-ocr page 1-
SAKEN ^^^ STAET
Ε Ν
OORLOGH
In, ende omtrent de^
VEREENIGDE NEDERLANDEN,
Beginnende met het Jaer 1664, ende eyndi-
gende met het Jaer 16Ó6.
Tioor d'HEER
11 E ü W E van Δ I Τ Ζ E Μ A,
VYFDE DEEL-
In 'sG R A V E N-H A G Η E,
By JoHAN Veely, Johan Tongerloo, ende JaspeK Doll^
Boeck-verkoopers hmo 1670.
lis wjkw ^
fi
-ocr page 2-
R R G I' S τ E R
y' · h n'ir, ·'. 'Γ
V A Nr D E, ,
VOO RN A E Μ S T E ST U G Κ Β N>
Begrepen in het y' i '
V Ύ F D E Ό E E Ζ-
van het
V E R Η A E L
VAN
VAN
En
O O R L O G H.
|
A.
A» .Ccoort tuflTchen den Biffchop van Munfter endc den Vorft van Ooft - Vricflandt, nopende de Lichtenfteynfche Schuldt, zy. Sulcx ge-examineert, 28. Elucidatie van 'tfelve, i8. Gefondcn aen den Biffchop, 29, Guarantie vanhaerHo.Mog. óp'tfelve, ay, tuiTchendeOoft-Indifche Compagnie en hacr Hoogh Mog, 409. Tuffcheu defen Sraet en Hifpanien, weghens de Chambre mi Partye, 6iQ. Den Hcrcogh van Brandenburgh noti- ficeert aen haer Hoogh Mog. fijn accoordtmer den Vorft van Nieuvifburgli, loio. Tuflchen Brünfwijcken den Biffchop van Munfter 1019. Tuffchcn haer Hoogh Mog. ende den Biiithop van Munfter , nopende ibcckere differcnten tuffchcn de fel ve, 1048. |
Admirael Afcu gevangen, 700. wert gebraght inde Vertreck kamer van haer Hoogh Mogen- de, 705. naLoevefteyngebraght, jof. Dcq Vice-Admirael de Ruy ter wert gelaft ne Gui- nea te gaen, 191. Den Nederlandtfen Luyt. Admirael wert gelaft Zee te kiefen, 193. Haer Hoogh Mog. fchryven aen den Engelfen Ko- ningh over het Lijck van den Vice-Admirael Barclay, 715- Brief van den Luyt. Admirael Trompaen haer Hoogh Mog, 827. Brief van den Luyt. AdiniraelMeppel aen defelve, 8Ì7. Den Vice-Admirael de Ruyter voor Algiers, 154. Brief van haer Hoogh Mog. aen den L. Admirael Obdatn inet enrft gefchreven j 446. Brief van den Vice-Admirael de Ruyter aen haer Hoogh Mog. nopende het aenkortien tot Delfziel, 469. Den Deenfen Admirael Ade- Uer, olio, defelve raet 18, Schepen ind«Sond, 90 j. Dc Ruyter wert Luyt. Admirael vati Hollandtj 477. Inftruilie yogr den Luyt. Ad- mirael Obdam, 85. 454. Relaes vat»dc Zee· ilagh tuffchen de Engelfe en Nedcrlanijtfcfae Sch eeps Vlooten door den Luyt. Admirael de Rüyter, ^98. Nader Relaes van't fel vc door den Vice Admirael de Liefde, 700. Den Luyt. .iidmirael de Ruyter retireert met de Nederi landtfcheScheeps-vIoot, 8x0, Onluft tuffchcn den Luyt. Admirael de Ruyter endc den Luyt. Admirael Tromp, op de Nederlantfchc Scheeps Vloot, 817. Den Luyt. AdmirieH romp by^ Hollandt gcexcufeert van fijn Commiilie, 7,30, Brief van den Luyt. Admirael Tromp aen haer Hoogh Mog. klagende over den Luytcnant -Admirael dciRuyter, 7JO. Matrofen inZeci landt malcontent over't excuferen van den L. Admirael Tromp. γ{ΐ. Vranckrijck is be-i fchaemt over de R etraite van den Nederlandfen Luytcnant ^idmieael de Ruyter inden Zee- flagh tcghen Engclandt, 731. DenFranffen admirael Beaufoitwert van denKoningh gc- laft Zee te kiefen, 921. defelve is met de.Frati- fe Scheeps Vloot in Zee, 9jj,. deh Frgefen Ro^ nin}» doet 4000. Voet-knechten aeh den Ne- der andtfchen Luyt. Aàmw\ aen bieden.939; den Franfen Admirael Beaüfort komt met dé Fi-anfe Scheeps V loot totRochflle, 944.
Admiraliteyt, 355. AdVijs van defelve öv6rdc Handelingh van Marnbürgii niet défen Staet. 5} 5. Vap Zeelandt fchrijft hoe fy haer fai ge- dragen öDt^ent Sthepen yan Neutralen met Contrebande Waren ghehden, 419, Avdijs van dc Admiraliteyt in Zoejandt, rieckende dc Hanfe Steden, 414. Vari Anifterdara huyrt van eenighc Koopliiyden., yjjfthicii ScKepen reCadwojn ipde Straec ghebruyckt (.·. ) i tëwerden |
-ocr page 3-
|
Werden, 411 in Spangienj, cu Italien
fjegcven op deEngclfe, 4ix. Schrijft aen de OofcCtidfeeCÌnf^rtteT ίτΐΛ ^lck tenml- ktt mriifitc^, cnÏe'ifidèrrt-eAyL·'t Lartdttei brengen, 4.23· Klaeghtoverghebreck van Gele', 414. Nieuwen Eedt by dejliplVe,t^; doen, 4z8. Van Zeelandt klaeght over dicvanRot(ëfdam«^Amft(?Ham, yo^. Ad» vijs van de Admiraliteyt tot A^fterdam, racc- kende de Lijft van de Schepen der Hanze Ste; dennaerEngelandt gefonden, 411. ■
Aken. jio. Deffclfs Gedeputeerden in Neder-
landt, 3 j o. i j /x >
wrilgiers en difoidrealdaen-i^f· xConfulvab- der Burgh aldaer, 150. Den Nederlandtfcn Vice - ^dmirael de Ruyter daer voor^,
.-(ijJiauti^ tuffen Denems^ken^ Nederlandt, Bran- jdenbufgti cnctó'^uneiilTurgÌi.^oy. Gefprecit Jvan een '^Wimh tuficfeen l^r Hoogh Wefe^ en BfSnSenbu^gft', j-J^: '-T/aSaet van al- liantie tufTen Denemarcken en Nederlandt,888 Deenfcen Lunenburgre urgeren een^iliantfè met^haeiHog alliantie te vernicu-
wc^ tüiin Brandènburgh en Nederlandt, 526. Brandehburgh fìàet Kart op den TÓl te Gen- nip inde ^liantie met haer Hoogh Mogende' aentegaqn, 776. Defenfive Alliantie met ' BrandentogK Jen ' ie gaéni, 7 0. üranden - ..i>(irgy irrcfotuyir tòt ' de Allianne Hiet ' haer !\Êfbögh Magfi^ndeij^pSp. Denèfiiarcken ver- ^tó'aent iöi voldo^ihge 'dei Alliàrlitie Wegén En· l;v ' < Alliantie tuÌTén Swed'cn en
het hays vati Saxen, 877· QiLadruplc Alli- ' antie tufTeriücneinarcken , Nederlandt, Bran-
denbufgh. én^' Itunchbu'rgh, ■ IÒ55. Jïiirchöp' Van^Munftertooht iigh'ghi de Ctyadr^Jc-^lliantie.' ïby^^^^ E burghfe Vörfteri ihclinérèri tot'een nader Al- liantit met haV'Hóóg'^og. ì ' j
rranfe AmbaiTadeïïrsiri ÈWgêlaiidt ,· j7i. ! De^ Hhgflfet) 'AihbiiTiidéurHollis iiyt VranCkrijck. gerevoceert, ' Den E^n^ejren ^mbaffadeur Zandwigh, begeert te Madrid een Offenilve en Defcnfive iïgue, tot cbnfervatic van de Nederlanden, 732, Aenichryven van haer Ho. Mog. aen haer Ambaffadeur in Vranck- ' rijck weghcns' de Ykinge, 254. Reede van Renfwpuw AmbaHadcur van haer Ho. Mog. in Hifpatigien en deffelfs voorhal, 574 Verioek van den Spaenfen Ambafìadéur, nopende de Retorfien van liaer Ho, Mogende, 97Ö· Beu · ningen Ambaffadeur van wegen haer Ho. Mog. in Vranckrijck, z88. Negotiatic van den yimbafìàdeur Bcuningcn in Vranckrijck, 577. Brief van den AmbalÏideur Btuningen aen Lionne , 602. Eitradcs Ambafladturvan Vranckrijck aen haer Hoog. Mogende, 268. Inftanticvandeiêlve wegen de Goederen van Maltha, 271., '^ntwoort van defclvc op de . Nederlandtfe klaghten, 27 8. _ M. van' Gogh Ordinaris yimbaffiideur vati wegén haef Hoog Λ/of^ndeih Engclandt, 6p. GraefvànMo- . line Spaenfen ^mbaiTàdeur, Befoignes
' tot het vdrwiflelen van den Spacafcn Arabal^ |
fadeur, 976. Inftrüftie toor de .iirhbaffa- /Meö^ Boreel naMofcovien, 250· Klaghten van dén Ambaffadeur van Vranckrijck, 954* 'AnïW£)on, va5i den,Spa,epfep..(imbaffa4cur op
Kiaghten van dcfelve weghen den Ab t van St^ ^CTMcrds, 97;. Klagtcn van den Nederlantfen A^oaffadeur in Hifpangien over het wey-
feren der Havenen aen de Nederlanden, ^77. lemoVifc van déh AmbkffadeurVan Hifpangien wegen de Wervinge des Biffchops van Mm'· vfter inde Spaenfe Nederlanden, 613. Queftie tuffchen den Prince van Orangien en den ..Am- baffadeur van Vranckrijck, Γ175. Renfwouw Ord}ii(aris .^irobaffadeur vgln wegen haer Hoog Mog. in Hifpangien, 305. Flemmingh e» Coyet Ambaffadeurs van Sweden naer Enge- landt, 866. Den Engelfen Ambaifadtur Hollis in Vranckrijck 168. ACnbrengen van dea AmbaiTadeer Boteel-^enden Koningh yan Vranckj-ijÀ , 274. Itìtlfelie vati de Frihfe AmbaffcWéuritot LofideHÌi^/l^. Rfemàiqiigsjan de Franfe Ambalfadeurs op deSchriftelijcke ver- klaringhe van de Nedeilandtfe Ambaffadeur Gijgh, 375. Negotiatie van de Franfe Am·! bafìadeurs: in Engelandt, 594. Den Franfen Konineh geeft laft aén fijn AmbaflàdeUrsom in Nedei'lan-dt te fprekén van de Cofijiintìie der Franfe en Nederlantfe Scheeps vlooten, 752. DenEngclfen Amb. Hollis neemt fijn affcheyt uyt Vranckrijck, en blijft evenwel te Parijs, 5>ii. Den Franfen Amb. verfoeckt by haer Ho. Mog, den opbouw van fes Oorlogh. Sche* pen, SU 4. Gefpretkvan Lionne met dén Nc- dcrlandtfen Amb. Beuningen, 919. Negotïa- . tie van den Franfen Amb. d'Ëftrades inNeder- Jandt, 9 6. Vervolgh van de Negotiatie van den Nederlantfen Amb. Beuningen in Vranck- rijck, 932,· Antwoordt aea den Franfen Amb. d'Eftrades , nopende de Mediatie van Sweden door haer Ho. Mogende, 954. Den Engel- fen Amb. Hollis verfoeckt Pafporten van den Franfen Koningh, 935. Den Amb. Koinings- marck komt weghcns Sweden tot Parijs in Vranckrfjck, 935. Den Nederlandtfen Amb. Beuningen in Vranckrijck difcourci rt met Ha- nibal Zeeftadt over het aenbrcngen van den SweedtfcH Amb. Koningsmerck. 955. Den JVederlandtieu Amb. Beuningen werdt van Lionne in Vranckrijck verfoght aen haer Hu, Mog. favorabelijck te willen recommanderen dc faecke van den Keurvorft vnn Keulen, wegen dé béfwacrniiTc van de Stadt Rhijnberck. 93^^» ' Den Nedfrlandrfcn Amb. Beuningen fpreeckt· met den Franfen Koningh over de viitoricvan dc Nederlanden regende Engelfe, 95-7. Den Marquis de Sandc Amb. van Portugacl in Vranckrijck, 937, Negotiatie vah den Sweed- fen Amb. Koning<.marck in Kranckrijck, 938. haer Moogh Mogende fchry ven aen haren Am- bafladeur in ^ranckrijvk wcghcn de Sweedtfe faecken', 940. Den Nederlandtfen Ambaf- fadeur fpreeckt met Lionne
en Colbert in
i'ranckrijck wegen dc ò'weedfe Saccken , 940. Haer sHoogh Mogen Je dóen den Fian· fchen Konigh döor haercn Ambafla-
d9WC
m π a t s Tj i κ.
Verfoeckt dat aen de Confuls / j Italien ΟοπίΓηίίΓιεη^ν^ΒεηΙΊι |
-ocr page 4-
REGISTER.
|
tìeur bedanclceh over dert yver by den fel ven aen haer betoont, Ï031. De Calculatie van de Franfche Subfidien aen Nederlandt met de Nederlandtfche Ambafladeur in Vranckrijck over gelonden, 941. Den Nederlandtfchen Ambafladeur in Vranckrijck urgeerthetfalue- ren en refalueren van de Vlaggen, 943. Con. ferentie met Bellefonds enden Franfchen Am- bafladeur in den Hage, 94.4. Den Sweedt- fclien Ambafladeur oeemt fijn affcheyt van de Franfche Koningh, 950. Klaghten van de S weedtfche Ambafladeur aen den Kon ingh van Vranckrijck, 950. Απ dr£e Gedeputeerde van de Stadt Embden, 1075. Franfche auxiliaire Troupen en infolentie der ielver , 789. 814. Ordre waer na defelve haer fullen hebben te houden in het wederkeeren na Vranckrijck, over den Bodem van den Keur-Vorft van Bran- denburg ,935. Generaci Rendevous tot Box- mar van den felve, 934. Der felver vorder Marfch, 9^4. Prolongatie van defelve Marfch, Marfch van defelve door en uytGelder- land,956. Prefenten van haer Hog. Mog. aen der felver Officiers verleent, 937.
Beaufort werdt van de Franfche Koning!·: ghelaft Zectekiefen,922. Defelve is met deFrsnfche Scheeps Vloot als Admirael in Zee , 93Ì. De- Tel ve komt met de Franfche Scheeps-Vloot tot RochelIe,944. Defelve komt met lijn Scheeps- vloot te Breit, 949*
B.
Ώ Ellefonds in den Hage, wegens denKonirigh van Vranckrijck, 945.
Beverningh, 1009, loji.
Bcuningen, Ambafladeur in Vranckrijck , 188. Sijn Propofitie , z88, Sijn naerdcr inltan- tie, 192. Negotiatie van deièlve in Vranck- rijck, 577. Brief van defelve aen Lionne, 60Z. Haer Hog. Mog-fchrijven aen defelve over het mifnoeghen dat de Franfche Koningh hadde over de Handelingh tot Cleve, 779. Werdby haer Hog. Mog. belaft om ìh Vranck- rijck te infifteren op de pubJique Rupturen rhet Engelandt ,911. Aen defelve werdt van haer Hog. Mog. laft ghegheven van eenighe Pafleporten, 955·. Gepreek van deielve met Lionne in Vranckrijck, 919. Defelve •werdt by haer Hog. Mog· ghelaft te fpreccken met de Franfche Koningh , van het Strijcken derVlagghen, 954. Vcrvolgh van deflelfs Negntiatie, 952. Difcoureert met Han- nibal Zeeftadt over het aenkoomen van de Sweedtfche Ambafladeur Koninghsmarck, 9^5-. Gefpreck van defelve met Lionne, weghen de Mediatie van Sweden, tuflchen En- gelandt en Nederlandt, 935. Defelve werdt by Lionne iterativelijck verfoght om de fa- ke van de Keur Vorft van Keulen, weghen de Befwaernifle van de Stadt Rhijnberckaen haer Hog. Mog. favorabelijck voor te dragen, 936, Defelve fpreekt met den FranfenKonìng over de vidorie der Nederlanden tegen dp Engelf€,937. |
Haer Hoog Mogende fchry ven aeti defelve in Vranckrijck wegen de Sweedfe fjeck-ïn, 940. Defelve fpreeckt met Lionne en Colbert in Vranckrijck, 940. Defelve wert van haer Hoog Mogende belaft den Franfen Koningh te bedancken over den yver aen haer bewefen , 1031. De calculatie van de Franfe Subfidiert wert van haerHoogh Mogende aen defelve in Vranckrijck overgefonden , 94.S. De felve urgeert in Vranckrijck het falueren en refa- lueren van de Vlaggen, 943.
Biflchop van Munfter, 6. Aehichryvinge van haer Hoogh Mogende aen den fel ven, 6 zz. Antwoort, 13. Accoordt tuflchen den fel- ven ende den Vorft van Ooft-Frieslandt, no- pende de LichtenfteynfeSchaldt, zj. Soeckc de vrientfchap van Sweden,. 552. Defelve onderfteunt Engelandt teghen defen Staet, 597. De felve Declareert den Oorlogh tegen defen Staet, 603. Wervinghe vanden fei- ven in de Spaenfe Nederlanden, (Ì13. Caftel Rodrigo fchrijft aen den felven, ter ftecke Van fijne Wervinghen inde Spaenfe Neder- landen, 638. Stadt en Landen verfoeckt asfiftentie teghen den felven, 639. Mani- feft van den felven, 639. Defelve komt over deBourtange, 642. Overvalt Vriefeveen, 770. Sijn Volck op 'tHuys te Wedde feer benauwt, 774. Difcours over de ghevallen cn a<3ien inden Oorlogh des Biflchops van Munfter, 774. Het Volck vanden Biflchop inde Meyerye ende Marquifaet van Berghen op den Zoom, 77Ö. Biflchop van Paderborns Guarantie over het Traöaet van defen Staet met den Biflichop van Munfter, 807^ Wer- vinge van den Biflchop van Λ/unfter ghefu- fpeóteert, 814. Edelman van den Biflthop van Munfter tot Parijs, 922. Propofitie van den Raedc Pcnfionaris de Hubert , totdem- pinge van de Munfterfe in Brabandt, 777. Afte van Guarantie over het Traótaet tuf- fchen haer Hoogh Mogende en den Biflfchop van Munfter wegen Vranckrijck overgelevcrt aen defen Staet, 934. Willemftadt wert tegen het volck van den Biflchop van Munfter ver- fien. 1019. Den Franien Afgefant bewijft tot Regensburgh dat den Biflthop van Mun- fter onrecht veerdiglijck den Oorlog tegen haer Hog. Mc^. heeft aengenomen , 1020. Den Keurvorft van Keukn ende den Hertogh van Nieuburgh fenden aen den felven om den Oor- log tegen haer Hoog Mog. na te laten, loii. Vervolgh van de Vrede handel tuflTchen den felven en haer Ho. Mog. ioti. Tradaet van Vrede tufl'chen de felve ende haer Ho, Mog, 1023. Defelve toont figh genegen tot de Qiy. druple Alliantie, 1057; Accoordt tuflchen de- felve en Brunfwijck, 1029. Separaet Artijkel tuflchen defelve en haer Hoogh Mogende» 1030. Ordre tot her ontflaen der Gevange- nen inden Oorlogh tegen den Biflchop van Munfter, 1038. Ade van Guarantie over de Vrede tuflTchen haer Ho. Mog, en de felve, 1041. Defelvè fchrijftaen haerHo. Mog.. 104.2 De felveprefenteert aen haerHo. MogideNedcr- lantfe Gevangenen té ontflacti, by aldiexi de (.·.) 3 Mun- |
-ocr page 5-
REGISTER.
|
ïvlunfterfe Gevangens in Nederlandt ooclc otit- ilagen werden, 1042. Conferentie tiiflchen dc Gedepurecrden Van haet Hog.Mog. endc van denfelvcn, overeenige af tedoene diiFerenten. 104.5. Projeól van defelve, nopende dc dif- ferenten tuflchen hem en haer Ho. Mog. 1046. Accoort tuiTchen haer Ho. IVIog. en den Bif- fchop van Munfler, nopende fekere differen- ten tuiTchen defelve. 1048.
Billchop van Ofnabruggc, 1010.
Brandenburgh, 372. Antwoortvandeiêlveaen haer Ho. Mog. over de Declaratie van den Rn- gelfen Oorlogh, 571. Ridder Vane v/eghen Engelandtaenden felven, Naderinllan-
tie van des felfs Minifters ontrent de aea te gaene Ligue, 517. Alliantie met den felven te ver- nieuwen. 526. Defelve verfoeckt de Ncutrali- teyt van fijneSteden te bewaren,iöj. Poinften tot een Handelingh met defelve by haer Hoogh Mog. geproponcert, ööp. Roomfwinckel en Copes, werden Extraordinaris Envoyéen van Brandenburgh, 774· Brandenburgh ftaet hart op den Tol te Gcnnip, inde Handelingh van Alliantiemethaer Ho.Mog. 776. Defcnfive Alliantiemet Brandenburgh aen te gaen, 780. Memorie van Brandenburgh tot faveur des Princen van Orangen am haer Ho. Mog. 785. Verfoeck van den Brandenburghfen Miniiter Copes, nopende de Traffiquen van Pomeren en PruyiFcn, 788. Subfidien, 804. Bloemen- dael weghen Brandenburgh tot Parijs, 917. Schrijft aen haer Hoog Mog. weghen het ver- branden van deEngelfe Schepen op de Elve. 98 j. Brandenburgh irrefoluyt tot de Allian- tie met defen Staet, 989. Brief van Branden burghaen hacrHo. Mug.wegen deHoefyferfe Schuld, 523. verfoeckt mitigatie vandeftrafFe overBuath, 845. Brief van defelve tot faveur van Buath, 84.Ö Memorie van deflelft Mini- fters aen haer Ho. Mog. wegen de Hoefyferfe Schuld, 524. Memorie van de felveter iaecke van Alliantie, 507. Concept Traftaettuifchen Vranckrijck en 't felve, 328. Traffique tusfen Vratickrijckcn 't felve gcproponeert, 595 ver- klaringh van haer Hoog Mog. nopende fekere poinctcn by Brandenburgh verfoght, 1017. Ceremoniael by haer Ho. Mog, ten opfight van den KeUrvoril van Brandenburgh te obferve- ren, I017. RefolutievanhaerHo. Mog. no- lende het Traftaet tuiTchen haer en Branden- Hirgh ghemaeckt , ioq6. Memorie van de Erandenburghfe Minifters aen haer Ho. Mog. nopende den Prince van Orangienj jooö. De felve Memorie wert by Hollandt qualijck op- ghenomcn, 1007. Den Keurvorft van Bran- denburgh fchrijftaen fijn Minifters, nopende de Memorie van haer overgeven aen haer Hoog Mog. voor den Prince van Orangien- 1008. Naeder memorie van de Brandenburghfe Mi- nifters aen haerHog. Mog. 1008. Brandtn- buvgh verfoeckt Gedeputeerden van haer Hog. M'^gende, 1008. Nader Memorie van de Brandenburghfe Minifters aen haer Ho. Mog. 1009. Den Keurvorft van Brandenburgh no- tificeert de geboorte van een jongen Prince aen ha«r i^oogh Moogende , 101 β. Prefenten vierecrt door haer Moogh Mogende aert dc minifters van Brindenburgh , 1010. Den Keurvorft van Brandenburgh notificeert aen haer Hocjgh A/ogende het Accoordt met Nieuwburgh , 1010, Rapport van Bever- ningh aen kier Hoogh ik/ogende wegens de Brandenburghfe faecken, 105 r. |
Bremen , 884. Gefteltenifle tuiTchen Sweden en 't fel ve, 954.. Propofitie van de Sweedfe aen'tfelve, 975. BefoignestotRegensburgh wegen de Sweedtfe en Brcemfe diiFerenten. 981. Wcrdt belegert door de Sweden, 987. TraiSaet tuiTchen t'felve en Sweden ghefloten, 992. Verklaring van defelve, 1049· Conferen- tie binnen Brunfwijck tuiTchen Sweden en Bremen, 1050. Den Keurvorft van Keulen is tot defelve ghenegen, 1051. De Hertogen van Lunenburgh fchryven aen haer Hoogh Mogende weghen de Stadt Bremen , 105i. Deliberatien tot Nieuwburgh, nopende de felve Stadt, loji. Sweedtfe preparatien te- gen de felve Stadt, 10^5. Siafpenfie van im- medieteytby defelve Stadt aengenomen. 1053. Vrede-handelingh vanaefelve, 1054. Devoi- ren weghen haer Hoogh Mogende in Vranck- rijck aen te wenden nopende defelve Stad, 10 54. Sweden met defelve Stadt eens, 105$. Swe- den fchrijft aen den Hertogh van Zelle, no- pende de 5radt Bremen , 1043. Sweedic deileyn tegen defelve Stadt, 949.
Brief van haer Hoogh Mogende aen den Keyfer. 34.. Van prins VViliem van Frieflandt aen den Prince van Orangien, 38 Van de felve aen dc Staten van Frieflandt, φΓ. Van de Prin- ceiTe Douariere van Orangie aen de Staten van Frieflandt, 50. Van haer Hoogh iV/ogendc aen den Koninghvan Engelandt, 63. Van defen Staet aen Vranckrijck wegens dc Rovc- ryen inde vWiddellandtfe Zee, 124,. Van den iWarquis de C aracena aen haer Hog. Afogeride. 312. Van Brandenburgh aen defen Staet we- gen de Hoefyferfe Schuldt, 323. Van den Koningh van Portugael aeu haer Hog. Mog. 341, Van Prins iV/aurits van NaiTauwaen de Gravinnc van Stierum over fijn perijckel van verdrincken, 4.06. Van de Staten aen den L. Admirael Obdam met ernft ghefchreven. 446. Van de Ruyter aen haer Hog. Mog. nopende fijn aenkomft tot Delfzi/l, 4.69 Van Prins Adolph aen haer Hoog Mogende, 549. VandeGroot-meefter van Aialtha aen haer Hoogh Mogende, 581. Van den Her- togh van Savoyen, over de diiFerenten tulTen Engelandt en Nederlandt, 5-93. Van Beuningen aen den Marquis de Lionne. 6ci. van haer Hoogh Mogende aen den Key- fer, nopende het werven van den BilTchopvan Muofter, 637. Vande Gedeputeerde te Velde raeckende haereharmonye, 654- Van den Raedt Pcnfionaris van Hollandt aen de Sweedtfe Minifter Appelboom over een han- del plaetfe tot de Vrede tuiTchen Engelandt en Nederlandt, 769. Van de Magiftraet van Wefcl aen den KeHrvorft van Brandenburgh. 774.. Van Engelandt aen Sweden , nopende Haaaburgh, 985. Van haer Hoogh Mogen- de |
-ocr page 6-
register.
|
tie atìi Swedcn, nópende Bremen. 9-88. Van de felve aen de andere Duytfe Vorften, ^89. Van den Kcyfer aen deien Staet , nopende Bremen, 990. Lange Misfive van den En- gelfen Koningh aen haer Hoogh Mogende , 750. Van haer Hoog Mogende aen den Ko- ningh van Vranckrijck, 587. Ernftige Mis- live van haer Hoogh Mogende aeo Gelder- landt, over het detineren van de Compagnie van Turck tot's Graven weerde, 8-25. Van den Luyt. Admirael Tromp aen haer Hoogh Mogende , 817. Van den Luyt. Admirael Meppel aen de felve, 817. Van haer Hoogh Mogende acn den Luyt Admirael deRuyter, Sgz. UyfEngelandt aen Buath, 859. Van Brandenburgh tot faveur van Buath , 84Ö. Brieven acn den Nederlandtfen AmbaiTadeur gefchreveninEngelandtopgehaelt, 551. Van de Koninginne van Spagnien aen haer Hoogh Mog, 9(56, Vanden L. Adm.. Tromp aen haer Ho. Mog. , klagende over den L. Admirael de Ruyter, 7^0. Van Zeelandt aen Hollandt, nopende hetemploy desPrincen vanOrangien, 804 Van Zeelandraende Generaliteyt, no- pfnde hetCommandemf'nt over de N< derlant- fe Schceps Vloote, 806 Van Zeelandr aen haer Hog. Mogende, nopende de Introduöie des Princen van Orangien inden Raedt van Staten, Si^. Van Ments en Sweibrugge , aen haer Hog. Mogende, Toy6· van den Bii^ fchop vanMunileraen haer IHoogh A/ogende, 104Ï. Van Sweden aen den Hertogh van - Zelle, nopende de Stadt Bremen 1045· Van haer Hoog Mog. acn de Vorftinne van Ooft- Frieflandt, 1071. Van haer Hoog Mogende aen den Hertogh van Wurtenburgh 1073· Brunfwijck, ïoi8. 1029. Rcndcvous van des feifs Armeen. 1037· Conferentie binnen Brunfwijck, nopende de Stadt Bremen, J050· Haerfolte maeckt den Hertogh van Brunfwijck bekent dat haer Hoog Mog. met een goet in- iight eenige Militie wilden fenden naer Ooft- Frieflandt, 1071. Buath gevangen, 839. Misfive uyt Èngelandt acn defelve. 859. Misfive van defelvc aen Arlington, 840. Difpuyt over desfelfiju- dicature, 84.1. Wert gheftelr in handen van het Hof Provintiael. 841· Zeelandt in fa- veur van de felve, 842. Proceduyren in Hol- landt teghcn de felve, 842. Defelve werdt ter doodt gccondemncert, 84J. Brandenburgh mfoeckt mitigatie van des ielfi ftrafFe, 84J. Defelve wert onthalft, 843. Hollandt ter fa- ke van de felve met Zeelandt in difpuyt, 8+3, Sententie van de fel ve. 844. Brief van Bran- denburgh tot deffels faveur, 846. Deduilfe van Zeelandt tot faveur van defdvc, 845.
c.
CAjana, 165. ^75.
Caracena Intrede tot Bruflitl, 309· Chambre miParthye. 303.
Clingenberghcndesfclfsverfoeck. göi.j ' Comeet Sterre, 400.
Con/jdcraiienopherJaeritfii. Syj. |
Couchin en Cananor, 34x5. Hollands ad vijs nopende de felve, 1079.
Dehemarcken vermaent tot voïdodningi der Al- liantie tegen Engelandt, X35. De Engelie foecken 't felve aen haer zyde te trecken, 507·! Deenfen Admirael Adelaer, 820. Adfiiien- tie aen defen Staet. 820. Deenfc faecken, 887. Tradaten tuffen Denemarcken eri Ncderkndt voltrocken , 887. TalbotÜ foeckt Denemarcken te trecken aen Enge- landt, 887. Den Koningh van Denemarc- ken maeckt preparatie teghen Engelandt, yoo. Deenfe Katifiicatien op het Tra- tìaet met Nederlandt, 901. Deenfe faec- ken, 902. Den Deenfen Admirael Ade- laer met achthien Schepen inde Sónd, 90J. Huwelijck van de Prïnceiïe van Denemarcken met den Keur Prins van Saxen, 905. Dene- marcken urgeert de Subiidien van defen Staet. 909. Den Nederlandtfen Minifter Le Maire verfoeckt het Werven van 3000. Ma- trofen byden Deenfen Koningh, 510. Que- ftie tuifchen de Africaenfche Deenfe cn Ne- derlandtfe Weft-Indifche Compagnie , 91 i. Traftaet tuflchen Denemarcken en Neder- landt gheflooten, 91 5. Conferentie van den Nederlandtfen Minifter Beuningen in Vranck· rijck met Hannibal Zeeftadt, 91B. Den Deen- fen Koningh verfoeckt in Vranckrijck ΑίΠ- ftentie van geit, 920. Deduótie van Enge- landt tegen Denemarcken, 736. Τ raólaet vaa Alliantie tuffen Denemarcken en Nederlandt. 888, Alliantie tufien Denemarcken, Ne- derlandt, Brandenburgh en Lunenburgh,9oy. Memorie van defelve aen haer Hoog Mogende, doorCharifius, 233- Hannibal ZeefVadt ver- foeckt in Vranckrijck Subiidien weghens Denemarcken, 938. Quadruple Alliantie tuffen Denemarcken, Nederlandt, Branden- burghen Lunenburgh, 1053, Klaghtenvatl de SweedfeAmbafTadeurs aenden Franfen Ko- ningh over eeuige Tratfiaten van Denemarc- ken met haer Hog. Mogende en eenige àndere Duytfe Vorften. 950»
D.
Vler-Schanfe, 4. Lyfte vati de Troepen derwaerts,4 Belegeringhe vatideieve. 31. Stilftandt, 31. Weder opgeheven.
31, Hof-Richter Kniphuyfen in 'tLegheri
32. Gedeputeerden van den Biffchop fon- der Credentie. 52- Parlementeert, 33. Coni ditien, 33. Uyttoght van 'tGuarnifoen, 34, Kapiteyn Koek geftelt als Commandeur inde felVe, 34.
Ë.
ELbinghfe Ttsdaet, 877. 883. 936. Engelfe Saken, 63. Brief van defert Staet aen den Koningh , weghens dé Equipage tcghens de Corfairen, 65. Weft; Indifchc Compagnie » klaeght oVer de
C.-O 4 En.. |
-ocr page 7-
|
Engelfchealdaer, Ö4· Klnghten van Douw- j nin'i^h over de Üoft-Indi(che Compagnie ge- j refuteert, 65. Klaghten over 't aenplack^n van ' een Obligatie op den Hertoghvanjorck, 67. Klaghten van dé Engelfen over de Ooft-Indi- fchcende A fricaenfche Compagnie, 70, Den Koningh fchrijft acn defen Staet, weghen de Schepen Bonne Efperance ende Bonaventu- ra, 70. Klaghten van Douwningh, 71. Di- fpuy t over de woorden Liter» inceptamprofe^ui, jz. Douv/ninghnaer Engelandt, 74. De- duftie rakende de Schepen Bonne Efperance en Bonavontura,78. Antwoordt op het gepro- poneerde van Douwningh, 90. Klaghten van Douwningoverde Ooft-Indifche Compagnie, 91. Antwoortvan Douwningoverde woorden Litsm incestar» profee^ui, 95, DeduÖie tot onderrichtinge op feker poiniten bevonden in fekerantwoort van den Koning, 106. Prepara- tie van haer Hoogh Mogende teghen verdere verwyderingh, met Engelandt, 179. Neder- landtkhe Schepen in Engelandt aengehaeldt, 351. Engelfe Heeren door den Commandant van Juchem tot Werd gebraght, ^ 5 z. Ellen- de vande Nederlandtfe Gevangenen aldaer.j 5 i. VyandtfchellencoTitretuiTchen deUngelfe en Nederlanden inde ΜiddclandtfeZee. 353. En- gelfeSchepen in Ncderlandt aengeilagen, 35}. Commiflïe van Retortie tegen de Engelfen uy t- gcgevcn 354. Engeife JVJanufaéluren ftren- gelijck verboden, 355. Doftendenaren ver- foecken in Engelandt CommiiTie op de Neder' landen. 368. Gedeputeerden van Amelandt Verfoeckenin Engelandt de Neutralrteyt, 368. Declaratie van den Oorlogh van den Koningh van Engelandt, 369. Engelfe VJoot onder den Hcrtogh van Jorck in Zee, 571. Franfe AmbalTadeuren in Engelandt, 371. De Franfe Mediatie in Engelant geaccepteert, 371. Ren- contre en gevecht vande Engelfe en Nederlant- de Vlootcn, 378. Antwoordt vanden Ko- ningh van Engelandt aende Franfe Mediateurs, 393'. Dc Engelfe verbieden die van de Hanze Steden liet voeren van de Nederlantfcgoederen. 418. Engelfe Vloot voor T exel,4;9. Rencon- tre tuffchen de Rngelfeen Staetfe Vlooten, 44Ì. Engelfe Minifter tot Stockholm heeft audiën- tie.^ 551. Den Engelfen AmbafTadeur Hollis \iyt Vranckrijck gherevoccert, 593. Enge- landts Declaratie tegen Vranckrijck, 695· Tra ftaet van de Engelfe met (.laylandt, 695·. Het Lijck van den Engelfen Vice Admirael Barclay, •wertin Hollantgeba]femt,72 5. Antwoortvan de Engelfe CommiiTarifen aen de Swcedtfe Medisteuren, 728. Koopvaerdy Vlootedoor de Engelfe in 't Vlie verbrandt, 731. d'En- gelfe branden en blaecken op der Schellingh, 731. Den Engelfen Ambafladeur Zandwigh beg:crt tot Madrid een offenfive en defcnfive Liguetat confervatievan de Nederlanden, 731. Kcfcriptie vanden Koningh van Engelandt aen haer Hoogh Mogende, over het wederfenden van het Lijck vanden Vice-Admirael Barclay. 731. Deductie van Engelandt tegen Dene- marcken,. 75S. Langhe Miffive vanden Ko- ningh van Engelandt aen haer Hoog Mogende |
75Q. Placcaet van Engelandt teghen de papi*· ften, 708. Engelfe Scheeps Vloot in Zee, 86z. 830. Nederlandtfe Gevangenen in En- gelandt, 848. Engelfe Gevangenen in Ne- derlandt, 851. Engelfe Gevangenen, 917. Franfe Koopvaerdy Vloot ghenomen door de Engelfe voor Texel, 44Ì. Declaratie van den Oorlogh tuiTchen Vranckrijck en 't felve, 91 i. Antwoort van den Franfen Koningh aen den Broeder van den Keurvorft van Ments, wegen het handelen met Engelandt, 917. Den Fran- fen Koningh geeft aen haer Hoogh Mogende punftuele kennifle wegen de Handelingh met Engelandt, 917· Antwoordt van haer Hoog Mog. aen den Franfen Ambafladeur d'E- ftrades wegen de Swcedtfe Mediatie, tulTchen Engelandt en Nederland, 934-. DenNeder- landtfen Ambafladeur fpreeckt in Vranckrijck metLionne, wegen de Sweedtfe Mediatie tuf- fchen Engelant en Nederlandt, 935. Vreugde in Vranckrijck over de Viiiorie van haer Hoog Mogende teghen Engelandt, 937. Den Ne- derlandtfen Ambafladeur fpreeckt in Vranck- rijck i»et den Koninght over de rupture der Nederlanden tegen Engelandr, 937. Die vart Engelant feggen de Vtitorie tegen de Nederlan- den te hebben bevochten, hoewel de Neder- landen fulexhaerfelvcn toeichryven,958. Ad- vys van Lionne aen den Koningh van Vranck- rijck wegen den Oorlogh tuflchen Engelandc en Nederlandt, 938. Den Koningh van En- gelandt wil niet verftaen tot een derde plaetle om van Vrede te handelen, 944. De Re- fcriptie van haer Hoog Mog. aen den Koningh van Engelandt ftaet de Franfe Koningh wel aen, 949.
Equipage teghen de Corfairen, 63. Tegen de ^paenfeCommiflieVaerders, &c. 71. Tegen deRooversindcMiddelandtfeZee, iz(S. Van- de 'sLants Vloote, 354. Refolutie van haer Hoog Mogende wegen de Commercie en Equi- pagie, 858. Part van de NederlandtfeOoft- Indife Compagnie inde Equipage van haer Hoog Mogende, 859.
d'Eftrades Ambafladeur van Vranckrijck alhier , i68. SijnPropoljtie, 2(58. Nader jnftantie wegen de goederen van Maltha, 171. Andt- woort op deklaghten van den Ambafladeur Boreel, zjz. Sijn antwoordt op de Neder- landtfe klaghten, 178. Memorie van de fel- ve aen haer Hoog Mogende v/egen de Guaran- tietcgen de Koningh van.Engcïant, 599. Ant- woort van haer Hoog Mog. aen de felve, no- pende de Sweedtfe Mediatie tuflchen Engelant en Nederlandt, 934. De calculatie van de Franfe Subfidien aen Nederlandt werdt van haer Hoogh Mog aen de felve overgelevert. 9-1-2. Conferentie met Bellefondts en de felve inden Hagc. 944.
F.
U QuquetsSententie. 29^,
Frieilandideieftueus, 781. Deflelfs ordre rotuytvmdingh vanpenoingen, 782. Lijfte
vao |
-ocr page 8-
REGISTER.
|
van de Tsuxi waer op dc Offipieren in Friefland geftelt werden om tot dienft van het Landt té vtrlchictenffkerefomme van pennjngen, 785.
FriqiKt Keyferlijckcn Miniftcr, i^. Sijn Mc- inorie, r^ Siinmifnóc^en, 24- 'Mcmo- tie van defelv.e aen haer Hog.'Mog. weghens da' Mediatie des Keyfcrs, tuiTchen den Biflchop van Munftercn,haerHog, Mog. <55 r.
Furftenber^h, wegens de Kjeur-Vqrft van Keulcnj in Vranckrijck, pji.
' ■ ' . ! ' . ■ I
G. /
Γ
G Elderlandrs Advijs, nopendeihct aenftellen vat» pernunente;Hoofc-(Qificieren over de Militie , Schrijift over het wegh-
ichafFen der AMxiliare.Franic il roupen, iSif. Inftrnftic^voor deCiedeputeerde na Gelderland len Ovcr-Yflel j 451. R^port.van haer i^og. ^o.taecommitteerdeHaüeldcrlandt.i&c^iijOO. Marfch van»d9 Ffiinie Auxjhare;Troupen, door «n uyt Gelderlandt, 95/). Tratftaet met de Biflchop van!Μunfter, van Gelderlandt geap- probeert, 10 J3·
Gigiri, 184.'
IW; van Gogh in or'dinaris A mbaffadenaer Enge- land, '6^. -Sijn Inftruöie, 73. Sijn naer- fder Inftruéèie, ' 84. ^Sijn vei treek naer Enge- landt, 86. ijeeft Audiëntie by den Koningh in 't particttlier iBy den Hertogh vari
Jorck en byidcn Cancelier^87. VerdereNe- ■potiatie vandefdve, 89 i DeiTelfs verbae) met Jen Koningh over de faecken van de Qoft-Indi- fche Compagnie ,95. Klaeght acn iden. Ko- ningh over! net quaedt onthael der Nederlan- den, 351. Brkven van dcfclve opghehaelt, 351. Delfelfs Secretaris in arreft.ghenornen, 386. Sijn Kfvocatie, ^^(ί· 'Werdtgclaft te repatriëren, 608. Neemt fijn affcheyt van den Konii.gh van Engeland, en vcrtreckt, 69;, Komt in den Hage, ende doet rapport aen haer Hog. Mog. 693.
Glas, Majinfnja en andere, na Rotterdam, helle- voeten Zeelnnd.
Grave van der Nat, ^ 788.
H.
t-T Acrt-ftedegeldinHollsndopgeftelt, 410.
Hacriblte Kolonel, 1018. Hamel Bruynii gx na Regensbutgh, 30. Haiii-ibalZeeftadt, 955.938· De Engelfe verbieden die van de Hanfe-Stcden hec voeren van de Nederlandtfche Goederen, 4.18. AdvijsvandeAdmiraeliteyt van Zeeland lacckende de Hanfe-Stcden, 414. Defelve
fenden ec>i Lijft van haer Schepen aen den Ko- ningh van Engeland, 410. HartoghvanHolfteyn, 1055.1054.103(5. Van Nieuburgh, 1010. loii. 1055. Van Wur- tenbergh, 1071. 1073· Heymburgh, Briinfwijckfe Afgcfantaen haer Ho. Mog. ioi8.
Hirpanien, 507. Traflact. van Limyt-fchey- den , tufTchen defen Stact cn 't iclvc ,. 507. |
Graef van Molina , Jpaenrch? AmbaflatìeUi'i 368, t>c Spaenfchc door dé Póftugelcfiegë· flagen, 598. ' Philippui 'de IV. Koblngti va,ή Hiipa^ien geftörven, Köj. " Verhaèl van hk Sterven ΐη BègraefFéniffe'des" kqnm^hs vàft Hifpagmen , «JiS- De^qori van PBilijjbusdè ÏV. yrerdt gêproclameèrt KonihgH vali hÌÌ'- ^ pagilien, 6zò. SpaenfchefaTcco.'pdó;' 'Ex'- CeiTen uyt dè^ ^aehfehe Ne'derlandeli aen dëléfi Staèt, 9Ì5t, pc Keyferinné'vfertreil{'t''tfy^ Spagnien, 908.'" Brief Vari de'Koriirigh vin. ^^pagriien aen haer MÓg. JMo^. p€6. *" BjÌòig
toV het'vèrwiflelen van dé 'SpàénfchéÀmIwtó.
ufeaurcti m 'de SpaÏhfJïic
d^pr, , ' ManuiFaélurcti pi c Nèderldnden ve^Bodért " SpaehfqKe
Sch'epep iV^'e^land gcfairecti , 977. 'Vlccöó^ tüircheri'Nèdcrkndt eri Spagnien wèghens de chambrè'demi partie, <iiö. ' JDeri Rcyier e^ Spagnièh genegen ODiiride Quadiruplè AÏliiin- tie Ukomenì <>55. Ligùràèh tê gaériVmet yranckVijck, Spagnien en Engeland ; ij. Rei. p^efalién yci^foght vande' Frince van örangfeü
tegen, Spagnifà, ter iake Van eenighe Tchullèff,
· ■ ............... -- --
HóefyzerfeSchuld, 3:^5.517.
Hollandien HaVrtilede geit i^ldaer op gcltelt, 410, PaflagiE-gèldt, 399. Verichèyde riiéuV/e TÌa- pofitien, 599. toHMimniccert aen de' Géèe- 'raliteyt deri Eed doór de^EngelfcKe èn^süüöt- ^iche officieren te doen ,"43,6. ' De fiLujrèer Verdttuytenahi Admiraél van HöHand',''^477. ÖeÖeIfi Advijs op het àénfteUcri vati Militaire ■qliSciereri , 6j8. 'tSelve roe'ckt'deFranfcÉie Compagnien te verftercken, 6y8. Bedugc 'voor éenigh defleyn van de Engelfche.^tfjjy. Stelt daeJ-tegen ordre, 695. Holland is bn- aengenaem' de Memorie van BrandenburghVtpt faveur des Princen van Orangien, 783; Sen- timent nopende het aenftellen van permanente iïooft-Officleren over de Militie, 787'. " WU dcPrincevan Orangientot een Kindtvan Staet m^ken, 787. Refolmie daer ontrent, 79*. Nader Refqlutie tot de Educatie des Priricen vanOrafigien, 791: Refolutievan defelve, rakende de Contrabande Waren, 854. Ad- vijs , nopende de onkoiVen van de Metingh der Noords-Vaerders, 904. /Jollandtfe Lake- ncn tot Amiensontflagen, 958. Procedui^en van Hòllaiid'tegen de Ritrneefter Buath, 841. bifpuyt tufl'chen Hollandt en Zeelandt ter fake van Buath, 843. Placcaet van Hollandt tot invoeringe van de Tweehondertfte penningh, 78 i· Reglement weghens de befmettelijcke fieckte in Hollandt, 141. Difputen tuflchea 't felre en Zeelandt, nopende het Hof, 803. Brief van Zeel.mdt aen 't felve, nopende het Employ des PrincevanOrangien, 804. In Hollandt werdt de Ambafladenaerden Keyfer geurgeerr, 1020.105Ö. Memorie van de BrandenburghfeMiniiters aen haer Hog. Mog. tot faveur vandePrjncevan Orangien, wérdc iiy Hollandt qualijck opgenomen, 10Ó7V " De ΡπηςρίΓβ Douariere yan Orjmgien addreïlèérc jiigh aen Hollapdt, naer dat'fy vcrltaen hadde " dat fpeckere Memòfie by de Branderibürghiche
, Miniftcri'ever'gêkvetiaeo'haerHog.M |
-ocr page 9-
■ r
R E G ï S Τ E R.
|
vati i7ollandt qualijck Was opghenomen, Ï008. Advijs van Hollandt, nopende Cou- chin A Cananor, 1079. Deo Franfen Ko- ningh yerfoeckt fijn Schut-gietery te hebben j;ot Attifterdam in Hollandt, 950.
Mollis, Engclfch AmbaOadeur, uyt Vrandtrijck 'gerevoceert, 6p;. Vertreckt evenwel noch niet, 69 j· Verfoeckt Pafpoorten van den Franfen Koningh ,935. Diifelve vertrcckt Van Parijs na HavreGrace, «J jii.
Hog.A/og. ai. ^enfchryvinge van dcfelve aen den5illchop van-Munflter, Antwoordt
vandenjSiffchopaendefelvc, 13. Guarantie van defelve op het yiccoordt tuffchen de £if· fchop van Λ/unilerende Vorft van Ooft-Vries- ïaindt, nopende de Lichtenfteynib Schuld, ap. irief van defelve aen den Keyfer, 34.. Ver- ilaringh van defelve,nopende de woorden litem inceftsmfrofiquit 74. Nopende de Procedu- ren in Guinea ende de Schepen Jaques, Charles cn A/aria, 77. Nopende de Schepen Hopc- welenLtiypart , 77· Over de Engelfr faec- ^en, 77. Schlyven aen den Koningh van Engelandt, 87. Den Koningh antwoord aen deielvc., Antwoordt van defelve op de klaghten des Koninghs van Enghelandt , 99. wiaienTandc Vloot van defelve in de iWidde- landtiêZee, i6i. Scheeps-maght van defel- ve, i(iz. Defelve befoigneren over «cn feker ghétal Λ/ariniers, löj. Repartitie van der felver Afilitie op de Vloot van Guinea, 178. PoinAcn van Deliberatie van derfelver Gccom- iBiittecrdcn weder ghekeert uyt Zeeland, De Ruyter t van ; defelve ghelaft nae Guinea tegaen, 191. Den Luytenant yidmirael werdt van defelve ghelaft Zee tekiefen, 193. Dcfelve befetten de Zee-kuften alhier, 208. Vcrftercken de Militie, 209. Den Hartogh vantiolfteyn Gortorpfchrijftaendefelve, we- gens fijne Commercie, 117. DoogevanVc- neticn aeft defelve , 267. ^enfchryvinghe Tan defelve aen dc -?i?mbaffadeur Boreel in Vranckrijck wegens :dc Ykinge, 194. Ani- woordt van defelveaende Grave van Sintzcn- dorf, 317. Verklaringe van dcfelve , nopen- de de Differentcn met Portugael, 3 j y. Vcr- hoginge van de Gagie van 't Bootsvolck by dc felve, 554. Der felver Deduilic tot wcdcr- leggingevan de Memorie van Downing, 356. ZJe felve fenden neffens eea geraifonnecr- de briefde fengdfe Öeclarat ie, aen alle Konin- gen, Republiqucn,Princen en Steden van Eu- ropa, 371. yintwoordt van Keur-Branden- burgh aen defelve, over f^e Engelfe Declaratie van Oorlogh, 372. Confideratien van de- felve op de Alliantie met JSrandenburgh te ver- nieuwen , 51Ö. Ysbrants by dcfe ve belaft uyt 5weden t'huys te komen ,551. Brief van defelve aen de Koningh van Vranckrijck, 587. Oldenburgh verfoeckt van defelve de Neutraliteyt , 674.. Embden verfoeckt dc Protextte des fblft weghcns Engeland , «74. Λ/ifnoeght om 't wegh-ilepen van de Prijfen, gedurende'!geveght, 700, JÖöcn de Vigo- rie legende Engelfebevoghten,aen de Franfe i4frjb^i&deuf notificeren, 7«^. «ρ |
Bede dagh over de vigorie teghen de Engelfe doprdefclveuytghefchreven, 704, Notifi- ceren de yifìorie teghensde Enghelfe over al-^ 705; Verioecken de Uytheemfche Minifters» over de viöorie teghén de Enghelfe te vuyreh, 7o<S. Werden van den AmbalTadeur van Spagnien verfogt dat fy defelve oock Peckton- nen wilden fenden, om temoghcn vuyrcn over de vitìorje teghen de Engelfe, 706. Stellen ordre tot het branden der Peck-tonnen over de viÖorie tegens de Engelfe ,711. Schryven aen den Koningh van Engelandt over het Lijck van de Vice- Admirael Barcley, 723. Ac- cepteren de Mediatie tuflchen haer en Engeland by de Sweden aen geboden, 716. Antwoort van haer Hoogh Mogende op de Refcriptie des Koninghs van Engelandt, weghcns het weder- fenden van het Lijck van Barcley, 732. Re- fcriptie van haer Hoogh Moghende op fekeren lange Miffive van do Engelfe Koningh, 7<ίβ. Haer Hog. Mog. refolveren weder Commiffien van Retorfie teghensde Engelfe uyt te gheven, 768. Gefpreck van Alliantie tuflchen haer Hog. Λ/og. en Brandenburgh, 773. Haer Hog. Mog. iênden Bcverningh na Clevc, 774. Deliberatie van haer Hog. Λ/ogende over een tweede veldt-toght ,775. Verbodt van haer Hoogh Aioghende teghen 'tuytloopen van alle Koopvacrders cn jRaa zylen , 776. Hand», linghvan haer nog. A/ogende, overde Allian* tie met Brandenburgh, 776. Haer Hoogh A/ogendc fchryven aen haer il^inifter van leu- ningen in Vranckrijck, over het mifnoegendat dc Koningh hadde over de handelingh tot CJe- ve, 77^. Haer iiog. Mog. vinden goedt de nieuwe Militie te caiferen, 780. Refolutie, nopende het Employ des Princen van Oran- gien, en weghcns de militaire Charges, 78^- Rapport van dc Gedeputeerden van haer Hog. Λ/ogendenaGddcrlandten Over-YlTel, 795. Gedeputeerde van haer nog. Moghendcin de Helder, 807. jBefoignes van haer Hoogh Mogende Gedeputeerden in het Nieuwe diep, 807. Gedeputeerden na Texel, tot uycpret finge van de Schccps-vloot, 807. Rapport van haer Hog. CJWoghende Gedeputeerden in Texel, iJiS. Staet vande Scheeps-vlootvan haer Hog. Mogende in Texel, 819, Infor- matie op de wan-debvoiren, ghepleeght op de Scheeps-vloot van haer Hoogh Mogende, S20. Ernftighe Miflive van haer Hoogh Moghende aen Gelderlandt , over het detineren van de Compagnien van Turck tot's Gravenweerde, 823. Βϊ'κζ van den L, Admiratl Tromp aen haer Hoogh Mogende, 817. jBriefvanden L. Admirael Meppel aen haer Hog. Mogendó, 827. Miffive van baer Hog. Mogende aen dc L. Admirael de i?uj ter , 832. CommiiTien van üetorficn uytgcgevcn van haer Hog, Mog. tegen de Engelfe, 833· Ordre by haer Hog. Mogende wegen de Schip-vaert en het uytloo- Jen der Neutrale Schepen, S50. .851. V<a·- beckcn dc Wervingen van 3oöoinatroofen, ia Noorweghcai en Jutlandt, 852. lïcfólurie Vandefelveweghensde Cercmooien ontrent de' iiytheeiaicjie ΜϋπΐίΙ«·ί, gji, Steij^j, de
at? |
-ocr page 10-
REGISTEK.
|
Navigatie weder open op Conditiën, 855. JJefoiutie van de felve weghen de Commercie en EquipagiCj 858· Verbodt van de felve te- gen de Contrebande, 803. Ordre van de fel- ve nopende de Difpuyten met Sweden, 869. ^emarques op het Traitaec van reconciliatie met Sweden, 880. Den iSweedfen Miniiier Appelboom verfoeckt Zee paiTen vóór twee Ga ioten, dan werden van haer Hog. Mogende gheweygert, 88j·. Traiiaet van Alliantie tuiien Denemarcken en haer Hoog Mogende, 888w IJapport van de Gedeputeerden tot de Decnfe Saken aen haer Hoog. Mog. 900, Τοί- ienaer ende Schouten by haer Hoog Mogende gecommitteert rot het meten der Noordt- Vaar- deren, 901. Beuningen werdt van haer Hoog Mogende gelaft in Vranckrijck te infifteren op de publyque iïupture met Engelandt, 911. Voorftel van den Marquis de Cartel 2?odrigo aen haeriïoogh Mogende , nopende een ac- commodement met Engelandt, 914. Haer Hoogh Mog. maecken Beuningeo in Vranck- rijck bekent de handelinge van Beverningh tot Cleve, 917.
Hoftel van de Koninginne Moeder van Ëngelan dt by haer Hog. Mog. gheftelt tot de Handei- plaetfevan Vreedc. 921. 'tGebruyck der Franfe Gevangen.huyfen by haer Hog. A/og, verfoght, 923. Laft van haer Hóóg Mogende aenBeuningen in Vranckrijck, nopende de Paf- feporten, 955. Rapport van de Gedeputeer- den van haer Hoog Mogende wegen de Landen van Over Μ afe, 960. Ordre van haer Hoog iWog. aen den Refident Sasburgh weghen de ExceiTen dewelcke uyt de Spaenfe Nederlan- den aen defen Staet werden gepleeght , 961. Reglement wegen de Landen van Over Afafe by ihaer Hoog A/ogende ghearreileert, 962» Concept van den Marquis de Cartel Rodrigo tot fecuriteyt van haer Hoog Mogende* 958. RelaesvandcEïcelTen uyt de Spaenfe Neder- landen aen haer Hoog Mogende, 968. Moet- willigheyt ghepleeght ontrent het Huys van Sasburgh, de Minirter van haer Hoog Mogende brandende Vidorie of vreughde-vuyren tot BruiTel, Seker voorval van Reede van |
i?cnfwouw Ambafladeur van haer Hog. Mog. jnSpangien, 974. Verfoeck van denSpaen- fen Ambafladeur, nopende de Retorfien van haer Hoog Mogende, 976. Bremen fchrijft aendeKoogh Mogende Heeren Staeten, nó- pende de Sweedfe Defleynen, 678. Bre- 4iien en Hamburgh verfoecken aen haer Hoog Mogende de Inclüfie en het Trailaet met Munrter, 981. Λ/eiïiorie van Friquet aen haer Hoogh Mogende tot Neutraliteyt van de Elve, 98ö. Haer Hoog iWogende prefen- tcren haer Mediatie tuflTen Weden en Bremen, i)88. Deenfe en Lunenburghfe urgerende Alliantie met haer Hoogh Mogende ,988. Ad:e nopende de Subfidien by haer Ho. Mog. gcteyckent^ 989. Aitzema verfoeckt aen haer Hoogh Mogende Secoersvoor Bremen, 991. Een ander Traftaet tuiTcn haer Hoog Mogende «n de Keurvorft, 52?. Brief van haer Hoog Mogende aen den Koningh van Engelandt, wc- gen de Equipage tegen deCorfairen. «ïj. tan- ge Misfive van den Engelfen Koningh aen haei Hoogh Mogende. 75-0, Den Franfen Ani- baffadeijr verfoeckt jen haer Hoogh Mog. den opbouw van fes Oorlogh Schepen, 914. Deii· Franfen tConingh geeft aen de felve volkomen kenniffe wegen de handehnghe met Engelant, 917· Den Franfen Koningh confenteert aeri haer Hoogh Mogende in lioooó. /?ijcks- daelderen, 92©; Brief van 2eelandt aen de felve , nopende het Commandeniênt over de Nederlandtfe Scheeps Vloote , 8ο5. Aiìe van Guarantie over het Traöaet van de felve met iWunrter weghen Wanckrijclc aen defeii Staet overgelevert, 934.. Antwoordt van de felve acn den Franfen Ambafradeür d'Eftrades, nopende de Mediatie der Sweden tuflen Ne- derlandt en Engelandt , 934· Den Neder- landtfen Ambaffadeur Beuninghen, Ipreeckt in Vranckrijck met Lionne , wegen de Sweedt- fe Λ/ediatie tuflen haer Hoogh Afogende etl den Koningh van Engelandt, 935. DenNe- derlandticn Ambaffadeur Beuningen werdt in Vranckrijck van Lionne verfoght acn haer Ho. Afog. favorabelijck te willen Voordragen de faecke vae de Keurvorft van Keulen, wegen de Befwaernifle derStadt Rhijnberck, 9 5 6, Pre- fenten van defclveaen de Officiers van de Fran- fe ausiliare Troupen vereert, 937. Vreughi in Vranckrijck over de Viflorie van haer Hoog Mogende tegen de Engelfe, 937, Öen Ne- derlandtfen Ambafladeur fpreecktmetden Ko- ningh van Vranckrijck over de Viétorie van haer Hoog Mogende tegen de Scheeps vloote van den foningh van Engelandt, 937. Dé Engelfe fegghen dat fyde Tidorie hebben be- vochten tegen de Scheeps Vloote van haer Ho. Mogende, hoewel haer Hoogh Mogende de- felvehaertoefchryven, 938. Advijs van Li- onne aen den Koningh van Vfanckrijck wegen den Oorlogh tuflen den Koningh van Engelant en haer Hoog Mogende, 938. Defelvefchry- ven aen haer Ambaifadeur van Beuningen in Vranckrijck wegen de Sweedtfe faeckcn, 940. Verklaringe van de felve, nopende feccker pun- öcn by den Keurvorft van Brandenburgh ver- foght, 1017. Ceremoniaei van diefelve om- me ontrent de Keurvorft van Brandenburgh té obferveren, 1017· Heymbugh Afgefantvan de Keurvorft van Brunfwijck tot Woffenbuttel aen haer Hoogh Mogendei loiS. Gedepu- teerde van defelve in 'tLegher, 1019. Den Lunenburghièn Minifter verfoeckt van defelve Subfidien, 1019. Sweedtfen Gefantaen den Biffchop van Ofnabrugge tot nadeel van de felve. 1020, Den Franfen Afgefant bewijiï tot ./ïegensburgh dat den Biffchop van Mun- fter den Oorlogh tegen de felve orireghtvaerdig haddeaengenomen, loio. Deh Keurvorft van Ceulen en de Hertogh van iSiieuwburgh, fenden aen den Biffchop van Munrter, op dat hy den Oorlogh tegen haer Hoogh Mogende foude verlaten, 102 u Vervolgh van den Vrede-handel tuiTchen den Biffchop van Mun- rterendefelve, lozi. Tràftaet van Vredè twfifen defelve cn den Biffchop van raiififter,
loij. |
-ocr page 11-
R E G I S τ E κ.
ψ
|
ïpi^. Rapport van wegen haer Ho.Mo, Gede- puteerden tot de Munfterfe faecken , 1049. Antwoordt van defelve aen den Afghefant van Keulen , wcghens de Stadt Rhynberck, 1049. Prefenten van defelve vereert aen de Branden- burghfe Minifter , loio. Den Keur-Verft van Brandenburgh notificeert aen defelve fijn accoordt met NÏcuburgh , 1010. Separaet ArtijckeltuiTclien defelve en den Biflchop van Munfter, 1050. Rapport van Beverningh (Extraordinaris Gedeputeerde aen de Keur- Vorft van Brandenburgh ) aen haer Hoogh Mogende, 1051. Defelve doen de Koningh van Vranckrijck door haer Ambaifadeur be- dancken over den y ver voor haer betoont, 1031. Defelve werden door den Hartogh van Hol- fteyn gecongratuleert over de Vrede met den Biifchop van Munfter, 1033. Defelve ant- woorden de ghemelten Hartogh op de voor- gaende Congratulatie 5 1034. Rapport van I.S. van Syburghaen defelve , 1035. Ne- gotiatie van de Afghefant des Keur-Vorft van Ceulen by haer Hog. Mog. en der felver Con- cept-Antwoordt aen defelve Afgefant, 1036. Ordrevan defelve, nopende het ontdaen der gevangenehinden MunfterfenOorlog, 1058. De Hartogen van Lunenburgh fchry ven aen de felve, nopende de Stadt Bremen, loyi. Qua- druple Alliantie tuffchen Denemarcken\ haor Hoogh Mogende , Brandenburgh en Lunen- burgh, 105-3. Devoiren weghens defelve by Vranckrijck, nopendede Stadt Bremen, 1054. Brief van Ments en Sweybrugge aen defelve, 1056. De Ltinenburghfe Minifters doen by defelve inftantie tot de Subfidie penninghen, 1058. Deputatie van defelve vaft geftelt naer Ooft-Vrieflandt, 1059.' Refolucie van de felve, nopende het Traöaet tuilchen haer en Brandenburgh ghemaeckt, 1006. Den Keur-Vorft van Brandenburgh fchrijft aen fijne Minifters, nopendede Memorie by haer over gelevert aen haer Hoogh Mogende , tot faveur van de Piince van Orangien, 1008. Nader Memòrie van defelve Minifters aen haer Hoogh Moghende , 1008. Brandenburgh verfoeckt Gedeputeerden van defelve, ioo8. Nader Memorie van de Brandenburghfe Mini- fters aen defelve, 1009. Den Keur-Vorft van Brandenburgh notificeert de geboorte van den jonghen Prince aen defelve , loio. Com- pagnien van defelve na Ooft-Frieflandt ghefon· den, 1058. De Lunenburghfe Vorften in- clineren tot een nader Alliantie met defelve, 1039. Irclufiie van Ooft-Friefland in het Tra- flaet van haer Hoogh Moghende in de Stadt Klevegemaeckt, 1040. Atìie van Guaran- tieoverde Vrede, tuifchen haer Hoogh Mog. en de BiiTchop van Munfter, 1041· Den BifTchop van Munfter fchrijft aen defelve, 1042. Conferentie tulTchende Gedeputeer- den van den felven en van den BiiTchop van Munfter over eenighe af te doenè diiFerenten, 104.3. Projeótvande BiiTchop Van Munfter, nopende de DiiFerenten tuiTchen hem en de- felve, 1046. Memorie van defelve, nopende de DiiFerenten tuiTchen haer en' den BiiTchop van Munfter, 1047. Accaord tuiTchen dö felve en den BiiTchop van Munfter, nopende fekereDiiFerententuliehen haer, 1048. Be- foignesvan der felver (jedeputeerden in Ooft- Friefland, 1064. Viardain Ammersbeekvan v/egen Ooft-Friefland,Gedeputeert aendefel- ve, 10(54. Conciliatoiren voorflagh van der felver Gedeputeerden in Ooft-Friefland, 1067. Deielve wi len 1300 man na Ooft-Frieflandt fenden, 1068. De Stenden van Ooft-Fries- Jand fchryven aen defelve, nopende de Lunen- burghfe, 1069. Compagniendewelcke door defelve na Ooft-Frieflandt fouden werden ge- fonden, 1070. Den Hartogh van Wurten- burgh fchrijft aen de felve, nopende de Lunen- burghfe Troupen in Ooft-Frieflandt, 1071. Antwoordt van defelve, op den brief van den gemelten Hartogh, 1071. DeVorftinne van OoiUFriefland fchrijft aen defelve, nopende de Luenburghfe volckeren, 107r. Haerfolte maeckt den Hartogh vau Brunfwijck bekent, dat haer Hoogh Moghende met een goed iniigt eenighe Militie fouden fenden na Ooft-Vries- land, 1071. Brief van defelve aen de Vor- ftinne van Ooft-Vrieflandt, 1072. Bricivan defelve aen den Hertogh van Wurtenburgh , 1073. De Lunenburghfe Vorften fchryven aen de felve, nopende hare volckeren in Unft- Vrieflandt, 1073. Defelve verfoecken de Vorftinne van Ooft-Vrieflandt, op dat fy Ge- deputeerden herwaerts foude fenden , 1074. Inftruftie voor der felver Gedeputeerd e, gaen- dena Ooft-Vrieflandt, 1074. Militie om- trent Ooft-Vriefland door defelve in guarnifoen telegghen, Ï075. Calculatie van deFranfe Subfidien van defelve ghenooten, 941. Dc Calculatie van de Franfe Subfidien aen Neder- landt, werden door defelve aen de AmbaiTa» deur de Eftrades behandight , 942. De Refcriptie van defelve aen de Koningh van En- ghelandt, ftaet den Koningh van Vranckjijck wel aen, 949· Klaghten van deSweedtfche Ambaifadeur aen de Koningh van Vranckrijck, over eenighe Traftaten, tuiTchen haer Hoogh Mogende en Denemarcken, en eenighe andere Duytfe Vorften, 950. |
Hooghuyfen, 884.
VanderHorft, 841. DefTelfsSententie, 858.
Hottingcr wegens Zurick aen haer Hoogh Mog. 301.
I.
Nftruöie Voor de AmbafTadeurM.van Gogh naer Engelandt, 73. Voorde L. Admi- rael Obdam en andere Moost-Officierenvan de Ncderlandtfche Scheeps-Vloot ,85. Voor de Opper-Hoofden van de Vloot van haer Hog. Mogende na de Middelandfe Zee, ii8. Ra- kende den Oorlogh ter Zee, 137. Voor de Ambaifadeur Boreel na Mofcovien, 250. Van Barleus, Refident weghens defen Staet in Por- tugael, 338. Des Koninghsvan Engelandt aen de Engelië Oorlogh-Schepen, 389· Tot de Capitale Schattingen, over 't ReiFort van de
Gene- |
-ocr page 12-
R.l'EviG rl zSiT^ Ef Κ|
|
Gfïneraliteyt^ 4.1,5. - Vpprde C^deRuteeri^e van Gelderlancltcndc Ovét-'Y^,· 43 i'. deL.Adniirael Obdam, 4^4.' .1 /^oor deBew Ameronghen, gaende na Denemarclcen, J55Ì. Foor de Kapiteyo Generaci van 't Léger tc ff r- meren, Sz(i. Foor de Gedeputeerden van haer Hoogh Afogende, gaènde na ΟοΛ-Γπεί· ■lande, 1074· ' ' , . ■
br-s·.,::
K.
Ι-Λ
K Eyfer, 34. Briei van haer Hoogh tóog. aendefelye , 54. Grave van Sintzen- dorf viregen de fel ve alhier j ^ix· Ant- woordt van de PrinceiTe Douariere van Oran- gien, door den Grave van Sintzendorfacn den fdvcn, 319. Defel ve belooft Bremen by de immedieteyt te bewaren, (jip. Defclve pre- fenteert iïjne Mediatie tuilchen den Biffe lop vah Munlter en Nederland, 651. Defiêyn van de Keyferfe en Munfierfe tegen Maftright, 779. De Keyferen Spagnien ghencgen om in de Qiwdruple Alliantie te komen, 51J5. Brief van haer Hoogh Mogende aen de Keyfer, np pende het v/erven van de BifTchop van Mun- fter, 637. Brief van de Keyfer aen haer Hoogh Moghende, nopende Bremen, 990. In Hollandt wert de Ambaffade na de Keyfer eeurgeert, 1020. Den Keyferlij eken Mini- uer Zintzendorf, 10Ì4. Hollandc urgeert een Anibaflade na de feeyfer , ί056. Den ' Vbrilelijcken Raedt ioeckt de faeckén van Ooft-Vrieflandt te brenghen acn den Keyfer, 1075.
Keurvorft van Keulen , ipai. Antwoordt van haer Hoogh Mogendè^den deffelfs Afghefant, wegens de Stadt Rhijnberck, 1049. Nego- tiatie van defclve Afgefant hy haer Hoogh Mo- gende, I ó 3 ö. Defelve genegen tot de Stadt Bremen, 1051. Cioncept Antwoordt van haer Hoogh Mogende aen de afgefant van de felve, Den Grave van Furftenbergh
wegens defelve in Vranckrijck, 951.
Kievit, 841. Deffelfs Sententie, 858.
Klaghten van de Ooft-Indifche Compagnie over de Engelfche aldaer, é'4. Van Douwningh over de Oofl"-Indifche Compagnie gerefuteert, Over 't aenplacken van een Obligatie vandeHartogh van Jorck, 67. Over de Ooft-Indifche ende Africaenfche Compagnie, 70. Over de Ooft-Tndifche Compagnie, 91. Van de Heer Petgen over de Engelfche in africa, 135. Van Denemarcken over deNederlandfchcNoordvàcrders, 219. Van den Spaenfchen ^mbafladeur over Hollandt, 303. Van ifollandt over Spagnien , 303. Van Douwningh over het ghevanghèn nemen vanAudart, 588. Van Appelbóotó, 5 51. Van Charilïus acn haer Hóogh Moghendp, 5 66. Van de ^mbafladeur d'Èftrades aen haer Hoogh Moghende , 583. 595. Van Wcfterman en ^'itzema over de ^^dmiraliteyt tót Hoorn, 530; Vande Màgifthet Van |
, .Rhijnb«|-dls, ^yer de jlnfojentie der r.FrtnÌe
• .flroUpVa ,, ■ " Kloten van'Brand,eQ- ^burgh jt qvef de BefwaérniiTqder ΚΙεδ^Χβηί- ίίεη, -j ,..· KIaghtén;oyer de defedueufc ï'royii«iën,.,83J·. Van;,'t (araeflchap Zut- )hen, δ 5 i. Van de Heer App:^opin.aéh laer Hoogh, Moghende,, 874..· ' klagh- ten van dc Nederlaniïfche iWiniftcr Ys^ brants,'8.7(i. r Van de Raedt van Staeten over de defeöueuk Provintien, poi .Vaïi de EngelfeMinifter Hollis aep de Franfe Mini- fter Lionne geredrefTeert, 914. Van de AmbaiTadeur van Vranckrijck , 954. Vao deNederlandfeMinifterSasburgh, aendeMar» quis de Caftef Roiirigo, 964. Antwoordt vandeSpaenfche AmbaiTadeur op de klaghten van haep .Hoogh Mogende ,, 9Ö4.. Van de Spaenfche Ai|ibairadenr , wegéns den^bt van Sint JSernqirds <, 973, Van Àndrsi 'GoÌsiì 974. 975. Vàn deNederlandtfe vimbaf. fadeur in Spagnjen, over'hetj Weygherên der Havenen à?n dè Nederlanders,, 977, Vaii Hamburg', óver het verbranden van de Engelft Schepen;.op de Elve, 981. . Van de En- geife Gefanc aen de Keyfcrover'tfelve, 9S5. V an de .Nederlandiê ^dmiraliteyt, ter fake van gebreck van geit, 424. Vande Admiraïiteyt van Zeeland, over die van Rotterdanien Am- fterdam J jo8. Van de Nederlandfche Am- baiTadeur in Engeland, ©verhetqhaet onthael der Nederlanders, 35-1. Vari' de Neder- landtlè Ooft-Indiiê Compagnie over Spagnieiii 302, Van de Weft-lbdife Compagnie over dcEngelfe, 193. Van de Nederlanfe Weft- Indife Compagnie over Denejnarcken^ f,ztï. Antwoordt van deiêlye CÒmpagnie, op de Deenfeklaghten, aii. Van Zeelandt over ' dePapiften, 787. Van Zeeland óver de non- preftatieder Subfidientot;de Equipagie, 807. Van Erabdcn, over de ComriiandeÜr vàri Lier- oorl, ÏP69. Van de Sweedfche Ambafia- ieur aeh den Konipgh vah .Vranckrijck >950.
Kley, SweedtichePrefident, 1040.
Koninghsmarck tot Parijs in rVranckrijckV jjjf,
938. ; . ■
L.
Llgue aenlegaenmet Vranckrijck, >!?pagnieh eri Engeland, 127.
Lyfte van de Trqüpen, gefonden na dc Öeyr ler-ithanfie, 4. Van dc Laften inde Vlaemiê havenen, 188. De HanfeSteden fenden dc Lyfte vàn haer 5chcpen aen den Konirigh yah Engelandt, 410. Advijs van de Adiàirali- teyttot Amfterdain, rakende de Lqfte vaii de Schepen der Hanfe Siredeh na Engelandt ghe· fondeb, 412, Vaii dc Soldaten op de Nedér- landfc vloot te èmbarqueren, 419. ' Fan de Staetfe eh fenghelfe vioóten, 44.3; Van de 'Krijghs-raèdt op Texel, .450'. Van dé Ne- deriandfe vloot j Vandc ordre
enEfquadres, 713. Van'diè'Taux, wacrop dé Officict-én van Fricflandt&eftelt werdeti om totdienft van't Landteverfchictenfekèiéfoin- |
-ocr page 13-
|
'xneνίη pennieoènV 7Μ5'· de Befoldin-
'gedei: Compagtiièn te paerde en te voet in dienft vah haer Hog. Aiog., 784. Van de Regi- menten en Compagnien, om by voorvallende gelegentheyt in Nedèrlandt ghebi-uyckt te mo- gen-yirerdcn , 849.;, ' Londen in Engeland,' en brand aldaer, 746. iXunenburghdeffelfs Arméeen Troupen, 1018. lojr. 1056. ÖefelveVorftenichryvenaen haerHooghMogende, nopende de Stad Brê- ïnen, 10j 2. Quadruple Alliantie tuflchen Denemarcken, Nederland, Brandenburgh en tunenburgh, roy 3. Affairen van Haerfolte by de Kortten van Lunenburgh, i ο 5· ^. De Lunenburghfe Minifters doen inftantie by haer HooghüiogendetotdeSubfidie gelden, 1058. Lunenburghfe Troupen I lojö. De Lunen- burghfe Vorften inclineren tot een nader -<41- liantié met haer Hoogh Mogende, 1039. De Stenden van Ooft-vriefland fchry ven aen haer Hoogh Mogende, wegens de Lunenburghfe, 1069. Den Hartogh van Würtenburgh fchrijft aen haer Hoogh Aiogende, nopende de Lunenburghfe Troupen in Ooft-vrieflandt, 1071. De Vorftinne van Ooft-vrieflandt fchrijft aen haer Hoogh Λ/oghende, nopende de Lunenburghfe volckeren, 1071. De Lunenburghfe Forften fchry ven aen haer Hog. ^ióghende, nopende hare volckeren in Ooft- vrieflandt, 1073.
Μ.
Afiniers, löj. 407· Jlefbnd:
, Marquis deBellefbnds, 956. 944. Dc Sande , yimbafladeur van Portugael in franckrijck, 957.
De Franfe Mediatie ,by Engelandt geacccpteert, 372. Haer Hoogh Mo^ hende accepteren d e Mediatie tuflchen mér en Engelandt , by de Swedenaengeboden. Haer Hog. A/og.
prefenteren hare Mediatie tuflchen Sweden en JBremen', 988. DenKeyferprefenteertfijne iWediatie tuffchen den BiiTchop van Munfter en Nedèrlandt, <Ì5i. Sweedtfe Declaratie, aengaende hare Mediatie tuiTchen Nederlandt en Engelandt, 726. Sweedtiè Mediatie tuf- fchen lingelandt en Nederlandt, 901. Swe- den prefenteert fijne Aiediatie aen Denemarc- ken, 90J. Vranckrijck prefenteert fijne iWe- diatietuifchen Engelandt en Nederlandt, 28;· 3$2. Mediatie van Aïanckrijck by Spagnien aengenomen, tot het nederlcgghen der Diffe- renten met Portugael, 916. Antwoordt van haer Hoogh Moghende aen den Franfen Am- baifadeur d'Eftrades, nopende de iV/ediatie van Sweden, tuflchen Engelandt en Neder- land, 954·· GefpreckvandcNederlandtfche -/imbaifadeur Beuningen.met Lionne in Vrank- rijck, weghensde Sweedtfe Mediatie tuiTchen Engelandt en Nederlandt, 935. Confe- rentie tuiTchen de Mediateuren en eenighe Sweedfe, wegens deiStadt Bremen, vrughteloos afgelopen, 1050.
Memorie van Friquet, 19, i'an Denemarcken, |
'doorChaufiusi Ì33. Van de Baron van Le-
rad, 320· Van de Brandenburghfe Minifters weghens de Hoef-yzcrfe Schuld, 324. /^an Brandenburgh aen haer Hog. Mog-, ter fake van liiUiantie, 507. Van d'Eftrades aen haer Ho. Mog. weghens de Guarantie tegen de Koningh van Engelandt, J99. Van de AmbalTadeur van Spagnien,wegen;s de wervinge des Biflchops van Munfter in de Spaenfe Nederlanden ,613. Van Fuquet, wegens de Mediatie des Keyfers, tuffchen de BiiTchop van Aiunftcren Neder- land, 651. Van Viliers aen haer Hog. Mog. (Ï71. Vm Lindoo aen haer Hog. Mog. 679· Deduöie van haer Hog. Mog. tot wederleg- ginge van de Λ/emorie van Douwningh , 556. Van Friquet aen haer Mog. Mog. tot Neutrali- teytvan de Elve, 980. Van Brandenburgh tot faveur van de Princevan Orangien in Hol- land onaengenaem ,783. Van de Princeffe Douariere van Orangieaen Holland, wegens het Employ der Prince van Orangie, &c, 790. Van de Brandenburghfe Minifters aen haer Hoogh Afoghende , nopende de Prince van Orangie, 1006. Defelvewerdtvan Holland qualijck opghenomen , 1007. Den Keur- Vorftvan Brandenburgh fchrijft atn fijne Λ/i- nifters, nopendedeMemorieby haeroverghe- geven aen haer Hoogh Moghende, tot faveur van de Prince van Orangie , 1008. Nader Memorie van défelve Minifters aen haer Hog. Mogende, 1008. 1009.
Milet na Bremen, 954.
Mofcovife Handelaers, 822.
Muller, Lunenburghië Afgefantin den i/aghe, 1041. 1042. 1074..
N.
^^ OordtfeSaken, 210. Metirgeder Sche- ^ pen in Noorwegen ,235.
O.
OLdenburgh verfoeckt van haer Hog. Mog.
de Neutraliteyt, 674 Ommelanden fenden Gedeputeerden in den Hage over eeniga onderlinge Diipuyten, 813. 8io.
Ontfchaeckinge van JufFrou Orleans in den Hage, doorMortaigne, 144.
Ooft-IndifcheCompagnie, Klaghten van
Douwningh over de Ooft-Indifche Compagnie gerefut eert ,65. Klaghten van de Engelfe over de Ooft-Indifeen AfricaenfeCompagnie, 70. lïapport wegen defelve laken, 193.2ïefcriptie van defelve, wegens Laurens Davidfz, atfj. Klaegt over Spagnien , 302. Haer Oilroy gepro- longeert tot het Jaer 1^70 , 409. Retour- Schepen tot Berghen in Noorweghen , 480. Part van de felve in de Equipagie , 85^9. Rapport van de Commandeur over de Ooft- IndifeRetour-Schepen, 859. DeNederlantfe .^dmiraliteyt fchrijft aen de Ooft-Tndiiche
Com- |
-ocr page 14-
vii
|
Compagnie haer voick te willen monteren, cnde in Eed van't Land te brengen, 423. Verbael van de Nederlandtfc AmbaiTadeur mot de J2n- ^elfe Koningh, over de faken van de Ooft-In- difcheCompagnie, 93. Rapport wegens de faken in Ooft-Indien, ipj. Rapport van de bitter Commandeur van de Ooft-Indifche Re- tour-Schepen , 488. Opreghtingh van de Franfe Ooft-Indifchc Compagnie in Vranck- rijck, 280.
Ooft-Frieffe faecken, 6. yienfchryvinge aen de iSrenden om de jooooo guldens aen de Vorft van Lightcnfteyn te fourneren , 6· -r^nt- woord van de Stenden, 6. Aenfchry vingh aen de jBiifchop van Munfter en de Vorft van Lightenfteyn, 6. jSeversingh met Haren en GcrlaciusnaOoft-Vriefland, 7. Haren laft, 7. Conferentie met de Vorft, 7. Hare ver- der Negotiatie, 8. Conferentie met de Sten- den, 9. Renverfael, e». Aiet de Raden van de Vorft daer over in Conferentie, 9. Met de Stenden, 10, Verklaringc van de Vorft, II. Van deSteoden, 81. Embdensnader vcrklaringe, 12. Nadec Conferentie tuf- fchen de Gedeputeerden en de Vorft, 15. Met de Stenden, 13. Verdere Ooftvriefe faken, 15. Gedeputeerden mifnoeght, 17. Gedepwteerden weder hier ,81. Hacr Hoogh Afoghende fchryven aen de Stenden, 19. Aecoord tuiTchen de Biflchop van iliunfterende Vorft van Ooft-Vrieflandt, no- pende de Ligbtenfteynfe .Schuld, 27. Sulcks ge-examineeert, 18. Elucidatievan'tfel- ve, 28. Ghefonden aen den Bifichop, zy. Guarantie van haer Hoogh Mo- ghendc op 't felve, 29·. Den Vorft van - Ooft-Vrieflandt overleden , 674. Ooft- Friefche faecken , 848. Evacuatie van Ooft-Vrieslandt, 1053. Ooft-Friefche fa- ken, 1058. Deputatie van haer Hoogh Moghende vaft ghcftelt na OoftrVrieslandt, 1059. Deffeynvan SwedenopOoft-vries- landt , 1035. Ooft-vriefe faecken , 1038. Compagnicn van haer Hoogh Moghende nae Ooft-Vrieslandt ghefonden , 1058. Inclu- fie van Ooft-vrieslandt en het Traöaet van haer Hoogh Moghende tot Kleveghemaeckt, 1040. Befoignes van haer Hoogh Mog, I Gedeputeerden in Ooft-vrieflandt , 10Ö4. Wiarda en Ammerebeeck weghens Ooft-vries- landt Ghedeputeert aen haer Hoogh Mo- ghende , 1064. Verklaerlnghe van de Stenden van Ooft-vrieslandt, loöj. Fct- I klaringhe van de rorftdijckeRaden, w^hens . de Ooft-vriefche faecken , io56. Conci- liatoire voorflagh van de Gedeputeerde van haer Hoogh Mogende in Ooft-vriesland, 1057. Verklaringhe van de Vorftinne van Ooft-vries- I land, 1007. Haer Hoogh Mogende wil- len 1300 Λ/an na Ooft-vrieflandt fenden, ,- 1068. De Stenden.van Ooft-vrieflandt fchryven aen haer Hoogh Mogende, weghens de Lunenburghfe, 1069. , Compagnien, ι dewelpke door laft van haer Hoogh Λ/oghcnde na Ooft-Frieslandt fouden trecken, 1070. ' Nadere Ooft-vriefcb,eÌàecken;, i6j6, „Deo |
Hartogh van Wurtenburgh fchrijft aen haer Hoogh Λ/ogende, nopende de Lunenburghfe Troupen in Ooft-vrieflandt , 1071. De Vorftinne van Ooft-vrieflandt fchrijft aen haer Hoogh Moghende, nopende de Lunenburghfe volckeren , 1071. Haerfolte maeckt deri Hartogh van Brunfwijck bekent, dat haer Hog. A/oghende cenighe Militie fouden fenden nï Ooft-vrieslandt, met een goedtiniight, 1071. Brief van haer Hoogh Moghendeaen de Vor- ftinne van Ooft-vrieslandt, io7z. De Lu- nenburghfe Vorften fchryven aen haer Hoogh Mogende , nopende hare volckeren in Ooft- vrieslandt, 1073. Hacr Hoogh Moghende verfoecken de Vorftin van Ooft-vrieslandt dat
' fy Gedeputeerden herwaerts fouden fenden, 1074. Inftrudie voor de Gedeputeerden van haer Hoogh Afogende , gaende na Ooft- vrieslandt, 1074. Militie door haer Hoogli Aiogende in Ooft-vrieslandt in Guarnifoente leggen, 107y. Den Vorftelijcken Raedt foeckt dc faecken van O oft-vrieslandt te bren- gen aen den Keyfer, 1075.
Orangie en reftitutie van 't lelve aen de Prince, 295. 592.
Ordonnantie , nopende 't verpaghten van hec , Groffier-geld van allerhande Wijnen, 175.
Ordre tegens de Papen, 788.
JuflFrou Orleans ontfchaeckt in den Hage, dooii tJT/ortagne, 144.
Over-Yflel excufeert hare achterftalligheyt, 8'5j. Verfoeckt Remiflie, 848. DeiFelfs Propo- fitie, om den Prince van I Orangien nae Engclandt te fenden in Extraordinarie Depu- tatie , 494. Rapport van haer Hoogh Mog. Gecommitteerden nae Gelderlandt eo Over- Yffel, 200.
P.
PAffagie-gelt, 399.
Piemonts Religions verwanten door Savoyen overvallen, 295·. Voorfchryven.s vaii Engelandt, dcfen Staet en de Proteftcrende Cantons aen Vranckrijck voor defelve, 196. Placcaet van Verbodt teghen dc Walvifch-vangft, 3 54. Teghen alle andere Zee-vaerten, 354. Tegen 't inbrengen van alle Engelfe Wacren, 3 5-4. Raeckende de Navigatie van Neutralen op Engeland, 429. Tegen'tKaydrayen,433. Tegen'tLorrendrayen, 436. Teghen de VilTcheryen. 438. Renovatie der Placateli tegen de Groenlandts-vaerders, 780· Van Hollandttot invoerioghe van denTwce-hon» dertften Penningh, 785. Placcaet van Eoge·? landt tegen de Papillen. 768, Premien, ,355. 369. 4x3. 415. 705·. Brief vanden Koningh van Portugael aen haer Hoogh Mogende, 541. DeSpaenfedoorde Portugefengeflagen, 598. Inftruöie voor Barlxus Refident van wegen haer Hoog Mog- , in Portugael, 358. Madamoifelle de Nemours vertrccjct uyt,Vranckrijck naPortugael, 9^3. " ' (,'.) (.\) 2. Mcdiatie |
-ocr page 15-
REGIS TER
|
Mediatie van rranckrijek by Hifpangienaen- ghenomen tot het nederIcgijen der difFerenten met Portugael, 910. Den Marquisde Sande Ambafladcur wegen Portugael in Vranckrijck,
537·
Princeile van Orangien ^n deflelfs Huwelijck met den Hertogh van Simmeren, 790.
Princeile Douaricre van Orangien.50. Aiemorie aen Hollant wegen hec limploy des Princen van Orangien en Kindtichap van Staet, 790. De- fclve addrefleert figh aen Hollandt, na dat de Λ/emoiie tot faveur des Princen van Orangien door den Brandenburghfen Minifter aen haer Hoogh Mogende overgelevert by i/ollandt qualjjik was opgenonnen , 1008.
Princefle Douariere van Frieflandt geauthorifeert tot Tutrix , naer het overlyden van Prince Willem van Frieflandt, 42. Verfoeck van de felve acn de Staten van Frieflandt , 50.
Prins Maurits van Naflouw, Brief van den fdven aen de Gravinne van Stierura over het perijckel van verdrincken , 40ό. Rapport van de felve,771. ^dvijs van den Raet van Sta- ten omme den fclven toe te leggen iekcre fbm- me penningen tot de fccrete Correfpondentie èndefTelfs Tafel. 780. Delelve wert van Zee- landt gcnomineert tot Generaci ovìt de MìW- tie, 778.
Prins van Orangien, 58. Brief van Prins WÜ- lemvanl ncflandtaindenftiven, 58. tiefatjh van den felven in fijne Landen onder de Gene neraliteyt ghelegcn, 1:^5. Fmanticn vande felve- \6àf Queihe tuffen den lelvtnen den
' yimb^fladeur van Vranckrijck, 17^. Repre- ialien wegen den felven verfoght ttgen Hilpan- gien , ter faecke van eenighe fchiüden, 303. Propofïtic van Over-Yffel om"e dtn fclven in Extraordinaris Deputatie naer F-ngi landt te fenden, 494.· DeiTdfs Employ, 786. De- venters Terfoeck nijpende het Employ van den Princevan Orangien , ende v^egens deMilitai- reCharges, 789. Deffelfs Employ en Kindt- ichap van Staet, 750. iV/tmoric van Branden- burgh tot faveur van den Prince van Orangien aen haer Hoogh Mog nde , 783. Hollandt wil defelve tot ccn Kindt van Staet maken, 787. Refolutie van Hollaadt tot de Educatie van den felven, 791, Brief van Zeelandt aen Hol- landt, nopende het Employ van defelve, 804,. Brief aen Zt elandt van haer Hoogh Mogende, nopende de introduöiedes Princen van Oran gien inden Raedt van State, 815. Λ/emorie van deu Brandenburghfe Aiinifter aen haer i-ioogh Mogende , nopende dc fëlvc, 1006· Dcfel ve Aiemorie werdt van Hollandt qualijck opgenomen, 1007. Den Prince van Oran- gien komt tot Rotterdam, 1007. DenKeur- vorfl van Bfandenburgh fchrijft aen fijne Mi- niRer, nopende het Memoriael by haer over eelevero aen haer Hoogh Mogende, nopende tien felven Prince, 1008. |
Prins Willem van Frieflandt, ï^i. Komt tot Deventer , 11. Droevigh OBgeval van de felve, Brief van de felve aen den Prince van Orangien, 58, Befchryvingevan deflêlfs i|ueffucren, Yei vol^h vàO dö fclve quet- fueren eu fijn Overlyden, 39. Sijn Teflament. 40. Deffelfs Brief aen de Staten van Fries- landt, 4-1. De Princeffe Douariere geautho- rifeert tot Tutrix na deffelfs overlyden, φχ. Verhael van deffelfs over'yden, 53.
Prince Willem van Frieflandt den Jongen, ft. CommifTie op den felven. 51. Sijn Inflru' aie, 51.
Propofìtie van den Raedt Penfionarisde Hubert, tot dempinghe van de Munflerfein Brabaiidtj 777·
Publicatie tot onderhout van Verminde in 'sLants dienfl, 354.
Puffendorf, 9x5.
R.
RAedts-Beftellingen in Frieflandt, 44,. Ver bael van de felve inden Jaere i6z2. 44. Opdraght van de felve aen de Pnnceffe Douariere van Frieflandt. Raedt van Staten , nopende de Gevange-
nen inden ouden Bofch,779. Wcrt vermaent tot Executie vande relulutie van den ^o. Ja- nuwaiij. 775). Advijs wegen't Prins Maurits toe te leggen fêkere fomme van penningentot de fc-Crete correfpondentie, 780. Tot deffelfs 'J afel, 780. Advijs tégenshetlicentierender T roupen, 875· ^dvijs nopende de klaghttn van 't Graèffchap Zutphen, 853. Advijs no- pende de continuatie van de Militie, 854. Rapport wegen defaecken in Ooit-Jndien , ïp;. Van haer Ho. Mog. Gecommitteerden na Gel- derlant en Over YfTcl,i o. Van den Refidenc Le yWaire, 233. Van de Gedeputeerden tot de Zee faecKcn , 436. Van de Bitter Com- mandeur van de Ooff-Indifche 2?etour-Sche» pen, 488. Van de Gedeputeerden te Velde, 517. VandeGedcputeerdeh van haer Hoogh Mogende uyt Kleef, 670 Tan Piins Mou- rits, 771. Van de Traöaten met Branden- burgh, 778. Van de Heer vànSommerfdijck komende uyr de Staten Vloote, van-het Schip van den Luyt. Admirael Tromp, 841. Van dé Gedeputeerden van haer Hoogh Mogende naGclderlantenOver-Yirel, 7954 Van haer Hoogh Mogende Gedepnteerden in Tcxgl, 818. Vande Gedeputeerden tot de Deeniê Saecken aen haer Hoogh Mogende, tjob. Van deGedeputeerden van haer Hoogh Mogende wegen de Landen van Over-mafe, 960. Van den Nederlandfen AmbafTadeur Gogh aen haer Hoogh/Wogcnde, 693. VandènComman- deur der Öoft^ndifche jRetouf-Schepen aen haer Hoogh Mogende, 859. Van haer Hog· Mogende Gedeputeerden tot de Munftérfe Saken, 1049. Van Beverningh aen hàer Hog, Mogende wegen de iSrandenburghfe Saecken- 1051. VanLS.vanSyburgh a%,n haertïoogh Mogende* 1035. Reglement voor de Gedeputeerden in 'tLegher, 13. Wegen dé^'BefitifetrelijckeSieekitciri'Hol- làodt, 141. Op het Vehbodénién voor Lillo ëfi 'tSas, 4^ δ'. Over de Militie Vati defen Staety ·66ι5.'J j-Lì.· ·: .i-j).;!:·
Relaes van de Zfee-fldgh tUÌTf heti 4e- Engelife· en
Hol- |
-ocr page 16-
|
Hollandtfe Scheeps-VIoote door den Luyte- nant Admirael de Ruyter, 6518. Nader R.e- lacsvandefelve, 699. Van den f^ice-Ad- mirael de Liefde, 700. i^anfekerFranfman, 701. Vaa de Engelfe, 701. Pertiuent llelaes van deBataly of Zec-flagh tuffehen de Engelfe en Hollandtfe, 700. Engelfch R.e- laes van de Zee ilagh tuffen de Nederlandtfe en Engelfe Schceps-vlooten, 719. Renfwouw Ordinaris Ambaffadeur weghen defen Staetin Hifpannien, 505. Sijn Inftruclie,305. Sijn Receptie, pö. Sijn Audiëntie , 507. Deftelfs voorval in Hifpanien. P74. Üidderfchap van Hollandt, 857; Requeft vaii de lelve aen de Staten van Hollandt, 857.
SAvoyen tegen Genève, pji.
Scheeps- Vloot in Nederlandt komt onder den Luytcnant Admirael de Ruyter opde hooghte van 'sGfavefande, (Sp8. Rencontre van de felve en de Engelfe, «Sp 8. Wijdlopige Conftitutievandefelve, 711. Gaetwedcrin Zee. 7ii. Landt-ilfilitie opdefelve, 8zi. Progreifenvandefelve, 82.5. Light voorde Rivier van Londen, .8^3. Drie Franfe üidders op de felve, 814. " Aólien van de felve ontrent de Riviere van Londen, 815. Gevecht tuflchcn de Nederlandtfe en£ngelfc Scheeps-vloOten, 8i6. > Den Luytenant Ad- mirael de Ruyter retireert, met de Nederlandtfe Scheeps-vloote voor de Engelfe, 826. Onluft tudchen de Kuy ter en Tromp, op de Neder- , landtfeScheeps-vloote, 817. Ordre om de NederlandtfeScheeps-vloot wederin Zeete brenghcn , 817. Kerdelinghe van deielve Scheeps-vlootc, 818. Progres van de fel- ve Scheeps-vloote , 830. Leyt ontrent Boulongne, Hji. üefolutietot verfterc- kinghe van de felve, 831. Perdere Progref fen van de felve, 8ji. 834. Kort Verhael van de Toght van de Nederlandtfe Scheeps- vloot, 856. Winter Schèeps-vloot in Zee tc brengen van 14,. Scheepeà, 851. Scheeps- voot van Nova Hifpania, 974. Rencontre . en Gevecht vàn de Engelfe; en,Nederlandtfe Scheeps-vloptenj ^ Engelfe Scheeps-
vloot voor Téx el» 459» Rencontre mf- fen de Engelfe en Nederlandtfe Schceps- vlooten, 446· 1 Engelfe,Scheeps-vloote in „ Zee, 86,1. 885.. Atìien vandc Nederlandtfe .. Scheeps vloot inde Middellandtfe Ζεε, ίτδι. |
2?epartjtie van de Nederlandtfe MiÌitìe^op'de (, Scheeps-vlooc naer Guinea-, ,1:78. ' Gede- puteerden na Tex el tot uytpreiFingé van de Ne- derlandtfe Scheeps-vloote ίκίδο^ί » : Staet van de Nederlandtfe Schéeps-vloot in.Texel, ^Stp. Informatie van de wan-d^voirengeplèeghtOp . ,de Nederlandtfe Scheeps-yloöté^ 8zo· Lyüe .. van de Soldaten op de Nied^^laridtfe Scheeps- vlootcteeiiibarquercn, 419;.;: , ilLyftevahde Nederlandtfe en- Engdfci Schetys-vlootén , .. 44i·. ^, Lyfte.vao de N«dcrlandtfe Scheeps- vloote, 479. Relaes van de Zee-flagh tuf- fehen de Engelfe en Nederlandtfe Scheeps- vlooten door den Luy t. Admirael de Ruyter, 698. Nader Relaes van de felve, 699. Re- Jaes van den Vice-Admirael de Liefde aengaen- de t'lelve, 700. Relacs van feecker Franf- man aengaende t'felve, 701. Relaes van deEngelleaengaendet'felvc, 702. Pertinent Relaes aengaende t'felve, γο6. Engels Re- laes van de Zee ilagh tuffen de Nederlandtfe Scheeps-vlooten , 719. Franfe Scheeps- vloote onder beaufort, 851. Zeelandt en wil niet dateenige Politiquen fullen gaen op de Nederlandtfe Scheeps-vloote, 804. Brief van Zeelandt aen haer Hoogh Mog. weghen het Commandement over de Nederlandtfe Scheeps vloote, 806. Refolutie vanZeelant nopende het fenden van Gevolmachtigde opde Nederlandtfe Scheeps-vloote, 857. Den Fran- fen Admirael Beaufort is met fijne Scheeps- vlootin Zee, 931.936. Vreughdein Vranck- rijck over de vióiorie van de Nederlandtfs Scheeps-vlooten tegen de Engelfe, 937. Den Nederlantfen Ambaffadeur fpreeckt in Vranck- rijckmet den Koningh over de yidorievande Nederlandtfe Scheeps-vloot tegen de Engelfe. 937. De Engelfe feggen dat fy de vigorie hebben bevochten teghen de Nederlandtfe Scheeps-vloote , hoewel de Nederlandershet tegendeel ftaende houden, 958. De Franfe Scheeps-vloote op de Revier van Liffabon, DenFranfenKoningh doet4000. voet- knechten aen den Nederlandtfen Luyt.admi- rael aenbicden om op de Nederlandtfe Scheeps- vloote re Embarqueren, 9^9. Den Fran- . fen Admirael Beaufort komt met fijne Scheeps-
vloote tot Rochelle, 944. Spar, 885.
Staten van FrieQandt, Brief van Prince Willem van Frieilant aen de felve, 38.· s Verfoeck van de Princeffe Dourriere van Frieflandt aen de felve, 50.,! Brief van de Princeffe Douariere van Orangie aen de felve, 50. Sweedtfe faecken, 2,39 Credentie van Appel- boom en deffelfs Propofitie, 140· Verfbndt van Sweden ontrent de faecken van^ den Oor» Ic^h tiiflen' EngelanÜt en Nederlandt; 24,9. 5weden refol^eert ipoüö. Man nier Duyts- f landt te fenden, 550· t Sweden aeinbiedtfijn . Mediatie'tuffen de Staten Generaci der Ver- - ecnighde Nederlanden eri dón-Koningh yan Engelandt, 724. Schrifteljjcke Propofitie van ;' dei Sweedfe Minifter Appelboom aeri haer Hoogh Mogende, 725·. : De felve Propofitie füwert tereiEiminatiegeilelt, 71^;· D&felve 3. Propofitie ^j/ertaen de Franfe en DeenfêMi- jniilers ghecommuniceert, 726. ' 5weedfe I ri Declaratie aengaende haere Mediatie tuffehen ' Nederlaïidt en Engelandt, 7x6. Deff^a teghen Hól ft cy η, 8i(S.H Sweedtfe faecken: .(865. Tradaet tuffehen Sweden ert Engelant, 1 863» PlemtnirighettCöjetin Ambaffade naer TjEngelandt'vwgen Sweden i ' 866; ' Ysbranrs in il -i-Goriferetvti^ ftiét de Kbnincklijcke Sweedtfe |i jiCommiffarifefij SÖö. -Sweden is jaloers over I nà;e£'TraÌ<aktt và« defen StAet im Deremaic- (.·.) (.■.) 5 ken. |
■1
-ocr page 17-
R E G I S Τ E R.
|
ken, 868. Afte van Guerantie van Vranck- rijck tot fecLiriteyt van Swcden, 874. Wert verfoght om in het Traftaet van defen Staet met Denemarcken te treden, 874. Difcours van den Sv/eedfen Minifter Flemmingh met Ysbrants, 874. Nader Conferentie van den Nederlandtfen Minifter Ysbrants met den SweedfenRijcx-Cancelier, 875 Coventry neemt fijn affcheyt uyt Sweden. 876. Al- liantie tuffchen Sweden en het Huys van Saxen, 8 77. Declaratie der Koningen van Sweden op de Neutraliteyt, 179. DenNe- derlandifen Minifter Ysbrants ghepermitteert een Ade van Guarantie te palleren tot fecuri- teyt van Sweden, 88i. Den Sweedtfen Mi- nifter .rippelboom infifteert op de vernietiginge van het EIbinghfe Traflaet, bSj^ Laetrte ; Conferentie van den Nederlandtfen Minifter . Ysbrants in Sweden, 886. Recredentie voor de felve vertreckende uyt Sweden na Nedér- landt, 88(5. Steno Biélken weghen Sweden tot Koppenhage, 901. Secom-steghcn Swe- den naer HoUieyn te fenden, ifoz. Sweed- fe Mediatie tulTchen Engelandt en Neder- landt, 5?oi.. Sweden prefenteert haer Me- diatie aen Denemarcken, 903. Han-
delingh van de Sweedtfe in Engelandt, ^54. GcftelteniiTctuiTchen Sweden en Bremen, 954. De faecken van haer Hoog Aiogende in het SweedtleHof in goeden doen.p54. Negotiatie van de Sweedtfe in Engelandt. 956. Propo- iitie van de Sweedtfe aen Bremcn, 979· foignes tot il^ensburgh weghen de Sweedtfe enBreemfedifferenten, 9S1. Handelingetot Staden wegen de felve, 981. Bremen door Sweden belegert. 987. Sweedtfe Poftula- ten, 992. Traétaet tuffen Sweden en Bremen geQoten, 991. Sweedtfe faecken, 535. Spe- j cificatie van'tgheene op den naem van haer Hoogh Mogende wert ghepretendeert, 539. Ysbrants wert door haer Hoogh Mogende be- laft uyt Sweden t'huys te komen, 55-1. Or- dre van haer Hoogh Mogende nopende de Difpuyten met Sweden, 8C9. Remarques van haer Hoogh Mogende op het TraÖaet van Reconciliatie met Sweden, 880. r DenSweed- fen Minifter Appelboom verfoeckt Zee-paffen voor twee Galipten, dan werden van haer Ho. Mogende geweygert; 885. Antwoordt van haer Hoogh Mogende aen den Franfen Am- baffadeur d'Eftrades wegen dè Sweedtfe Me- diatie tuffen Engelandt en Nederlandt, 954. Den Sweedtfen .^mbaffadeur Koninghfinarck . komtinVranckrijck, 935. Den Nederlant- fen Abaffadeiir Beuninghen difcoureert in Vranckrijck met Hannibal Zeeftadt, over het aenbrengen van den Sweedtfen Ambaffadeur Koninghfmarck, 935. Gefpreck van den Nederlandtfen Ambaffadeur Beuninghen met Lionne in Vranckrijck wegen de Sweedfe Me- diatie tuffchen Engelandt en Nederlandt, 955. , Negotiatie van den Sweedtfen AmbafTadeur j Koninghfmarck in Vranckrijck,. ,-938. · Haer Hoogh Mogende fchryven aen haren Ambaf- . deur in Vranckrijck wegen Sweedfe faecken,
941. SwcedtfenGefantbydenBiflihop^n |
Ofnabrugge tot nadeel van de Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden, loio. Con- ferentie tuffen de Mediateuren en eenige Sweed- fe , wegen de Stadt Bremen vruchteloos afge- lopen, 1050. 'ConferentiebinnenBrunfwijck tuffen Sweden en Bremen, 1050. Uffelen van de Sweedfe gevangen, loyo. Conditiën, van Sweden óm met de Stadt Bremen inVre- de-handelingh te treden, 1051. Sweedtfe preparatien teghen de ftadt Bremen, 1035.' Sweden met de ftadt Bremen eens, 1055. Ge- rught van een Deffeyn der Sweedtfe teghen Holfteyn, 1036. Deffeyn van Sweden op Üoft-Frieflandt, 1035. Sweden fchrijft aen den Mertogh van Zelle, nopende de ftadc Bremen, 1043.
T.
I'^Eftament van Prins Willem van Fries- landt , 40. Tromp by Hollandt geexcufeert van fijne Commiffie, 730. Brief van de felve, kla- gende over de 2ïuyter aen haer Hoogh Mog. 730. Matrofen in Zeelandt malcontent, over de Excufatie van Tromp, 731.
V.
VAt.geldt, 257. 177.
Verbael van de JRaedts-beftellinge in Fries- landt, in den laere lózi. 44.
Vorft van Lichtenfteyn, 6. Aenfchryvens aen de Stenden om de 300000. Guldens aen de felve te furneren, 6. Aenlchry vinge aen dea Biffchop van Munfter, en de felve, 6.
Vranckrijck , 257. Reyih van de Agent deo Heyde dacr na toe, 157. Franfe 'faecken, 257. Deffelfs Deffeyn op de Commercien> 257, Tegen den Paus, 257. Vrede tuffen den Paus en 't felve, 258. Hollis Engelfen Ambaffadeur aldaer, 2(58. Deffelfs Audiën- tie, 268. Ambaffadeur Boreei aenbrengen, aen den Franfen Koningh, 274,. Den Car- dinael Chufi aldaer in gevolge van het Traftaet van Pifa, 277. Voorftellingen der Franfe Commercien, 280. Oprechtinge van de Ooft- Indifche Compagnie aldaer, 280. Mediatie van 't felve tuffchen Engelandt en defen Staet, 283. De Intrede van den CardinaelChufi tot Parijs in Vranckrijck, 284. Gigeven by de Franfe ingenomen, 284· Quarantaine be- laft in Vranckrijck aen de Hollandfe en Zee- landtfe Schepen, 284, Gigeoyn van de Fran- fe verlaten, 285. Concept Tra<ftaet tuffchen Brandenburgh en 't felve, 328. Prefen- teert fijn Mediatie aen Engelandt en defen Staet, 352; Intrede van den Franfen Am- baffadeur binnen Londen, 374. Remar- ques van de Franfe Ambafiadeuren, op de fchriftclijcke Verklaringen van den Ambaffa- deur Gogh, 375. Franfe Koopvaerders ; Vloote by de Engelfe ghenomenvoor Texel, 442. Negotiatie van de Franfe -Mediateuren
in |
-ocr page 18-
REGISTER.
|
ìnEngelandt, 5-94. TrafBque tuffen Vranck- rijck en Brandenburgh ghepröponeert, 5:95. Den Koningh verklaertdeGüarantietegtn dèii Koningh van EngeJandt te fuJlcn prefteren, 598, Vranckrijck is befchaemt over de Rc- traite van den L· Admirad dc Ruyter inden Zee-flagh tegen de Engelfen, Geeftlaft
aen den Ambafladeur a'Eilrades omme te fpré- ken van de Conjundie der Franfe en Neder. landtfeScheeps-vlootcn, γιζ. Vranckrijck in ombragkns over 'tgeene tot Cleve pafféert, 779. Infolentie der Franfen tot Deventer, 78P. Franfe Auxiliaire Troupen , 814.. 818. Gapers met Franfe Commiffien , 811. Befoignes met den Franfen Ambaifadeur d'E- ftrades, 830. Franfe Scheeps^vloote onder Beaufort, 831. 8z$. Strijckcn van de Vlag- gen tuffchen Vranckrijck en Nederlandt,85i. Franfe Saken , 911. Holles neemt fijn af- fcheyt van den Franfen Köningh, en blijft even- wel te Parijs, 911 - De Koninginne Moe- der fterfi: in Vranckrijck, prz. Declaratie van den Oorlogh tuffchen Vranckrijck en En- gelandt, 912. Den Franfen ^mbailadeur verfbeckt van haer Hog. Mogende den opbouw van fes Oorlogh Schepen, 914. Hannibal Zeeftadt toe Parijs , ρ 14. Ceremoniën on- trent de BcgraefFeniife van dc Koninginne Moeder in Vranckrijck, 914, Antwoofd van den Franfen Ropingh aen de Broeder van dénKeurvprftvan Mcnts , nopende het hap- delen mee EtigQlandt, 917- DenFrenfen Kio- nipgh geeft punétuele kennifle s(en haer Hoogh Mogende van wegen de Handelingh inet ^n- gelandt, 917. AntwoortdesKoningsvan, Vranckrij ck aen Hannibal Zeeftadt, 919. Den, Franfen Koninghconfenteert in laooooKijcx- daeldersaen haer MooghMogende920. Ge- fpreck van den Franfen Minifter Lionne met Bcuningen , 919. Beaufort werdt van den Franfen Koningh ghelaft Zee te kiefen, 922. Madamoifelle de Nemours vertreckt uyt Vranckrijck na Portugael, 923. Courtia van weghen Franckriick naDuytflandt, 924,. Mediatie van Franckrijck by Spangien aenge- nomen tot het nederleggen der DilFerenten met Portugael ,926. Heer van St.Albans tot Parijs in Vranckrijck,9x7. DenNeder- landtfen Minifter Beuningen wert ghelaft met den Franfen Koningh te fpreken van het ftry- ken der vlaggen, 954. Gefpreck van den Fran fen Minifter Lionne aengaende de Breemfe Diiferenten, 95(1. Negotiatie van den Fran- fen Minifterd'Eftrades inNederlandt , 956. Separate i^rede - handelingh van Vranckrijck gefupeileert , óyS. Geruchtenvan Franfe Wervingen , Engelandts Declaratie |
tcgenrranckrijck,665· Den Admirael Beau- fort is met de Franfe Scheeps - vloot in Zee. 9J2. Vervolgh van de Negotiatie van den Nederlandtfen Ambaifadeur Beuninghen in Vranckrijck, 652. Ordre die de Franfe Auxi- liaire Troupen fullen hebben te houden in het wederkeercn na Vranckrijck, 935· Generael Kendevous van de fel ve Troupen rot Boxmeer, 934. Verder»Marfch van defelve Troepen, 934,. 1 Afte, van Guarantie óver hctTradaet met Munfter wegen Vranckrijck aen haer Hog. Mogende overgelevert, 934. Antwoortvan haer Hoogh Mogende aen den Franfen ^mbaf- fadeur d'Eftrades, «opende de SwcedtfeMe- diatie tuffchen Nederlandt en Engelandt, 934. Den Engelfen Ambaffadeur Hollis verfocckt Paffeporten in Vranckrijck om te moghen ver- trecken, 955. Den Nederlandtfen Ambafla- deur Beuningen difcoureert in Vranckrijck met Hannibal Zeeftadt over het aenbrengen van den Sweedtfen Ambaffadeur Koninghs- marck, 955. Geipreck van den Nederlant- fen Ambaffadeur Beuningen met Lionne iti Vranckrijck weghen de Sweedtfe iWediatie tuffchen Engelandt en Nederlandt, 935·, Den Nederlandtfen Ambaffadeur Beuningen wert van Lionne in Vranckrijck verfoght aen haer Hoogh Mogende favorabelijck te willen re- commanderen de faecke van den Keurvorft van Keulen, weghen de befwaerniffe van de Stadt Rhij nberck, 9 5 6. Prolongatie van de Marfch der Franfe AuxiliareTroupen, 53«, Marfch van de Franfe Auxiliare Troupen door en uyt Gelderlandt, 956. FranfeZee-Maght, 956. Prefenten van haer Hoogh Mogende vereert aen de Officieren van de Franfe Auxiliare Troupen, 9^7· Vreughde in Vranckrijck over de vidorie van haer Hoogh Mogende tö«· genden Koningh van Engelandt, 037. Den Ambaffadeur Beuninghen fpreeckt met dert Franfen Koningh over de vifèorie der Neder- landers tegen de Engelfe^ 937. Den Λ/ar- quis de Sande Ambaffadeur van weghen Por- tugael in Vranckrijck, 637. Negotiatie van den Sweedtfen Ambafladeur Koningfmarckin Vranckrijck, 938. Hannibal Zeeftadt ver- foecktin Vranckrijck Subfidien weghen Dcne-" marcken, 938. Advijs aen den Franfen ΛΓι- nifter Lionne aen denFranièn Koningh wegen den Oorlogh tuffchen Engelandt en 'Neder- landt, 938. De FranfeScheeps-vlootopde Rivier van Lif bona, 939. Den Franfen Ko- ningh doet 4000. voetknechten aen den Ne- derlandtfen L. Admirael aenbieden,9}9. Haer Hoogh Mogende fchry ven aen haren Ambaffa- deur in Vranckrijck wegen de Sweedtfe Saken, 9401 Den Nederlandtfen Ambaffadeur ipreeckt met Lionne en Colbert in Vranck- rijck wegen de Sweedtfe Saken, 940. Den Franien ^gefant bewijft tot Regenfburgh dat den Biffchop van Munfter niet gherechtight is inden Oorlogh tegen haer Hoogh Mogende, 1 oio. Devöiren weghen haer Hog.Mogende in Vranckrijck aen te wenden , nopende de Stadt Bremen, 1054.: Maer Hog. Mogende laten Vranckrijck door haren Ambaffadeur be- dancken over den yver aen haer bewelên, 1031, Calculatie nopende de Franfe Subfidien van haer Hoogh ikrog9ndegenoten,94.i. Vranck- rijck , De Calculatie van de Franfe Sub- fidien aen Nederlandt werdt door haer Moogh' Mogende aen den Franfen .<fmbaffadeur be- handight, 942. Den Koningh van Vranck- rijck verbiedt de Nederlandtfe Munufaftu- ren, 94;3. Den Nederlandtfen Ambafiadeur
urgeerf |
-ocr page 19-
|
nrgeeitin Vranckrijck het faluercfì δίη refalue-
. Tcn van de Vlaggen. 945· · Conferentie met
■ Bellcfons en den i'ranfen Ambafladear inden Hagé . P4.4. Den Fraefen Adinirael Beau- fort komt met fijne Schepen toe Roebelle, 944.. 944.. De Franfe Scheeps-vloote tot Breft, 945>. De Kcfcliptie van haer Hog. Mogende aen den Koningh van Engelandt ftaet den Fran- fen Koningh wel aen, 94.9· Den Koningh ven Vrandrijck verfbeckt een Schut-gietingh te hebben tot Amfterdara in Hollandt ,5*50, Den Sweedtfen AmbaiTadeur neemt fijn Ai-
■ fcheyt van den Franfen Koningh,950. Klag
, ten van den Sweedfen AmbaiTadetir aen den Koningh van Vranckrijck over de Traftaten van haer Hoogh Mogende met Denemarcken van wegen eenige Deenfe Vorften. ρ 5 ο.
w.
WEflr-Indiiè Compagnie klacght over de En- gelfen aldaer, 64. yx. Bekommeringh overdefelve, 90. Klaeght overdeEn- gelfe, 195. Tegen Denemarcken, zii. Ant- woort van de fel ve op de Deenfe klaghten, zz i. Queftie tudchen de ^fricaenfe Deenfe en Ne- derlandtfe Weft-IndifeCompagnie, s>ii.
z. |
Edandt, 165. Gefchillenaldaer , 1^5. Monturen en Manninge van de Zceufe Schepen van Oorlogh , 414. Advijs van'tfelve nopende t'acnftellen van Opper- Hoofdcn over de Militie, 655. Raedt Pen- fionaris uyt Zeekndt in den H^ge» joiS. Kiet m JZeelandt ®m Rapport fe doen van 'tghe- handelde met Brandenburgh, 777. Wil van den Spaenién Ambafladeur fatisfaöie hebben over 't gene in de Meyeryc en in het Marqui- faet vaii Bergen door de BiiTchopfe was ghe- pleeght, 777. Urgeert Prins Maurits tot Gï- nerael van de Militie, 778. Advijs, nopen- de het acnftellen van permanente Hooft-Offi- eieren over de Militie, 786. GefteltenilTe, nopende de Prince van Orangien, 787. Wil niet dat Hollandt de Prince van Orangien tot een Kindt van Staet komt te maccken, 787. Klseght over de Papiften, 787. Difpmen met Holland, nopende het Hof, 8oj. Wil niet dat eenige Politiquen op de Scbeeps-vloct gaen, 804. Brief aen Holland, nopende het Employ des Princen van Orangien , 804. Brief aen de Generaliteyt, nopende het Com- mandement over de Scheeps-vloote , Soi. Klaeght over de non-preftatie der Subfidien totdcEqüipagie, 807. Dedudie daer over, óoj. Confideraticn, nopende't belaften van de concituten in Braband en Vlaenderen, 810. Misfive aen haer Hoogh Mogende, nopende de IntroduSie van de Prince van Orangien in den Raed van Staten, 815· 825, Difficul- teertdebetalinghevan 14 Compagnien, 824. liedreflc van de Munt by Zeeland geurgeert, 833. Refolutie van Zeclandt,nopende het fenden van Gevolmaghtighiìe op de Neder- landtfeScheeps-vIoot, 857. Advijs nopende het vcrdubbel-huydtn van 18 Oorlogh-Schc- pen. 85 6. Zeeland in faveur van Buath, 841. _ Deduàie tot faveur vaa dcfelvc, 845.
Zintzendorf, 1053.
Zobel, 5S8. |
'iìlllli:
P'i'
S AKEN
-ocr page 20-
Fol: ι
SAKEN van STAET
E Ν
ο ο R L ο G Η,
In, cndc omtrent de
VEREENIGDE NEDERLANDEN,
DoordcHEERE
L I E U W E van A I Τ Ζ E Μ A.
VIER. ΕΝ VEERTIGHSTE BOECK.
KORT BEGRYP.
Yler - fchans. Lyfte van de Tfoupen derwacrts. Alle Officiers tta tiaer Guar^
niiòenen. Ooftvricfche faccken, Aenichryvingh aen de Stenden om de
drie hondertduyiènt guldens aen de Vorft van Lichtenfteyn te fourneren,
Antwoort van de Stenden. Aenfchryven aen de Biflchop van Munfter ende de
Vorft van Lichtenfteyn. Bevemingh met Haaren en Gerlacius, naer Ooft vries-i
lant. Haerlaft. Conferentie met de Vorft. Hare Verdere Negotia^^^ Con-
ferentie met de Stenden. RenverÌàel. Met de Raden van de Vorft daer ovei
in Conferentie met de Stenden. Verklaring^ Van de Vòrft^' ' , Van de Stenden,
Embdens naeder Vcrkiaringe., Naeder Conferentie tülïchèn de Gedeputeer-
den met de Vorft. Met de Stenden. Veirdere Óoftvriéfclie iaecken. Gede-^
pureerden mifnoeght. Gedeputeerden weder hier. Haer Ho. Mog. fclìryven
aen de Stenden. Prins Willem. \ Memòrie'^aiiFriquet. "' Aenfchryvingh
van haer Ho. Mog. aen de Biflchop Van Munfter.. Prins Willem tot Deventer.
Brabeeck hier. ; Antwocirt van de Biflihop aén ' haér' Ho. Mog. Reglement
voor de Gedeputeerden in L^er. · Mifn<xgeri van Friquet. Accoort tui.
fchen de Biflchop van Munflier ende de Vorft yan Ooftvrieflant nopende de
LichtenfteynfGhelchdt. Sulcx.ge-tcxaminéért·' Elucidatie van'tfelve., Ge*
iònden aen deBiflthop. Guarantie van hièr pò. Mog. op*^ Ïïamei
Bruynincx na R^ensburgh. ^ Ryler'i-ichans .belegert Stilftant. Weder op^
geheven. - Hof-ricliter Kniphuyfen in *t Le^^ Gédèputcérden vàn'deBit
fchop. SonderCredeptie. / pjrler-fchansP^l^pnteert, Uyt-
tocht yan 't Guarnifoen, | Capiteyn Kock .fcpmmandeiif'in de Schans geftelr.
Brief van haer Ης>. Mog. aen de Keyier·. Dróevigh ongeval van Prins Willem.
Sijn» Brief aen de Prins van Orangie. In 'c Franfch.,. . Befchryvingh van
fijn Quetfure. Vervolgh van,de Qjietfiirc, - Sijn byerlyden. Teftament.
Sijn Brief aen dé Staten Van Vweflandt. Princefle Dou^riere tot Tutrixge-
authoriièert. VerbaeJ jVan de }R,aetsbeftellingh iii 'c Jaer twee en twintigh.
Verfoeck van de Princeflè Douarier^ aen de Staten.^ ' Miifive>vali de PrinCeflc
Douariere van Oranje aen de Staten van Vrieflanilt, , CJomniiific op den Jon-
gen Prins. Sijn, Inftru£tie. Opdracht van de Raedbbeftelljhgh
ceflè Douariere. j , .Verhael van *t fterven yi^n Prins "^illem' Engeliche
làecken. -ij Brief yam deipnStaeC genden ÌConinglTÌ. ' Van de Equipage tegen
dé Corfairen. ? Weft-Indiiche Compagnie ' klagen over" d'Ehgeliche aldaer.
V. Deel. ■ ^ - - Klach-
-ocr page 21-
Χ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
Klachten van Downinck over d' Ooftindifche Compagnie gerefutcerC.
Klachte over aenplackeft van cen Obligatie op den Hertogh van Jorck.
Proccdui'en daerover. Placcaet van'tHofvanHollandtdaerover. Dow-
ningh neemt daer in iàtiffa£tie. Verklaringe van Zeelandt nopende de ielve,
M, van Goch in ordinaris Ambailàde na Engelandt. Engelfche klaghten
over d'Ooftindifche ende Africaenfche Compagnie. Koninck fchrijft aen
dcefen Staet raeckende de Scheepen Bonne-Elperance ende Bonavonture.
Equipage ter Zee. Klachten van Downingh. Van de Weftindifchc
Compagnie daer teghen. Difpuyt over de woorden litem inceptamproferiti.
Inftrudlie voor den Heer Goch. Downingh na Engelandt. Verklaringe
van haer Hoogh Mog. nopende de woorden, liteminceptatnprofiq^ut. No-
pende de proceduyrcn in Guinea, ende de Schepen Jaques, Charles, en Maria.
Nopende de Schepen Hopwel ende de Luypart. Verklaringh van haer Ho.
Mog. over d' Engelfche faeckcn. Deduftie raeckende de Schepen Bort-efpe-
rance ende Bonaventure. Naerderlnftruftie aen Goch. De Heer Dow-
ningh neemt fijn atfcheyt. Equipage alhier Inftrudirie voor den Admirael
Opdam endeandere Hooft Officieren vande Vloot. De Heer Goch vertreckc
Naer Engelandt. Heeft audiëntie by den Koninck in 't particulier. By
den Hertogh van Jorck. By den Cancelier. Haer Hoogh Mog. fchry ven
aen den Koninck. Des Konincx antwoordt. Verdere Negotiatie vande
Heer Goch. Downingh weeder hier. Antwoort op fijn geproponeerde
den 6. Augufti. Weft - Indifche Compagnie. Downingh klaeght over
li', d'Ooft-Indifche Compagnie. Antwoordt aen hem. Werpt deichuldc
van de verwyderingh op deeièn Staet. Verbael vande Heer Goch hier over
Ijijj: met den Koninck. Antwoordt aende Heer Downingh over de woorden
Ij:! inceptum profequi den 15·. September. Antwoort van haer Hoogh. Mog. op
;,:Γ|: de klaghten van den Koninck. Deduftie totonderrichtingeopvericlieyde ν
pointen weegen de felve opgefteldt. Briefvandeefen Staet aen Vranckrijck
jll^j;;; weeghen de Roveryen inde Middellandtiche Zee. Delbrdre tot Algiers.
|;:ι||ί Equipagie teghens de Rooyers inde Middellandtiche Zee. NaerderLiguc
met Vranckrijck, Spangiën , ende Engelandt aen te gaen. Inftrudie voor de
Opperhoofden van de Vloot van haqr Hoogh Mog. nae de Middellandtiche
Zee. Commiflaris Morteigne. De Ruy ter Vice Admirael. Algiers. Con-
ful van derBurgh. Bekommerlijcke gelegentheyt deiès tydts. Geiaghvan
den H. Prins in fijne Landen onder de Generaliteyt. De Ruyter voor Al-
giers. Beverningh Thfeibrier. DeHeerPergens. Klaeght over d'Engel-
fche in Africa. Informatie daer op genomen. Luytenant Admirael Op-
dam. Goereede. Abram vander Huift op de Bree veertiende Artijckels brief
raeckende den Oorlogh ter Zee. Eedt voor de Marine. Reglement weeghen
de Peft alhier. Memorabel Rapt en excesgelchiet in 't' midden vanden Hage.
Aftien van 's Landts Vloot in de Middellandtiche Zee. Scheeps macht van
deièn Staet. Mariniers. Financien vande Prince van Orangie. Geichillen
in Zeelandt. Grofller geit van allerhande Wynen. -Ordonnantie nopende
de verpachtinge van't ièlve. De Ruyter verdere Zee làecken. Repartitie
van 's Landts Militie op'de Vloot van Guinea. Preparatie tegens de verdere
verwyderingh met Engelandt. 's Landts Vloot onder Obdam in Schoone-
velt. Pointen van Deliberatie van haer Hoogh Mog. Gecommitteerden we-
der ghekeert uyt Zeelandt. Der ièlver Rapport. Lijfte der Laften inde
Vlaemfche Havenen. De Ruyter gelaft nae Guinea te gaen. Obdammec
de Vloot voor Goerec. Verdere equipagie ter Zee. Luytenant Admirael
gelaft Zee te kieièn. "Weft Indifche Compagnie. Rapport weeghen de
iaecken in Ooft-Indien. Zee ikecken. Meerder equipagie van leepen.
Rapport van haer Hoogh Mogende Gecommitteerden nae Gelderiandtende
Overyilcï. verdere equipagie ter Zee, Obdam gelaft t' huys te komen,
Belèttinghe vande Zeekuften alhier. Verfterkingh der Militie. Holmes
met twee Nederlandtfche pryfen tot Lifbon. Cafant. Noordtfche faecken.
Weft - Indifche Compagnie teghen Dennemarcken. Deenfche Refiitatic.
Antwoert
iN
i
-ocr page 22-
€Π O O RL O G Η. / Vier-en-^eernghfie Boeck. ^
Ancwoordt van haer Hoogh Moghende aen de Koninck van Dcnneniarcken.
Hcrtogh van Holfteyn Goctorp fchrijft aen haer Hoogh Mogende raecken-
de fijne Commercie. Antwoordt van Hollandt op dieiaecke. Gorfits Ule-
felt doodt. Groote Deenfche klachten over de Neederlandtfchc Noordt-
vaerders. Klachten van Dennemarcken door den Heer Charifius. We-
derom. Weft - Indifche Compagnye op de Deenfche klachten. Hendrick
Carloft". Memorie van Dennemarcken door den Heer Charifius. Rapport
van denRefident Le Maire. Dennemarck vermaendt tot voldoeninghe der
Alliancie teghen Engelandt. Meetingh en hermetingh der Schoepen in
Noorweghen. Academie tot Upfal. Saecken met Sweedcn ghehandelt.
Credentie vanden Heer Refident Appelboom. Sijn Propofirie. Pointen
van dien. Aflertie der iclver. Sijn naerder Memorie. Conferentie. Ant-
woort van haer Hoogh. Mogende. Sweedens Verilandt ontrent den Oorlogh
tuilchen Enghelandt en delen Staet. Hertogh Johan Adolph. Inftru£bie
voor de Heer lacob BoreeljAmbaiIàdeur naer Mofcovien. Preièncen in Vranck-
njckgheibnden. Reyiè vande Agent de Heyde naer Vranckrijck. Frani'che
Saec&n. Vranckrijcx deiïèyn op de Commercien. Vranckrijck teghen de
Paus. Hartogh van Vendofme. Vreede tuilchen de Paus endc Vranckrijck.
Accoordt voor Avignon. Twift over Cayana. Reftitutie van Orangie. Re-
icriptie van de Ooft - Indifche Compagnie rakende Laurens Davids. Doge
van Venetien aen haer Hoogh Mogende. Hollis Engels Ambaiïadeur in Vranck-
rijck. Sijn Audientie. Ambailàdeur d'Eftrades alhier. Sijn Propofitie. Na
der inftantie weghen de goederen van Malta. Antwoordt op de klachten
vanden Heer Boreel. Rapport vande Gedeputeerden tot de faccken van Mal-
tha. Dc Gedeputeerden vande Provinciën daer teghen. Ambafladeur Bo-
reels aenbrenghen aen den Coninck. ^ Cajana. Vatgelt. Queltie tuilchen
den Heer Prince van Orangie ende de Franfche Ambailadeur. Metingheder
Schepen raeckende het Vat-gelt. Cardinael Chifi: in Vranckrijck in ghevol-
ge van het Traftaet van Pil Eo. " Franfche Ambafiadeur antwoort op de Nc-
derlandtfche Klachten, Hollandts advys daer op. VoortfteUinghe der Fran-
Iche Commercien. Oprechtinge van een Ooftindiiche Compagnie in Vranck-
rijck. ;Mediatie met Vranckrijck tuiTchen Engelandt ende defen Staet. Hol-
landts advys. Cardinael Chifi entree tot Parijs. Gigeriibyde Franfche inghe-
nomen. Quarantaine belaft aende HoUantÌche cn Zeelandtfche Schepen,
longhen Prins aenden Hertogh van Orleans gheboren. Capitain Corfay we-
ghen Zeelandt tegen de Quarantaine. Gigery verlaten. Cardinael van Heffen
raeckende Malta. Ambailadeur Beuningh-en aen't France Hoff". Sijn Pro-
pofitie. Naerder inftantie. Ykinge. Aenichryven van liaer Hoogh Mogende
daer op aen den Ambafladeur Boreel. Fouqüet,,- Orangie. Hartogh van Sa-
voyen notificcett de doodt van fijn Vrouw Moeder aen haer Hoogh -Mogen-
de Religions Verwanten van Piedmont door Savpyen overvallen. VoÓrfchry-
ven voor de Vallées van Engelandt, defen Staet en de Protefterende Can-
tone aen Vranckrijck. Wert'gliéfteldt in handen van d'Ambaflàdeurs van
Savoyen. Onderhandelingh tot ecnAccoort. Hartogh van Savoyen fchrijft
daer over aen haer Hoogh Moghende Evangeliche Cantons in faveur vande
Valleyen. Hottinget weghens Zürich alhier. Antwoordt aen hem. Weder-
doops gefinde. Coriaeren. . Ooftindifche Compagnie. Schuit van de Spaen-
iche aenden Prins van Orangie. Wittem. Spaenfchen Ambafladeur klaecht.
Klachten van defen Staet over de Spaenfche. Chambre Mi-partye. Na-
der 'klaghten van' den Spaenfchen Ambafladevu·. Marquis de Caracena.
Vaert van Ooftende naer Antwerpen. Rcedc van Renfwoude ordina-
rie Ambafladeur weghen deièn Staet in Spagnie. Sijn ' Inftrudie. ,Recep-
tie. ' Audientie. Traftaet van Limijtfcheydinghe tufli:hen defen Stget en
Spangnie. Intrede van deMaiquisde Caracena binnen Bruflèl Als Gouver-
neur vande Nederlanden. Sijn Brief aen Haer Ho. Mo,. Hamel Bruynincx
Graefvan Sintièndörf weghen dé Kcyièr alhier. ^ Verfoeckt affiftcnrie van defen
Staet. - Confideratiendeweghén byhem overgclevert. Graef van Windifgraec
A 2 Ant-
-ocr page 23-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
Antwoordt van haer Hog Mog. aende Graef van SintzendorfF. Des fclf^
Credentiael. Recredentiacl. Vertreckt. Antwoordt vande PrinceiTe Doua-
riere door hem aen de Keyfer. Domdeecken Brabeeck. Gefccondeert door
den Franfche Ambafliideur. fijn aenbrciigen. Vertreckt. Baron van L'ee-
radt. Sijn Memorie. Gedeputeerden van Aken alhier. Haer propofitic Ver-
klaringe van haer Ho. Mog. daer op. Graef van Flodrof. Hoefyrerfche-Schiildt.
Brief van Brandenburgh daer over aen haer Hoogh. Mog. Memorie van de
Brandenburghfe Minifters op 't fel ve fubjeft. By Hollandt qualijck opgenomen.
Nader Memorie vande Biandenburghfe Minifters. Downingh in faveur van.
Brandenburgh. Oock Dennemarcken. Concept Traftaet tuilehen Branden-
burgh en Vranckrijck, Naeder Inftantie van Brandenburgh. Hollandt daer
teegen. Verdere Negotiatie vande Brandenburghfe. Hamb^urgh. Onderhan-
delingh met deièn Staet. Aitzema daer over in conferentie. Advys vande Ad-
miralitey ten daer op. Projeft van Hamburgh. Aitzema daer over naer Amfter-
dam. Enghelandt foeekt de Scheepen van deefen Staet te afibnderen vande
Oofterlingen, Verklaringh van haer Hoogh Mog noopendededifferentenmer
Portugael. Portugael daer over t'onvreden. Calpar Barlxus als Refident we-
ghen deefen Staet naer Portugal. Sijn Inilruitie. Verdere Inftantie vande Hee-
re Ulloa raeckende Couehin en de Cananor. Sijn nader Memorie. Brief van
de Koningh aen haer Hoogh Mog, Ulloas nader Memoriael. Verdere Inftan-
tien. Jeronimo Nunes d' Acofta. Poiltien van defe fïjde tot een Accoordt mee
Portugal. Biflehopvan Munfter. '
|
fiet 1^0. Baöbni ai t(t- fïoniit op bc ccrflc tijbiiigfje ban 't iniifmrn baiiDc Dyler- ichans, ocfojinfcrt etii lijfie ban twincigh Compagiiifij te paccbe cube ies-eii-twin^ cigh te bort/ onbfc drieïïci geincntcn tt ijarrbe tnbEfe- ven te boet/ noEtnènbEÌDjin^ Willem al^ tJÌeiiccael.obfc I^tn^ ban Taraoce gl^ (&mC' tati Dbrc be «Ê^abailfaie / cnöe foobaiitgbc aubccc toogc enb£ uiiiiDfiT ©fficia-en met tjaecCompa- gnini aïiS ben rsatöt bjiDcboo?fcI)jebmcafij!tegaet= DÖcbonbm IjàbbEu öaft l^ogl) .TO^oacnbe boo? te bjav tjljni y ten fine om baci' uiit in gtbaïgöe ban Ijàce ^ooqD .ïföoBfnbe öefoiutic banbenfes-en-twintigh- ften Defe^ te focmcccn een COJP^ / 'c welck fuffifant foude mogen wefen, ora fonder perickel van affront, de BilTchoppelijcke Munfterfchetroupes (in caéija: re ï^aagö ifeog. fuicli^ foube mogen liomengòctte binbcn) uyt Ooft - Vrieilandc ce doen deflogeren;
iDacc op gcbelibnrefM 5ijnbe / öebben fjaceJ|oogï) .ÜBog. ben bjclacmeïten lïacbtban^tateboojDegc^ nomcne mofiitc bebanclit: <ï£nbe ίξ> boojt^ bebaoj= ftl)?ebe l.i)(ïc gfjeijDiiSin booj geaccefieect / gïjrlijcft be fdbe l)ifc nabolgenbe ban ü)00?bentptüjp0jbengein= fernet lïact.
L Y S Τ É^
Willem Freclrick Fmfi^u Naf- faUj (0c. Generaci Ι'αμ de Trou- pes.
HijPe toiiO: iaccDii» j)fiit>er' luaccts.
tepaert. te Voet,
CArnhem, iompag· ban i^. ^Dcoilte < pacit. loo
Liyt,^ Lecuwaerden, ©eComp. (SmacOrgban^ j ^oojl. te bort. too
Dordrecht, (CüïItBiti^ (ioiiipas. ban L ψ. ©00?I. tcboct. 8o |
De Trini van "Tarante Gencraetvan de Cavilkrie·
j PsHartogenbofch, ^^rCompag.CaïïonelIe j banbenJSjin^bauiCaL-antr. fo
Uyt ' Ni mwegen,^oDa» banlijfïbcccn^rrgeant .ïBajaoj.
I Groeningen, ©iftec „t>ecfl. jBai
V. iooj. ..
tePaert.
Arnhem, S^eConip,i3uacbeonbfcben
<!5jabeban^ona: loo
'6 Hartogenbofch, ï^mtp bcöeeljiunc be . . boilin De 4?
UytMaeitrichrj>©c i^ftc ban 'jS (©jabrmofc. y ο Swol j ©ε ïiecr ban atanaeracfi. 4? Geertrudenbcrgh , (CoiTip, bfll! JCp^ . Itn ben 23öron ban ^labeba. 4y
Acht Gompagnien
Onder Anthony van Hacrfolte Colloneltepaert,
iPe^ frif^ iCompag. cioïonelle. yo Campen, «2πι(ί ban i)accn;^frg, jlKas
jooj. 45·
Doesburgh,/^eï^eetban^ocebjecrt. 4f
Uyt^Zutphen, goofl ban ^^elebjeïbe. 45-
■ Zuiphen, ^ecacD Sötcnacb ^elnit^. 4j·
LHeufden, iïcgtimbanf?cu|l^, -tr
SesCoRipagnien .—^ -— 275· koppen
, Onder den Htef ·ϋίή Duvenvòórden Colknd U
5 iiJ, /
paert.
Breda, ©fgSifdf^ ConipagmiÊ CoHoi
'Hcac. , : ' 5-0
Uytrccht, S^fër ban <i5infftcì ^g.'
Coeverdcn, i^enbjich ban Ccljten. 4-r
De ven ter, '^cn&ick ban ^à'nbja. 4 f
Leeuwacrdö"n,'K'it^fiebauMnia.. 47
.1 Nimwegeii, ^QÖan (ScojÖ 3^ini)fec
Aban^biartfriwurfllj. |
Ses Gompagnicar.i" ; :,·'—'
-ocr page 24-
|
cn OORLOGH
1Cowpign'm te voet onder dtn Colmi Erenfi -s-—-, Itterfum.
-fSwoi, ^t (!:ompag.bmil>e Colwiri. 80 SwoJ, ©an<£I)?ifloffrtöan®o?(iïupt.
Coloiiri- fo
Haflcit, <0ttan:t gloo^ ban ?imfld
^erg.JBajoffi. jo
Campen,gfaachtoanaptfttoö'cR. yo Deventer,l^iccl^ ban Eupleri ban^ trti^, so
Uyt / Uytrecht,©irih ban ?&eub£cl>en. yo *· Deventer,ï^mDjidil ban <εΐθθ|ί£Γ. yo Doesburgh, ban fSnaen tot yo
Breda, Cafac^upcft, yo
Breda,ïouD^ban®o?p. yo
Rhenen, i^cnteicft fSacob iban iCDupI
bani&coo^ftrccR. y·
Schiedam,jj^icolac^ ban yo
.Steenwijck,^Qjctoactban l®efiecB«h yo
Dertien Compagaien.
OhJer Jen ColonelHtmt Wiütm van Ayha.
■Licroort«?E)eConip.banticCoIonel. 80 Wefci, ©an ©iiöeticfe Jbtecft ïupt Colonel.
Embdcn, Cjaningg ban y ο
JiBafooj. lyo
Delfzijl, Cijjifioffel ban giptfttia. yo üyt Doccum, €>e?coïb ban ©cftinga. yo Nitnwegen,i|an^banil|<ttinBa. yo Zutphen,^an^bantt^el. yo
Bourtange, ®iacl> ban tUnbjinfla. ^ ο Leeuwacrden,3taE^ban<i5?ObffifiinÌ. yo HarlÌngen,^acobCacb. yo
Sneeck,^cobanS3otn:mania. yo ,WefeI,j0(COlai^^^ja(ffC. 50
Twaelf Compagnieiu |
V Vier-en "'veertighfie Bosckf,, 5
Onder den Colonel te Paert de Moriacq,
-Rotterdam, ©f^ frlf^ Coion.CompaB. 80 — Nimwegen , ban^t- b'3lcralbtUetf
auptColond. yo
Zierlckzee,©aIanb2e^£rg.JlSajoo?. yo
Emmerick,^aubttat. Jo
^Wefei,b'?ïcmoife. yo
üyt tHuift, b'^ïnmale D'taucourt. yo
Orfoy,<i5?anb|©aifon. yo
Steenbergen, ^abojnp. yo
Bergen op Zoom, ©anifi iCojfafp. fο
Thiel, CfjacI^tttge^inBue^. yo
uZutphen, gjaquf^ be Sêfaumont Of^
yo
Elf Compagnien. kop.
Onder den Colonel Robbert Sedtney,
Oorchum,®c^f^CotonPi^€omp, 80 · Zierickzee, ©an Saic ïupt· Coloncl. ye Rhynberck,yecÖinanbCajtfp ^ECa.
Jlöajooi. ^ 80
Zwol,aob£ifct^ant>e(flon. yo
Rhees,g(rtnfïbja&al. yo
Grol, J13ilicm ftiH^eta. yo
! Emmerick, Cbuaw tJilcftep. yο
LGennep,®fttUSSa®at6in^. j yo
Acht Compagnien. +(iokop.
'Onderden Colonel lohn Kirc Patrick.
rHeufdenj^tó fdfjS Coloncï^Comp. 7y Nimwegen,^ÏIane Conti^ miptCoI· Buderick,3l00ni(licc&-pattic0 ^cca.
Jl^aaloD^ 49
.XSchËnckefchahsj^C^njlt^Utep. 50 Wefel,3oBnï&ap. yo
Wciei,©infm^nblan^. .Doesburgh, 3©iiirra2int>fap. 4p |
|
Onder den Colonel Daniel de Gemmi Felin,
k
Rhijnberck,^e^ fdf^ Canit)a0.Ccion.8o Embden, ©an i^an^©fnc.<iEcentcnp-
tecillupt.Coionel. ny
Rotterdam, ì3cpntet;!S3ifrcgop.^eca·
JJSaioo?. yo
HulA,i^atnianbanlfóiebtt yo
Bommel, gioacljim ban <i5int y ο Uyt Geertruydenbeïgh,®i)omaé€affïiq)in.yo Worcum, 3l>an&I ban S®oc);teï. yo Schenckefchans,?llb?iambanföfppil. yo Grave, |5l)öip ban ^cïjoonfioben. yo Voorn,(èttobanbtcj^. yo
Utrecht, ïÏraDiic6bana©eebe yo tRavcftcyn,1tnb2ic^ban€ommtt|Iepn.yo
Twaelf Compagnien. iöyJcop.
Onder den Colonel Adolf b Clant,
Groeningen, ftïfgCoIonel. 80 Coeverden, J@t0bolt SSjoetmeXupt ti»
Colonel yo Utrecht, jpreö. ban iïeebe ban ïlenf*
toonöe^Eta.Jtaaiooi. 5®
Dclfdjl,€ibbe Guinea. yo
Rhynberck,?inn;t©oIman. fo
SasvanGent,gato5banï^anBife. yo
Fort de Rees, dBacIt^ 35?o(L y ο
Philippine,atniaett|B(58e. yo
Embden, «tcnt 3UiboIp& ^ocRinga. yο
Veere,i!ïepnoIbbanS5oec&gOben. yo
Rhees,30lnemi®otc. yo
Briel.P&iHp^^&OUWetS. yo
,Ifendijck,a©iflemCampnt. yo
Dertien Compigniea. |
Seren Compagnien. 571 kop
J©pbÉt^ Bitcfolbefct te brefocBen bm Raedt van State,batbetefpÊCtibEi&jobinEientoiït)en ae»ifcö?pb«i etìuif elclt): in ben ftacen/foobanigen o;b» te (lellen ten epnìie rtn im bataüe<®fnciccen/footepaer:beai^tiboet inbi(linctc= ü»" löcft / bie buptenöareöuacnifoenen albaet ntocfiten ■ tocfen/gdafi toiecbe op pepne ban inöionatie/ fici) acn·: piBit^tebfflebfn nabacecefpcctibeBuacnifoenen; ac= Itjcit mebe ben fi-Iben iSact becfoclit toiert/aen be eieren bie tot beboojft. expebttie toaecen ofjebepinectt £nbcinbeboo?f3.atiJ|ie8!)enofmt/ ejipjcfclöcR aentc fitjtjbenenbeteo.2tionnecen/ batfeticbmet l)aceon« bènjebbenbe Compagnien in complete loapencn fou= ben Bebben g&ecect te maften enbe IjouDen / om op öe eetfle toe te fenbene ejb^e^ enbe patenten/fonbec Ulerp aenfiont^ te honnen maccgccen na beplartfe baer toe tebefpidecm/ met cmcffëiaft aen be<©fficiecetite boet/ omljactonbetlicbbrnbefoHiaten be twee derde patten ban bequame mufquetten, enbe een derde deel banbietibangoebeenbie fuffifante fpieflèn, met get geeneberberbaertoenoobiiiii^/tebecfien: ^^foubf alIebepatentenbooibeCon^agnicnte paett enbe te baetinbemeetgefep(ieEùft<|VC]V?c)Tcnt/ ban nu af een toetben beetWd) oemaecftt enbe ocbepefcfteectbol» gen^en&einconfifQmltebanbeojbieop'tfiud ban be patenten geacrefieett/om op gaec i^o. D^naecbec 0^= bïefaengaenbe tegebê/ met enbe neben^ be berbere bepcfchebaettocfpcrterenbe/ afiiöefonbentetoetben/ met bien becfianbe bat (tHe enbe een pbec ber boojfj, Compagnien na be gebane ejcpebitie fonber tq|enf&« Iten ofte retarbement toeberom in jtote tegmtooojoige gnarnifoenen/baerbefelbeuptgdfmtroubetaierbeit/ te fünen ttieberfteeren. <i^be biierben be Ü^eeren Ripperde tot Buirfe enbe anbece^acr )io.jl@a4!5e&ipttfccbm tot l)tt|iut6banbepatentenbetfocbt/om met enbe ncc beti?eentge]|eeren<tI5ecommftteetbni upt ben Raedc ban^taetebpfjaerfelfi^ te nomineren m confirrentie te tteben/enOf mt bqolgne aen te (ïdim obrr öct ffncfe ^ 3 rakntte |
-ocr page 25-
S AKEN van S Τ Α Έ Τ
|
1664, c.lfdtfllÖE bc bctaïillijf ban De fcheeps-vrachten aeu öe
_Z. ^cïiippfcis te boen/ Die tnct öuniie fcflcpen eenige
«iompagnicn folOatf» ten bien(ie ban ben Eanbe/ ban bc cene na bc aiibfcc plaetfe fouben l)ei>i>cn getcanfpoi' tf eet / enöe bare ban lappojt te boen. J^jjber^ ö^öö^n i)acE jli>o. .il^og. öcnfclbenRaedcbecfocöt/ tetoillen bcrfOJScn alic 't geen tot ben trayn, noodige artillerye, ammunitie ban (Qoiloge / enbe 'tgnnt iöijbec^ tot boojfrrliinge bcc boójfcijjebc f]i;pebitic fouben Itunnen ficcciicn/ foitbe mogen üiajöen gcrequite eet; toecbenÌJe e)inbfüjcU mebc ben Raedc bfciOcljttDtberbaJban be ohitofien tot be nicecgeffpbcc>;pebitienoobigö/ aen^ fiont^ een eFtraojbinate pctjtietecfommebanvijfen feventigh duyfeiu Guldens te foimccen / enbe ïjaec ï;io. .iBos.toeteïatenïionien / oinbecboïgen^aenbe rcrpcctibe ì3jobincicngefoHbcntetoo?ben: toecDenbe ?Ï);tiact ban Dell- celbjntiegefonbenaen ben opgemeld te ]örece^jiiicc Willem, al^oocliberijantceiichtaen be lacere #jince ban Tarante, omtetïceeltentotbec felbfcnaueclitiJise. ©oft gji; ^tcnben ban Ooft-Vrieflantin'tljeginbaii bit isscii'" ftebben gefonbrn ben .5>eccetac«^ Weftendorp aen ' ben COininanbelii; Elbcr-Felt in be Dylerfchans, ijein boojftellcnDe. fEeneerftcnj lïi^ bat be^tenben niet DitBoopt Ijabben bat bc ©cccaöiflcöopbanMunfter in tijbcn ban B;ebe Ooit-Vrieilandtbpanbtlijcftfoube Ijcbbtn aenaetaft/ enbe beDylerfchanfegetoapcnbec Ijanbt in genomen. z.5Dat men niet gemepntbabbe bat ïjii iConnnanDciic bc gingefetenenmetaf-pjefTen ban geibt enbe atibecc faecften / foube e);actionccen. q. vDatIjb foiibeboojöcljben^ jön noci) bctbec te gaen ciiöe Jemgum acntetafïen. <iÌHbenabienfulcit^toeI rjcpjeitciijcli tcgOcn^ be Ofnabruggifche ©jebe toa^ flnjüenöe / ooeti Dc ,§tenben bc Lichtenfteynfche fdjulbt/ iöcföaïbcn befcevcruticaengijefieltküa^/ al ïjceï niftbia^roci'nibc; fooluilbcnbtg>tenbenba|ifi ïijch bectiüuiucn / Ijy aTonntianbeui; fijn onbec&ebiiéni öc folDaten bail iille cv'artieu cn concuffien foubc af ijouöcn. 3i)e «i5cbeputeerben ban be^tenbenljabDc ten bien fine oocis nobigD geaelitljcmttnotificeren/ Datfp in Wener een .èergeant "met vijfMnfqücticc^ cnDc in Jeingum drie Hiarqueticr^ tot^aubegacbe grltyt ï)abben. ïDaec cp bc boojfj Commanbenc Ijeni antlü00?bef00bcel Ijeteerftc aengingl) / tjabbcljp niet fiü} in bifpute in tê laten / aïfooljpp?ofefTic ban ben vüojïoglj gemaechtljebbenbefijne^ ©oipelgdten (©e= nabe^ 02b|e moe(le pacecen / latenbe Ijet bifipnpt tot be Bojfieltjche öaben. ït^ct anbeceaengaenbe / öabbe öp iiocl) ter tybt al Ijeel geen D?b?c om pemanbt bec 31nge= fetenen ban Ooft- Vricflandc pet^ afte bojbecen. a©el tua^ iuaec/ batljp acnbangö^baccfiomenbebanöe «aeftgeiegene tot fijn onberljoubt/ alinoci) nietbets liensijnbe/ eenigljpjobianbtbcgcectöabbc/ niaecfp ijabben Ijcmnietgebjacljt/ enbeljpnugljenoegljban alle^ bcrfieïi 5ijnDc/ fonbe inbien menDemtDatgl)e= bjaclit Ijabbe'tfclbe bubbelt toebecceflitueten. J)00 toajS oocit ban öem niet gefeptno^uptgeïiomen bat I)u najembgum ofclbctsSfoubetoillenboo?tgaen/ al= fob l)p baec tot noclj toe geen o?bje Ijabbc : bat bc ^ten= brn Sau vegarde tot Wener enbe Jembgum gelept fjabs De/ luaecgoebt. ï^p foube |icl) ban alle eieactien enbe coiiculTien / al^ Dacr toe geen ojbje Ijebbcnbc / toeten te toacljtcn/;enbe inbien ban fijn^olbatenbietgclijch^ bunten ojb?e toat mofljte gepicecöt toecben / begeecbe 1)11'bat men öetfelbetotlbe notificeren / fonbe al^ ban be beliufiuanten ceclielijcitafficaffenbocn ; 6p albini een of anbec l)em b^pVuiIlig toat in fgn ïtcuclten quam bcceecen/ meenbe öp bat in'taennemennictg&epec' ccert toiecbe. J^iec op fjeefk cenige glafen toijn met öem moeten biinchcn/ maec toa^ in fan bifeoucflen feec acl)tecl)oiibcn/ om ficD in geen bifpuptin te laten/ alleenfepbe/ bat i)p op ben Hummelinckmebe baecBp toafc glietoeeft al^ be :©o?fi ban Ooft-Vrieflandt in ^t bptoefen ban Wyarda, Vrydagh enbe Bombach, ijet laetfie aecoojt geflooten ïjabbe / 'ttoelcfi baec na tot Aurick toacE gccatifïceect/ toaetin {jet©oj|icnbom ban Ooft-Vriettandt mebe becpblt'gectt toai.
<0m ten piincipalcn bc faecfie te cebben/ijebben fiaec i^O' .IÏ303· "en tweeentwincighften aenbeMwbin |
gcfcljjtben/ bat fp uptfonbetlinsegeneaeMtftipbtbic
Ifp fjaöbcrt tot be beöoubmilTe enbe pjofpecitept ban--
Ijet «©jacffcöapban Ooft-Vriefianc, nietlebiglj fion= ben fiaen öaec gantfcl) fecieufelijcli enbeb?ienbt,fiìa- itMi- bupjlijcft tcbecfoechcn / i?at be felbe fobanige ojb?e toit f^m· ben f^lien enbe Dieboojfieningeboen/ tenepnbebat ^'J'ïj^f,';
be betonile fomme-ban drie hondercduyfenc guldens Btnom
t»p bej'ongbHe (Cbactaten totEmbden aen ben©o^(i fe ban Ooft-Vrieüandr belooft tegen ii)ae|TeljeHnae|ilto= menbc geanticipecct / bctaclt mocl)te toojben / om bat ïc baec iofbe bcii ttoeebcn tccmijn aen ben ©ojfï ban ©e?» Lichcenfteyn bolbaen/ enbe alfooallcoccafien/ pje= toeten/ enbe oojfaécften moeötentoojbentoegljgeno= men/ om'tqÌ)ei}ielt^i<©?aeffcl)ap mctbecbececpccn^ te fout. tien niette bcbajtecén mbe tipt te putten/ becti outoen= "weu. be bat gemette ^tenben liptliefbe ban Ijaec cpgen ©as beclanbt enbe tot.booiftpminge banaìlebécbcceftoa^ rigljeiieo/ Ijacc in befen fouben toillen boo? fien / gljes lycltajöbaniipceel}tc33atciotten toiectbcctoacljt : im= mer^.nïet minbec pbec fqubenbetoonintoteonferba^^ tie ban öun ©dbeclaHbt / als» Ijaec Ï!?o. jlBog. booj= gaen^/ c^beooclibpfonbcrlijclun beboo?f5tijt^gele= ^ gentöept ten befïen bali 't boo?f5 (0jaeffcl)ap booj een pjompt foncniltemeni eri becfleccltinge. ban honderc vijf en dertig duyfent iìtjt)fbalec^ toaceu bf tonenbe.
3&e o?binat:i^ <!5ebeput.bec Stenden ijebbengeanti «nt^ tooojt bat caficnbe bc antrcipiatie banbe driemael hon- dertduyfentGuldens,bpfìjna9o?fìel.^cn.enbecfelbe Aten- jfföinifiéc^ nietaïleehbeboo?gaenbeaccoojben/ mate sen. oocli 'tjonglï^ alfjici; ten obecftaen ban öaec i|o.Jl©c®. aen(lenli)clte i^cerm <0êcomm. getcacteecbe gantfcft niet naec geitomen / maec conttabcnieecttoietöt/ali mebe bat biecjCpjeflTclijclt gefielbe Conbitien / toaer op j be ^tenben tot foo een öoogeb?ptoilligegifietoacen I gehomen/geljeelnietgcimplccct toaren/ 'ttoelcltnoelj= 1 tan^ cecipjoceltjcft gefcljiebcn moflc / alfoo bupten bat/ i, be ètenben niet honbebcbinbenbatfp gel)oubentoa= ; ten of oojfaecfie fjabben / bm fjace beloften te bolboen/ ^ beel min om be felbe tê anticiperen ; gjjnbe bupten Ir bat cene abfolute impoftibiliteptboojbc'^tenbcnom bq gelben te anticiperen/ al^ niet toctenbe boo^ ben be^ folatfnfïaetalbacr/ öoe men öaec ί^α Mog. termijn ηοφ foube 6p bjengen / alfoo bc ^ngefetenen booj ben Dieren tijbt / flecöt flöetoai^ ban öace ïanbecpen/ enbe nu inbjeucfe. ban 3&ijchen / foo feet bcracfttert toare^ï,/ batficöniettoilienteceöberen/ fiaenbcnoclj meer al^ een becbe bed ban 't Xanbt geöeel onbec fout toatec / enbe bè ?&ijeftcn ongeceparecrt / niet toetenbe l)oe men öet toebet fouben öerbatten / ttoijflrelben alfoo niet of öaec |©og. fouben befebec ^tenbenpjes gnante ejccufen ban anticipatie boojfgoebtöouöen/ enbe bicn acngaenbe niet berber in ïjaerbjingen/ ban De ^tenben öace ftoacftljepthennenbcbiconeraalfoo moefien poiibercccn bat fp be felbe mocöten itunnen D.agen/ stjnbe ten ccnmaelonmogelijcft tot brn anti- cipatie te refolbecen.
?ïen ben ileec SöifTeöop ban Munfter en bc Doifï «en* ban Lichcenfteyn, fcftjcben öacc ^o^JiBog. bén vijf- ft^fJ^ den ^auuacij / Dötfc upt öct mibbni ban öaec ©erga^ Se ssi 1" becingö öabbcn cenige ©eerengebeputcert/ omöaer fcfiop ccrfibaeg^ na Ooft- Vrieilan t te becboegen cnöe albaer teöelpenbebojbecen/ öatbeftoebcnbeDiffecententuf: Smm fcöen be ©Ojfien ban Ooft-Vrieflandt enbe Lichten- i.e©ojri fteyn in Dersocbecnbemimiemocljtcntoecbcntecne- ξβ". ber gftqBtenbegeaffopicert/ enbebe oubebjientfcöap tuflcöen foo na ©ectoanten öerfïelt/ enbe tot bien epn= ' De boojftegen te boen enbe te öoojen / mibbclen upt te binbcny enbe alle^ t^Ïontribuecen toat in ceDclDc&ö<^i>t enbe billicftöept cenicöfïnt^ ban fjaer foube fiunncn toecben göebeHceert. €nbe alfoo De gcmelte i^eercn Öare €ifbeputeecben flaet maechtenbcntwintighften bcfecloopenbe JïSaenbtfebiuarg nieutoen fttfl/ baec tot Lieroorc te ïaten binben / öaöben göfacöt Öaec ©o?(ïeltjE&é baec ban tc abbectecen / oocii Daec neben^ feec b?lenbt enbe etnliclrjcR teberfoecftenbat bc felbe öace <®ecommitteerben op Dc boo?fcÖjebc faec he bolhomcn göelafi/ tegen^ De bnojfs tijbt mebe na Lieroorc geliefDc te fenDen / om albaer met De meerge^ mclte l^eecen öare «©eDeputefcöin ten fine al^ booten ·. ■ ■■·■ ■·■ i- - iu |
.li
li
-ocr page 26-
en O CVR-L O Q Hfi > F/V^r^w/i^é^i 'doecki
ttvgliefpjKfe/ bfl'o^f^ f ttöe ^antjelingc te ttc^n/i^nö^
ànc^totcensrtucnfÌbfauBtttfcens^^^
fonùm tfc ,felb£ct!jtc0pt>ei>in b?:
ffibc bjie^fni tot fijn Hacicljiinné} enbe Dat l)p;ì)c e?}nf;
cipalcafn'DfnBiflchop enbe Ljchtenfleyn, altra^OTi
Ooltenrijck ί(ίι'ι6ε/ΊυίΙϊιε öotn tiE|ïelIcn. .κ.-; r^aù
, (!DuDfCtU(Ti&eM Uia^ öni negen en twintigliftep
nuarügocighEiJanDEntecommittecfnöe öan.
Haren ciiöc Gerlacius, om itift eiiöe ncücn^ bjn
l^refoiiec'iöÉiicrafl van Bev^erningh, (jct) naiQpftr.
VrieilandctebecüOfgen/Enöc alDacc te ^είρεη aö)»?
(iccen aficljet ββεεηΕ bat fouöe nitjgcn licecften, tot bc=
EcjiciiiiigeUan Ijitoogfjmfccii/i 'tü3eïcftl)acE®o.Jlföo·
ijabbcn in 't pjocucecEn ban 't fucniffement ban be be=
icUUfiC foinrne ban hondert vijf en dercigh duyfendc
cijcfbaclbcc^ aen bc ©ojfï ban Ooft=Vrieilandt,tat be=
talingcbanbCfWlÏctccmönban be Lichtcnfteynfche
fcijiilbi/ alsJnicebrom be^tenben ban Ooft-Vricf-
landc te inbuccccn iotp?onipt fucniffement ban bc be=
iuu(te dtie honderc duyfenc guldens aenbm g^eniflten
©0?(lbail Ooft-Vrieflandc briooft.
4-11 ben Raei: uan ^tatc toiett gijeautocifecrt om
briic ben ti^ntfangfE oScnECael Doubleciaen ben <0bei;
iïenttnccficcban ben ©o?fï ban Ooft-Vrieflandt acn
tc boetuclicnbebetDUfiepenningen/bieaen begemelbe
©0^(1 bciftcecftt toierben tot betalinge ban ben gemfl=
beneci'lientecmijn. r
i|ct concept ban bc «©bligatic te |ienin'tboo?=
gaenbe'Jaec. - :i
<ïi>e ilcccen van Haren, Gerlacius enbc van Bever-
ningh, öabbcn totlafi be bolgenbe poinctcn ;
Te» eerfien·. Te craofporteren na Embden en Aurick.
i. Audientie en complimenten aen den Vorft.
3- Dacfe aldaer gefonden zijn om te helpen adjufte-
fìcren het oneffen TaszLichtenSieyn ende Munfier,Sxc.
ende om te doen aftrecken de volckeren.&c.
. 4. Te doen aenbieden de betalinge van den eerften
terraij η, met prefentatie om die uyt te tellen binnen
ilifp/>f»ingroove munte.
. 5·. Verfouckcn evacuatie van de Dy Ier Schansi'
6. Sppintereftghepretendeert, watvanden uytftel
fulcx toe te ftaenjcnde het te doen vindé by den Verft.
. 7. Maer te nemen van den dagh Van de expiratie
van den uytftel.
8. Des noots, uyt het Comptoir van Wedde ende
Wefiwoldingerlantf of nytdtafeveuden termijn van de
Stenden.
Indien geinfifteert wert op den tiueede» termijn
te argumenteren, noch niet verfchenen.
10, Dochfoohetnootjtemoghen verklarendevoy-
rcn te fullen doen.
11. Verdacht om de Stenden tydelijck te bewegen
tot een prompt fourniflement van de driem»tlkendtrt
dtiyfent guldens,
la. Om te bewegen} te difpenferen van den yèoiii»-
, den termijn met den intereft.
13. Alle devoiren aen te wenden om de Stenden
contentpment te geven op reftriöien, met te perfifte-
ren op uytheemfchein ampten.
14. Guarant te prefenteren opbe beloften by den
Vorft te doen.' ' .
I y. Des noot, door haer Ho.Mog. te laten anticipe-
ren, ende haer Ho.Mog. aen Lichtenfieyn borge.
16. Doch niet,dan mits de Stenden perfifterende
by het gedragen confent van drie hondert duyfint in fe-
ven jaren, ende véririeuwendeongeclaufuleert. Item>
dat de Vorft op fich neme de intereften vande anticipa-
tien,eiidiit daer mede de Dylerfchans worde ingeruymt.
17. Soo op oncoften wort geinfifteert augmentatie
in Sententie, ende 't Mandaet niet daer van ghedeci-
deert by accoortjoock vande militaire executie niet ge-
fproken,moet geren voyeert wordé aen naerder decifie.
18. tn alle gevallet! illiquide ende arbiters of Réchters,
iji. te mogen prefenteren, dat de onco-
ften volgens uytfpraeck of decifie fuUen worden be-
taelt.
^ 10. Op de verdere termynen, des noots, te moghen
beloven, niet te beletten, maer helpen de executie vor-
éeren..: ν , / .. . · · ; ·
>1., Swftipergii^er bebbeùf ende j^δψ
te infiftMc^!^^ ίΐΐΛίΐίΛίϊίί ; ■ ■,·· rr τ·ι··' '
Zi. By fuc§p8i byP«iis;WiUcm te doenbefetten.
'naj. gaen,alfeiveGvattende by gefchrift.
endeteinfiflüfirennaertieEpoEeni π. 1 ·
aA. penoingen ce doen cmanue-
ren,felfsnieci^?p:«^i)» terrnijo>endc ovcrfchry ven.
a5./tGeÌdt;te dpep brengen tqtEmbden of li/fricri
of in onder gof'de bewaringe, ili";
a6,, prèr die Procuratie pin op 'tLeen de Hypothe-
catietedoen. , 'ί,ίίϋίϋ: lii ■
TèbefqtgendetweeRcntmeeftcrs onder haer
Ho. Mogi;!io.:i. , - hOrf;;· -?:;
a8. Pachters te dijen.· Uftfcn aen de voorfchreve
Rencmq?_ftersihare Pichten in te brengeu. '
ag, CredentialenendePòuvoirs.
30. R«folutieeedcvanfiiyvéringhyan àenthiende»
Augufitfijlien^ hotultrt eea en. vyffigh,
nonbeii ficfj ben liegcnuenden jFeftjuarn tot
Groeningen;; jalbaecontfangcnboo) ben giect Frefe
cnbe Lfngeringh tefpectìbe ^jofl enbe ^mptnian Coiife-
ban Embden. ©oo^c mft gtjctooonlijcfieiribilitcpt
ontfangen tot Embden enbe Aurick, l)el)tiftrgöcfmi; «"r,®
bennae Lieroort , om te bfrnemenofbanttiegcnbc '
Munfterfche cnbe Lichrenfteynfche ©o^fien aïbacc
ntemantbaa^· Sin pawiculiere tonfecentic met beji
3a0?|ig0ea(ti|iiett b00jbel&.ceccn Wiarda , Croneck
pube Amersbeeck ftomenbe/ tjebben bcfelbe ftenni^
gjjegeben boo? cetfi ban feccftere piatente ban dato
ben vyfden fSanuanjbefe^gace^/ baec bp ben<0i
becfien Eilerv.elt Commanbeuc bec ©cfiingen Mep-
pen enbe Dylerfchans, cnbe lohan Diedetick Martels
©entmeefiec banbe?ilmptenEemflantcnbe Nieuwen-
Huys al^ gefubbeligeetbe CommifTarifenaen alle bc
(©ofi-J^jieriöeSentmeefier^/ ©ooghbcn enbc <©nt=
fanger^bec 3Po?fiel|jc6e #flft-®?iefcge tafel goebccen
enbe intEaben/MalÌbabben binnen bentgbt tian een
"" mbtbóo? gaecinbc Dylerfchans te comparecen/
jtegifier^ban alle ©«Miiclie <0ofl-®/efclje op«
______lien.^bf cebenuen/ ìjwwtli bcfelbe mocÌjtcgBe·
naemt »n/Db£t te Bjengen/ enbc geene banbe felbe eh
bec^ ofte in anbece ganben te betaelen / al^ aen ben
tìcntttiee|ietBernaertSprengsri bare toe bp Dotìor
Francifcus Ignatius dfì Haes, ^Ifgcfantcban ben ©0?(i
ban Lichtenftey η : geojbonncect/ op pene ban be^ ftep*
fetlijchen Ìfèa)e(iept^onge«abe/ enbc boo?t^ ban pa=
rate cpecutif/enbe boojbeoncplien ban bicn uiebetc
toerbenaengefpjolien.
(Ccntweeden, batben©0?(i-ban Ooft-Vrieftandt
baec op 6p naiflïbe ban ben eerften jFeb?uari| / acn be
boo|fcb?fbe i^eccen Elvervelc cnöe Martcis al^ gefubbcs
ligeecbeConttnilTatifen/ acnniffeïjabbengegeben bat
be betoulïe hondert vijfen dertigh duyfent cijcjcbae^
bet^boenöoojt^fouben gfieccet 5ίίη op fietfjup^tot
Lieroort,enbc gaec in bie eualitept gefommeetc / of fp
bic gelbcicn / be toelcfte ^ijn ©«jfil. ©oojl. baec bcne«=
ben^offeteerbenop g&enoecöfamequitantie baii ben
®o?fiban Lichtenfteynontfangcn/ oocftbaectcgen^
be ggeoccupeecbe Dylerfchans iicben^öet guarnifoeii
tupmen/enbcacnben^ojfiin foobanigOen (lant al^
bieteboo^gebieeflloa^/ toebet obectelebecenM»
ben;begerenbeboD?t^t:ot fpoebigec upttelKngeaen be
boo?noentbepcnningl)en bat baec op nebenjS be boo;«
fctj^cbcbecclacinge banbe te boene ebacuatie/ coppe
banbe quitantie gccommnniceect mocgt bjecben.
I^en derden,bat j^p op ben negenden jpebiuatj beet
aenboigenbeaenbc©oifïeigcftc .ïl©un(ierfci)e ^tabts
j|oubcccnbe]Segecingé-cabenjip.ïI^iflibe gabben
ftentgcmaecltt bat bc&etouPe hondert vyfen dertigb
duyfent cijcpbaï. CffectibeDpi|etl|up^tOt Lieroort gci
baadjt toaccn/enbe bat öp ggcccfolbeeit toa^ be fclbc/
tegen fuffifante quitantie cnbc ontruyminghe banbe
gcDccupeecbe Dyierfchanfe tet beöoojUjcRen plaetfc ou
't fpocbicibfie upt te teilen : pjoteftaenbe banbe blptigc
beboitenbpijaecaengebjentorabie penningen bpecn
te ferijgen/en bat ftoflen ηοφ tijbt/noet) moepten baet
aen gefpaettbiaten/enbe bat beej^alben aengrenc epu
cntion? coficn de j ure geöoubcn toalAierfoecfienbe öcc
fdbée Huttooojt met cnicn trompetter baee toe
^ ♦ afgci
•SeKEC
ningtl
met Ita-
teli «Hbs
tiujS
naer
iHItt.
:
-ocr page 27-
S A κ E-JSi van^ S Τ A E Τ
mm
|
1664, afgefca^m/ offp rooDanifleBelbfCftt opgcmeltie cönbfc _7 ticontffluacntoilöcn/ m öat alboojencommunicetir
banbe qnicantie tnocöte aegebtn toetDEtt "
®en vierden, Öat Hen idfcc 23iffc&^ fipnaiffilje ban örn fevenden ganttar. ouöe (Igl/tipt Regcnsbo/g oen bc ©o|fï IjaD toillen epcnfeten Die militaire ejcecutie εηύε {]ct omipccen üan&e boojfs. ^cganfe'; on&fc an^ öcccn Din Dat bi'Bct eppirccenbanvyfüjfftisf furce= antif/ ailtf η een milfibe ban ejccufe/enöe geen bctfoecft banceniacnieubjetErmjjnaenfjein BBraeOjejTact en tua^é/ bat aen btn fdbni gabbe gecêftribeect bat be eerftcn tccmijn ööerccöt toa^/ oocft aen befftlf^ Kefle^ ctngö-ïïabe» enbe gljefubbelegeecbE CommilTatifen aengeboben/inetba'foccftbatbaer op be boo;tcl)|ebe êicljaiifetocbccom inbooijgijefiant bjp toilbe teetm ontctiiimcn.
<i2nbe bat baec obfc ben boojfcöjebe ©betfien El- ver veit gcanttoot^t Ijabbe / bat tem banbe Igeec 25if» fcipp tot feobanialjni ontfanggban bm booifcöjebe eerften termijn geenecommiflie nagelaten oftegecomi RiuniecEct toa^/ maec bat ijl' ban befe piefentatie aen= flont HenniflTefoube geben aen ffinen il|eetc.
<i£nbe bat op be anbece miftiben fooaenbcSegei dng^-öabmtotMunfler al^ aen ben Hen: Söiffcjbop fdbeafgefonbcn/totbiectgttoe nocggl)etne cefcciptte bja^ ingenomen / infececenbeupt be boo^fcöjcbe gljee toiTimimiceecbe patenten enbe miffibe/ijoe onnabupc= enbe oncecl)tmatigg ban biggen ben j|^eetS3if=: fcj)op tcgen^ l)em gepjocebeert toiect : ©at öp bpfone abfenttt/ twee CommiflacifeneicpjtflélijcR tot eenu= goccufe eube p?ecife cpeaitie gefubDelegeert {jabbc/ om alle fpne intraben tot bie ban fpne tafeitoe/ geene upt< mfonbcct/ enbe fulcjc oocK bie geene baec toe beVor- ïtinne Douarierc enbe be ©jiViceffen öace S^oiötccen/ Doch ^tjn ©o?(leI. 5&ooiUici)tigI)epti 25?ocbec / gfje» cecijtigbt toacen / fonbet eenjge bjfïtnitic aen te flaen
enbe tf;ontfangen/enbc bie felbe gefubbeï^eerbe niiffarifen niet gelali ofte gequaftficcert en bjacen/niet {tlieetiombeSchanfe nabegebanebetaltngebicbec in terupmen (baec ban inb£cefcriptiebanben#bec|ie El vervelt niet becmaent en bjiectjmaec fel^ niet/ om Dien aengebobcn termijn booiojbentlDi^e enbéggefii: piileecbebjegenteontfangBen/be toricfte binnenben tijt banbe boo^fcfijebe maent ban fommatie bnert aen« ggcboben/ enbebaec opinbifcoucfen gljebaKen 3||nbe ban l)et glieenebecbec miteconfibececenenbeteboen fïonbe/i^ Öet tefultat baec ban geb3ee(i/bat ten cefpecte ban bie eecfie tecmön een toettelijcfte infïnuatie bp ge= fcfeifteboo? een ^ati^ enbe ttoee <©hetupgen foubc gebaen brojben/ foo aen ben Commanbeuc banbe Dy- lerfchanfeal^ aen benïïentmecfïec tot Meppen, gefubbelegeecbeCommiffatifen : «Snbebatbaetbpbt ^^fial^ ηαφ be betalingge ban ben eerften termijn foube boen aenbieben onber begoojIiicRe auitantie/ enbe mit^ babeltjche evacuatie banbe J)tl)anfe te boen; enbe bp g&ebjelie ban bien/te boen p;otejleren ban aOe fcljaben/onftoflen/f c. «Snbe ten anderen, batmen ban nu af aen mofïe berbaegt 3ijn op get fUmilfement ban ben tweeden termijn/ be toelciie ben drie en twin- tighften ^p^l ouben / Of ben derden JÏ^ap nieubien fliji/ fÏont te herballen: «Snbebatbaer toe alle moge^ lijclte bebopren mofien toerben aengetoent Dp be ^ten= öen be^ 2ant^/tcn e pnbe bie driemael hondert duyfent gtilben^/ bpbc fdbe inbe )ongg(ie Bergaberinglje ban ^ijn©o?ftel.53oo?I. op termpnen ban laren belooft/ «u in befe ongelegent^iept pup?ltóc8 enbeparateöcft fonDec eenigge rejlrictie ofteuptftel mochten bierben gefurtieert/enbe bat baer bp gebaen jonDe gct gccne be banbe ^tabtEmbden noch te bobberen gabbe/ ter concuïcentie banbe hondert vijf en dertich duyfent ÏJijpbaelbrc^/ baec mebebe tweede ftoariggept foube gefucmonteertsijn/ enbegoopten fgneffaeben/ bat oocft bacrnieebebefafiefelf^ banbe berbere termynen ofte p?etmfen/acnjet ftepferlijcfte i^of ten Defïen fou' be Itonnen ger ebjefìeert toerben / ggi^ch fp gebuerigp aibaer boo? garen o;binarifen ^inifïec/ enbe nocg boo? een banbe nlaben e>;p?e1ielt}cft tot bien epnbe afge> fonben/ baerombeben aengouben. )|are ï^o lt^og. ^eOtputeerbeti gebbm inbe confccerlw olKnuA^^n^t |
Öet fevendc artiisheïbanijacr ^oflructir/ Dat i
iicgt boo? be boojfcgiebe ggc|u6DeIegeerbeCom=-
nlifacifen foubc mtgenbjerben gcobjicieert bat befen termij η foo iaet toif ct atngebobcn / batter ecnen groos tén tijbt tTcbect S.Michiel berloopcn bia^/ enbe bat f^ bacr boo? een begoo?Ujcite intecmteepfcgen gabben. •ffiubegcbbenboojtlgccalculeertbat befucceantie bp bcnJ^ecrSpiffcBop gcBCCOibcertbenfeventicnde^epi
tembcc fefticn hondert drie en t'fcftich oubcn fiiji toa^ ftomen teerpireren / enbe bat Denderden febjuatij baeraen boIggenbcDcpjefentatieban bctalingge aen Den<©becfie£lvervelc ggebaen jijnbe/ niacrachten ,, t'feventich Dagen op 't ftgccpfie genomen / bcrioopett toacen/ baer ban ben inteccfl ceniger mate hoitbe gges bojbect toerben / enbe bat bien tjjt genomen trgen vijf ten hondert monteerben tot drieduyfent feshondert cn tien gulbens» / enbe goetoel De ijSaben ban ben ©ojfi oocft genoecgfaem ban bat berfiant toareη / bat obec öetbDo?fc&|cbebetloop/ met fonbamentben intcrefi ftonbe gcbo?bert toojben/ enbe al^ De fafte baer op arni quam/ooch geene bifficulttpt en maecftten om bc felbe te boen furneren/foo i^ echter goet ggebonben/ bp be boo?fcgiebetoetteiijcheinfÌnnatien bitte ban geen bcci maen te boen/ maec alboojcn af te toacgten toat op be felbe foube ggeanttooojt toerben : «5nbe baer mebe bte conferentie geepnbicljt jijnbe / geeft goet gebonben be boojfcfeebe infirumenten banbe infïnuatie na beDy- lerfchans enbe na JMeppen te laten afgaen/enbe boo?t? be^tenben tebefcgjpben tegen ben tweeen twimich- ften jpebiiiact) oHbeii fitf!/ enbe baer toe teaflïgneren be ^tabt Embden, bctoclcfte be ©ebeputcerben meen^ ben boo? get interefï ban Den ©ojfl felbe befi te Jö"·
^ebert gebbcn be «iSeDeputeerbeu tot gaer boen ftos men beöentmecfier^ ban fijn ^omcpnen enbe anbes re inftomflen tot Efens, Stedesdorp enbe Witmunt, enbe bp in(t)?matie bernomcn/ bat be opftomfie banbe ttoee ceclic J^eerïgcftgeDen / jaeclijch^ qnatnen tot fe- ventienofleachtien duyfent ÌìijocDaelbet^/ cnbe bte banbe laetffe tot veertien ofte vijftien duyfent 0ijo> baelber^/ enbe baer ober fulcft^ öoöen be vier en twin- tich duyfent JïijcrDaelDer^ aengaec]^o..i!©og.ggeaf>i ïgneert / nocijeengoeDefomme jaerltjc)c banDeboo^s cgjebe domeinen ten begoebe ban benBo^flteboben quam ·· €nbe i^ öergalben goet ggebonben bc abmini^ (Iratie banbe boojfj. rebenuen/ te laten in ganben ban be geenen Die be felbe nu gabben/ gaer latenbe ftoeeren aen gaer i^o. JUSog. enbe bcloben be fomme Der vier en twintich duyfent öjjcpbaelberg in ganben fobanicg te reguleren/ Dat Den eerfïen banbe boojfj-vierentwin- tich duyfent aijcybaeiber^/iaerltjcit^foubtfucnerenitt ganben ban ben <©ntfanger ©enerael Fkilipj Dou- blet,alle jaren pjccife ober tebjenge tegen ben vijf tien- den fjanuaci) ouben fltjl / om De intercffen tcgen^ ben eerften jfebjuarö nieutoen flijl berbaHenbe / baec upt betaelttetoerDcn.
<©ecommitteerDen gebben mibbelertoplen oecR goetgebonbcn/occafie te nemen om Den te fpreftf obec De gelegentgeptban fpne ©omeliijcquefaecRen/ " " ifitie met alle bebcncftelgcfte (Mtbe^nooti
enbe becfo^t baer obrë te mo^öen ftommin ren n^ confecentic/om perticulier ber te mogen oberleggen goe eube op toat manier befeibefobanitjj te reguleren bat gp aen be eene 5pbe toat mocgte gerebbet toerben ban allefgn ftoacefcgulben/eube aen Deanber 3pbe mocgte bipbcnonbergijuDenfoDanigenfiaet enbe gebol® al^ tot lupfier enbe bien|ï genoecgfaem enbe litijtir nabe geïegen^ept banbe ftontiengecompaflTeectmocgten ^ulcft^ geeft gp feer tod genomen/ eube na ceni» ge conferentiengeböen'tfoogeconcipieect : ©atgp bp
Stal enbe lacht, enbecetrencgemént ban foldien enbe gagien, boo? eerfi tod elf ofte twaelf duyfent ©öcjrbada Det^jaerlgciefouOe ftomen te pjoffteceny begalbenbe mefnageban confumtie/ ten reguarbebanfoobecre minbere perfoonen al^ tttfdbe foube te onbergoubeti gebben'.dinbe be rebuctie betodcfte 00c geeft boojgen^: men te boen omtrent gct getal enbe be ojbje bai) f^ Oagelö^fetafrisi. |
-ocr page 28-
|
Dcmrïchetjpamöcfi'fóci'cöulöigï) lua? tc betalen / op Dat Ijy ficlj uut öefe ongljclcofutijtiit üjat mocljte t£ö= DfiJ/iifloiJcnöcDaccban Den mtcucfi jacclijcit^ f?fcifc te üoiOoen/foo bat iiacc Ji)o ,ίΙδΟίοεεπΕ }j3cjubitie Daer öy cn fonbe lijben / e'tueiclic iiupten be loft cube marijt Uaiibe a5ebc)[)utcecben gijnbc/ ip oüecgcnumen fatioca= beljjcluecappoitcicn.
Iffbbfnnocljingeüolae ban liet feven en twintigh- ile "iilctijeftel ban Ijate ginftciictte nict^ijnKojftfl· 3I5oo?ï. gijefpjoftcn obec be ejcljibitie ban foobanigljc acte ban pjocucatie al^ bp ben Éeen- jjobe banbc bincie «éeïbeclanbt gecequiceect ontrent ben bjief banljppotljfcatie/ baecby^ijn ©o?fieï.39oo?i. fijne l)CCCUjcIsf)ebcnbanEfens, Stedesdorf enbe Witmunt libo? be betonile hondert vijf en dertigh duyfent cijeje= öaeibec^/ ten beljoebe ban öaec .fiBog· betboribcn I)eeft/enbeiébefflbeDii,t>iju ©ojftel. ^oojï. uytgjje; bjaeljt bp ttoee LeenmanncH mcbe geteechent.
©nbcctuffcöen be ttjbt banbc ©etgabecingije bfc ^tenben gijcitomen jijnbe / tcanfpoiteaben Ijaec be Con fe' (ècaefenbe Ijaer i^o.Mog. <i5ebeputcerbfn^ «a Emb- den, bie bp ben 45?aef op be 25ajcl[)t op'tïlof gelogeett toiecben. ©an toegljen ben ©o^fi toiect bc piopo|itic (na getooonte) gebaen aen bieban Embden, Norden Aurijck cnDe ban Oottmerlant. 35ie banbeRidder- fchap enbe anbece ban ben derden ^tant / maecftenbe fttiacigljept om bie te aeH{joo?ni/ om bat be ©02fì noci) iuettoa^gel)ulbicbt. 5&eï^eeten<i5cbcputeecben Sjefc ben na eentge inbnctie/ niet te min aen alle be felbe ope^ Hinglj gebaen ban &aec lafi/bolgen^ 'c waelfde artijliel toanbe^micuetie, g^e^tenben Ijebben in effect oaec DPBefcpt/DatfebpöaecemitÏïjbebanben vierden bjuarij onben flijl/ op bie ban Baer .iBog. ban ben twee en twincighften ganuaci) Ijabben gljeantüjoojt/ öaectoecefececenbe.^e lleecen <i5cbepntcccbc liicbben BÖetcpïicffct/ bat ïjaec do. ^Bog. op bie cef'cciptie oantfcl) gljenierefïectie gijenomen/ ooeft niet baec aen Bebefccecctöabben/ beiuijleljacc belieft ï)abbebe<!5ei Xiepnteecben toel eï;p?eflreIjjcU be bebojbrtingljc enbe an= ticipatie ban bic boojfs. fomme aen te ïafim/enbe baec inuiettebecanbecen. «2nbe bat baer ejtbobenbp ton= fccentie/appacenteïijclifecclicöt fonbe sijnaen tetoiji jen / bat ïjetboojfelj^ebe confent puyrlijck enbe fonbec cefiiictiengcbjagenbja^/ ofiminer^batbe conbitien Daec ban geabimpleeit toarni.
^ulc); ad referendum aengijoionien/ enbe baec nae toebec gI)eftomen sö'ube / ïjebben boo? mout ban ben ïjeec Hofrichter,aïnoc& Bcbifficulteect inbe anticipai tie/ aïïegecfnöe.de non prseftade banbc jpbebanben ©ojfi; baec op Ijebben be ï^eeccn (!5ebeputeerbc Uiebcc Öet conu-acieaengetoefen/ enbe bat be^ ©o?(icn gtoote pjrten(ientoacengcmo?tificccct/cipconbitie enbe boo? mibbdban Setbetouflreael compliment bccdriemael honder duyfent guïbcn^/ batbeconbitien baec tegtjen BeaHrgccct/toacenfribooI/toötïoopigöbaer obec upt Decetcoatten bccbalifeccnbe; macc oe ^tcnben Ijebben i)acL· niet ftonnen ïacten betoegcn/ fionben op öet point ban't indigenar, allegeteilbcbe Keyferlljcke Refolucie ban t'^aec feven en t'negentigh} enbe battet bp be onlangl)feafboeningl) bcc gticben/ alfoo toebettoa^ bfcltaeii.
'©aer op gefcljepbcn 5ijnbe/' Rebben bc ^tenben aen bc i0cbep.gefonben feecftcc concept ban renverfael, baecbpbetoooiben baec bcfe faftcopamqttam/ foo? ' banigljtoatcngDeentenbceit/ bat niet allecnlijcli bc ©ojft baec bp foubc moeten bccïtlaccii ben twintigften 3tttijchel banbe boojfcftjebc Keyferlijcke Refolutie toeccltclijcft ofte inbec bact te effectuciren/ dat namcnc- lijclc tot des Landts-Regerings faecken ingheboorenen endcgheenuytlandifche gebruyckt ofte beftek foude werden, maerdathetverbandt van die belofteoock foude moeten gaen tot op fijn Erven ende Nakome- lingen , Regerende Vorilen ende Hecren van Ooft-
en O O Κ L O G Η V Vier^en-iJcmìghfle BoecL
166 A< l)ci üoïtcrriirn banDeboojfcBjcücbffoignc/ I)ccft
__I ^ijii ©üJfW ©oo?I.inttBiOotcDaiKftfcoai»Ql)£ o^cc
bcmafiiteba beaiciifpiitecrbnimDcrm Btjcnoomcn/ ffccfïiifÏigb üccfofüt/ Dat Ijacc Jiiog, mocljtcn
flfjcöifuoncect tofcbenoinüooi twee ofte drie jarcfii paticHtictcluillcn nemen met Dcjacrlijclifc termynen |
Vrieflanilc int 'toekomende, 't JlDclcIt bp bC <0&ebr 166^.
pnteccbentoeljijnbena gefien/ enbe biboubenbanfo'__
banigcn confcqucntic / Ijebben goct gcbonbfii be^ bot gcnbtn barglig bacL' obec tc confeccccn met bc liacbeii ban ben Bojfh
5B>c liabni öebben baec op bp fojmc ban bifcoiir^ j^i^ec gefcpt/ bat foo een abfointe belofte bp ben ©Djfl/ ora 6e laa- bcclei-ecbcnnictcnlionbeQÖepafi'ccrttoccbcn; batljp i;"' beelc Ijabbe tc boen in 't ïlijcl» / af» fócpfeclijcfte "a^^ 0» ïloftot Spier, enbe aen anbecefêoben/ enbe bat l)p neriit baec ontrent raoe|lgcb?upcftenainpben in bcfc fafien "nff- enbe cecbten ban Ijetliijcli ccbarcn/ enbe batmcnbic foojupfïonbecbtaianbtfatenuiet en bont/ teu tijbe alj) men bie ban boen Ijabbe ; battec oocfe bcele tcmpc* camentenlionbcgcbonbentoo?bentcn cefpecte banbc Landts-Rcgcringhe, beïuelcftc ontccnt allebcbebics ningeban bien niet eben important cn battei: oocft iimitatatie enbe onbecfcgept honbc ballen on^ tccnt bet getal 5 gdtjcli mcbe ontrent be qualificatien ; algbpcytmpelban foobanigc pccfoonen betoclciic iii 'tStanbt mocbtcn gbetcont enbe geallicert ;tjn / of bie met aenftoop ban batìc goebcccn/fixe domiciliën ofte bpintoooningc tot ccn feecftcc getal ban jaecen/ baec fonbe bebbeu bcqnaem gbemactist om mcbe totbe^ atanbtij-iìegeringegeabmitteect tetoojbenj 39atfd= be onbec bc Ridderfchap fobanige tempecamentcn Qt^ abmittcertcnbcingebjtipclstoaren; macc bat fp niet cn lionben ficn/ batmen foo een abfoUite obccgift aen bc ©o?fl foubcftonncnbccgbcn/temin/ om bat^ijn ©ojficl. i^oojl. bat foubc moeten boen gratis enbe foiv bcc ceingbe be inin(tc cecognitic : baec inbotigc tijbcit bp occafien banbe concojbaten enbe becbjagen notable fomme acnbe ©oïfien toeltot hondert duyfent cijcpa baelDer^ te gbclijcft to accn gcconfentcert getoecfi/ pjea fupponecenbcaltijt/ Dat foo genocnibe reëel compli- ment ban De drie mael hondert duyfent gulD. gantfclj i Becndonumgratuitumentoa^ / maec alleen een cena contcc tegen becfcbepbe Bbccowccbcccbc beneficien cnbc een beccffeningb ban toel göefbnbcccbe pjetenjten / tee fomme ban ontccnt twee hondert duyfent CÖC]C=> Daelbcc^ ciqjitacl/enbc baer onbec ttoec paflen/baci; op al bccepté bp ccfoluticn ban baec ï&o. iBo. conbcmna^ tic tot laltc öanDc ^tc'nbni toa^gebccccntcct B£toce(i/ baec ban ê>ijn ©o?fiel. ^oojlnocbtanjS babbc moeten afflaen; enbe bat in allen acballcn nocb foobanigbm bccbont niet en ftonbe toecbcn geeytenbccct op be ecben enbe naftomcüngcn ban^ijn©o?1ll.5E>oojl.inDetìca 1 gecinge/betople in fijn niacbt niet cntoa^ bcfclbebaci: toetebecbinbcn; macc booj foo bccl fijn pecfoonenbe Dcntijbtbanfpne öegecingbc bclangenbe/ Dat^ijn ©o?ftclijciic#ao?lucbtigbeptficöbaccop tocl totgbe^' noegen fonbe becftlacen/flclijclt bp oocït aibeccpt^ gbc^ baen babbc j maa* baec op bp be(i3tcomniitteccbcti bacc toebcc jijnbe te gcmoet gcbocct/ bat bc twinti^h- ftecnbceenentwintighlte ^ctjjcM ban'tStCpfCClijP ïte I^ccccet bc Anno vijftien hondert feven en neghen- tigh, albjppontibelagbcn; Dat namentlyck in ter- minis tot des Landts-Regeringe, Landt-Raden inghc- boorne ende gheen uytlandtfche foude gebruyckc wer- den ; foo.aïi be ïiibbctfcbap enbe a.anbt-^tcnbm fccr ccnfligb bobcn / enbe ^lictijcfiel een en twintigh felf^ foo bcccc/ datdenKeyfer by onflenteniiTevan het gheene voorfchreve is, verklaert voor fich te be- houden > om daer in nader te voorfien : «©at'tfcIbE
point oocltnï^cccbtniatigb/ cube be gbemepne cecb=· / ten enbe allen bolcftcccn gbetooontenconfojin / enbe aljS (ïrccftcnbc tot onöcclinobe cojccfponbcntic tuffeben ben ©ojti enbe fpnc onbecfacten inbc nabolgcnbecons co?baetcn/ bccb?acgen / cnbc accoojben toa^ abwitciif Deect/ boetocljnplinictin foo pjecifc obligatoire tei- men/ cnbc bat ooch in alle 3tanben mceflcffcctib^ bepjibilcBicncnbcpjactiqne foobanigb lafsen/ bat be ^nabeboreneti tot bc Lants-Regeringe boo| Dm bjeemöenaltijtgepjcfeceectfDngbcüJojbcn/ cnbc bat fp bobcn bicn tod moeiten obccleggben be ongbefes gcntbcpbt ban ^ijn ©ojfielocite g5ot«lii^iiab= bcpbt^ faccïicri / cnbc bat be fclbc tori licDt boce Bbccnc anbcre mibbclen nu te cebjcffeccn toaecen / foo bcbbcn ^emclbe fiabni e^ngcnotnm ofn ^ijii
©oj, |
-ocr page 29-
S A κ E Ν vaa S Τ A E Τ
|
Ϊ 66i\> ©o?flel.5E»oo?l. te refci-fitn/allf^tucl obcrleggcn/Eniic
-- faoistóDaniijjch/ljaieconfibfcatimcnbe hjatbp^iju
3s>oj|ìi. ©oojl. ontvcnt {jet ljoo?f3. point fouöni fton^ nciiïuccDnuiaaföiöcn/ acn De (ÖcDrputcccöni tpete bjcngcti.
<DfsS ücilöciiöcn bacgB^ fijn öe gemtïbc iïaben bjf= 0crbyùc<i3£0rputfEcDmojctoecÌl/ cnDc l)ebbcnffc(t tioo^afgccrpctrcrtin fubjlaiitie Dcfdbe argiimentm al^tcbooten/ toaecdnime ^ijn©oj)ifï. ©oojï. nirt f η bf ijoojöc gcbjoiigcn tc tofrbf η tot Ijet paffcrm ban fooccnpjcti^Renverfal, af^ ban Voegen De iètenben iuagS opgeflclt/ mbe baec fap geboecljt/ bat aï^ men De Bcgci-ingfjebe^aianDt^fDUbe confiDcceccn foo aljj be feïüe nn befielDt toasi / Datmen fonbe binöen bat Isjjn ©o?fiel.3&oojl. ©oojfacten aïtijt (fon beeï ntogjjelyelt) öaec op gelet öaDben bat be ingebojenen moctjten gijes tiojbeit hjerben/enbatineflTectenuiuben tcgenluooj= öigen tijt banbe feven ïïaDen/ vier toaven 3|ngebojei nni enöc eni binnen^ atanDt^getcoutot :ban benegen 'Siiinptnianiifn vijf üjacen ingeboojenen enbe drie in tenatanbegetroutot/ batbenOverrentmeefter enbe öe D?ic Rencmeeilcrs aflc hjaccn ingebojenenj fo bat fp ineenbenbatbiebcilUefingenmetfo beele dccumfpec; tic ge Dar η luaien / bat baec op niet te becifpen en bieï/ nibcbattei' contrarie bic ban {jet Hofgericht, cecljt ijebbeiibe tot benomiiiatieban een tripelgljetal tot De <£Öargm banbe functieij ban Den Hofrichter, Vijs- hofrichter cn ban feven AiTefloren, foo toanneet öefel= He ijuamcn te bacécen / Dichbjils? enDe menicljniael tot ftippirtie ban Ijet getal Der Geleerden, niet ai^ bjeenji öen enbebniitengcboojenen enfiabbenboojgeflaglicn/ foo bat be ©o^fl ban ©o(i-©jiepanDt oorh geene anbe= reen Ijabbe itonneneligecen/ enbe bat biefelbeon= trent Dat rceljt ban een onaeliitiiteerDe nominatie Daec noptenliabbentoiiltcnlaetcnrefiringneren/ enbe Dat Oefeampten/bjelriftcrsibcfleningennin qnefïie getroc^ iten toiert/ Daer en Doben nocö ftonben tot abToIut^ l>if= pofìtieban^f}n©o?fìl.<Ì&oo?l. om Defelbetebegeben ofte niet/en Dat De onhoflen enbe gagien Daec ban moe^ (ienbetballentaiecDenbp .§>gn©ü?jiel.^oo?l. alleen/ fonbeecenigebeminfiebpflagbanDc^tenDen i mem- iienopDieboo?igeenDc befe ^nbamenten / Dat ^tjn 33oj(iel.33oo?l. bcljoojOe te bolfïaen met De belofte ban ren fericufe enDe fonderlinghe recommandatie, inDe toelclic Bp tüilbe belooben be gingebo?enen bejS Stanbt^ tefulfcnöonbni; maec De ©eDeputeecbeneonriDeres reitDe/Dat Daer nieDe niet alleen minbectoiert toeglie= ftaennl^aïbeccpt^bp'tdcrdeartpM banbe generale ÖJteben bolgljen^ De tóepferlijcite cefolutie/ enDe op gl)e= UolgljDe accoojDen gepofeett tua^/ enDe bjeefenDe/ Dat öie maniere ban fpjeeciten De^tenDen feer cöoqueien niodite/öebben aen De ïïaben gecemonfireert / Dat Die tooojDen ban recom mandatie upt ftaec Concept fonDe bel)oo|euuptteblpüen/ enDe DatfpljaertoatnaeDei; fouDen moeten eflargeren: <i2nbegl)emecclit Deboo?= OftcmelDe ïïaDen oocft fjaer pjincipaele fonDamenten fcijeenen te maeclien op fjaec nabec refolutie
ban ben feilen ©Ctober feftien hondert drie en feftich, baec bp gefcpt / Dat öaec i^o JlSog. niet en becfiaen Dat haer Ingefetenen vooruytheemfche in Defc QUaC: tieren enDe in befen Deelen fonDe toecDen aengöejien/ noch niet / Dat^ijn®o?fiel.?&oo?l.ten reguarDeban öat point naDer fonDe toetDen gereflringeert al^ De felbe bolgcn^ boojganiDe tractaten/ refolntien en accoo?Den kda^getjonOen/ enDe Dat fpDerïjalben meenDe bpDe <!5eDeputeerbcnbaccDpgcfeconbeertte toerben/ öeö= ben be felbe goet ggebonben Ijaer Daer ban te Difabofe^ ren/ enDe ïjaer befient te maecften/ Dat Öaer Üo. .fIKog, ten ijoogljlien Iieconimert sönüe booj befe ongelegents Ijeptban ^ijn ©ojfiel. ^oojl- en geen anDcre miDDel booj IjanDcn ficnbe/om be felbe baec npt te rebben/ al^ met bet furniffemcjit banbe beimifiedrie macl hondert d uy fent.gulDen oocft ejrpieffelijcR De d^eDrput. Dp De in- fiructie SaDDen geDifpenfecct ban Dati artiirliel banbe boo?f5.liefolutie/ op ftoope enbe met intentie bat De 1tearigf)eOen banbe ^tcnben Date meDe jijnDe hiegi) genomen / mtn eenen gocben uptflagl) foube mogljeii Ijebben ban Die anticipatie Decboo?fcl)iebefonnneDe toflcfte bp iiacc nu genrgecrt toicct· CnDe {jcbben Daer
i ^ 1
1
il
j^li ri
1 ϋ:·!
! ■■ :Ì!
(ίΐϊ'ΐί}
'jf'i-i
"ii ìiiii ^ii! ÌiHlr
ìIh'I
iffis!
illiii
ir |
opDeöaben na cenigli iJ'ïDict gebjifTelDeÖifconvfren
berhlaeit/Datali Die farlie daiifuleupt fjet renverfael-
ntocljte bJojDen toegljgenomen/ te toeten/ ban Dat ber^ bant/geejctenbeect op alleati» Bo(tfl. ?&oojf. dScben
enbc.ï^al>omelingni/ bat^ijnBojftel-^DoojI. foiibe mogen tuojben glie bifponecrt/ om boo? fijJt Ie Urn enbe ïlfgeringe/ Die claufule bpbe ^tenbcn opBl)e|leitfoa aen te nemen/'tbjclrii Dan bpecn frpacate acte fonöc gefcljicDen moeten/ofanbccfint^ al^be ^tenben niet en fonbcn te Dibertccen jijn om Dat bcrbonDtfooprc' fonclijclt op te nemen/Datmen Dan fonDe moeten ber^ Dagljt 3ijn Die clonfnle te aniplieren met fobanige tcni= peiamentni op ïjet tpoojDt ban V reemdelingen, Dat aen^ijn ©o?f}el. <?3oo?l. enDeoSrben enbe j^aliome» lingenallebjpöept niet en toffibe abfolutelijcfi tuegöi genomen.
2&acr op bcffclben namibbaeglj^ bp De (©ecommiti teerDenconferentiesijnDeacngtfleitmct De gl)cmcIDe fÏaben enbeiDe (öeconuniiteerDe banbe Stenden, enbe gepermitteert bat ^ctboojfcli^ebc concept bonDe „ë>ten= benaenbe ©ojfïelijcfte lïabcnUiasS gftfcommnniceert gebjeefì/enbeberfbcBtbntfp toilbcn onbeftoacrtjijn/ felbe öace confiberaticn baec op boojgcD. bmibe ^tcn= ben te openen/ljebbcn be iDojftri. fïaben fulcft^ gebaen enDe in effect boojgcttelt alle foobaiiiglje argiimcntcn al^ tuaeren geallegecrt geineejt/ infilìecenbe Doojgaen^ bacr op Dat De driemael hondert duyfent gulDen^ geene donati ve, maercenbetalingfj ban fcljirit toa^; ooeh berfoecftenDe berhlaringlj banDe ^tenben of in allen gljebaHe bp Ijet afmiemenban'tboojfcöjebe concept De nn berfocijte anticipatie te gelijclic toitrDe acngljeno- men/m alle anDere berbere qnejiien baer mebefouben fijnigeaffopieert ; toaec tegen^ bp <i&ecoinmittcerbeii banbe ^tenben booi af jijnbe glKffpt/ Dat bie conDitie niet gepjcfieect bjeiDenbe / .fp nirt betHonDen ergljen^ toeberbonDen tesijn ; maet aljS fyn©o?fiel^oojl.Dc felbe aennam / Dat fp Dan oocft Ijare beloften al^ noelj foubengeftantboen/fonberecfitccteberftlaren bat fp Daer meDe tot De anticipatie refolbecen fouDen/ enbe boojt^ toat confufcïtjcft enbe fonDcr ojDje sönDe geant= bjoojt/ meer om te Declineren De Difpnten obec alle Die boojfclijebe pointen De taelcfte fp fnfiineerDen Datai iuatenafgfiebaen/ enbe om pjccife te blpbcnbpbat point öet geene nu na ïjare opinie contcober^ toa^/ al^ epgfntlijcftte bebatteren be geallegeccDe argumenten enbe rebenen foo bie bpbe^ojfiriörfJE ïjaben toareen boojgc/ielti enbe baer op bp beCicDeputeerben oocft occane:genomcn3tjnbc om ingenerale termenbooite fiellen/ bntfaechenban bie natueve tel fcijeenen met eenigö temperament te ftonnen gebonben too?i>cn/ al^ men aen toebec jpben gebifpomcrt lua^/ toat grmacj; Daer toe bp te bjengen/enbe foo boojt^ bcrbalkn 5pnbc toteenigefpeciaelbcrconfiberatien betoclcfte bacr on* trent in acijtinge mocïjte genomen toerben/ al^ name= lijcfi; Datmen bot tooojt ban Vremdelingen nae De Piactique banDe nabtipjigijeSanben/ enDe felf^ ban Dat ©ojfienDom/ fooDaniglj fbnbe honntn intcrpscte» ren/ Dat pemant bp alliance / aenkoop ban goeberen/ enDe foo boojt^/ toélfouDe ftonnen toojben gegnalifi- ceert en alsS genaturaltfeert / enbe Dat obec fuïcp aenbe ©ojfïbiegfjeöeelebolftomen bipljept ban verkiefingh niet en fonDe gelaten toojben/maer Dat De felbe oocft fa pjecife niet en fouDe toojben gijerclicingeert / enDe Dat meDe omtrent De^ Lants-Regerings-faken, allc func^ tien enDe cfiargen niet en tomen bMteben grooten pojtantie/ enDeDatmen baec ontrent oocft toel eenigö onberfcjjf pt moeite binDeu/ enbe baer op aenfiont^ bp meeft alle De aentoefenDe SleDen banDe Ridderfchap enDe <0etommitteerDen Der ^tabt Embden, oocft ban De derde Standtjin genere/enbe bifcoucsS gftetopfe bev^ ftlaert 31 jnDe/ bat fp Dot oocft foo bcrftonben / enDe Dat DatreDcïycfttoas?/ fnDe boojt^nocf) ecnlgöcDlfcourf' fen baec op göetoiflelt enbe bpbe <i3ebeputfccben fynr DeaengljeboDen/ batmenb^elecn ftlfpn concept baec ban fonbc aenfionbt^ ftoniienop'tpapicr bjcngïjcn/ Örbben DepartptntoeDevsÖDt^ IjaerDatlactcngrbaL· Ìcn/cnDeDe<6eDeput£EtDcribcrfocl)t foo pet tetoilien oplïellen.
©ace op Dan giicDeliberettt ^iiiiDey i^ Ιφ befeïbf
goet |
-ocr page 30-
en O O R L O G Η V Vur-en-'vcmi^^t BoecL 11
|
ì.66a, aoitööfbonöcn tJatmenfouDeboojflamhetfoittmiiei; acnganiDeùffe claufulefoobanigl) te lartiii/ af^ öft bubc^trnöcntüa^QCCondpieectgetPojbm/ niùe De fdbe booifoo beel Daet bp Debbcnbe contenteaient/ 'tlüflfii IV brgeeci»en batnien tot fati^factic üanDe jaojfirnjcitc fiaöen baer foubc bp boeo / bcfe bolflenöe UjobjDfn ; Welverftaende, dat alledeghenc, dc welc- ke in defe Landen fullen Zijnghetrout, of daer in ful- kn zijn ghegoedt in vaile gronde ter ibrome van tvee du}/ent Rijcxdaelders, of die den tijdt van acht jaeren aldaer hebben ghewoont, voor geen uyclandtfe
maer
voor ingeboorne fullen gehouden worden, ende dien· olgens tot des Landts-Regerings-faken gequalificeert endeadmiffibelTiijn, ende dat onder dicamptenvan des Landts-RegeringhfulJen werden verftaen de Can- cclier ende Raeden, Drofl:en> Amptmannen, ende Lants-Rechterenj fonder meer : <2nbe Datmcn bOOJ Of buiiten bit gcfcöjebeπ concept aen bepbe foube boo^ llfllcn bat ftaec ïöo. mvQ. niet en ttoijffribtn of ^ijn J^o^licl. ^00^1. enbe be ^tenbtn bQcbetjijbt^ / foubeit i)ft baec boo? Ijouben batijaccfêo. Mog. in afle occa» ficn footofl ban Den ^taet br^ llanbt^ bati Ooft- Vrieflant ijabben aeniecitefct/ batraen Ijace Ingefetc- nen niet en foube toidrnttechen onbec b^t gi)etalban bie uytlantfche be üielcfte bp tenbetfalen foubê toetben "PtflefToten/ enbe bat oocii öet felbe met te minbet ces bni fonbe fionnrn toecben gebaen/om bat be Ingeboo- ren van Ooft-Vrieflantinbecfcïjepbe banbcnaefi gele= gene Pjobincien tot be c^ecinge abmiffibel/enbe oocft Ijiccenbebaeceffrctibeinbebientnae toacen: 'ttoeïcft bonfoo5i)nbeboo?aeflelt/enbebaccoï> be boo?f3.elu= ciDatiebao?gi)eïcfcn/ ftebbenpattpentoebetjijtg bec^ focbt 't felbe te mogen gebben bp coppe/ gelijcft ijacc toegefiaen/ en belooft fabojabeiücli baec ban acnijate J^jincipalen te fuHen cappojtecen.
Ï^aecopbieconfecentieafgcbjoftenstjnbe/ Ib^ft be ©o?(i beé bolgöenben baeg^ begeect met be «©[jebepit teccben feifi^ te fpjeeclten/ enbe in pjefentie ban fpn Sïa= ben becftlaect / bat niet alleen genegen toa^ be ingefe- tenen ban Ijacc ï|o.JHIofl. al^ uptlanbtfclje niet te lac= ten excluderen, macc bat feifiS een ban fijne grie- ven tua^tegen^Ö^ concept ban cenbecfael/ enbe Bet tempecamentbpbe<l&eb^uteecben baec op ggebón- beii/allegecenbe interminis, batmen tod toifl op biat maniecc enbe conbitie be flcccHte ban Lieroort toa^ in fianbenbanöaec K^o-l^og. enbe bat öfm cengcoote ongelegentDcpt foube fionnen gecaufeect toojben / al^ omtrent öet Droft-ampt ban bat quactiec / niet en foube mogen be bjp&ept Debben om baec mebe te obli= gecen yemant banbe ^ngefetenen ban fjaec J|o.|Bog. biflcict/ met belueicltcjbp albaec mocfi leben enbe ben in goebe confibentie// enbe ten anbecen/bat bpfoo beefcfaechmban importantie in ' ïïijch enbeomcent ben Keyfer te befmdecen öabbe/ bat fip nootfafielijcft bie libcctcpt moe(!e gouben / om een ban fgn fiaben te mogen bcchiefen/ fpecialijch ecbacen in be^ Sif)ijn con:= flitutien enbe recijten/ of batfip (icb feiben cene gcoote ongelegentl)(pbt foube op ben bal^ galen/ om lupbcn bacc'toe bcquaem onbec be inlanbtfme altijt te moeten foecTten : enbe becfocgt feec ecnflelijch bat be <^ebepuc tcicben baec op een equitabcl cegacb toilben nemen iiu be bolgcnbe confccentien/ enbe bat bp alle^ toegebenbe toatboenlijcUtoa^ / enbebiat bpboojfynpoüecitcpt foube honnen becanttDoo^ben / bocljbp be <0cbrpu:' teccben foo becce inocbte too^ben gefecurbeect/ bat Ijp tegen alle be oube accoo?ben enbe becbiagen / enbe giet ionghfle grconbenieccbeban Oétober laefllebeii / eivbe r)aeciio..liBog. opgcbolgöbe öefolutieban benfeftcn
^ccembec feftien hondert drie en'cfeftich, nictböii
bcccnmocöte tDo?benbeftoaect/ baecopbe<iPebepiV teecbcrt hebben aengeiiomen fecieufelijc te fullen letten.
^c(0ebcputeecbebanbe^tenben tot be^ ^anbt- bacgbiï-bccgabecing be^ faterdaegs ben achtften jitaac=
niet üicbec ingbcltomcn booj be^ tooon^baegb^ ben twaeifde j©actij '^abont^/ foo bat be ^ecommitteeïc ben tot be confecentie/maec bc^ bonbecbaegt^ '^moj^ Qcn^ben derchkndea fjabben lioniKti cappojt boni/ |
enbe baec op be# namibbaeg^ tuebec bp be (©ecommit^ ì 664^ teccben geliomensgube/ öcbbrn booi monbe ban ben ■ - 7; l^ecc Hofrichtergefept/batJjace^iiiiapalcn Weenbe battctpointbanoe Vremdeiingen, baccmen nUdbet fcbeen te be/Ïtrcen / bp obe cgiftc ban fyn J3ojfl.®oo}l; al toasi afgebaen fonbec eenige mcbificatie/bat be felbe albeceiitg bccfetacct bab ilcben^ be btübingbc be obfec' batiebanöettwintighfts actijcliel baiibe Keyferlijckë icfo.'utieeffcctibetetoillen p?cfiecen/ enbe bat becljals benonnobiab tua^ ernige temperamenten baec op te foeltcn:enbeaengacubebelngefe[enen ban b^cil^ü. Ji©03i bat fp bjci bfftenbcn/bat baec ïl?o.455og. baiibè Stenden feec toel gemeciteect babbcn/ enbe bat fp baeé obec bancftbaec üjilbcn;ijtt/ macc bat ft? ecbtccbaec mebebtliommect toacen en aeii bea]5ebcputeecbeniit bebencften gaben / of fp toel ten tefpecte ban 'tgbrbeele 35Hptfc aijcfe befelbe in eene becbece conftbccatie foubf Roiuien nemen al^ anbece irigbffrtenen ban gbcbrrt Duytflandc, enbe obecfulcp oocft befelbe becbecfouöe honnen abmittccen/enbe op bat bit gebecle tuetli.bp bè Ridderfchap in compctentcn getale becbanbeltfijnbc/ booi befen toa^ gecefolbeect/ en bat fp nu in fiaec ïibt foo ftoacK toacen/ bat oocft tenbiencefpecte niet toel eenifle becanbecinge op be boo?f3. faecfte ftonbe gebaert tooiben/ betoijle üetgebeelcpoinct banbe Huidinghc baec aen toà^ bepenbecenbe; boegrnbe baec nocb bp op betlelïeltbtban'tbooifj.tempeïament aengaenbe be OiBcieren,betoelfte onbec bcfe belofte foUbenbestcpen toecben / bat fp becflonbrn bat bet ConfiftoriUm ende de Rentemcefter ban bet latlt/baec mebe mofïen in fie^ Bcepen toojben/ geljjcR mebe beli Secretaris ban 'tlant/ laetenbe ben Geheym-fchryver büH be©o?(itot be? felf^ abfolute bifpofitie/ett baec bp boen geboecbt jijnbe bat be ^tabt Ernbden albeccpt^ be ö'Jlbinglje gbcs baenöebbenbe bp bctboojfch-cbepointbaube vreem- delingen, nietmcecgcintecelTecct en toa^i ©atöoclt be <i5ecomraitteecben ban A urick enbe Norden «i öait ben den derde Standt, {)aec &abben bccRlaect toel emi> ge modificatie te itonnen abmittecen/ enbe bat be committeecöen cefpeetibclijcft neb baecom felfp bcc» ftlacen ftonben/ i^ bp ben ^eccetaci^ bec ^tabt JEmb- denbaecbpgbeboegbt/ baf Süte belibecaticntoaccn gbegaen en geballen obeü drie pointen/ eerft : obec be abfolute uy tGuytingh ban alie uptöeemfcBe of b?eems ben/en bat fp meefien bechlaceu baec itt ban'tfclbe fentiment te jQn met be <!5ebcputeccbe«/ bót fiameiits l^cft fobanigbeabfolute eurclufie fonbec eenige limitatie ofceftcictieonbienlÏigbenbe ommo{)elijrft toa^ teon:< becbouben/ten tweeden? oö|)ci bOOjgeflagentempe- rament, enbe bat fp bat oocft in biec boegen nobig enbe bienfligboojbeelbcn/ enbe obecfulcp baec ban: mebe ftonben confffimeecen 5 maecDatbe ©ciommitteecbè ban Auriek,Norden enbe bcil derden Standt mecnbctl batménbiedisjunöive ionbitien fouben mogeflellen copulative enbe conj unöive, foo bat trouwen^ gegoede zijn, enbe inwbonen, foubt too?ben ecneffaiiien gbes boegbeconditie, baccopfpJ^ct boo^fs. tempecameiit toel toilben abmitteceuj «Cnbe ten derdcti op be expres, fie bec cbacge^/betoelcRe onbec De boo?f5. belofte fou^ befijnbegcepen / enbe bat fpneben^ be becbece committeecbcbanbeStendenbacc in een^ toacen met be Ridderfchap^batJhet Confifìorium, deti Secretarisy enbe be Rentemeeiter baec onbec moeflen brgcepett inn / betoijlebieban ben derden Staindt bpfonbecs Igcft ftlaegljben obec bett obetlafi/ betoelcfie baerbp blelaefïctoiectaengljebacn: Daeco^ i^bp be<t5ecom» mitteecbengeanttooojt/batbeï^eeccn banbe Ridder- fchap bet 9oint ban 't betfcDil cecbt anbec^ namnit al^ betlacb/ enbe obccfulc?; eene ccfolHtie inbjacbtenbe toeltftc niet te pa^ en quam/toant battec abeen queflfe en toa^ of be ©o?|l bp be Haldj nge foube ielobe « be Ιη^ gebooien boo^ uptlantfeben te p^fetecen bolgbén^ brt; betoufle i wintìchflé attgcRH/ betoijle baec tori bcftent toag bat bet felbe bp be ® o?fi al böoj befi toa^ obetgc* geben/om be ^teuben [0 beel te gemoet te ftomeii enbe een^ ban bie bifpuptl afte fpn » macc be Quefüe toa^ of be©oip bat foube belobenboo^fime Erven en Naco- meliDgen,enbe fultp etutoicblijf R en altijt/aelBCft f^ i» 'trpnbtbaM baiïtWKept oocfefjaMf" loten in^HetetV
ittm |
-ocr page 31-
S A κ E Ν van STA E T
toescnegehtbeptlotföne Jjhjjfielijcfte '©oo?ï. fnöe bat
fp bc twee en 'ticvfintigh duyfent gulbcn^ bp be jongfle
accoojben aen benfelben belooft:/ in befe ongtjelegcw»
bept gaecne toilben te berbe biengben al^ beu
baer mebe ftonbe geholpen tuojben/ niet trgenflaenbe
bat be^osgerpe banbe ^tabttocl dertighofte veer^
tig duyfent gulben^ ban ben fclbcn te bojberen Ijabbc:
alleenlijcft bat fijn ©ojfïel. ?&oo?l. cenigb rcnbtri bji(ie
aen te totjfen op be jaerlijcftfe recognitie gelben bc Vuelcc
fie fp bem te betalen frbulbigb toaren/ of op eenige ans
bere opftomflen/ baer upt bc boojfcljjebc 25o?gcrpe al^
ïengf ften^ ooch bare betalingbc confcqucren mogbten:
€nbe bat be Ridderfchap ontoiliigl) enbe in batfpooi
bipbenbc in 'ttoelcfte fp nu fcbcenen te jijn/ fn ejipje|Tf=
ïijcfitrgen^be felbe fouben p20tr(leren ban allcDnljfp=
len enbe ongcmacften bc toelcfte bp befe gttorygerbe
anticipatie enbe ben gbebolge banbien/aen Ijet
fienbom ban Ooft-VrieQandt mocljten oberftomni;
cecommanberenbe nocb epnbelijcft een particuliere
fafte/raftenbcSetpiaccaetöp baer i^ojHiiaigbcbaen
emaneren op b^t |iucU banbe Groenlandts-vaerdersw
baer bp alle gjngefetcncn ban bet gbemcenc Sant ber^
bobcn.toiertflcbbuptenlant^toteenigcn bienfi tebe»
geben/be toelcfte ben Walvis-vanghft betreft/ met feec
ernfiigbberfoecft bat baer moebten too^ben
gebifponeert/om ten refpeetc ban bare ^tabtjtc toillen
toelaten ofte conniberen/ bat fp moebten gebient too?=
ften ban vij f ofte fes Harponiers tot be boojfj. Jöering/
'ttoelcftbe <@eb^uteerbenbebben aen^enomcn aen
baer ©o..f® o. te refeceten.
®e«©ecommitteerben ban be ^enben ben veer-
tienden be^ namibbaegb? boeber bp be <i5ebfp«iecrben
berfcbenenjtjnbe/ bcbbm boo; nionbe banbeni^eec
Hofrichter bacr bebancftt boo? alle be motpten/ bic be
felbe ontrent befe faften namen/enbe berfocftt bat fp be
felbe biilben geaffectiancert blpben / enbe ber ^tenben
interefìe toteenb?ebtgenfìant beoogen / gebenbe baet
bcneben^ obcr öc fcbjiftelijcfte bcrftlaringlje ofte ïïefo?
lutie be toelcfte men baie gbebergbt babbe: <!Enbe
boegbben immebiatclijtït baer bp bat fp be<©ecom«
mitteerbenber^tabt Emden, Aurick enbe Norden,
Oocft bie ban ben derden Standt, elcft^ apart fouben
berfoecfiengeboojttetoojben/ betuple fp omtrent bit
toercft niet én toaren ban een berfïant: baer opbp be
©ecommittcerbêbanEmbdcn aen|ïont^ i^gefept/baC
fp geen ftenni^ babben ban fobanigbe ccfolutie al^ aen
be <i5ebcputeerben baer toiert ter bant ge(ielt / bat bie
toag genomen dam enbe acbtcr rugge / baer fp niet al==
leen niet en toaren bpgetoeefi/ maerfelj^ nictgcroe«
pen ober be beliberatte/ enbe batfp bacr tcgcn$$ protei-
ficerben ban nullitepti maer bat fp niet toilben beletten
batbe (©ebcputeerben be j^eercnbanbe Ridderfchap
^art boo?bcn/enbe bat fp becfocbtcn ban oocftgeöoozt
temogen toojöen/ enbe p?efeiiteecbfn baer op upt te
gaen; maer be (iSecomraitteecben goet gebonben öcb<
iienbeeer(itefienmtee]caminecentoat be baojfcbjebe
ccfolutie bebdfen mocbtej enbe na lectare bebonbcH
bebbenbebatbaerin / in eflflfcte niet toa^ bcrbatal^
een repetitie banbooiige gbefubfïineerbe ; Dat fy na·
ilientlijckgheenconfentghcdrageii hadden als onder
conditiën, ende foo lange die niet geprefteert wierden»
dat fy haer niet fchuldigh vonden ycts te geven, veel
min te anticiperenj maer dat de conditiën by fijn Vor-
ftel. Etoorl. achtervolcht zijnde, ende de fel ve dan van
de icehden eenige anticipatie begerende fy verder daer
over delibereren en refolveren, ende hare onderdani-
ge afFeöi e betonen fouden; enbe bat fp be pcemifc
fen fcbenen foo gficfïelt te bebben / gelijcft of be <i5ebe-
puteetben pjerife gbeiafl toaren om be Stenden tot bie
anticipatie te bifponetén/ fonber petö te toillenofti
ftonncn boen omtreht beconbiticnof fbarigöebf baet
aen be felbe geacccòcbéftt bleefj bebben goet gebonben
bebdo^g. cefoludeln pjefentie ban alle bcgefamcntlijp
fte({5rbéputeéc6en'teI)oen{efen/ enbe baec op tefeg::
iàen/batjfpbattflU totÏÈtfcbepben cepfen in bupbelo.
fie terhieiibabbert feetfttócrt/ te toeten : batfp toel|)e£ ^mi»
Cönfcntfelbe ban6ebétoU|ïedriehondcrtduyfentguI^ öitiji
bengbafibieIben/aKiüyverenbeongeiimitecrcgeb?a5:
m f göelgch· ΰίκΒ baci ^o, ίΘο. be meermadi "(nw!'
geaaco
cnbatnuaïDiifttoff^g^Éptm gweprtectt toa^j/ bat
bat pmnt bp 't derde artöchel banbe genaale Grava-
mina toa^ aEörciöecct/ m bat bp bic sïfEben ffïfi^ nopt
Écnigc mcntie smiacchtofsepjctenberct en toa^ bat
.t>ijii ©ojficl. <©ao?I. bp be huidlnge ooclt alle fy'ni ρα=
(icritoitnietfoabaniglje p?ecife belofte fouDe moeten
Ufrbiiibrn, enbe batöaet#o. l©og. ina^ BÖfbaen ca=
yojtbauDfJ^eccntoSebeputeecben jongfl alböec gbe^:
lurefi/ooclt bp eipjcffc fiifolutle berfiaen Ijabben/ bat
be Vorft niet üecbec en foube gerefitingeett too?ben/aI^
be fcïbe boIgcH^ boojgaenbf (üTractaten/ jSefolutien
enbe actoojben gefiouben üja^/enbe bat foobanigc ab=
folute belofte in befelbe niet foube gcbonben koo?ben/
niacEtoel tee conttarie'bat alle beconcojbaten/ becs
ö?agencnDetecf(Tcn 'tfebert be gljcailegeecbe Keyfer-
lijcke Rcfoiutiegöeballen/ in foobanigc termen lagen/
Dat fietarbkriumbaeu ban aenbe ©ojfien göcnoeg=
facmtoa^gcblebrnmctbetecmen foveel moghelijck
bequaem zijnde, met gehoorfaemheyt verdienende,
rnöe fo boojt^ : betoelche geen abfolupt becbanbt/üeej
niinbec ecnige berbinbenbe conbitie boo? be gcöeele po=
itericeytcnltonbcnimplicetcn/ en batmen oocft !jet
cmirrptbp becDebeputtccben opgeflelt/nietcnbeöoefi
öcacn te fienai^ een temperament tuffcjjen enbeobec
renige ^tpbenbefalten of tooo^benuptgcbonben/maec
allf rn al^ een elucibatie om boo? öct toecomenbe/ nieu=
tue bifpiiten toeclj te nemen/ betoijle na öet gijebaupcii
tneeflanenn^/iinmer^felf^in Ooft-Vrieflandc geob-
ffcbecct / be poflcffie ban goebecen enbe be allianticn
peinant tot be^ atanbtg-regecingl) ftonöen habilitece η
enbe gequalificeert maften onber bc Ridderichap felbe/
enbe mee een ej;fnipclgel)eelbecfcï) foo notoic toa^/bat
ïjetgeeneeontrabictieen fionbelpben/ enbe batmen
nictanber^alsSfeecbjcemtenhonbe opnemen bat be
^eecfn üanbe Ridderfchap foo bjepnigö bcffeceerben
acnöaet:l5o..f!Ba interpofitie boo? fiate lingefetenen/
gemercËt beele in befe lanben geboocen inbe iSegeting
ban eenige bec OSeunieerbe ï^jobincien gficaömitteett
toierbf η / gelijcft boo? befen tjaec ootft toa^ te göemoet
eeboett; enbe batöetnocöbjeembettoa^/ batfp be
«iBebeputeetbenjbictnu foo betlébagen opj^egouben
gnbben om obec een point alleen te brïibececen / enbe
Dat fp öaec nu beriepen op be abfenticbanbefiaccn/bei
hoelcfie toel fefmael obec öabben fionnen befcöjeben
toojben/ enbe bacrna occafiegljenomensijnbe/ om
be berbere d&ebeputeetben te bebanciten boo; foo bcel
be felbe öaer ten befien moebten berWaert öebben/
Enbe eonjlbererenbe bat bc Ridderfchap genoegljfaem
Jïngulier toa^/ öebben be (Öebepueeecben met ernfi
berfocljt/ bat fp ijaer toilbe betïtlaten bp gefij)?ift/enbe
öat fp op öaee ^a. Hfêo. Jl^iflibc aan ben twee en
twintighite5|anuarj)ïe(iïeben/ al^ sijnbcbc^bfians
tie banbe gcbane pjopofitie/enbe op get geeoncipieetbe
tot temperament of elucidatic, bc «©ebeputeetben
toilben laten toefioineti/ fonbec berber upt|lel/ öarc fU
naletïefolntie. ' ' '
a©aermcbebertrocften3ijnbe/'6rtiBen be (©ecom-
tnitteerben ban Embdén berfocötbe<©ebeputeerben
in 't particulier té moj^tti ft>?eecBeii/ enbe aen be felbe
met beele cibile eyp^cfffen berWaert/ bat fp gfienegcn
toaren bc ingefetcnen ban Ijaec ,ïllSo. aïlefini in ben
Ijarc teabmitterén/berfoecltenbe batljaet ÜoiBo. ooft
Denaren toilbe Ijoubeniti faborabïe recommanbatie/
ntet berbere bpboegintó/ bat fp bic bartAurick enbe
' Norden oocft tpt fiaer fcntiment gebifponeertBabben/
3i)nbÈöiec göeinquefiié ban öet particulier ce^tban
pcbct ban be ^teben enbe ^tenben / ofmen 'tfelbciti
bén baren ontrent befe materie te befnoépen/ of baer
omtrent bat rei^t df anbere iïcgïementen betoclcheφ
öaer op fouben toilleri maften/ te betfto?ten / gcïij'ch bp
bic banbe Riddetfchap t'eïcften^ berfieert gbebupbet
enbe geallegeert töiert/oiti bc anbere ^teben / enbe bie
banbe refpeetibc' ampten baer mebe af te tcecftcn/
maer alleen banbé betftirftnge beloelcfte aen be Eanbt'
®o^|ien foube abeïatèn too?ben omtrent öe ljóo?ftöiebe
ampteii/ en of be booifs· pitfoónen- iabeiituaïificeert afiS
bn Den boojllagibanbc ^ebeputeerben baer toe fouben
ö&miflTiÏirf 500/ 'jttpelcft met be regeccirtg banbe ateben
iiietiienieeii^en'babbetii booj^ {laere
-ocr page 32-
i
cn OORLOG Η, 'iFier-en-'ueertighfieBoecL· 13
|
T^/ÌJ. D?anra«(tie J®iflïbe ban tien twee.entwintighftea laetP-lcöEn BEöaEnöaöbfn ; macr Oat fp
-op Oc anticipatie ban Dien bolaen^öae.clafl/ cnbc öé .;
ϋοο?Γ5jnsiftibe infificccn&e / oacltDoo;gaen^ ihDa^ té ptiüipcftc piopofjtie enDe in alle cpnfetenticn/ öaD», ùcn becftlaccD't gefafi te sgn om te gelpentoegti-ne' men alle De belctrelen ban&cfclbe / enbeöoojüace iftcDiatie öe opfleflane öjffecentrn obec.öeconDitien te tieniiDüejien / en Dat Dacc toe liaiüóen s&eoient alle Öace/ caifbnnenunten cn Uoojflaaen / bnelche fp ira» mcc^ntetiQnot:ecenIton&cn / met aenbic&insb om noci) ùaec toealiesS tecontcibuci;c.nb)at fpfeltiefou^ i)en oojbefen oeDaen te lionncn too?öcn; cn uccfofltcn l)aec Demijle ontbogffelijch rnùe buptcn Difpute / Dat point foa tnlfcljen bepDen blpbcnDcbolBen^Deacte banamnefiie/ mofl bomen tccDectPe bangaeci^o. lËog. of fp niet fop beet fcuDen Defececen aen Dee fel- bec <5eDeputeecDcn aen baec Dit point becbipben/om bp ecniflö bequaem eppcDient tot contentement / ge= tecmineert te toecDen; enDe DetoöleDaec niet geant» tooo^t b)lect/en op De extenfie ban De fìefolutie felbe/ niet anbet^ te ceplicecen en biel al^ 't gene nu in alle bcconfccentientQtbecfct)epDcncepfen gefept tna^/ ficbbenbe iï3c&cputeecDenafgetDact)tofpetbantoe< gen De anDece 3leben becDec gefepDt mocgt toojDen / om te fien of Daec nocO pet^ naDec^ te Doen ofte {)oo< pcnlua^; Dacc ophebben De (i3ecommitteerDen ban Etnbden Doch obEC-flelebectecn Sefolntie/bp Detoelc· ïte fp fepben : Dat fp foo tocl al^ De ^taDt/ cn boo? Hg in fpccie tot drie mael honderc duyfent guIDcn^/ geen confent gt)eD;agen IiaDDcn/ macc tcnrefpccteban Öaccgcoote intece(l'ttoclcft fpin^ecfeconfiDcca» tien in 't XanDt baDDen ncben^ ^anDece j&tenDen / op fehece conDitien entermBncnDacc in betoilligljt !)aDOcn : en Dctoiile fp becfionDen Dat fijn Ba?|lelijclie op Die geannccteecDe conDitien becepDt tna^ een De ;&tcnDeu fati^'factie te gcben/en Dat anticipa^ tic fouDe ftcechen ten befïe ban 't Eant / en totboo?; ïtomingeban belecöanDe befoiglQciicfujacigljeDen/ bat fpboo; Daec intece|lteb;eDentDacen/ Datztec^ mijnen tot tachtig duyfent tijcjcD. bp Den 3lan!ccnt· meeliec op Dcc^tenDen cceDöt tegen^ vyftcn hon- dert fouDetDojDengenegotieect/ tegen^ aen^enpe paeftcljen te foucnécen/ op conDitie eit becfeltecingl^ &ttDe DeylerfchanstegcniDeteDoene&etalinge foue tie biojDen ge-ebacneect/ en Dat fp becDec tegen eenig genecaelcenbec^ tenlbefjoebe ban DeSöoigecpe/ De toelche aen fijn 3^o;ficl. ^oojl, ten acijtecen toac^n / tegen^ Dien ti}t oochfouDcn op-bjengenDe2(i()7o. Eijc)cDaIec^/ of 71000. guIDen^ Embder gelDt aen fjjn 39o;(iel.^oo;L belooft / om DiealmeDe totbolDoei> ningc ban De Lichtenfteynfche pietenfien foo beel öct tlcechenmocbt/ ge-emplopeect teloojDen/ en Dan Daec bp geboeggt Oen fevenden tecmgn Die De S>tm benaenjiaecJi^a. jn^og. fcljHlDigbiacen / enDiegtje^ ceet taoa^ / boo; fo beei ooch De miDDelen bp De i)anOt toacen om Den tweeden tecmijn/ becbat in 't accoojD ban Den vierden êeptembec laetp-IeDen/te boIDoen: 't bjclcltgc{)ooit bp DeSiDDecfcöapin.De becDece ©e. committm.ben/ Ijebben jiaecban becfocljt coppe/ De toelcl^e menila»; nietgeefttnillen toepgecen ; maec tie «aecommitteecbcn Die ban De boojf; ^tabtbeo; af ficbbenbe bebancl^t boo^Die fabocablebecftlacinge/ Öcbben Deranbece aieDen fe^ecnUigbtietfocöt Ijaec Daec meDe te. biillen confo^necen ; cn met alie moge» iöche pecfMafien ftaec gefocijt te Djfponeccny Datfp pet toilDen antlpopjbcn in fpecie op De pointen ban elucibatie bp fo;me ban tempccament aengaectec bant gelielc / of bat fp Dat Diffecent acn tiaec tDiibtn fnbmittecen i maec De dEieDeputcecben ban bei&tcns. ben t:efle):ie nemenbe opgaiïe pjincipalen/ en om,aen befélbe conununicatie tegebenbanbeboo^e oefo' luti^ i^ Die; confesentie.Daec mebe afgeb^pjul^ea.
SÜnbeDen vyücie^den ban: fjebbenbebe «©eDfiptöcöen aen fön en ij^ ff Ifilöat^n/bopirae/iÉlt'c gene in aie
o^cJ^O De enaisicn uptflei^bte te bectoagtiteo W^/ ttfce^p pnöeccicötre fafte raocBten fcfiepDen/
jeaBtc
lenft- centit
tufftlien bi «e- tepU' tnrben
«Bil et- |
en bat fp gaec cpnt upt bechlacen pp't uptecfle Dat bp kS^ìa. föe ©xjiPel. ©pojl. fonDe bonnen tno^ben na-geges —;—< beili Daec op bp Defe be gefept ig/Dat't feec toonDcc toàé'Dat De^iDDecfcbapinDenfìacèn ebmicteecbcn ^'"'| tuie fp bartben/ fclf^ fonbec aenflen ban iSeligiey rnöe jgo^n. Datfptegemuoo;bigfa gecpn|iitueect toacen Dattec niet een in't lit toa^Detoelcfie DPo? fijne geboo?te in't aianbt / en te aelijcft met befit ban beöooiltjcftc Φοε» bccen gequalificeett Vua^ : <ίίη bat men aen fijn ©o?» (iel. fo p;ecifen toet toilDen boo?fc{):Dben / bat fjp niet een SacDc fonbe mogen bechiefcn na fijnen b;pen ioille/bie bcquaem foube jijn om in 't l^ljcli en bupten Sanbtp' geb;upcht te ]OQo;ben ; bat oocH a(« biec maec quéflie toa^ banbctiintecefl ban De tec^ ra0nen bec drie (acen/ om De beloofOedric mael hon- dert duyfent gutben^ te Doeii anticipecen/ cn bat fyn ®ojfleL φρο?Ι, licbec Die felöc beccenten toilDe / fta inlaten tot fo een fbiaec becbant/al^ maec f)et cce> bgt tot De capitale fomme bp De ^tenDen geintecpo» necct of bp anDece mibbelen Ëonbe gl)cbonben too^ brn : «Én mecnben bat fp oocft booIBet fabeuc ban !)ace!l|o. JIQog. fouben bacctoe honnen becbotpen. too^ben/ DetoflieDie toel honderten vèertigh duyfent gulD.pacatelpch te epIfcbenbaDben/ fo ban Den ie- venden tecmgn in iöobembec i6^tf?.bccballen/ al^ obec ceflanten op boocige jacen te eo}t betaelt / Daec bpitomenbeDe twee en feventig duyfent gulDen ban Ëmbden al ccn gcoote fomme bpbe gant boa^ /enbe al^menanDec^ nietbonbe/ Dat men ban De cefi bp negotiatiemoelibinben/ op gelijcbbecbant al^be anbec i ; ;coo ctjcjcDalec^ gebonDen taacen / en mec abjignatie op De bojDece inhomfien ban £fens enbe Witmunt,en op De fafte felfi^/Dat fp Ijaec cefeceecDcn tot bet gene bp be lactfie aengeboefene Heecen «Sebc ^tcccDcn bia^ gebecibeect / en nabec bp baec i^oog lEo. Daec op gccefolbeect; bat fp ban bec filbec equii teptenbifccrcie becbiagten Dat fijn ]9o2fieI. ^i^oo;!. niet betbfc foube geD}ongen toojbcn / maec bat baec Ho-II^o. aen ben felben foube boen bebben bet effecc ban bie 300000. gulü. geffift öp becept toa^ De Decifie tot fgnen lajle bp be bulDinge na te bomen / en felfi^ fobeel becDec te gaen Dat bP bet bop; fljnleben/ en fgne tSegecinge géDupcenbe/foube beloben en pjefie:» een gribcft bet bp be i&tenben felf^ ma^ op-gbepeit ; fo De 4&eDcputeecDen meenDen Dat bp niet ten obec=i blocDt Daec mebe en pjefenteecbealle^inat men bem becgen {tonbe / bat bP Daec enbob^n nocb te b^eben toa^ Datpotnt Daec bet giej)eeIeiaosc.cb.nuaengeac< ccocbeect beeft/aenDecfeTbecxjojDejileu Deacbiccage te fubmittecen/ pf nu te becbìypbe^:aen fpDanige an* ; Dece onpactgbige / al^ Daecioe fóubi fìonnen koo^ben booj- geflogen/ maec albeclieffi aen baec J^o. Moa* dEDog om bet abfolupt obec te geben boo; flcb enbe boo? ailè fpne «icben en ^abomelingen/ en Den Uh benDaecmeDetebeftoacen/ Dat bPingbemoetDat niet ItonbeDoen/bat bp (iebec nocb foube aftoacbten of aen bet fiof ban ben lltepfei; eenige mobecatie in DefaBen felf^mPCbtegbebonDentDojben / baec toe Dpo; De^ fel^ ü^inifiec^enDen cete ilectog ban Wirtenbeig in pecfoon Daec Jönbe / Dat fp geen iafl en baDDen om fijn Soi^el. Daec toe te Dbain= gen/ ofop Die boo^flagen ban miDDelen petste bon:: nen feggen/ maec Dat men met De gelegentgept ban fijne faHen tenuptecfien bebommect bia^ / en al^ fgne ©i^fleï. ®oo|l. fig nictbecber eflacgecen Rons be / Dat men bet be <I3ecpmmitteecDen ban De ibten< Denfo booj't IefiefpuDebop;bPuDen / i^baecmeDe af-geb2ooctien / enDe bo;t Dacc na becbat een naDece confetentiemetDe;&tenDcn/ Debieic&e De^namib· Daeob^ bjebec qnamen bp be <&eDeputeecDen.
^e(&ec«nmitteecDen ban De Ridderfcfaap, Au- mttH rkk , Norden enbe banDcnOerdenftant, socbDie banJEmbden , inDe^aelgeftomcn jQnDe/ bebben""" Die eecfic becfocbt apacc (n 't of-toefen ban Die bon £inbden gbegoi^ te biojDen / enbe Daec op , een toepnigb gefepaceect jijnbe / be^en boo? mon* lD.cban. ben l&eece Hof-richtcr gbefeppt / Dat befe I fkecfte al^ caecbenbe bet pointban bel@uU)inge / biS' banEmbdÊonietaenengingbt te min/ om Dat fi 35 fufli· |
-ocr page 33-
|
dcrcduyfentgulben^tecontcibuecen/ enbooifobcd fp met haceii fiaebt toilDrn tuffcftcn Ικρβεη homcn/ bat fp bhEC orti ntet cn ftonbcn beferecen : enbe bat fp ÖaDbcii Bccjcatninecct δε rrfolutie bp bic Dan Embdcn öc^ baco^ te Uoo} af π öe ©Ecommittcccben tof cbant» cepcht/ batfpOiefeecabfucDt üonbcn/ bat biettan Embden baec ficlbm Ijccl anDtce fonbamcnten tian ccBccinaÖ alé üan alk ouDc ttjbcn aetof efl toacen/en öfefp Qccnljan allen fouDen honnen abraittccen/bat fpfcDteucn tc picfuppanecen een vierde Votum,baec nocgtan^ niet tneec opt al^ drie geiueed toacen ; bat fp ten cefpecte ban gace ifceclijcHDcben boo; brfeft IjabDen toillen (lemmen onbec be flibOctfcJjap / maec bàt fp baec iiinr {jabDcn Qcfuccumbeect bp btcifie ban
Öaet i^. Üio.toan ben vierde ^cpt.feftien hondert vier en twintig, cn bat fp Qfcn herbet cecijt nu öabben al^ te flrmnif η onftcc be i>teben : en bat bie ban Norden en Auricköaccooctl albaec setn votum privativum itonben toefiaen/ en bat bie ban ben derden Aand beel minbecItonbenlijQenbatpemanbt onbec bun faube tomparertn bie niet ban een of commune ge» conunittfcit en op be ïanbt bagöen met ©olmactjt gefonbenbM^: 'tteielch ban bie ban Embden ooch niet Ijebbenbe/ geen vierde Votum ecBöcn^ boo? ftaec obec bleef/ bat öet eben foo ongefonbeect toai bat fp {jictenbeccbenniet fcljnlbigt) te fijn j}aec contingent al^ be feile quoti baec in te betalen^en nog bjeembec/ Dat fp tot eenige anticipatie en negottatie cefolbecen enbe bc^ Slant-ïïentmecflec baec mcbe belajicn toil» ben/ baec obec fp in't pacticnliec niet te fcaeljen Ijab» ben/ enbe baec mebc Romenbe tot be farchc felf^/ bec^ lilaecben i)ace quoten te toillen opb;rngen / al^ maec Becoaöitien gcaDimpleect toiecben/en betoijle öet nu maec baec op agnquam of j)et twintighfte Uctjithcl ban belliepfeclijclielScfoiucieoochopbe i^cceffeU' een ban Q^oojl.moefle gee]ccenbeect bio^
Den/becfagten bcoSebeputeetben batfp nietbequamc cebenenfgn3do;(Iel.^oo}I. batct)eencn bifponecen b>ilben/beb3|jle oachöetQtnotbanbie gcootefomme ben felben ten licflen en nutte fiomen foube / enbe bat 3P Ibaec baec boo; foube becobligeect gouben fogaefi {)et felbe gefcljiebt bia^/ ben gep^omitteecben eecflen tecmt)n/oo be naefiltomenbe JIÊap te betalen. |
«©aecopbelectucebanbe boo?f5. cefolutieinp^· fmtie ban<(5ecajtimitteecbc ban Embden gbebaen / cn bp bc felbe aentlonbtjS gebarn antbjoo^bcn / bat 3P niEtgegoubenentoacenbenfeftcn penningh te con: tcibuecen / cn bat fp ecljtet cecfit fiabbeη oni te flem» men/felf^ alji 3P niet te contcibuecen en öabben/enbe bat fp baec ban tpacen in po|Te(Tic/bccfoehenbe coppe ban bie cefolntie/ bp be «©ebeputeccben gecon(ìbc= teect / bat bcfe quefiie tufTcfien be Xcben ganfc{) niet oemeen^ Ijabbe met be pointen ban fjaec inflcuctie/en bat bie niet alleen beel onlufl en ooch beel tijbt foube I^onnen na fïcl) flepcn / enbe gebben bectialben goebt- eebonOen be felbe te beclinecen/ enbe aen be (Pecom^ mitteecbentian Embden geen communicatie toe te Oaen bon De f(lbc;macc be felbe bebanltt boo? be com^ municatie banbe goebe bJÜle/baec mebc fp befe negoi tiatie fogten te bojbecrn/ cn op be faecfte felf^/ aen bc becbece <0ccomtnltteccben ban be g>tcnben gefepbt / bat fpfeecbecbjonbect enbe beDommect tataren obec Öace cefolutien/ fo bie ban giflecen al^ befen bagb ge- nomen/ Dat fp bie in genen beele conform bonben ben lafi ban be i^eecen t)ace ^jincipolcn/bat fp bie aen be felbe niet fonbcn becben obcrbjrngen / en baccom bie bjebecom te uug moefien getoen / gelijch in effccte bp l)oecoocltgeDaenb]ietbc/ bat Ijetongeltcvijttaia^op een qiu^teufefalte geen tempelfament tecbiecelbtte toillen aennemen cn ftg felben te toilien cecgten / bat op be matccie albecepti fo beel gefepbt toa^/ bat men niet nabf c baec bjifie bp te boen / en op bebopcen bec» fogt een fgn Sojfl. Φαο;1. te boen / bat be (^comm. •bicn boojmibbagtoebcce)cp?efTef0clibaec toe ge-era» plopeccten niet gemanqueect Dabben aen ben felben ailc^ op get fecieufle en bangieceufle booi te flellen ; maee bat i&ijn J&aiflei.^Booil f\i(lineecbe booi βφ In ör fen te öeöben een aöfolute becifle / en (ϊβ DecwtenDe nen geb^agbt tto^bcn / macc bat jijn 39o;fleI. fig epnbelgcfi foo be?ce Jjabbe geeflacgeect/bat öp öet point foo al0 |)et mi in quefiie flonDt/aen be O^ebepti·, teccben bccblpben taiilben/ en becfogl^ten baec op bat bc (©ecommitteecbcn öaec oocft foo bejceboilbcn upts laten/omecn^ban'ttDecchaftcjtjn/ enbe foo een t)eplfame faecheboo; gaec Sanbt niet tebetbjaecloo' fen/enDe in ca^ fp figü niet baec op tot genoegen bec» RlacenRonben / btcfofltenben felben naec-mibbagÒ noci) aubicntie te monben {)cb&en bp be ^tcnben/ om albaec te feggen en becbet^ afte leggen 't geene Daec il^o.JiIgoo.tiaeciiabbtninbcbelgcgebcn j baec opbp be^ecommitteecben ban Embden fijnbe geanttooojC batfp enbe «©ecommitteerben ban be anDece ibte- ben / enbe ban ben derden Stant, Baie albcccpt^ bec? hlaect öabben tot cenigö tempecamcnt/en bp bie ban be Ridderfchap, bat fp bcboojflagcnban be «©ecom? mitteetben fo niet en ftonben aennemen al^ bie lagen maec battec ebenbjcl nocö mogelfjlcft eenig c]cpebient foube te binben 3ön / enbe baec op bjebec gecarcftt in bifcour^ / cn in confibecatic göcb?acöt sQnoe oft men bat tempecamtHt niet foube ftonncn nemen bp bec» beelinge ban öet Qöetal Dee ^mpten/ en bat De be jlel> Unge ban eenige ban bien/ fouöe pjecpfe göeljouDeii blijben aen be conbitien/en !iet cenberg gepelt / en be anoecetotbeabfolutebifpofitieban fon Bojflelijclte «Poojl fcöeenen bie ban be Ridderfchap (jet felbe op Die maniere te fullen honnen amplectecen / en be an» bcre<l5rcommitteecben öaer ooclt baec mebe te fnUcn fionncn tonfbjmcren / maec betotjle fp ftoaclt in'göe· tale toaren / De meefie bien baoö al tocbec nae ^up^ bectcocKen jijnbe/öebbcn toe oefept öaec maenbagp abonbt toehomenbe toebec te fullen inflellen / om te fie η öoemen öet bingfoacoi foube fionnen infcfticlien; ©ien felben baflööebben be<l5ebeputeecben ontfan» gen öaec l?o. IBo.rcfolutieban Den twaalfden, enbe Coppe ban be mifTibe bp ben i^eec 23iffcöop ban jRluntiecgefcö?cben upt ^egenfbucgö ben acht en twintigften jfebjuarö / enbe baec upt becnomen bat" tee geeue i&eöeputeecbtnban ben felben / tot be con» fecentie ban Lieroort en foube gefonben bjojben/ be» toöl bie faecfie aen öet ttepfeclfichf j^of albaec toacett aenöangigö gemaecfit.
1 fulönmötit niethfcftulliioö tejijntot dricmael hon- · opöaECfêo.JHSoB. tiecirtie/nietbtcöetBabbfti fiotti ìé64>.- χυυ^. ncnaebiaahttnaiben / marebùC«iinSaifld. 3Βού}Ι. ^ -
a&e iStenbett be^ 3&ingibaefl^ abonbtóben acht- flen,eecfl bjcDec ingehomen/en bejS toocufbaca^boo? mibbacg^ becgabect gebjcefl Jöube / gebben bien na* mibbag be boocigöe ^ecommitteecben taiebec aen be ({5ebeputeecben gefcbic^t; eben met ben felben p;ecp« feu lafl al^ boo; befen / om te öebben öet effect ban 't bcb}ufIetwiotil]fte9Det0cfiel banbe Utepfeclgcfie er» folutie/ fbnbeceenigetempecamenten te toillen ab* mittecen / betoölef^opbat funbament be driemaei hondert duyfent gulben^ Baööfn geconfentectt/ enbe anbet^ nocöte be;bec^ niet / en b>ierbt boo^ben i^eec Hofrichter Bepjemitteect/ bat öet nu twee honderdt jaren toacen bat be cegecing ban be 49jaben Π|η aen* bang genomen öabben/ bat fp inbe eecfie hondert een altöt ban öace ®nbecbanen ( fonbec eenige bec» menginge ban bjeembe) bacen gebient göetneefi/en baec bp met öaec ;&tenbengebleben in goebe cojcef^ ponbentie/en bat 3P öaec felben baec boo; o^aglijcft en confibeeabel gemaeclit öabbeujmaee bat inbe (e(ie hoodert jacen bealliancemetSwedcn en anbeceunt* öecmfeöe öupfen gebaen/ ooclt in't Xant öabbenln^ gcb;agt allecöanbe b;embe tcapn en gebolg/bebielfie allengfi<en^inbecegeringebe^3lanbt^ taiacen inge· ftcopen/en'
inge·
lilcfi baec bp ëebonbén öabben / 'enbe bat fp eenmacl abfolutelgch baec ban moeflen gelibececct biojben; enbe betulle jp tot geen temperament met allen met malftanbecen öabben bonnen eenigöta)o;ben / bat fp Öabben moeten blöbenpecnUccen op be oube cefolue tie/ becfoecfienbeaenbe i^ebeputeecben batf^ 6en 3la;ft toilbe bifponecen om öaec concept renvers vaa huidinge,fbo 't lag/te toillen aennemen boo| flsö fcl* ben en boo| fgne ^cben en ^fiomelingöen / en bet> focöten ten anbecen/bat be (0ebeputeecben fön ftel.^eofl.toilOen booiflellen/ bat bedeetltjcKöeboT
batt |
-ocr page 34-
en O O R L O G Hi V Vier-en-viertìghfie Boeck. t 5
|
ΐ6όώ. ÜftttlnhuyfenfnbeKniphuyfen fïjnïlE ba« ftet 3Eai1t
_Dan Ooft-Vrieflandtöooi Ocféa BcDemctnöïeect Böes
tot?öfn/cn öp De Haegfche Ccactaten becaccij?Df eet/ Dat fijn ©o?fl. ÏBoojl. neljcn^S fijne 5>tcnDen tot Spier enDe aeit 't éof ban Den öepfec/alle Dcbopcen fouDe» OofnomDefcltte toebEcaen Ooft-Vneüandc te Doen anBcctecenj^at fijn ©o?fleI. <®oo?I.|©imfiec tot Re- genf burgh mogte gelafi toojöen bp occafie üan Defcn i»ijc):Da)ji) alle Debopcen aen tc tuenDcn om Die faethe te bebojöecen / alfoo ijaec ten regacùe ban De contct butien (bpfonDecIijcK nu bp Defe Turckfe.Stuyren)ten googflen Daec aen geleegen toa^ ^ De CSeDeouteecDrn tjebbtti {Hiec op Dat lefle potnt scbiaest/ of fp opt met Den ©ojflfelfl Daec obec oefpiooclten IjaöDen/en bec= flaen Oeboenbe ban neen / fjebben gemeent Dat fp Dat tno;Djeboo;afDoenmoeflen; toant Dat een faeclte toa^ bupten Dee feibecSInflcuctie/en Datmen in alten Qcbalien geene offtcttn en IionDe onDecnemen Daec mennietentoifieban eenige Dilccepantie} maecop Ijet eecfic/ljebben oe vi5ecommitteccDcn Daerfeec een» fligtj gecemonfiteect get ongelijcft Dat cecft De Bo;fi/ enoe nu Doch aen tjaec geDaen uitecDejDat alle De aen' luefenoe (©econimitteccDfη De^ ^atiicDaeg^ jìgfj op fcntempecamcnt / foofaborabelbecftlaectöaDDen/ Dat men geeue ceOenen t)at>De bonnen Ijebben Daec aen te ttogffelen/ en Dat Dien-boIgenDe Daec obec aen Öaec Jöo. in Diec-boegen al| öet gepaffeect toa^/ oocli fcoa^ gefcöjeben/ en Dntmen onDcc De^ fiaDDe opf ge|)ouDcn De De bjeiclie men aen Ijaec ^u.
JHaog. obec Den gefteelen toeflant Derer fahe gcpiepa^ ceectDaDDej Dat fp obec Dat confsnt ban De dricmael hondert duyfent gtilDen^ nopt met Ijaec gebifeigneect tjnDDen/niaec op De anticipatie, enDe Dat fp felf^ Daec aan nocb niet en fepDen of fp Die pjefïeccn fonörti ofte niet / al feljoon Den Boifl al rot foo een abfolnp t bccs bant fielj fonbe bomen te becftlacen/ en Dat oüecfuIc;i; omtrent Die faeche niet meec te eonfececen bailenDe / twen toa^ genootfaecltt afte b?efteny enDe becfocftten öecDalben auDientie/ om aen oe ^tcnDen beo? te sen 'c gene ban gaec ì^o.|@o. intentie enDe lafl b}a^/ Daec op bp De<ï3ecommitteecDen bieDec teat apact ge- Delibeceect/en eengaenbe Die anticipatie geantbioojDt 3|jnDe/Dat fp maec (@ecommitteécDen toacen/ eif Dat poinct fabocabel aen fiace J^jincipalen cappojtecen/ cnDe^boIgenDenDaegl)^Dec felfùec naDec cefoiutie
bleben^ jünbf bp 'oocb aengftenomen ob« Ijet toecch ban In enDe Kniphuyfen felbe te ftjjeecUen met t1jn@o2fleI.^oo;l.
^e^ boIgenDen Daeg^ qnamen De ^tenbcn biebee te famen / biaec bp De «SeOeputeecDen gebomen 3ήη·- De/ [|ebben gefepDt / Dat fp ten cefpecte ban (}aec φο. S^og. foo om becfcgepDe benefieten booj Defenban üaecgenooten/ al^ombattjetnuDccfcIbec inteceft ooeb fcgeen te concecnecen/l)aec fo bf;ce fouDen eflaC' gecen al^ De ongelegentgept ban De tfjOen en ban bace faftenfionDclt)DeH/ DatDeRidderfchap, Die ban De ^teDen Norden en Aurick, met Die ban ffen derden Standt, confenteecDeninDeanticipatie banbonderdt duyfent KijcjcDaelDec^ / cnDe obec fulej; boo| vijffefte pacten ban Die driemael hondert duyfent gulDen^/ mfD^ Dat Die ban Embden fouCte Dragen bet anDece fe- fte pact boo? öaec contingent : en Detoijl fp onbecmo» QenDe toacen omfo beele penningen op te bjengen/en bnpten cceDit om Die te negotieten/Dat f]acc to«II9o. öaec^oe fouDelaten gebjupBen Den fevenden tecmijn in j^ó))embec lefllcDen üecbaÜen/De bjclclte De ^ten.- Detuten gaec üo. Jà^o. te betalen fcgulötg enDe becept tucicen/ enDeDatDecefiebpnegotiatiebanfìaec i^o. J@o.mocDtegebanDenb)o|Den/om op De gcfiipuleee< De tecmijnen ban drie 3accn met Deninterefl tegijen vier percentojbp fjoec toeDfC tc hJo?Den afgelept/alle^ op Die e]cp;e(re conDitte/ Dat fijn ]9o;fi.t!^oo|l. Dan get concept cenbec.ifouDeaennemen enbeftneecen/ ge» idch bp gaec toa^ opgefielt/enDe Dat met get fucni^e· ment ban Die penningen / De Dylerfchans fouDe b3o;> bengeebacueect: DaecopbpDieban Embden jijnDe eeanttooojt/Dat Dit een libecale gifitc bw^/Daec toe fp w« s«f)ouDen toacen/ en Dst De aefleele fomrae ee ge» |
IpcRe beBriojbegeanticipieecttebioiDeni fiebben be 1664*.
©eDeputeecDen boo? eecfl De gefamentljjehe ©ecom»__
raitteecDenbectoontbatDiequefiieban quoten |)aec niet en caethte/ Dat fulcp een Difpupt boa^ ban gcoore confequentie/ en Daec toe fp in alten gebatte niet gbé- tajl en toacen/en feec ecnflig becfogt / Dat fp met pjc» tecitie ban De fetbe / nu toilDen cefolbecen om Diegf je' Öeete foinmete Doen negotiecenjDat anDecHnt^ De tijc ban Den tweede aenHaenDctecmiln / (buDe ftomen te bectoopen / en bat onDec tjaec fetfiS fouDe btijben open fiaen/ en fonDecbolltomen effect becfcftfpDepoincten bp fijn ©ojftf1.39òojl.cn 3teDen banDe ^tenpen / De tDetcheljaeccefleicleljcbbenDe op bet foucniffenient/ fouöe biijben geaccoctjeert / foolangije Die niet eoltia» mentlijcft en toacen gepjefieectjen op öet bjetefi feffsi banfjetconcept reavere, batmen aeniiont|S met fijn 3ao?fi.©oojr. of Deg felf^ ïïaöen Daec obec fouDe fpje^ tien / onitefienofBefeifDebaectoefouDetc Difponc» een 30n/cn onDectnffen bp antiDOojtban De<©ccomm. becnemenDe / bat fp ganfcf) niet göemecnt en toacen Die anticipatie bpeenigencgotiatie te binben/ en Dat De (6ecommitceecDen banDe ^taD Embden fetf^aen De anDece SeDen Daec in bp bieten/Dat men inbe flaDc en Daec omtcent/feec quatijcfe fo reële penningen fou» De bonnen bp een b^ngen / en Datmen bie elDec^ met; gcoote moepte en lioflen/ oocït met beet töDt-beclie^/ fouDe moeten gaennegotiecen/ gebben De dSebrpue teecDen eecfl nagefien De dcrtiende/cftiende en feven- tiende ficttjcftelen ban öace 3|nflcuttie/ en boo? eecff becRtaect/ Dat fp geen gcoote ftoacigftepbt en fouDe mahen om Die penningen ban De bebiufien fcvendc tecmijn/tot Defe anticipatie te laten gebjupften / enDe Daec bp geboegt / Dat De ^tenDen obec boanbetalinge banDe vyfde en fefte tecmönen aen Daec Ho-jHSog. noci) toacen fcgutDigl) gebleben obec be fes en veertig duyien/guiöen^/en Datbettoeepoctpen te famen ge« b;agt/ Daec meDeeenfomme ban hondert veertigh duyfentgulDen^gcbonDen toa^ / De toetcRcf^onDec betioojlfjcbe intecefl ban bien / nu in befen emptope* eenfionDe/ en Dat fp iiomecg ligt De cefie fionDen Dom negotiecen ) en Dat De penningen in Den Hage te toil' ten gaen foeci$en/in effect toa| Den tflDtbecfupmt Die foo conftDecabel toa^ / toant Dat De negotiatien in Dr i^ecgaDecinge ban Ijaec Ì|o.|tfiog. niet en bonDe too^ DcnaeconcIuDeectal^meceenpacIgtìepDc ban fiem· men/ cnDatbe eeneof De anDece ©jobincien ongetoff 5önDe/ gelöctt ongettoiiffctt te bjeefen toa^/ Dat Daec meDebetijDtabfobiptbecIocentoa^/ bat oochgeen penningen op fuIcBen fonDjS / ofte op fulcRe conbitien tegen^ vier ten hondert en fouDe gijcbonben toojDen/ toant Dat allelacen met De pjtfiatie banDe termijnen een gcDeelte ban De Capitaïcn toeDec flonDt afgeloU te toojDen/ en bat ntemant gcorgD toa^ f^ne pennin? gen op bat onfettec te beteggrn/en boben aite/Dat alle gaec gepjoponeecDe te becgeefsS toa^/ fonDec een fup» becen ongelimiteectconfent tot De driemael hondert duyfent gulöen^/ en De anticipatie ban Dien / enDe om Iiaec te meecDec tot Defe pjeflatie te animecen/Iiebben fenineen Sectceclt gge^ Ijn ®o!fKl.^oo2t. op De Datimmcc^eenconDitie
ie ^eDepnteecDen enDectu pjolten met be iSaben ban aecfte fetfii bontjet renvers
toa^ iïne qua non, en De fettie booiigr^lt / batmen te becgecfj^atie^getenteect gabDe toat op be eene mo^ niece of De anDece tot eenig tempecament gaDDe bon· nen flcecften/inDc be geect bace finate cefoiutie j Daec op bat fp met Ibijn ®o;Pet. ^oo|I. bebbenDe toefen fp^Ben/ naebeelegeatlegeecDê ceDenenbanbetom gelijctfctoetcti aen fijn Bojfleiijclte ^oo?I. Doe; be jbtenDen gebecgttoiecbti fpnDeliJcfi b^Dben gefept/ Dat Den noot fgn ®D?fìef.?^ooil.p?eiìen om (ïg te moes ten accommoDecen en ceDben foo bP befi ftonl^/ enDe bat De 4&eDeputeecDen aen De ^tenDen foube mogen boopegebenat^fpDiefupbece en ongetimiteecbe ce« fotutienuptb^chten fonDec fenige anDece nirutoig^ beben Daec fiptebjengen / Dat fijn J^ojfiet. Φορ?1 öet renvers foo foube aennemen$ roaec becfocbten feecln· fiantetJcE Datmen nocb tenpjcube fouDe toillén ne< men of De ^tenDen niet foube ttonnentoojOcngeDifi Boneew/omtw tetaten/ onDecbefiaOenbanJ>, 30.
25 a Φθθ?Ι. |
-ocr page 35-
|
be mogen binbcn opbpiie 43etieputeet;ben ge^ meent i^/bac fijaSoj^el. noc{) metter tijDt al ücele Ejccepticnop Dat renvers fouöe'bonnen binben/ bat Bp in alien aeballe/ allebe Droften Ronbe laten öer(iec\jen/en biefunctiei?gdtich boen toaec-nemen lujo; belf mptmanncn/en bat baec inne oqch een goe:> Hemefnagc fouöeffeecBenüoojbe ©oj(l ; bat be fel. be ooch niet gebonbenjsa^ aen fjet getal bce iSaben/ Oat 6p in plaetfe ban feven, mate vier of vijf mocpte nemen tót.bc Ooft- Vricfchc atanbtfalten/ en een ofte tv/ee tjouben boo|,f!jnje iPomeflöcfien ; batöP 't felbe Itonbe boen.obec be faBen ban Efens, Scedenfdorp en Witmunt,betoelche metOoft-Vrieflant niet gemeen^
altemet cpnatibecenuptfleg gecft/al^ men bïe becfim fjabbe ; en ig bacc oocB baer benefen^ in bebencben Qegebe.n/of bat becfoecB bon een of twee b;eembe ben(bega|lb?in be biepnige a^pacentie ban fucee^) oeh niet fel^n^bcËligfoubejiin/bebiDle met bteemptic Dcnccgcliteballecflecenficmeetttoiecbtbopibeceficj ÖatÖctrenv^r5,ta#wtótÖfie|ieIl;tq|Settwintigfth
3fltiöc6tt,i)ianbe, KeyferJijdie refolutie ; itn bat tec fc= Dert foo / (CoHco^baten en ^eceflen
. gebafleri )jmitn batr^trilEbei met bcc:>
«licèficietienigeepltceert toa^/ bat bM tipbit coiujept nitt > intermims {geceboceect, cnbe bcrmetiggt lusten / rcnbe, bat men met tec tg^^ i?ot{) bie mogefijcb J^ebec^foub^bonnenoptjalen enbe tot faDOibeelappïicceen; baèc opbp besitJaDcn mebe i^ goetgcbanberi/batmen inbieffffie^fig niet boibet fou^· ùeefIai;get;(nal^boojgeri^bt i^/iteiICDeten/ bat be ^tenben een:fi|pbcc,(h Oiigcdaufuleett confenc tot be betonile iommèeniinticipatie Hptb}engenbe / men Öaec ftottbc Bqpe gebenban Knegen fgn ©ojfl. Φοο?Ι. ttatm^nbanban .toeticb foube bonnen afftomen/ fonbec eeltige bet;beceit^antieteibocn/geldIi ge{cl)iet ; toaec.mebe De^enbmbectcochen 3{in ; met be- lofte om met bcé.bóIgenD«n bofgg^ Date finale cefa> iHtienupttebKHgen-
^ienabanbtgebben be<23ebeputeecben ontfangen Baec j©o.cefoIutie ban ben feventienden,baec bp I)et be felbe belieft gaec te belapen/bat fp taitlben con» tinuecen alle goebe en eficacieufe officien / botgben^ Ijace^nllructie aen te Imenben / ten epnbe bp be ^tenbenmogtetaojbengefucneect enbe becfcfioten Den tweeden tecmijnbanbebeb)u|ie Ligtenfteynfche fctjulc/en fiebben baec op be felbe boojben^eccetaciil Weftendorp nocfimael^boen aenmanen/omme öaec met een fpoeb jge en faüocaMe ccfolutie te bemittecen.
^aec op ben een en twintfgfte be^ mo;gen^ be ({3e> committcecbetoebec becfcgeenen s^be/ gebben be <{3cbeputeecben bebancht/bat fp ^y η .
foabeicegebifponeectöabbenomljet renvers tc toils len tebencn fo tjet fagg / en becMaect bat oochble» toen pccfïfiecen bp öacc geb?agen confent ban be drie- maeihondertduyfentgulbenf/ enbe bat fp te bjeben tuaccn bat be felbe faube bioiben geanticipeect /boo; negoctatie ban biegen gare j|^o.lIgog.te boen/en t'eic« ben^ be tecmgnen ban dri« ^acen te betalen met ben intfceflbanvyftenhcmdeitcn bat fp o<Kit baec toe fouben opbjengen be hondert veertig duyfent gulben^ plus minus, bi üJclcBe men Ijaec gebergt fiabbe nu in promptis tcfutnecen: €nbc bat φ baec ban een cefo= ïutiebpgcfcöjiftefouDe boen upt-b?engl)cn; maer not[)tan^ op befe conbitien/bat Ridderfchap, Norden en AuricK. enbe ben derden Stane, baec in maec foube ö?agen vijf fefte parten, en bat öft fefte foube moeten Bomen tot lafie ban.bie baa £inbden, en ten andere, bat fp fouben moeten betfe&ect 3t|n/ ban be ebaeu^ie banbi; Dyiericfeqs; baecopaenfionöi^iii gefept/ bat fp tot bat fefte psrcjjanfc&niit^öouben m toacen/ pocH n(et en bagj^t«n baec een te coaicibnecen/ Hinbe een cavfj^eiiiüujc met eonbtóie» ba|i a&nnaecbt baec bp fp gantfcb geen intereft en öabbcn/en ooeB belooft te §tt foabec ban cenigli) quote of anbec contcibutien t^msefPloocUmi baectip&e<Cieb(puteecben ηαφ |
mael^fiebbengecemonflteect/batbietóftjuten éanfcö itfÖA.
onnut inontgbigbjacen/ batbieimmer^inallenge._Z^
balie in geen paet en toacen om te nomjemgeebeti= becct toe?ben/bat fp bectjalbeii be biib?f3«nidnbelingö iSepjoponcecbe refolutie Ijaec maec »»ilben geben in gefiljjifte/fonbec cenigeaeccocftementen banbiecge» röcfeeiiifpuptcn / en bat boo? öet betbal ban ben bec ben^tcrtnijn, biefionbegefubmitteectcn gebecibeect 3ijn : φι iaengaenbe be evacuatie ban'be'^üanlTe / oatfp mogÖteH berfeltect engetüfl 3tjn/battec geene penningen felfi^ niet ban ben eecfientecmt}n enfoube tDojbert uptgctclt/booj enbr^eec beboojfs.ebacuatie éfectibefoubenjg^iePeectsön / enbe baec beneffen^ nocDmael^ occafie^enomrn $ijnbe/omi|gaecfeec ecn^ fïjgö te cep?efentecen/bat fp be9ttgefEteneri ban öaec #o«Mog.feeconnabupjlijcit foube tcacteccn al^ fp be I fetbe mebe foube ixtillen bectmt tenAmbect e b3oo;ben banket boo;f5. renvers, en bat mentaec op nocg ee' «tge ffibocabele bejegeningen te gemoet fagt)/ fijn be i(@ecommttteecbe fonbec beele contcabictie becccoc" Ren / omaenfiateïpjincipalentecEfemen: enbebe r<6ebeputcecüen bojbec namibbagd^gtjefonbcn ljcb> tienbe/ombegcej:tcabeecbecefolutie temogen mag^· tigl) toojben / Debben met bectDonbecingij bernomrn bat bepbe bie boo^fj. acccoct)ementen inbe eictenfie ban be felbe toacen geinflueect / enbeljet becbjaeljte confent foobanig baec mebe geclaufuleect bat af η bc eene jijbe gaec j@o. j!@o. fïg fouben moeten oblitiecen ombiebanEcnbdentot p;efiatie ban bat fefte pact te (jouben : (tSn ban be ebacuatie ban be Dylerfchans foobanigt)gee)Ctenbecct/batfp fcBeenente toillen bat be ebacuatieban biefoube moeten boo?-gaen en glie^ Piefieect 5ijnbe alboocen be penningen bp (jaec of ban bjcgen öacc Hó. iKog. aen fijn ©o?fiel. φοο?1. foube bjojben uptgetelt/ fulcp bat Ijetgeenfin^ boo? een fup » bec en ongelimiteect confent Itonbe too?ben aengeno^ men/en bat bupten tbjijffel niematit op fobanige con* bitten eenigepenningen tot be gebefiteecbe anticipa- tie foube tiebben tnillen foucnecen ^ en|)ebben be beputeecbenlbetfelbefeececnfiig aen be j^eccetaci^ Weftendorp bectoont en abfoluptelgeft beïBlaect/bie cefolutie foo niet te fnllen noct) tf Itomten aenitemen/ en 6enboaigelefen|)(tfeventiende?fiettjcMban Ija> ce^Snflcuctiey en beboojfj. gaec iloillgog. cefolutie ban ben feventiende i®actölefileben / ten epnbe öp be ^tenbennocg biënaboKbtbaec banomftanbelgcit mocgte cappojt boen/cn be felbe totuptlfcbtinge ban beboojfc[)?ebeaengooteldc6e conbitien btfiponecen / enbe om geen mifbecjtanbt te gébben tmtcent bie taDoo;ben ban berbacuatie bec ^plecfcgan^ enbe bie fctupule aen be jfetenben bolfiomentlijcft toegl) te ' < nemen / Bebbm be «©ebeputeecbtnöie claufule foo^ baniglj becanbect / bat in plaetfe ban een conbitie be felbe i^gefïelt/ met vaft vertrouwen dat defe gelden niet en fullen worden gedemanueert aen den Heer VorftvanLichtenfteynofaende Heer BiiTchop van Munfter, voor en al eer de DylerfehanS ciFedi ve van de tegenwoordige befettinge fy geëvacuèert; baec me» be beu j&rccetaci^ bectcocben sgnbe / en be ^tenben onbectufTcDen/ niet tegenfïaenbe Bet nociJ Ijeel bjoeg toa^/enbatmenfeecinflariteigcft om nöecöec ant« taioojr&abbe boen aenljouben/ {taecf^ebbehbe gefepa* ceect/fijn bciSecommitteecbe be^bolgenièn baeg^ / ftjnbe ^atecbagli / eet ft toebec bp be <©ebeputeecbeti geftomen/ enbe öebben aen be felbe tic öanbt göeflelt bat felbe concept ban cefolutic 't bjêlcb béi^ baegl)^ te boocentoa^gecommuniceect geibcefi/ fönbet eenige becanbecingeinbieeec^e tlaufiai Ba»» be ^ttirte ban Embden, en toel met biegepjoiecoeicbÈ ttìjce<iiK om» ttent be ebacuatie ban be JÒylérfcK'tini ^ miaec toebec met bpboeginge ban be tooc^ben nöcif dei^mant an- ders, geanne^ceect aen bie ban ύέϋΊφΙΙΜορ ban JSSuuftec/foo bat in effecteboec ttiebe bfen (m aen bie tooojben boiect gegeben bat be boo^j peninngen felf^ aen fijn 3^o;(ieI. ^oo?f. niet en foube Itonnen boóiben gebemanueect/ten baace ban bie (6cQanfe al te bocen geebacweect toave/ enbe in effecté be mibbelen ban be ebacuatie gefielt na bet effect ban bien jbeec op ùe<Be' beputeecbtn eer ft gebbenbe auigeboefenb'ongecrjmt^
bept
S yA Κ E Ν van 'S Τ A E Τ |
-ocr page 36-
en OORLOG Η. ^Vter-en-njeertlghfle Bocck. 17
f',. f)cptbanDcampïiatic/enbatbe^tcnbenbtedriemael
hondert duyfenc giilDen| fcijuìbigft toaren te beta»
" ien/ fcl)oanfün©o?flclöcIie<ï0oojIuci)t.metDeöclft
ban öilt afïöt ficb öan Die Lichten fteynfepjetenfïcn
toift te rcDbeu: 3'sJcpuCiclöcftBoet-öcüonDcnDicDC=
ijctle ©ecioöe tc bccauDecen / enbc te fielleii itiet Defc
ttoajöcii: Ende voorts mcc vaft vertrouwen dat de
gelderen niet en fullen worden gediverteert maerge-
bruyckc tot voldoeninge vande Ligtenfteynfefchult,
en daer mede de Dylerfcfaans efFedtive van de tegen-
woordige bcfettinge ge-evacueert worden : eube baec
luebe lucDcc gcliomen spiiDe tot be quelite banbe quo'
ten tuffcljeil be Stenden en De ^tOD Embden, bp bc
(©ebeputeerbcn fece entfleïtjcft Dfinfilïfectbfltfi«ee=
tiiglj cj;pebient toilben uptbinben om maUtanbecen
Dacc in te becflaen / betoijle bat maec een fojmalitept
toa^ in bic refolutten/ betoelcfte fp met becfcljepDc an.
Dece e^pebienten itonben tueanemen/ en bat tjet in tf·-
fecte cenbecfeetbe bat fnpbec en ongeclaufuleect con=
fent/ 'ttoelcft be €>ebeputcecben toaren göelioubcn
Dbec te brengen / met becïilacinge / bat fp ftet foo niet
cn ftonben/ nocö fouben obernemen/ enbe bat fp oocFt
DCfiie bo?öece btliberaticn bacc toe en fionben aftuag^
te» / en betoijle fp cefpectiüelijcfi baec in een^ toaren
bat bic qneflic toajS akioris indaginis, en fo plotfelijcft
niet Itonbe too?nen getermineect/floegen be ©ebepii'
teecbcn booj/ bat fp befe faecfi fouben hecbattcn in
twee diftinóbie ccfolutienjcn bp be eene b?agen bit fup»
bcc octequitcect confent/ cnbpöetanbeteopflcUcn
Éflic befmaet tegen^ bie ban Embden, om bacr ban
gcbccbaïifeect/en aen baec üo. JBog. getapojtcert te
toojbrnyof bic eenig ejcpebient tot toegtjncmtngtjban
Bet fclbe mogte honnen uptbinben/ al^ maec bit con^
fent baec aen niet gebonben toiect / en be i@ecammit·
teccben baec genocgfaem baec op üebbenbe beclilaect;
mate nocbtan^ ad referendum al toebec obfc-geno»
nten/ i^ be^ebeputeecbénfeeconbectoagbtbe^na:
tniöbacfl^ oüccaeliomen/Datinen Ijaec nefen^ bie ce.
folutie ban bet confent/ tecpnbetoilDeflclIcnien
tweede cefolutie; bacc in be atcnbcn becWaecben
Doo; inbuctie ban be |^eecen(SebcputeerbentotDat
confent ban be driemael hondert duyfentgulOen^gCf
Èifponeect te 3ön/ enopeppjelfcconbitie/ batbaw
üo. .fl3o. bie ban Embden baec toe p^eepfe foube bou^
öen / bat fp bacc fefte part baec in foube moeten beta»
len; metbecOecbecfoecit / batbe^ebeputeecbenbp
fubfcriptie foube bcclilaccn en atteflecen bat bepbebe
tefoluticn op cenen öagb genomen/ enbe aen baec ter
Ijant gcfielt toaren / en pat bet contenu ban bien fou=
be too^üen greffrccueect· ^aec opbe <i&ebeputeecben
ben ^cccctaci^meteen indignatie bcbbenucctboont
i)ae onbcfcbepbelijeh enbeonfatfoenlbclt be ^tenben
met baet baoberi sepjoeebecct bat fp be felbe nu drie
toeeelicn bobben op-gebonben / en t'elcKen^ bope ge^
geben/ ban op eenfg tempecament/ban op eenigb fo;:
tabel eipebient ten pjincipalen/en bat fp öe fclbe t'eU
iten^ babben geclubeect / bat befe toecche rat toebcc
betlopcn toa^/cn be meclie <0ecommitteeci)én toebec
na bup^ getcoclten toeten / foo bat men baec ooclt bc
occafïc benam om fiQ aen be ^ecgabecingb te
mogen behlagin ; bot fti feec toel toiPen bat Öe <i&ebe=
puteecben foobanigen ttoceüe cefolutie niet en bonben
aennemen / beel min onbecfcb^ijben / niet alleeirom
Dat beec mebe be ficacbt toanbeeccfletoiect^ecnec=
beect / maec oóclt om bat fp baec mcbe bic ban'Emb-
den bp firxadvis en booj-oojbcel foube moëtencon=>
bcmncren/bctoelcltejri baccbefenfic nocb niet al^ met
toocfie bifcoucfen in 't genecacl gebooit en toaccn / en
bat bie in allen gbebailc bat poinrtoocg nocb niet en
babben gefubinitteect / en becfogbt bat noebmael^te
toillcH gaenbectooncn/ of bat fpreinfeaatotbaec
6cn «Γίί · lecttocfcn bectcechcn fouben/ ciiijacc üo. jlïSogj cap-
iiotijljt. po?tccen boeonfatfoenlijck en niet boe weynigh dclai·
tie acn bacc (©cbeputeecben fp biec bejcgenttoaceti ;
en baec op bien namibbagboeen nabec anttoooibt in-
gehomciijijnbe / alfoo be fOecommicteecbenbanbe
ittenbeh al gbefcbepbcn tuacen / jcnbe be^ bolgenben
^onbaeg^ ooclt niet op gebolgt / foo bebben be <0e-
Oeputeec^eü bacc oeccebt gettroetht ombf^
Daeg^ ben vieren twintigften tcgensSeifnpcentcbec' I
tcechen/ nacbatfpbe^abont?Steboojnorbtenobec·--
bloet aen ben ^ecaetaci^ Weitendorp, babben boen
becnrinen of fp pct^ nacrDccsS te brctoagtrn babben /
enbc bat bacc op gre η ani tooojt toajJ iugeiiomcn.
9&icn rao?gen öan tot bet bcrtrrcft geccct (lacnöe /
i^ ben ^eccctaci^ Weftcndorp nocOüp be<iBebrpit·
tcecben gcftomcn/en beeft ban tocgen bc ©ecommit»
teecben ban pe ^tenben oefcpt / bat b« boer bjeemt
boojquam bht bc «©rbcputcccbcn bc ronfecentic foo
toiibcn afbjcaen / bacc De ^tcnbcn bien abont toebcc
foube bp ben anbeccn 3ijn/en batmcn nocb foube iton^
nen fien in totit maniccin bet tocccft tc fcbicften; enbc
baec opgeanttooo^btjtjnöe/ batbe<0cbfputcecbeii
baec met fulchc trauilffcmrntcn niet en lionbcn laten
opboubcn/ en Dat fp ooch effecube bien mo?abcn bcc»
tcceljcn foube : iEn boojtg' gcconfïbccrct/bat met bic
leflc acnfpjalte baec nocb bat ongciijchgebaen toiecc
ban batmcn baectoilbcimputfccnbctafbjcftcnban
beConfcccnticn/ en bpgcbolgcbanbeabruptiebaii
bet gebeelc tocccft / bebbcn be «©cbrputcetben gocbt-
gebonben op 't Pnpiec fucctnctclijcft tee ncbcc tc fiel·
len bciDjpceDuccn be toelchc bacc obec gbebonben en
Obebnllcn toaren om be ^tenben te bcctooiien be,
groote kieynheyt bic fp acnbc(©ebfputeerbenöab-
bcn aengebaen/ niet alleen met nietjs tee toerclt tc be»
fececen acn bccfrïbccbcboprcn/notbacnDeboo?(Ia«
gen banaccommobemcnt bpbacr boo?gc(iclt/ fcbooii
bic fcobanigb toaren getocrtl / bat fp babDcn moeten
beltcnnen bat bie in alle cecbtmatigbept QbefitnbcctC
toacen/ en bat fp bieinbaetgcmoftniitenljabben
Ronncn tegenfpjchcn/maec bat fp baec na ooft inbacc
gemoct jijnbc ubcrttipgt bat bet poinct banbe vreem-
delingen toel eenigb temperament honbelijben/ enbc
baec toe foo beele openbare aenlepbingc en bope gcge«
ben bcbbenbe/bat bc<0ebepuicecben toacen betoogen
gctooiben baec l^o. ,!i©og. Date ban tc abbectccen / 3P
cbentoel fonbec allcgatie ban eentge cebenen tre con^
traric toebcc baecban toaren Qece|ilicert/ enplotfca
lijch herballen tot bace cecfie pjccpfc fuficnuc/tot een
groote kieynachtinge ban öacc pecfoncn en ban bace
officicn;en alfmen nocb met gocbe patiëntie ten befte
ban bet gemeen/ bit bifcefpect baDbc obec t booft gea
fien met continuatie ban efficacieufcbebopcen/ flfn
®o;ftel.^oo;l. fo bccce gcbjagt bat men ban Die ^ijbe
mocbte boopen een abfolupt fucce^ ban bie faÏic/Daec
op betp^incipalOchbQbbeacngenomen/ bat fp boen
toebec öabbc gebonben nicutocacchrocemcmen met
bifputen onbec malftanbecen/niet gemeen^ bctJbcnbe
met bet toccclt baec obec fp ^efonben toacen ; en Dat
fp tuffebi^n bepbc sijnbe oetcapneect banbe écne toecc^
fie tot be aubece / enbc met befe fefte queflie toebec toe
op ben leflen namibbagb ^nbe toeccKc / fulcjc bat be
Eeben ban be @ecgabec(ngb meefl toebccom bectcoc^
licn toacetif/enbe batnien bp De felbc niet en ftonbe
tinecen / ' ble'at^icntie De toclchc nu al b?le ofte biec-
mael bccfogt toa^/ bat fp genöotfaccrit toaccn te p?o«
tefleccri ban onwaerhcyc tegjjen^ be <i5ecotiltriitteec'
ben ban De ^tenben/be toelcKe baec De oo?faecheban
bet af breken ban De ronfetentien ba&ben toiilen hen·
tojbbcil·/ Dat'f^ boojbètccfpectbanbei^cccenijace
Committenten fooDanige manieren ban pjpt^bucf η
niet lattgec fibnbe bp 30n/en Dat fp toiibcn onfcbUlbig
3bn aen be otibeplen/bctoelche boo; 't beclpop b^nCe
tgt en anbecfint^/ omtcerttDe faethe felfg /fo.iràp mo-
gen tocbailcn ; màccDen^ccrctaci^WeftèHaórpon'·
bcrtulfcben aen be «©rcoiiimittcccbcban Cè étenben
ban bet bóo?f5. anttooöjöt enbe bectcccftenr {lcti&etibc
obec baec quote in De boojf^ drièmad hoiidcrt dyyfent
gulben toa^gee]ctenbeei;t/ boctocl ïnmoberii'ieF.tec·
men / nocbtan^ foo / Dat bet al fcbeen te bïpben er ne
conbitié fine ^ua non 5 <011 bp be «©cbepHtëccöwiDacc
op 3!)nbcöcbacn foobariigbe fb^ccciie/ Da^jÜrt ÜJPOibt
ban cöriiüHé toiect bcranöcciin vertrouwcrjitrt^crajt
trt t>la'Ö|ban bCbecfdÖteattcftatiecnDc ondeneecke.
ning^ÌE^" gèflélt ; Oit de Gedeputeerden wicrdeti
S3 5 ns^
-ocr page 37-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
166^. verfochtdaervaninhaer Verbael te notuleren," endc ' aen haer Ho. Mog. rapport te doen, Den BÖf'ΠΕΐ0εη
gicaetaci^ üecfocftt ban De cojccctifn nocij aenfïont^ rappo?tteDocn/ enDtDcdSebcputeecbcntelaten faz'- ten toat Daec ban tc bectoacijtcn toa^/ cnDefjEbbcn onbertuffcöen Ijct boo?fcD?ebe !a?otell noc|) onbec tjaec Böcbouben / enbe ben ^ïccetaciiS baec na noci) luebec gelionieji sijnDr/ met anttooojt bat be «JSecotn- mitteecbenDetïjaccfooïictcn gficballen/ enbe nieten tlBjiflTeïben ofbe ^tenSen De toeiclie bien abonbt pje^ epfefoMOenacnhomen/toubcn oocft baec mebe nemen tontentement j maec bat be felbe oocft nioc(len I)eb= ben contentcment obec be beloften bp fijn ©ojfiel. SÖoojl. acngaenbe be onberteeclsfninglje ban Ijet ren- vers ; enbe noopcnbe Ijet gnfïrumcnt ban quytin- ghe'ttoelch fun ©o?(ielycfte 55oo|l. toa^ gljeljouben «pt te bjengljcn obec be pjetenficn bcbjelclte met be jongöficbecDjaegen Vuacen gemojtificeectgetoojben/ enbe bo?becjS met becfoech bat tot bien cpnbe bep bol^ genben baegü)^ nocb een^ confccentie mocfite gbeljou' ben toojben/ öebben be<©ebeputeecben/nuccp^baeci bigi) 5ijnbe/ ccljtec be ccpfc bien Dagö nocii uptgeficlt/ op baji bectcouiuen bat ban allei boojt^ gljrpccfec' teect fouDesijn.
bolgenben baegï)!? Öen vijf en twintighften löaect/ 3ijn be <J5ecommitteccben ban DeiitcnDcn bjebec bp be <i5ebcputeerbengehomen/ enbe öebben Öaec obecgebjacöt tbieciitefoiutien/ beeccfiebecbat: tenbe een niento confent ban be betoulie drie mael hondert duyfent gulben^/metbeanticipatiebanbien/ enbebeanbeceeene brchlaciiigö noopcnbe öaec biffe« rent ban öe quoten brc ^iabt Embden oöebjeltcrct fleli)clibe|baeglj^tcboo?cn toa^afgefpjoftcn; enal^ öaec mebe nubolbacntoa|öetSbeHebe<0ebeputeeci iien ban öaec begccct öabben/ foobecfocfttenfp bat ^ijt^ ©ojfiel. ?[5ooiï.öaec oocR ban fijnctspben ne= beh^ befe ejctcabitie mocöte contentement gebcn op Öet renvers ban huldigingh euDe be bobcn göecoccbe quytingh : ^aec op be {Ïaeben ban ^tjn S^ojflelijche ©oojl. aöefonimecrt sijnbe : bat laetfie inflrument ban quytingh acn|ionDt| gccefumef ct enbe met eenige cojcecticn BÖcacccfiecct/ enbe op öft concept ccnbec^ ban J^ulDingljebp öaec gemobecct/ bat öet felbe pct| fiöcen t'impliccrcnabelnch al^of ben ©ojfi nuaen= (iontjS be fiegeecinB öc^ manDtg foobanigö foube moe= ten befiellcn bat alle b?eembelinat)en enbe uptlaiibt^ fcöe tegenbjoojbiflö in bcbiening sijnDe/ban nu af aen iJaecbanfouDcnnioetcntoojbenuptgcfioten/ cn bcc= focöten bat be felbe toat Iilaetba· enbe fcftecöecmocö= tetoojbcntecnebecgöefielt; ijjaec op bp be(i3ebcpu= tcecbcn gefcpt jijnbe/ bat öet ficl) fdbcn bccfiont/ bat nlïeiBettentoecbcn gemaeclit in futurum, en bat be Inoojben ban öet renvers ooeh floegöen op öet toeho^ tnenbe/te bjeeten/ Uiat ^ijn ©ojfiel. ^oojlban foube moeten boen : bat gebuecenbe befe geöesle onbec- (lanbelingöe niet anbec^alé ban öet toehoomenbe en toai^aöejpjoocïten/ conform be conbitien becbat in ber ^tenben^efolutie ban ben vyfden ^ctob.ec ouben fïijl feftien hijjndert drie en feftigh, ÖCbben bC <i5ecora= tu tteecbe ban be ^tenben becftlaert / bat fp öet oocft foo becfionben/ en bat 0« foo bp öaec ïagö / maec bat fpgöeenlafi en öabben om pettoe^ inöet boojfs. con^ tepttelDécanbecen / en i^ baec op bc collatie ban öet conceptrcnvcrsbanöulbingegöebaen: enbe tot^e- tufiöcjit ban be^tcnbenbp be<0ebeputeecbenonbec baecbp gefielt/ dat Sijn Vorftel. Doorl. beiooft hadde by de hiilding het dobbel van dat inflrument te pnder- fchryven, met Cjn Zegel te bekrachtigen,ende aen de Stenden uyc tè géven ; en betople be waben ban ^ijn ©Oifiel, J^oojl. begeecben batmen ban bat latt|te pointcaeeftenbe be fedufie vande vreemdelinghen in futurum foubehUiillcn notitie öouben in 'tbecbael/ )et felbe foo aengöetcochen enbe Coppe baec ban boo? "00 tfeeï befe claufule concfcneect / aen öaec uptgöegcf len: ^e45ccommitteecben ban be ^tabt Embden {leb&en oticft een tocpnigö baec na aen be «^ebeputeec^ bentecjianbt gefïelteen Debat tegen^ bie ^toeebecr? folutie ban be ^tenben noopcnbe ^öaece quote in bie ^riemael hondert duyfent gulben / en becfocöt bat Öet |
mcbeinbitBecbael mocöte toojbcngljcinfeceert/ ùe
«©cbcputeccbeii öe&ben in Böebolge ban öet fes en--
twintighite Irtijcitel ban öace ginficuctie ban ^ijn ©ojfiel. 5!ioo2l. enbeffelf^ïiaebcnfeec ernficlijclt Be= recommanbeert/bat De hondert vijf en dertigh duyfent £iijc)cDaelbetg op IjetDup^ tot Lieroort gebjacöt/ooch boojtacn albaec iti gioeDe betoacinjjc mogen göelaten too?ben j baec mebe ban aïlc^geabjuflfect/ en in öaec cefolntie ban ben een en twintigften USacttj foo op bat moment ter öanben gehomen/ niet gebon= bcn;tjnbebatDevi5ebeputcccben öaec langer Itonben opöouben/ öebben acnllont^ be 25obe nut ccn miffibe aen öaec ΐ|ο.|13οα. neben^ be tluee boojfs- Cefolutien afgclbnben/ cn be rcpfe obec Delfzijl na Groeningen bien mojgöcn nocö boojtgefct/ ban ^gnBojfitlijcfte 5i>oojl. met beele cibijlcejcpjeflien en betupgingbeban bancltbaecbept gebimittcect/en booi be felbe oocft boo? (©ecommittccrben ban be Stenden en ban bc ^taDt Embden, met alle Demonflratie ban cere enbclccft= Öcpt/tot aen öet ^cbip Belept/en 5i)n ben eerflen pjil baec aen bolgmbe toeberin ben Iganeaengbrftomen/ en ötbben becboïaen^ rapport bp öaer .iiKofl. göe? baen.
5&en vierden ?llpjili| Bbeöoojt öct tappo2t banbe i^ecren ban ©mtncrcn / enbe anbcre Ijacc i^o. .iliog. (©ebfpntcecben ntben^ eenige S^ecrcn <0rcom= niittcerben upt ben tiaebt ban Staete enbe affiimptie ban De ïieecen ban Haren, enbe (<Ercforicc ti3cnfcacl banBeverningh, acötfrbolBcng ber frlbcr iiefolutic ban Den negen-en-cwintighiten .Ïl5actij lefl IcbcU gcbifïtefct en De gecvamineect öebDcnbc De .ïBiffiUc ban be laetflgöenoembe i^ccren ^ebeputcerben ööefcöjc? ben tot Embden bert vijf en twintighften bcc i,Éaenet jUSaert/ al^ mebe feccftece Sefolutien banbe Sten- den ber boo2f3. «©jacffcöap aöcnomcn in öace l^crga; becinge tot Embden, ben vijftienden ouDe/ enbe ben vijf en twintighften nieutoe fttji/ taefenbe een ban beSep-lagenncben^ bc boojfj Uàiffibe obecflÖefon= ben / berfoecftcnbe onbec anbecen be felbe Stenden, bat öaec ï|o. |©og. bpöunaenben©o?fibanOoft- Vriellandc bcloofbc driemaei hondert duyfent OÌuIs ben^/ of hondert en twintigh duyfent Kijcjcbaelbcc^
Öun gelicben te Ccebiteren/ enbe tot betalingöe ban
ben tweeden termijn bec Lichtenfteynfche ^CÖUibt t'abanceren/ met belofte be felbe fomme liiebcron» tc betalen op foobanigöe termó'nen ban drie gjacen/ al^ in öare boojigeöefoïutien ban ben vijfden oube/ of ben vijftienden <0ctobec duyfent fes hondert drie- en't feftigh begccpen toaren/ t'elcften^ nutten ^n^ trefl ban bien tegen^ vijf per cento, pjefenterenbc beBÖfmelteStenden baec beneben^ Dcufevenden ter- mijn Dcc betoufïe frtult bie Defen ^taet tc pjetenbei cenöeeft/ bicebecgöementioneectin öaerï^o..!iEioB. öefolutie ban Den achtften Jfe&iuarij duyfent fes hon- dert feven en vijftigh,aliS mebe boat ban boojigöe tct= mijnennocöcefiecenmocöt/ tebolboen/ om ten fine al#boo?engeemplopeecttetoo;ben/ toaccop i^goet- BÖebonben bat göefcöjeben foube toecbenaenbe0be= melte Stenden ban Ooft - Viieflandt, bat öaec igo. f©og. bebOO?f5. driemaei hondert duyfent gulben^ OHs bec be boo?f;.aöep3efenteecbeConbitfen foubenboen fucnecen/ mibt^ batfp baec toe ten fpoebigölicn öer= toaect^ fonbcn eeniformeelinftrumentvan Verbande ende Obligatie, enbg bat fp aece^btfouben öouben be fommeban hondert en'.Vecrtigh duyfent ({^ulbcn^ tee goebec ceechentngöc obec ben boojfcö?eben fc- venden termijn eijbe Öet kort ban boiuigÖC termy- nen ; betoelcfie fp aen Öaec i|o. Mog. fcönlbigö toa^ ren/bat boo?t^ oocft göefeöieben foube toerbcn aen ben toelgemelten fêcfce ©ojji/ bat ÖP o?b?e toilbe fiels len/ ombe bojbere penningöen/ te toeten: honderc, 't feftigh duyfent «©ulben^/maecftmbe (met beboo?flf.
hondert veertigh duyfent) driemaei hondert duyfent <0ulben^ / ban ö<ec te ïaeten afgacn/ om ten fine alp boojen/. neben^ be <!5elbcrert/ bie öp il|eecc-©oi(i nocö baec bp foube boegen / geemplopcect te toccben 4 toiccbt ben Raedt van Staetè becfocÖt/ bébOOjfs· hoödei-E en't feftigh duyfent <0ulben^booj 6εη»©ηΐ·: fangec ((D>enecarlDoubl$ch> ten laflc banbe <0ene«
e (te· vutecc' Oen tot' bec tiiec. |
-ocr page 38-
|
v/i/o, calitcpt te Dacn ticaotieceii op antecefi teaöeii vier tenhondert tn'tjacc / QflDCH oocft bcn öacöt ban ■ ^tacc bctfocljt tDiecOt ÖC üoojfs drie mael honderc duyfenc ©üiOfn^ op De geflclüé termijnen / ban tijot tot trjöt te innen / enDeteontfangenniEtbenSìntei cedbanbien naecaDbenant Dcngcnninofj vijf per- cento , enDe Dacc in.'t Oe geneQotieecüe Capitalen taeDecomaftc loflen.
^aec J^oDül) JlBoa. fjEbben ben vijf en twintigften 5ipiilaenbeiitendeno:öefcl)?ebcn / bat fp boljjen^ cappojt ban be i^cecen 5aec (0eOeputeecben jongbji getocefi in Ooit-Vrieflandc eii ingfjcbolgc ban bec Stenden Öefollltie ban ben vyfchiendcn ÏBactijou-- Dcn laetlMeben / Dooj ben «@ntfangei: <i3enecae( Öiec Ijabben boen negotiecen een fammc ban vier en icftigh duyfenc Öijch^Oaelbec^/ of honderten feftig duylent <0ul&en om oe fclbe geboeg&t bp foobanigije
honderc veeitigh duyfenc «©ulbcn al^ Öe Stenden obecbenfevendentccmljnenbebecloop ban eenigtje boorigbe tecnitjnen/al in jlobembec laetfl-Ieben aen Saette betalen fc()ulbigl)b)acen / t'famen tee fom- me ban drie honderc duyfenc (©ulben^ aen ben ©ojfl ban Ooll-Vrienandc, in-gebolge banbeboojfcöje» be öefolutie / gcfucncect te toccben ; tgnbe alfoo be fclbe fionbcn ge-cniplopeect te tuecOen totbetaiinge ban ben cwecden tecmijn ban be bebjufie Lichcen- iteynfche fcbulDt / enöe bpgebolge/ omboojmibj bel ban fooöanigen fucniffëment De DyJerfchanffc te öoen Ebacucrenbanbie.llföifitie / met betoetcfie bie jegentDoojbig befet toa^ / enoebatbe tdbtbanben boojfs tweeden tetmgn niet han IpOen battecpet^ foube becfupmt biecoen ; foo (jaboen gaec i^oogg J©og. goebt-g[)ebonben be boojfc()?ebe honderc en feftigh duyfenc «©uiben J&iec acnbe .ïHinifïec^ ban Ooil-Vrieilandcte boen upt telien onöcceen pjobi= (ionele quicancie bp (}aet: / tot betioebe ban gaec üoogD Mog. gepaffeect ; ^aec beteijle bacc nu op i)et fpoebigfle moeficn toecbenhp-gebaeg^tiebao^^ fcti;ebe honderc en veertigh duyfenc (I3ulben^/ foo tua^ Daec ccn|icl|ic[i becfoech bat bie boojfs honderc en veertigh duyfcnt (©ulben^ aenponbt^ aenOe«0e= raacütigöbe ban be ®oj(l tDccOen uptgetelt / om ges famentlgcft met be boojfcöjebe hondert en feftigh duyienc (©ulben^ / enbe t)et gecne bp ben ®oifï baec bp göeboegljt foube toecocn tee concurrentie ban honderc vyf en dercighduyfencÖtjcfi^Öaelbec^ijpDe fielben van ben eerlicn term0n tot Lieroorc ))cc== boert / enbe foo göcfamentlijf β aen ben l^eec 5©if= fcöop ban Munfter gcpgefrnteert te ftonnen toerben : <Snbe IjoctDcI ber beenden boo;fct)jebe i9efolutie ban ben vyfthienden4!lsattrjlaetft-lebengbcnofgö= faem berbat foobanigebecfeecheringeenbeberbant al^ tot tjaer Jfoogl) ffiog. gijerujiljepbt te sijn / bat cc()tec beojbjebantjaer l^oogf) JllSog. finantie brco êpflcbatter een Inftrumentvan Obligatie in bef)00?= Igclte fo;me toierbe uptgebjacbt / enbe bat gaer oocft ter öanoen tóerben gefïeit een quitantie ober oe göe· Ijeele fommc bart drie mael hondert duyfent <0Ul· ben^ / baec bp fp behenben bie boojnoembe pennin> oen ontfangDen te Rebben enbe baecbanbolbaente 3tìn / baer tegfjcn fjaec üo. «og. tbeberomboo? tiaec (@ntfangDec ({3enerael tot Oer Scenden be{)oe= ben/ fouben boen pafferen beDoo;Ipche quitantie ban bie honderc veertigh duyfent ^uiben^ oOec ben booj? fcDjeben fe venden tccmtjn / enbe öet Defect ban boo^ cigOe tecmgnrn betaeibt ; bit i^ alfoo berbolgen^ be^ fiooUöcftbetcicfit.
< BantDegI)en De Boifl biacengiec tot Dien epnbe geftomen / be i^eeren Gerard van Cloofter tot Dor- Dum ,enbe Rebkum{|obeIinclt/ cnbeBucho Wyar- da©o?pfIöcBcnöacDt. ikiïnem. Cet feibcc tijbt quam gier ooth De üeec
WiiJem gebcfïgiieecbe Chef tot be aenPaeHöe ©elbt» incl)t/ en toierben be J^eren Raefvelt en anberc Jgcr= cmöaer ©0. JËog. (©ecoramitteerbe tot bejpaten» ten / bencbeii^écriigeuptbenilaeDt / becfocötom metljem te twben in conféccmie obetÖ« bfJepDt èti ^pftcitiebaitDeevptüitie. |
HSibbcfectoijl babDe Den iacpfccIi)cRe»H9cecBc(I-- 1654,.
bent FriqueC acn Ijaccüo. JBföog.benfcventhicnden__Z.
ingegeben get bolgenbe :
Le foublïgné Confeiller de faMaj.lmpcrisle& JlRuiio» fon Depucé excraordin, vers Meifieurs les Eftacs tit ban Generaux fe crouvé obligé de reprefenter a vo» Seigneuries que fadice Majefté a faic cxaminer Ja rela- tion de ce qui s'eftpafleenlexecutiondelafencenca rendile au Confeil Imperiaauliquc au profitde Mon- fieur Ie Prince de Lichtenfieyn contre M. Ie Comte d'Oofi-Frifij &que 1'onatrouvé queM.IeEvefquc & Prince de MunSler avoit non leuiement obfervé toutes les fgrmalitez, iegicimes, mais encore qu'il avoic donné defdelais & cermes extraord. aud. S. Cornee d'Oofl - Frife lequel ayant mal correfpondu de fon coftë, lefdit S. Evefque n'avoic peumoinsfaire que de fe fervir dupouvoir&del'authoritéquelaCom- miflion do fa Majefté & les conftitutions de 1' Empire lui donnoient pour faciliter 1'execution, dont i) eftoic chargé en occupant Ie forche uy, qui appartiene au- dic S. Comte d'Oofi-Vrife, & qui eft fitué dans Ie territoir de Γ Empirej fausaucunecontroverfe, &y laiflanc un nombre des Soldati fuffifanc , pour en conferver la poflèflion jufquesa tantque Texecution foit achevée > ou que ledic Seigneur Comte d' OoSi- Frife aie donné audic Seigneur Prince de Lichte»- fleyn lesfafleurances & cautions neceiTairet. Sa Ma- jefté eftant aufli informée que Ie Commandant En- voyé par Icdit S, Eve/ques s'eft renda Maiftre dudit fort , fans exercer aucuné violence, ny faire torc aperfonne du monde, & que depuis ilatoufiours ufe la mefme moderacion lans fouler les bourgeois ou les paifans du doifinage, ny exiger autrechoie d'eux , que Ie payemenc des redev^nces annuelles qu'ils doivent audic S. Comte d'Oofl-Frife , fuivant iWdre que ledic S. Evefque luyadonné, & fuivant auflj l'intention de fa Majefté qui ne voudroit pas per- mettre que fous precextc dejufticel'onficdesextor- fions ou que Γόη craitta mal fes fujefts dudit Comte» qui en tout cas feroic obligé derecourir afaM^efté & luydemanderjuftice: mais au regard de Meflieurs les Eftats j fa Majefté a eftéfortfurprifed'entendre qu'ils tefmoignent d'eftre mal fatisfaift du proceder dudit S. Evefque, puifque 1'on a reconnu par led. ex- ecution que Ie Commandant n'apoint touché leur territoire ni fait aucuneautreaólionquiles puiiTeof- fenfer, & que la qualité du fort & Ie nombre des Sol- dats, que led. Evefque y a faic entrer, neleurpeuc donner aucun ombrage ny jaloufied'Eftatqueily a aucun intereft publique, mellé dans c'eft affaire ; mais qu'ils s'agift fimplement^de l'cxecution d'une fentence rendüe entre deux Princes de 1' Empire en jugemenc contradidtoire par desjugeslegitimes, & confirmée par des traittez folemnels faits entre les par- ties : mais comme fa Majefté a toufiours defiré de conferver une bonne intelligence, entre l'Empire & Μ. 1' Eftats, elle a bien voulu leur donner encor cetre nouvelle marqué de fonamitié', en comman- dant au foubfignédelesafleurerquefiellefgavöit que l'on eUt paiTé ks 1/mices de Ia Commiifion gu'ellca donné, elle ne manquera par d'envoyeraufficoftles ordres neceflaires > affin que 1'excesfucreparée com- me par effeö elle lesadefia cnvoyez, afiinquedans Ie fuice de 1'execucion 1'oh nefaflerien, qui ne foit conforme aux ordonnances de 1' Empire. Le foub- figné fatisfaidt par Ie prefent memoire au commande- menc qu'il regen de fa Majefté: a quoy il adjoufté, qu'ayancappris par le bruit publique, queMeiBeurs les Eftats traittent d'envoyer un petit corps d'Armée avec les munitions neceflaires , pour aflicger ledit fort de Dejl, non obftant qu'il foit fitué dans l'Empire (commeilaeftédit) adeflèin, nonfeulement d'en chaffer les Soldats dudit Seipeur Evefque, maisèn- còr d'y laiJT^r Guamifin> il acreu queledevoirdefa charge I* obligeoit de luppliertres inttamm. V. V. S.S, de confiderer que d'encrer dans l'Empire λ & y ejfieger une fiate eft la mefme choie que dedartr U guerreal'Uv>iìrt, duquel ils ö'oDtjamaisrcjettaucun
def·
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-veerthhfleBoeck. 19 |
-ocr page 39-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
10^4·. defplaifir : que toute la Chreftienté trouvera fort ■ eftrangequeMeflìeurslesEftats Generaux attacqucnt
l'Empire d'un cofté peniant que le Turcq l'attacque de l'autre avec des forcesformidables : quefa Majefté a cfte obligée de demander du iecours à tous les Prin- ces Chreftiens & mefme à Meflìeurs les Eftats: que le confentement dudit S. Compie ne juftifieroit pas certe invalion: Mais le rendroic coulpable du crime de fa Ma^eflé aupremier chef, & obligeroit le Fifcal de l'Empire à le tirer en pourfuitte criminelle : que la confiderationduvoifinageoude l'amitié ne peut pas fervir de pretexte à Meilieurs les Eftats pour empef- cherqu'il ne foie contraine, par les voyes ordinaires, & pratìiquées de tout temps dans l'Empire, de fatis- faiie à la ientence & àfa promeiTe. Que l'on a tort de dire, qu'il eil opprimé par cetteexetution, qui efh au contraire le feul & unique moyen, par lequel il peut eviter fa derniere luine , par ce que c'eft une chofe evidente qu'il recevra beaucoup moins de perte &de dommage, en confentant que l'execution s'a- cheve reglement comme elle a efté comroencee & fe privantpourquelque temps d'une partie de fon reve- nu pour fe decharger peu à peu d'une fi grande debte, que de lever tout a co up u η fi grand capital à interefts, ce qui le precipiterà dans l'embaras d'une autre execu- tionqui ne s'achevera jamais : que ce n'eftpas mer- veille, que Ics Officiers, que ledit S.Evefquea mis àiTis]s¥otzde Dyl. ayentrefpondu à ceux dud. Seig- neur Compte qu'ils n'avoient point d'ordre de rc^e- voir le premier terme qu'on leur ofFroit, ny aucun pouvoir de donner une quitance veritable ; puis que lepayement fedevoitfaire à Meppen, en fuicie de ia tranfad:ion ; que fuppofant mefmes que l'offre du premier terme eut eité faite debito loco, tempore é' modo, toute la confcquence que l'on pourroit tirer decerefus, fero'it qu'il faut ten ir le payement pour fait ( des cc temps la) &ques'ila foufFcrt quelque intereftdepuiscette offre, par le moyen de l'execu- tion il eft raifonnable qu'on luy en tienne compte, cu qu'on l'impute fur le iecond terme ; qu'au pis al- ler meSxfüx^X^^Efiatsnefontpasksjuges iegitimesde ce different, tants'en faut que ce petit inconvenienc qui fe peut fi facilement reparer par l'ulterieure pro- cedure, leur donne le droit d'attacquer l'Empire. Que l'on aura fujedl de croire que Meffieurs les Eltat s ne confiderent pas le bien dudit Seigneur Compté , & n'agiflènt pas, par le principe d'une veritable ami- tié en lòn endroit, mais que leur vraydeflein eft, de feprevaloir, de l'occafion pour ufurper ce fort fur Ρ em- pire, & y laiflTer Guarnifon pour nel'en retirer ja- inais.
Ce qui fe reconnoit clairement, pir ce que d'un coftéileftfans doubté," que led. Seigneur Compté, ne fera jamais eneftat, de reftituerun grand capital, cftant chargé d'en payer Ics interefts, &qued'autre cofté, il n'eft pas moins evident, que Meflìeurs les Eftats n'ont pas befoin d'avolrdesSoldatsdansleforc deDjl, pour tirer tous le! ans les interefts de lafom- me qu'il peuvent faire auflì facilement par un fimple regeveur. Mais il n'eft pas neceiTaire d'employer des conjmêtures pour decouvrier leur intention « puiique dtpuis le commenceraent de cette affaire, ils l'ont declaré par un cfcrit publique qui eftcaufe de tout le mal entendu, lequel ne confifte pas a procurer que led. Seigneur Evefque rctire fes Soldats dudit fort, enquoyil n'yapointde difEculté (corame il a efté didl cy devant ) mais a empefcher que Meflìeurs les Eftats n'y mettent Guarnifon avec un deflein de fi mauvaife& fi dangereufc confequence pour l'Em- pire.
Que s'il eftoit vray qu'ils ont quelque fujed de prendrede ombrage de ce que ledit Seigneur Evef- que a mis des Soldats dans ce forti, parce^u'ileft; fitué fur les FrontieresdesProvinces de Frije &de Groninge, encore qu'ils foient aflèurez qu'il n'a point d'autre deflein que d'executer la fentence, il eft cer- tain que led. Seigneur Evefque & les aucres membres ducacìzAcWeflfalie auront beaucoup plus de fujeél d'eftreeo peine» iì cec Eftatmec pout coufiours une |
Guarnifon dans ledit Fort, qui eft leur voifinage & ^ ^^^ dans l'Empire. Enfin ce ne fera pas un grand exploit ' " ■—- dour Meflìeurs les Eftats en la prefente conjundurc de prendre ce petit pofte, qui ne merite pas le nom de Fortrefleàleurregard, & ou il y a fi peu de gene de guerre pour le defendre. Il eft toute fois probable qu'ils n'en viendroit pas a bout, fans quelque effu- ìiondefang Chreftien, qui leur fera juftement im- putée auflì bien que tous les autrcs enconveniente qui en peuvent refulter.
Mais commela chofe eft encor entiere puis qu'ils n'ont pas encor pris une derniere refolution, le foub- figné,qui touche l'intereft publique, a creu qu'il devoit fupplierV. V. S.S. de nommerdes Deputés avec lef- quelsilpuifle auflì toft entrer e» conference pour trou- ver les moyens d'ajufter cette affaire avec une com- mune fatisfadion, fuivant le defir de faMajtfté, li ce n'eft que V. V. S. S. treuvent a propos d'attendre leretourdeM. àtUoyendeBrabecq, qui viendradans Fort peu de jours inftruit de l'intention dudit S. Evef- que en ce qui regarde la forme & la fuitte de l'execu- tion , de forte que l'on pourra en mefme temps coup- per toutes les racines de ce fafcheux incident. Fait à la Haye le dìxfeptiefrie Avrìl milβχ eens fixante qua· tre.
Signé 7, V. FRI^IUET.
DEnondergefchrevenRaedt, ende extraordina- ris Gedeputeerde van fijn Keyferlijcke Maje- fteyt by de Heeren Staten Generaci vint figh verplichtaenuHeerlijckheden te vertoonen, dat fija Majefteyt hebbende ghedaen examineren 'trelaes van 't ghene voorgevallen is by d'executie van de fea- tentie ghewefen by ' t Keyferlijck Hof-ghericht (tot voordeel van de Heer Prins van Lichtenfteyn Kgens den Heer Grave van Ooiì-Vrieflandt. endedatmen bevo nden heeft dat den Heere Biffchop éndc Princc van Munfter niet alleen geobferveert hadtallede wct- telycke formaliteyten, maer dat hy felfs extraordi- naire dilayen ende termen aen den meer-ghemeltea Heer Graeve van Oofi-Vrieflandt toeghcftaen hadde, dewelcke defelve van fijnzyde qualijck beantwoordt hebbende, hadtdenfelven Heer Biffchop niet min- der konnen doen als figh te dienen van de maght ende authoriteyt, dewelcke de Commiffien van fijne Ma- jefteyt , ende conftitutien van 't Rijck aen hem ga- ven om te faciliteren , d'executie, waer mede hy be- laft was door het occuperen van de Dylerfchans, toe- behoorende den voornoemden Graeve van Oofi-Vritf- landt, en op Rijcks-bodem ^helegen zynde, fonder eenighe controverfie, ende in 'c felve een fuffifant ghetal Soldaten leggende, om het befit daerom te be- houden tot dat d'executie voltrocken zy, of dit den felven Keer Grave van Oofi-Vriefandt, aen den voor- noemden Heer Prins van Lichtenfieyn dc nodighc verieeckeringen ende borghcn fai hebben gegeven. Sijn Majefteyt oock geinformeert zijnde, dat den Commandeur, dewelcke den meer-gemelten Heer Biffchopafgefonden hadde, figh meefter van'tfelve Fort ghemaeckt hadde fonder eenige violentien ghe- pleeght te hebben, noch eenighe ftroperyen aen de Borgers, of nabuyrighe Boeren ghedaen te hebben, nochyetsran haer begeert te hebben als de betalinghe van de jaerJijekfe inkomften , die fy aen den meer- ghemelte Heer Grave van OoSiVrieflandt fchuldigh zijn, inghevolge vand'ordres by den Heer Biffchop aen hem gegeven, ende oock volghens d'intentie van fijn Majefteyt, dewelcke niet foude willen toelaeten dat onder pretext van Juftitie men eenighe extorfie pleeghde, ofdatmen de Onderdanen van den voor- ' f noemden Graef qualijck traöeerde, dewelcke in al- len ghevalle gehouden foude zijn aen fijne Majefteyt weder te geven, ende van hem Juftitie verfoecken ; maer ten aenfien van de Heeren Staten Generaci heeft fijne Majefteyt feerverwondertgheweeft te ver- ftaen dat fy haer betoonen mifooeghc te lijn over de^
prqt' |
-ocr page 40-
|
ìóódt. proceduyren van den voorfchreveiì HeerBiffcyóp, alfoo door de felve executie befpeurt Èèefc ^at dën "" Commandeur haer Bodem liiet géraecki: heeft jpóch eenige andere aitie ghepleeght'téhiebben , aie hiér
eenighe offeiifie foude köhnért. gévenéndedat^é qualiteyc van:'t Fort , èhde'c getal der Soldaten j-de welcke dèn· Heer Biflchdp ifi 'c ftlire heëftdÖëó lég- gen f aen hacKgèen ómbr^gié öócKjàloùfievan Scabt
kan vëroörfaécken , noch dat éénighpiiblijckinte- ieft in die faeck gemenghcis ; maer dat finjpelijck ge-exficuteCrt werdt eeneïéntêntié gèwefen tuiTchèn twee Vorftèn des Rijcks in cóntradiaoiré'Rechts- plegingen door "wettelijcke kechiert ,, endc' gecopfir- meerc door folemnele Traftatèn tuflchèn dé pattyén gemaeckc; niaer alfoo fijn Màjefteyt aliydc'genegen is gheweeft om een goede intelligehtie tuflchèn 't Rijckendelde Héeien Sfàtent'onderhouden'> foo heeft fy niet Willen nae laten Haer iiocb een liiael défe nieuwe préuve van fijn viièndtfchap tégevèn, dóór 'c bevel dat fy 'aen den ondergefchreven doet ρπ? haer te verfeeckeren dat indien hy wift dat men deliijni- ten van de Commiflie die hy gegeven hadt te buytén hadt ghegaen , fy niet na foude ldtén àenftbtidts de noodige ordres af te fthdéh óp dat 't exces foudc mó- gen gerepareert werden "jgèlijck fy de felve eflfefti- velijckal af-ghelbnden hééft , óp datménin't ver- volgh van d'executie niéts en foude mögeh dóen als 't geen is ever-een-komende niet Rijcks-ordonnan- tien. Den ondergefchreven voldoet door de jegen- woordige memorie aen délaft dié hy van fijn Maje- fteyt ontfangen heeft ; ende voeghtwydcisdaerby dat door 't gemeen gerucht verilaen hebbende da,c de Heeren Staten delibereren over 'taf-fendén van Veh kleyn Leger , metde noodige Munitién om de p'el· lerfchans te belegeren , niet tegehftaënde't fel vé bp Rijcks-bodem gelegen zy ('gèlijck hier boven ehé-1 feydt ) voornemens zynde ηίήϋ alleen de Sóìdafenj van den meer-gemelten Heer BiGTchop daer üyt té ja- gen , maer felfs in't felve Gui^rnifoen te hóuden^, hy geoordeelt heeft dat de 'plicht van fijn'Chtìrgé 'Ìiètti obligeerdeu Heerenfeer ernftèlijck te véribécken té willen confidèrëren dat ghewapénder handt ih hét Rijcktetreckénéndé ih't felve een plàetle té béle&é- ren , evÈö foo veelis ite dén Oör ögh aén 'tRijck te declareren , van't welck fy noyt éenighé onkhe- nucht ontfangen hebben : dat ^iègheheeìe Ghrinen- heyt feer vreémdt vindt datde Heerén Staten 't Rijck aend'eenè kaht aentaftèn térwyl het den Tiiirck'àqh d'andêré Zydé löet een óhverWiniielijcke.màcht'at- tacqueert : dàt fijhe Majeftéyt ghenootfaécftt ife by- ftandt te vé'rlóeckenvan alle de Princen van de ChH- ftenheydt j. endé ièlfs van de Héereij Staten^öené- rael : datdë bêwilli|intè yah den voorfch'revifn tìeer CravedëfeinVafie'niét foiide jùftificéréh maéir.hëm fchuldigH ttlàétìkèn viti tëh cèr/lën Cr;W» ΐίί/β Μφ- y?<iiMbÈgaenté lìéb,bfeh > ίέϋφ fóudè den Fifcàei des Rijcks òbliigerètì óm hein ih dìmihèèi y/éryòlih tp trecken , dàt de cönfidéütié van de nabüyrfchap ende vriefidtfchàp tot geen pretext aen dê Hééréo Staten kan dtehèn qnii te belatten dat iy, niét^écoh- ftringéért: werde doofd'órdiharis wégéri i éndev^n alletydèni in'tRijckgèï)raöiieért ? té voidpéti aén de ièhtenHC en fijn bélofte. Dat tnen ohgèlijik heeft te feggëh aït Hy door défé exéctitié geopprithéért zy , 't welck ter contrarie hetëeriighfte middel is ,, w^ door hy fijni laétfte rüine tan yoórkomen^i^^^ een evidente, faécke is dàt fiy minder yérlies én fcfia,- de fai lydéìn in't tocrftàén dat de vóltr]éi:feih|h yin d'exécutié órdëntëlijck ghei^iikdè^, lè^ijcf d^ ieivè begotìtìen is gh'éwéêft ^ ëBde ^K.^^r eéfajlé^.^ty^^ priverende van een gëdeeRé Van tiii irikötnfti om fig van tydt .tot tvdt van foo cen groete ,fchuldt,t'ontla- ftén , àìSóp e'éh'e tóiéïëé'ri fómòvrCh'M ' (ίίίθοώ VWb: · |
hadden de eerfte Termyfa dié men haer aenboodt t'ontfangen > nocheenighpouvoirom eene oprech- te quitsintie té ge ven ; alfoo de, betalingh tot Meppen mocftghefdHieden, en in gevolge van de tranfadtie; prasfupppnérendè feifs dat d'ienbiedinge van de eer- fte Tcrmyh was gefchiedt i/ri//e/we . tempore, mo- do:. al dë córifëquentie die mén üyt dat reftis foude konneritrtecken, is, datmen(iébetalingH'_(^andie tydt af) rii.oei: hóuden voor-gedaen , ende indien fy eenigh ïnferëftzedert die aenbiedinge door't middel van de executie geleden heeft , foo is't redelijckdar men Hem van't felverceckcningh doe , otdatroen'c felve,imputeeftiop den tweeden Termyn; Datten quaed'tften de fieereh Staten geen wettige Rechters zijn vap dat gefchil ; Soo.veel temindatdat kleyne ihconvéniént ,v't welck licl)telijck door d'ulterieure procedüyré^'kap gerëpaieér^ wórden ha^'t recht geeft óni 't Rijck t'attacquprèni 'Dat men',réden fai hebben te geloven datde Hëerén Staten'tbefté van den meer-ghemelten Heer G rave niet en confidere- ren ^ ende hier endoen yolghéns'tprincipiumvan één oprechte'vriendtfchap tén aénfien van hem, maer dat haér waérachtigh dciFein js défe gelegentheyt waer te nemén om hét voprfchreye Fort van 't Rijck te ufurperen , ehdeih't felvéGuariilroenleggcn , oni 't felve daei^nóytuyt te fteckén,,.
't Geen kliprlijck befpéürt^ , alfod aen d'eene zyde niet té wijmleh is dat aen vbórnoemden Hecre Grave noytf in Staet fa) zijn omeeii foo groot Capi- tael te rettitueien , zijndébéfwaert met d'intereften daer van te Betalen ,, end^ gat Yep d'andere zyde niet min évidenns, dat de Héetejii Staten niet van noden hebben Spftoen in'X)fyi)^|il»»/fte houden, om alle jaren d'intereft te trecken _v£Ìn de fprnme die fygca- vancéërt hebhéri, , 't gé^eTyalleep tojs licht door een Ontfarifeer'koiirien laten ,φερ. iDoch hef en isnitc van noden cënige cppje.djtijrén te .ghebrüycken om haer méè»"Ìtlè;én t'oritdéckén,, &l/op fy zedert het be-
krin -v/on ΑΙΈΓΛ ίοΛηίτ ' ' ίη'ίίΐΑ Ann'm AAM
prpcuTérén tfit ^den tnééf-tonéJ^^é^^^ Biffchop fijneSóidatéii tréckeuyihétFórtypórfchreyé , waer ingeéndifficulteyt en wérdt beyoaden ( gélijck hier vóoreq |efeidtis ) pieér opi tcbeÌeften dàtde Hee- ren Staten h^er Guaraiipeft liiet daer. in lé^en met eén fpó qüaedtypprnemen endé foo gevacrlijcke con- fentiévpor'tRijck., . ,
Dat inidién het wier wasfy.eénighe redMi hadden ompmbrage te nemép νβο,φί den meer-ghemelden Heer Biflchòp fijne Sól(latén,in't voorfchréveFort geleght beéift alfoo 't felye ij gelegen op de Erontie- rén der Próvincjen y&n„VrieJlamìt, ende Groninan. hoeWeJl iy Verfceckert ziji? dat hy g^^'ï^fderdeirein heeft alideyporfchfevefententie t'executeren> foo is 't feèckér cìiit. de Heër, Biiïchbp, eudé andere Le- den yin den V^eflfalifihen ÏCrey» meer reden fullen hebben, in mPcyte te zijp j iridien defen Staet al- tops Gòarnifóén houdt in'tuóprfz,Fort,'t .w^clck in't Rijck ghegélen, Eyndélijck 't Tal geen groot ex- ploiiSt zijn voor de Heerén Smen in de tegenwoor- dige conjunfture det kleync Fort te vermeefteren» 't welck in,figh felfs denaem.met en meriteert van Fortres , ende alwaerifooweynigh Voicks van Qor- loghin is pm h?t te defendcren. 'tiscchter. te prefu- meren <i?t.fy .tiaer van 't felve géf η meefter fullen ma- ken fonder datter eenigh Cljriften,Bloedt vergoten wordt > 't gene haer rechtvaeraighljjck.fal opgeleydt werden., . ghplijck oock, alle andere incqpvenienten die d^^rsdoor fullenkonnen pntfticn,^-
^ i^^ér alfoo de (iecli nqch,!?? ^p gehei^lis, dewyl fy laéfi|<é|réfoIutiei]pchnief yaft-gheftek hebben, fophcéft,aèp oàderge/c^eveq gheacht « als geinfor- tneéttiijpdè van fijn MajeÖey^ intentie in gene de gemene i^t^réfti belangt» .^|1eerlickhedeQ te moeten ^ vcr(oeckén .^nighe,.(5fdeputeerden te nomineren , ' niet déwélcj^ fey ten allereet^en in conferentie fou- de kpnneo komen jj.om mii^kn uyt te vinden, waer doordat gtodté wercktotgbemcene vergenoegingh
Vül-
cn OOÏREOGH. 'tVier-en-^ìertighfiiBoecL· 1 |
-ocr page 41-
S A κ E Μ vaft S Τ Τ A E
|
volgens de begeerte ende wenfchvan fijn IWajcfteyt mochte by-geleydt worden , ten ware u H.goedt- gevonden de weder-komft vao den Heere Domdeec- ken Braèeck of te wachten > dewelcke in feer wcynig dagen hier fai zijn, onderrecht wefende van d'iaten- tien van den Voorfchreven Heer Biflchop in 't ge- ne de Forme ende geyolgh van d'executie belanght > foo dat men ter lelver tydtalde Wortelen van een fafcheus incident fai konnen uytrocycn. Gedaen in den Hege den feventhienden April fefihien hondtrt vier enfefligh.
Geteeckent
J. V. FRI^ET.
.fi ' ..
^e ce&tti tooecom nocljtan^ Daccidooaft JQog. tiooittjaecen in De eppeDitie / Ocbbeti berbat in 't toU QcnbefcD?ijbcit aeii Den j^eetSSifTcDop ban Den ne- gen en twintighften HpiH.
WYhadden wel vertrouwt àit At Lichtenfieyn- fihe fchuldt, door alle de,aengcwende bedenc- kelijcke mianelijcke devoiten endemeerals biilijckeprefentatienby ons, endeuyt dennaemen van wegen den Heere Vorft vanOeyï-^?i«y7Wighe- daen , al voor lange foude zijngeaflbpieert enuytde wege gelecht j en daer op de Deylnjcbiufts van de Sol- datefca van uwe Vórftelijcke Doorluchtig|)eydt ge- evacueert gheweeft ; maer wy moeten alnier tot ons Icetwefen ieggen , dat fulcks tegens alle verwachtin- ge ende contrarie onfe goedé meeninge ende intentie is uytgevallen , ende dat wy derhal ven genecefllteert Zijn geworden met de macht van den Stact defer Lan- den te trachten de voorfi Soldatefca uyt de voorfchre- ve Oeyterfchants te doen deflogeren , ende dienvol- gende alles te prepareren > wat tot foodanighe eynde vereyfchcwerdt , als di(£r toe ons verplicht vindende uyt verfcheydene jnftificatoire ende peremptoire re- denen , ende onder anderen om dat wy ghehoudcn aijnde den hoogh-gemclten Vorft ende het Landt- fchap van tegens alle overUficadeghe
Wi/Λ naer vermogee te protegeren , endefiendede fel ve als met foo notoir geopprimeert werden, |
in goeden gemoede niet' «n konnen noch en moghen af-wefen , hem van die oppreffie naer vermogen te helpen bevryden, konnende van notoitgeweÙt ende éeerilycitlijcke opprejjte niet vry gefproocken werden, dat den felven Vorft door continuatie van de execu- tie in fyn Landt , ende ten lafte van fijne Onderda- nen befwaert blyft , nae deghedaneoblatie van de gelden ,die alleenlijcke uyt den hoofde van den Vorft van Lichtinfleyn verfcheenen ïijnde , konden gevor- dert werden > zijnde in alle manieren onverantwoor- delijck dat uwe VorfteJijcke Doorluchtigheyt autho- rifatie ende laft gheln.ten heeft, om de voorfchreve verfcheene penningen, te weten den mfien termij», by executie van de Pachters ende Huys-luyden in Oofl-VrieflandtiÌ te halen , haer onder Militaire be- dreyginge fommerende binnen een maendt te komen betalen in de Deylerfchantfi, ende al-hoe-wel de volle fomme van die penningen die men alfoo by Militaire executie invorderde voor de expiratie van de felve tijdt, onder anderen niede ter felver piaetfe gerech- telijck is geoftereert geworden, echter de voorfchre- geauthorifeerde verklaerdt hebben metgeUfi te wefen om de voorfchreve aengebodene penningen teaen- vaerden , veel min om daer op de begonnen execu- tie te laten varen > ende de volckcren van éaDeyler- fchants te doen if-treckcn, ghelijck eock by alle de Wereldt niet anders als vooreeaein/iipportaèlea&ie aengefien kan werden, dat men het gelde by befweer- lijcke executie alhier tot verderf van Landt ende Luy- den wil invorderen j ende verweygert het felve vry- willighlijck geofFereert werdénde re accepteren j ende dat men onaengefien foodanige oblatie de executie blijft continueren , en(dehetgeapprehendeerde, na- mentlijck de voorfchreve Oeylerfchants befitten, alfoo in rechten notoir is oblatione ptgnm fotvi , dat over fiilcksaUeoorraeckeniet|)|leen > maer oock alle pre- textvan executie zijode komen te ceiTeren» de con- 16^4· tinuatie van de i nlegeringevan de voorfchreve volc- keren in't Graeffchap van Oofl-Vrieflandtetide in de DejhrfchantsinvitoOotnino , isdq notoiifteendei'n- i'W/ÌX'z;*^·^^^^ opprejjìe die oy t ofre oyt foiide konnen werden ondernomen. Wy hebben hier bevoorens wel ontfsnghen uwe Vórftelijcke Doorluchtigheydts Mifllve ghefchreven tot Hegensturgh den acht en twin- tighite» Februarij laetft-leden > daer by de felve on- der anderen verklaerdt, dat de voorfchreve faecke voor den Keyferlijcken Rijcks-Hofraet wasbetroc- ken, ende dat de felve oock aldaer wm fuisatnirtom- smVfoude ghehoorcn, declinerende alfoo de minne- lijcke conferentie by onsaengeboden ende veifochf, even , ende in allen fchijnalsof ons de felve faecke niet en foude concerneren , daer wy nochtans den voorfchreven eerften termijn in't geheel, endeden tweeden termijn ten deelen hier te Lande hebben doen Negotieren , om den Vorft van Lichtenfieyn aen fijne betalinge te verhelpen , ende'tGraeflchap van Qofi-Vriiflandt van alle executien te bevryden , behalven dat defen Staet ten verfcheyden rel^edten eode infichten by de confervatie ende welvaert van het felve Graeffchap merckelijckis geintérefleert, foo ten regarde van voorgaende vcrfchotene groore fom- menvan penninge alsanderfints. Oock hebben wy den hoogh-gemelten Heere Vorft van Oofi Vriefiandt den negenthievden defer verfocht dat de felve boven albereydts gedane infinuatie van de betalirge van den voorfchreveneeiften termijn Si, Michalis laetft-leden vervallen, oockaenbiedinge foude willen laten doen van dat mede den tweeden termijn tegens den drie en fminttghflen defes ouden , of den dtrden May naeft- komende nieuwe ftijl infgelijcks gereetfalzijnende TolgCDS accoordt ontfanghen konnen werden, foo wanneer het meer-gemeltc Landtfchap , fpecialijck de Oeylerfchants, van alle Militaire befettinge ende èxecutie ontheven ende geviyt fai wefen ; doch of de voorfchreve infinuatie voor den c^ntfanck defes niec en mochte zijn gefchiedt > fai uwe Vórftelijcke Dooc- luchtigheydt die voor gedaen gelieven aen te nemen 1 ende lullen wy forge dragen, ende ftaen daer voor in dat de betalinge van den eerften ende tweeden termijn als vooren fai werden gepuclteert, alle 't weicke wy goedt-gevoiiden hebben u Vórftelijcke Doorluchtig- heydt midts defen ten overvloet j om alle voldeens wi Ie > ende t'onfer defcharge voor de gantfche Chri- ftenheydt te reprefenteren ende te notificeren, met dat vaft vriendt- Code nabuyrlijcke vertrouwen, dat de felve om de voor-verhaelde redenen , ende de voorfchreve foo biilijcke iterative prefentatie» tot vermydingbe van alle onheylen , verwyderia- gen ende onghemacken die ftaen te ryfen j eynde- lijck eenmael bewogen fai worden , prompte ordre te ftellen en de noodige voorfieninge te doen > ten eynde dat het meer-genoemde Graeffchap Ooft-Vrief- landt j en fpecialijck de T>eyhrfihants , ten fpoedig- ften ende ten langhften voor den thiende» May naeft- komende nieuwen ftyl , inder goede ende minne van de meer-genoemde Soldatefca ge.evacueert wer- de i doch by onverwachte ontftentenifTe van dien » wille· wy onfchuldig zijn ende blyven van alle voor- fchreve onheylen , verwyderingenendecwghemac- ken die daer uyt onvermydelijck Ttaen te volgen, ge- confidereert wy onfe Militie ais dan aenftoijdtsten fine «Ij vooren , fullen moeten laten ageren , ende fullendiegeene de ila/me op haer moeten laden die daer toe met deboven-verhaelde onrechtroëtigeproce- duyren en oppnjjie ootizKlie hebben gegeven j Waer mede cyndigeiidc ; Aöum den negen en twinttghfien A^t'ùfefthienhùndertvieren fefiigh.
«en»
rem/
):ιίηο!)
ban
Ijaec
ï)oogö
Moe-
etn Den
mi'
fcflop bait JlBtin- lUr.
dEen Xefle ban Cotttpasnien te seb^ivtiten tenen - pima benSSiffcüop/ toa^altanogtebooceangcmeecRt j smnem Den vierden May tofetDc Bffo|tnee« eene naebece i,^®" ban negen tf paecDc / enoe negen en twlntighfe ™ ' boet / om opaenrcg^ijbinggeban j^jinii Willem te maccbecen $ gp quant inpecfoon Den elfden jEt^ap te Dcveotet j ^jt Caropen toaten Dof Π norf) η jet
infic
f |
-ocr page 42-
|
ιΚΛ/l meet almacht Ctmipagnicn om Dc finte cnbecontrei (je 3®inOt oöefiomm / bclape ccfjtcc DenCollonel " Kirckpardck oubtflc «iollonel / fullmbc cotti» inanDewnUe gnfantccpcöECtoaerti te treeften / cn f)pp?oöi|1c Öefleenc Die Daectoaren na Harden bergh re Doen inarcficcen. ©e J|fcrc ^|incc ban Tarante ijSmeöe tóe mojsljen tjan Deventer geaacn om be ütupterpe ren te tcrrhctt / ciiDe op a[ fulche plael· feDaec fp nae|l üp Die Ijanbtjijn cnHebocgl)l0cftfi tuet 39occaQie becficn cnDcanOrcfint^ geaccommp^ DrecthonDentoectien / teloflerrn/ aenbeffitorpen tot Deventer, Zutphen, Doesburgh cnDe Die firecch uptlfogenOe fbnDt DP patenten otnme nace Ooft- merflum te marcfjeccn / eilDc Den thienden .ffiftap al» Dacc te sgn / op Datfe alDu^ geen Dobbele toeolien mocbtenDoen / omtueicftc teDencnöpöenoochDie ban VrieflandtenOe Stadt en Landen in Dieplartfen toaec fp boen lagen liet becWpben / om Ijaec t' fönec ttjDt bp Daec ontbieben ι enbe be^ anbccen baegf)^ tnaccöeecbenbanbaec j öpbonbt ficlj onbec anbe. ten feec beclegenboo? Dien ben J®aBen-mceflfC van den Honerc gccn ojöjc gijeflelt fjabt om be noobiglje Jli)agfn^ tot tcanfpoit boo?bci©fficieccn / 2Sagas gie enbe 3tmmimitie te berffljaflicn / toessfjaJben uecforlitbaectoeal^ nocf) be noobige boo;fìcningI)e te boch / bp pjobific Dabbe alDaee eenige i©agen^ laten pjcflen / om geen ttjbt te üecliefen.
53ja' ?^en ©ombeeehen Brabeeck onbertuflcöen ban untelo toegen ben ©iffcöop / aljï oocft be Heecen ban Door- num enbe Wyarda ban ttjegcn ben Bo?(l ban Ooft- Vrieflandt ïjifc jtjnbe/ toiecben bccfcijtpbe confecen» tien geljouben / om tepicbentcren be fepteljjcftöept ; bare tna^ inbec baebt geen fonbeclingó grfcötl/ toant be Do^li toa^ fcl^uIbigD / cn toilbe betalen / enbe ben 25iffc|3op of Pjiii^ ban Lichtenfteyn itiilbe t'ontfanj gen ; niacc bit alleen toa^ fiet / bat ben SBifTcöop toilbe öe ^cpant^ tocbci; fleUcn in Danben ban ben i biemocljtbanbaermebcbocnnaftjngebal^ ïen. JEafC ben ©o?(lb?ee^Deo|fen|jebpbEn ftepfec cnbe'tïigch / bp atbfen ban be ^cljant^ obec gafaenbefen^taet / 'ttoeich inbec baebt een pbele to?eefctoaf( / toant öpbabbcalcebebp obligatie ρφ becbonbentot becpanbinge bec^e|)ant^ / enbelip beboojben meec te bjeefen ben 20iffcöop / bie een maeljtigb enbeactijf j^abupitoa^ / enbe boo; t)em bieefelgchec.
Φρ ben S5jief ban ijaet J^o. USog. ben negen en twintighilen geeft ben SSitTcÜopgeantlooojt ben vierden lÈap ;
ONfe vriendtlijcke dienften en wat wy meer liefs (
tooojt V^ende goedts vermogen te vooren , Hoog Mog.
byfondere lieve Vrienden ende Nabuyren. i^pp U Ho. Mog, fchryvens van den negen en twintigfien ittnpfi: April left leden , is door den Brenger defeswelover- ^"BÖ gelevert » uyt wekkers inhoudt wy voor feecker buy- ten vermoeden en niet fonder wel-bevoeghde be- vreemdinghe vernemen j hoe dat tegens ons fonder twyÉFel uyt ongefondeerde onderrechting van eenige dewelcke in faecken van de Keyferlijcke Commiflie, wegen den Heer Hartman, Vorft van en tot Lichten- iieyn, op en tegens den Heer Georgh Chrifliaen, Vorft tot Qop-Vritflmdt, maer eenzydigzijn geinformeert, een gantfch ónwederwaerdige opinie werdt op-geno- men, en dat om foo veel te meer dewy 1 wy ons altijdt IfebbenbeocerftightommemetuHo. Mog cndege- famentlijcke Vereenigde Provinciën alle nabuyrighe vriendtfchap en goede intelligentie te onderhouden, wy houden oock niet daer voor de wel-gcmclten Vorft in eeniger manieren te hebben geopprimeert ofte te- gens rechten befwaert, maer ter contrarie fai naer ry- peoveiweginghe van verloop der faken , de ware be- fchapentheydt cn omftandigheyt veel meerblycken, dat Λ rigore conmi^onis Ctefaria fy geahfiraheert > ende dat een minnelijckverdragh voorde op-ghedragepé Keyferlijcke alder-genadigfte ordre fonder omfichte is geprefereert, jae dat voor fijn L. de Vorft van Oofi- Vritjlanit hebben ingcftaen de iinmiflie in-de Heer- lij«khedenEfent ,Stedefdorp, enWitmunt, op in» |
ftandighOoft-Vriefcheaenhoudenafeckeert, enden l66±. eerftenltermijn aldaer gecolleöeert, geprorogeert, Τ oock alle faveur en daer nevens gelijckoock medeal- tijdts gantfch naebuyrlijck vriendtfchap aen fijn L. de Voift van Qofl-Vriejlanit hebben betoont, maer als 'c geene gelijck was verdragen ende met requifitien in dc befte maniere beveftight nabehooren > niet wierdt achtervolght, ende dan aen de Lichtenfieynfche Zyde waer voor wy ons hebben ge-engageert, hart wierdt gedrongen op 't cfFcd van dien, dat oock aen de Ooft- Vrieiïcr zyde na verloop van den gcprorogeerden ter- mijn , ons geen feeckeren tydtisgefpecificecrtghe- worden wanneer hygemeynt was ghehofi te kouden. maer dat allerhande contrarie ve. moedinge wierdt ge- geven , foo hebben wy op onnalarigh aenhouden ende doen aenhouden des Ζ.ίώίεηβηηβΗ$ Gefanten , niet anders vermocht als dat geen io't werck teftellen dac behoorlijck en betameliick is, volgens de alder-gena- dighfte Commiflie en het daer op-gevolghde verghe- lijck dato Aurick den wWra September fiflhienkon- dtrtdrieenjedigh, met die daer inne verlyfdeclaufu- len/'ör^i.cixftwiww/V \uris tonflituti. Ende alhoe- wel wy tegens de redenen in u Hoog Mog. fchryvens daer tegens geallegeert, feer wichtige en pregnante te- gen redenen hebben > waer uyt de gheheele eerbare werelt foude kunnen erkenneti dat u Ho. Mo.gantfch geene redenen hebben omme foodanige aengeireygde verre uytfiende ailie. veel meer tegens fij ne Keyferlijc- ke Majclteyt, het Rijck ende onfe Geallieerde Croo- nen en Vorften, midtfgaders tegens ons, als hebben- de 't minfte interefle daer by voor te nemen j Soo heb- ben wy echter voor dit mael de fel ve op fijn ieüo/> wil- len laten en alhier bevooren gerefolveert tot u Hoògh Mog. derwaerts aftefenden onfe gheheymen Raedc en Domdeecken van , dewebke albcreydts
opdereysia , vaftelijck vertrouwende» ghelijckwy jegens de alhier acnwefende Ooft-Vrieflche Gefanten die van Kniphuy/tn. en DoÌior Rojfelm de op-gemelde fake tuflichcn haer L. L.de Vorft van Ooil-Vrìeflanit en Lkhtenfieyn . ons al-bereydts tot haer ghenoeghen verklaert en gerefolveert ; dat over fulcksaldaer tot u Ho. Mog. contentement alle mifverftandt volkomen fai werden wegh-genomen, gelijck wy dan den opge- melten onfen Domdeeckeh daer toe ghenoeghfaem hebben gevolmachtight en geinftrueert , foo als u Ho, Mog. inder daedt fullen befpeuren dat wy met de felve in goede naebuyrlijcke vriendtfchap en corrc- fpondentie te blyven , altydt genegen zijn. Blyven- de bereydcwillig u Ho. Mog. altyt ae^enaem vricnd- nsbuyrlijckedienftentebetoonen. Gegeven in onfe Stadt Munfleràca vierden May JeBhien hondert vier en fefligh. _
ChriftofFelBernnart, van Godtsgenades, Bijfchop totMunfier> Jidminiflrator tot Corvey , Burgh Graef tot Strombergb j des Heyligen Roomfchen Rycks VorH < en Heer tot Bonvlo.
Uwer Ho. Mog. dieoftwilligen getrouwen Vriendc endcNabuyr,
Getceckent
Chrifloffel Bemeart.
Ïtenbe l^eerin bie Willem met gacengor* be caebt fouben a|!ï|tecen/ toiecbtgegeben be balgen* be €ommiftie enbe ]SegIemciu ben twintigbften Map.
De Heercn Rifperda tot Buirfi en andere hare Begie· Ho. Mog. Gedeputeerden tot het ftuck van de nitnt Patenten > hebben ter Vergaderioge ge-exhi- beert, oock vervolgens doen lefen, feecker concept van CommiiTìe voorde Heeren hare Ho. Mog. Ge· »n<n't deputeerden die den HKXcÏï\aceWiUemvmNefau met haren goeden Racdt fullen afTifterea opdeaen- ftaendeex^iüe qa deDeylerichanflè, midtigaders een c«ncept van reglement raeckende de dagh-gelden als anders Μ voorfchreve Heeren Gedeputeerden toe te leggen met den ghevolgeen aenkle ven van dien : Wier op gedelibcreert ïijnde , ïijndcveorfzcon-
«cpttn
cn OORLOG Η, 'tVier-en-vèmighfieBoeck. ly |
-ocr page 43-
SA KEN van S Τ ΑΈ Τ
|
1Ö(J4(· ccpten ven-commiffic en reglement,, gehouden voor ■I....I II-, gearreileêrt, invoegen, en mani^eri als de fel ve hier navolgende van wóprde tot woorde daen geinfereert.
De Staten Gcnerael dpr V^er£?nighde Nederlanden allen den genen diedefen lullenfienoftehporenle- fen , Saluyt j Doen té vveten , alfoo wy goedt- ghevonden hebben , dat met de macht van't Landt phetracht fai. werden, de Biflchoplijcke ïilunfterfche Troepes te doen deflogeren uyc de JJeylerfihAm in Oeii-Vriejlandt, en dat pm verfcheyden juftificatoirq ende peremptoire redienen onsdaer toe moverende, ende tot dien eynde derwaerts te fenden een aenfien- lijck getal van Ruyteren en Soldaten onder'tbeleydt van den doorluchtigen hoogh-gebooren Vorft ende Heer , Heer Willem Fredrkk , Vorft tot Naifauw, Grave tot Catzencllebogen, Vyanden, Dietz, Spie- gelbergh , ende Stadthouder van de Provinciën van Vrieflandt en Stadt en Landen , &c. ende Groot- meefter vande Artillerie , dervoorfzVereenighde Nederlanden ; Soo is't, dat wy oock nodighende dienftigh. hebben geoordeeli; midts defen teverfoec- ken committeren, de wel Edele geftrengewyfevoor- fichtigê Heeren van H^eren , Grletmatj van
de Bilt} Se^er vap Reehtere» , Heer tot Αΐτηφ ζη Frie· feveea ; ca Heitdrsek Qackftig^ refpeéÜve Gedeputeer- den in^nfe Vwgactringe van w^ghfiiï.dq Prpvincien van Vriώί^ι}dt, Oycr-XÌTcl ». Stadt; en Landen, om den. weirgepieilicn Heer Prince WjUemva» Najfame op de vwr-genppneqq expeditie met raedt en daedt byte w^fei) enteadfifti^rcn i ςη na,v0orgacnde deli- ber^ttie, lonÖer rwggé-fpjracck > aengaende de voorfz expeditie te refolveren 't g^rje dat nagelegentheydten vereyfch dêr voorvallende faken ten meeilen dienfte, welftandt, en verfekeringe van tiefen Staet , en tot bereyckinge van de voorfz ons ooghmerck, bevon- den fai werden te behooren j Belove voor goedt, vaft cn van waerden te houden , alle 't gene by de gemel- de Heeren Gedeputeerden, f famen ofte eenige van dien, prefent wefende , nopende't gene voorfz is, gedaen en ge-eftè&ueeit fai werden. Aldus ghedaen en gearrefteert ter Vergaderinge van de hoogh-ghe- meite Staten Generaci in den Uageo^dentvintigh- ftea May fifihien hendert vier en fefiigh.
Dr$e Heeren, elck vijfihien guldens is jf 2Vf#Boden, elckiiuwjguldens " 4 Koek, Knecht met een DeYpenGer. 4
Secretaris of Amanuenfis, 5
f8 guld.
Tot uyttuftingh eens vitr hondert guldens voor dek Heer.,
Tmee Dienaers elck eens twintigh guldens.
Amanuenfis eens twee hondert guldens.
Twee Bodei^ elck dertigh ftuy vers daeghs.
De Koek dèrtigh ftuy vers daeghs.
Sijn Knecht v^m tvtntigl^&uyvcK.
Ende werden de gemelde Heeren van ΗβΜί», ji/- melo ende Gockinga , verfocht hunne reyfe te ipoedi- ghen , ende fich ten fine , als indeboven-ftaendc Commiflïen by den gemelten Heere Prince fViliem aenitondts te vervoegen , ghelijck oock den Raedt van Staten verfocht werdt ten behoeve van de voor- noemde Heeren haer Ho, Mog. Gedeputeerden tc doen depefcheren ordonnantie ter fomme van twe hondert duyfent güidcDs, daer van haer E. t'fijner tydt fullen hebben te verfeeckeren , ende werdt de Guar- de-meuble van haer Ho. Mog.jeordonneert, aen de felve Heeren bare Ho. Mog. Gedeputeerden fooda- nige Meublé telaten volgen , als by der handt foude mogen wefen, en by haer E. gerequireert fullen wei- Sullende voorts Extra« van defe hare Haogh Mog, Rpfolutie aen de gemelde Heeren van K«rra ejiik 4W/0 ghelpnden , ende voorts aen de Heere Gp£<ii»g<iyerhandtreycktwérden j omteftreckentot <)er,Oplyei^irichtingc« ij WyiJei? ycrftaeii midts defen oock te commit- tcic^éfJiiefiTeaRipperdetotBttirfi' - -Cwwweeen ^fK^gf' om mede t: fijner tydc des noodt > den ge- melde Heere Prins iViliem va» Hejfam en aevcw de |
vpornoenatte Heeren van Hari» ^ Almelo, inGociior· I^ö^·, ga ί φ dCr voorfz expeditie met haren gpeden raedt ■ 1. -■ te affiiteren ; Ende werden de oprghemèite Heeren hue Ho. Mpg. Gedeputeerden tot het ftuck van de Patenten verfocht het boven-ftaendc reglement te re- fumeren, en te letten wat veranderingedaerinnein in cas dat uyt yder Provincie een Gedeputeerden te Velde foude dienen ge-employeert te werden, foude behooren te gefchieden en daer van rapport te doen.
^en ItepferIncRen ja^iniflcc Friquec toonDefrjit mi^ballen in befe .üBemocit.
LE foubfigné Confeiller de fa Majefté Imperiale fljufi & fon Envoyé extraord. vers Meflieurs les Eftats ποε»«ιι Generau^ayantapprisqueMonfieurle Doyende Braieeck j m nom & commeDcputé de Monijeur q^t, fEvefqueScÏitace de Munfter eftoit tombé d'accord avec MefEeur» les Deputez de V. V. S. S. & ceux de la Comté d'Oofl-Frife fur tous les poinits qui re- gardent la forme & la fuitte de l'execution d'une fen- tence rendue parie GonfeilImperiaiauliqua au pro- fit de Monfieur Ie Prince de Lichfenfiey» contre Monfieur Ie Qomté d'Oofl-Vrifi j & deplusque le- dit S. Doyen «voït declare qu'Uavoit enfonpouvoir une Lettre par laquelle ledit S.Evef^ne donne ordrc au Commandant du Fort de Dyl j de fe retirer dudit Fort avec tous fes Soldats, & de la remettre entre les mains dudit Seigneur Comté dOofi - Frife & qu'il eftoit preft d'envoyer eet ordrc audit Commandant du Fort de uy par un Courier expres fans demander aucun autre condition , fi non que V. V. S. S. con- fentiroient que Ie dit Fort de JDy/lbit rafée & de moy fuivant l'inftante priere que ledit Seigneur Comté d'Oofi-Frife leur afaite & comme ilconvientaufli tane aMelEeurs les Eftats qu'audit Seigneur Enf^wfpour eviter les Pccafions d'entrer en une dangereulë jalou- fie & comme ledit foubfigné cft aufll informé que Meflïeurs les Eft^s continuant dans Ie delTeindefe rendre Maiftres dudit Fort deDy &d'ylaiflètGuarf nifonentoutcas , ou que ledit Seigneur Ìtì^w le remette entre les manis dudit Seigneur Comté d'Oofi- Frife, c'eft pourquoy il fe trou ver oHigé par le devoir de fa charge de fupplier V. V. S. S. de preodre la peine de revoir Ie memoire qu'il leur prefenta au nom de fadite Majeftele 17. d'Avril dernier, & enfuitedc confiderer.
Que eette refolution eft direflement contrarie aux affeurances & proteftations folemnelles que V. V. S.S. luyontdonnées parefcrit, de vouloir conferver» une ienne ^ fincere correfpendtnce avecfaMajeftéfic toutl'Empire 6c d'adjufter a l'amiable toutesles diffi- culte* qui pourroientfurvenircomme il yen arriyc facilement entre les Eftats voifins.
Que fur cetteconfiance Ie foubfigné les pria par le- dit Memoire de nommer des Commifiaires , avec lefquels il peut entrer en conference, pour trouyet lesmoyens d'accommoder ce n»lentenduavec une commune fatisfaöion, & que V. V. S. S. au prejudi- ce defdits proteftations ne luy ontdonnéaucunere- fponce jufques a maìntenant,
Qu'il ne s'agit plus en cette affaiit de rintereft par^ ticulier dudit Seigneur fv^w» de Munfter puifque Meflieurs les Eftatsontconvenuavec luy furia for- me de l'cxecution deladite fentence mais que ce ru- de coup tombera entierement fur tout Ie corps de l'Empire , duquel ils n'ont re^eu aucun defplaifiry mais au [contraire toutes fortes des bons offices & de courtoifie,
Que V. V. S. S. ont entrepris de prendre ledit Fort de Dyl & d'y mettre Guajrnifon, fans avoir fait au- cune plainte ny denonciationt a fa Majefté ny amc Eftats de l'Empire aiTemblez a ratisbonne.
Que cette nouvelles les furprendra extremement ficparoiftre plus eftrangeaux yeuxde tout Ie monde» en (ette omrence , ca laquelle tous les autres Pnnces 6c Eftats Chreftiens donnent un fecoursconfiderables fa Majefté contre PËnnemycommun qui attacquel$ Cltf ifticnté avec des forcci fi redontible».
Qie |
-ocr page 44-
|
Qy^ Meilieurs les Eftats ne peuvent plus juftifier ' τ*' ceree ufurpacion par le pretexte plaufible doncilsonc ' tafché de ie preva oir a f^avoir qu'ils vouloient prote-
ger Jedit Seigneur Cornee à'Oofl-FrìJe injuftement opprimé puis que iuy mcfme Ics fupplie avec Cant d'inftances de corifentir que ledit Fort foit àemoly apres que ledit Seigneur Kveique l'aura renus entre ics maiDS.
Ce que V. V.S.S.ne peuvent honneftcment refu- fer non feulement par cequ'il leur conile que ledit Seigneur Comtc ά'Οοβ-Ïrifi ny fes prodeceircurs n'ontjamaiseulapenféedcfortifierce polle, quife- roit encorc tout ouvert, fi les Trouppes de Monfieur le Landtgrave de Heffen , qui l'occuperent pendant la derniere guerre , n'y euflent fait quelque petits ou- vragcs qui font prefque couts ruines & abbatus.
Mais encore par ce qu'il pas jufle queMef- fieurs les Eftats contraignent ledit Seigneur Comte de prendrc de l'argent a frais pour fortifier ce polle & le mettreen leursmains, contre fon devoir fcs inte- refts & fon intention.
QuePenvoit clairement que V. V.S.S.neconfi- derent rien moins que le hien dudit Seigneur Comte qui eft fi efloignéde fe plaindre d'eilre opprimé qu'au contraire il confeffe qu'il a tout fujet de felouerdu proceder du Commandant auquel ledit Seigneur Evcfque confié la garde dudit tort , eitanr certain & fans contre-dit qu'il n'a pas permis que fes Soldais ayent fait aucun dommage ou injuftice aux fujets dudit Seigneur Comte & qu'il n'a exigény tire quoy que ce foit des recepteurs.
Quetous ceux qui fontinformes de l'Eftat auquel eft reduift le Pays àOofi-Frife, connoiflcnt bica auffi que Mcllìcus les Eftats n'ont pas befoin de niettre Guarnifon dans leFortde Dylpour tirerlesintercfts dclafomme qu'ils aurontavancée & qu'ilsen feront fuffifamment alTeurez parl'entremife d'un fimple re- ceveur.
Que tout le monde àura fujedl de croire que Mef- fieurs )es Eftats mettent a un Prixbienbaslabonne intelligence que fa Majefl:é& l'Empire ©nttoufiours obfervée en leut endroit, puis qu'ils veulent bien s'en priver pour fe faifir d'un polle qui ne peut apporter aucune avantage a c'eft Eftat.
Mais fuppofant qu'il fut dequelqueconfequenceii ne feroit pas facile de concevoir avec quelle couleur de ju^ice & de ^e»wii7/Meflìeurs les Eitats pourroient pretcndre de profiter d'une difpute quieftfurvenue entre deux Princes de l'Empire, en laquelle ils n'ont aucun interefts ny aucun droitd'y prendre part.
Que s'ilsalleguent que eft par ce qu'ils preftent une grande fomme d'argent audit Seigneur Comte l'on refpond , qu'ils feront mieux de leur argent, que de le donner a cetre condition , qu'en la forme enla- quelleils ledonnentilsfont ^lus leurs affaires que cel- les dudit Sr. Comte, & qu'en tout cas cetre avance ne leur donne pas le droit de conftruire un Fort dans l'Empire & d'y mettre Guarnifon ; en fecondlicu V. V, S. S. ont veu la Copie du Traitte que les Parcnts & amis communes des deux parties ont fait a. rstisio- »e & qui eft: beaucoup plus avantageux pour ledit Sr. Comte άΌσβ-Frife, que ceux qu'il a faittantavec Meffieurs Ics Eftats qu'avec ledic Seigneur Evefque, &qui defcharge Meffieurs les Eftats du foin de don- ner cet argent, & de Singerer dans ces affaires ; Et par cunfequent s'ils n'avoient point d'autre deiTein que deprocurer le plus grand profit dudit Seigneur Com- te, ils euiTent confenty, que le Traitté de ratishonne fuc execute.
Et fi V. V.S.S. penfent de juftifier leur proceder fur la confideration du Traitté , par lequel ledit Sr. Comte leur à engagé ledit Fort, & s'eft objigé de le fortifier a fes frais, & leur auffi permis d'y mettre Guarnifon , il eft facile de refpondre.
Que ce Traitté eft eviftemment nul, par ce.que le- dit Seigneur Comte n'a pas eu le pouyoir de confeti- tit a ces conditions, qui font tour a fait cqntraires aux conftitutions de l'Empire , & en particulier a celle gai defend a tous les Princes & Eftats qui compo- V. Deel. |
fent ce grand corps d'aliener une Forti effe/» extra·^ ΐόόφ. neum fatentiorera. __
Que ledit Seigneur Comtearefifté Ληλγ mois en* tiers avant que d'accepter ces conditions , & qu'il a fupplié plefieurs fois V. V. S. S. & Meffieurs leurs Commiflaires de nepss exiger de iuy une chofe qu'il nefoiivoit fatre fans qu'il n'a fignc
le Traitté qu'au temps qu'il a crcuqu'ileftoitreduit alaneceffité defc fervir de l'argent que Meffieurs ics Eftats Iuy offroient. t
Que le foubfigné a prefenté un memoire a V,V.S.S, ■ avant qu'elles euiTent prisla derniere refolutiond'af- fieger ie Fort de Dyl, fans les autres davoirsqu'ila faics en particulier, avant qu'lleut regeu l'ordre de fa Majefté.
Que V. V. S. S. font fuffifamment informez que le- dit Seigneur Comte a fait un Traitté avec ledit Seig. Evefque & ledit Seigneur Prince de Lichtenftcyn anterieur a celuy de Meffieurs les Eftats par lequel il hypotheque tours fes biens audic Seigneur Evefque faos aucune referve «£(» claufula parata executionis ér conflimi pojfefforti, ce qui rend nul entierement celuy qu'il a fait apres avec Meffieurs les Eftats.
En fin s'il eftoit permis au foubfigné de mefler fes fentiments dansles intereftspubiiques, il diroit qu'il eft bien malheureux en ce qu'aiant pris tant de ίοϊη,βε
tant d'occafions, non feulement pourentretenir , mais encore pour augmentercetre bonne correfpondence entre l'Empire & cet Eftat, il a le defplaifir.de voir que V. V.S. S. preferent une pointille, & une vaine & inutile fatisfaftion aune fo- lide & veritableamitié de fa Majefté & de l'Empire.
C'eftrpourquoy il fupplie encore une fois V.V. S.S. de confiderer mcurement cette aftaire & les inconve- nicnts qui en peuvent refulter : & au casque Meffieurs les Eftats execucent larefolution d'occuper ledit Fort deDyl&a'y racttre Guarnifon , il protefteformel- lementi/ii maintenant fourlors contre cette iniuRke & wolente vfurpatton j avec declaration que l'effujìon dn feng Chrifiien , δε tous les autres malheurs qui en srriverontleurierontjuftementimputez, proteftant auffi de lanuUiié d^Traìttéque ledit Seigneur Com- te d'Oofi-Frife a fait avec eux , enee qui touche.les conditions , qui font contraires aux ordonnancesde l'Empire ; aux quelJes conditions ledit Seigneur Prin- ce n'a pu vallablement s'obliger. Fait a la Haye le vìngtie/me May mìlfix cens faixante quatre.
Signé J. V. FRI^IUET,
DEn ondergefchreven Raedt van fijne Ke^iërJijc- ke Majefteyt ende fijn extraordinaris Envoyé by mijn Heeren de Staten Generael, verno- men hebbende, dat den Heer Domdeecken Brabeeck, in den name endc als Gedeputeerde van mijn Heer Prince van j was veraccordeert met de Hee-
ren Gedeputeerden van uwe Heerlijckheden ende die van het Graeffchap van Oofi- Vrieflandt op alle poin- iten, die raecken de forme en het gevolge van de exc- cutie van eene fententie, gegeven by den Keyfcrlijc- ken Hof-raedt, tot voordeel van mijn Heer den Prin- ce van , teghens mijn Heere den Grave van Ooif'Vrieflandt, ende dat vorders den gemelten Heer Domdeecken verklaert hadde, dat hy een Brief in fijn macht hadde , by dewelcke den ghemeltcn Heer Biffchop ordre geeft aen den Commandant Van de Deylerfchans , om fich van 't gemelte Fort met alle fijn Soldaten te retireren , en de felve te ftellenin handen van den gemelten Heer Graef van Oofi-Vrief- landt, ende dachy gefeet was om die ordre aen den voor-genoemden Commandant van de Deylerfchans door een exprcflen Courier te fenden, fonder ceni- ge andere conditie te eyflchen, als dat uwe Heerlijck- heden confenteren foude dat gemelte Schans gerafeert en gedemolieert worde , volgens't inftant verfoeck dat den Heere Grave van OoS-Vriellandt aen de felve gedaen heeft ; £n ghelijck het cock betaemcibo wel aen mijn Heeren de Staten als aen den gemelten Heer Biflchop , om de occafien temyden van in een dan- C gereufe
VII UlCU lUdlUbUll-UA. tll V.C 4U Μ·Β111, J«10
fait tour ce qui luyeftoitpoffible en tai & mefmesen celle du prefentdifïèrent i
cn ο ο R L ο G Η. ν Vier-m-veertighfleBoeck. 25 |
-ocr page 45-
. S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ΐόίίψ. gereufe jaloufie te komen ; ende gelijckalsdenghe- | —™ meltenondergefchrevenoockgeinformeertisjdatde Hceren Staten continuerende in het deiTeyn om hser meeftertc tnacckenvan àc gcm Deykrfihavs, en aidaer in allen gevalle Guarnifoenen te laten , of dat den ghemeiten Heer Biflchop die ftelle in handen van den meer-ghemclten Heer Grave van Oofi-Vrief- Undt i Soois'c, dat hy fich verobligeert vindt door devoir van fijn charge om uwe Heerlijckheden te bid- den , de moeyte te nemen van fijn memorie te over- fien, het weick hy haer in naem van fijn Majefteyt ge- prefenteert heeft den feventienden h^riX laetft-lcden, cnde ingevolge te confidereren ;
Dat defe Refoiutie is diredtelijck contrarierende de folemnele aiTcurantien endeproteftatien dewelcke uwe Hccrlijdiheden hem by gefchrifte gegeven heb- ben , van te willen conferwren eene gotde ende βηΰΐτε cerrefpondentie met fi]ne Ma]tfteyt ende het gantfche IRijck, ende inder minne by te leggen alle de difficul- teyten dieder mochten opkomen > geiijck dat lichte- lijck gebeurt tuiTchen de nabuyrige Staten^
Dat dea onderghefchreven op dat vertrouwen de felve vcrfochtbyhctghemelte memorie > om Com- miiTarifen te noemen, met dewelcke hy in conferen- tie mach treden , om de middelen uyt te vinden, om dat mifverftandt met eene gemeene fatisfaöie te accommoderen , ende dat uwe Heerlijckheden tot prejuditie van deghemelte protertatien hem nietee- nigh antwodrt tot noch toe gegeven hebben.
Dat de faccke niet alleen het particulier intereft van den Heer Biflchop van JVlunfter is raeckende , de- wylodeHeercn Staten met hem geconvenieert heb- ben op de forme van de executie van degemcltefen- tentie » maer dat defe Landt-flagh gheheelijck op het gantfche Lichaem vanhetRijck fai vallen, van het welcke fy egeen de plaifieren hebben ontfangen , maer ter contrarie allerhande goede ofEcien ende courtoifie.
Dat uwe Heerlijckheden ondernomen hebben do gemelte Deylerfihans i η te nemen, en aidaer G uarni- loen te fteiien , fonder cenighe klachten ghedaen te hebben, oftedenontiatieaen fijn Majefteyt , noch- te aen dc Staten van het Rijck , vergadert tot Re. geasburgh.
Dat defe tydinge haer ten hooghften fai furprenne- ren en veel vreemder aen de «ogen vanalle dewereldt Jcbyne» . in defe occurentte in dewelcke alle de ande- re frincen cnde Chriften Staten een confiderabel fe- coursaen fijn Majefteyt geven tef^ensden algemeenen •vyandtitedeChrìBenhéydt mctfoo redoubrable macht attaqueert.
Dat de Heeren Staten defe ufurpatic niet meer en konnen Juftificeren door het plaufibel pretext, waer van fy ghetracht hebben haer te bedienen , te weten, dat fy den gemelten Heer Grave van Oofl- Vrieflandt, onrechtveerdelijck geopprimeert wilden befcher- men, dewylehy felfs haer met foo veel inftantiever- foeckt om te confenteren , dat het gemelte Έοπgede- wolieert worde , naer dat den Heer tìiiTchop het felve in fijn handen gefteltfal hebben.
Het wclck uwe Heerlijckheden met geen eere konnen weygeren , niet alleenlijck om dat haer be- wuft is, dat den gemelten Heer G raef van Οοβ-Vrief- Undt. nochtefijne Voor-Oudcrs , noyt de gedach- ten gehadt hebben om die poft te fortificeren, dewelc- ke noch gantfch open foude wefen , indien de Troe- pes van den Heer Landt-Gracf van ^.ejfm , die de felve gcduyrende den lefteii Oorlogh, occupeerden , aidaer niet eenige kleyne wercken hadden gemaeckt, die bykans alle geruineert ende ter neder gheftort zijn.
Maer oock door dien het niet rechtveerdigh en is, dat dc Heeren Staten den ghetnelten Heer Grave dwingen om geldt op intereft te nemen, om die poft cc fortificeren, en de felve in haer handen te liellen, tegens fijn devoir, fijn intereft ende fijn intentie.
Dat men klaerfiet, dat uwe Heerlijckheden niets min confidereren als het wei-varen van den gemelten Heer Grjivc , die foo verre van dacr is om üch te be- klagen van geopprimeert te zijn, dathy tercontrarie 16^4. bekendt, dat hy alle reden heeft om te pryfen het pro- , |
cederen van den Commandant , acn dewelcke den gemelten Heer Biflchop de bewaringe van het ghe- melte Fort toe-vertrout heeft ; zijnde feecker ende fonder contradiöie , dathy niet toe-gelaten heeft dat fijn Soldaten eenige fchade ofie injuftie ghedaen heb- ben aen de Onderdanen van den gemelten Heer Gra- ve, ende dathy in 'tminfte niet ge-exigeert ofte ge- trocken heeft van de Ontfangers,
Dat alle die gene , die geinformeert zijn van den ftaet, in dewelcke het Landt van Oofi- Vriefandt ge- bracht it, oock wel weten , dat de Heeren Staten nietvan nooden hebben Guarnifoen teleggen inde Deylerfihans, om intcreften te trecken van defomme dewelcke fy uytgeleydt fullen hebben , ende dat fy «aer voor fuffifantelijck verfeeckert fullen zijn door deentremife van eenfimple Onifanger.
Dat alle de wereldt reden fai hebben om te ghelo- vcn , dat de Heeren Staten op een feer kleyne prys ftellen de goede intell-igentie die fijne Majefteyt ende het Rijck altoos in haer regardt geobferveert hebben, dewyle fy haer daer van wel willen beroven , om een Poft in te nemen, die geen avantage aen defe Staet kan by-brengcn.
Macrghenomen , dat de felve van cenighe confe- quentiewas , het en foude niet licht te begrypen we- ien , ni(Lt\v^icouleur'vanjuflitÌeenàceerhacrhefdtà& Heeren Staten foude konnen pretenderen , om van een difpuyte te profiteren, dewelcke ontftaen is tuf- fchen twee Princen van het Rijck , in dewelcke fy geen intereft en hebben , noch eenigh recht, om daer deel in te nemen.
Dat indien fy allegeren , dat hetisom dat fy een groote fomme geldts leenen aen den gemelten Heer Grave ; men antwoordt, dat fy beter fullen doen van kaergeldt te Lewaren > als op die conditie te gevett ; dat in de forme in de welcke iy het geven , fy meer haer eygen faecken doen , ali die van den Heer Grave van Oofi-Vrieflandt, ende dat in allen gevalle defe avance, haer niet het recht geeft om een Fort in't Rijck te bouwen, endealdaer Guarnifoenen te leggen j Ten tweeden , foo hebben uwe Heerlijckheden gefien de copye van het Tradaet, 't welck degemeene Vrien- den van beyde* partyen tot Kegevshurgh ghemaeckt hebben, ende't welck avantagieufer is voor den ge- melten Heer Grave van j als diegene dewelcke hy foo met de Heeren Staten , als met den meer-gemclten Hoer Bifl(;hop gemaeckt heeft, ende 't welck de Heeren Staten ontlaft van de forghe van dat geldt te geven , ende in die faecke fich te drin- gen , endebyghevolge , indien fy geen ander def- feyn hadden als om het meefte profijt van den gemel- ten Heer Grave te procureren , fy foude geconfen- teert hebben , dat het Tradiraet Regensiurghgt· executeert werde.
Ende indien uwe Heerlijckheden hacrproceduy- ren pretenderen te juftificeren , op de confideratie van het Traöaet, by het welcke den gemelten Heer Grave aen haer gemelte Fortrefle verbonden heeft, ende fich verbonden heeft om het felve op fijn koften te fbrtificeren , cnde haer oock toc-ghelaten heeft aridaer Guarnifoen te leggen, foo kan men lichtclijck antwoorden.
Dat het Traöaet klaerlijck »»/is, doordienden gemelten Heer Grave de macht niet en heeftghekadt om tot die conditiën te confenteren , dewelcke t'ee- nemael contrarie zijn aen de conftitutien van het Rijck, cnde in 't particulier aen diegene, dewelcke verbiedt aen alle Princen ende Staten die dat groote Lichaem compofcren , om eene Fortreflë inextra- neumpotentioremtt aiieneren.
Dat den gemelten Heer Grave tiuee volle,maenden gerefiftecrt heeft al voorens die conditiën te accepte- ren , ende dat hy tot verfcheyde malen uwe Heer- lijckheden ende de Heeren haer Commiflarifen ghe- beden heeft, om van hem niet te vergen cenefaecke diehy nieten konde doen fonder het Rijck te offence- rea, en dat by het Traöaet niet ghcteeckcnt heeft,
alg |
Lk,..,.....
-ocr page 46-
m
en O O Κ L O G Η. 'tVier-en-veertìéfle Boeck. 17
|
1664,. alsopden tydt dathy gelooft heeft dat hy door de ne- ceflìteyt gedwongen was om fich van het geldt te die- ren , 'twelck hen de Heeren Staten ofFerocrden.
Dat den oMdergefchreven een Memorie aeiiüwe Heerhjckheden geprefentecrt heeft > al voor dat iy dclefteRefolutieghenomen hadden om de Deyler- fchans te belegeren , fonder de andere devoirendie hy in 't particulier gedaen heeft, eèr dat hy de ordres van fijn Majelleyt ontfangenhadde.
Dat uwe Heerlijckheden ghenoeghfaem geinfor- meerc zijn dat den gemeiten Heer Grave een Tra- öaet gemaeckc heeft met den meer-ghemelten Heer Biffchop > ende den ghemelten Heer Prince van Lichtenfteyn , voor dat van de Heeren Staten ; by 'c welck hy alle fijne Goederen aen den ghemelten Heer Biflchop hypothequeert > fonder eenige refer- ve «;» daufuU paratie execuiionh é'confi 'mti fojfejfo- rii , 't welck t'eenemael nul maeckc het gene dathy daer naer met de Heeren Staten gemaeckt heeft.
Ten lofie» ; Indien het aen den ondergefchreven toe-gelaten was om fijne fentimenten in de publijcke intereftentemenghenj hy foude ieggen, dathy wel ongeluckigh was , dat foo veel moeyte hebbende ge- nomen , ende gedaen alle hetgene hem moghelijck was in foo veel occafien, ende felfs in die van het te- genwoordigh different niet alleen om te onderhou- den , maer oock om te vermeerderen die goede cor- refpondentie tuflchen het Rijck ende defen Staetj hy het onghenucht heeft van te fien dat uwe Heer- lijckheden ceno pointille prefereren, ende een ydele ende onnutte fatisfadlie voor een vafte ende ware vriendtfchap van fijn Majefteyt ende het Rijck.
Dat is waerom hy uwe Heerlijckheden noch eens verloeckt rypelijck te confidereren defe faecke ende deinconvenienten die daer uyt refulteren konntn ende in gevalledat de Heeren Staten de Rcfolutie execute- ren om de gcmelte Deylerfchans te occuperen , ende aldaer Guarnifuenen te leggen , (ooprotefleert hy •van ttu af aen . ende voor als dan, teghens die injiifieende violente ufurpatie. met verkiaringe, dat de vergietin- ge van het Chriften Bloedt, ende alle de andere onge- lucken die daer uyt komen fullen , recktvaerdel^kacn haer geimputeert fullen -worden, protefterende oóck van AznuUiteyt van het Tradlaetdac den ghemelten Heer Grave van Oofi-Vrieflendt met haer gemaeckt heeft, voor foo veel als de conditiën aengaet die tegens de ordonnantiën van het Rijck zijn ; aen welckecpndi- tienden meer-gemelten Heer Prince fich niet vala- bel heeft konnen verbinden > &c. Gedaen in den Haghe den tivintighfien May fifihien hondert vier tn
ίΨΦ........ / - -
. -Geteeckent - ■■ ·
■/ ·■■■ -i' ?. V, Frìqùeir'·'
• .i^ocBtan^'öcDc Den ^^ombetscBcn Brabeécfc aen ben ©ecce SSiffcïjop in Ücc pfé b00?6omitt frtcftcf accoojbcbaec op Den SSiHcbog gaf De bólgenbe
öacificatie:·'·!!!.·;-·.., A' ··*-^·
ïircooit
tiiffcbin icnSBif- Itöov t>aii JRuii' Her til »E ©ojfl bai) ^©0(1-
iaiiBt
iiOTimBi öt Sitfli ten
Ι'φ Ι'φΙΙΗ.
Ei gratia nos Chrifiòphorus Bernardus, Epifcopus Mónafierienfs , Mdmìniftrator Cbrbéjenfisi
:■) n π -.ì·-:·! ;
D
BMi^graVius, Strohiburgenfis, S. Romani Ira- per. Princeps'·, DomirtUfe in , Teftifïcanjus
& iiotum facimusper prxfentes> quod vifó Sc ëxami- natotrtì<9:atuÌ/(sr^ie Comitis i celebrato inter co'nfilik- rium noftruin & roajoris EceïtM'Decattum δέΌερα- catos Principi? Fr/Jis Orièntklii /ÏÜjustcnoreft u't fc^· quitur.-·!!- · Tf r ; .-t ;:-»(■.·■» .. j^uatav
Nos fubfignati certificamus qiiod' traöatus cönfclb- fius, ihtér ibocrtinum Epiicoputì'& ^rincibïtn iMe- naflerienfm 'èc. Dominum Priiltìiéiil' ΐτίβ^ 'ÒHe^ta- lü > folünonem Êjufdem fiitoró'aé Prìncipi dè LïbïitéH? fteyn debit® Gonceffiens'j ■'■iylfeöiÏ'fenteritiaé'Wf cium imperio j4ùlicum , pl-oriKilg^tàè exècttjoniy^^^ turin orrtriibüsputiótisr&iïVitri diaitraSa^àPr^^^^ «ps Oòft'Fiififfi QÌfti trrgeJÌ^aiiprimam ménrismy curabif dépbrtàti' Meppénàm" riimmam diiéMoriiè' oÌluagint» ijuinipie mllium impériàlium ad fàtisfàitió- netn duorum primorum termintrum, & quód deputa- i 66m.- |
tiprjedidi Domini Epifcopirecipientesiftampecul __»
niam daturi fint bonam & validam Apicham . in for- ma ut con venietur, &quamprimum pecunia Mep- pena numerata & acceptata fueritprfedictüs Domi- nus Epifcopus per certum Curforem mandabit Com- mandanti Fortalitii Dylériàni utillud altero die inci- piat evacuare & inde -rètrdhere machinas bellicas & omnis generis penum tam alimentisquam bello de- ftinatum , pro ut êcqUafcunque alias res , quas di- öus Dominus Epifcopus eo ibifit, pro ut & nermif- fum eritdeftruere omnia opera exteriora fortalitii qu? ibidem fecit, & quidem omne id quinque velfex die- rum fpacio abfoJvetuf , quo prsevio , didtus Com- mendant remittet ditìum fortalitium in manus prse-i, diéti Principis Ooft-Frifia;, vèl ejus deputatorum quibus ipfe & Claves reddet', Eaterius ut didtus forta- litii locusmaneat in libera difpofitione praedióti Do- mini Principis, uteofic Utatur, quomodo ipfe con- venire jiidicabit, infup^r quòadquafdam aliasdiffi- cultates refultantes ex fupradiöo traöatu, fpeciatim eam , quae refpicit iriterellii.'i diftas fummse primi termini à tempore mbr^ Item onera & expénfas executionis quasdiöuS Dominus Epifcopus fulünuit tum folutiónem primi termini veterum reftantium penfionum quarta , quam Princeps Ooft-Frifise fol- vere tenttur, ivi fupradidli tradtatus & %.deindaganda expreffi in inftrumehto Padis Monafitrienfit, & de fu per fubfecutie conftitutionis Imperli iif4. con- ventum eft inter fubfignàtos , quod difti Domini Deputati proeditìi Principis Ooft-Frifieprocurabunt obtinuerefufficientem facultatem à fuo Priiicipc ad traflandum & concludendum fuper diftis pundtis Meppena, qui ,dum folutio & evacuatio fiuntcona- buniur amicsbiliter convenire , una Cum Domino Decano vel tali alio deputato &cafu quo partesnon poifint convenire , cuiqueparti jus fuum integrum manebit. Huc ufquefubllàntia.dióli tradtatus, quem nosprsEÌentesratificamus&promittimuseumcx par- te rioftra in omnibus fuis pundtis & claufuÌis re ipfi executioni datum ócefièapm iri , in cujus rèl fidem Eafce propria manus noftra & figlilo robóravimus, Dat. Monafterij, ii May idi-f. Signatura;
Chrifi. Eernardut.
■f Τ 7 Y chrifioffelBernordti van Godes genade Bif- VV fchop van Munflèr , Adminiftrateur van Cor- wy, ]Burg.graef,Y^n 5iw«ier£^/!)j.,Pfiflsvan 'c Heylige Ròomfche Rijck j tìeer tot BorcutpX^iii^üy- gen ende itiaecken bckèndt dìpor den tegèpwoordi- gen, datgefienenge-examineÊrt hebbendé.hetTj^a- ftact gheriiaeckt'in's ^ià-benh^he i.tuflfchen'.oòfen o—j-... ende
aaijui. I wti^n^iJ Lujubui io ^ «io ν yigiit ^ ^ ^
Wy OndergcfcHrev^'certi'fiéei'eà, d^t jjei 'TraT öiaét béflotèri tnflHien din.Ì^Cef $iffchòpVndc Vorft van Muiifter ;,ietìdÌdch'Heere Vöfft vap dp'ft-Vrief- landc, beheïfende de betàlìngè vati fe'eckjàe fònOTe competerëhde den Vofft van Liqhteqll^p , _ uyc krachté'faijtle fententreip het RijCk-HiifiRaedtge- proniiiìicitóir ter exëcutie t Tal vlifar^pn.iiialle poiritciì ende tot bèkrkchtinglie Vanhétvborfcyde Traiitàé'c tìl.'den Vorlt vaui' QöftrVrieflàtiift teghens den-é^^p dertighflen/.'Mx^'dpen bréflghè'njbin- nen'Me|^^efo_mme vaó: itoèi hondéryi^j[^n,Ìe(h'
twee Ïefiïé termijnen cndé dat' dé^ö^ijfuteej^n vandeiiyboVfe Heer Biifchbp 'dijeibiiiiàeibntfaògen- de'Vlgéveti^óude eeiiè goede éndovaliiïj Vitande, in fül^fóïtfiè als gheaciordiiért fai W.ói^n ï ; ' en foo haeflrsrliÏieicÖéiöt te MipMfli'g^tplt ςη tevboreóont- fangtó iaï'.^n^ fàl dén ^òQrf^yden H(ïcjr ,|0irchpp dop/Αίί ^TOÌi Cpüriel téltóftn aën den ,(iömmaD. deur Va^à 'dij dés i'ndprfn tlaéghs
tb'evàcqef^^ 'd^cr umayMren het OdYlbyj^c^ Frovifleü, foo fot
MòÀtì-TOff p ötaeH'vf^M^ficnende, fcóalf, ende wac'vbbï 'tódëie dingheri me den voorfeyden Heer <g a Bif. |
-ocr page 47-
|
1Af.· '^®®'· gefonden hceft, gelijck als hem oock
__^ fai loc-gclaten. 2.ijn af te breccken alle buyte Wercken
van de Schans die hy daer gemaeckt hecft, onde dien- volgens fai dat alcemael geabfolveercende volbracht worden binnen den tijt van vijfi^ifes dagen , 't welck voor-gegaen zijnde j fai den voorieydcn Comrnan- danc helftellen hcc voorfeydc Fort in handen van den voorfeyden Voift van . of fijner Ge-
deputeerde , aen dewelcke y hy fclfs oock de Sleu- tels fai weder leveren j ten eyndedat de voorfeyde Schans fai bly ven eer vryer difpofitie van den voorfcy- den Heere Vorit , om den felven foo tcgebruycken als hy felfs fai gocdt-vinden te behooren. Daer en bo- ven foo veel belanght eenige andere fwarigheden ry- fende uyt het boven-gheieyde Traöaet , fpecialijck die, dewelcke fiet op de intereflèn van de gefeyde fom- me des eerileu iermijTies à tempore mora, van gelijcken delaften en onkolten van de executie die den voor- feyden Heer Biiïchop ghedragen heeft, midtfgaders de betalinge van den eerften termijn , zijnde de "vier- de van de oude reftante betalinghe die den Vorft van Ooft-Vrieflandt gehouden is te betalen, oytkracht van het boven-gefcyde Traftaet ende den §. trtdagan- da 1 uytgedruckt in 't inflrumentofacis Monafieritvfis > endede daer op gevolghde Rijcks-conftruöiein den jarc vier m vyftigh i it verdragen tuflchen de onder- gefchreve, aac de voorfeyde Heeren Gedeputeerden van den Vorft van Ooft-Vrieflandt voorfz, fullen procureren om uyt te wercken volkomen macht van Jiaren Vorft om te traéteren , en te concluderen over de gefeyde pointen tot Meppen, dewelcke terwylen de betalinge ende de evacuatieghefchieden , lullen trachten in vriendtfchap te accorderen te famen met den Heer Deecken , of eenigh ander Gedeputeer- den , ende in cas de partyen niet konden accorderen, foo fai yder partye fijn recht in 't geheel bly ven. Tot hier toe de iubftantie van het voorfeyde Traöaet 't wclck wy door den tegenwoordigen bekendt maec- ken , ende beloven dat het felve van onferzyde in alle fijne pointen ende claufulen metderdaedtfelfs ter executie ghebracht en ge-eiFedìuecrtfal worden ; Ten oorkonde hebben wy defen met onfen eyghen handen Zegel gefterckt. Gegeven tot Munfterden een en twimighfien May feiihien hondert vier en feHig.
Onderteeckent
α^ίβφΐ Bernardus,
Λΐιΐίΐιϋ ifeulcft^ taicct gefïelt in fianben om tctoetbrn qc* gc cjca- f>:ammEccr. J©acc na ;èonDaDf) Den vyfentwin- iHiiitErt. tighftentcnelfuiirEnnaDcJDjebicanc / i^sfljoojöt l)Ct Cflppojt üan De I^CfCfli Hipperdatot Buirfe, fliDe onDfCc liaec iSie: .flDofl. «©cDüpiitcctbcn tot Oe faïicn ban Ooft-yrieflandt, tjebbetibc ingeboIoE εη tot bo{< Oocninac ban Dcc fclticc rcfoluoe commiffociael ban ailitrrn / Qebifitccrt ffhctcociflindeactc ban ratifi- catie ban Cf η ïlcere 35ίΠε{)ορ banMunfter opBrt pene taoat in ben name rn ban uirgcn Den felben S^if· fcljoptecernce/ tn De ï^ecce Hfgljefanten ban Den ®o?fi ban Ooft-Vrieflant tcc anbetc Sööein De naefl- boojJcDene tocecR alljlec foube jijn flcncaotieert taec= Iicnbe De factoufle Lichtenfteynfche fc[)ulDt-fa&e / en Öecbaeuatie ban De Deylerfchans nut Den aebolge en aeriWebcn ban Dien/ en Dacc bene|fen| tee ©cc> oaDettfigif boo?-flclrfcn fcïtrrenabeteacte bancatfc fieatie aen bc Qcnielte i^cercii ijaer ]|o. jiQoa. (0eOec puteétben7 tee öanben gcfielt Doo? Aelbrech't Frenf- bergh, afgefonben ^ecretati^ ban De boó?noèitiben i^eccc SBifteDop op De gepjoiéetcecbe eonbentie / Die fo toel bp be güemelte fêeecen Hfgefanten ban Den a^ojH ban poft-Vrieflandt, al^ bp boojnoemtic ©eec Brabeeck , 'ben feftienden bcfe^ fletcftcnt foüDe jijn flöetottfl / bp fa bc we f)p iteec Brabeeck fjcj) gequiV; lifïcecct geboiiben babbe / om fonbec eenige pjotePo· tie ofte cefetbe baec toe te tceben, J©aec op Betìeli= beteert en in acljtinge genomen öet gerté begemeite fêeetejt'faoer ©ο. JBog. ©eöeputeetbrt oen Dcge» méitfe l&fe' Brabeeck, lSifge|knt ban belt Boi»g&· ge^ meUenS^iffcjOopbon Münfterinbe jongflgegóuDe> |
ne conferentie tegemoet geboertBcbben / i^geoói· t66^. Deelt en becflaen DatDebooigenoEmDeconbentien/ — tot fecutitept ban Den ©ojpban Ooft-Vrieflandt, en tot mettbec iilaerljcpt in drie Diflmcte pecioDtn / De. I)oo?t te toetben geomplieect en ge clucibfert / enbe fuIcM gefleJt in boegen enDetnonietenaljSljct toni- rept ban btcn !)ieciiaet;banUioo?Detott)Qoo;bef}aet geinfetecrt.
WY ondergefchreven certificeren ende verkla- «Eluci- ren by defen , dat het Traftaet den vinden September des voorleden jaers tuflchen den Heer BiiTchopende Vorft van Munfler ter eenre, en den Vorft van Oofi-Vrieflandt ter andere zyde ghe- maeckt , rakende devoldoeningevandefommedie in gevolge van feker fententie van de Keyferl. Rijcks- Hof-Raedt aen den Vorft van Lichtenfieyn ftaet te be- talen in alle fijne pointen en alle artijckelcn ter goe- der trouwen fai werden ge-executeert , ende dat den hoog-gemelten Heer Vorft van Oofl-Vrieflantin^c- volge van het voorfz, Trailaet op of voor den vierden ]\xm]feSibien hondert vier en fefiigb nieuwen ftyl, bin- nen Meppen fai doen brengen de iomme van t-wee hon· dert vijf en tachtig duyfint Rijckfdaelders, foo tot beta- linge van de twee eerfte termijnen by het Traöaet be- looft , als over vijftien duyfejit Rijckfdaelders aen ver- lopen intereflen , des dat de geauthorifcerde van de hoogh-gemelten Biflchop de voorfz fomrae ontfan- gende, daer tegens fullen leveren goede en fufiSfanie quitantien, waer van Copye aen de Gedeputeerden van den Vorft van Qoft-Vrieflant tydelijck fai worden getoontjal voorde voorfz penningen binnen itff/i/jf/» r. voornoemt gebracht werdenjop dat haer van de deug- delijckheydt en fuffifantheyt der voorfz quitantiebe- hoorlijck blijcken mogen, als onder belofte en verfe- keringe dat het voorfz capitaci van tvee hondert vijf en tachtig duyfent Rijckfdnelders fonder eenige detraétie of diverfie,fal werden beleytopeen vaft hypotheeck, of geemployeert totaenkoop van eenige Heerlijckhe- den en vafte Goederen, en dat het feite Capitael, of wel dcvoorfzaengekochte Goederen , totcontente- mentvan denmeer-hoo^h-gemelten Vorft van 0«^- behoorlijck ial worden en blyven verbonden voor alleaental en namaninge, en fpecialijck voor de pretenfien by den Grave Ri/^fr^f»dienthalven albe- reydts tegens den hoogh ghemelten Vorft van Oofi- Vrieflent gemoveert werdende, en dat voor de effe tti- ve nakominge van dien de reftercnde termijnen fullen zijn en blyven geafFedeert, en fulcks op haer rcfpetìi- ve verfchijn-daghen niet anders behoeven betaelt te worden dan midts het gene vcorfz is al voorens ge-ef- fetìueert, ofanderegenoegfamecautien, totconten- temenc van den Vorli van Oofl-Vrieflant geftelt we- fende j dat voorts de voorfz penningen in dier voegen tot Λ/?//!?» aen geftelt iijnde , den hoogh-ghemeltcn Biflchop aenftondts door eenen expreflèn Poft den Commandant van de Deylerfchans fai ordonneren , dat hy des "anderen daeghs, die wefen ùd den vijfde» Junij feilhten hondert vier en feUigh nieuwen ftyl, de vooriz Schans fai beginnen te evacueren, en daer uyt te voeren de Artillerie , midtfgaders de provifie foo ■
vanleveftsiìniddelcnalsvanOorloghs-behoeften, ca ', ' voorts alle andere faken die den meer-hoogh-gemel- ten Biflchop daer heeft doen invoeren ,fullcndeoock hem vry ftaen te demolieren alle de wercken die hy buyten de voorfz Schans gemaeckt heeft^ en fai al het felve moeten ge-effèdtueert .en voleyndt werden bin- nen den tydt van vijfi of uytterlijck vmfes dajgen,na verrichtinge van 't welck den Commandant ae voor- noemde Schans fai inruymen, en overleveren inde macht van den ho(«-gemelten Vorft van Oi/Jf-Wi/^ " hut, ofte van fijne ö^dcpMteerden, aen dewelcke hy oock ten dien nned& Sleutels ter handen ftellen fai» in dier voegen dat de voorfz jSchans gelaten werde ter vrye difpofitie van denhoogh ghedachten Vorft: van OoSi-Vriejltndti om daer met te doen als hy fai vlndea te behooren ; ende nopende cenile andere difficul- teyten refulterènde uyt, het voorfz Traflaet, fpecia- lijck racckcnde den intereft v^n dea voorfchreven
cerftea |
-ocr page 48-
en O O R L O G Η. 'tVier-en-njeerttghfle Boeck. 29
|
Ii6/U· eerften termijn à tempore Mora , de koften van de
_execurien by den hoog-getnelten Heer Biilchop ge-
daen, ende de betalinge van den eerften termijn van't vierde paft van de oude inrereffen by den hoogh-ge- melten Heer Verft van OffiÌ Aì'/V^iiWi/i te betalen , in krachte van het meer-geroerde Traöaet en den para- graphus , de indaganda , influercnde in't ÌK^rewe»- iumpacis tot MuTtiier gefloten , en de Rijcks-conftitu- tievan den jare JtSikicn hondert -Jcr envyftig, op de voorfz f«ragraphus i de indaganda gevolght, fai tuf- fchen ons oiidergefch reven , ofte foodanige andere geauthorifeerdeals onfe relpeitive Heeren Commit- tenten fouden mogen goedt vinden daertoe teem- ployeren , binnen Meppen naerder gehandel: en ghe- tracht werden, daer over medeeen minnelijcke ver- ghelijckinge te treffen j 'twelckin gevalle, buyten vermoeden, niet foude moghen komen te fuccede- ren, fullen partyen weder-zijdtsdien-aengaende zijn endeblyvenin haergheheel ; fonder dat nochtans ter oorfaecke van de voorfchrcve naerder aen te ftellen onderhandelinge, ofte oock om de vruchteloién uyt- val van dien , dc voorfchrevegeftipuleerdeevacua- tie eenighfints verhindert ofte gcretardeert fai mogen werden 5 Aldus gedaen ende geilooten, &c.
® efott' ίί bnojt floeDt-gctìonticn cn Bcrcfolbccct bat
een aeii {)et baUen-ftaenDe concept ban accoo^Dt / aenflonöt^ »en5Bii> gnbe fonDec Dc ccfumptic bcfc^ ofte toacljten / s&C' fonben fai toecDen foo aen be liboglj ofmeltcn Üecc SSiffcfjop ban Munfter, al| acn Denljoog-göemcl· ten ®o?(t ban Ooft-Vrieflandt, nictbecfoetlt/ bat be felbe cefpcctibeltjch ten albcrfpocbigljlicn / im« merg upttEcltjcft op ^atccbagl) tocfiomcnbeDietoes fcn t'al ben ïcficn bcfec loopenbe macnbt nieutocn fiijl/ öarc (0rDepHteci;benbcÌ)oo?ltjcIiaeniacl)tigDt toillcn fEHbeii 8p ofte omtccnt bC Deylerfchans, in 't <i2nacticc ban ben i|ecc ^?incc Willem van Naffau, altDaec (ifö be Jljcecen «©ebeputeerben ban bàer ï^o.
tnébe fullen bebtnbèn / onime alDaec be boo;- fcöicbe (Conbentien confo?ni 't boben-flacnbe con= cept tefluptcn ente teechenen/ metbp-bocgtngöe aen ben i|eec 25iflc{)Dp ban Munfter cn beft Bojfi ban Oóft-Vrièilandt bat be felbe be gljcinelti! l?ee> ten öacc<l5cbeputeccbcn cefpfctibelijcfttoillenbooj» (ien met een fpeciael enbe eppie^ pouvoir, oin be boo^-aetottbe conbentien fooal^bieïepbt/ tcfltip- ten enbe të teecftenen / enbe bat ten bien fine Ijet ba» bcn-flaenbe concept en be boo?f3 cefpeetibe pouvoirsi tian tooojbe tot Vuoojbe mogben fcaefen baecin m oelieft / op bat alfoonftjrn^ be teecftCHinge ban be conbentien be boojf? originele pouvoirs uptgetDiflelt 3tinbe / baec op a«nebecbece ratificatie fp getequi» ceert / inaetalle^illico fortbeceeniacbeiiottimecini ge ge-ecufeert mogfie taecben / oacft met becma:» ninge aen bert Doog-gtmelten J^eei: ©03fl ban Ooft- Vrieflandt bat be felbe beboo?-gccoecbefommeban twee hohdert en vyf en taehtighduyfentSijch^baclf Deep tee bequàttiec plaetfe koilUn geceebtboen gou:· Den / om na gébane ejcgibitie ban be Coppe be boo;:> fcbjebe te paffften quitantie / enbe befelbcc fuffifant bebonben' iönbe / aenflonbt^ / (mmcc uptteclijch op ben bot)?fcl)?ebcn vierden gsunij toefiomenbetiieu^ fcpen fitjl binnen Meppen al^boben / nptgöeflclt te tuo^ben i enbe ten epnbe be (S^ümacljtigtjbcn ban brn tjoog-gcmeltcn ©cete 23ί<Τφορ Ijaec fonbec eeniglje betljinbetingljeofte beliommecingljc tre boo?fcf)?cbe plaetfe mogen laten binben / bat mibtS bien boo; be felbe / boo? foo beel be^ noot mocljte Uicfcn / een jpaHepoojt met open namen acn ben felben i^eec a5iffc{)optteffenibeUoo?f5tefcl)?öbEn JtBiffibe/ fai toecben toe-gefonben: nabemael ben meecc
Öooa-gemÉlten setflcöop bolgen^ drie Diflincte bt^t-- aelbe acftn'bop? ben b<ji»?f5ibKcetati^aehbetoel- Bemelte©fe«« ftaet ï|o. «aog. «©ebeputeetben ge- ej;ölt»Éttt7 banftjne jöbeeeen ftoatigöept fai maec^ ften dm 'tSdDen^flainbe getafeccecbe p?ojccttjan na» bet conVtiitie tn fijnen name te boen flupten enbe teedittien y bat Ober fultiil ban nu boojtaen ben ÖooMiijcaacöten iieir Prln» Willem ali <J5enecacl |
obec be ®toiipc^ ban bcfen gitaet / om enbe omtccnt i (j 64.
bibDo?f3DeyJerfcbansgecainpeect/ bp aenfcljjöbin: -
ge fai bjojben geojbonneert met alle acten ban dade- lijckheyt cn oftènfive feytelijckheyt regljen be felbe ^cljan^ te fupccfebcren / bp piobifle totbeboojfs lefie ban ötfe loopenbe marnbt nieutoen ftifl / &oen= be baec ban op be bcquacmfletoijfe enbemaniccen notificatie acn ben Commanbant alOacc / fonbec nocljtansS mibbclcctoijle nate laten't gene tot fijne becfcecftenljcpt albaec / enbe totpjepacattebanBe bccbere uptboeringeftjnec aen-bebolcn inflcuctie fai honnen bienen / enbe in ca.i albaec petnanbtofte eenige met pouvoir al^bobenbanOenftaog grmela ten üeei; 2Biffcl)Dp boojfjen / boojofte opbebooi> fcöjebe laetfie befec loopenbe maeribtftomen te bec» fcljgnen / al^ ban ooclt becbcc baec inne te continues cen/enbc niet te min ficl) met fijne bpl)fbbf«be macl)t ban ben ^faet albaec te Wpbcnontöouben / tot bat be boo?fc{)?cbe ebacuatie confo?m be booo;fc()jcbe booj - göecoccbe conbentien effectibefijcft gljebaen enbe ge-effectueect fai 3ijn / inh3elcftcnca^jjp|ìcl) boojt^ nae fijne inflcuctie enbe ontfangfien o?bje^ op't felbe ca^ flaenbe/ Bcbbc te reguleren ; maec ingeballe bupten bermoeben boojofteop benboo?' fc!)?eben lefien befe^/ albaeroecnc<5emacBtigfjbe ban ben meer-ljoog-gcmelten J&ecceSaifTcöop moclj* te Homen te bccfcljtjnen / ofte bat be lleecen albaec aentoefenbe «iUebcputeecben ban fiacc iSog. neben^ tjem i^eer ©jin^ Willem van Naflàuw, mocljten berfiaen Set poubolr ban ben meer-ïioogö- gemelten ^eerc SPifTcljop tee intentie ban baec i|o. 4liaog. Ijiec booten uptgebjucht/ niet fuffifant te toes feu / bat f)p i|ccce J^?incc in fulclunca^mctfijne boo?-genoembe ofte arngebangme pjocebupren te» gen^ be boojfj ê>cban^ fai üfbben boojt te baren / gelijclt Ijp ooch fai bebben te boeninca^beboo^fste epbibectn quitaiitie niet beugöbelbcft en fuffifant mocbte toecben bcbonben tee intentieenbetotcons tcntement ban be ileecen <©fbtputeecbcn ban be boofl-gemelte Igeece Kcijfi ban Ooft-Vrieflandc.
«öpnbelljefi i^ oocft ter ©ecgaberinge gelefen feec* her acte öcclöÉatoii; flier nae boigenbe geinfeceect / baec iftne btflaenbe / bàt fìact #o. JEog. in'ttocï ftomenbe in ca^ benü&eecöojfï ban Ooft-VrieQant boben bermoeben aen fijner sijbe ingcüiccftmocbtc liomeu te blpben ban bet boojfs ®cactactbanbcn vierden ^eptembec fefthien hondert drie en feftigh, enbe be boojfs nocb te maechen nabcc conbcntic te acconiplifccen / be ebacuatie niet en fullen beletten / enbe bet felbe gebouben boo? geacceflcect / oocli ge> o?bonneect / bat bet gebepefcljeect en be gbemelte ©eeccnbace fêo. .Sföog. <©ebeuuteecbcn fai toecben toe-gefonben / om bDOibccfclbecnabcceconfeccntf tiegbcfloten enbe gcteecfient toefcnbe/ in originali acu öe «©ebepüteecben enbe ©emacbtigbben ban ben meer Ijoog-gemelten SÖiffcbop ban Munfter be» banbigbt enbeober-gelebect te tperben.
E Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- «Hun- den doorgefien , ge-examineertendeoverwo- gen hebbende het accoordt den vierden Sec—
D
gen neoDcnuc nci attoorat aen vierden aeptem- jiacr ber left-ieden binnen Aurick gemaeckt ende geflooten ï?oobö tuffchen den Héere Biilchop onde Vorft van Munfler •i®,"!!. ter eenre, ende den Heere Vorft van Oeüf-Fr/i/7W/; Se ^'''" ter andere 2yde, rakende de bewufteZ,»i;&/fw%»yt/>e fchuldc-faken , als mede de nadere conferentie dies- |
-ocr page 49-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1 (ίόφ· fH^nicre het oock foude mogen wcfeni Gege-
_ ven in den Ha^i onder onfen Cachette paraphure en
de Signature van onfen Griffier op den ■vyfentwintig- fiin May fefiien bondert vier en fcÌìtgh.
cSnbc be bolipiiüaenbe öacr JKo. Scfolutie in't Bcïjccl bp cptract autijcntijcq toeoefoiiDE actDO^ ϊιεη/foo acu De li?Eeccn Ijaeri|o. jEBofl. ©cbcputfcci öcn eilöcDElll^rcc Voift Üan Ooft-Vrieüanüc, al^ nicöE acn öcn tuddcöactjren pjin^ Willem van Naf- fou rffticctiudtjclt / om tc flrccfttn tot Dccfclbcr me- Eicbtinge/ ciide om öaccöacc na pjecifclijcft tc Cfflu- icccn 5 oaclt ijS jjclipcfi e);tract bcljaiiDioljt acn Df η nicccgeiiocmDcn offlcfonOcn ^ifcretarii / omljcm i Date öan te Dienen foo ai^ ÖP te caöc toecöeη fai/ fuU ; lenöc be DcfpcrcijesS Öici' upi rcfuIiEEenöc/afaefonbf η toojDen fouoei- rcfumtie.
5©aet uirbc tooglj Dc afgefonben ^crctacisS inbcc fiaefï πα Munller ; enbc bc ÖcfiDtnt de Groot tuierbt bpbfnJlcfCcMulertteE ©ecflabccinae pjefïDecenöe bffcljcpöcu/ enöe aenaefept/ bat tjaec i^o. iïDog. tael niocljrcn Iijötn Dat ben i^cece ©o?(l ban Ooft- V rief- laniit ien ccgaroe banbe önhafien üie bcfcn ^taec in tööen en tDiJle ban fijne BojflelijebE ©oojl. foubc mogen inctenberen obec en tee faerhe ban De e);peDi> tic na De Dyierfchans, Enbc ben "aenlUcben ban Dien/ inrtbenï?ccc Biffchopvan MunHerofjijne gemaci)' tiaböcn ïi'et negotiecen / en fnltj; flcbjupchen tot een argument om ben feïben Biflcfaop Daec booi te bifpo= nei'rn tot !)et Doen ban afjlant ban 5ijnep?etcn(je o= bei' bi onhofien ban c);eciitie enbr anöcc(int<3,
i^aet Ho. .Eïog Ijabben ombefe faeefte en anber: (int^/ijet ooglj op öe Confilien tot Regensburgh, en Df böeii öecüjaect^ gefonben ben Sïgent Hamel Bruy- oincx ; Die oaec oUec üp ben ISeucb. ban Ments aubi= fntie iKbbenbe / bepjoceOucenbanljaccï^o. JDog. lojgtloopigl) iufltficeetbc/ tot tocB|)»£ininae ban alle fïniilcc nnp?cnicn ; be llieucboifl liabDe geanttDoo?£/ |)emnietboo?gehomcntefpn Ècnigequabe 3|nip2cf= fien/ bat öp oocft geen anDec en fionbe öebben / al^ bat Dc majiimen ban Ijaec ï^o. JlSog. baec fjeenen (lifctien oitiyaei· meet Doo? Conjmeceié/ ?{lliantie/ bjientfcljnppcn engoeöe cojcefponbentie miìcljtigi) etibe aenfifnltjcfi te niaeclten / al^ Doo? Ijftboo^tfet^ ten baiiDe aiimijten ban Ijaer ^eccfeljapppen Doo? be lUiapciKU i niet tc min/ bat Ijp niet ftonöe begcypen l)oc Ijaec Igo. JKio. Ijaec be faeclt banbe Dyierfchans, gelegen op Den ^ijf jcbo jem bupten liet tectitoic ban bare Igo. jil5og- enbrbp brn l^eec BiiTchop van.Mun- fter gfjfiucoipocccct upt hracijt ban be aenbevokn execuiie,, ftónDe aenmatiaen 5 Ijicc tegeii^ gijefept taozöenDc / Dat anörc allen bjcl te letten fiont/ Dat Dooj be oWatie Drc penningen be iüepfecl. Commiffie quam ie CffTeren / en tjaec Ì|o:Mog.groDteceben jöaöDen inbien öen ©cere BiiTchop naebolDocningc banbe Sententie (bie Doo? befc obiatie moede gc[)ou: Den luo?bcn / effertibegefcbiet te 5ijn ) be befettnigc banbe Dylerfcharjs boilDe tontinuecen / 'tfclbepO aitu hoftilitatis op te nemen / ooeti bcvfcöepbeimpo?; tante ccbcnljnbaen / fulejc nift tc fionnen grboogeni cnbdjöei'^itioicnöenïijcec BiiTchop inbe befettnige fon Uiilicn opiniaflrecen / Dattet tcbjeefenflont bat {jft tot fcptclijchfjept fouDeuptbecflen / en bat Daete i^o. J!13og. be p?cjnDiticn en nabeelen Diefp Di}o?öefe bifettingen notoicebjaren lybenöe/niet beïöapenen fonbep b?Efifrcn ; tr meec belnijlc Dare toe ten rcBac= be.bflnbcaiïianiic met De©o?|lban Ooft-Vrieflandc becomigeertbJaren; lieeftbeïienrb. Bt«plicrect / öat lip niétlion flen bat ben BiiTchop van Munfter na boliienlnge ban Defe Sententie / inbebcfettingj)e foiiDe faeijogren ofte toillen continueren / bocD niet tc min / ooch geen ccbeneh faglj bat ()aec jQo. be èifettjnjje met Ijaec boleft fonDe toillen onOetnemen/ il^iiOt; iuct ailecn ban opinie toa^ bat |)et faotoelboo? Öa'ff ^ö. '.tóo. a!^ ben BiiTchop van Munfter en ooeü get òfincfc&i· ntjcli / ijei bcfie enbe bienfilaöfic fonbe iijii D4t bii becfcfjil inbec minne bpgelecftt foube 100?= bcii/ehöet fclöe oocluiefcn^meec anbjeleüenban't iï0cn.y'öeetnffouöefien fnöe toenfcDett / en niet
ÏVimci
MiKj; na iStacitSJi. teirgl). |
anbec^ fionbe oojbeelen al^ bat be bemolieringc ban 1664^:
Ijet jpo?t'teeniaöfli CFpebientfoube stjnom öllcDif=_
fetentie ban toeDerjgben toecl) te nemen en befe qne» flicnfapteleggen / enbe berhalben bat Ijpbaecobec aen ben J^eec Bi iTchop foube fcl)?l)bcn om ijet felbe te ceeommanDeten enbe fmaecftelijcU te macthen ; bc· geccDe en becfocljt bat be felbe JHainiflec Ijaec J^oogl) lEiog. bat bcKent maechtrn/en amicatile bplegginae in ben naem ban fpn fóe«Ebo?fl. <i5en. toilbe ceeom' nianbcren/enbe in fecieu^ bebenehen geben foube Ijec gebolal) bat Diec upt te bittoacbten pont bp albica bc een of be anbec bie miflc tiien alleen na foDanige occa» fle maec bjacljten/ (Iclj baec onbec foube toillen men= gen ( benotetenbe cipjeffelijch Sweden ) ew foo öeC felbe nu niet en gefcljieDe / en Ijaec Igo. Bïog bit jr o?t metbeJBapenenniaet)tiBljtooibenbe / 'tfelbe met Ijaer (©uacnifoen bcfet fuuDen toilIen Ijouben/ ofljet felbe niet l)et cecljtc xaet ofte occafie foube fijn ban een «©oiloclj bp be cecfie enbc befie gelcgentljept / en ban een generale bectoarcingljc in't föijcii bpalbicn pactpe gehoofen toiecDt / gelijeft onbcrmD^cltjcl^ foube gebeuren na bat be intercffe met of tegen b'een of be anbec al^Dan foube mogen leggen/of ooch befe ^cgan^ toel ban fooDanige impojtantie toa^ 'tgeen fon IttcucbojfleUjche (©en. fepDe niet te iionntn ficn batmen baer in foobanigcn gebaer foube toillen loo:· pen en aftoac^ten / en al De toerelt bebenehen geben of öaer i^o. jBog. ban mapmen fotibe toillen bcran. beren/te mahen oach ecnige mentie ban Ijet contract 'tgeen alDaer aengaeube be bctalinge banbe Lichten- ileynfche fcljult tuficltcn ben l^eec Biilchop, ben i^eeri^artog ban Wittenbergh en ben i^eec BiiTchop van Straesburgh toa!§ gemaecht / enbc op berfelbec berfoech bp fgn.liicutboijlelijche <©enabc meöc toaji getehent / niepnbe batmen 'tfelbe (ijn effect fouöc bonnen laten hebben ; maec Öe Jlfêinilier fepDe / bat 'tfelbc bp De ©o?(i ban Ooil- Vricilandt niet en toa^/ ooch niet en honbe too?be geapp?obeect fnnbec betoil^ linge ban öaer .Waog. öat öaer ©o. JUSog. 'tfelbe Ooch niet en honben betoilligen om bat in t felbe on» ber alle geconbitioneect toa^ Dat def^eere BiiTchop van Munfter eenigeduyfent rjjcxdalers aen deVprlt van Ooft-VrieOandt foude verftrecken 3 ende de Dy- ierfchans daer voor foo lange in befettinge foude hou- den, tot dat de penninghea foude fijn gereftituecrC ; toaer boa? be Bo?fi ban Ooft-Viieilandt de Dyler- fchane ttoeemael foube homen te becpanben / een^ aen tjaer .fKog. te boocen / enbe Daec na aen ben BiiTchop bp bit contract' 'tgeene ÖP bona fide en fons ber Ijaec ^0. .jKog. t'offcnfcren enbe bupten blaem ban onbanchbaccörpt tegfη Ijacc J^oogö .flBog. niet en fouDe honnen boen / en toaec boo? ooch t)et gerief banljarei^o-JlISog. niet alleen niettoa^toecljaenaa men/maecberjtoaert/tertoijl öaec intercffe niet toe en lieten Öat be ï|eec Biflchopbit fo?t foube befet ijonOen. .
«0ni befe belcgeringe enbe ferijgijtocljt fio?t obec te loopcn/bient gefept : bat een,éDeel|/om Dat De Μ un- fterfche euDc Ooft-Vrieiïche «©ecommitteecben Ijiec toaren noci) fieet^ banbelenbe tot accoo?bt / anber:< beel^ / om be ongetooonf)ept ban ben €>0?ΐ0Β^/αΠε^ {anaöfaem toierbe bp geb?acl)t.i@et getal Der (Crou» pcutoa^sep?opo?tion.eect naebe geringöept banbe éic&an^/ feventigh compaguieu te ©oet/ enbe twin- tighte ^aecbe/ continueerben be eetfie Eglie j toaec nae noci)tan^ ooch een ttoeebe Êijfic toierbt maecht / leggenDe in be naefle «Önarnifocn tuffcljen Rhijn en Eems. 2ïen Den 25iffc{|op honbe men niet merchen / batl)peenige: notabIe ilTroupen gabt of aen-nam j men fcD?ceutobenuenban banb?eembc<> ®roupen/ali5 Sweetfche, i'paenfche, en Rijcx-Volc- keren, bie Ijcm foubcn toehomen / maeCit)ettoa^ niet J feftigh jnaan ban Warendorp fcljlchten Bp tot bcrftecchinge banbe ^cgan^ ; epnbelfjch toa^ ^jin^ Willem Den elfden Ma)' tot Ulfen, fj^nbfcen bacQ^ tOtNortleonj ben dertienden tot Delmen, latcnté gebieben op lijfflcaffe / geen plonbecinge of eenigge fcgabe te boen ten platten ianbe/noctitan^Oe lantUt'· Den alUntDalbcn geblucgt en be fiupfcn kbig. |
-ocr page 50-
|
©fit feventienden toa,é tOt Wcfuwe ; (gnbe alfoo
gct gciJffiincÉCt iìaiioii tot Οεη tocljt iangljfactn bp» quain / ontboot uptdcnacrtefcljanfcn iaat t)pnoa= Öig!) öaDÖC. ©fU negentienden 1133^ tOt Reinen om= tCÉiit Ecn niijlc üanöe Dylerfchans, 'gboDjigcn DacfliS bjaccii Dp ijctti οΙ)Εϊίοηιεπ twinngh «Εοιυραβηΐίη upt ©jiiflanbtcnöEStadten Landen, maccltcnOECupiii twaelfhondert JIEJail / aUc ffet βοεί ©olcft / Ικείείι lof Deh gEHEcalgcii gaf αεη alle aiïDccc (aicour pf^ ; ^ctjoppcn / ^pabc rti anöje matccialen ftcceg Dan Groeningen, Den <6cnecacl ©agenniEcflfCban Honaerc, enoe Commiffacig tianDc ©ίϋ^ε^ Kien cn vander Myle Euptenant ©enerael üanDe ?ictiUcclE/ Uiacen nuoocliaengdtutnen.
©en twintighftcn boo?iöc ^cöan^ fiomenöe/ ïict Doo? Den CoIIonel Itrerfum Οε felüe ojj epfctjen / ücn CoinmanDaut Ei vervelt fcpDe / Daec toe geen lafï te Öebbeii / tnacc tDel om De plaet^ ten upttec(icn te De= fcHDeten ; iaaec op De Den felben Itterfum met ömColoneIClantIietaεnDe 3©efipf)aclftï)e jpbe / rnöetoogöfrlf^met vijf Seginientcn aeiioe anö?e SPDc/OoenDe Den ©öcli Doo? ίηίίύεη om 'ttoatcc af te tappen, ©en twee en twintighlten quam ÖenïLupt. ClootiiptöctJFojtbecfoeehen / te mogen pemanDt fi'Höen acn Den 25i|TcDop / enöe pafpo|t boo? Öc^ CommanDeu?^ ©?on ; Ijct lactfle (iont De ©jing toe/ Ijctcecfienieti De ^attecpetoiert bε|lεεttιoD| vijf- tien hondert guIbenjS / enbe εεηεα?ρ^ De<!5uatDc tot dertigh gu idens de Roede, baec tia nocö een recpe boo? dertien hondert guIDcn^. ©cn (©enerael .ï®ajoo? Kirckpatrick of fijn^cDotg Kegcmcnt/enDe OietjanöECüIonelMorjack, Sidny, Ailva, Velin en anbif/ ijcbbrn beil)olalK"i met tacrehcn enöe ap?o= cfjercn öe bflcgccinge gcbojDcrt.
©e Sappe tuicrcbefteet boo? twee en twintigh gul- dens tien Ituyvers De Roede, temaecftcnD2ÌC Boet lDybtEnbeD?ic®octbifp / Daec aen iactclttnuwee en dertigh .U^ian / pDec ttoaelf guïöenjS boo? een nac|)t; baec bicben niet mett aI^twee.flSans?;tr boo? bja^ gequetfi De Euptenatit ban Den 3l«pt. Coloiiel Armanvilliers toaec ban öp fiierf
©ei^cecEnban Haren cnDe Gockinga Epnbclijclt acnljomenöe/ ïjebben De quote^ban Vrieflandt enbe^ Stadten Landen intle vijf un feventigli duyfent guIO. mebegcfa?acl)t / bobenbeleonfiofien iifeDEfcIbe bintien tee occafie ban Defe ejcpeùitiir gcDaen {jabüeu/ 5l)nbebppjin^ Willemfelfi^ ooch alceeDe beclbec», fcöooten.
©en feven en acht en twintighftén. f^ ban tUfbéï? 5ijt^ bpIian5Snie\een fcDoDtacrcÖüOten/ onöcttuiTfn ÖaDöcn Den Coï. MorjackenDe 3iu|it. €oL Itcetfupi, ooeB lEaJao? Valender Die tie tóacijt ijabpc/ teeïcci)i tccentecflincItecbanDe Aproches tiajee linieri ttocftcn / entoel veertighliïoeDcngcabanceett / pp 'tepnDe banDe hjcltfie fp aen ö'eéji ^pbe een cojp^'DÌ flacDe/ en aen b'anbec een fr,ap Eoflcmcnt booi nmf= quetticcg Ijebben laten opinerpen. ifp liet upt bé ba» tecien Dien mo?gEÌi toebec fiereh opljet jfojt tóaiiön» neten / en tba^ in't teecclt noti) een vierde teiactcn maeciten/om Oet felbe öu^ ban allé fianten te iienau» toen. Sin'i quartiec ban De Col. Itterfum, ÖebBcn be- taacljt getjaöt (Collonel Clant, en IBiajao? Réc^e^öie oocItljacetoctchcnceDelöcIi öabben boojtgefet ; De 23aterie albaec öefgclgclt^ geabanceect ; een flucft itogöcl rafeecDe Den Haajo? Valender boben ban fpn ©ooft Den l^oet cn ì^ecuque fonbec Ijem ecnigb Ictfcl te Doen/ öoèïvel ben il|oec feenemael gefcijruct toa^,: ©oen I)ebbeh foo ixicl Dé lilepneal^ De gcoote f&a- tecie aengebangen te fpeelen i ©en Col üid η y, en bc Eupt. Col. Arxnevilliers mct Den JEaj'oo? Carew," Die öe toacöt BfDaö Dabben / onDecfabeut banbe ftli
Socöe o?n bc^olbawn iotftettocJl tc animcttn /j yecftmen ijacr niecc al^ ojbtnare^ moeten Béioct'cn tcgcbcn/eriDbccfuiejc be fappebejieDcn boo? twéé ea twiritigh guldens tien ftuy vers De ÉtÖeDC/ tC mnêcBêtt D?ie ©oet Die»,en b?ie ©oet tofit/toeer arn öcbben^êr OCÖEpt twee en dertigh man pDectÖt twael&fliilDjW^ »002 öe ftacöt j HflEï fijn niftmeeiiel^ tbée maiiflc.^
©plet»
écIjanSÌl belegert. |
bteben/niettcgcnfiaenbe fiet fiebige fcDietcny'ttoelcft ι ΰβΑ
Die inbe ^ctianfe ijebben gl)fEontinneett tot aen Den _
bagl)al^taanncecfeö!)cmccniacftop / enfic&fiilte Ijoubcnplegen fonDfceenfcijentmeecteboeni iEen Canonnkc becongr lueht/ Doo; bien Ijp l)et Canon alteca^toebeEom {jabbcgöelabenV toaec boo?ljct tócupiaEnb?anti^gljeraccBt / De3p2in^betb)act)tc öoen noci) vier halve iinrtouUien / om öaec ooeh een 25ateciebantemaechen / cntoa^mennubrlicljDC De boo?f5 tDcccften te becb?eebEn enbc te berijooaen.
©cnachtentwintighften ontfingl) De P?inp ftacc t^O.USog. ccfolutic bcin Den vijf en twintigften May, cacehenbe 'tconceptaccoojtobec De Lichtenfteynfcihe fcl)ult. igp liet teclïont Doo? Den <©cnecaeI|tiajooj Kirckpatrick De llilitanc ban tuapcncn aenfcagijen acnbe Commanbant banbc boojfs êiCfiian^/Dic Dare obec met fgn göeljcel i©uacnifoen gcoote bltj&tfcljop Ijeeft getoont/al^ sijnbe genoegljfaem op get upttef;' (tc ! enbcfeecgcincomnioDerrtDoo?öaeci|a.jBog. ^tucften bic tbiee banüe jpne alcetbt^ Dabben Doen jtbtlgen ; beebolgen^ ftjii fci)ilttDac|)ten tegen^ mal> Itanoeten gefet / ban De toccclten gingtn met te min boo?taenbepDc3i)Den5 Den^ofrirDtee Kniphuyien ban Aurick,enbe Den «©enecael IBajoo? Bellits, toa· ten boen Daec götltomen ban toegen Den ieec ©ojfi banOoft-Vrielhndten Den <©?ebe ban Oldenborgh cefpectibeltjeh een compliment afleggen.
©en Commanbeut fo?maIifcccDe jleg en D?epgbe te fcljieten /om batp?in^ Willem noctjflectl bcEbe De toecelien becDjeeDen enbe tot pecfectie b?engen; De liet Ijem feggen bat Den Commanbeuc D^bbe binnen De te ggebieben enbe gp Daec bupten.
©e luacöt Dabben geftabt ben Colloncl Feiin,aLupt. Col. Steek ehèc IKajooj Biffchop. <j0m geit feec bec» legen sijnDe / IjaObe Vrieilandrnotl)gbefc{lichtachc dtiyfent guïöfn^. ©en een en dertighlten üiaten De Μ u nftericbe <0r öcpntf ccben noci) niet aenge homen eiibe.inöer bact lionücnnict / taant De cefolntletoa^ ban ben vijf en twintigften,nioeft^cerjl fgn totMun- fter, en banöacc bp bq Schaijs. .©en een cn dcrtigh» ftcn pafteecbe boo? StapeImoer('tquQrtiec bati V/iilem j naPeenbeccni ttoeeoiepcl) fepDctcftjn ^fgDefanten ban De aSifTcfiop cn op De toegD toen De geecen baeci^qog ja&og. Oàecomm. bejegetit cn ge» b?acg{)t toéCbenbe / of fp geen Afgefanten vanden- Biffchop van MunfterljaDDcnbcrnoratn / ficbbacc op beltcnt. maccUtcn cnbeanttDoo?ben / batfpbie toaccn / cnbeal^fpbεcbolgen^bεtbecUιiccDcn gc;> b?acgt / of fp ac η öaec niet Dapben te feggen ! ccpü» ceecDcn fp / paife met De (©eDcputceebrn ban Oprt- Vrifflandc Dabben te fp?elten>;.toaec naeie oocH I Willem Daec,bpliomenöeyi)accinfgelöc);b?aegDöc / , of fp OP ben toeg secn ittacpfleljaDDen gefien baec Den HeeccBrabeeckoftcpemanf anbec^bantbegen Den f ece BiffcViP in poefit3fln/eh Den ©ecc bon Ginc- kel Dem aeji gunbehent gcmaeclu Di^bbenbe/Dat Dp i^eec @;ince biE^gene tua^ -ttie De i€^CDUpe^ taan {)àec io.Jliaog.commanbeecben / opeiAaetben lip (Iti)! mebe/enbe UoenBaccbccDeE b?agcnbc / of geen o?ö?e Dabbe niettieJ@eetei| Daei; #o.^og. <@ecammitc teaDcn tcconfecftcn / 8i:eigDDefdbejanttooq?t^en Dat fpmet.&F.i|eecen<0ecommit. ban OoftVrieil&nd moeflcnfpieecftcn.
3©aiCDpmitDe J^eecen öacc i®o. JlSoa.45c· committeecDen afgefpioocl^en i^ tot tüiencn te tnacD» ten/ of fp ónöectuflcöen Dacï 25?fei3en ban creDentie raocDtenfiomenbettljopnen / Dantebergcef^/ en Ijebbcnobecfnlcjct'fanun gecefolbeertbaec ί^οΛο., o^bie enbe intenti<r tertoijleH ben fitlflant ban toape' nen Die nacfit ten twaelfupcen c>;piccetDein't tbercfe te liellen / Debften Daec op bffflbc iöcnerael jnaajoo? Kirckpatrick Die i»oen effen t» toacDt cube aìp?otcDc# Dabbi i ;'g«jQjQfn^ bjoegft tciitweeupcen na^tJfo?t aen b^ Con^nDant gefonDen/: enbe Dem Doen een feggen bet^nit^ fïcD oiemanbt en liet aenmclDrn/ trat men toeDewmtfoubefcDiett» eti^fiofiiUttpt plegen / togec ban btti opent Àojt^ì^ep.^eh Defi aenbangljl^i gbemaet&t. ^ 3@aec opDenCommanbant bctfocDt aen Det giiTehojji afte t»flc^if©«beputeMttfn .nae ...... C 4 Weca-
en O O R L O G H. 't^Vier-en-^veerti^hfie Boeck. ^ ι |
-ocr page 51-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
10(54-. WeendcrenteraoaenfenbcnoffcBjijlJftì/ maerljet
—-i^fjcnigctoepoect.
5&cJ^eecen«l5ecommitteei;befcljjebEn op bolgrii: 5pofri(j Detoijfc/ Dat De ©aronüan Kniphuyfen,lÌofcicDtec u ban Ooft Vrienandc, ftaöDE aiCfDe üoo? ttoee b^Bf" luuten aenöe ücecenBaec J|0..fl®03. <i5ct»eputeeEDen bt' ί 11' c a e - ftent Qettiaccftt / Dat Bp la|i eiiöe ojDje fjaDbe ban ben B"· ban Ooft-Vrieflandt om De conffcentien bp te
toooncn/ becbat <n Dccfelbec cefoliitie ban Den vijf en twintigften meDe Dec boojleDen .liBaenDt/ Die met De i|eccen<!5cOepMt|ecDenbanDenl|eece Biflchop al» Daec fouDen too^u geljouDcn / en Dat ïjp op De aen^ feompebanDeoèmelOeJ^eecen Munfterfche ©eDcs puteecöen efjfceet fouDen f|jn Defclbe confecentien öjaec te nemen ; ©anDe homfle Dec seDacIjte ecen Munfterfche «©eOeputeecDen toa^ aen Ijaec tot Doen toe J gene De niinpe notificatie gebaen / alleen Dat Öaec giffec abont ontrent feben upcen enDe alfa toip= nigö tijDt^ boo? De ejcpicatie banOe betonde pildant/ Bp gebal op ben toegb tuffcOen Daec en Wener bt)c= genoe vier a vijf pecfoonen fjttenöe te ©aecDe/ gelept Dooj een anptec upt fjet quactiec banbe Jfeete f)?in= cc ban Tarante, enöe na öat Defelbe auptec öaec aen De boojfj pecfoonen IjaDDe behent gemaetht /öeeft ÖP oocftaenljaec ( !gee«n <i5eeommitteecDen ) inpje^ fentie ban De felbe pecfoonen gtfept/Dat Die gene/ Die I)P gelepDe / baec qualificeecoen tc fpn ©cDepiiteec= Den ban Den Biflchop , en Dceft baec na öe eerfif Dec mcecgeDacIjte pecfoonen / fonDecDem acnDe <Be' cóminitteecDen ban Daec i^o. .flUoa. faöbjeffecen/of oorti öet minde teeehen ban getoooneltjcltc cibilitept te toonen/ becfjaelt/ Dat fp ftiec toacen gefonöen ban Den Ifeece Biflchop öaec JBSeedcc/ omaltjiec te fjan» beien met De i^eecen (©eDeputeecDen ban Den ©o?d ban Ooft-Vrieflandt, en Dat fp Defelbe tot Dien cpnDe fouDe tcacgten te btnDen/ toaec op geanttooojt jijnDe batbectcoutoenDeDatfpoocK m ladljaDDen omee» nige faecRen te bfcfpjeRen met De ïleecen alfiiec aen» tof fenDe «©ebeputeecDen ban Daec fa. ÜSog.fo öeeft ben opgemelDc pecfoon nocDmaelé gecepcteect/ Dat gacen lafl toa^ te negotiëren met De ?(fgefanten ban De©ó?d ban Ooft-Vrieflandc, boegenDe nocl) Daec Dp/Dat bp alDien Ijaec ©o. .ïföog. OSeDeputcecbe tiaec pet^ÖaDDenboo?teD?agen / fp {jet felbe fóuüenaen= Ijooccn ; enoe na Dat De J^eccen <l5eDepnteccöen Daec opljabDengeccpllceei:t Dat tot'tgené fp malftanbe» cenljabDentefeggen / bequamec occalïe enbegele» gentbeptlionbebiaetgenomcn toojben / al^ineen pnblöciie toegIj ; ftjn foo toebccsiiDert gefcDeiben. «Bnbenabemaelnocljmaelaen pjin^ WiUem nocö «e»epu' aenbe]^eecenil5ecamniitteecbe Dien abont pet^ na^ teetöc Deci bartbe gemelbe ©écccn fjaec gBequalificeetbe ban otn <i5eDcpnteecDenbartbeÌ|eec Biflchop toa^ b00?gefi04 wffcfioi". grt Dat Den töbt bp öaec Jjaog. tot be bóojfj Aontie t Pfflant gepjefigeett / op mibbecnacgt foube öomén «ttfötn. te e]cptcecen/ foo öaböen fp noobigl) geacljt Daec obec te commmiirtcin met een i|iec#p«g7bm te belibe» cecenenbete cefélbrten totìtomiientOeboo?f5 dil» dant togbec^ bienbegibaen ofte gelateti te tob^ben / enbe f^n alle met Den ΰίίίΐ^ gtU)eè(l bab eèn eénpa· ciglj fentiment/ bàtbi p;ibldngatiêDdtibebóo|f5 dil' dant toa^ tegen^ Oi?n DupbeI0cite tenittc enbe ibbout banbe cefolutie / enbe Dat bienbolgetibe ben Heece 5P?ince onbeboegöt bia^ eettlgfjé caffatié ban ï|odiIi= tept Iatt(iec toe te daen/ enbe teCÏontcdcie géijouDen/ cn £)p Defelbe cefolutie rjcpjeffeiijcft gelad om tegen^ be boojfj ^eljanfe boo?t te baccn / ' ertbe Dat bao?na= menilijch om De ttoée naboigenbe cebentn ì
Eerftelijcli, om Dat noci) aen be i^êec ^?in^/nocB oocR aenbe <0ebeputectben boo; be ejcpicatie banbe boo?f5 dildant/ De acnfinmde Dec Jgeecen lüUnflecfe <0ebeputeecDen bp e;btHtii(tfte «n i^b)ObtiI0cKe n^a^ nieceit ma^ genotifiee«ttQ<b)eed / Mittt bat aen baeC bienboJgenbe t'eenettiati· ortbelunt' tofl# óf «nifllje <0eb^utcecbe met· pouvoir ban Dttti|iè0c BiiTchop
('tbEietcKÏ bp DeinKtcgijmielte fìaec ìNo^B
cefolutie r)cp^ffeiScitgec(Qi((ce«tt toim^tbatén aën>
BeBomen.iff!<'-i;:..fniijajiiii'iöf! .-i-iHiiitjiuj
. (Sentweeden, bw boTgBeni Defelbe «efolutic |
bobcnöeboojfs notificatie / ooch alboorensS nen De i6<54.
l^eccén (©cbèpiucecbe / bcDoo?Dc grgebcn getoeeftte--
fpn communicatie ban Bet pouvoir ban ben grmribe Biflchop, opbatfpmctcnbentfffn^ ben gcnielben ijeec©?in^ Willem ijabbe lionnrn crominrttn tube naeden of Bctboojfj pouvoir fuffifantelijch tecin? temieban jjaec fêo. JIRog. toa? gljcrnrnbcect ofte niet.
©efclbe <0cbcputeecben ban ben Biflchop, fïenbe Datfpbpgl)cb?ccli bantcBebben 20?ieben ban Crc^ Dentie ofte abbjefle aen Baec ï|o. Mog.föcecen Φε» beputcecben ofte aen ben Pjin^ / i η habii cube onbe* quaem toacen om in eenigöe onbecBanbclinge te tee» ben obec be Lichtenflcyniche fcBultcnbeabacuatie banbe ^cBanfe / fijn onbrtricljtec factlicnuptBet «iSuacttec ttebecom bectrocftcn na Wcendcren.3^en ilt^cfcügofcicBtecKniphuyfen üan Aurick fribe/ toa^ met Bun niet te biebcn getoeefi / cn Babbe alfo tocl in Bare bolinacBt al^ concept φtitanticH becfcljcpbe no= taHe bcfcctcn gecematqucect/ toaec acn ficft bcfe ne» gotiatie dcacU in limine foube gtdooten Brbbcn.^c=> bert Den eerften, Beeftmcn gcRabigB lacten Canon^ neren/ en Babbe onbec Bet fabcuc ban bicn Den Coli- b'idny, betoelclté De bolgenbe nacBt be toacBt Babbe/ De % pjoclje^ toebecom geabanceect tot op negen coca ben / altoaec nu tocberom een nieutoe ®atterpe ge= maec&t toiECt.33ie ban binnen fcöooten tocpnigB/en Babbcn in't eerde macr upt vier jUicftcn gcfcBaoten/ om batBaec SSattecien meed fierupnrcrt toscen.
31n't iiSnactiec ban CoUoiiel Itterfum Babbe ColL Svvartfenburgh bicn nacftt betonci)t geijabtcnbcsijn SippjocBf^ vier tïoi-btn gcabancccrt/be boo?f3 Coli. Babbe nu oocft een 25j»gge gilïjrcgfn.
^ebert i^ üp bei}eccen (©ecommitteerben gBcRo^i men ben J^eece Hofrichccr,bic Baec gccommuniceert Beeft coppe ban't pouvoir Dcc^fgefanten banbe Bif- fchop, gelöcït oocfi een concept ban g^uitantie te paf> fecentcn beBocbe banbe i£>o?d ban Ooft-Vrieflandt boo? beaentelUngebanbe betonde twee honden vijf en tachtigh duyfent ©jjcibaelbersS. 35cn gemelben l|.eece Hofrichter Beeft fob tod acnbe Igeerc ^jince Willem van Naflbualéarn De (©cbeputccrbcn / α» pentlöcft becftlaect/ öat be Bojd ban Ooft- Vriefland fobanigenQuicartie niet boo? goet nocft fuffifant en, foube ftonnen aennemrn / al^ in bctfcBepbe pointcn; in be forme ende materie labocecetibe / bcBalben bat' Bet alleen maec eentoncepr, en gctn coppe ban een ^uitantietoa^/en bat bienboigcnDebcclttjbt^ foube toojben gercquiceect boo? enbe aleer Bet boo?f5 con- cèptgeaDjudecct3ijnbc / toebecom te cuggè toierbe gefbnben / omnaebeBoocen geteecfterit cnbegejc^ geit tetoo?ben.
Cf nige upcen Daec nà/ Bcbben be gemelbe <©cbei puteecben banbe i|eec Biflchop gegBeben bifleenbe lectucebanBaccociglncelpouvoir, t'eencmaelac· cojbecenbe met be boo?f5 coppe/men Beeft al^ een ef> fentieelbefectinBet felbe pouVoir mcemarquc?ct i( Dat boïgen^ Baec l|o. JBog. cefolutte bati ben vijf erf cwiritigften .ïiKap Bet betonde concept ban conbentie' tuffcBenbip De©o?den in'tboojfjpóuvoii:, Babbeni begiòociningBeliift gBebiee^ tefgn bàn tooojbetot: tobojbe / op Dat alfDO neben^be teiieninòe banbe: böo^fS conbentie Deociginele pouvoirs getoiffelt jfjni' De / ban toeberjijbe geen nabec ratificatie en Babbe beBoebenuptgcbjagBt te irio?ben. ï^aecfnbpbèii Bebbenbegemelbe Munfterfche <©èbcpur. conbelijch becftlaect / bat Bet boo^fs concept ban cònbenciefo al^BetlagB / bpBacei|eecenrnbe|I9iitdttnieten Itonbe too2ben aehgenomen / enbe in fpt'cie / Dat De', pecióbe f^efteuDe ban't bèleggeo baftbe biro?f5 twee hondett vijfen tachtigh duyfent ÖiitjEDacIbetó abufti belijc&albaec toa^geeictenbeect/ ubi alle Bét toeicbè Dan htaeclijch bleech bat Den gebacgté i^eee Bifl^chop nietgoetgebonbèn B'abbe Bemte boegen nae bein· tentieban toelgemelDc&dccJIo. .ïBog. cefolutie baw' Den vijf cn twintighfteh Dec boojlebe MaenDt. '
ÏHe nacBt ban ben vierden Jany, Babbe ben Coïï. AilvaDetoacBt / jijnbebanbeSappeur^.tweeadrie' Öwt BeWeb«n/en fes a leve flcquefl.aube tìwjgedòtìt
tufTcBen |
-ocr page 52-
|
tuffriiett fevcnenachtupcmbesonbün öie Ijanbin' mn DciCrdtnmfleR tecofrcnom te packmcnteccn / en φ'π ita rcntoDc debatten uptafìefiotncn «iTepitrpn Caickerenùe Jluptenant Ciooc.
©fi coiibitim lupben al^ bolgijt ben vìcrden^funp feftiea hondert vier en fefligh.
j-^Erftelyck ·, Dathetaenwefende Guarnifoen fbo Pj Officieren als Soldaten, bedienden vandeStafen Artillerie, ende voorts alle dc gene die fijn Heer Vbrftel. Genade tot Munjter verplicht fijn, met vlie- gende Vacndels, boven ende onder geweer, branden- de Lonten, Bagagie, fack ende pack, vryaftrecken, ende den rechten wcgh na Koesfeitt fonder eenigh be- letfel ofte ophouden, fullcn mogen marcheren.
Ten tweeden ; Sai uyt de voorfz Schans mogeq ver- voert worden alle het gene fyn Heer Vorftelijcke Ge- nade tot Munfter, na ende binnen de Dilerfchans heeft laten voeren, als Artillerie, Ammunitie van Oorlogh, Bou-matcrialen, Provyandt ende Vyvres, Timmer- hout , Palliflàden ende Planckcn, voorts alle het ge- ne fyn Heer Vorftelijcke Genade tot il/»Ky?e;· toebe- hoort , uytgefondert nochtans alle het gene aen ende omtrent de voorfz Schans aerdt ende nagel vaft is.
Ten derden ·, Uyt de voorfz Schans en fai niet mo- gen vervoert worden fodanigh Canon als gemirqueert ende geteyckent is met de wapenen van haer Ho. Mo. gelijck mede daer binnen verbly ven fai alle het geene daer binnen gevonden is ten tijde alsdefclve Schans door de Troupes van lyn Heer Vorftelijcke Genade tot is ingenomen.
Ten vierde»; in manieren als vooren, fai het Guar- nifoen uyttrecken op Vrydaghden feven entTvintigh- ftcn May ouden &.y\.feftie» hondert vier en fejtigh, en fullen tot noodigh tranfport vande gemelde Artillerie Ammunitie van Oorlogh, Provyant, Bagagieende vorderematerialen, verforghtwordennoodigepon- ten , Wagens, ende Paerden, om het gene voorfz is, vry endeonverhindcrt na Meppen te vervoeren. |
Tm vijfden; Indien om de kortheyt des tijdta alle de voorfz Goederen foo hacft niet foude kennen wor-r den uyt de voorfz Schans gevoert, ende dat dien vol- gende den Commandant daer binnen begeerde te vfir- blyventot dat het eerfte met hetlcftc daer uyrghe- bracht fai Zijn,dat in fulckcn gevalle den gemelte Com- mandant oen goede veriekerdc poft binnen de voorfz Schans fai allìgneren ende aenwyfen, om door Hoog- gemelte fyn Vorftel. Doorl. met Troupes van haer lentie baec obec fpcctnltjclt toaeren bebancl^ciibe t ©attopber^ambe gbeincUc igeecen Ijaete l^ooab lEog. etöfputfecDen oürccfccibeect foubcbjojben bat bacc <Sb, met cnbe nebenjj ben oebacijten i^cece pjinrebenooöigljeoibjc^bJilbenfïcllÊn/ ten cpube bat be boojfctjjcüe Dyleifchans I)oeeec|)oe Heberin fiaetüan bcboojlijche btfcnfie aö^biacbt moge too?» ben / enüc bt betiebtnabc ban bic» / Β&είιβεη niet commuincatic cnbe ten obctfiaen ban be j^eecen aSebeputeecbcn banbe ©o^llban Ooft-Vricflandt, bolgöensi enise in confoiniité baube acte bp ben oöe· mcitcn Bojfï ban Ooft-Vricflandt ten bfljoebcn ba» ! {jacelloogtj JlSoa· obec enbe tee faeche banbc boo?:: fcöicbeDyJerfchansoepafreect / b?ccbcc Bbenientioa neertinDaccJ^oog&jlöoa. ccfolwticbanbendrieen twintighften lanuary IcHlebcn/behJelcfie ijacc Cb. neben^ CjL'ttact ban bcfe iSefoiutte coppelgclt toc> gi)efonben biierbt om te flcecKentot betfeibec nae» ticbtingtje : ^e^ fouben !)aec €b. be booinoembe (^eecen ^ebcputeccben banbe ban Ooft Vriei> landt afb;aegenofalOacc#enning{)entatD(t boen banbe boojfrüjcbe befiebinglje noobia{) in boojcacc toaecen/foo niet befelbe aeiifeggfjcn bat bete fcoenc onfio{ïcnbanb)eal)en{iacc ^oogi) jQog. boo; cnbe ten üetjoebe banbe raeecaijemelte ©o^fl betfcBooteu foubenbKi^ben : ©atbipbec^aenbcnmeccgcmeite i^eece pjince gefept foube b)0}ben bat befelbe in ggcc bolgge ban öate Jloogö JIEog. cefoiutie ban ben ne- ghen en twintighften April lefllcben be b00jfc()?cbe Dylérfchans boo2 bc |©ilitie upt be nacfl g!)flegt)ene ^Ojten ban Lieroort, Langacker Schans cnbe Bel- iingwoldef(>obanigl)b)übebocnbefetten / aiébefels benae bc iegijentooojbiaöe coniunctuce ban töben cnbe faecltcn tot be meefie bccfcccficctDept cnbe fc» citcitfpt bfc boa;fc|)jcbc ^cljanfe foube bebinbente Dcöoocen / mitfgabci·^ befelbe ^cöan^ boenbctficn ban bc[)cio?[ijcU Canon / Ammunitie ban «@o?logi)/ enbe anb2c nooQigtje behoeften baec toe gljeccqui- cecct. ©at flilc 'tgene boojfcöicbe alfoo bcrtitöt cnbe gDccffcctuectt ooclt alle be bupten biecchcn nae De&oorrn Bljc(Iei;Öt ^nbe/fpne ©o?|ielijcfte 5000^8 InrötigöeptaUe Öeceffeccnbe Mcou^e^te ^eectctibe 'tcËoet / mcbeboo?fcö?ebcbJilbebóEntocbec6cfrcii tetplaetfe baecfe op fpnoab;e toacccnupt ggemac» cijecct (obetfenbenbe baecbaneen pcttincnte iiific acn !)aec i^oogg Aog. ) om alba» te betblgben tot inabcco?b?eban bate ïiooaö lEog. enbe tee felbec plaetfe Ijacceretqurpatenten afte toflcljtcn / om ban bacctoebecteheecennaeljarc bootisBe ©uacnifoEfl nen / betoelclte boch aenflont^ enbe fonbec bojbecc cefumptie ban Wen afte toacijtcn gebepcfcljeEct cnbe afgefonben fouben b)o;bcn / gciijckoccft patenten gebepefciiecct euQc afaDefonbcn foubcn too;bcn boo; be Compaenieit banbe ^ecgiant jl^ajoó; Ploos ban Amftelommeupt be Bourtaoge taebec nac Baf- i feit te matcgccen / boo| be Compagnie ban Capi' tepn Robbert Sanderfon niebe Hpt be Bourtange nee Swol, banCapitepnban ZuylenvanNatcwis upt be Langacker-bchans nae Deventer , ban Cflpitcpn Uytterwijck mebe upt be Langacker-fc^ns na Cam- pen ; ban Capitepn Wefterbeeck uptXieroorc nac Stccnwijck tnbe ban Capitepn Tidde van Huinga ,· raebe upt Lieroorc nae Delfzijl. aSpbet^i^ btcs flaen bot oet,ibe opgliemclte @ecccn gate ]|oogt) l@og. ^cbcputcecben te belbe fouben abefciijebcn tpojben / batba£C4Bb.acnbe j^ecccn d^cbcputccc* bén banbe 3^ojfl ban OoftVrieüandt biilben cepje.· fentecen / Dat f)aecl|oogl) Mog. banbe goebe con» buite enbe bao?fïcötiBï)ept ban beu fclbèn ®o|fl fou. ben bectoacljtcni / bat öp pcft In Béne nabece onbec· banbelinge met Den üeec SSifTcbop ban Mutifter foube inlaten / nocfite oocR acn ben feibcn cenigfie pcnningljelibenianueten /'fonbcc Daécban alboo* ccn^ nab^ hetiniffc cnbe communicatié te gcben acn baecigo. jQ^bg. ütEpntelgcKi^ noti) goctgebonben Dat Bbefcljjeben foube teojben aenbe meergDrmelte Jgcercn <0cbeput.te bcIDc/bat öaec ì^a.MogMftìbf bebanchunbooj gate tnoepte enbe bigllantic gcbup^ cenbe!]aeÏ|egéntboo}bige ComtnifTte genomen cnbe
1664,.
©dier
^rgaii.tì
jincif'
«iena
tm't.
iimiiii- tfcii.
Schans fai allìgneren ende aenwyfe^om door Hoog- gemelte fyn Vorftel. Do( Ho. Mog. befet te werden.
Aldus geflooten en gearrefteerj: tuflchen fyn Vorft^ Doorl. den Heer Prins Willem Frederick van Naifouwj &c. Generasi vande Troupes van haer Ho. Mog. aen de eene zijde, en den' Heer Nicokus van E/uirw/i Com- mandeur vande Dylérfchans aen dc andre zyde, in dato als boven, in't Leger van haer Ho. MÒ. uyt het Quar- tier vande Hoochgem. fyne Vorftel. Doorl. tot Sta- jpelmoer. geteeckent "i· · · ''
W.i L L E Μ F R E j) E R. I c κ .Κ Z.U HaJJou, Nrc. VAN Elvervelt.
DCn negendenJuny OiBoojtiJit tappojt ban òe ï^eccen^ipperda tot Bujrfc enbcaaojc Ijace ! ^ fêo. 3®αβ. ©cbcputcecben totte faechen ban ©o|l-©?ieflanöt / nictenbeneben^ ecniac Igecccn «SerottimittccrDen upt ben Saet ban ^tptc / oiJc» «amlneect ö^bbcnbe be cefpéctibe fiailTibcn banbc J&eeccn fjacc l&boaf) .fBos. <©ebepateccbcn te ©etbe initfgabcc^ ban benUcccc |^?ince Willem Frederick Van NaiTauw i olie, BijefamentlfjcB ió't aica&fc tot Stapelmoer betl elften enbc vierden btfc^ ccfpertlbe tacchenbebc bccoberinaöcbahbeDylerichan«, met bcnsDcboIggeenbeaenltleben ban bien : ^^accoti φ goet8[)cbont)cn y Dat aenbett ggemdtenilcece ^ince / foube toojbcn aeccfccibecct bat &arc ©ftoflö ^og. voiltòm'en cóDtentcmént enbc faiig"factie 0= P^tfpnegóedfe cohduitc, vigilanti,e, enbc arbeydt, h Sl'^OiftÖKbe eipebitie eöebiupc&tenbe gefiabt/ Babben Böenöttim j enbe ftiie Jlojlieltjche (Sfceï.
QÖe«
en ο ο RL ο G Η. νF/>r-en-veertìghfieBoecL 3 3 |
-ocr page 53-
S A IC E Ν van S Τ A E Τ
|
tóöA, Betoont / cnbtfeetojjlebefflöe Commiflte footoati»
___neecöcnfnneöouümtianDcfcbace ©o: .ïlÉog: ce·
folut ie boo| foo Deel Ijact afngincfe/fouöE tpeferi upt- gctoercfit / fouöcftintJoUracften / Datfe otìecfulcj; oïé öan anifiont^ Ijfi^toaert^ tnilben toeöeclieccti cinbant)ac£ beccicfjtingljE monDelinQf) cappojt te boen aeri be BtcaaÖetinaE.
isrjttogt ©ECammanbeurijaööebccfocDtecniaebaoDcn/ iien t om benSöiflTctjop tebettoittigm. Item, DmDepa= itèi'f^'"' i'ïïabfiUEnioscntocgbneiticn / Bepbetoieriafgljes ' fïagcn. ©e brfafïeDe «©fiiecari batibe ma--
jjeil^ van den Honaert, 0Π1 hondert vijftigh tnagEH^
tot tcanfpojt ban ïjaec 95agaaie te becfcljaffcn. Igct «iSuarnifoen ben negende boojmibbaa!) ten elf ups ten uptgctcocftEn/fieccït hondert feftigh|®anibte <n rpen cn aeleben maccDeecbc / tachtigh fo fiecftEit al^ nequEtflEn bie oji öe ItiagEn^ lagen/EnbE tDaec ban be tticcfïE tooren DefcftaDiflt boo? be fplintec^ en fpanec^ banbe paiiffabcn bfe jpet Canon toijbt cn fijbtl tii^bbe gcfmEten : nocft Eenige biE op bc boojfj toaaen^ pa» ficn/En öon De genE bie baec lip be tbacftt Ijabaen/toa^ een in allfsi fìeccii obic be drie hondert.iBan, Pjin^ a©f(lfm ijab De Commandant ncben^beilEec^iin^ ban Tarente '^mtbDagijé bp ficl) ten eten / betoelcfii ficD alfcfintg tnoöefï enö'e beleeft betöonbc/enöe ber= taonöeTt te ^jn / bat Ijaec i^a JIBog. (ob cén fcljoone cn Deftige IKilitie toaren{jebbenDc. Itéen öaöör tot tcönfpojtbaii öunncaSagagie beilecnt hondert vijf- tigh i®agfn^·, ntaec mibbelectotjle toaren baec oocfi een goet aental uptf^t Sticht Munfter aeöomcn/bif ^ een gebeelte banbe ohfc toeöec te cugi) fijn gefonben. be anb?efojSeöcrlaMbtfcaI^ lifönnfïEcfcöEtoagcn^/ tatert een efco^te ban 4.. Compagnien tE poert onber ï)ct belEpt ban isen i^eec en .msajoo? Ginckd totMep- pen toe / ineöe gegEben V enbeoocftbe^/iagtec^ fgnbeecnenCapitepnCalcarEn ïuptEnant Cloot, op iictinflanDigöbcgeetenbanbeboojfs Coraniani bant/bie fïcD baec liet aEngelegEn jijn bEn 7. gedimit- teerc. giefe fijngetoceftalle bi i|ooft-©fficleren ban|}et<@itacmfoen/enbeberEft gebbenbe maeceen ©aenbel geronimanbecrbe ièolbaten riiet ^ecgcan= tenuptberfcijepbe^ompa&nfen; binnen be Schans, taa^ alle^ bobenmaten befolaEt en om becce gefctjoc» ten / entoaec BlJfenblijbenbepIaEtfEmEer obErigö al^ljiec enbe baec in gaten onbeebe JBalïen / iJoti nenbe ciberà booj 'tCanon enbe (Sjartaben niemant buprctti
©ίίη^ Willem gaf een treffclgctté ööftupgeni^ in een ^?ief aen Ijaer ||o. ΛΒεώ- tot loföan alle betfel» bec fjooge enbe lage ©ffïcieeeii/ bat ftp fIcB ten Ijoogi (ïen öabÏe te roemen obec betfelbec vigilantie, gewii- ligheytengehoorfaemheyt) enbefjaec bebónbenban foobanigen Rcijgtó-eppcbitie/al^ baec )||o|pog.fou» benftonnentoenftöEn / toaecban fp Bcfamentlijcft; enbe ilcfi in't öpfonbec/boói foo beel fiacec in befe tp' pebiticdccàfìc baec toe Dabben flcftabt/ qeiipeaöfaciit Dabben.
g&ei|eecf?in^Beeftbpcbeco?b?eircfipU totflecÖ»' tiriaebanbe^pjocöE^'/ eW atibece ttiiecflw ijan bup» ten/en tot cei^càtie ber tolercfteti bàri 6fnn?ti, <©nbcctuffcSen nuam be Üeec^ofcicötfc batiöoft.! Vriéflàiidt bpbe il|cécèhÖqecl|o.|iap)j/#ecóiiihiit=. teèrbelü, tót Scàpelraòer V ^ec beltfilt mftêfRenbp bàt baegfjen^ben ï^eet:'23iirc{)o^aeh benitperjl&flifi ban' <©ofi-®?iéfiatïbt eribebectjolgljengóocSöfh bcjTelf]^: <l5emac|)tigl)betot Wener, toa^gétóért [έεφενε not. taHiléinfiriuaBe,. tfitbercnöf om tEffbfieirt EÊit fsi» tBEgocIgue anttotioibf q^ be pjefeiitatìé bl| UH bgnbc' Söbebaifiberi gBétriélbeii^lecce iSSiffcBop κ iraentÉlifierben / òW aeti te nemen bHcbncppt ban cònttftttieiontìijfiln ben Hage gepitijecteéctyciibe ges ififeccfctlMfiaec ìIò/TOcìb. cefölütie^^iijifn vijf pa rwintigfiften öEr bóoitébcn Jp flcnt / Rif t i^^Ejgiiigif
dèïtighiiéii Jigap feflicn h yieienléfligh, bp |
tocl£;hcbe;ChlacinB6eboo?3CBebenbii«bibatbefeIbe i 66a. <©ebepijteecben ten boojfs bage J en alfo boo? bÈ ej;·» — piratie banbe tUDt bec betaufle fUlflarit/acnaenomtn batibenljaec purictueitjclt te rraïilecen naecbenitt' Öout toan't boojf; concept ban conbcntie,
©eJ^Eecpmi^ÖecftbppjobifïebenCopit. Cock cap. gefiElt tot dommanfteur inQe ^ctjan^ / bacc Ijp na» mael^ bp ijaec go. .iHaog. gecontinueect. manoeut
©en een en twintighften Ijct SegeC ban Stapel- in öe moeropacbjoocften.
tiec boo? fijn göEfieltbememorien eiibebebopcen " ban ben Hepfeclgclien JSSinifiec Friqucc. ^00 bacfi al^ be Dylcrfchans obEC toa^ / toiECbt aoft aebonben αεη ben ftepféc te fenben ben bolgenbcn 25?ief / baec ban coppe toiecbt gegeben aen ben ì|eec Friquet om oocfi te bienen al^ antb)oo;t op Hjn metnocie/öP nam feet Qnalijclt bat in plaet^ ban te antiuooiben op fijn memocie / men fcfj?EEf aen Den fóepfec / bie niet fjab^ be Böefcöieben ; enbe in befcn SSjief asn ben ItEpfec/ toa^ niét een Üjoojbtgcmelt ban ben ïgeec Friquet, enbe toattec in fiont / hoe hoogh fy éftitneerden fyne interceffien > bat fulflc fpottelgcltbia^/ bjant fp baec aen in't minfie niet baboen geDefeceect / maec cecl)t conttiacicBEbacn; enbe bjat bacc in ftont / hoefeer haer de goede nabuyrfchap met het'Roomfche Rijck, ende alle de Leden van dien, ter herten gingh ; Dat
fulcitiS nube rECljt rontcarie blcech / alfoo befe ^taet Öft Kijcii aengceep in't Weften op een tijbtal^De ©jootenTufckfulcR^belJEin'tOüiten, toacc obec alïE ïietir-39o?rtrn en ^tenöcn be^ Ötjcft.é öaec 3©ai pfiien baöbcn Bcconjungeect.
^at bcfr gantfcfje Söjicf in pïaet^ ban juftificatie, nicttoa^aljSEcnc infultatie; toant alftfootoal / biVöe ^i(TcöopftjneconHni(Tie mi^jupcïite / bat ftóifj;D0J3? ben ^iaef ban Ooft- Vrieilandt nioep too?» öfM geftlaegbt aen ben ttepfec enbe Ijet iStjcïi / Dat in allen gebal öaec #0. iBo. ageccben bnptcn öaec tee» citop?/enbEopDen nptoprmÖtjcIt^ boDEm : fobat ooclt öaEC Mog. bupten p;opoo|l/ inbE felbe b?icf (ielben beel bittae bectotjtinaöen / al^ tegen een U- iurpateur enbe Vyandt. MaccOegEeC Friquet moefi bencRen bat befe i^taet omtrent Ooft-Vrieflandt , oocii anbje nabupcige àlanben/ in làngObupctse pof<> fefTietoal ban teeaen Baec intecefle te boen taatöaec b£|ibocj)tc:falus Pa.tris, bebeBoubenië ban't ©a» beclanbt i^ be hooghfte Wet, Bet hopghfte recht, on* bec 'tiaieicli/ met be màcBt béfileét jönbe / alle anbjc gcfcBjében confiitutien enbe toetten moeten bnpgen: tuie en pjactifeert bàt iiieti , 't3|^nocBtan^,öE bene aeopent aen anbje / beocf cafiE enbe macöt Bebbenbe/ befaelijcK^ te boen/ gBe» iijc{iin'tbolBfnbe2laec i^aöebleecftenaenben Bif- ichopfelf^/biemennuin fofilepneacBtinee fiabbe., ^ bJil nocBtan^ niet cquleui; enbe fatfoen gBe» baén toefen/ Enbe baec toe bienbcbefenbiicf/ bie sf^ Itjchalle^/ fijne bebupbinge Babbe pro captu ledori^j na'ibegciipbaribenaefec. , ,
Doórluchtighfie y Grootmachtighflex Qaver- winndijckflé Κ Έ TS E R? '
Kèyfiê^cke Màjejìeyt ial :ont!wijffelijck vab
Vin
pretext van rechtelijcliie executie, endé daer toe ac" se J>ruycké,nde\iwclK.eyférlyckeM^ Com?
miffle,' by wegen van fu^rife, màe aïiufk hofii'Ur ' ifjrf tegens den Vorftva» poJt■.VrU'βa«dt 'o^άtQt^v^^ feti yan defen ft^if heëitgdieven te qn^rnemengti in'i: werck te ftclJén : Wy hebbeacoc :^och top de yopffchrevefaecke r iptallp beienclfelijckc modci· ratie cpde baadden ^ gedifr
féreert u Wc KeyfMyck^ejefitytdiiÏX óver onfc recljtr vaerdighe end^ wei gh'eïfóndeerde dolcaocien toe tc tréiigen, hcbbcflde. yan tijdt tot tijdt in vaile hoopq geilaen, dat defelvé faecke by amicablecompofitie iot aller2ijt;s redelijcJccppieBteniciUjgheterRiineert end? Vyc d? wege gejey t fepe werden 3 daer inne ons
tegen- |
-ocr page 54-
|
ι66Λ, teghènwoordigh buyten alle vermoeden gefruftreert vindende , door de vreemde ende orbegfypelijcke ^ " proceduyren ende handelingen van den hoog-gemel- ten Heer Biflchop : Soo hebben wy niet langer ken- nen ftille ftaen uwe Keyferlijcke Majefteytmidtsde- /enklaerlijckaentewyfen , dat den felven Heer Bif- fchop fich , in'c gene voorfz is » geeniints als een gherechtelijck Executeur , maer als een openbaren Vyandt ende onrechtvaerdigh (Jfurpaceurgedragen heeft j met verfoeck dat de felvefoodanigen ordre ghclieve te ftellen , endedievoorfieningete doen, dat alfulcken commiflic , als tot executie van de be- wufte Lichtenfteynfche fchult, by uwe Keyferl. Ma- jefteyt op hem foude mogen 2.ijn gedecerneert , van nu af aen,anderen van meerder moderatie en befchey- dentheytgedemandeert, en hy oock in 't toekomende van de laft van alle richtelijckc executien } immers van die gene, die omtrent de Grenfen van defen Staet foude moeten te werck geleydt worden, by uwe Key- ferlijcke Majefteyt ge-excufeert moge werden.
Wy fulien alhier niet ophalen , hoedatden hoog- gemeltcn Heer BiiTchop in een tijdtdat wyhemby MifTivebekendtgemaecktbadden, datwy alhier be- figh waren omby een te verfamelen , ende vervol- gens aen den Vorft van Off/?· te furneren de penningen , die de felveaen den Vorftvan LkhteH- fteyn te betalen fchuldig was, met verfoeck dat hy over cenigen tijdtmet fij ne gedreygde executie tegens den gedachten Vorft van Òofl-Vmflandt foude willeri fu- perfedcren, jae felfs na dat hy onsdaer op in foodanige termen gerefcribeerthadde, dat wyons dicnthalven t'eenemael geruft hielden, fig heeft laten geluften met gewapende Mannen te approcheren de Frontieren van deien Staet,doende de felve marcheren onder het geficht vanonfeGuarnifoencn , ende niet alleen daer mede by furprife te occuperen eene FortreiTe van den hoüg-gcmelten Vorft van Ooft-Vrhflandt gelegen en ge-enclaveert tufifchen notable Forten van defen Ütaet, op al fulcken Poft dat wy daer van met groote reden , konden ende moeften hebben ombragie en ja. loufie, maer oock figh aldaer in aller haeft te fortifice- ren, doende ten dien ƒ»« de plaetfe van binnen en van buyten met nieuwe Wercken, Kanon, Ammunitie van Oorlog en Vivfesin abundantie verfien, fodanig dat daer uyt aen de geheele wereldt openbaer wierde, dat hy gemeynt was aldaer Poft te vatten, ende die te blyven behouden > allesfonderonsdaer van te geven eenige der minfte advertentie, veel min communi- catie van dc redenen waeromme , en van 't eynde, waer toefulcks by hem ondernomen wierde, contra- rie de gerecipieerde prailijcke ende de ordinaris civi- liteyt in fulcken cas tuflchen de Nagebuyren ghe- bruyckclijck, tot voorkominge van alle wei-gegronde fufpicien ende ombragien.
Ende alhoewel wy mits dien wel overvloedige gele- gentheyt, oock rechtveerdige oorfake hadden om de voorfz Kryghs-volckeren van daer ilico te doen deflo- gerenj te meer alfo de voorfz feytelijckheyt onderno- men wierde in't Graeffchap van Óofl- Vriejlant, wefen- de een Landfchap van over veele jaren herwaerts door verfcheyde tradiaten en andere yerbintenifle aen defe Vereenigde Nederlanden fodanig geattacheert,dat het byna voor een Frontier van defen Staet moetaenge- fien en gerekent worden ; in dier voegen oock dat het voorfz Graeffchap aen deeenezyde in alle occurren- tien by onsisgeprotegeertj en defen Staet aen d'andc- re zyde van 't ielve Graeffchap, de arbitragie over dif- ferenten tuflchen den Vorft en de Stenden ontftaen- de, gcdefereert is geworden j foo hebben wy nochtans in defen volgende onfeghewoonlijcke moderatie en langmoedigheyt ( daer op den hoog-gemelten Heere Biflchop, fo 't fchijnt, gemeent heeft buyten bekom- meringe te mogen fondigen ) aen 't gene voorfz is, by ons felven wel willen geven de favorabelfte interpre- tatie, en dienvolgende alle de voorfz omiflïen ) infor- nialiteyten en andere confideratien over 't hooft fien- de,ons gedragen even of fulcks alleenlijck worde on- dernomen, om den Vorft van Oofi-Vmjlmt daer door des tc cfficacieufer te difponeren, en te ncceffiteren, |
tot op-brenginge van de penninghen die hy aen den 156^4'
Vorlt van Lichtenfteyn te betalen , fthuldig was, ja ....... .
dat meer is, hebben wy voor foo veel en voor die tydt uyt vredelieventheytj ons eygen verkregen recht wel willen ter zyden ilellen, zijnde uwe Keyferl. Maje- fteyt niet onbewuft, dat hetgemelte Landt, 'twelck in manieren voorfz by den hoog-gemelten HeerBif- fchop geinvadecrt wierde,albereyts aen ons veronder- pantjen gehypotequeert was tot verfekcringe van ver- fcheyde capitalen,by ons fo acn den Vorft als Stenden van dien verftreckt , maer wy willen vaftelijck ver- trouwen dat uwe Keyferl. Majefteyt nevens ons ver- wacht hadde, dat den hoog-gemelten Biflchop noyt foude hebben derven refolveren tot dat point van on- rechtvaerdigbeyt, en in die onvoorfichtigheyt te val- len, dat hy voor de geheele vverelt foude doen blijcken en betoonen, dat hy perfas ληΙ nefas. het geoccupeer- de wilde behouden, en iijne pretenfe executie bly ven continueren ,onaengcfien de penningen , totinvor- deringe van deweicke de felve executie in fchijn ghe- daen wierde, gerechtelijck en ten vollen wierde geof- fereert; wat ons aengaet, wy willen geerne bekennen, het felve te hebben aengefien, en gehouden voor een enome en molerable den Vorft, ende het
Landtfchap van Oofl-Vriéflandt voornoemt, ende met eenen oock voor eert onlydelijcke kleynicheyt en ou- trage defen Staet aengedaen, ende dat wy dienvolgen- de , om de redenen en confideratien hier boven aen- geroert, in goeden gemoede niet hebben konnen nog mogen af-wefen, den hoog-gedachten Vorft en ghe- me te Lantfchap van fodanige oppreifie na vermogen te helpen bevryden, ende met eenen oock ons eygen recht, fecuriteyt en reputatie na behooren te bewaren en te verdedigen ; edoch om oock daer inne een extra- ordinarife preu ve van onfe patiëntie te geven, fo heb- ben wy, al voorens onsgerefolveerde dienthalven fi- nalijck ter executie te ftellen,den hoog-gemelten Heer Biflchop de vooriζ fijne gepleeghde onrechtvaerdig- heyt, door eenegcraifonneerde Miflivevoor oogen geftelt, enhemin'tbreedeaengewefen , hoeonver- antwoordelijck het was, dathy uyt het Stift Munfter vertreckende, authorifatie en laft gelaten hadde, om 't gene op de voorfz Lichtenfteynfche fchuldt verfchee- nenwas, by executie van de Pachters en Huyflieden inOoyi rWi^iiWiaftehalen ; hacronder Militairebe- dreyginghe fommerende binnen een maendt te ko- men betalen in de Deylerfchans 5 ende alhoewel de volle fomme die men alfoo by Militaire executie in- vorderde , voor de expiratie van den felven tijdt, foo wel in de voorfz Schans , als ter plaetfe waer de beta- linge van dien volgens gcmicckt beding moefte ghe- fchieden, gherechtelijck was geoffereertgeworden, echter de voorfz fijne geauthorifeerden verklaerdc hadden niet gelaft te weien, om de voorfz aengebo- den penningen teaenvaerden , veel min om daer op de begonnen executie te laten varen, en de Volckeren van de vooornoemde geoccupeerde Schans te doen af.trecken, ende dat by alle de wereldt voor eene in- fupportable aSie aengefien foude worden , dat men het geldt by befwaerlijcke executie tot verderf van Landt ende Lieden foude willen invorderen en ver- wcygeren het felve geldt'vrywillighlijck in't geheel en ten vollen geofièreert wordende, te accepteren, omme onaengefien foodanigen complete oblatie het geoccupeerde en geapprehendecrde, onder fchijn van fodanige pretenfen executie, te bly ven befitten } heb- bende den meer-hoog-gemelten Biffi:hop op de voor- fchreve en meer andere redenen, by de voornoemde onfe Miflivein 't lange gededuceert j gantfch ernftigh verfocht, ten eynde hy als noch tot voldoeninge van 't recht ende gerechtigheyt, mitfgaders tot voorkomin- ge van onheylen onder betalinge van de voorfcbreve geofFcreerde penningen, de voorfchre ve Schans fou- de gelieven te evacueren, voor feeckere korten dagh by de voorfz MiflSvegcprefcribeert > zijnde oock tot meerder confufie ende overtuyginghe van den fel vet» Biflchop, aeti hem oblatie gedaen van noch een ander termijn , die volghens het voorfz bedingh binnen weynig dagen mede ftonde te verfchijnen > infgelijcks
aen
en OORLOGH. ^Vter-en-veertighfleBoeck 35 |
-ocr page 55-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
aenhcm voorde voorfz evacuatieop te leggen ende te betalen ; ende alhoewel wy daer op in verwachtin- gheftaende , dat fatisfadtoiren aenbiedingegeaccep- teert, endede voorfchreve evacuatie daer op efFeöi- ve ghedaen foude worden y onfe Troupes binnen de Grenlen van defen Staec ghehouden hebben > tot dat den voorfchreve geprefigeerden dagh overftreecken isgeweeft , foo hebben wy nochtans daerop van de zydevanden hoogh-gemelten Biflchop geeneande- re effedten vernomen , als dat den voorfz daghaibe- reydts overftreecken , ende dienvolgens onfeTroe- pesalaenhet marcheren wefende , alhier verfchee- nen is den Heer Domdeecken Brabeeck , afgefonden van den hoog-gedachten Biffchop, die met Gedepu- teerden uyt den onfen in conferentie komende , daer toe inftantie gedaen heeft, dat wy de marfch van onfe Troepes foude willen doen ftille ftaenjen onfe Wape- nen lurcheren, ter tyde en wylen toe,alles in der min- ne foude weien afgehandelt,daer toe hy verklacrdc al- hier met goede laft en difpofitie te wefen verfchee- nen ; doendenietteminteghelijckblijcken , dathy niet van mecninge was yets diredtelijck met ons, maer wel met de Heeren alhier aenwefende Gedeputeerde van den Verft van te handelen , ende
mits dien na gedane ο u vetture van de poinilenjdie hy geerne foude fien , dat in de voorfz handelingequame te influercn , defen Staet verfoeckende de ghemelde Heeren Ooft-Vriefche Gedeputeerden, tot acceptatie van de felve pointen te willen helpen difponeren ; waer toe de gemelte Heeren onfe Gedeputeerden haer niet alleenlijckvolvaerdiggetooni hebben, te weten , voor foo veel de felve pointen waren conform de fen- tentien van uwe Keyferl. Maj. Rijcks Hof-raet, en het voor-geroerde accoort van den 'vierden Sep. laeclt-le- den, daer op gevolght , macr noch daer en boven be- fpeurt wefende eenige bekommerioge aende zyde van den Biflchop, als ofwy namaels wel eenige verhinde- ringe loude mogen trachten te doen tegens de execu- tie die bet in tyden en wijlen nodig foude mogen we- fen in 't werck geftelt te werden, tot inv orderinge van de refterende termijnen by het voorfz accoorc bedon- gen,hebben de felve onfe Gedepureerden daer opaen- biedingegedaen, van dat wy den Biflchop dooreen folemnele belofte ter contrarie onder 't groot Zegel van den Lande, dienthalven volkomentlijck fouden geruft ftellen ; en na dat den gemelten Heer Domde- ken getoont hadde, in "t een en 't ander te nemen con- tentement en fatisfaftic, fo heeft hy in't ey nde daer by gevoeght, dat hy noch een ander point foude moeten voordragen, foo wanneer alle't felve volkomentlijck foude wcfen geadjufteert, tot ouverture van weick ge- referveerde point, hy fich in de felve conferentie, hoe feer de faeck oock waerlijck geprefleert was, niet heeft willen laten difponeren , maer in de volgende confe- rentien daer van openinge gedaen wefende, is bevon- den dat hetfelve was tenderende, ten eynde wy foude willen af-gücn van een gedeelte van de fekerheyt, die wy van den Vorft van Ood-Vrieflant by formele con- ventie bedongen hadden , voor de penningen by ons aen den fel ven Vorft,tot betalinge van den eerften ter- mijn der voorfz fchult cfFedtivelijck verftreckt ; en na dat hem Heere Domdeken vournoemt, onwederleg- gelijcke aengewefen was,dat het voorfz point den Bif- ichop fijn Meeftergeenfints was toucherende, alioo hem niet anders ftonde te beforgen , dan dat de pen- ningen den Vorft van Lichttnfieyn competerende vol- gens de voorfz fententie en gevolgde accoort aen den felven wierde voldaen, en dat hem daer tegens van fij- ne zyde ftont te prefteren en te efièdlueren, dat de ge- occupeerde Schans ge-evacueert en aen den Vorft van Oofl-Vrttflant gereftitueert wierde, fonder fich verder te bemoeyen met faken hem niet concernerende , maer die te laten tot direöie en verantwoordingc van de gene dien fuleks aengaen mochte, foo heeft hy fich oock eyndelijck laten difponeren , om daer van af te ftaen, en alles ondqr beneficie van voor-geroerde be- lofte by ons te doen , ende fchriftclijck uyt te geven, met de gemelte Heeren Ooft-Vrieflche Gedeputeer- den te fullen adjufteren, en finalijck fluyten, veribee- kendc dienvolgende dat wy daer op ilko ordres foude j |
willen laten af-gaen, aen de Troupes van defen Staet .....—-
doenmaels voor of omtrent de voorfz Oeylerfchans geavanceert wefende, tot ftilftant van Wapenen ende lurceance van allefeytelijckheyt ; maer als daer tegens mee goede redenen verklaert is , dat fuleks foude ghe- fchieden , foo haeft als de. voorfz fake met den roeer- gemelte Heeren Ooft-Vrieflche Gedeputeerden fina- lijck foude wefen geflooten , en verder of anders nietj foo heeft hy fuleks voor af niet kennende obcineren , voorgevende met de Poft die doenmaels alhier ver- wacht wierde , noch een nader laft van den Biflchop fijn Meefter tegemoet te fien, ende dat hy derhalven voor behielde indien de felve laft fodanig mochte {eg- gen, dat hy het voorfz verfproocken adjuftement daer mede niet en konde over een brengen, dat als dan het verfproken voor niet obligatoir foude moeten werden gehouden ; welcke iterative referves j alhoewel onfe Gedeputeerden met reden gantfch vreemdt waren voorkomende, foo hebben de felve echter haer daer tegens riiet geformalifeert, maer voor gocdt opgeno- men, ende dat dien onvermindert het werck met de Heeren alhier aenwefende Gedeputeerden van den Vorft van Ooft'Vrieflandt foude werden geadjufteert, in verwachtinge , dat alles ter goeder trouwe wierde gehandelt, en dat na foo competenten fatisfaélie op alle het gene den Biflchop tot verfekertheyt van de betalinghe aen den Vorft van Lichtenfteyn te doen , een ighfints hadde gedefidereert, of oock hadde kon- nenof mogen delidereren , hetonmogelijckfcheen dat van dele zyde eenige andere ordres konde werden verwacht, dan die ftrccken foude om het beilnyt der voorfz handelinge in alle manieren te verhaeftcn, en hetfelve geenfints aen faecken hem niet concerne- rende te accrocheren i maer wy hebben met verwon- deringe aengehoort, dat den voorn. Heer Domdeec- ken korts daer aen vtrklaert heeft, van den Biflchop fijn Meefter foodanige ordres te hebben ontfangen s dat hy, fonder de fel ve diredtelijck te contravenieren» het verfproken niet konde voltrecken , fuleks dat het geheeJe werck daer op wederom interrupt gebleven is; niet tegenftaende oock tuflchen den gemelten Heer Domdeken en de voor-gedachte Heeren Ooft-Vrie- fche Gedeputeerden albereydts een concept van ac- coort was ontworpen , 't welck met eenige correétie en ampliatie , voornamenclijck ten aenfien van het point mentionerende van de quitantie , waer op de voorfz penningen ftonden te worden ontfangen, en de cautie oftefecurlteyt veor alle namaningeaen den Vorft van Oofi Vrieflant te geven : fo wel by den felven Heer Domdeecken buyten de receptie van de voorfz fijne lefte ordres, als by de ghemelte Heeren Ooft- Vriefche Gedeputeerden fina ijck gefloten ς:η geteec- kent, mitfgaders daer op de begeerde furceance van onfe Wapenen iltco geordonneert foude zijn geweeft.
Wat concepten of reflexienden hoogh-gedachten Heer BiiTchop, tot foo irreguliere handeling en proce- duyren mogen gemo veert hebben, is ons onbekent, en hebben wy de felve eerder konnen admireren als be- grepen, voornamentlijck fiende, dat omtrent acht da- gen verlopen lijnde, wederom een afgefonden Secre- taris van den felven Heer Biflchop alhier verfcheenea zijnde, met een pretenfe Ratificatie van het voorfz ontworpeneaccoordt, 't welck den ghemeiten Heer Domdeecken, op allegatie van de redenen hier bovea .geroert, geweygerc hadde finalijck te fluyten ende te teeckenen , fonder dat den felven afgefonden Secre- taris eenighe Brieven van Credentie ofte van addres, aen ons heeft medeghebracht, ofte oock anderfints van fijne quallteyt eenighfinis konnen doceren. Wy fullen geloven dat uKeyferlijckeMajefteyt, nevens veele anderen fai blameren onfe creduUteyt daer op betoont, maer niet te min » foo willen wy oock ver- trouwen dat uwe Keyferlijcke Majefteyt ende een yegelijcken daer uyt bant-taftdijck ial belpeuren, hoe verre wy on» ten aenfien van de interceflievanuwe Keyferlijcke Majefteyts Minifteralhierrefiderende, cade uyt finguliereghenegentheyt totonderhoudin- ge van alle Nabuyrfchap met het Roomfche Rijck
in 't |
-ocr page 56-
en O O R L O G Η. 'tVier^en-'veirttghflé Boeck. 3 7
|
in 't generaci, ende met alle de Leden van dien 't par- ticulier, felfs tegens alle gebruyckelijcke ordre tnde forme ingelaten hebben ; ommé alle feytelijckhcden endeextremlteytcn tegens den hooghgemelden Heer Sifdof te vet hoeden ; Wy hebben de voorfzpretenfe Ratificatie overgenomen uyt handen van een Ferfoofi diü noch Addres noch Credcntk aen ons wiile te exhi- beren : Ende alhoewel de ielve in onfe Vergaderinge voorgelefenzijnde, bevonden wiert dat (hovende palpable informaliteyt daer inne bcftaende, dat gheene Ratificatie kan vallen, daer geengcceeckt-ntaccoort is Voorgegaen, ) oock daer omtrent noch de befte trouwe niet en was gepleegt, ten aenfien het voorge- roerde concept van accoort, daer inne niet ibo als het alhieringefchriftevervatwasgeweeft, maer metee- nigeeiTentiele veranderinge endeuytlatinge vaneen gantfche/iinWi ftondegeinfereert: Soo hebben wy echter alle het ielve al mede qyt vredelicventheyt over 'thooft fiende, door Gedeputeerden uyt den onfen na- der met den voorfz afgefonden Secretaris doen ipreec- ken, die, na aenwy finge van het geene voorfz, is, noch een andere pretenfe ade van Ratificatie te voorfchyn gebracht heeft, waer inne het voorfz concept van ac- coort van woorde tewoorde geinfereert bevonden wierde, ende nae dat hem daer op tegemoet was gc- voert, dat by foq verre den gemelden Heer voor fijn vertreck, tot het volbtengen ende eyndelijck fluyten van dien hadde konnen refolveren , alsdan daer inne noch gemaecktfoude zijn geweert eenighe correöie ofte ampliacien, ende namentlijck de voor- geroerde twee, de cene die te geven ^iuitautie, ende de andere die te prefteren cautie concei nerende, daer aen de felve Heer oock doenmaeìs voor zijn
particulier gedefereert hadde, met verklaringe, dat wy fonder de fel ve corredlien ofte ampliatien de Vorfivan Ooflvrieflant, wekkers Gedeputeerde noch middeler- wyle van hier vereyft waren, niet foude konnen raden *t voorfz accoort in te gaen, of te doen onderfchry ven, foo heeft den gemelde afgefonden Secretaris oock ver- klaert,daeropbehoorl.ijckgeinftrueert tezijn, endat àeτ^Biβchoρ fynMeeiier foude konnen lyden dat de voorfz gedefireerde corredien en ampliatien daerin gedaen wierden, in cas wy op de verfekeringe daer van hy hem gegeven wordende, tot de verfochte furceantie van wapenen geliefde te verftaen , tet preuve van dien aen de gemelde onfe Ged^ut: oock vertoonende de originele Ade van denB/^^efiwaer by hy tottet doen van de voorfz verklaringe en tottet geven van alfucke verfekeringe exprelTelijck wierde geautorifeert.
Wy hebben op't rapport van alle't fel ve aen ons ge- daen daer inne volkomentlijck gecondefcendeert. en dienvolgende 't voorfz Accoort nae de meergeroerde rmarques gecorrigeert endegeamplieertzijnde,met den voorfz afgefonden Secretaris doen communiceren, by dewelcke verklaert wefende,dat hy oordeelde 't fel- vege-extendeert te zijn conform de goeda meeninge ende intentie van den Bijfchop, foo hebben wy de ver- fochte furceantie van Wapenen op den vyfe?» tmintig-, βεη der voorlede Maent gedecreteert, ende de obfer- vantie van defelve aen den Heere Prins Ji^iUêM vau l^affou i onfen geftelden Generaci over de Trouppes voor enàeomxrer^t ά^ Dy Ierfchans, by exprefle aen- fchryvinghe geordonneert ende aenbevolen , onder gedane bevelen, dat den meer hooghgemelden B;)^ fchop'tyoorir gecorrigeerde ende geamplieerde Ac- coort , door fyne Gemachtighden op ofte voor den laetften van de felve Maent in 't Leger voor de voorfz SchantCe met Gedeputeerden 'Van den Vorft vanOoB- wieflant tegens de ielve tytaldaer Rìdete befchryven, foude doen voltrecken, cndefpecialijckdefefve fijne Gemachtigden daer toe voorfien, met een expres •voir, om de voorfz geredrefleerde conventiei fooals die was leggende, te fluyten endete teeckcnen :. ,Ende dat ten dien jise 't voorfz gecorrigeerde ende geam- plieerde Accoort in de refpedivc/iwf ffiW van woorde tewoorde foude wefen ingelyft, op datalfoo nevens deonderteeckeninge van't felve Accoort, devöörfz originele éoww/ViuytgewilTelt zijnde, daer op geene verdere Ratificatie foude wefeH gerequireert, maer y. Deel. |
aUesiUico fondereenigebekommeringege-fxecuteert i^Qa ,
mogen werden , foo als uwe Keyzerlijcke Ma]eflcyt sllc __
, 't felve breeder (al gelieven afa· nemen uytonleRe- folutie den voorlz vyf en twintig!^e7i der voorleden Maent over 'c felve fubjcd, n-Jcr voor(!;aende concert met den meergcroerden afgefonden Secretaris gheno- men, ende voor het arreit van dien, aen hem van woorde te woorde gecommuniceert, waer uyt uwa Keyzer/ycke Ma)efteyt oock fpecialijck gelieve tebe- mercken, dat wy als noch tot meerder geruftheyt van den hoog gemelden Bijfchophiààcn doen defpefcheren eene folemnele Ade , vervattende onfe beloften ende verfeeckeringe : Datwy, in cas den Vorft vanOoif- vriefandt, boven vermoeden , naemaels aen fyner zyde, in gebreecke mochte komen te blyven vsn hec voorlz accoort te voldoen , en dat men dien volgende in tyden en wylen genootfaekt mochte werden, tot ac- complifTementvan dien,tegen hem by wegen van exe- cutie te procederen, foodanige executie niet en foude verhinderen, beletten of tegen gaen, felfs of door an- dere, diredelijck ofindircttelijk in eeniger manieren j maer de uytkomfte heeft geleertj dat onfe al te grootca geeJertierentheytmAccompiaifence aen de andere Zyde, meer ende meer opiniatritcyt verweckt ende gecau- feertheeft,zijndefulcxdatnicmantvan wcghen den Bijfchop fich ter gefetter tydt ende plaetfe aen onfe Ge- deputeerden aldaer, of oock aen de welgemelde Heere Prince WiUetn -van Najfou onfen geftelden Generael over de voorfz Troupcs, aengegeven heeft ·· wel is waer dat op den voorfz laetften der voorleden Maent, tegens den avont eenige Perfoonen aldaer arriverende, mondelinge verklaerden, doch geenfints meteenigh addres aen onfe voorfz Gedeputeerden, of oock aeri den welgemelden Heere Frince van Najfou, verfien tè zijn, gelijck zy-hiyden dan oock haer aen degemelte onfe Gedeputeerden tot geene conferentien aengebo- den, veel min aen de felve het gerequireerde Pouvoirt met infertie van't ontworpene Accoort vertoont maer wel uytdruckelijck verklaert hebben, alleenlijck af- gefonden te zijn, om met Gemachtighden van den Vorfl van Ooflvrieflandt te handelen : Waer mede zy oock vervolgens in conferentie geweeft zijnde, bevon- den is, dat zy metfoodanigh Fouvoir, als boven, niet en waren gemunieert, jae dat oock' by hen - luyden egeene Copye van ern fuffifante Quitantie, foo als hec ontworpen Accoort mede brachte, ge-exhibcertwier-_ de, in dier voegen, 'dat al wederom foo falutaire Ac- coort by den hooghgemelden Bijfchop vcrwaerlooil, ende met de voet geftooten is.
Wy willen vertrouwen datu Majefteyt uyt alle't bo- venftaende fai kunnen belpeuren methoedanigen vre- delieveöheydt ende condelcendentie by ons in defen van den beginne aen isgeproeedeert, ende hóe datwy alles hebben gecontribueert., wat eenigfintsdoenlijck isgeweefl, omtevermyden de uytterfte nccefliteyt, die ons invoegen voorfz eyntelijckgeprefl heeft, onfe Wapenen te gebruycken ora de Biflchoppelijke Volc- keren uyt de voornoemde Schans te doen deflogeren, ende hoe datwy felfs daer toealbereyts gedrongen ge- weeft zijnde, noch alle informaliteyten hebben over 't hooft geflapt, om de begonnen feytelij ckheden, in 't goede ende in der minne te mogen geafiopieert fien, alles niet fo feer ter contemplatie van de hooghgemelte Heere BifTchop, als om voor u Keyzerl. Majefteyt en do geheele Wercit te betoenen, hoe hoogh Wy efitme- door uwe KeyzerlijckeMajefteyts al- hier aenwefende Minifter, uyt den naeme ende van wegen de felve {in de voorfz faecke aen ons ghedaen, ende hoefeer ons de goede Nabttyrfihap ende intelligintse methet Roomfchekijck ende met alle de Leden van dien, ter herten gaet : Wy hebben oock dienvolgens voorheenen ?t geluck gehadc van met de fucceflive Bif- fchoppen endePrjncefl van Munfter, doorgaensghe- wecft zijnde gebooren Princetj uyt de notabelfte fiuy- fen van Duywlant, te leven in goede vriendtfchapendc correfpondentie ; maer alhoewel wy van defen jegen- woordigen Bijfchop foo veel, foo niet meerder dan van eenige fyne PredeeefTeurs gemeriteert hebben,ten op- fichte van de cotnplaijame in de faecke van Bevergaerdet D ende |
-ocr page 57-
|
XÌÌ4. endc verfcheyde andere notable occurrent'len in zijn
--- regard gepleeghc, foo hebben wy nochtans fcdert ee-
nigen rydt herwaerts befpeurt, dat fijn humeur hem in· compatibel maeckt, foo niet by fijne eyghene Onder- danen , ten minften by alle fijne Nabuyren, welck humeur-wy echter uyt refpedt tot wKeyferlijcke Maje- fieyt cnàcvin'iB.oomfcheRijckί aldickmael in vede laecken uyt vreedelieventhtydt merckelijckgeviert, ende veel toegegeven hebben, macr jegenwoordig by experientie befpeurende, dat foodanigen comflaijance by hem in plaetfe van liefde, verweckt hoogkmoct ende verbolgentheyt : Soo zijn wy gerefolveert fijne verdere irregulariieytett, die wy willein hoopen dat hier namaels niet meer iullen voorvallen , met foodanige lijtfaem- heytniette verdragen, maer ons daer jegens tydelijck met behoorlijcke nadruck te oppoferen : Ende dewyle uwe Kcyzerlycke Majefieyt uyt alle het boven gededu- ceerde hand-taftelijck fai hebben konxien afnemen, dathy in'cgeenevoorfzis, misbruyckende decom- miffie, daer mede het nKeyz.erlyckeUajeSleythe\ie.h heeft hem te vereeren j fich niet als een gerechtelijcke Executeur, maer als een openbare Vyant ende Ufurfa- teur heeft gedragen : Soo bidden wy, dat de felve uwe Majefteyt goede ordre gelieve te itellcn> ende die voor- fieningetedoen, dat de vourfz Commiffien in fijne handen niet langer gecontineert ; maer een andere van meerder moderatie en beicheydentheydt mogeopge- draghen worden j aengefien wy jegenwoordigh ten overvloet befpeurt hebbende fijne intentien foodanige feytelijckeentre-pryfen van hem ontrent onfe Fron- tieren niet foude kunnen verdraghen, maer genoot- faeckt worden aenftonts daertegens met ernlt te kan- ten: Gelijck wy oock om defelve redenen gantfch Vriendt ende Nabuyrlijck verfoecken , dat hy voor het toekomende van de laft van diergelijcke execucien verfchoont moge werden.
OndertuiTchen bidden wy mede dat uwe Majefieyt uyt de ware befchapenheydt defer faecke gelieve af te nemen, in wat voegen wy de intentie van de gedecre- teerde executie in faveur van den VorSi •vanLichten- fleyn tegens den VorίlvanΌoHvrίeβandtgthyotiCeen endegefecondeert hebben, jae foo verre, datinghe- vaile de hooghgemelde Bijfchop, die de voldoeninge van de bewuite Sententie, volgens zijn opgelcyde lafl ende Com miffie mofte vorderen, door de voorgeroer- de fij ne irreguliere proceduren daer ontrent geene ver- hindtringe toegebraclit hadden , den hooghgemelden Vorfi van Lichteiifieyn buyten eenige moeyelijckheyt, ofte laft van executie, albereydcs fuyver getoucheert foude hebben , een fomme van t-weemaelhondert envyf en tachtig duyfent Rijcxdaelders, ende het vordere oock fucceffivelijck fonder gerucht ende wapenen ordente- lijk ende ten vollen foude hebben geconfcquecrt. Uwe Keyzerlijcke Majefteyt verieeckerende, dat de Juftitie by ons in foodanige achtinge wert genomen, dat wy oock in alle andere faecken, noyt eenighe de minile verhinderinge fullen toebrengen aen de ordentelijcke executien van de Sèntentien'by de Rechters van uwe Ma\eftep, ende van het Rijck competentelijck ghe- wefen, maer veel eer de felve executien naer ons ver- mogen fullen favoriferen ende helpen vorderen , daer op uwe KeyzerlykeMajefteyt fich volkomentlijck ende in allen deele magh verlaten, als mede dat ons niet meerder ter herten gaet, dan de goede Nabuyrfchap met uwe Majefteyt ende met het gantfche Jtoomfehe Rijck, die wy van onfer zyde oprechtelijck fullen trach- ten met de felve, ende met alle de Leden van dien te cultiveren en t'onderhouden. En hebben wyonfen Agent Hame/B>uy«icx expreflèlijck gelali ende aenbe- volen defe Miflive uweKeyzerÌyie Majefteyt in eygen handen over te leveren. God Almachtig biddende,&c. A(Sum den lo.Iunii feftsen hgadert vier en feftigh.
sa, h- 5ln'tlaet(l banoaober quatti fiicc tpbnigc ban i)ciÖ?oel3i0Dnafbala«if>?in^ Willem DbEcgdiotnEii. i>aii ilip fiaöDc in 't 3in te gaen btficljtiBfη De iFcontifcrn f iinsï ban fijn iSoubcinmiEnt na Weftphalen ; öaet: toe al= lipilJira,le^gfrefÖiijnDe/ iuilbepjoticcen cenSabel pifioDl; 't toa^ ©iÖDagi) öin 24. Odober mojgcn^ ten acht |
upcen/öel^jincffTenaeDeitmftBcwbfnsiinbe/ bat τ66±
ÖP in fgnKamer/ cnbe alleen bjcfcnbe/ be pifiool-
gclaben/ toïbeatoftcn/ toepofrinbe/ troeli öcfietnpeïiiyt/ in bat njit-tirecfien ginglj be Piftool ïo^/ enöeliplionbtinfooöanigenportuii?/ batbefto= gel onbet in beitin enbefaobcnbpbcncu^ en 't eoa!) uptbïoogïj. ï©at öp baei; ban frl)?cef aen ben ïjeec Prins van Orangie, i^ tc fien lipt l)ct bolgenbe ;
MTnHeer; Hoewel ick uHoogheydt foo noode ^(jn bedroeve als yemant loude konnen bedencken, SB^ief nochtans en kan ick de iclve niet verborghen houden het ongeval dat my gifteren morgen is overge- ban ' komen, foo onvoorfien ende ten hoogften gevaerlijck iPtaufli, voor my, als droevigh endc beklaeghlijck voor de mij- ne ; te weten, dat ick in mijn Kamer een Piftool wil- lende beproeven , 't welck weygerdc af te gaen, het felve foo haqft niet enhadde omgekeert, om te fien waer aen het mocht fchorten, of het ging los, en fchoot my recht in de kinne, foo dattcr al mijn tanden los van zijn geworden , ende niet kan fpreecken, noch eenige verftandelijckewoordenuytbrengen 5 des niet tegen- ilaende hebbe ick noch reden van my te verrroolten, omdattergeendeelengequetftzijn die my behooren te doen vreefen , dat de quetfure doodelijck is ; waer over de Medicyns my nu hoope geven van een raflche en volkomenegenefinge, die my Godt wil gunnen, ende u Hoogheyt lange jaren in,volle gefonthuytfpa- ren. Dit is den.wenfch ,
Ati/n Heer, ·υαη wwe Hoogheyts feer onderdanigen, oot· moedigen j getrouwen Knecht e?i Wilh. Frede-
rick, Pr.-uanNaJfou. Aen fynHoo^eyt mijn Heer det» Prins "van Orangie. Te Honielaerdijck.
Leeuwaerden den vijftienden Oiiober feflien hondcrt vier en feftigh. Oud. ft.
Met fijn eygen Handt.
Ick bidde uwe Hoogheydt op hem fel ven wel tc let- ten , ende toe te fien dat hen2 diergelijcken ongeluck van Vuyr-geweer niet en treSe. Dat die fich aen my fpiegelej ende hier mede zijn profyt doe.
MOn - Seigneur ; §iuoy que j'aye tonte la retenüe imaginahle de vous affliger ,je ne fuis neantmoiw Jmnrtfi <vous celer Ie defafire 3 qui m'arriva hier au mat in par un malheur απβ impreveu, que funeite pour moy ^ deplorablepour les miens. C'efl que voulant faire dans ma Chambre l'eβay d'un Ïtfulet « fur ce que Ie feu ne voulufi pas d'abqrdprendre à l'amerce, μ ne l'eujfe pasβ tofi tour- népqur voir a quoy ilmanquoit, qu'iltiradroiilaumento» de facon , que touf mesdents en jont esbranlés, que je nepuisparler au rendre de voix articlée. Avec tout cela j'ay dequoy me confoler de ce qu'il n'y apoint departies hlejfées i qui me doivent faire apprehender que la blejfureferoit mor- telle, teUement que lesMedicins me donnent a c"efi heure efperance d'unefromte éf fftttereguerifon. Dieum'enface la gr ace, ^ vous conferve encore longues années en par- fait e fanté. C'efileveui
Monfieur, de voftre Altefle tres-obeïiTant, tres- humble, fidelServiteur &Valet Guill. Fredrick, Pr. de Naflou, Aβη Altejfe Monfieur Ie Frince d'Orange, à Honfelaerdycq,
Propria Manu.
Jefupplie voftre Alteffe de prendregarde àfoy -, que de my me malheur, neluy arrivet avec des Armesh feu, queje luy fois ^ ferve de Patron, & qu'elle s'enprofite.
fêoe'tbeksebiciniBefcIjjeef/ tcfienttpt&etboï» genbe/aen ben H. D. Romph.
CElfifll Pr;'»i. NaObvius aV-OiSobrismanè, circa horam oéiavam explofo ex improvifo fclopeto , ejeftp globulo maxima maxilte inferioris pars anteriorcotrepta fuit : globulus ingenti impetu pertu- fo mento ca parte, qua connexio eft anterioru mufcu- lor.geneogloiror.ingreirus eft,pars ejus avulfa & cjecta,
una |
-ocr page 58-
■1664,
cn ο ο R L ο G Η. 'i Vtei^-eii^veertighfli BoecL 39
|
Ì 664^ uhacum ipfis dentibus; fóris mèntum & ipfum labiüro
_J „lobulodivifum&divulfümelft,hincdiviibpariterla-
bio fuperiore, globus ad radicem nafi > parte naris de- xtri avulfa j egrefliis efl: ; parte maxilte iüperioris fra- Ìtà&excuflb dente, reliquis omnibus vacillantibus, pafte icidem maxillx inferioris dextnc fraöa & loco motà : lingua Ixfanon etl,-immobilistamenprorfus omni fundh'one privata, ex quo ipfa quoque deglutio intercepra ei1:,adeo ut liquida nccfolida deglutire queat affedis in principio gula; per confenfum mufculis ; his irfignis capitis gravitas aderat, ex commoto impetu cerebro, ötrupto forte ramo juguiaris internic : uti colligereeftexipfa . . . .. valida,laus Deo,naturaj magna pars ejus qua: gravitatiscaufa crac, excreta fuit hac noée : adeo ut defluxio illa in fauces nofiem fupe- riorem infomnem reddiderit: virestamcn nihiloim- becilliores funt, fed exparteadfetìiequasinfigniha- monhagi à (feiiciter tamen fuppreflàjexhaufla videban- tur, & cum metus efTet ut virescollabcrentur, &ignis èxEelluans feviredefeélu omnisalin^enti, inftrumen- tum ufut'conveniens parari curavimus, quocodem mane jufculum carnium dintìifimus ; ita ut aliquot co- chlearia jam intra ventriculumreceptafuerint ; qu® omnia nobisfpem faciuntfoelicisreilitutionis, quàm à Deo prjeftolamur fuppliccs.
JOACaiM FRENHEKIUS.
ΤΛΕη vierentTpintìghfienOSiohtt■) 'smorgensom- Ìtf°nii trent achtuyren , isden hooghgeboren Frins van
tian Γόη l^a/piuwAcn het voorfte en meefte deel van fijn onder- fte kakebeen, door een kogel, dieuytcenpiftoolon- verfiens los gacndc uytvlooch, foo getroffen, datfe met een groote krac ht in en door de kinne, ter plaetfe daer de Voorfte mufculen van wangc en tonge haer te ftmen voegen, doorjoech, en daer een ftuck te famen met de tanden van wcch nam : van buyten is hem de kin en de lip 5 door den felveri kogel mede gedeelt en van een ge- ruckt,'die daer na van gelijcken de bovenftelip deelen- de, onder "aen de neufequam, het rechter belleken van de felve wech nemende: zijnde een deel van het bovenfté kakebeen gebroocken, een tant uytgpflagen, alle de andere waggelende, als cock een deel van de rechter zijde van het onderfte kakebeen gebroocken en uyt fijn plaets gedreven; de tonge is niet gequacft, nochtans en kanfe haer niet roeren noch eenige werc- kinge doen, waer door het fwelgen hem bénomen is, fo dat hy nat noch drooch kan intrecken, alfodemuf- , ., culen die voor aen de keel komen, van byftaen mede ^ cekrenckt zijn; hier en boven was hem het hooft oock leer fwaer, door de onilelteniiTe der herflènen, die den flach veroorfaeckt haddc, wiens gewelt oockmiflchien een tack van de inwendige ftrot-ader gebroocken had- de , gelijckmen kende befluyten uyt a 't gene dat hy de nature(God danck)tebaethebbende,met ftërckte uyt gefpogen en uytgerochgelt beeft, wacr door een groot deel van de oorfaeck der voorfz fwaerte in 't hooft, de- fen nacht uytgeworpen is; foó dat hem die fihckinge op de keel de voorgaénde nacht fijn flaep heeft benotoen : nochtans en fijn de krachten niet verfwackt j màer al- leen ten dele verfeert,hoewel die door het overvloedig bloeden ( dat doch geluckigh is geftelpt ) fchèen geheel ten eynde te wefen. Nu alfoo daer te vrcefen ftondt, dat fijn krachten foude vervallen, en het vuyr by ghe- breck van alle voedtfel felder ontlleeckeh ; foo hebben wy eeïibequaeminftrumentdoenmaecken, daerwy hem dienTclven ochtent noch een vleyfch-nat mede in gaven, foó. datter nu al eenige lepelen nats in de mage gekomen Zijn. Alle welcke dingen ons hoóp'e gheven van een goede genefinge, die wy van Gódt met oot- moedige gebeden verwachten. Lceuiaaerdendmvyf- tienden Oöbber ΐίί^., oud. ft.
JoACH. Frencelius.
^Clt achtiendcn fcöjcbftl Dc Medicihs get Üoïstnïie ©tt' - ' ■ ^οΐβ Q Edert mynën jonghften, is Godtlofalics in goeden q» "t- Λ gebleven fonder eenige toevallen, de quetfareii fure. dragen behjoórlijck en natuyrlijck nae gelegentheyt des |
tijdts, het geplettèrde vleefch te fcheydcn ; het fwel- gen beginthu cenighfintswcderte komen,endekon- ren nu wat voetfcl met een gemeene Speuyt by bren- gen; het felvc over dehoochte vande tonghallefints ingietende. Giftei-en avondt wierde eenigè alteratie vernomen van koortfe, diegemeenlijcknadeloopder naturen in 't fcheyden van hetgepletterde, ende in de aenkomfte van de materie fich openbaert ; doch hebbe heden morgen fijne Vorftel. Doorl. fonder koortfeea fonder eenigö alteratie bevonden, na dat fijne hooch- gcd. Doorl. dcfen nacht tamelïjck wel geruft, geflapen^ en na fijn fchryven, aengenamerdroomengehadt had- dc : Wy hebben in de eerfte twee dagen en hachten grooten zegen gchat, dat fich het hooft ioo ontlaft had- de , foude anders door de fware bcroeringe van de her- fenen feer gevacrüjcke toevallen gehadt nebben : Wy verwachten vorders Godes zegen ende byftandt, tot behoudenis en herftelHnge van fijn Vorftel. Doorl. waer toe fich, Godtlof, alles wellaetacnfien , fluyi tende, &c. Ondcrftonc
De&oréf Profefor FrenceLiUS ; DoBtr & Frofefor Deusing ; Doilor heemstèrhuys ; Dominicus van Risom, Chirurgijn, LvïTJï, Hof-Ctirurgija
Wort alle visr en twintig uyren dricmael verbonden."
g^cn twintighften outj. (i. fc&?eüfn ïictboïgeHtie t
' I ^ Egenwoordigh is de nacht redclijck ruft geweeil X fonder vrees voor flaep-fucht welcke wy eergifte- ren meerder te ghemoet faghen, doch Kemert de krachten feer af, nademael wy geen middel vinden om eenigh voctfei in te brengen, genoechfaem zijnde tot onderhout van fodanigh Lighaem , en herftellinge vaa fo fwaren Wonde, te meer dewylc fijno Vorflcl. Doorl. weygert fo veel te y veren in 't nemen van eenigh voet- faem gelcy,door de fwackheyt; en het kliftcren tot dien eynde aengcwent, niet^enocchfaemzijo. De koorts is gifteren namiddagh omtrent ten i/w uyren daerby gekomen, doch ten aehie» geheel verdwenen, te nacht cc thien uyren wederom,welcke noch duyrt: hoe 't daer verder mede gaen ial, hebben wy van de tijdt te ver- wachten. De wonde noch defe morghen verbonden zijnde, ftaet feer wel, άαάι ket voedtfel ende krachte» Begimen af te nemen j fai u felfa wel bewuft wefen wat- ter te verwachten ftaet ; ende nademael verfcheyde ftucken bloeds voor en na met het fpsuyten van de keel en 'c verhemelte te voorfchijn komen, vreefen wy voor een verborgen TLifie op de een of de ander onbewufte plaets ; Uyt defcn alle kan men feer licht onfe hoope afmeten, wefhalven gerefolveert hebben onsghena- dichfte Vorftinne te doen waerfchouwen, oSèryets noodigh te verrichten waer ; met eenen verfoeckende dat ghy deeshareHoogheyt, ende die het u noodigh achten fuk, gelieve deelachtigh te maecken, op dat foo kondtbaer mach zijn, dat wy onfe plicht hebben waer genomen, en het uytterfte vermogen aengewent
öie tijWnse fcijieBte tocgljept öé Prlncef- - «j, fe Douariere van Orangie, terfïoilt bêh tweeden No- obet» vember be J^jülfcffc Maria ftaecS&Ottóec/ ÖfCBfftt 'Öl»n» fcfiapt banljm©«cBootfroa,g>tart<0Eiiera£ï/ tiae Vrieilandt, Öie tot Haerlem fuHcnÖe tet pOO?te upt φ beii/ ontmoete een ünn ©iin^ Willems ogodKeiien j Wattenfieben, ËunOismDe Ïldt fotl ^o^flelilche^^ee nabe toa^ obfrlcbeii Vrydagh bet) laecften Oólobris abOMöt^ ten feven uyren.
Kort Hifiürifch verhael van de» toefim^t van fijn For/tilijcke Primi Wilbeltn Frederick van ÏTaffatiw, ó'Ct omtrent fijne ■vcrwandhtge e»de affcheydt. &c, .
NAdien fijn Vorftel,Genade Prince Wilhdm Fre- _ dericktotNaflbuw,&c. den nieu-
wen ende den viir eatmntighfienQ&oh. ouden ^fepert hendert vier en feftig.lX^ nde Vryda^,den ongc- luckigëhfchbot bekomen haddc, door ontijdig aiFgaen ^ » vut |
-ocr page 59-
|
,ì66a. van een Pifiool in fijn eygen handt, waer doorniet
_ alleen de fpraecke, maer oock het flicken ofte door-
Jaeten van fpyfen ende drancken wierde verhin- dert J foo heeft fich ten eynde van den vierden dagh, ende infonderheyt op den •vyfderti een koortfe ver- heft , alleynskens toenemende , ende gheduyrende naer gclegenthcyt der krachten ten eynde toe, ghe- lijck dan oock te voorenfomtijdrs, nae'treynighen van de mondt, immitteren vanvoedfelenlaeffeniflTe door een fyringen, naer hoeften rachen, ende andere beweginghen des Lichaems eenige alteratie vande pulfz. ontftonde , welcke doch haeft wederom het Lichaem van foodaenighe bewegingh ruftende t' eenemael verdween ende ceffeerde , door toeval van voorfeyde koortfen , zijn alleynskens de krach- ten, gefruftreert fijnde, van behoorlijeke laefl^niiTe ende verquickinghe , ende aireede te vooren door groote bloedtftortinghe verfwackt fijnde, meer ende meer befweecken ; maeckende oock het geene dat fomtijdts by weynich dropjes (door een Syringhen immitteert fijnde ) met groote force door ghelaten wierde, meer commotie des Lichaems, ende ver- fwackinge der Natuur, door kockhalfen ende hoe- ften , &c. Als 't felve voordeel was by brenghende tot voedfel, ofte totattemperatie van koortfige hitte, ende inwendighe fmachtinge ; foo dat ten eynde van den fefien dach, ende voorts den fevenden > imerc- kelijcke verminderinge van krachten gefpeurt wier- de; bly vende nochtans de wonden tot den eynde van den fevenden dagh in redelijcken toeftandt , wel dragende, ende goede digeftie vertoonende ; op den echtfien dagh , ^morghens, de natuur alleynskens befwijckende , ende de Natuerlijcke warmte ver- ftervende, vertoonde fich het verderf der wonden, ende fchicktef fich alles ten eynde : wanneer oock door de tnalighniteyt, foo inde monde ontftondt, het geheele bloedt infedtcert wierde > ende de ingewanden felfs begoften te verfterven. Ende is alfoo fijn Vorfte- lijcke Genade óp den achjten dach (fijnde Vrydach den maelfde Oude , ende den derthiende Odlober Nieuwe ftijl ) 's^vonts, omtrent een quartier voor [even uyren, in den Heérégiruft, vol van geloove, hoope, ende vafte vertrouwen, tot fijnen Heylandt ende Saligma- ker JefumChriftum.
Bet is memorabel, dat niet alleen in 't begin, ende vervolgens, foo lange het hcrt fclieen noch redelijck by krachten té fijn, maer oock ten eynde toe, als in tydt van twee uyren geen pulfz meer konde vernomen wer- den , de finnen ende het verftantin vigeur ende werc- kinge feheenen onbeledichtte verblyven: foodatfijn Vorftelijcke Genade ten uytterften toe metteyckenen ende fchrift fijne volle kennifle in 't difponeren van ve- le faecken, ende infonderheyt in die dinghen foo de aaligheyt fijn toucherende, getoont heeft: ende al- les òmtrenthem felfs ende fijnghemoct ende ziele wel befteldt hebbende ; heeft eyndelijck , omtrent een halfuur voor fijn affcheyden, fchriftlijck met fijn ey- gen handt gerecommandéert inde gebeeden der Hey- Ijge Predikanten fijn VorftelijckeGemalinne en Kin- ^ deren, waer roede aenftondt, fijn handt reyckcn- de aen fijn Vorftelijcke Gemalinne, ende fijn hooft neygende ter fyden, is fachtjens, als in een fluymerin- ge, inden Heere geruft.
Hèt Lichaem ter conditure preparerende, hebben bevonden de Herfenm heel wel ghefteldt, fonder eenigb Ictfel in fubftantie ofte coleur. De vmde naer- deronderfouckende hebben bevonden, den kogel in- gegaen te fijn onder de kinnc, een weynich ter rech- ter fijdp, fijnde de wa*;/Aii?i/èr/flrgehielijckaen ftuc- ken geflagén ènde verbryfelt, ende alleen aende linc- ker fijde een iluck vande felve overich , met twee ofte drie backtanden. Den uytganck vande Ko- ghel was ghefchiedt aen defelve rechter fijde : iief- feng de neus : foo dat de maxilla fiperior j nefiens eenighe· t/indeu, meede ten deele gheflarehen , het ■verbemlt ,gbeliroQcken , ende vleys in net aenghe- ficht op gcfcbpurdt, neffens de neufe ten. naeften by tot aen 'trethm ooge voortSi behal»c° dathet vleys aende krityaei οηύΐ onder defelve, geheelijckwas |
aen ftucken geflagen ; foo was meede, door 't bry felen der botten ende tanden, de tange verwonder, Zijnde voor aen defelve een ftuckjen afghcflaeghen, ende een wonde dwers door defelve gacnde de ban- den onder de tonghe geheel aen ftuckcn , penetre- rende onder delelve de verwondinghe ad Regionem Faecium ufque waer door de ro»yie//debewegen- de geledeert fijnde ten minften perconftnfum defel- ve niet ende konden beweeghen tot formeringe van fpraecke, wordende meede door foodaenelefie vande tonge ende m\i(c\i\en circa fauces, de flickinge verhin- dert.
De longhe wierde bevonden bruyn ende fwart: want door het afnemen vande natuyrlijcke warmte in- de vonde. infonderheyt inde twee laetfte daeghen > ende alfoo door maligniteyt inde wonde ontftaende het bloedt geinfefleert wordende, heeft de Vifcera felfs mede geinfedteert, ende alfoo tot mortificatie gedif- poneert.
Het tiert was matigh groot, maer heel flap, fon- der twijflèl mede door voorfeyde oorfaeck gheener- veert fijnde ; ondertuflchen blceck van coleur. De Lever ende Milte, als oock het Gedarmte, waeren mede als gemortificeert.
d' Andere parthyen en hebben niet vorders mo- ghen onderloecken, om niet te fchynen meer plaets te geeven aen onfe curieuf heyt , als doende het geene de noodtlaeckelijckheyt was vereyflchende.
Dit hebbe in 't korte , pra memoria rei medicinam attinenti! , willenjopftellen 5 ketende breeder ver- hael van feer Chnflelijcke belydenifle , Geloove ho^e, ende trooft inChrifto, ende van veel ande- re Chriftelijcke difcouriTèn, de Saeligheyt ende het gemeene befte, als mede particuliere dilpofitie van fijn Vorftelijcke Genades Doorluchtige Huys, raec-
kende 1 aen die geene , welcke foodaenige faecken naerder fijn concernerende. Leewaerden den drieden November Oude , ende den vier -en· trsinftghfte» Odtober Nieuwe fefthien hondertvier-en-fef· tigh.
AntoniusDeusingh.
30epniflD tt iioocfn maecftte öet boIsenöeiCrfiai ment.
In den name Godes Amen.
IJ^IllemFredrick, by der gratie Godes, Vorft van * » Naflbu, Grave tot Catzenellenbogen, Vyanden Diets en Spigelbergh, Heere tot Bielfteyn, Baron tot Liefvelt, Stadthouder en Capiteyn Generael van Vrieflandt, Stadt Groeningen, Ommelanden Dren- the,&c. Tegenwoordigh door een quetfure indiipooft, ende het bedde houdende, doch verflant ende memò- rie welgebruyckende, hebbe, overdenckende de fe- kerheyt des doodts, en de onfeeckerheyt vande uyre van dien, by defen willen difponeren foo volght: Voor eerft, foo confirmeren wy by defen onfen keften wille. Codicil en difpofite Ibodanige Houwelijckfche Voor- waerden als tuflchen de Ïrincejfe, Vrowme Mbertina va» Grange, Onfe hertsgeliefde Gemalinne en Ons, fijn opgerecht binnen Cleef, dato den tweede» May fèβie» henderttweeeuvrftigh, die wy wUlcn dat in alle fijne poindlen naegekomen en geobferveert fullen worden » ende infonderheyt bet βοΙ>β(μ artijckel van dien, 'pre- kende vande Tutele van onfe Hooghftgemelde herts- geliefde Gemalinne, als Moeder over onfe kinderen', ende foo veele noodt, ordonneren datde Voorghe- roerdc Houwelijckfe Voorwaerden, foóln'tghene- rael, als particulier, ncfhnsyderpoinaendebefon- derlingh aengaende het voornoemde artijckel» naeonfe doot in allesefedt forteren fai, verfoeckende aen fijne Roomfch Keyferlijcke Majefteyt onfen aller- genadigften Heere, fampt alle Keur-Vorften en Sten- den des Roomfche Rijcx, als medede Agnaten van den Huyfe'van Naflbu , mitfgaders alle hoogeen lage Ofiicieren endejuftitie, gedachte Frincejfeonit òÌema- Unne als Moeder, Tutrice, ende Voogdefle over hare
kiadc- |
-ocr page 60-
cn ο ο R L ο G Η. Vier-en-^eenMe Boeck. 41
|
kinderen, ende haeregefubllitueerdenoftegekftigh- den daer inne te mainteneren ende de behulplijcite handctcbieden. Ordonnerende oock cxpreiTelijckon- lè Raden > Beaojpten ende alle Officieren , mitfga- ders allen onfen Onderdanen vande Graeffchsppen Naflòu j Diets , ende Spiegelhergh, Baronnien van Btclflcyn ende LiefvelC, nevens andere by ons in ge- meenfchap befitcendc Landen, de felveonfehertge- liefde Gemalinneals Tucrice en Voogdefle over onfe ende hacre kinderen in alles te obedieren cn te gehoor- zamen. Verfoeckende medeaendeEd.Mog. Heeren van den Hove van Vriflant, ofte den eerften Raedt van dien, dat haer Ed. Mog. gelieve Hoochgedachte onfe Gemalinne te authoriferen tot Tïiir/ieende Voogdefle over onfe en haere Kinderen ende voorfchreve goede- ren , nae ftyle van rechte. Is mede onfe dicnfl-ige be- geren aen haere HoogheytilÌf-i^fltfipi "riere man Orangie, onfe hoochftge-eerde Vrou-Moeder, lamp: fyne Keur-Voriiel.Doori van Branienburgh,ΧΆ\ύ- gaders fyne Hoogheyt de HeerePnWi van Orange^ends dc Heere Prifice van Anhalt. als mede de Ed. Mog. Heere Staten van de Provinciën van Vrieflandt, Stadt endeL·ande7t.GnάGΌreHthe, dat Hooghgedachte Hooge Standts - perfoonen ende haere Ed. Mog, op het ver- foeck van onfe Gemalinhe, hun te faem ende elcx in 't befonder, believen in te laten tot Executeurs vande Houwelijckfe Voorwaerden voorgeroert, endedefen onfen Cndkille, met vertrouwen dat niemandt fichdies fai excuferen, Defen alfoo oniè CadidUeendc Uytter- fte wille zijnde , hebben de felve inprefentievande naegenoemde getuygen verteeckent, in teyckendat ons den inhoudt van dien wel bekent zy, als fijnde ons het felve van het begin tot het eynde te vooren gelefenj hebben daerom oock tot meerder beveftinge van dien tot getuygen verfoght ende voor onfen bedde doen ko- men àfiEà.M,o.tìe&rmEgl>ertvanBaardt i Fredrick •van Grovfiins, JiouiovanAylm, AUardtvanButum, AUardt FktervanlongSial, Few van Scheltinga.Gerardt van VPMch, refpedtive Staten Generael, Raedt van State, Gedeputeerden Staten, eerfte Raedt van den Hove j ende Admiraliteyt, fampt Ontfanger Generael van Vriflandt > mitfgaders D. Oominicus Vtenflra Advo- tact in den voorfchreve Hove, die 'c felve tot onfer be- de mede hebben verteeckent. ABum heeuviaerden. ter plactfe als boven,fonder de eene van de andere te fehey- den, ende alfoo in een context, defen tiuìntìghflen Oaehris feflien hondert vier enfiftigh, ("was geteeckent) Willem Fridrich F.zuNaJfou, EgbertvanBaardt i F. van GroufiinSjD· Aylua A. van Barum,A. v.JongSÌalF. van Scheltinga G. v. Wairich D- Feenflra,
Extradii uyt de HouweltjcüeVoorwaerde
'Van wijlen β] η ìrflelijcke Genade, éfc. de Hee- re Prince Willem Fredrick van Najfou Stadthou- der, d^c. dato tweeden iW'aj feftien
hondert twec en vyftigh.
ALs het Godt Almachtigh beliefde dat fijn Excel, eerfl: quame aflijvigh te worden, naeUtende kint of kinderen, foo wel mannelijck als Vrouwelijck geflagcs , is verfproocken dat de felve tot haere mon- dige jaeren toe, onder de Moederlijcke opvoedingeen di^ofitie fullen bly ven, en wort Hooghgemelde Prin- cefle mitsdefen tot yeogdefege&ek, ende vriendelijck ghebeden de moeytevande Vooghdyeaentencmen, ende te exerceren met foodanige macht, authoriteyt, ende voordelen als dierghelijck TuteÌea doorgaens in Duytflandt onder Vorftclijckc Standts-perfonen wor- den ghe-exerceert, foo lange als hare Vorftelijckc Ge- nade in den Weduwen ftant fai verblyven , en dien- volgens de goederen als Tutrice en Vooghdeile wel te admtniftrercn, de kinderen in dc Chriflelijckeen wa- re Gereformeerde Religie ende vreefe des Heeren te doen inftrueren, voorts de Sonen in alleRidderlijcke genereufe exercitien laten optrecken, om by allen ty- den de loffelijcke exempelen haererglorieufe Voorva- deren te konnen naevolgen, ende fich mede bequaem temaeckcQ , Godts Kercke de gemeeneiaecke, en |
haer Vaderlandt voor te ilaen , infonderheyt scn
de Geünieerde Provinciën alle ghetrouwichcyc met ---
opftellinge van goet en bloet te betonen.
Defen met fijn originaci gecolailioneert zijnde, is dacr mede accorderende bevonden huyde den vegert' de September feSÌie» hondert vier enfeJiighlakemiiS^ü van my Secret,
geteeckenc
Fh. van UeyntHgen.
S^p fcB?rcf oocTt ίε fdbec t^Ö ren bjief am Df ^tntc» tjan®jirflanïit.
Edele Mogende Heeren.
OF ick wel hadde gehoopt, ende, fich't daer toe in den beginne liet acnfien, dat Godt my de ge- nade foude hebben bewefen , my van myneje- aen iie genwoordigc droevige ongeval te laten reconvalefce- Ataters ren, ende ten dienite van den Lande ende voorftant van de myne, noch een tydt langh 'tleven tcgun- jaf/tit, nen; Soo is echter , dat myne krachten van dach tot dach meer ende meer afnemende, Ick niet kan weten , hoe fijne Goddelijcke Almachtvanmy (algelievenre difponeren,
Ick heb daer omme niet willen ledich flraen, in al- len gevalle, voor 't laeftemael, defen aen U Ed. Mog. te fchryven, omme de felve gedienft ende vriendelijck te bedancken > voor alle eere , genegentheyt ende vriendtfchap,'waer mede fy my geduyrende myn leven hebben gecumuleert, zijnde my noch indefe myne laetfte uyre niet leder , als dat ick daer over myne er- kentenis ende danckbaerheyt niet hebbe konnen be- toonen; en gelijck ick daer teghensaltoos nae myne uytterfte vermogen hebbe getracht, U Ed.Mog. in 'tgenerael ende in'tbyfonderte dienen, endeber^C ben geweeft oock myn leven voor de felve op te offe- ren :. Alioo hebbe ick tot U Ed. Mog, het beftandige vaile vertrou wen gerichtjde felve fullen in overwegin- ge vandegetrouwigheyten yver tot het gemene befte, waer van ick voorvallende occafien , londer eenighe particuliere infichte, hebbe^wiww gegeven, fich naer myncaflyvigheyt, mynenherts-geliefde Gemalinne, in haere over groote droefheyt benevens haere onmon- dige Kinderen, aennemen; ende harer aller getrou- wen Vader en Voorftanderzijn : Ickrccommandere U Ed. Mog. de felve ten dien eynde aldergedienfticht, ende na dien my hatepieteyt tegens Weduwen en We- fen ovérvlocdelijck bekent is ; Soo houde ick my vol- komentlijck verfeeckert, de felve fullen haere handt van de myne niet aftrecken , ende in'tbyfonder aen myn Soontje, continueren hare gunft ende genegent- heyt, waer van U Ed. Mog. hem aireets de effeits hpb- ben doen gevoelen, mits hem hebbende verfien mee de/urvivavcie, In fulcke gewifle toeverficht, fai ick dit leven met diés te meer geruftheytbefluyten. Ende daer mede Ed. Mog Heeren , Godt bidden , defelve voor diergelijckefware ongelucken genadich te bewa- ren , en hare Regeringe te zegenen. Leeimacrden den tipintighfien Odlober feflien hondert vter enfifligh. On- der ftoht, U Ed, Mag. geh$erfamen, getrouwe» en dienfi- •millichfien Dienaer > ende enderteecke».
VJïLn.V'&iOmcK.Vorflz.uNaJfoH.
BetOpfchriffmas.
De Ed. Μ. Myn Heeren, de Heeren Staten vandp Porvincie van Vriellandt.
€«1 up? boDjftjntioobt/ gafamfijnBojfirlGe. roaiin miiïingij/ noförfnambfn jongen Prins, m fcn acn tre jojigc Princefie, enDc naniaffcftfi'tbait Örtii/ oplijcfe ban alfe (©mlïanöfrjS / booifc{)?iftof tfccftftt/ toantöp fp?arit n^tt'fcDftt De qurtfiice. Crnige «pcrn boo? fijn obreïijoni/bfrfoföt De i^fn; van Haren iöjiftniau fnöe §>tatt «©rafracl / VValrich 3ï> 3 Φιη* |
-ocr page 61-
S A ϊζ E ίί vali S Τ A E Τ
|
©ntfanört <©fn«ad ϋαη Vrienandt, enbe Vegelyn fiin i)oftiiccflei; / tot opficljt üan ftjn il&of / enDe Dc 3Do?|ld!jche Weduwe cnDE Kinderen met lacÖt tC afll^
©Ìinccfic ©oitariece ban Naflbuw, fcö?ecftcrs fionöc am ör Staten ban Hoiiandc, om te gcücn fijn rtcflimcin fuDe <ioinpagnie paecDcn / tip Hoilandc l)CtadtiUO?bfUDc/ atn#iinsHendrickCafimirI)acc ^oon/ fuirft^ ü)ia-bt Dao? De Maten ban Vrieflandt gcfcronöcfct / mare fDnbfC"effect.
liftooclt tCL'fïont acn'tJIofbccfoeeiien appjo? 'Dacie enbe ccaifïcatie banïjet (Ceflament. liEen twee- den , ban Ijaec ©ooaljbpe / ten derden, bat boojtaen in alle Citatien enbe €vpIopten ban ben l^obe/ bc iiacni ban Den jongen i^ojfi Hendrick Caiimir moctjt bjojbcn boo? acngefielt. ^Be twee eerftepoinctm fijn torgrfiaen/ Ijet derde (jeböm awcnüopecrt tcc bifpo= (itie ban bc Staten bec p^obintie, asp bjelcUec abfen= tie bei}ceccn «©cbepttteeebni baer in {)ebbcnBebifficnl= tfcrt/ om bat bolgen^ be ^cte ban Survivance be^ jongen i^eec ^tabtljoubec^ functie eecfi fonbe acn= gacn luaitnccc tjp cwintigh jaec oubt toa^.
i©£f>?inceffe bjaé in becaebt om tebecfoecften b'abi P^obatie ban be5>tatcnban Vrieflandt, iuant^jin^ Willem teboojöabgeooibeelt/ batÖcmfoobaneap= pjobatic noobiglj b)a^.
Büacc alfoo alinbietijbtoocïibep?in^gcccnebab= De geficn / bat men foobane cact^-befiellingb ( bp f"t=' bibance) Ijab gljcgeben aen be Princefle (naftjneaf= lijbigOept ) enbe fuïrfi^ boen taiecbt glje-e>;cufcctt ; ^00 beeftet be Princeire altan^ niet bojben bei;foec= hen: Spt bjeefe/ bat ftet/ gljetoepgeit toojbenbe/ i bc geljeele acte enbe opD?acbtfoubeb)anItelBaec / of ten minfïenbpb'ecnofb'anbecongelcBcntljepbbtfpu; | tabel maecftcn. Jl^ant inbec baebt bp bccle bjiecbt ffije= i mompelt/ bat be Steden, een ïibt/ fonbec confent, ban b'anbece drie gieeben fnlcft regaei ( aen bc Staten ban 't aianbt bctballen) niet honben toegb geben. ?l!lfoo Ijeeft bc giinccffc bctec geacbt/ öet flillelien^ becbp te oacn / enbe öact te bccgenoegben met be pofi
fifne.
Ge-extraheert itjt het derde Boeck der Regifiratien •van Tefiamenten, Codicillen ende andere pre- gnante ASten , berujknde ter S ecretarye van den Hoovevan Vrieβandt.
Ti yf Aria by der gratie Godts, gebooren Princéile «fff iVjL van Orangk» ais Moeye ende naefte Bloed- ^creTot verwante over den Heere Hendrick Cafmitt
atiitcii Vorfl: tot Najjau &c. Verkooren Gouverneur ende Stadthouder van de Provincie van Vrieflandt , Scadt ende Londen en Drenth, oudt feven Jaren, Amilia ende Wilhelmina Sophia, beyde Princeffen tot Naf- fau, oudt Λί^ί Jaren ende</Wi Maenden, refpeótive Kinderen van weghen.denDoorlughtigen Hooghge- booren Vorft ende Heere j Wilhelm Frederkh, Vorft tot Ναβαα , Grave tot Catzenellebogen, Vianden » Diets ende Spiegelbergh, Heer tot Biellleyn > Baron tot Liefvelt , Stadthouder ende Capiteyn Generaci Van Vrieflandt, Stadt Groeninghen , Ommelanden ende Drenth ; Generael van de Artillery der Veree- nighde Nederlanden, Landt-Com mandeur van den Ridderlijcken Duytfchen Ordre der Baillue binnen Utrecht , in echte gheprocrecert by de oock Doorluchtige Hoogh-ghebooren Princefle , Vrouw Albertina Agnes , Ghebooren Princefle van Oran- gien &c. Vorftinne totNaflauw, Gravinne tot Cat- zenelleboghen , Vianden, ende Diets, Vrouwe tot Bielfteyn, &c. Douariere, geaflifteert met de Hee- ren Willem van Haren , Ordinaris Gecommitteerde ter Vergaderinge van haer Ho. Mog. dê Keeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden , Grietman Van der Bildtj &c. Gerhard van Walrich Ontfanger Generael van Vrieflandt, ende ^kilifs Ernfi Vegelyn van Claerbergh, Ridder, Raedt , ende Hof-meefter van hoogh-gemelte fijn VorftielijckeDoorluchtigheyt hoogh-loifelijcker memorie, ende Capiteyn in dienfl: |
der Vereenighde Nederlanden, ëxhibercnd'e de hù- 1664,
welijckfe voorwaerden tuflchen hoogh-gemelte Door- --
luchtige Contoralen, opgherecht binnen Cleve den tweeden May fefihien h'ondert twee-en-vijftigh ·, Mitfga- ders de codiciilaire ende laetfte difpolitie van meer- hoogh-gedachte fijn VorfteliJcke Doorluchtigheyt, in dato den /ro/ai/^/j/ifsdefer loopende Maendt > in hun rerpedive qualiteyten Requiranten.
€ O Ν Τ R A. Hoogh-ghetndte, Doorluchtige en hoogh-gebooren Vrouw, Albertina Agnes, gebooren Princejj'e tot Orangien, Vorfiinne tot NaJJau , Gravinne tot Cat'zenellebogen, Vian- den, Diets, ende Sf tegelberghen, Vrouwe tot Bielfieyn, Baronne van Liesuelt, Douariere ^ Moeder ende Voorfianderjfe van hooghgemeltt hare Kinderen ,gerequireerde verfoeck te doe»,
't TT Of gchoort'tverfoeck van de booghgcmelte * I J. Princefle requirante, geaflifteert als vooren, ende 't confent van de meer hooghgedachtc Vrouw Vorftinne Douariere gerequireerde, authori- feert den felven Vrouwe gerequireerde, volgens de ge- exhibeerde houwelijcks voorwaerden ende codiciilaire difpofitte hier boven vermeit, tutricefncnàecuratricem over meer hoogh-gedachte hare Kinderen originele Requiranten, ende fer confequem over hare goederen , foo ende waer die oock fouden mogen wefen gelegen , omme welck rwif/dende refpedtive wel ende
getrouwelijck teadminifl:reren, meer hoogh-gedachte Vrouwe gerequireerde den behoorlijcken Eede dacr toe ftaende in handen van àe Hsetc Allard Peter van JongeJlal Ridder , eerfte ende Prefiderende Raedc 's Hofs van Vrieflandt, &c. heeft gepreileert, ende is haer Hoogheyt diensvolgens de voornoemde Tutele ende refpeaive C«r4;/i/egedecerneert ; Aldusgedaen ende uyt gegeven onder het Groot-zrgel 's Hofs van Vrieflandt, huyden den viffen nvintighfien Odtober fefthien hondert vier en feftigh- Onder den originelen defes in Francijn gefchreven ftonde, in kennifle van my Griphier's Hofs van Vrieflandt, ende vertekent S. V. doelens met ghewopnlijcke tooghen, benefFens dien was hangende een groot Zegel in rooden Waf- fche , met een zijden Orango (leert door getrocken.
Geconfereert tegens de vqorfz Boecke als medé voor foo veel daer uyt ge-extraheert. Accorde- rende bevonden huyden àen iwee eatujintigh- fietì. Novembery^y^te hondert vier en feftig.
In kennifle van my Graphicr 's Hofs van Vrieflandt.
S. V. BOELENS.
«Pé ^tabt Sneeck cctft / bàcc na bc nnbcrc/ qnameti tccfïont na ïjct obctlijben ( op acnmaningeban bjegcn be |>?incc(Tc Douariere ) ijflcc conbo[crcn enbe bccfecc= ftcccn ban be opbjac&te bec Survivantie, taecftenbe be Magifl:raets-beftellingen bcC negen Steden, acntjarc asojllel. iPoojl. ge bacìi / gebupceriïie bc^ #?incni min= becjacigijept. J^oetocl öe anbcce acht ^tebeit bjateti tuat te onbjeeben/ bat Sneeck ïjaer gabbe gïjcp?cbei nicctt/mecnenbcmen beïjoojbe örtöelöcMijcït te boen
^n tnat maniere Anno twee en veertigh bC iïact^- befieWinge in be negèn^ebcntóa^bntie^tatenbart Vrieflandt geappjobeert/ geeft öctboïgcnbc:
È Staten van Vrieflandt ghehoort ende vÊrftaen hebbende, door rapport van haer Ed, Mog, Ge- cornmitteerden in 't minder getai^de Propofitic by fij π Excell. de Héér StàdthoUder gedaen den vijf eti faintighjien hitjiis, beftaëhde in defen : Dat, d.ewyleal- omme in denegen Steden deCer Provincie, namentlijck Bolnveert. Sneeck, Doccunt, Harlingen, Staveren, Slo- ten, Worcum, Tljt ende Hindelopen, goede eendracht ende vrientfchap ware, cn in de felve Steden de Magi- ftraets- beftellingen aen fijn Excell. als Stadthouder had-
(ieri |
-ocr page 62-
|
t66A. den opgedragen; folgensderefpeaerefoIutien.Aaen
__Ζ ende vertoonde Odroyen ; of haer Ed. Mog. niec
foude verftaen goet, raetfaem ende dienftigh te zijn tot confervJtie van de fel ve Eendracht j onderlinghe vrieiidcfchap ende nader verbinceniflè, ende om alle niilVerftanden, jaloufien ende vordere onluften by alle wcghen voor te komen, de felve Odroyen raeckcnde Je opdracht vande Raedls-heflellingen, by de fiegen Sce- citn ghedaen,teapprobcren, ratificeren» ende voor onbrekelijck in toekomende tyden te ftellen, omme ghevolcht, ende als een ffét naeghekomen te moeten worden , niec alleen inde perfoonvan Syn Excell.als tegenwoordigh Stadthouder, dan mede nevens Syn Hooch. Ρτΐϋίΐνίίΐείη,&ο. als welcke airede opgedragen isdeSurvivauce van het Stadt-houders-jitnptihthbea na rype deliberatie ende onderlinge communicatie in de refpcftive Kamers ghehouden, de felve Odtroyen geafprobeertjgeratificeert > in voegen de felve refpedi- "velijckzijnluydende, oockde panam ende vcrbinte- niflen in de felve geroert, ■vigoreus ende effelt tefuUen fortmn·, endede Inghefetcnen ende hare Nakomelin- gen aen de felve verbonden. Laftende ende bevelende mitsdien de.Magiftraten ende vordere Ingefetenen van de felve Steden, haer altoos ende onvederroepelyck daerna te reguleren. Verklarende te houden ende te fullen houden, voor perturbateurs van de ghemeene rufteende welftant vande Regeeringe der Steden ende van de Provintic alle die gheene» van wat qualiteyt die oock foude mogen wefen, welcke hier na haer daer te- gens foude willen ofte mogen direSié ofte indireSe ftel- len, ende de voorfchreve Ódlroyen in eeniger manie- re contra venieren. Belaflende de Gedeputeerde ende Raden-Provinciaelommeallefints goede fotge te dra- gen , dat de voorfchreve Magiftraten haer daer na re- guleren, ende den jPrnwi-iwr, Generaeltegens de Gon- traventeurs fonder eenighe gratie ofte diiFimulatie tè doen procederen, want W y verttaen fuicks ten dienfte ende rufte van defe Provincie noodigh te wefen.
Aldus gerefolveert op'tLandt-Hüys binnen Ijeeu- Tvaerdedeknnegenentwintighfien Marty fefiienhondert iipee en veertigh, onderftont geteeckent voor OoBergoò, als namentlijck voor Leeuroerder-deel, H, Roordava» EyJJtnga,. H.<vàft Epema. FerwcrderadeeljEiow» Dou- ma. Weftiiongerdeel, D. ud» Ayha, C.Vermées. Ooft- dongerdeel, 1. Onuphrtus F. Heer tot Swartfiniurgh, lulitisvanBeyma. Collummerlant, S. AÌingavanHU- 'malda, P.van Doma. Achtcartfpelenj M, GerTolfma> lan Eyjfes. Dantumadeel, - - Tietierch- ileradeel,F.van Ey^nga, Atentvanliillema. Smallin- gerlant, A.'uanÙaerjma·, G. Fockens. Idaerderadeel, Henning Georg va» Andrie, Rauwarderahem, F. φλ» Eyfmga.
tVefiergoó,
, Menaldumadeel » TjaUing van Ey^nga, E. Glmflra. Franekaradeeb AndriesvanWaltingat Α,ΑηΜα. Bar- radeel, 1. vtm Eyjpnga, H.Wringer. Baerderadeel,i.i»a» jlylva, Hennaerderadeel, SiccovanGrevtfiins, A.Co- pius, WonfeTideelfRegnerutBruyn/ma. Wynbritfera- deelji. vanBourmannia^ R. Gravius. Hemelumer Ol- derphert, lohan van Ayha, A, lacóbiHaerfnuh 't Bildti P, van Boshnyfi», B.Geerfina.
:
Sevenivoldert.
\ Uyttingeradeel, R. Andrìngn·, Hejfsl tian Smela,
'i An^f/irden, l.vanCrack, Donialkirfial,
ί HaeskerlantjH. wwBdfri/.Schooterlant,
Lamfterlant, Fred, van Gaefterlant , Hans
vanLycklama, Opfterlant. S Teyens. Ooft-Stelling- werf. St^ridLìjcklamavanìIieholt, Auguft. LycÌama vmNieholt. Weft-Stellingh-werfj N.Gertrdii
Steden.
Leeuwaerden - - - Bolfwaert, Tmm ^'nfz.mfinaFeykeOennes. Franeker, Sneeck, HanfoMoll , A.IochemsFooChti. Doccum,r. |
Gammay Feye 'ijerx. Harlingen, G-Keth, Rinnert 1664,
Öed/ès. Jan Evertfz., Stavoren, H. Piers. Slooren --
Epeus Ooàerzce,lacciloukes, Worcum, Doytje Ro· byns. Ylft, S. Rifpens Hindeloopen. Sytje Gaijes.
i^irc te notccf n/ bfjt fiilftuiigf ié boojbiJ afflar ή
IjetpomctcaftcnDeDcSürvivance arnöcii I^^ecc ^iin^ ban Grange, gcgfbftij fooOatöc mmim0c lua^ Dat Ijetaïïecniijcïitoiectsccouficmcrttintte |)rcfoon ban prin^ Willem, Doen «©jarf ban Nafl'ou.
't^aét negen cn vijftigh, toiftt Dc Survivancc
banfjet^taDtfjoubccfcliapijrgebcu aen pjinsJHen- drick Cafxmier, al^ boicgt :
De Staeten van Vrieflandt, in behoorlijcke confi- deratie nemende, dat Godt Almachtigh ghelicfc heeft fijne Vorftl. Doorl. mllern Frederick F. z\i Naflbu , Graeve tot Catzenellebogen, Vyanden; Diets. &c. Onfentegcnwoordigen Stadthouder te ze- genen met degheboorte van een eerftgcbooren Prince Van Naflou, genaemt Henricus Cafimiert ende genegen wefende om alle de werelt te betoonen de finguliere affeftie ende goede memorie,die wy na 't exempel van onfe voorfaetenbydiergelijcke geicgentheyt, hebben endeconferveren van degroote mcriten ende lofFclijc- ke dienften by de Huyfen van Orrngien ende Nafou, aen den Staetdefer Landen bewefcn : Oock om fijn Hooghgemelde Vorftel. Doorl. ende dcflelfs Defcen- denten te meerder teencourageren ende obligeren toq betrachtinge van'tgemcene .befte van de Geünieerde Provinciën in 't Generaci, ende defe onfe Provincie in 't byfonder : Voorts op vafte hoopen ende vertrou- wen die wy hebben gefchept, dat defe longe Prince uyt de Doorl, Huyknvia Orangieneade Nafou fyne Doorl. ende hooghgebdorne Voor-Ouderen door he- roique ende Vorftel. deughden fai navòlghen ende in toekomende een bequaem inftrument worden, om de ware Gerefoi-meerde Religie ende de diergecochte privilegiën defer Provintie te kopnen mainteneren, conferveren ende vermeerderen : hebben met rypc deliberatie endé uyt hartgrondelijcke affedie goetge- vonden, dienvolgens gerefolveert, gelijck wy refol ve- ren mitsdefen, de S^rwW»» van 't Stadthouder-Ampt defer Provincie.tc confereren êndè óp tc dragen, aen de hooghgebooffen Heere Henrisus Càfmter., eerftghe- booren Paingè ende Soone van meer Hooghgemelde fijn Vorftelijcke Doorliichtigheyt. Geven dcrhalven Hooghged, Prioce van Naflpuw., in ende door krachte van defen onfe rèfolutie, vöJkomeii maght ende laft, omme nacr het dvérlyderi vaii lijn Heer Vaeder onfen tegenwoordigenStadthouder (die Gode Almachtigh in langduerig;e gefontheyt wil bewaren) het voorfchre- ve Gouvernémcnt ende Stadt-houders-Arnptj met de cere, Hoogheden , preeminentien ende emolumen- ten, daer toe bchoofende, aéti te vaerden, ende bekla- den op alfoodanigen Eedt, Commijjien ende Injtruliie, als wy, oftetìnìc Heeren Succeilèuren in Officio in fuicken gevalle nae gelegentheyt van tyden ende faec- ken, fullen goedt vinden in te ftellen endé formeren, doen inftellen ende formeren> daer in Wy ons j ende onfe Heeren Succeffiiiren reicrverèn de abfolute vry- héytj macht ende àiithoriteyt j omme als dan ende tot alle tyden deiëlveinftruftie ende Commiffie te mo- gen veranderen, fulcx als wy oftè fy, tot behoudenifla van de hooghende vfyheden, endé den meeften dienfte van onfe Lieve Vaderlandt bevinden fullen te behoo- ren. Ende ofte het gebeurde (dat Godt Almachtighi
fenadelijck verhoede ) dat onfen tcghenwoordighea
tadthouder defer werelt gheraeckte te overlyden tea tyde van de minderjarigheyc van de Heere Prince van Naflbüw., onfen gedefigneerden, ende by furvivance verkoorene Stadthouder. foo willen énde refolvercn wy, dat in fuicken ghe valle de exercitie v^ het Hw^A- gemelte Stadi-houder-kmpt fai gehouden -worden i» fiir-^ feantte, tot dat da Hooghgedachte Prince van Éafouv tot de ouderdom van twinttgh jaren fai wefen gheko- men, genietcride ondertuflchen niet te min het traiSe-. ment daer toe ftaende. .
Aldus ghedacn ende gerefolveert ep'tLantfchaps- £> 4 Huyi
en OORLOG Η. 'tVier-en-veerüghfeBoeck |
-ocr page 63-
44- S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ΐ66χ Huys àen'vyfen foììntighilen February feftiett hondert „ ■ HCgen tn vijft 'tghionàctiìofìi verteeckent voor Ooflergo, nameljjclc voor Leeuwarderadeel, Doinve van Walta, lan Sydfes, Ferweradeel, B. ναπ Douma, B. van Nyfien. 'WcMongcxdee\,E'vanAylv», . . . Ooitdongerdce!, G.WìIco.F Heertot Swartfenhergh, N.Doeiiga. Colle- merlane, ÌF.van Schelt'mga.G. van Broerfìna, Achtcart- fpelcn, Lilius van sMtinga,E.vatt Meiocnjma. Dancu- mardeel, S van Ajlva. Hans van Wyckel. fietierxtera- dcel, S. Μ van Ajlva·, A.van Hiìlema. SmallingerlanC, van HaerJmatF. Vockens Eringa Idaerderadcel,^. iVtJfe- mn.F.lans. Rauverderahem, F.v. EyJJtnga , W. Rey Ttalda.
Voor TVefiergoo.
Menaldumadeel, Edz, tot Grovefiins.I. Sckeltinga. Franekaradeeli A v-Eminga. T.lohannes Hannama. Bar- radecl, S.Ab'mga van Humalda.RWringerMexier&dad, Vouwc Aylva van Loo-EslkeStfkes.Banga. Hennaerde- ndcel. F.vanGroveJtins, S.Tzmnmeri. Wonzeradeel, Tace van Comminga, lacoi lans Merveda. Wjjnbritfera- dcel, Duco Manna van Barmania, Boetius Sterna,A. Hairfma.Bih- IV.van Hare».AWyngaerde?i,
Voor de Sevenwolden.
Utingcradecl, R.Andringa Hejfelvan Sminia, Ang- werden, l.Bouritius.H.v.Aerjfen. DouialVer/ial. S. van OJìnga. C.Pecama. Hafcerlant. Eg&ertvanBaert. I, van Vier^en^à.iOQX.nX'i.TXK.'D.B.van'àchehinga. P. Reuffert. Lemlterlant.F.w«Roirii>. Gellius Hylckama, Gaelter- \3.x\Ulìans van Syclama.T.Heydoma. Oofttriant.ili. Fec- i(!i'«y.toiiF«,(-fwi.«Ooft-Stellingerwerf. Auguftinus Ly- clama a Nyeholt. La:ìius Snuaga. Weftelligwerfj v, van Βοοίβηα. Geert Hendricx.
Voor de Steden.
Leeuwaerden. I. Cuylenhurgh.l. G«rt/i^iri.Bofwert, U.Kuyf. F.F. Pofthumus. Franeker. Petrus Scotenni. lanWillews. Snecck, C-Hauiois. P.Aitfma,Oocc\im, W. Urna. Lolcke lanfr. Suyderbaen. Har]jngen,.Jtfq/ï van Voorde. Focco Heemjtra, Stavorèn. O». Geldórp. IpeTierca.'^\oKn. larigh AnHes.H. Maf»minga,WOl- eum. Reynier DouTfes. Frid. Inthiema. lift. Reynier ' van TMtn. S. Vin Ri/pens. Hindelopen. Broer Heres.
iSftiacbi^-bcfifllinaÖ oaf tccfront trtatccie ban bifcomlTcn. 53c fflUc niet ftonnenbe gljpfcftieDni tot glt)rnocQ()cn ban alle man/ beelraadi fu&jcctflöcï turcflacn alteratien.
«öctrfi in't^aec twee en twintigh:. laact ban icl$ tofl öommael^ Dtt" acntcpcltcnins!) gijebacn ; mate fcDect geftccgen tirbbcnbe öet bolgcnbe ©erbari/ falöctBifcbiifcttfn.
©et' bad san ïSactsj ijfllel· ïitiBÖ in 'tanie
OP huyden den vier en trointighflen Augufti feftien hondert t-wee en twintigh, 't Hof door aenfegginge van de Heer Harinxma wefende vergadert inde Cancelerieis by den felven geproponeèrt, datter eeni- ge ghcruchten liepen van de veranderinghe in de voet van de Raedts-beftellinge in de Steden by eenige VoIt machten voorgenoomen, ftellende voorts in delibera- tie, wat defen aengaende, diende gedaen, waer op voor cerftgoetgevondenis, datmen de Heeren Vlenhurgh, HiUama, ende Tongfial foude verftaenjwat de felve be- kendt, ofte andere inde fake by hem ghedabn was. Na vertreck, alfó de Heeren difficulteerdenjdienaengaen- de verklaringe te doen, is evenwel by den Hovegere- folveert, dat de faecke de Staeten van den Lande foude vertooncn: Ondertuflchen de Heere Olenhurgh uyt de Vergaderingeghefcheyden, is 'cHofcollegialiter op't Landt-Huysby het minder getal van dewVr Camers, inde Camer van O^irgegegaen, ende hebben de fake aldaergtproponeertjbchalven de Heeren HiUamaeinde longftal, die gcweygert hebben, omme beneftèns de an dere Heeren aldaer mede te gaen ; Voort na gedane Propofitie aldaer, is het Hof weder op de Cancelerye |
vergadert, ende heeft de Propofitie ende Miffi ve hier i
na volgende gearrefteert, fonder dat de felvc Heeren -_
mUama ende longfal duet over hebber, v^illen befoin- gneren en prefent zijn, ende was de Miflive en Propo- fitie van woort tot wöorde luydende in voegen hier na volgende :
HOogh ende welgeiooren Grave, genadige Heer·, Wy hebben vernomen, dat by eenige perfooqen ghe- concipieert foude fyn een vieime forme ende veet van den Raedt-BeReÜingke in de negen Steden defer Landtfchappen te docne, ende dat met oireptie ende verleydinge van verfcheyde goede luydcnjals oock fon- der behoorlijcke communicatie, overroepinghe , van dienfulcx toekomt, welcke niewicheytfoolichtelijck meer fwarighceden foude konnen medp brengen , be- fonder in defe conjondture van tijt allefins diené voor- gekomen te werden, hebben wy noodigh bevonden, tegenwoordighU. Gen. niet alleen te fchicken Copie van'tgheenewcsby ons daer van vertoonde is aen de Heeren Staten defer Landtfchappen althans noch ver- gadert,maer vcrfoccken dienftelijck ten eyndo U.Gen. believe nae het exempel van U.Gen- Heeren Broeder den Hoogh en Welgebooren Heer Gracf Willem va* Najfou, onfen voorigen genadigen Heere Stadthou- der HooghlofiÏlijcker gedachtenifle, 't oude gebruyck dien aengaende voorts ende voorts te hanthaven, ende dufdanigeNovateurs met alle ernft af te wyfen , im- mers de goede handt daer aen te houden, dat by vor- dere obftinatie teghcns defelve verfien rnoghen wor- den, fulcks en aJs de rufte en dienft van ' tLandt ver- eyflchen moghe, daer toe ons nefièns alle dienftigege- biedenifleaen U.Gen. verlaten. . Hoogh ende Welgebooren Grave genadigen Hee- re, bidden den Almogenden UGen. inlanghfaligege- fontheytcnde voorfpoet tot s'Lands dienft te fpaeren, uyt Leeuwnerden den vier en twintighfie Augufti fefiie» hondert tv>ee en twlntich. Leger ftonde U. Gen. dienft- willige Vrienden de Raden'sHofs van Vrieflandt, en was verteeckent S. CwWew met eenige ftreken. 3D(jIc{jt boojt^ be Copiie ban be Propofitie.
Aen mijn Heeren, mijn Heeren de Staten •υαα Wefi-Vrieflant tegenwoordig op den Lanfdage •vergadert.
E Dele Mog. Hooghgeleerde, feer Voorfienighe Heeren ,· Ons is voorghekomen dat door beleydt van eenighe onlanghs voorghenomen is feer fe- ^ cretelijck te praitiferen een nieu^ce voet van Raedt-be- fteUtnghe in de »ρς·ί» Steden defer Landtfchappevoor-r taen te doen, ende ten dien eynde reedts in de Kamer van de Steden feeckereRefolutie ghefabriceert , fon- der voorgaende behoorlijcke overroepinghe , cura munciatieende'laftvan dien, fulcks toekomt,veéi weys niger met onfe kenniflè, ende in'tminfteUE. M. confent ende authotifatie,we]ckenieuwigheyt foo dan veel minder fwarigheden, infonderhcyt by defe tegen- woordige periculeufe conjundture van tyden, foude konnen cauferen, hebben wy eedts ende plichtshal- halven niet willen laten U E.M. hier van te vertoonen ende by deièn te gemoet te voercn,dat niet tegenftaen- de voor defen tot meermalen wel verfchillen en que- ftien tufiTchen La?tdea endeÌii</i»ontrefenzijn,noch- tans fonder daer op in 'tminfte aenfchou te nemen by ons fulcks gebefoingneert is, datwy van partydigheyc met recht niet.hebben konnen befchuldight wordcn> endedatdaerommc defe haeftige veranderinge ons te onrechte befwaert, als of wy in'cregarde van de te- genwoordige mifverftandenhiernaemaels andersfou- den doen als wy eedtshalven fchuldichzijn, ende toe dienftevandei/fi/iw in'c particulier, ende den Staedt defesLandtsin'tgheneraei noodigh oordcelen; daer benevens ftaet te confidereren dat Magiftraets-hejttl- linge is na rechten een afte ofte ροίηΛ van Sonveraï- niteyt·, ende daeromme by niemant als by de Staeten dtfis Latidts, (. by de welcke teghenwoordigh de Hoogheydt beruft} pfce den gheenen welcke by wel-
ghedachtfj |
-ocr page 64-
|
t 66a, gedachte Staeten fulcx fpecialyck aenbevolen wortj ge- „ daen kan worden : iulcx dat de Steden elcx in 'c partcu- ]ier,ofteoockfamentlyck gheconfidereert , niet ver- mochcenjfonder fpeciael confent vande andere Leden, ecnigc veranderinge in forme van de Regeringhe voor te wenden : Behalven dat fulcx nu oock by onderkruy- pinge onde fonder overroepinge van foodanige als wel behoorde op vei fcheyde plaetfen voorghenomen is : Stact oock wel aen te mercken van wat fchadelycken gevolge het zy, endewat inconvenienten er. jalou- lien tuflchcn de Leden van onfe Collegie onderlinghe ende tot nadeel van het gemeene beft ontftaen fullen, datmen fai uytkippen weynigh perfoonen, ende den felvenalleene vertrouwen de Regeringhe der Steden, ende ofte niet daer door in een welbeftelde Republyc- que fai worden opgherecht een Oligargia ofte Heer- fchappye van weynighen j die door ambitie foo verre konnen getranfporteert worden , dat fy haer met fim- ple Raedi-tefieHinge niet fullen laten genoegen , maer haer macht ende authoriteyt misbruyckende wydere nieuwigheden fullen moghen voornemen tot nadeel endeoppredie, als andere Leden des Landts, men wil de ongerymtheyt, foo uyt defen nieuwe voet fai kon- nen ontilaenials dat eenige EitÌieurea haer felven fou- de mogen kïefen : Isdaeromme ons dienftighe ver- foeck, ten eynde U E.Mog.believe defe fake naer haer gewichte, rypelyck te examineren, voorts foodanighe refolutie daer op nemen , als tot maintenu van des Lants Hoogheyt ende rufte bevonden fai worden te behooren,als oock ons van U E. Mog, goede meningh te verftendigen. Ghedaen binnen Leeuwaerden in de Cancelrye den vJer en twintighfien Augufti feflien hon- den mee en fwintigh. Lager ftont U E. dienft willighe de Raden s'Hofs van Vrieflandt, ende verteeckent B. Hoppers, met eenige trecken.
En dertighlit» Augufti feflien hondert t-wee en fwintfgh is het Hof door aenfegginghe van het minder getal der Staeten van Vritjlandt weder in de Cancelrie vergadert ende heeft de Heere longflal weynigh tydts daer na verleden de Heere Harinxma givraechtjtot wat eynde de welgedachte Heeren 'tHof by den anderen hadden verfocht te komen; waer opby meereemelte Heer Harinxme wierde geantwoort, dat Syn E. fulcx door verfoeck ende ordré van de Ed. Mo. Staten hadde laten gcfchieden, 't welcke de Heer long- ίΐβΐ verftaende.heeft a!s doen daer op verklaert,by hem in de fake beneöèns de andere Heeren niet te konnen befoingneren,vermits het in de materie van de Raedt- tefiellinge foudezyn , endeisdatr nauytde Raet-Ka- mer gefcheyden, voorts alfoo weynich daer na by den eerften Deurwaerderaengedientwerde, dat de meer- phedachte Heeren van het minder ghetal door haer Ei Bode verfochten der Vergaderingeendeby een kom- ■fte van de Heeren van den Hove, heeft het Hof dien- volgende haer vervoeght in de Kamer van Ooftergoo, ende aldaer gevonden deE. Heeren Staten van Oojter- go, WeftergotTiàt SeveKWolden, benefFensdeE.Heeren Gedeputeerden Staten vande refpeftive Leden ver- hack,ten welcke tyde by meerged, Heeren van 't min- der getal door haer E. Bode nochmaels verfocht worde de prefentie van de Heeren Gecommitteerden tot het minder getal van weghen de Stéden , als mede haer E. Gedeputeerden 5 Ift nochtans dat foo wel de welgemel- te Heeren van het minder getal als haer E. Gedeputeer- den niet gecompareért 7.yn jdan wierde dier tijts by den Bode mondeling gerelateert,dat de Heeren Gedeputer- den van de Steden verftonden, dat het een fake was die de Landen raeckte · gelyck fulcx mede verklaerden de Heeren Gecommitteerden van het minder ghetal van wegen de Steden, verhalende daer beneffens oock, de- v. yje de Gedeputeerden fulcx verftonden, ende def- halven niet en compareerden, dat fy mede daeromme niet cn kondén, noch gedachten te conipareren. Waer haby àcnGr\]tmiiri Douaevan^ylva uyt dennaeme ende wegen de meergedachte Heeren van 'c minder ge- tal by monde in 't lange werde verhaelt, 't geene by de Ed. Mog. Heeren Staten op voórige Propofitie waere gedaen by de refpedlive Kamers van OJteTgo,Wef(erge, |
caàs Stvenaolden. ter prefentie van de mede Gecom- mitteerden van het minder getal van wegen de Steden j ——— enin wat voegen eyndelyck by de Heeren Staten de re- folutie hier navolgende was genomen, daeraf hy oock uyt den name als vooren ove-gelevert heeft foo aen de E. Heeren Gedeputeerden als Raden Provinciael, co- pia Authenticq,aenfeggende daer bencfFeus wel ernfte- lyck ende iterati velyck den welghedachte Heeren Ge- deputeerden Staten., fampt de Heeren van den Hove de uyterlycke meninghe van de Heeren Staten tezijn, dat het inhouden van de felve refolutie gheeffeÖueerc worde.fonderdeminfteinbreuke te gedogen; Waer op by de Heeren Harinxma van wegen den Hove is ge- antwoordt, den E.Mog. Heeren Staten ten hoogften te bedancken van weghen de goede forge ende voorfich- tigheyt by haer Ed.Mo. in defe gelegentheyt van tyde tot rufte ende welvaeren van onlen lieven Vaderlandc betoont en gedaen,en dat Hof haer na inhouden van de felve refolutieibuden reguleren, en in geen ghebrekc ïyn van het inhouden van dien te efFefluercn. Van ge- lycken hebben de Heeren Gedeputeerden verklaart de wille ende laft van de Heeren Staten te fullen nako- men; waer na alfoo meerged. Heere Gedeputeerden Staten famt Heeren van den Hove haer affcheyt van de Heeren van hctmindergetalhebbengenoraen, is het Hof weder op de Cancelrie vergadert, en heeft goec gevonden 't gene verhaelt, aldus by gefchrifte geftelt te worden, mitigadersde Refolutieluydendealsvolcht; De Staten van Vrieflant rypelijck gheexamineert heb- bende de Propofitie by de Heeren Raden Provinciael foomondelinghals fchriftelyck ghedaen ende overge- geven,ende begerende allefins voor te komen de fchade ende onheylen die uyt defiparatie endefcheydinge in de regeringe tegens de oude forme ende voet gcattenteert ende voorgenomen foude mogen volgen, tot üibvcrfie ende ondergang van den Staet felve, ordonneren ende bevelen by defen wel exprcflelyckj ende ten ernftigito den voorfchreven Raden op hun eedt ende plicht » voortaen t'famentlyck by de beftellinghe van dc Magi- ftraten jaerlijcks in de Steden met de Heeren Stadt- houder te doen, in voegen ende in manieren tot noch toe ghepleecht ende gebruyckelijck is geweeft, fonder dien aen. gaende ecnighe particuliere veranderinghs ofte inbrcucke van yemanr tot prejuditie ven des Landts Hoogheyt te gedogen, en immers teghensde Autheurs van defe nieuwigheden ende alle andere con- traventcurs fonder conniventie te procederen ende doen procederen, foo tot maintenu van de publique authoritwtendc vordere rufte van ons Vaderlandt be- hooren ial; Belaften ende ordonneren wel exprefle- lyck hen Gedeputeerden infgelijcks op hun eedt ende plicht daér aen oock de handt te houden, ende dés noodt, om fulcks te effwftueren alleaffiftentieende hulpedevoorfchreve Heeren van den Rade Provin- ciael te bewyien, alles behoudens nochtans de welghe- meldc Heeren Staeten hunne Hoogheyt 5 ende ten eynde hier inne niet verfuy mt worde, fai defe refolutie foo wel de Heeren Gedeputeerden, als Raden Provin- vintiael toegefonden worden. Aldus gedaen ende ge- refolveertbyde Heeren Staten voorfchreve op'tLànt- fchaps-huys binnen Leeu-wserde» den negm en tiuintig. ffe» Augufti fefiien hmdert twee en tmintigh. Onder de Principale ftont voor O^ergot getekent W. Houverd»^ V. Wèckama. Piet er Attes. Voor Wefiergo Dontimm ven Hottingai Saeckto Kingma. Voor de Seveimelden, Mer^ tinusFockens. SydsvanOfinga.wooràc Steden. Lager ftondt 1 accordeert met de principale > in kenoiflè vaa my A.Aitx.etnai met eenige trecken.
©olaljbenocBfrfttc (Öffcöjlft iip 't mintifr^^ b^n Vuesm be ben «Eb. i^eaen Staeten ban ben Eanoe geinfinueevt / fnbebena]$;tffïecboa} ftact <C. SiSobe tccjjanbf η ^Pdt/ om bp DoojgoenDe Rcfolittic te bocBcn/lupbeaT^bolcöt :
D E Volmachten der Vrteflmt Staets-ghe-
wyfc op den tegenwoofdigen Landts-daghe ver- gadert, geficn 'tGefchrifte der Raden Provinci- ael by den Lande verkooren, aengaende der Steden Raets-iififUingeaityoitoacbtenvande platte Lenden
fry
cn O O R L O G Η. V Vicr-en-ijeemghfe Boeck. 45 |
-ocr page 65-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lóód, biforme van klachten, tegens de Steden overgegeven,
__ verilaen,dat de Staten van den Lande met de Raets- be-
^r5fei/e»,endiergeHjcke difpofitien hun niet hebben te bemocyenjten miniten foo lange en ter rijde die vati den Lande de beftellinghe der Grietluyden y en andere Officieren,de difpoficie der Steden van gelyken fullen hebben onderworpen, te meer door dien de felvc beftellinge van Lants· Officieren by de t'fament- lycke Gedeputeerden van den Landen en Steden pJach te gefchien,oock in die tijdt als de Landen in de Raets· htSieUmge der Steden niets hadden te feggen. Dien on- verkort en onder proteftatie de non frtsjudkanda, feg- gen dat de Raden Provinciaei 'izedert de tegenwoor- dige Regeringe,geen anderlaft, commillie,ofauthori- teyt hebban gehadt,ofaIs noch hebben, dande bedie- ningevan criminele en civile juilitie, fonder haermet de regeringecenichCnste mogen bemoeyen, behou- dens aiieen dacfy de Raets-befielUnge der Steden ( ex- cm^iLeeüvaerdeneaFraneker) foude moghendoen, hen entertijttoeby de Steden daer inne anders foude 2ijn gedifponeert,vermogen derRadeniuftrudie by de t'famentlycke Staten vanden Landen en Steden gearre- ftcert,ende by hen tot dcfen aengcnomen ende belwo- ren,ende volgens dat hun Voimachten der Steden geheel vreemt voor komt der Raden beklachte vooren ghe- roert,mïtfgaderï de maniere van fchry ven daer inghe- bruyckt j en noch veel vreemder, dat de Volmachten van Oofiergo ende Wefiergo op de voorghedragene klachten,foo fpoedende en als op ftaende voet, fonder der Steden tegenbericht,eens te verfoecken of verftan- den te hebben, dejudicature ofte difpofitie daer over als in hun fake,tegcns alle rccht ende redenen,hun heb- ben aengenomen ; Syn derhalven de Volmachten der Steden genootfaeckt tegens het onformelyck doen der voorfz. twee Goën te protefteren, gelijck fy doen mitf- defen van nuUitepenfchadelyekheyt, nopende alle t'ge- ne by hun airede dien aengaende voorgenomen, gere- fol veert ende gedaen is,endewyders voorgenomen,ge- refolveert,ende gedaen fai worden, met vetklaringe dat fy hun niet befwaert fullen vinden,ter plaetfe daer fulcx behooren fai, redenen en rekenfchap te geven van het geene by hun met kenniflè van faken,gehoudene ruch- Iprake, ende laft van hunne Principalen defen aengaen- de met fundament ende goede redenen ghedaen ende gehandelt is, ende wyders indien noot, ghedaen ende voorgenomen fai worden. Verfoeckende dat defen de Volmachten van het minder getal van Oofier^o Wèflerg» ende Sevempolden, door twee Notariflen mach werden ceinfinueerr ende daer van gerelateertjom henteftrec- ken daer ende foo het behooren fai. Aldus gedaen bin- iren Leeuvaerden op't Lantfchap· huys den dertigMen AugnRifefiie» hondert faee entiuintigh. Onderftont geteeckent Gerrit Volckerz. Dirck claeji. Onder copia Wier uy t defe ghefchreven is, ftonde accordeert met de principale defes. Inkennifle van ons onderggfchrevcn Notariflen publycq, ìal^eeuwaerdenùtka dertighSìen Augufti fefiitn hondert twee en twintigh. Geteeckent M. MverherdiCom. GiUius, met ee'nige trecken. . Volgende noch hoe dat het Hof den een en dertigfte» A\iga&ififiie*hmdert twee en tmntigh wederom nae voorgaendeaenfegginge is vergadert, ende als doen de HecrHarifixma 't gebefoigneerde des daeghs te voorcn j gefchiet Iw monde in 't lange voorgefteltj voorts daer | naer den Griffier gheordonneert, omfoodeRefoIutie | by de Heercn Staten van den Landen gcnomen,als me- i de fekere gefchrifte by de Heeren van 't tninder ghetal ' van weghen de Stenden aen de welgedachte Heeren 1 Staten vanden Landen overgefonden,de weicke goet- ' ehevonden hebben het felvc de Griffier door haer E. Bode te laten toekomen, voor te doen lefen,'rwelck ge- fchiet zynde, heeft de Heere Hillama, de Heer Hafinx· w4afgevraecht,ofdeHeerHar;»xww van het minder |
fetalipecialyck gelafticht waer,omme de t 'faraentljke Jeeren 'tgene voorhaelt voor te dragen, is by de Heer HertTixpia daer op geantwoort, daer toe niet gelafticht tezyn > danverftondeomfulcxtedoen ghehoudente 2yn,voIgènsdelaetfteRefolutie genomen by de Hee- ren Staten van Ooftergo, Weftergo ende Sevetmolden, in . de Kamer van Οβίτςο hen benevens de andere £. Hee- ren in laft ghegeven; en wierdc als doen voorts op de verhaeldeikelolutiebydeHeerHenwjfCTa verfocht de advyfen van de andere E. Heeren ; Wefvolgens de Heer jindrée voor advys heeft gegeven ende verklaert hun te fullen reguleren na inhouden van de Refolutie byde Ed. Mog. Heeren Staten van den Landen geno- metii de Heer yow^/ij/verklaerdejdewyle de fake was van grooten gcwichte,ende aen wedcizyden refolutien aen deE.Heeren overgefonden,te verfoecken Copyen van dienjomme iulcxgefchier, defclve nader te exami- neren,en voorts iij η verklaringe by gefchrifte te ftellen> brengen, ende hun na fijn CommilTie ende Inftrudtie te fullen reguleren; de Heer Doyem vcrlslaerde als noch gelyck als dacghs te voorcn ghefchiet van hem te fullen reguleren na inhout van voorgaende Refolutie} dc Heertitf»i/fwSe»i/i verklaerdeinfgclijcx hem na'tin- houden van de Refolutie te fullen reguleren j de Heer Saeckma verklaerde mede gehouden te zyn om hem na 't inhouden van de Refolutie te moeten reguleren ; dc Heer Χ,χίιί'/ΛΜΛ verklaerde mede hem gehouden te zyn het inhout van de Refolutie naer te komen ; de Heer longemà verklaerde als boven ; de Heer Uannia ver- klaerde infgelijcx hem gehouden te zijn na het inhou- den van de Refolutie te moeten reguleren; de Heer Hillama verklaerde dat ten aenhooren van hem , beyde Refolutien by den Griffier waren voorgclcfen, ende te moghcn lyden, dat daer af Aöe by de voorn. Griffier- wórde geraaeckt,verhalende voorts hem te fullen regu- leren na fijn Commiflie ende Inftrudlie, ende volgens de felve recht endejuftitie,benevens de andere Heeren van den Hoveadminiftrerende; de Heer Vlenburgh verklaerde fchriftelijck foo volcht: Gehoorthet voor- lefen den laetften Augufti leftledcn door den Heer Griffier gedaen,vcrklare ick my tc refereren tot de Or- donnantie ende Inftrudie daer na wy ons in 'tbedienen van juftitie moeten reguleren, ende voorts tot onfe Commiffie- Ende alfoo wy benevens de Heer Stadt- houder volgens dc ielve inftruóbie de Magiftraten ful- len mogen kiefen na voorgaende te nemene informa- tie,hem ende ter tijdt by de Steden hier inne anders fai worden gedifponeert, de weicke de Heer Stadthouder ^ voor het gemeene befte met dc Krijgf-Overften ende ; krijghfvolck tegenwoordigh te velde is, maeckte ick ' ondergefchrevc fwarigheyt hier inne yets nader te doen i voordat de Volmachten der Steden gehoort, defe fake I in volle Vergaderinge fai zijn geventileert, te meer,foo I de voorfz. informatie olfnoch in lange tijdt niet fai ! worden genomen ; Aöum den vierden September \ feftie» hondert tvee en tmntigh y^nàz waren vertekent i üleniurgh^mtt eenige trecken. De Heer Harinxma verklaerde infgelijcks hem na de refolutic,ende het in- houden van dien te fullen reguleren.
Den vierden September feftie» hondert tviee en tvtn- i/^ifc heeft de Heer/βκ^β/naeder verklaringhe ghe- daen, verhalende,de wyle de beyde refolutien van de E. Heeren Staten van den Landen ende Steden tegens el- kanderen ftreden,ende over fulcx een lake te wefen van grooten gewichtc, daeromme in defelve niet behoorde ghedaen te worden fonder advys van fijn Gen. als het hooft van defe Collegie,de weicke Cjn E. verftonde dat byMiffive het advys van fijn Gen. behoorde verfocht te worden, ofte anderfints dat dc ikccke uytgheftelt mochte worden tot de komfte van de Heer Stadthou- der,alfoo de fake alfulcken uytftel wel kondc lyden ; de Heer HiUama verklaerde fijn E. e.cn Saterdagh verleden fij η meeningehaddc verklaert , ende verftonde daer mede te behooren volftaen ,edoch foomen op de faecke felfs ende refolutie foude begecren te befoigneren » was bereyt om als dan daer op fijn meninge ende nader ver- klaringe in te brengen j waer na alfoo by de HeerHi»- rinxma verfocht werde ten eyndc de ac&xVlenburghy Hellama ende geliefden te vertrecken, is fulcx
by de welghedachte Heeren ghefchiet, ende hebben voorts de Heeren na eenige deliberatie goet gevonden, àzH^renUlenburghiWUamaQnàt: longftal, gerefol- veert ende geadvifeert, emme aen de refpedive negen Steden defen aengaende te fchry ven, ende daer bene- vens Cppie vande refolutie by de Staten van den Lan- de genoinen over te fenden, tCH eynde defelve deik^
ken> |
-ocr page 66-
|
i66tL. ken, foo veel mogelijck in hem was, wederomme· daer ^ ' toe te dirigeren,dat de verhaeldeSteden tot voorgaende """""" rufte ende eenigheyt mochten werden gebracht. En is by den Heer Ulenburgh natnacls noch een fchriftelyck advysingebracht.foo volcht: lek ondergefchreve bcgee- re vauganjchcr herten alle eenigheyt met myne Collegen te houden, danvinde geheel ongeraden Mijjiven te laten uyt· gaen aetide Magifiraten ende Gejwoorene der Gemeenten van de Steden, ten minflen fonder mede raedt van den Stadthouder, als de-welcke Heer Stadthouder de kiefinghe der Magifiraten mede is vertrout, te meer, foo de fettinghe derfelver MagiSiraten als noch in langhen tijdt niet fai ghrfchieden, -wil alfoo onfchuldigh z.yn van alle inconve- nienten, die door fchryven aen de Steden, fonder commu- nicatie als vooren, fuUen moghen ontftaen, ende ipas ver- tekent R. Ulenburgh. Aldus ghedaen ende voltrocken uyt de Minute den vierden September fcftien hondert twee en twintich. In kennijfe van my als daer hyprefent gevieefi x,ynde, rpasverteeckentü.irio^^eis, met eeni- ghe trecken.
Den 7iegenden Novemberfefiien hondert twee en tinin· tigh is by den Heer Harmxma wederom geproponeert de Refoiutie by de Heeren Staten van den Lande,acn- gaende het poinft van 'Raedts-beBellinge ghenomen, volghens dien oock verfocht advyfen van de Heeren wat dien aengaende wyders foude werden gedaen , ten welcken tyde het mcerendeel van des Heeren advyfen 2.ijn ghevailen, dat de felve als noch verfochten van de Heeren Ulenburgh j Hillama ende longhfial, dat haer E. refpedive fich mede wilden conform maecken benevens de andere E. Heeren, om eenpaerlijck ende eendrachtelijck nae ouder ghewoonte in defe faecke te befoigneren, ofte anderfints cathegorique antwoor- den van welgedachte Heeren, wat haer E. meeninghe belangende het felve poindt was, waer op de Heer longSial heeft gheadvileert ende verklaert, dat fijn E. voor foo veel in hem was.de eendracht ende goede cor- refpondentie met fijn E. Mede-Broederen begeerde ende geneycht was te onderhouden, dan verftonde dat defe faecke ter prefentie van fijn Gen. als nu uyt het Landt zijnde, behoorde verhandelt te worden j De Heer Hillama verklaerde infgelijcks de eendracht met ïle Heeren fijn E. Mede-Broederen geneycht te zyn te onderhouden,dan verftonde fijn Gen. prefentie als het Hooft van defe Collegie weiende, van nooden te zijn ; De t^zwUlenburgh verklaerde als noch, gelyck by fijn E. voor defen gelchiet, allefintsgeneychttezijn , om in alle eendrachtigheyt benevens de andere E: Heeren te willen befoigneren, danachte mede fijn Gen. pre- fentie in defe fake ten hooghften van noode te wefen; endealfoo geen nader verklaringheby de voorgaende drie Heeren werdegedaen, niet tegenftaende de Heer Harinxma benevens de andere Heeren, wel inftanter fuicks wederom verfochten,foo heeft de Heer Harinx- ma uyt den mem vsn de andere E. Heeren t'fament- lijck verfocht, ten eynde de welgedachte drie Heeren eens geliefden reces te nemen in de vertreck-kamer, omme met de andere E, Heeren dewyle haer E. wey- gerden meerder verklaringe te doen nader te dehbere- ren, hebben de E. voorgaende drie Heeren fulcx onno- dichgeachttezijn, vermits by haer Ed. eenmaeldien- aengaende verklaringe ware gefchiet ; waer na de Heer Harinxma wederom advyfen ter prefentie van de meer- gedachte drie Heeren van de andere Heeren heeft ver- focht , watmen dan wyders in de fake foude laten ghe- fchieden,en zijn de advyfen van de E.Heeren eenpaer- lijck daer op gevolcht, dat de Heeren hebben ghecom- mitteert de Heeren Lijcklima, Saackma, van den Sande endelongema, om opde beginfelen.progres ende eyn- de van defe verhaelde nieuwigheden fich te informe- ren, ende tot dien eynde,foo uyt de refpeöive Steden als op andere plaetfen, te doen verfchryven alfulcke perfoonen als tot dienfte van de te nemene informatie noodigh bevonden foude worden, haer informatie te doen ftellen bygefchrifte, ende daer af den Hove rap- port te doen. omme fulcx ghefchiet, voorts, &c. Ten welcken tyde, en als de advyfen by de andere Heeren van den Hove werden gedaen,hebben de Heeren XJlen- iurgh ende Hillama fich gcexcufeert, om dien aengaen- de wyder ofte meerder verk'laringhe te doen, en zyn 166^ |
volgens dien oock datelijckuyt de Vergaderinghe van__
de Heeren ghefcheyden, niet teghenftaende de andere E.Heeren wel inftantclijck haer E. advys dien aen- gaende mede veriochten, ofte een min ften haer E, pre- fentie : En foo veel belsnghtde E. Hcere longf al , verklaerde voor fijn mede Icheyden benevens de twee andere Heeren, 't welcke daer op mede volghdcj fijn advys mede als vooren dien aengaende te hebben ghegeven ende daer by te perfifteren; Eyndelijck heb- ben de andere E. Heeren gerefolveert dat de Heeren Doyem ende Andre'edch geliefden te vervoeghen acn Syn Gen .ende van het gcbefoigneerde foo op huyden gevallen, met Syn Gen. te communiceren. Adum als boven, onderftont my prefent, ende getekentS. Hop- pers, met eenighe trecken.
DEn fefiienden December feftien hondert twee en twintigh heeft de Heere Stadthouder na voor- gaende verfoeck by den Griffier uyt den naeme ende volgens refoiutie van den Hove ghedaen hem in den Rade vervoeget en laten vinden , ende als doen in prefentie van den Hoogh ende Welgheboren Heer Stadthouder,beneffens de iamentlijcke Heeren vanden Rade voor eerft geprocedeert tot overleveringe aen de Griffier van het gebeioigneerde op het poinft van nieuwen voet vanRaedts-beflellingehy de Heeren klema> Saeckma, van den Sande,ende Jongema refpeöive Raden in den voorfz Hove, ende daer toe gheordon. neerdeCommiilarien gefchiet, ende by gefchrifte ge- ftellet,de welcke by den verhaeldcn Griffier gheopent zynde, is by den felven volgende oock gheproccdeert tot het lefen en verhalen van 't gheene in de verhaelde befoigne by gefchrifte waren gheftelt en aengetekent, gelijck mede by den welgedachten Griffier is ghedaen van het gebefoigneerde by de Heeren Hanniaen Lyc- klema volgens hunne Commiffie, aengaende het diffe- rent in de Stadt Workum gevallen inigelijcks by ghe- fchrifte geftelt,ende voor het meerendeel ter prefentie als vooren voorgelefen, en is het vordere gereferveert tegens anderen daeghs.
Den feventienden December Anno voorfz. is by de Griffier vervolger het vordere lefen derghenomeneln- formatien,cnde na verrichtinge van fulcx is voorts ge- procedeert, ende by de Heere Harinxma verfocht ad- vyfen van de Heeren op verhaelde ghenomen infor- matien, en is dien aengaende by de Heere benef- fens het meerendeel der andere E. Heeren geadvifeert ende goet gevonden, dat by den Hove ten (poedigften by provifie foude werden gefchreven aen de refpetìive Scedcn,en daer by van de felve verfocht, om na ouder gewoonte dubbelde overfchryvinghe aen de Heeren van den Hove over te fenden, verftonden mede dat men dien-aengaende geen onheyl hadde te verwach- ten , als feeckerlijck en genoeghfaem daer af bericht zynde ; De Heeren Jongffal verklaerde dat men dc refpedive Magiftraten foude verftaen op het inhouden van de genomene informatien, fonder nochtans aen de lelve openinge te doen van de namen der perfoonen die volgens de befoigne waren geproduccert endever- ftanden. En daeromme de faecke gecontinueert tegens den achthienden December na de noen, ten welcken tydealeerde Heer Saeckma fijn advys hadde konnen verklaren, wierdeby fijn Genade voorgeftclt,of het niet goet foude zyn, om vordere ergerniiTe voor te ko- men , dat men eenighe andere perlfoonen mede foude verftaen en doen examineren, ten eynde men geen blafphemie in toekomende dien-aengaende hadde te verwachten, van niet alfoo gcbefolgneert, ofte refoiu- tie genomen te hebben eenighfints tot nadeel ofte bc- fwareniffe van de voorfz personen ftreckende, en die in voorgaende informatien mochten zyn befwaert, oock om voor te komen het affront, dat het Hof Ibude uytftaen ofte hebben te verwachten , foo wanneer dc Steden weygerden overfchrijvinge acn den Hove te la- ten gefchieden, waer op de Heer Harinxma volgens het goet-vinden van fijn Genade endede andere Heeren, wederom heeft verfocht advyfen van de Heeren. En is als doen by de Heeren Andree en 't meerendeel van
dc
en ο ο R" L ο G Η. V Vter-en-veernghfle Boeck. 47 |
-ocr page 67-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1664 deHeerengcadvifeercen vcrflanden, datCjnE.benef-
■- fens de andere Heeren alfnoch goec vonden overfchry-
viiige aen de refpeitive Steden te doen , en datmen dien aen gacr.de geen affront haddete verwachten, de- wyle de refptd:ive Steden ofte hec merendeel van dien daer toeg-'neycht waren, ende fulcx in'tminfte niet foude weygercn,maer geerne ende goetwilligh daer toe komen, als ftreckende om voor te komen meerder on- heylcn,die Dllcfints dÌ£nen cn behooren voorgekomen te worden.Dü Heer longftalvcrflonde op liet vuorftel- len van Sijn Gen. niet te konnen adviferen, ten wacre dat Sijn E. op de fake ten principale mede foude moe- ten advyferen, ende heeft overfulcx gheadvifeert als volcht: dat de Steden recht hadden om het recht van de l^aetf-heftclimge te brengen aen die gene het haer foude believen, ende foo veele belangt de genomene Infor- matien, vcrklaerde de fel ve in veel poindten gebrecke- lijcktczijn, konde oock niet veritaen wie volgens de fclve, als klager, beklaeghde en Rechter foude konnen werden geilek,Dc Heer Billama verklaerde niet geraet- faem te lijn de overfchry vinge aen de refpevftive Steden te latengefchieden , omdacrdoor geen affronttely- dcn,dan datmen de fake daer by behoorde te iaten bly- ven, verflaende vordersdatmen de Magiftraten , ofte parthyen,degenomereliii-ormatien rakende, Copye van dien mede behoorden te laten toekomen, omre- denjdewyleSjn E.verftonde devcrhaelde Informatien foodanigh niet te wefen,dat de felve behoorden fecreet te blyvcn, alhoewel men gewoon is fulcx in andere te plegen , dan defe daer mede geen gemeenfchap te heb- ben ; de Heer ülenhurgh verilonde infghelijcx de ope- iiinge van de genomene Informatien te behooren ghe- ichieojten minden aen eenige van de ghequalificeerde van de reipedli ve Steden,er\à<i datmen oock uyt de Ste- den eenige van dien aen gaende het point van Raets he- /?ί///·»ΐζ·? behoorde te verfchryven. Bclanghende het fchryven aen de refpedi ve Steden om daer by na oude gewoonte te verfoeckcn overfeyndinge van denamen van uy tgefteldc perfoonen , vint fulcx als voor alfnoch niet geractfacm , vermits de Steden alrecde deshalven genoechfaem beroert waren ; -Sijn Gen. vintgoet dat- men partyen de genomene Informatien of Copye van dien communicee/t, cn indien men wil de namen van de Comparanten diegheproduceert 2,ijn verfwyghen, 'tfclvekanmon laten gefchieden ; wat aenlangtdeaen- fchryvinge, vint fylx mede niet gheradenjom redenenj dewyle men in fulcx doende, dc fake ftlfs niet alleen in queftieftelltt, macr in meerder verwarringhe foude brengen, dog even verre de Heeren gelieft te fchryven, mach fulcx lydcn,dcsnochtansonder protcilatie dat fijn Gen. wilonkhuldigh zynvande onheylen die in toe- komende daer door eenichfmts mochten ghecaufeert worden; als mede dat de Name van Sijne Gen. in de miflïvenniet werdegebruyckt ; doch is naderhantby de Heeren van den Hove ende Sijn Gen. gerefolveert ende geadvifeert, datmen aen de refpedive Steden acn- fchryvingefuude laten gefchieden invoeghen en als de Copye ven dien hier bygaende is meldende: Ernft Cafi- mir Grave toe Naffbu é^c. Fefle Eerfame, lieve Befondere) wy hebben ovi goede confiderathn raetfaem bevonden > dat de nominatie van de perfoonen tot de nieuwe Raets-ieftel- linge ;■« de refpeSive Steden voer aenkomende jaer, werde gefurcheert ende upghefieh tot den 18. lamary naeftko· iuende, U.L. ordonnerendefich daer fia te reguleren, en ons tot U. L.ver/atende, hevelen ipyUL. in de hoede des Al- 7iiogenden.Gegevenhinnenheeimaerdenden Decemb.
VL·. goede Vriendent deRaden'sHofs van Vnef- laTidt,ende-was vertekent Ernii Cafimir^ Graef zuNaf- /011, ende B. Hoppers, elcxmet eenige treckett. |
Den 10. Januïirij fijn de E. Heeren van den Hove door laft van dc Heeren Hannxma, by feeckere s'Hüfs Bode aen dcrefpeótive Heeren gedaen , weder- om vergadert,ende is by de welgedachte Heer voorge- itelt,dewylegecnvervolgh van middelen van accom- modatie volgens left genomene Refokitie en gefchie- de,vermits iulcx by Sijn Gen. weynigh dagen voor de- fen ware afgeilagen ende niet goet gevonden, wat men nu dan wyders in de faecke hadde te verrichten , ende daer op verfocht hebbende der prefente Heeren advy- fen, is volgens dieby de Heere ^fidr^e.etide het me- rendeel van de Heeren gheadvyfeert, dat haer E. goet . fouden vinden dat als noch de refpctìive Steden aen- fchry vinge werde gedaen,ende daer by verfocht dc over fendinghe volgens den ouden voet van Raets befiel- linge,fLn dat ten fpoedigften, niet tegenftaende voorige gedane aenfchry vinge, en volgens welcke ware ghere- lolveert en te kennen gegcven,dat de οverfendinge van dien foude bly ven gheiurcheert teghens den achtienden January naeftkomende ; doch voor en al eerde brie- ven mochten werden afgevaerdight, dat Syn Gen.door eenighe daer toe te committerene Heeren uyt den Rade mochte werden verfochtj om Syn Gen. name in deverhaeldeMiflivemede te laten ghebruycken > cn even verre Sijn Gen. fulcx niet mochte gelieven, ofte niet goet vinden, datmen als dan de af-fendinge van de Miflive niet foude laten blyven, maer ten fpo^ghiien de felve vervorderen. De Heer Jong/lal veiftonde de- wyle de faecke tegen den achtiende lanuarij ware uyt- geftelt j datmen de felve volgens dien foolanghe foude continueren tot de gefielde ende verhaelde tijt, omme meerder inconvenienten voor te koomen. Den Heet: Ή Ulama abfent zyndc,is by de Heere Vlenhurgb het ad- vys van de Heere longhfial gheavoieert ende mede in voegen verhaelt voor goet gevonden. Waer na de Hoe- ren Harinxma, liamita cn Andrée by den Hove zijn gecommittccrtjomme't geene boven verhaeltacn Sijn Gen. te verfoecken, het welcke by de welghedachte Heeren volghens hunne Commiffien alfoo verrichtet zijnde, hebben de meninge van Sijn Gen. op het ver- haelde verfoeck de andere Heeren gerapportcert, hoe datSijnGen.inhetgebruyckenvan fijn name fwarig- heyt als noch maeckte, gelijck voor defen by Sijn Gen, ghefchietjwant Sijn Gen. verftonde daer door der Ste- den fake te prejudiceren, immers te decideren.
Den feftieride Januarij lóij. zijn de Heeren we- deromme na voorgaende acnkondinge doorzie celis Goverts mede Bode van defen Hove , als daer toe van de Heere Harinxma fpecialijck gelailicht vergadert, en wierde ais doeu by de welghedachte Heere Harinxma gheproponeert ende verhaelt, hoe dat het middel van accommodatie by voorgaende relblutie genomen t'ee- nemael by Sijn Gen. ware afgeilagen, watroen nu wy- ders in de faecke hadde te laten gefchieden. En daer op verfoeckende der Heeren advyfen en goede meninge, is by de Heere ^Wr/i gheadvifeert dat 5ijn E. als noch gantfch vriendelijck fouden verfoecken van dedrie re- fpedtive E. Heeren van de Steden, dat haci E, fich me- de by de andere E. Heeren wilden gelieven te adjunge- rcn^omme benciFens de felve, foo in defe als andere fa- ken te befoigneren, als de ghelegentheyt van dien ende tyde, foude moghen mede brengen^ het welcke ad vys, ende vriendelijck,by de andere E. Heeien mede alfo is ghefchiet, dan dc Heere fomgftal verftonde mede wel geneycht te zijn omtne allefints met de andere E. Hee- ren in goede correfpondentie te willen befoigneren, dan voor fo veel defe fake aengaet,dat de felve was een queftie van grooter ghewichte tuflchen eenighe Staten van den Landen,en Steden gemoveert, ende deshalven niet te verftaen daer inneeenige wydere veiklaringhe> als voor defcn by Syn E.gefchiet,te konnen doen, ver- fochte daeromme dat de E. Heeren Sijn E. met eenige nader verklaringhe niet en gheliefden te befwaren. De Heere Hillama abfent zijnde werde by de Heere Olen- burgh geadvifeert, dat Syn Gen. over de fake behoorde verftanden te worden,ende even verre Syn Gen.'tfelvc mede mochte goet vinden., ware oock geneycht benef- fens dc andere E. Heeren volgens den ouden voet van. Raets-beftellinge te befoigneren ; De Heere Harinxma uyt den name van de andere famentlijcke Heeren ver- fochte als noch gantfch vriendelijck ten eyndede Hee- ren ende liig/ïe/geliefden als nochCathe- gorique verklaringe te doen, dewijl de tijt van nomm' tie dagelijcx meer en naeer was nakende, en 4erhalven ten hooghften van nooden te hebben fodanige verkla- ringhe, ten eynde de andere E· Heeren van dén Hove, het zy dat de E. Heeren gheliefden te verklaren, ja of neen, voorts en als dan mochten weten wat fy wy- ders io de faecke fouden lacten ghefchieden i De
Heere |
-ocr page 68-
|
,ié4. Hecre W/?-' ^P^^^iiif'",
■ Siin Edele verfochte dat de andere Edele Heeren ghc-
" liefden hem voor als noch niet te bcfwsren met eenige naerde ende particulierder verklaringe, ten minflen in abfeiitievaii Sijn Gen. cn dc Heer HiUama, oftcmc- d;: voor den tijdt van den mhtitndi laniiary naeftko- jncnde, volgens de refolutiedaer af voormaels geno- cien, fondereenighe wijdere verldaringhe tekonnen doen; verhaelende mede waeromme de andere Hseren als nu fo precife daer in tegensfynE. Perfone,en de twe Heeren, te weten, dc Heer VUnhurgli ende Hillama gin- ■cn,daer doch fo geringen tijdt geen prejuditie defa- „'cn felfs konde geven ; de Heere VUnburgh verflondc als noch dat het een faecke was, die de Heeren in 't gelijck raede, en daerom behoorde met Sijn Gen. als mede het Collegie van de Heeren Gedeputeerden verφrooc· ken te worden, fonder eenighe naerder verklaringhe te konnen doen ; Dan fy η daer mede de Heeren Vltnburgb ende longhfi»! uyt den Raden gefcheyden, ende duanie icrainen fondtr verlof, alsmcdc onder het ad viferen van dc andere Heeren, niet tegenftaende haer E. t'fament- lijck de twee welgem. Heeren wel inpanttr en vnende- lick verfogic haer E. naerder by te bly ven, gelijck voor- maels mede gedaen en verfocht, welcke maniere van doen ende continuatien de E. Heeren hebben verftan- den haer E. ende de Staten van den Lande ten hoogh- ftenie raeeken > dienvolgensgerefolveeit,en tenhoog- ften goedtgevondcn,daer af defe Afte te doen maeken, daer by wel cxpreiTelijck verhalendehetrefus van naer- der ofte cathegorique verklaringe te doen voor nul en alsnietiiedaentezijnen daer voor te houden ; Voorts fy η de Heeren Siucknie en dm Sa«^ghecommitteert, om lien te vervoegen aen dc HeercGedeputeerden, en Tan de fel ve te verfoecken, ten eynde by de welpdagte Heeren aenfchrij vinge worde gedaen aen den Hopman Ta> Ltcuwes binnen Dtieum,ende daer by geordonneert, defelve Heeren CommiiTariien Harinxma ende Andree de behulpelijcke hant ende afliftentiete Willen be- thoonen, als mede de Heerenende Dtjien ge- committeeitomtegaen aen Sijn Gen. ende de felve aen te dienen, dat de verhaelde Heeren CommiiTariien van mening waren om na Düccumte verreyien, fonder cenigh wyder verfoeck of vcrhacl aen Si}n Gen. te doen,
D En liu/inligPtrtJiriliarifefihieitiondert drie en twintigl· fyn de Heeren yan den Hovè wederomnic nae Toorgacnde Aenfegginghc t'famentlijck vergadert en is by de Heere Harinxma als doen gheproponeiert, de Wijle de mifiiven vande refp.SteAn voor een deel aen den Ho ve waren ghefonden en overghebraght, watraen voortsin dc faecke foude laten ghcfchicckn , volghens welcke eendrachtelijckis geadvifeert, datmenfyn Gen. van 't ovcrfenden der mifiiven door de Griffier ibudc de wete laten doen, en daer by verfoeken, of het fyn Gen. foude believen en gelegen zijn, om benéff ens de ande- re Heeren volgens dc felve in de Roidt^Beilellitige te be- ibigneren, 't welek ghefehiet, de Heeren eedtm die à prm^ dio wederom vergadert, ten welcken tijde by de E. Mo» Heeren Gecommitteerden wcrde verfocht aen fyn Ge- nade ende andere Heeren audientie : 'twelckhaer E. vergunt zijnde, wcrde als doen by de E. welghedag- te HeerenGecommitteerden onder andere medegepro- poaecrtendcverhaelt, 'tgeenehaer Ed.medein lafte hadden van de E. M. Heeren Staten Generaci, aengaen- AcdtKaedts-hefiellinge, endeondcfhctYcrhaelin hier E. propofitie gedaen, mede verfocht, dat de Ed. Hee- ren van den Ho ve gheliefdcn de Katts- beJitlUge, ofte het nemen van informatie in dcrefpcaive Steden teehe- fchicden, foolanghc te continueren ter tijdt toe haer E,M defe faecke met de Edele Heeren Staten van de Sudm fullen hebben gecomniunicee£t;waer op deE; Heeren van den Hove, na dat de E.Heeren Gecommit- teerdeneenentijdtlaneh inde vertreckKamer waren geweeft, hcbbengeadvyfeerïendegoetgevonden,de E Heeren Gecommitt. met behoorlijcke compliment' •en voorantwoort te laten toekomen , van haer E.Mo. «enhooghacntebedancken, belangende ka« E. als VDccl, |
mede der E.Mog. Heeren Staten Generaci goede voor- ï ί (ίψ forge, voor den Staet der Landén gedragen j ende wat belanghetde vordere befoigne van ce haedisbiprilitigt, datmen dicnaengaende foometde E Heertnitaeten vandenLandé, als de Heeren Gedeputeei den , fcutk communieercn.
DcnfiventntwnùghptnliXmavy Jephiinhtitiiertrlrie th iwiniigh , is fyn Gen. na vccigaende veifocck , benevens de Heeren van den Hove wedcrcmmë vergadert, ende is als doen gheprcpor.eert, naedien dé Millive voor hetmerendeel aen dei;Hovewirch gefon- den, of men als nu niet voorts foude prccedercn tot het éommittcren van de Heeren , om haer te vervoeghen endegaen nàdcrelpeóliveSteden, erdcinformaiieal- dacrtc nemen, ende hebben de Heer iii»</rff, benevens het merendeel der E Heeren geadvyfeertendegecom·»· mittecitde Heer Harinxma , inplaéts van de H;.er Itttgflitl, vermits fynE. hem extufecrde vande Com- iiiillie, om Hierckelijcke reden niet te konnen exerce- ren , ende de Heer Andrei om hem te vervcegcn na Det ' cum. De Heer Ιλβ^λ/foude goetvinden datmen als nochmetfyn Gen.endede Heeren Gheeommittecrdc foude believen te bcfoigneren op eenige midoélcn van accommodatie; de Heer ii/Wem.» vindetals noch, om redenen, η iet goet te procederen tot deputatie van ee- nige Heeren, ^ welcke by de Heer Vtenhurg mede goet isghevonden ; fyn Genade kan mede om i cdenenniec vc-rftaen tot de deputatie , verfoeckt derhalven dat de Heeren fyn Gen. derhalven fai gelieven te excuferen. Ten welcke tijde, ofte wcynig daer na, is by de E, Hee*
ren Staten van den Lande aen den Hove gefonden, een Ciiy>,vi vandeRefolutiebyhaer E. genomen , luydende als volgt.
Atjcmie &tàtenvanVritsÌitndttet keer heiiatfeti bevindea^ etnige VclmiKbtet) van Je Steden hj alle Wrgen daer ro» arbi}dtn, indebunneujtterpedevoir dien ernmtdm cngifondee'diH «<«»- wen voet, by haer op 'tpuek^an ΛRaedt-Beilellinghe in Λ refpeSive Steden dejer Landijéhafpegìinumen , dojr tedringett endiinefeStebrttigen, niet ttgenSiaende als defelve flrydèn- de tegins 'i Landti Hoogbeydt ; ende mt gebriiyc\ altios naer inenfcben memorie is gtebfervetrt, by Rtfoìuìievni bua StHten op den neghen en twinghften Auguftus feftien hondért' twecentwintighi/^iryvftfert ende flreckende
het felve niet alleene tot difreputaUe van hntine Staten y mac^ ooek^totretardetnent derconfennn. Mebf defecenjiihctiiU vati tijdenfiiiboiighnoodighiynprtmpteiyck^bedrafgben te borden. Soois't: dat ty Staten, bier itne viiUendivoorfi'tt), ais noch injijieretidevoorfcbrevt btinne gbenooHtent Refolàtie, ende iy defen den'Raden Provinciaelordonnnen ende belaften i emme op
het alderfpoedighfteJonder eenighe dilay met de voirfcbreve Ried Beftellinghe naer den ouden voet voort te varen, ende de lafl baerbydevoifcbreVeRefolutiegbe^even, ujt te voeren, natr teneur van de felve ·, èrdonnérende eic\bnnne Gedeputeerden y mit/gadersaJleCapiteyiien, Officiiren, Eevtlbtbbers er.de In- gefetenen, immtdewelgedacbtt Hteren Kaden in't exerceren van de voorfz haer Cimmi/fe, des Verfocht tj/nde, te ad/iflenn en dltantubiiedeii.
Aldus ghedaen ihde Gerefolveert iy de Staten vmfctrevt, ip bet. Landtfibaphtjs binnen Lceüwaerden, deti achten twintigften lanuariusfeftien hondeitdrieeri twintigh;! Onder dtprimipaUftontgbeteeckfnt voor Ooftergoo, F. Ey finga., A.Rtorda:· Weftergoo, LeesvanGlinSyla» Dircx : Voor de Sevenwolden , T, K, Oenema , M. Tjafrt TiirASteden, bair mit dencmdenvietcenfohnmaeckendei' SinrdPytirs, Tiemen Franfen, Wredricb vàn Inti^ema , Vl' Dircx, H.Hottingt, Endemiblaegér ^ Ùefiismetdeorigi' naie n»egedant oollatii bevondeo te actordertn. In Ifennijjivk/i
tny A: Aitxjiina^mittenigefireec^eai
<®aic raebei!SbcRaedtBeftelliilgeal0tioenaecMe^'
ben op ben oubcn boet / en fjeUbe ban ooeberhani/■ Bj* albie«Baecbe]^eerenÜlenburgh,.Hiiiatha > enIong> ftaifjaet Babbenbaettcoftenieffertibeiötfi gcfoimaiff feert/bat be Staren ban't Sant be feibe fbuben gebben eebepo?teett ban öaec charge; toant b'i^cec ^tabfuwi»
<6 tm
en OORLOG Vier Vtertighfie BoecL 49 |
-ocr page 69-
S AKEN van STAET
|
i66± tööttoaiinoteηί« mi adötfi fP getooibentööp tgöt ^ ban<©|aefHendcrick, <i5?eef/öaecna ©ifoii Wil- lem, en epnöelijcft öanD« ©iinceffe ©óuaïuce/aUaniii tiebomen OebbenDebe Raet-Bsiteilinge aenIjaecalleen tijibatfbdticb.
Staten Bp «en Bomenöe / oaf be ©jtrttcfle Doua- riereobecgetbolgenbe:
Ed.Mog.Heeren j
©ecfottft \ Lfoo het de Edele Mogende Heeren Gedeputeer- '"(Γ, iJL de Staten van defe Provincicjop hetverfoeck van Sar/e hare Hoogheyt Me-vrouwe de Princeffe Doua- tt aen öc riere van Najouw, heef: belieft u Edele Mogende extra- ^taten. ordlnaristebcfchrijvententegenwoordigen Lantfda- ge, om te delibereren over den inhoudt van feeckere Millïve by den Heer Prince rfilhelm Frtderkk/van Najfou , ör. Stadthouder, &c. haer Gemael, hooghloiïel. me- morie, gefchreven daeghs voor fynen doodt i foo heeft hare niet konnen ledigh ftaen de voorfchreve
Miflive mits defen te doen overlevercjmet feer gedien- ftich veribeck, dat het U Edele Moghende goede ghe - liefte zijn, op alle de poiniten van dien, foo in 't gene- raci, al in't byionder , voor foo veel mach fpecte- ren het mamtenert» van de gegivene Surnivatice , en gedane verkiefinge van den Prince haren Soon tot het Stadhou- der-Ampten Capiteyn Generaelfchap metdenaen' kleven van dien, over defe Provintie, favorabele refo- lutie te nemen, ende by ghevolge aen haer ende harens Huyfe, te continueren de fincere ende oprechte gene- genthey t, waer van U Edele Mogende van tij dt tot tij c foo menighvuldige pretwts hebben gegeven. By welc- keoccafie hare flw^if^^ianoock niet kan nalaten met eenen te exhiberen het Tepament, by hooghghem. Heer Ïrince, hooghlofFelijckermemorie, tenvoorfchreven dage gemaeo: ende opgherecht, waer van U Ed. Mog. nevens andere,tot Executeurszijn genomineerOop een vaft betrouwen, dat-defelve haer fulcx niet onaenghe- naemfullen laten zijn, ende de goede handt dacr aen helpen houden, dathetkheTeftanunt inalleiynedee- len moge werde geexecuteert, Ende nademael de T«- teh, de welcke hare Hooghiyt daer by wort opghedraghen over hooghgemelden Pr/nee haren Soon Headricl^CaJmir Verfi tot Naffiaw, ^c, ende by den Hove alhier is gecon- fjrmeert, in fich vervat twee flucken, te weten, de Sda~ tatievànJymPerfionen·, tndeadminipratie^an fine goederen, ende U Edele Mog. by het eerfte merckelijck zijn ghe- intcrefleertjtenopfichte, dafhy als boven, isverkoo- rentot Stadthoucferende Capiteyn Generaci van der felver Provincie ·, foo verfoeól haer Üosghijt feergedien- fligh, datUEd.Mog de goetheyt willen hebben, om- me uyt het midden van haer eenige Heeft» te difpidenn en^ dehaertoeteyoeghen, de welcke hare de laft
van de voorfchreve Ïducatit helpen draghen, ende met raetendedaetaififteren , opdatmeerhooghgemelden Frittci haren Soon, hem dies te bequamer konne maec- ken, om het bovenghemelde waerdighe Stadthouder·^ Ampt al vooren, wel waer te nemen ende te bekleden; U Ed. Mog. lullen daer aen doen een werck van pieteyt j ende gelij ck hare Hongheyt noy t in ghebreecke fai faly ven van dufdanigen hooghen faveur ten allen tij den danck- baerlijck te erkennen, alfoo fai dé ièlve trachten, meer hooghgem^lden Pn«« haren Soon te infpireren de fel- ve inclinatien en y ver, de welcke fyne Η«>·ί« VoorrOa- iertn hooghloiFel. meiporie altoos hebben ghehadt, U Ed. Mo. ende den Lande dienft te doen, en tot het ge- meene befte te coqtjcibueren. Λ
. Harefichyoortsgedragendetotdebygaende flucken, bidde 4aer mede Godt Almachtigh U Edele Mog.Perfoonen ende Regerïnge met alle vooripoet en hare hooghwichtigedeliberatien met een ghewenfcht fucces te kroonen* Datum Luuwaerdtu den negitidtn No- V^mberjefiitttbomiirtvierent'fefligb. ' i 'Λ'
j Onderte^ckent 'u ) r O
cKs'i .i ί ·■»'."» Tj", Η "ΡίΓ'Λ
ί I A L Β AR τ IΝ A Ρ- ΛOrengt, Ρ. Oùuantri de Νφΐι
''f .ff i'r" ' -, juiii, 'Mi tt tfoticmDat Saet l^ooeD^t Dfec in 0«en |
ftat(e becfocijtop &etflut6 bccRaet-beftellinghe actt ijaet ftp be©olmacf)tEnbec Steden gljebefeceert ; upt b?eefe bat ftet raocfit toojben gebifficultecct ; enbe göc- " biffituUeect toajbenbe / foube te mecc efclattcten / bat I)ct tnbe matgt ban be Stcben p^ibattbelgcli ntn tDaj$/ foöanigöenUoboöen regaelte befecewn fonbectonfcnt battbe drie lEebc E6ben;{nfonb£t{)pptaetieen 35?ousS- pecfoon / tegensS ben L. Fceminje dcRegulisjurls: bont alfoo i}et£t/fuIc)c|tfirtDpeenbetcpaffecen /enijaec te contentetcn met be poffeffie velquafi, en met be ton«t= bentiebanbe Staten.
l|aec^OOgBeptbe 3^?incefTeDouaricre van Orango
fcöaeef be bolgenbe 55?ief.
Ed. Mog. Heeren;
Ν Ae dien het Godt Almachtigh belieft heeft, nae fyne alleen \vyfen ende onveranderlijcken wille, door een feer overwacht en haeftigh accident uyc defe Werelt tehaelen , ende tot fich te vorderen den perfoonvanwylendenHeere fVilhilm Frederkl^y Vorfl van NtffouWf&cc.Onien Schoon Soone Stadthouder van uwer Ed. Mog Provintie, Zaligergedachteniffe, heb- ben wy niet konnen ledig ftaen, ter occafie van foo een deporabel verlies in 't welck ons Huys , ende wy in 't particulierfo merckelijck fyn geintereffeerr, door Moe- derlijckefucht, plicht ende forge gedreven werdende, uwe Ed. Mog. te konnen recdmmanderen des overle- dens feer bedroefde Weduwe onfe feer lieve Dochter, en hare jonge kinderen, de vryhey t nemende uwe Ed. Mog. te erinneren endeindachtigh temaecken grme ende folemnele beUften by V Ed. Mag. mitfgaders by de Heeren Staeten vitn de Provincie vin Stadt tnde Lande , ae» onsghedatn inden lare fe^hienhmdert twee en vyftigh , als wanneer bey de U Edele Mog. voor den hoogh- ghed. Heere Vorfl zal. gedachteniiïe, als Stadhouder van der felver refpedtive Provintien, onfe ghemelte Lieve Dochter van ons ten Huwelijckverfochten, met vafte toefegginge, dat uwe Ed. Mog. onfe Lieve Dochter, van dien tij taf al aennaemen vooreen Dochter ναη den Stoet, ende haer L, tot Vaders wilden wefen, daer vait ontwijfiFelijck goede Notulen in uwer Edele Mog, Regifter te vinden fullen zijn; ghelijckdan deHuwe- lijckfeverfchrijvingen tuifchen onfegemelte Dochter ende denHoogghedachteHeereVorft, tenoverftaen van uwer Ed. Mog. refpe£tive Gecommitteerden, als daer toe by uwe Ed. Mog. fpecialijck ghelaft, ende gc- autorifecrt, gheflotenby de felve, uytna^me ende van wegen uwe Ed. Mog. onderteeckent, en met de Zege- len van der felver refpeitive Provin tien beveftigt, oock een feer authentijcque bewijs daer van konnen gheven. Wy vertrpuwen van uwer Edele Mog. ghenereuf- hey t dat deiël ve ons nu infonderhey t by defe bedroefde gelegentheyt de volle ende waere efFedten van de voor- fchreve beloften fullen keten ghevoelen , ghelijCkwy 'anfch dien ftvriendelijck van uwe. Ed.Mog. verfoecr fen, ende dat de felve ghelieven oniè meerghejtólde lieve Dochter , ende alle die haerL. aengaen ,'mét raedt ende daetVaderlijckby, ende voor te ftaen , en daer door oock wkennen die veelvoudige groote endé trouwe dienften , die den overleden Vorft haer Lieve Heeren Man Zal : gedachtenifïè en desfelfs voorfateo orivermoeyelij ckaen defen Staet, ende wel byfonder^» Inckaenuwer . Ed, Mog. Provintie ghedaenhebbenj daer van geene betere getuygen konnen zijn , als uwe Ed. Mog felve.. : Wy konnen uwe Ed. Mog. vaftelitk verfeeckeren datoriiè gemelte Dochter fulx altoos mét alle fchuldigé Eerbiedighey t refpe£t ende deferentie fai trachten te ineriteren, ende d at wy oock noy tfullen naelaten, naeronsvermoghen > haerL, daer toe aeh te maenen,êndeodökforge helpen dragen , dathafeFfc kinderen wel opghetrocken, endeiri.!de Chriftelijcke Wan inde Gert^muldi Eel'gie, endevreefe des Heeren geinftrueertwerden ? ende haëmebtlijck haere eenigè fonge Soonc, ten eynde beqüaem mach werden Gode$ Kercke ,"deghemeenefaecke , éndelyn Vaderlandt vóór te ftaeir; enin fonderhey t aen de Geünieerde Pro- vincien allegetronwighey t met opfettinge van goet eni
dc |
-ocr page 70-
|
gen, Vyanden, Dieta ende Spiegelbergh, &:c.Dou- ariere van hooghghemelde Heere Stadthouder defer Provintie, fecunderende des felves hoo^emelde Stad- houders Miflìve.Ende eyndelijckde Miflive van den Doorluchtigen hoochgeboren Princeffe Amelia, Doua- rierevan Orange (5c. den fevinthiende defes Maendts uyt's Graven-Hagfae aen ons »efchreven, alle daer toe tenderende» datwyonfe relblutie vandenvyfentwin- tighflen February fifHenbmdert negben m uiftigb over de/wmwüwfevan't Stadthouders-Ampt defer Provin- tie , ghenoroen op den perfoon van den Doorluchti- gen hooggébooren Hrifice BenHcus Cnfimr , ghebooren Vorft tot Naflou, Grave tot Catz,endIebogen, Vyan- den , Dietz j ende Spieghelbergh, öcc. wilden maintc- ren, approberen, ende ratificeeren doordefe onfe na- dere reiolutie, nadien het God Aknachtighhadde be- Eeft den Doorl. hooghgheb. onfen Stadthouder fynen Heer Vader Prins Wilhelm Frtdiriik_, Vorft vanNaf- fou j &c. door een feer onverwacht ende haeftighacci- dentjuytdefcWerek te halen , eninlyn eeuwig Co- ninckrijckederHeerlijckheytopte eyflchen,·. Voorts de goede handt daer aen houden » dat het Teftament van hooggeraelte Vorft Pfilbilm Frederick^tn alle fyne de- len mochce worden gheexecuteert : Ende eyndclijck yyt het midden van onseenigeHeeren wilden commic- teten j, diehaer Wêogbeft E>ouarierevanN<«^i«, in dc educatie van My η Heer de Prince haren Soon m.ct raedt ende daedt mochte adfifteren , teneyndedefeJ- ve des te bequamer mochte worde ghemaeil, om het booghwaerdigh Stadhouders Ampt defer Provintie tot maintineren vande ware Geretormeerde Religie, ende dc dierghekoghtc privilegiën ende Vryheden deefer Landengte konnen bedienen, hebben genomincert,gc- ftemt ende verkoren, nomineren, ftcmmen ende ver- iüefqn by deien , in conformlte van onfe Refolatle Van iaavyf euMjintijhflen Februaryyijffi/>o Honiert ncghen ejt V}ftigh, to.t Stadhouder ende Capiteyn Generael de- Ccr Pioviatie, de Doorlucht. hooggebooren Heer Ήβη. ticits C/ifinir, ghebooren Vorflvan Naffou, Graeve tot . Catzeoelleboi^en, Vyanden,Dietz,en Spiegelbeiighen, Heer tot BüfiCTn, Baron tot Lieivelt ^cenige nagelaten . Sodo vandi;n Doorl. hooghgeb. Heer w/7Ww fredtriclt^ Yij) N<^e«!<;hoQghloffi£Ujcker memorie 1 &c. om tot den Qudcrd.om vaniw/nfi^ijatengekomen zijnde, eH- <ie den Eedt alvoorens op de navolghende Inilru(^ ghcdaenhebbende, het Ceuvertiemt»t,Stedtb*udiM-Amft, |
5'
tnie Cefitefnfcbef Gtntriel defer Provihtie metter daet acn te vaerdcn ende bekleden, met de cere, - hoogheden jpraeeminentien, ende tradtementen daer toe behoorende ; wélcke traàementen hooghgcmelde Heer Prince Hf«Wfn/C^«B/r, onfen vcrkorene Stadt:- houderende Capiteyn Generael van nu voortaen, ende geduyrende fyneminderjarigheytfuccieflivelijck, des niet te min fai hebben ende genieten j Ordonnerende de Heeren oniêGedeputeerüen op den name ende tot profijt van hooghgemelte Heer Prince de gewoonlijcke Ordonnantiën ende Tradementen tot het hooghghe- melde Stadthouder»- Ampt behooren, te pafleren ende laten volgen ; Ordonnerende mede 's Landte Secreta- ris , dm de Commiffie op hethooghgemelde Stadthou- ders Ampt in de gewoonlijcke ferma m te ftellen, ende te depefcheren j Oock benevens deinftruftieby ons door deièn gearrefteert, van nü af aen hooghghemelde Heer Prince onfen verkorene Stadthouder, ofte fynen Doori. hooghgeb. Vrouw Moederte overhandigen» in »llcs fodaniggeperfedeert en voltrocken, dat daer aen niet reftcre als «alleen den Eed op de nu overgeleverde inftruöie te doen fo wanneer hooggemelde onlen Stad- houder ende Capiteyn Generàel tot den oüderdoei vanbovenghefchreventwiViitifi jaren fai wefen ghefco- mcn ; Ceflèrende ondertuffchen alle de dcelen van heÉ excercitie des voorfchreve Stadt-houders-Ampt inallesjtotdat de Heer Prince üenricus Cetfimir, onfe nu verkorene Stadthouder tot den ouderdom van twintighjaren fai wefen gekomen. Ende wat de execu- tie van het Teftament des hooghghemelde verftorven Stadthouders aengaet ; Ordonneren wy onfe Gedepu- teerden binnen onfe lurifdidic'tfelvenae behooren ter executie te ftellen, voor foo veel 't felve defe ende eenigeandere 's Landts-refolutien niet machcontra- lieren j Dan bedancken Wy haer Haagbe^tde Princeffe Douariere van Ni^Teu, voor de aenbicdinghe van dfe op · ficht ende educatie van den Jonge Heer Prince : De fel- ve haer Doorl. Hii^iiyt niet minder vertrouwende) als onfen verftwrveneötadthouder Prins Wilhelm Frederick hooghlofE memorie in 't gheexhibeerde Teftament heeftgedaen ende toe vertrouwt, metwenfchingeda» denjonge Heer Prince lyn DoorU en hooggheb. Hee- ren Voor-Ouderen door beroiqut en Vorftelijcke deug' den mach naTolgcn,cn in't toekomende een béquaem Inftrument worden,om de ware Gereformeerde Reli-
fie,endediergckoghteprivilegiendefer Provmtie te onnen mainteneren jconferveren en vermeerderen.
InflruBieby de Ed, Mo. Beuren Staten van Vrieflantopdentegermoord'tgtn LandtS' daghberaemt^waeropendenaedeDoor»· luchtigen en Hooghgebooren Heere Hen- ricus Cafimir Vorft van NaflrouwjGr^Vi· totCatzenellebogheny Vyanden^ ^yietsüt ende Spiegelberghen i Heer tot BUfleyni Barontet Liefvelt·, ére. tegemvoordigh geeltgeerde Stadthouder en Capiteyn Ge- nerael over de voorfchreve Trov 'mtiettot den ouderdom van twintig jaren g ekomen zyndCihem in de bedien'mge van de veorfsi / fynen Staetfalhebbente reguleren,
T7 fel de Stadthouderonsals Staten van den
\χΖ Lande, mitigaderscnfe Gedeputeerden naer be- gnlbttl*
hooreneereti en refpedtercn,ende fich in eeniger- tir. leye manierenmogen aenmatigen eenigh geiàch over deSouverainitfeytofte Hoogheydt vandefën LanA- fchappen, nochte hem aennemen te doen Cenig poind 't welck daer aen dependeert. a De Stadhoudert ùl mede gehouden fyn de Gerefor- meerde Religie invoegen die tegénwoordigh in onfen voorfchreveLtódtfchappe opetiTijck wordt gheleerf, endein hetghehoudene S^pideNMtimaeitotDmrdrMhu 'heapprobeert , alleen aengaende deLeeredehandt- ïouaen eade «c wrdedighcn, fonder «xiigh veran-
en ο ο R L ο G enveerftghfleBoeck.
τ6€Λ. àe Bloedt, naer dc loficlijcke Exempelen Tan fyne . Voorvaderen, tebethoonen.GeiijcfcwyuweEd.Mi^.
' ^ oock bidden teghelooven , dat wyin ons particulier mede foodanige gunften en weldaden , met alle moge- lij ckc dienfte ende vriendtfchap , aen uwer Edele Mo- gende Staet in het generael, en aen der fever perfonen ia 't perticulier,onophoudelij ck fullen foekcn en berey t zijn te verfchuldigen ende te erkennen, God Almach- tig biddcndej
Edele Mogende Heeren, uwerEd.Mog. delibera- tien ten beften van der felver Provintie te willen bywo- nen, ende uwer Ed. Mog. Regeringe met voorfpoet en gedurig welvaren te Wghenen. In 'sGravenhage defen ftvtntiinditìTSiOVCmberfijlierihiitiiitrtviertnftftig. Onder-
ftont, Uwer Ed. Mog. Dienftwillige Vriendinne, verteeckcnt Amelie P.D. Orange,
HetOpfcbriftvias:
Edele Mog. Heeren, Dc Heeren Staten vande Pro- vintie van Vrisilandt.
Vt^acropboiafibebe bec^IacftisDeen Commfpop
Hendrick Cafimir,
De Staten van Vrieflaat, met rype deliberatieghe- fien, phelelen , en gheexamineert hebbende de f opfe ketite ΜϋΠνε van fyne Vorftel. Ghenade Prins ©ff f^HMm Pr,rfir:f;^Stadthoudcr ende Capiteyn Generael deferProvintie hooghlofïel.memorie , aenonsalhier ter Scede den twinttghflm Otìober laeftleden ghefchre- ven ende de Memorie by de Doorl. hooghghcbooren Vroii Albertina Agnts, ghebooreo Princeffe van OrangCj VorftinnetetNaflou , Gravmne tot Catzenellebo- |
-ocr page 71-
SAKEN van STAET
|
16 deringe daer inne te mogen doen, ofte gedogen by an- - dere gedaen te worden ; Welverftaende dat de Ktrtken- Ordingt hier onder niet won begrepen, 11X*
Oockialde Stadthouder metonfe Gedeputeerden moeten mainteneren ende defenderen alle des voorfz. Landtichaps Tr»&aten, prhiltgiért, vryhtden^ ucbten^ Otdon^ nmtien, leffiljjckeCofiumtn^ Aümtnde E^/atij» , ende niet toelaten dat noch den Landtfchappen in't ghenerael, nocheenigeLidt van dien, noch den I«^e/ii<»f», Un, Eygm-Erfden, en allen anderen in 't particulier van vs^atqualiteyt ofte conditie defelvefoude moghen zijn, daer in diredelijcken of indiredtelijcken inbreuck worde gedaen,
IV,
De Stadrfiouder faloock met onfe Gedeputeerden goede toeficht houden en draghenopde Buytenlmtfde ImrtJJinende Stenkl'»] ftaende tot onfen ghefachende voorforge, ^
Alle Mtliiaire Ampten ftaende op onfe repertitie ende betalingen, fullenindiftiinitelijckbyden Stadthouder en onfe Gedeputeerden beftelt worden na meefte flem- minge, ende in abfentie van den Stadthouder , by de Gedeputeerden alleen ; Des worden hier onder niet be- grepen gelij ck Politycque fo MUnalrt Ampten, dien wy fpecialicken t'onfer difpofitie alleen hebben behouden, en na defen mogen behouden.
VI.
Niette min de voorfchreve Militaire Ampttn in't Ff/f-li^»rvervallende,fullen(uytghefondert dien wy onsalrede befonderhebbenghereferveert» ofte noch vorder te referveren) by den Stadthouder aldaer wel nrogen vergeven worden > mits dat den IngetirentnvAn den Lande, den Uythitmfchen inconferentie gheprsefe- reertjcnde die Commiffievolghensop den name van den felven Stadthouder ende onfe Gedeputeerden naer ouder gewoonte in der fclver Collegia den ghenoemden Officiers verlenight worden.
VIL
Sai by den Stadthouder geen Ctmnmdeur in eenighe Steden, Schaniïe ofte Fortreffen gheftelt moghen wor- den anders als by ons, ende onfer Gedeputeerden ad- vys.
VIII.
Voorts fai de Stadthouder fich hebben te richten naer Ac In^ruSie van onfer Gedeputtirden , VOOr iö Veel de felve fyn perfoon raeckt, ende voornamentlijck in het ver/eg- gia van de Guarmfomtn, precife moeten onderhouden het drie en twintigflen artyckel van den felven inftruiitie ; Wel verftaende,dat in abfentie vandenHeere Stadthouder denRegeringevanden voorichreve Landtfchappefal flaen by onfe Gedeputeerden alleen,
IX.
Van gelij ken fai de Stadthouder fich hebben te regu- leren na de/(f/irMiï/V i/a» e«yè ΛλΛ» Proviadael, voorfoo veele de felre fyn perfoon mach raecken en vooren ghe- bruyckelijck isgeweeft,
X.
De Stadthouder fai geen vaile goederen hier te Lande inoeen aenkopen,
XL
Sai oock de Stadthouder en Capiteyn Generaal vaa nu voortaen niet mogen doen eenige verfoeck van n/er- dracbtefjner Staet hyy«rWti«nce ,hetiy oockby w;at peribo- ne, ofte voor wien het felve foude gedaen ofte te wegen gelecht mogen worden,! volgens de refolutie diesaen- gaende by ons genomen iJen Jertienden December fejfiiit' hnderttwetendirtir,
XII
Iyndilijc\en, Sai den Héere Stadthouder niet moghen verfoécken om te ghenieteneenighen poniCb', welcke wy ons allee» rejirvertn .ofte den felven Hèefe Stadthou- der bjfyne CommiflleendeInftrudHe nieten hebben ghcaccordecrt. Sai hem Voortsregulcrenaaerfulcke |
nader inftruói:ie als by de Staten van 't Landt fai wordm gearrefteert.
Aldus gedaen en gearrefteert by de Staten van Vrie- flandtop tLandtfchaps-huys den twaelfden November feftietihondertvitrenfefiigb. Was verteeckent VOOr Ofaer- goùa voor Leuwarderadeel . . . lanSydfts, Fer- warderadeel, B. van Dmma, B. van Nyflen , Weft- dongerdeel£.S. van Aylva , Ζ Bubtr. Ooftdonger- deel, G. W/ce Heer tòtSchwartienburgh , Collumerlandt, F.vanScbeltinM,G.y.Breerfma, Acht- caripelen, . . . . Dantumadeel, S. v. Aylva , lacebCanttr, Tietierxteradeel S.M. . . .
Smallingherlandt , A. vanHatfma. , , . Idaer- deradeel, Freerek^Ians , Rauwerderahem , F.vMEy- Jittga, G, Bagihs.
Voor Weftergo.
Menaldumadeel, Edx..m Grcveftins 2
Franequeradeel . .. Un Amarne. Barradeel , De. van Walta, Ai, Jdfmga. Baerderadeel, I>M»wf Aylva van Lee fG. Adius, Hennaerderadeel , Aff. van Grove- flins, S,T%ommeri, Wonferadeel , Tacomn Cammingay lacei lans Merverda. Wymbritzeradeel. . , . Heme- lumeroldephert, larichvan Grenefiins , ÏeppeSistrtsdejm- ge T, Bildt, fP. v. Haren , tbepdorm Ketb.
Voor de Zevenwolden.
Uttingeradeel E. Andringa, Heffelt vm Smima. Aeng- wirden, . . . H. v.Herffe» , DemaWellais S.v, Offinga, D. Feenftra. Haskerlandt , Eghrt van Baert , ^erck^AnniSt Lemfterlant , Fredr.van Retrda , va» Echten.
Gaefterlandt . , , . . ,
Opfterlant......
Ooft-Stellingwerf. . . ... Weft-Scellingwerf......
Voor de Steden.
/
Iceuwarden, R,S.Gaikema, C. Χλ»», BolfWert, F. F. PeflbHmns, Τ. van iw/iei.Franeker, Htnritus Scba- tanus d Sterringa, Ïetrtis Rudelpbi. Sneecfc , A. Gorp , Melcbier ïlelltndoern. Doccum , G. StinSlra. Harlin- ghen Tbeedurus Stanfius, Scbelte lurians Fmtey». Stavoorn, On.Geldarp , Htere Oibes. Sloten, C.Bruynfma, Dirck Wybes, Worcum, lelie Pieters Brumnga, Frid.vmln- tbiema. lift, EvertEvertSy Ffjbe ItaànesAdm», Hiad^'^ lopen, JmPiners,
De Staten van Vrieflandt op huyden den twaelfden Novemberfeftieabenden vier en fejiigh by ghelegent- heyt van het arrefteren der Commiffie en inftruc- tie voor den Doorl. en Hooghgeb. Heer Benriem €αβ- mirghebooren Vorftzu Naiibu, Heerezu Catzenelle- bogen, Vyanden, Dieft en Spielbergen, Heer tot Bil- fteyn, Baron tot Li efvelt, toekomende Stadhouder en Capiteyn Generaci, in nader bedencken ghenomen hebbende , dat het Militair TraSement van deaCclven. Heer Stadthouder als Capiteyn Ghenerael ftaeE op den Staet van OorJoghe , ende alfoo mede tot laft ende dilpofitie van de andere Provintien y hebben goet ghevonden ende gherefolveert by d»-i fen , dienaengaende aen haer Edele Mog. te referi vereh de abiolute maght ende vryheyt, om, in cas by de Generaliteydt daer over eenighe fwarigheydt in toekomende mochte-worden ghemaeckt , oftedat het voorichreve Tradament van den Staet van Oor- logh mochte worden afghewefen, oock haer Ed. Mog. 'in fulcken ghevalle figh dàer van mede te moghen onS- iaften; gelijk fy doen mits defen, met: die goede menin- ge riogtansjdatfY tót|yoorkominghe van iulcx niet iül- len hae laten mpgelijcke devoiren aen te wenden , vol- gens refolutie dàer afin het ghetneene Lants Refolutie-
boeck gcregiftreert ftaet. Aldus gedaen en gearrefteert
......... |
-ocr page 72-
|
: opliet Lantfchap-haysdefetifu'rte//'^» Noveraber/yJwn
: ^ . hLiert vier f»l'fiig, gctckent
Ooftergo, F, van Scheltema. Ιλιι SfJfes. Wolden,
F. van Koordit^
H. Vim Arffen ,
Weftergo,
D. van H'elta. Pffpfes lonrs De hnge. Steden, E. S. Gaiskima. Petrus Rudfipbi.
gti boat maniec öe i^tebcn DcRaet-beilelling acn be ^^inccfTc Douariere Ijeüücn opgl)Et)|a(jl)en / fontiec ijEüetouflercjlctciieöaet: tnuermelt / aciftfict boU gentie:
Geextraheert nyt bet Refolutie'boeck der Heer en Volmagten van de Steden.
De Volmachten van de Stodcn althans Staetswyre binnen Leeuwarden inde Steden Caraer vergadert gefien engeexamineert hebbende, derefolutien by deMagiftraten en Vroetfchappen der Steden Bolfweert
Sneeckj, DeaUl», Uarlitigen, Stavoren ^ Sloten, Worcttm ,
J//ïende HitMopen ahenoKicn , bywelcke defelve dc 'Ratt-l/ifiiUinghe vanliarc refpedive Steden byaflyvig- lieyd van fyn Vorftelijcke Doorlughtigheydt PriWiü/V- ZiCT Prirfei-iVi:. Vorlt iot Naffm , &c Stadthouder ende Capiteyn Generaci overdefe Provincie , &c. hebben gheconfcreerten ghegeven aen Prim Hmdrick Cafimir-, Soone van Hüoghghemelde haer Heer Stadtliouder , cnde gheduyrende des felfs minderjarigheyt, aen haer Hoogneyt Albntina Agnes , gheboren Princefle van O- rangien, &c. des felfs hooghghedachtcVrou Moeder j Soiil: dat wy Staten van de Steden, defelverefoluden en refpeilive aden van opdrachte hebben geratificeert ende geapprobeert, ratificeren en approberen de fel- ve mits defen, ende nemen aen hooghgemelte Prins Hen- drick^ Cafimir ghckooren Stadhouder ende Capiteyn Generaci overdefe Provincie , endegheduyrende des felfs minderjarigheydt haer Hoogheyt de PrincelTe Doh- «r/erf vanNi/flK, Daer inne mainteneren, in voeghen fyn Vorftelijcke Doorl. onftei flijckc memorie hetfelfde heeft ghehadt endeghedaen, ende tegens een yeghe- lijcken foekende indracht ter contrarie te doen, te gua- randeren ende befchermen ; Douh «ademael eenige SttJm in voorgheraelte haer refolutien van opdrachte hebben doen influeren/écfjtire i-fyiriV/if, byAvelcke hare.Hoog- heyt , in'teligeren van de Raets-perfonenfoude moe- ten innenien hetadvys vantle drie Heeren Gedeputeerden 3lyt de Steden , welcke reftrifliie om rerfcheydene preg- nante redenen ende confideratien voor de fclve feer nadeligh ende prejudiciabel wort bevonden , foo worden welgemelde Steden verfocht, haer dienaen- gaendete conformeren met die van ha-
re Steden, haer Hoogheyt abfolutelijcken hebben ge- confereert.
Aldus gedaen.gerefolveert en gearrefteert op'tl-ant- fchaps-huys in de Steden Camer'den elfdenNov.fefiien- bond<rtvierenfeftig,vens]l.mtBo\fweClt F, F.Po^bumUS , Tarjuhiius van Boeletis, Sneek, v). Gorp, MeUbicr iiellendoren Doccum j G.SiiB^tn - - Harlingen, Tbeodmis Stmfns, Schelio Jariins Feiiteyn, Stavoren , 0« Gtldorf, iieer Obts,
Sloten , Dirck.H'ydi bes---- Worcum jellePytters
Brunitiga, Frid. van Imbienui, lift Evert Everts, Wybi lobiui- nes Adami$. Hindelopen , lanPieters.
^en feventiende®ctemb2iiS0PtieftPl / tofcctoBi' fiouöcn öebcawbenisitaanPjinsWillem, ctifteBoitss bacc na op ben G>binaci£i tüb / toierùt aen De ^jouine ^tabdoubccfc ^©ctiutDc / ban tocaen be negen ^tebcn obecgefonbcnbc gHetDoonlgclie nominatie / enbe bp t(aec^oooIii"p£0'"faenbeberhicfine& / fonbecbeöiec uoozoneiticlbc tf ftclcticbp eenlge iSteben boo?0etoent. Ünbcc baet honbc bcfe opbjaglu niet gcftgfebcn fonbec tonfcntcn appjabatie ban be Staten. «Snbelnbic oaethjaiibat cecjjt bctballcn aenbe Staten alsi iSou- teralni jiKact toat toa(i ί öe ^teben toaten öe ftewfifte |
bejeiXanbtj$/ enbe bie isacen afbecigj) ban te (laen 1664. onbei:DeGriecfluyden,enbebefe begeerben niet bat fiet. tocDecfoubefiomen onbec't ï^of; baec banbe^tes ben oootb af beecig biacen. «iSentge in be jSteben bea^ een Inel genegen om bat cecgt oen Iiaec felfïi te nemen / enbe (©ctcop te berfoecfeen ban be Staten j gfjeljjf& in 'tgiaec vijf ende dertigh, maecbemeefte Kègljcnten toaecen boen €ceatucen ban ben i^cece oberleben ^tabtijoubec / enbe men (tabbe in 't gemeen tonipafTie met gerigupjü om Ijet bjoebigli ongebai» €n be mecfle bjifitoaS tor ben iongften ^tabtljoubec ; beanbete toiecben geintimibeew/foo bat elcft toïibe be eerfteiijn/ om be mcellc banB te beftaelen; & quanto quis obfequio promtior, &c.
j§ee£ftecaenf]ienlijc& IBianban JStaet/ fienbebat aen een ^urgemecflet; ban ]^ambo?gf) tsiect geftD^e» ben / Borgemeefter bet Republijcque van Hatnborgh j nam bat fpottelöcö/ feggljenbe: watRepubjijcqueis Ham burgh ; <2en anbet fepbe : toat ig be marqué enbe efTentiebec {{epublijtquei % moed bettennen bat Ijet toojS be libertey t in t ftucb ban be itegecingfi. lau ijS 't βΙΓοο/ bat bp aibfen een <{£Soub. tot Hamburg b^oombe omliet(iioubecneraentte Begeecenbp Survivanceop fün ^oon/bat gp ban bien upi 9f ficg mocgte becepben omfelfiite berOupfen. ,^οο laioecüi enbe pberigj^ 3önfe öaec booi Óaec «bectept ; toat jpt / toat gebt gfip/ fepbe [)p i gtIP Se^ft ilSucbibance op ^ucbibance;enbe ben ^ucbibantonbequaen/ gDpbefeccectgetaen be®ion-3l©oebec ; gelöcftinbeiSoningctttSen. Φbec' toeegt na toeltfi / Vrieflant, of Hamburgh, meet libet:» tept geeft j meet ülepubly W.
g^e ]^eec GelHus Boëtius, gljeieett en tod fpjecc&en t Ï5?ebifant tot ïeeutoatben /gaf in'tiit^t een bctöacl ban Ijet Godtfalich leven, ende geluckfalig fterven ban ben ^eet ^jintf Willem. <Ênbe nae bat lip pets ban benuttigftepbtbanbelaetftetooo^ben bet <6obtfaiigD (letbenbe fiabbe gefpjoocften / fepbe bojberi :
ICkfalnietallesfegghen watickwel loudekennen, j0ctfiael maer icbial my intrecken en kort Zijn,mits voorftel- toan 't lende eenigeweynighe, maer klare ende krachtighc preuvevandierareen exemplare Godtsdienftigheydt priii^ cnreligieusheyt, daer in fyn Vorft. Doorl. heeft geexel- Ï19((lrm. leert boven veele andere, gelijcfc de Senne uy tmuy t bo- ven de Planeten, en de Mane onder de mindere Ster- ren.
Om in defen dan eenige ordre te houden, foo fai ick eeril; een weynigh fpreeckenvan'tChriftelijck ende Godvruchtig leven van zijn Vorft. Doorl. dat my is ge- bleecken by huys, ende daer na buy ten lants.
Het Chnflelijckende Godtvruchtigh leven van fyn Vor.Doorl, by huysisklaerenkennelijck. Ten eerfien, uy t de publijcke of openbare. Ten tweeden , uy t de; »rtisutiere of befondcre. Te» derden, uyt de/!«wf/ofgeheyme handelingen van fyn Vorft. Doorl.
Tot heteerfte behoort de confcientieufereligieufe waerneminge van den publijcken dienft Godsin't huys G ods, daer aen hem fyn Vorft,Doorl. fo ftriit en plicht tig heeft gehouden, dat fyn Vor. Doorl. nimmer of im- mers niet als ieerfelden, enternoot, fichheeftgheab- fenteert van 'tghehoor des Godtlijcken Woorts en het gebmyck des H. Avontmael : Wie daer oock foo nu en dan wicrtgemift, fyn Vorftel.Doorl.alshy in deStadf was, wiert nimmermeer gemift, gelij ck een yder onder ons bekent is. Hier valt my in,dat als ick op feeckeren tijdt, dat fyn Vorftel. Doorluchtigheyt nieuwelijcks in onfeStadtwasghekomenvan Groeninghen (daerfyn Vorftel.Doorl. eenigheweecken wasgheweeft, en het Hooghweerdig Sacrament des Avontmaels in onfe Ge- meente foude worden gecelebreet, hebbende fyn Vor- ftel. Doorl. dienftpligtiglij ck verwellekomt, den felven den aenftaende tijdt der communie bekent maeckte > en na dat ick fyn Vorft. Doorluchtigheyt tot defelve adienaghewoonte, genoodighthadde, totantwoori kreegh.
le^^heUt vetrlidiit Stndugb viir echt d»gbm m Groe.
<i£ 3 O»»-
en OORLOG. Vier en Veertighfle Boeck. ζ 3 |
-ocr page 73-
SAKEN van ST AET
|
ΐβόψ ningiie» gimdrnmunkmt maerde Aptflelfeyt : fp dickwìhgy
___ datbroodteedt, &c. ΕηύΙί^νί/βιι ,^Ηλι wjr dat «ietk;"-
nm te viel doen aiifeghihove is fwack^·, ende VJJ hebben dat mid- del tot onfer verfierkifge aUijdt van nooden ,fsl mjf met Gtddtur toe fcbkken.
Gelijck oock op ^t woort van fyn Vorftel. Door!. de daetgevolgtis. Voorwacr eeu'lieflijck en loflijck ex- empel van een befondere en beilcndige C; odsdienflig- heyt ! Maguates Magtietes, Oveihcden iijn aisZeylftee- nen, en hare exempelen hebben een verborgen kraght in figh om de herten der Onderdanen te trecken tot naevolginge, bet fy ten goeden, ofte ten quaden. Het isgefechtvanifrael: De Leyders defesvdcks ijjn Virieyders Jef. 9, ly. Hoe ishier mede glióbrantmerckt dzthy Ifraelheeft doenfondighen , alsecn yoorbeclt ende Voorftander der afgoderye? i.Ks«. ιψ. i6. indefen opfight feght Laüamijis : Obfequii qnodamgmus Regis vitia imitnri. Het is een ioorie van ghedienltigheyt de fau- ten van een Heerfcher na te volghen i Suick een foor- te vanSouverainiteytiiTer in de exempelen der. Groo- ten over het leven ende de daden des ghemeenen volcks. Ter contrarie het exempel van religieufc Over- heden verwackertdcGodtsdieniligheyt der Onderda- nen. AlsdeReligiegliiiftertmetdeftralenvangroot- heytenMajefteytjfoo isiy teliefFelijcker indeoogen der menlchen kinderen. Oavids rijckc hantreyckinghe tot den bouw des Tempels, veroorfaeckte een ongheme- ne milthertigheyt in fyn Onderdanen , i. Chran. 19 6.J. &c. De i^iniviten vernederden haer na het exempel van haren Koningh , 'Jon. 3. 6. Aenmerckelijck is 'tgeen de Heerfeydetot Zerubabel de foone Scaltiels : Ick^falajlclleiials een Zegelriticl^, Hitgg.2.1^. Daermede te kennen ghevende, niet alleen, dat hy deGodfalighe Overheden des Volcks in groote weerden heeft, ghe- lij ckmen fo doet een Zegelrinck aen den rechterhandt, maer oock dat de Godtvruchtighey t der Meederen een diepen indruck, prent in de herten en gemoederen der minderen. Het beroert my in myn inghewanden, als my te binnen komt, dat wy van nu voortaen hetge- iloelte van fyn Vorftelijcke Doorluchtigheyt fui en moeten fien ontledigt van fulcken pligiigh Kerc^angher en milïen den voorgangh vanfulcken Gods yverighen Liefhebber van den openbaren Godsdienft.
In den particulieren omgangh, die ick beneffens mijn waerde Collegen met fyn Vorft. Doorl. opverfcheyde tydenengelegentheden gehad hebbe, dede fyn Vorft. Doorl. allerzydtsblijckeneengheheylightendeGodt- vruchtigh ghemoet. Hy was hem felven altijt gelijck, dat is, e ven wis, en wij s, en voorfigtigh inde redenen iyns monds. Het woort iyner lippen maedte hy altijdt tc fyn een tydigh woort. Hy had een uytnemende dexteriteyt om yemant by wege van difcours te leydeni daer henen hy wilde. Een Predicant opende hy althans dedeureomtefpreeckenvanfulckefaecken, die hem meert e ygen ende bekent waren. Was een Dienaer des woortsbyhemindenThuyn, of aen den tafel , of in fynkamer , hetwourtGodts , deKercke Godtsendede Dienaren Gods, waren ghemeenlij ck de lloffe van fyn difcourfen.
Het ifoorts ΟοΛί begreepen inde Schrifture des ou- den onde des nieuwen Teftaments hadde fyn Vorftel. Doorl. hem feerfamiliaerghemacckt, datypciWe op fyn tongc , ah een goaden appel injiivere geteeldefchalen. Geer- ne fprack hy daer van , ende hoorde desghelijdcs gheern daer van fpreecken; nu fteldehy voor eenighe gevallen van de Confcientie, ende verfoght ^aerop be- rigt uyt het woort Gods: dan vraegde hjj na den rechten fm van defe en geene plaetfen der Heylige Schriftuyre, oock werden wel voorftellinge raekende de Chronolo- gie ofte tijt-reekeningeder Schriftuyrlijcke Hiftorien te bert gebragt; fomma,de mont van zij η Vorft.Doorl. rieckte aller wegen na die genade, daer mede fyn herte ghelaeft was, ende ademde uyt den innighen lucht des gemoets 5 om door Hsylige conferentien meer en meer gefticht ende ghefterckt te worden, ende aen te waflen in genade en kenniiTe.
Sonderlinge nam zijn Vorftel.Doorl. ter herten den |
welftandt ende het aenwas van Godts Kercke. Hy ϊυ ,·^ londerfogt by kans t'elkens als men des Heeren Avont · - , _ raael foude houden, of, en hoe verre het getal der nieu- we Ledematen,die haere namen hadden laten aenteyc- kenenopeenrollevanGodtsgunften Bont Genoten, hadde toegenomen.
Zijn Vorftelijck Doorluchtigheydt hadde de Diena- ren des woorts lief, en droeg den felven alle eereen re- fpeétop Hy vertrock niet uyt de Stadt buytende Provincie, ofhynam een vriendelijck affcheydtvan haer, ghelijckoock van alle andere leden desKercken Raedt, ende deede den felven zijn dienftaenbieden. Weder t'huysgekomen zijnde, liet mede niet na aen- ~ ftontsbyde verv/elkominge ende eerfteaen fpraecke te vraghen na haerder aller ghefontheydt en welftandt. Endegelijckdegeliefde Difcipel lefu wil, datwyniet alleen fullen liefhebben met denwoorde en met den tonghe maer oock met der daet en waerheydt i. lob. j. 18. Aliò heeft oock zijnVorftel.Doorluchtigheyt zijn dadelicke liefde doen gevoelen verfcheyden Dienaren des woorts Godts, buytenende binnen onfe Provin- cie, welckczijn Vorftel.Doorl.totzijneygenlaft, en op zijn eygen koften, gheduyrende'aijnleven, boven haere eygene ende ordinaire opkomften , 's j aers feer li- beralij ck heeft ghefalarifeert j dan hier wil ick de handt afrucken , dele Wercken fullén fyn'Vorftelijcke Doorluchtigheyt na volghen, en Godtfelve falle in den grooten dagh van de vergeldinghe der recht veerdighen opentlijck roemen.
Ende gelij ck het waerachtig is dat wy met Godt fpre- kenalswyfynen Hwlighen name aenroepen in her Gebedt, mededat Godt met ons fpreeckt, als wy zijn woordtleefenoftehooren, foois waerlijckzijn Vorftl. Doorl. feer gemeynfaem geweeft met Zijn Godt, als hy waseenfaeminfynCabinet. VandenKeyfer Carolus Qnintm wiert gefegt, Quodfxpius cam Deo , quam cum homi- nibas loqtteretur, dat hy mecrmael met Godt, als met de Menfchen fprack j Ende over de aen fpraecke Godts aen den Vorft lofr»Surgeftaetop, ofte,maec^t u<rp,Iof. I.j.feyt Fcrus: -videturineratiouejatuijfe , hyfchijntin h et gebedt nedergeleght te hebben i Ende hoe yeverig dat zijn Vorftelijcke Doorl. in defen geweeft is, getuy- gen die formulieren van gebeden, die fyn Vorftelijcke Doorl, by verfcheyden voorvallen en gelegentheden tot fyn eygen privaet gebruyck, inet eygener hant heeft famen gefchreven, ende die onder zij η papieren opge- ilooten, te vinden zijn.
Gelijck zij η Vorftel. Doorl. geerne met Godt fprack in 't ghebedt, alfoo hoorde hy geerne dat Godt tot hem iprack in zij η woort.
Het Woort Godts is den beften Schat der Chrifte- nen, en befonderlijck 't voornaemfte cieraet van groo- te Perfonagien een goude Kroon op 't Hooft, een Ket- tingh van rij cke gefteenten om den Hals, een pretieufe bagge op den Borft, is niet by den luyfter van het woorc Godesin't herte of op de tonghe van een Koninck, ofeenPciBi-e.Siet Deut, 17.18.19.Ie/· ί·7.8. Z.Cbron.
13.II.
Achtervolgens den inhout defer Spreucken, was fyn Vorftelijcke Doorl. ghewoon het Woordt Godts of felfstelefen.ofhemlaten door den eenen en de ande- ren van lyn dienaren voorlefen. Ende met wat vrucht en voordeel dat van lij η Vorftelij cke Doorl. gedaen is, is af te nemen uyt die bedenckelij cke aenteeckeningen, welckezijn Vorft. Doorl. over de voornaemfte poin- dten der Godsgheleertheytineygenhandighgefchrif- te heeft nagelaten .Hier van was veel te fpreecken en te fchryven, dan eenige weynige ftaeljens fullen den leier . dienen in plaets van veelen.
Van des Menfchen Ellendigheyten verdorvenheydfc vindeick doorzijn Vorftl, Doorl. aldus gefchreven.
Alle qu/tedt is uyt «, ende alle Ueyligbeyt ende Godtftligbeydt is va» Godt den Heere. Als de Heere Ji'jn Geejl van de vele trec^ , fio iffe doodt. Ais de fonde ghedaen woordt, dan vteydtfi. Alje ghedaen is , dan fl<*epfe ; maer «aderhandt iairdtfe ie doodt. Wy moeten defonden bfiueetien, of in dit teven , of daer na.
Tot |
-ocr page 74-
I
|
Tot de leere van des Menfchen Vtriopnghi behooren
, defepoiuaen.
s
ί De H'miJ'f >Chrifliis vttr onsberft gtlideti^^ah Wfdatr
f wel 'P dtMÌt'" 3 àie dotn onfc virgbeitin . Die ChrijìUs
■ξ ^ el is hy Jen ryck^ff arm , Ku/jtncl^ sf onder d»ntn .Of η ,
Jìtire te bropen isfrhcheydt. Ick^, mmentl^ct^ Chripus,btn JiJtiirt inde Scbaipfial, Wie door mj gatt , die fai Leven, "Jck^ben dewaere Herder ^ende gheeve ηηη leven voor my: mSchaefen.
Sonderlinghe is fyn Vorftel. Doorl. bekommert ge- ■weetl over het fìuck der rechte en ware Dancklur: biydt, die \vy Gode onfen Weldocnder en Verlofler fcbuldich Zijn, gclijck de Lefer kan afnemen uyt de navolgende Notulen van lijn Vorftel. Doorl.
Als wy eens bedenci(eii de groote genade en barmhertichtydt GodeS} die hy om bewijfl , hoe kpnnen wy fyn Goddel^ci^e Maye' fltyt genoegh loven en dascl^in ; 'Wast Getpelyci^ Xfgbent hy om door Jegenaeds en barmhertigheden lept Cbripi , die hy om onfent wille in de werelt gefonden heeft,en begaeft' ons Me daegb met fijnen Ueylighen Geefl, om ons fyn Snone te leeren kennen , en ons van den felïien door het Jliyligh iüacht- mael re verfieckfren. Aen ons lichaem i.egent hy ons dat wy meer gbefondt daege» hebben als onghefonde, overvloei in alles ' meir als wy konnen gbemittigen , ende daerom konnen wy fyn
I, ghenaede tnde barmhertigbiydt niet genoeghfaem bedenc\eit ,
veel min uytfpreecken , die hy ons alle daeghen btwyfl en ^ toe/ebickt , daerom moeten wy hem dienen met waere danck^
baerheydt, ende hctaelen den Heere onfe beloften . Gheeflelyik^ \ gbeftnnet te tij» is het leven : vieefcbeljjcl^^ gbefinnet te ijjH
is de doot. Item : Gheloof tn goede werelden moeien te fat- men gaen j kennijfe fonder Godt/alicbeydt kan niet helpen ' tot de ijdigheydt . N/ft het hooren en liefen van Godts
woordt maeckt Xflligb , moer die daer naer wandelen in gbe- liove en goede wenken JtiUen Xjiligb xyn .
Eyndelijck : Gelyck. de Sonnt ons helpt over Wegh > tn komen tot du plaetje , daer wy gheern tiae toe wilden , en t fii't een oorfaick. daer van is : Alfoo x.yn onfe goede werc-
) kfn otck,} wy moetenfe doen j en fy fijn ntotjaeckclijck^ tot d,
X/tlicbeydt om onfe danckboerhiydt teghens Godt te bethoo- 4 Ken : Moer fy konnen ons niit faligh maecken , want wywer-
^ den uyt ghenade faligh ende niet uyt de werck'n , want
anders is genaede geen genaede , maer wy moeten de werc ken doen om ons recbtfebaepen gehove te bithoonen , want i bet Gbeloove alleen fonder de wercken heeft niet te bidiiyf
J den , Wie feyt , dat hy het Gbeloove beeft , en haet fynen
V Broeder , die is een 'LeugbettOer , ende de waerheydt is in
^^ hem niet , ende daerom is 't geen rechtfcbapen geloove dat fon-
^ der goede wercken iSt
■Λ
: In 't befonder heeft zijn Vorftel. Doorl. aldus gc-
uytet, wat gevoelen hy heeft gehadt:
Van het gehoor des Godlijcken woorts.
Door 'tgehoor is de Menfch tot de val gekomen pen door
^ 'i gehoor moet hy weder falich worden.
%
I Van het Hooghweerdigh Sacrament des Avontmael.
^ H«t Irooi des Heeren ontfanghen wy -van den Predikant,
^ maer bet broot des Heeren 'felfs ontfanghen wy van den H.
^ Gee^ door den Geloove in Jefum Cbrifum.
§ Van de genade en barmherticheyt Godts.
^ Godt en is niet ten deele genadicb , mOerganfch en gaer ende
gbebeelijck 'fegbt een Oudt-Vader,
Van de nuttigheydt der Aenvechtinghe van Godts Kinderen.
Hoe Saligb is de Aiavechtingbe , welckt veroorfaeckt , dat eie arme Sondaer of fijn kpien vallen , fijn bert iuyghe ^endt "effens eendemoedigde bilydeni£t fyner fonden om de barm- hmicheydt Gides aenboade , want hy"tHcbtight baer in defen Uven , de wyle tn het felvt Hoope is tot vergevtn· gbe , en verminderingbe der felvir door ofrtcbu waert |
bekeeringie, teneynde de flrajfeniet in bet toekomende leven tóé/f- moge opgefcbort worden, alwaer geen genade mter te hoeptn __
Ende eyndelijck van den faligen doodt der waere Geloovigen :
De fterfJagbis beter als den daghdat mengeiorenwort.Dif , flerft, bout op vanfondigen tn van plagen te ontfangen,
Uyt defe preuven is af te nemen , hoe fyn Vorikl. Doorl. het woort Godts heeft gelefen ende aenghe- hoort, namentlijck niet los enonbedachtelijck,gelijck veeltyts ghefchiet, maer dat hy ^t felve heeft herkaut ende door aendachtige overleggingen tot voetiel van fyn ziele verteert, en eyndelyckiiem felven voorgeftelt als eenregelmaete van fyn Geloove en wand el, om in vertrouwen op Godts barmhertigheydt in Clirifto-,te-' : jhen alleaenvechtinghen des Satans, ja tegen dedoodt felve altijdtwel toegerullen getrooft tezijn. Dit is waerlijck S^ffKÌKOT Prwcifium, een ipiegel'voor alle groote peilbnagien,
't Geen my buyten Landts is gebleecken aengaende het Chriflelijck leven van fyn V orftel. Doorl. beftact kortelijck hierin: Na dat ick op het yerroeCk van fyn Vorftelijcke ^ Doorluchtif;heyt ende met goet vinden van het Claflls van Leeuwaerden, uyt onih Stadt was vertrocken op den/even en iwimicbften Aprillaeftleden, om in den velttocht nae die Dylerfchans lyn Vorftel. Doorluchtigheytals Predikant te dienen , quamickden dertbienden dito by fyn Vorftelycke Doorluchtigheyt tot Othmarfen. Hy ordonneerde myaenftontsbymyne aen- komfte, op den volgenden dagli des Heeren, daer op de Troupes fouden beginnen temaicheren ,deprédicatie aldaer te doen,om alfo den Tocht,die ternantwas, in de vreefe Godts ende met aenroepinge van fynen Heylighen Naem om fijn zegen-rijcke geleydinghe en byftandt aente vaerden. 't Gefchiede alfoo, depredi- catiewiert gedaen in den morgenfton t, ten fes uyren, indeKercke van die Stadt. In depredicatie dronghick infonderheydt aen op het poinib van hcyligheyt in leven en wandel uyt den text i. Pet i : i J, i6. Volghens deil krijgswet MoflS : Wannier het Leger uyttreckt tegen uwe vyanden,fi>o fult gbyuwacbte voor alle iiuaede faecke,Oeut, 2}. 9. In de toe eygeninghe nam ick de vrymoedigheyc, eer ick my keerde tot de OiT'eieren, hooghe ofte laege. om eerft en voorens myn aenfpraecke tot fijn Vorftel. Doorl. te dirigeren, ende den felvenferieufiijcktere- i commanderen, dat fijn Vorftel. Doorl. als Opper-Hoofi ' van de militie, niet alleen foude willen gelieven met een goetexempel voor te gaen, maer oock doorfijn Autho- riteyttewercnen verbieden allerleye vloeckenenftve- i ren, dobbelen en fpeelen, fuypen en fwelgen, en wat dier-fondenmcghen meer zijn. Watis hieropgevolgt; Dit: Dat wyfoohaeft onfe voet nieten hadden ghelet in Wefl-Thalen, des Biflchops Landt, offijn Vorftl. Doorl. liet by openbaere Trommel-flagh uytroepen : Dat hem niemant foude verftouten om God's M.Na/m· door vloecken en fweeren te misbruycken, ofte oock om den Hujfman eenighe overlafite doen op ly/praffe. Ick beken openhertigh , dat het my Aveldeedeaen myn ziele, als icK dit hoorde, en ick hielt het als een klaerbewys bey- de van dat ootmoedjghe nfpen , dat fyn Voritelycke Doorl. Gode ende fijn woort, en dat mee-waerdigh /fpectf dat hy fynen Naeften,jae fyn Vyanden hier in toon- de optedraeghen.
Dit is het begin van den met nialkanderen gedanen Tocht. De voortgangh wasin opficht van fyn Vorftel Doorl. niet min rehgiew als chantatijf
Ri/ifif«i, door dien fijn Vorftel. Doorl. hem nimmer abfentecrde van de Sondaghfeof weecklijcke Vredicatie in fyn Tente,oF van het ^geliickfe ijii-iiit op het open Fe/f, foo lange de belegeringe duyrde.
Cbaritaiff, in het openen van een milde hant voor den nootdruftighen, en het openbaeren vaneen to^he- negenhfrte aen allen ,beyde Hooge en Laege Officie- renen gemeene Soldaeten ; Wekker leeven hoe dier- I baer hetinfynoogenghewecftis,blyckencanuyt'tge- nehyinfcecker difcours feydetotden Capit. CWcw ende
den
en ο OR LO G Vìer en Veertìghfle Boeck. |
-ocr page 75-
56
16 ($4 den Lu y tenant CUot BiiTchoplij cke Officiers, na dat het
_ verdragh. over 't overgeven van de Schans was ghefloo-
ten.
lekfeydede Vorft ,hmJebetbhet vnnmijn Sùldaitnaltt
VJitrdigh , als dat ickjiet voor deft piatti door een jlomi rfghe-
wtldigetimiervalfonde hebben wUlen fpillen, wyfiuden ,Joi>jib]i
't niet baddet overgegevenu daer np ghegravtn hebben , ickbebbe
liever dayfent guldens uyt tmjn beurs te verliefen , als een van
tnfn minpe Soldaten.
In'tghemeynhadde oockiyn Vorllelijcke Doorl.
doorzijn ongemene vriendelijckheyt en lieftallige be-
jeeeninghenaen Officieren eri ghemene Soldaten der
felver gemoederen gantfchelij ck ingenomen, ende be-
fatfefoo verre, datickeenighe op den aftocht van de
Schans hebbe horen feggen, daty)feuden hebben-jjiUen met
defen Prince uyt de werelt hopen,
Ey ndelij ck, gelij ck den aen vanck van defen tocht is
begonnen met het Gebed ende in den voortganck daer
by ghecontinueert, fo is defelve ghe eyndight met een
folemnelen Danckfegginge aen den goeden G odt voor
^nen genootene Genade. Wantghelijckfyn Vorit).
Doorl. my door den Heere Kirc^patnck. Major Generaci
den fefheiiden luny ontrent de Stadt Goor in Twenif, ghe-
liefdedeweettedoen doen, datickiny foudewillen
bereyden tegen den naefte Sondag om dan ÏOt Oe-onnter,
daerdeTroupesvan malkanderen fouden fcheyden,
een Danckpredicatie te doen, alfo is fulcks den neghn-
tienden dito in degroote Kerck aldaer volbracht < en fyn
by die ghelegent leyt, öm onfer aller herten tot het lof
ende de liefde Godts onfes Weldoenders te verwacke-
ren ende te verwarmen, verklaert en toegheeyghent de
woorden van den KoninckL Pfalmifl, Pfalm 3.9. liet
htyl is des Heereo , uwen x.lgen is ever η Volck , Zeta !
Uyt dit verhaelkan den befcheyden Lefer felve oor-
deelen van de uytnemende Religieusheydt, en Godts-
dienftigheydt, die ghelogeert heeft in den boefem van
fijn Vorftel. Doorl. Hetisgefcght dathet Landtgeluc-
klgis, ubiRegesPhihfophantnr^ l'hihfophiregnent, daer
de Coninghen Philofopheren ende de Philofophen
regeren. Macr recht wij s is het advys Salomons : H'elgbe-
ìmkfalightijtgy Landt vjtensKtnitigh ( ofPrince) wnSeine
dtrEdelen is. Fred. IO. 17. Edelkan yemandtghefcght
worden te fyn naden f/ef/cé alleen of na den Gm/ì al-
leen , of ten aenfien van het vleefchen den Geeft bey-
de. Is het Landt eheluckigh wiens Prince Edel is na
den vleefche, ende net lant gheluckiger, wekkers Prin-
ce Edel is na den Geeft, foo is dat Land geluckigft welc-
ke een Prince heeft, die de Eere heeft van het eene, en
de genade van het ander. Voor eenen korten tijdt heeft
ons Vaderlant dit alles gehadt in defen Doorl, Prince al ■
leen ^maer Eylacen ! gehad.
Ende dit fy alfoo gefproken van het Godfalig leven ran
fyn Vorftel.Doorl. IN u lal ick een weynig feggen van fyn
geluckfalig Sterven.
De Kciw^nieginghen nietin Tetnphnn Honoris , den
Temp el der Eere , als perTemplumVirtatis , door den
Tempel van de Deugt. Ende de fchrift fey t : Dat Ghe-
rechtigheyt en vreede malkanderen kuflèn. Deught en
vreught , en iecWi/cyT hebben eenen onder-
lingen opiicht op malkanderen, ghelyck de aenghefigh- ghe valle, deede'daer by, dat de Heere G^dt was een
ten de Citr«i;fM boven dengeneden floel. De Geluckfalig- j Abfoluyten ende Souverainen Heerfchapper, doen-
Iieydtis Ihnum primum ultimum hmiwis , heteerlte de eyndelijck ?/«ƒƒ«(» VjiUemet betbeyrdes Hemels ende dt
ende het laetftegoet van een Chriften Menfch ; De hwoonders der a,rde,ftiUksdat niemandt/yne handt kpiidiaf-
Sprinck^ - ader van alle goede dinghen , ende oock den : faeu, of tot hemJfggm kan, wat doetgy ? Dan. 4.3 ί. Kn dat
loon ende de Kroon daer van; Het Fondament cnliet nietalleenomdathyHw^erwrfjBa//iH(ii>5Ìi, Pred.y.?.
ebouWjden jl/fii^endcdenOwf^avanonfebegeerten. Maeroock,omdataÌfynwegenenwerckcnfovolmaea
Het eerfte dat een Chriften wenfcht , maer het laetfte
dat hy verwerft. De fnaren van Davidts harpe gaeti alle
eenftemmighlijck op defen toon: fftl gheluckfaligh is de
man die den Heere vreefl , die grooten lufi beeft infine ghe-
baoden, Pfalm iiz, l. Ende wederom : (W ^fo/KC/^/rt/i^i
fyn de optcchte van Wandel , die io de Wet des Hee-
rengaeu P/ u 9. i. Ende noch eens Welgbeluckfaligb is een
yegbeli;ck. die den Heere vretft , die infine vie^ben wandelt ,
Pf, 128. r. Gelijck een verftandighVcltÓverftefyn Sol-
daten , om hun te encouragieren , rijcke beloonin-
fhen en vereeringhen toefeyt voorden ftrijdt , maer
ic niet uyt en deelt, eer het velt behouden, dc vyant
en fo recht-veerdig zyn, datter niemant de minfte niyt van
cenige onvolmaeöheyt, ο f van ongherechtigheyt hem
kan telaftcleggen, volgens den teneur vanMofis Lof-
fanck , Deut. } 1, ^, 4, heeft onfm Godtgrooibeyt, Hj is dt
Rotifteen ,wienswerckvolkomen is , want alle fine Wegbenfin
gbericbte : Godt is waerbeyt en is gbeen onrecht, rechtveerdigb
en recht is by. Dathy oockmachtigh was , uyt de duy·
fierniffe het licht voon te bteaghen. Dat dien , dit hem
lief hebben ,alle dinghen moelien medtwerckeo ten goede ^ dat
is :tothaerderbekeringecneeuwigefaligheyt, en lbo
voorts.
Hier op ftorteden wy een hertgrondig gebed totGod
uyt.
verflagen en den ftrijt met lófgeeyndighris. Alfoo feyt
Jimbro/it<s,üe\t: de K. P. tanfiam 1'raco tnagiii Imperatori! ,.
als een Heraut vaneenen grooten Hcerfcher dege-
luckfaligheyt in't begin ; om ons aentc lockentotde
Godfaligheyd, endebepaeltfe eenlijckende
den Godtfalighen, op dat nieraandt foude ghedencken
te participeren aen àt ghehuklahghiid als naer een dade-
lijckeende volftandice prailijcke der Girf/W/^éiV. Tot
nedi toe is gehoort, dat fyn"Vorltel. Doorl. rijckelijck is-
gtfegent geweeft ten aenfien van het nrpe, Ku falkon-^
nen gehoort worden, hoefaliglijckhyis verheerlijkt ge-
geworden in het ander.
Den t'firtifBi/f « Oftobris bejegende fyn Vorftel.Doorl.
een feer onverwagt en droevig ongeval, fohygedagte
een piftool (om de preuve daer van te nemen ) te loflenl·
gelyck fyn Vorftel. Doorl, fulcx felve heeft gheopent in
volgenden gefchrifte.
Sy (depiikooi ) woiidegheenviergheven , doenfagUct^Jer
nae,endewouder denjiempel uyttrecken^ ende indie tytging-
filos.
Hiertoe dient oock 'tgheenfyn Vorftel. Doorl. des
daegs hier na heeft ghefclireven in feeckereMiffivc aen
fyn Hoogbeyt den HcerP^;BJ van Oran^jen inde Franfche
tale:
hl^bidJetiwe Hoogheyt ,teefgbt ophem te nemen y datgbe-
/((ci^ Onghelucken ifff) niet enghejchieden met vuerwaptns y
en dat ick^bemfy en diene tot een exempel , ende dat hy daer mede
fynprofyt doe.
Ende alfoo wert fyn Vorftel.Doorl. fwaerlijck inden
Kin gequetrt.
Soo haeft ick hier van de weete kreegh, begaf ick my
na'tHof , om fyn Vorftel. Doorl. indefefyneonghc-
leghenthey t te befoecken, ende den felven mijn dienft
acntebieiien. Ick vant fyn Vorft. Doorl. in fyn Cabinet
op het ledekant liggende , ende by hem boere Hoogbeydt
Mevrouw de Prineellè, en verfcheyden Domeftijcken;
gelijck oock de ProfefE Frmcelius van Franeker , ende
Doüor Hemflerhnys lijiMed. Van fyn Vorftelijcke Doorl
(komende by den felven op den volghenden Sondagh
indenmorghenftondtde Profeflör Deujingins van Groe-
«;ft^t«)ghelijckoock Mr. luyijen Schouwen des Vorftcn
Chirurgyn. Ickfagh dies tijdts weynigh gheleghent-
hey t om fyn Vorftel. Doorl. aen te fpreecken , ter oor-
faecke van de Dienften, die de gemelde Doftoren ende
Chirurgyn eenigen tijdt aen fyn Vorftel. DoorLdeeden,
fprackallecnlijcknuendedaneen woordeken om haer
Hoogheydtfyn bedroefde Gemalinne, over dit droe-
vighongheluckfeerperplextzijnde, yetwes tertroo-
ften ende wat moet te geven ; vertrock volgens tot na-
der gelegentheyt.
Op den avont des felven daegs weder gekeert zijnde
kreech fyn V. Doorl. niy foo haeft niet in 't oogh of hy
reyfte my de handt toe,om tc kennen te geven, dat my η
komfte en aenipraecke hem aengenaem was, (gelijck hy
daer na ghedaen heeft, foo dickwils als ick ben tot hem
ingegaen, en vanhem afgefcheyden ) ick beklaegde dit
droevigh ongheval , dat fyn Vorftel. Doorl. hadde aen-
getrorfen. Stelde hem voor de Leere van Godts voor-
lienighey t, ten opficht van de welcke niet ghefchiet by
-ocr page 76-
cn OORLOG J^ier en ^emighfte Boeck. J7
|
té64. uyt,meteen ootmoedighe belydeniffe onfer fonden,
_J ende vierige begeerte van Godts genade. Oockdat
hem gelieven mochte, als een GoiIp der weten/ehappen, den Medecijn-Meefters ontrent dit voorval, rijcke- lij ck uyc den Hemel te begaven met wijsheydt en ver- ftant,ende demiddelen fuicxte fegenen, datlijnVor- ftelijcke Doorl. eer niet langé ten dienfte van het Landt en van de Kercke Godts inhetfelve, gelijck oockten goede van fyn Doorl. huys, nawcnich gecureerten toe fyn voonge gelbntheyt herfteit mochte worden,
's Daegs daer aen, den vijftbitnden dito in den morgen- ftont vernam ick, dat fyn Vcrflelij cke Doorl. in die nacht weynich of niet gefluymert hadde, fachoock dat fyn Vorftelijcke Doorl. hem eenighen tijdt befich hielc met het verteeckenen van een goec getal van Miifi- ven 5 om die felve aen verfcheyde Perfoonen van Staet te laten verveerdigen, gebruyae derhalven een korte aenfpraecke, ende dede defgelij cks een kort gebedt, p- lij ck oock in den avontftont van den ielven daeh gn:- fchiecis. Ditgedaenzijnde,vroeghick fyn Vorftelijc- ke Doorl. of hem nietfoude aengenaemlyn dat de HeereGodt.omfyne genade enfeggenover de cure van fyn Vorftel, Doorl. daer aen fooveelen veel gele- gen was, oock pHblije\elijck^ in alle de iCercken van onfe ütadt mochte worden aengeroepen, gelijckwynupri- vaff/^^ hadde begonnen te doen, het welckc fyn Vor- ftelijcke Doorl. te kennen gaf hem feer aengenaem te fuUen fyn, mitsfchrij vende:
Oaer is ytt GoJJelgclfS in het Gthiit.
Soo is 't feyde ick hier op, D. V. her gebedt is Van een wonderwerckende kracht. Defe letteren van uwe Vor- ftelijcke Doorl. accorderen gantfchelijck methctgeene fcecker Godtsgeleerde pleeg te feggen : Eft quxdampre· cum cmmpttentia,àz.tris eenfeecker foortevan almacht in de gebeden jen daeromD. V, moeten wy daer in aenhouden fonder ophouden. Waer op als fyn Vorftel. Doorl. wederom hadde gefchreven.
Oavid badt 's daeghs fiveH~meet.
Nam ickgelegentheyc, om uyteenige Pfalmen DaviJtt fynheeten yver en volftandigheydt in depradtijcfee des gebedts aen te trecken ende uytte breyden:ver- fekerende fyn Vorftelijcke Doorluchtigheyt dat ick , gelijck mede mijn waerdeO%i» nieten foudenman- queren, om onfé confcientie hier in te quy ten, maer dat wy de gemeente, die toch over dit ongeluck van fijn Vorfteh Doorl. gantfchelijck beroert was jmeton- ie gebeden feer geerne foude voorgaen, endegelijck- erhandtby den Heereomfyne genade aenhouden. 't Welck als fyn Vorftd. Doorl. wederom hadde te ken- nen gegeven, hem londerlinge wdgevallichtefüllen ï,!jn, met den handt my toe te reycken, nam ick weder- om voor dien tij dt mijn afTchey t, wenfchendc fyn Vor- ilel. Doorl. alle heyl en feggen van den Hemel.
Middeiertijdt wierde fterckelijck byden Throon des Alderhoochften aengehouden met publijckc ende 1 private gebeden, in vermenginge van hope en ' groote vreefe over den uytflach derfaecke totaen dcatwin- ticbfltn A>i»,fynde DcnJerJacb,daer op ick in denmor- genftont in de Antichambre bejegende de Dodtoren van fyn Vorftel. Doorl. ende eenige Domeftijcken, den welcke naden teghenwoordigen toeftant van fijn Vorftel, Doorl. gcvraegtzijnde,verftont ick meteen innige droeiheyten beroeringe myner ziele, dat het nu flechterftontalsvoorens, endedatde vreefedehoope begoftteboventecomen, Ingegaenzijnde, boodtiyn Vorftel. Doorl.my weder de handt, wekken als ick die geraea hadde, foo hief ick een difcours aen van de cort- wijligheytdesMenfchelijckenlevens,uytIobcap. ιψ. i
Wees hier aen dat de H. Man hb iprack van elck en yder Meniche, hoe hoochoflaegh, hoe geacht of veracht hy fyn mochte,en toonde dat hyinde beichrijvinghe des felven datelijck te kennen gaf de broosheydt des felven, onder de woorden : Van een vrouwe geboren. Ό, vrtn-
vi', fey de ick, Doorluchtichfte Vorft »i»<»a/w/ictf«, i.
3 .7. hoe foude dan de Menfche, diefy«afcomft van de vrouwe heeft , niet fya een vat vae fwack iiejdt i |
Ende toch , watfeyt de HMan Wvan dtfiu Mm- 16S^· fchif dat is , vm àsT tinVrtttWI is gtbii- mmémmm
r«i?Dit , dathy/iJSCwf van duigen. Ende dat wel té rechte, want, Doorl, Vorft,de Menfche is kort van dagben.
Ten cerften , Aenghemerdtiynde in hem felven : Stct ("fey t de K. Propheet Davidi ( ghy hebt mjm dagen em bant-breitgeflelu Ff. 99. i.'tGeen de lengte heeft vanccii handtbreet en is niet lang, maer kort.
Ten tweeden, in opfight van de lecftij t der Vadirin ίή den Oitde Teflament.
Tenderden , inopfightvan denaltijdtofeepwigle- vende Godt ; hieropooght wederom de K. Pfalmift > Vf. 39.6. Sitt, myn lee/tyt is als niet voor ». Alle den »y> i» B/(tvergheleecken lyndemetdeeeuwigheyt , wat ecu niii is dan de van «neo Menfche by deeeuwigheyt, welcke naulijcks^fi is inopfight van al den tij dt; Som- mige gefchapcn en eyndighedinghen munten ibö ver- re uyt boven andere, dat die niet fyn by hun: Wat is een Miw by een Qlipbant ? Wat is het gheheele lighaem des atrtrijcks by hetlichaem der Hmuhn ? De natejrr- kundighe fegghen, dathet maer eenNuin- dienhet eene fchepfelibo verre overtreft het ander, hoeoneyndelick is dandediftantietuffchenhet/ràfj^i ende den Stbefftr, het eyndighe ende het oneyndige; Gheiyckeen dteltjtnder aerde maer een puutjtn iein opfichtvanhet enhet^i»i«/» a^trijcti
maer eenin opficht vandenH«m«/, foo is een deel des tijdts maer een ooghenblick by ύ dt» tijdt « ende al de tijdt maer ecnen ooghenblicxken by de «m- wj^iijrt, befonderiijckby deeeuwigheyt Het
wefen Godts beftaet in eencn eeuwigen ofte Icl^itn j ende cn heeft niet te doen met Iti^wei,ofre : ïckfil wfin, ende derhalven is de leeftijdt des Menfcnen niet voor hem, want hoewel de leeftijdt desMenfchenon- veerdeeltzijnde, niet is, fo zy echterfijnde onderfchey- den in den voorledenen, tegenwoordighen en toeko- menden tijtiniet meer dan drie Ni»if»,wekke drjegead- decrtfijndetot ecmttale Stmme, maecken den leeftijdt des Menfchen «β«ί ίrwtfe N»»t by God,
Dicpaft ick toe in volghender manieren. ïs, feyde ick Doorl. Vorft, onfe leeftijtfoo kort, hoeforgvuldig behoorden wy dan te zij η om die wel te beftedeü? Aè ίκ mommoptndetiettrHitasy dettuwigbejthinghta.en dit M- gbenblicxkin, Och ! dat uwe Vorftel. Doorl. en dat wy allewercktenterwyl hetdaghis: De vermaninge5<i/i- meni is feer beweeghlick: Alhsiuat vwebandt vindt mt» doen, doet dat met uwi macht : want daer m is gbeiM werck_f titch verfinningbe , nochiuetmfchap , nttb wijstefde in betgra/daer gybeenengaet , Prti. 9.10. In den fl>p«l en is niet ùsrufle, enhoewelder inde Helle geenar- beyd» is, foo en ifler echter oock gbten mfl. In den Hel en is niet als een rechtveerdige vorgeldinge,en in den He- mel niet als genadige Wwm'nj», ./1/onswerck dat wy konnen doen, moet ghewrocht worden in die wejHìgh» Λ^έί» voor onfe doot. Ochihoegeluckighishy, die veel werck doet in weynigb dagen !
Ick voeghde nocheyndelijckhier by: Doorluchte Vorft, het is ons alle van harten leet, datdedierbare Perfoon van u Vorftel. Doorl, ons ditmael moet ver- flrecken tot een fpiegel van onfe/ïüiicWiyf, enOodtge- ve dat wy niet behoeven te feggen van onfe fitrfiijclibefd; de Godt der Goden, deHèereisohsgetuyge, dat wy het feer geerne fouden willen anders hebben foo 't hem den Albeheerfcher foo mocht te ghelieven, dan,Door- luchtige Vorft, wie kan ons hier yet feecker? beloven : DenuytQagh fchijnttwijfdachtig.defondendesLanti zijnveelenfwaer, het mochtwelzijn ('twelck Godìi ghenadelijck verhoede ) dat hy om de felve rechtveer- *
De Menfcben mn etn Vrouwe geboren is kort van dagen. Ick ; diglijckteb^oecken, (fc6«»yfvanuVorftelij<i:eDöorU'
ùaeendruyvmtros a^befnede: Evenwel foo veel u Vor- ftelijcke Doorl. aengaet ( hoewel u Vorftelijcke DoorL' nae aen het herte lev t 't gemηn Intereft, dat het lm*, ea YiezFartitulier, dathaer Hw^igir u Vorftelijcke Doorl, hertgeliefde Gemalinne, ende de jonge ontnondighe Kinderen van u Vorftel. Doorl. m u leven hebben ) wil ick echter niet twijfiêlen, of u Vorftel. DoorL fai fieli de wille ende hctbelieveafyàetCodts promptelijck
e«dpr· |
-ocr page 77-
1664
|
iSÓA onderwerpen, engeIijckuVorfl;eI.Doorl.byallegele- _ gembcdeii en voorvallen van faecken heeft vaft gheftelt
3e teeré van Godts voorfienigheyt, allo fai Qock uwe Vórliel. Doorl. voor al in defeghelegentheydt ontrent hettermijnvM fynleefcijt, hemfelven daeraenvalt tduden, en fig na den ract Godts ghcduldighlijck ende voorfichtigUjck fchlcken.
Op defen allen thoondefyn Vorftelijcke Doorl. fyn hqrtelijcke tpeftemminge ; Waermede myn aenfpraek lif-breeckende, wierde met het gebedt tot Godt gefloo- ten.
wefeq,als hy cortelijcxhieropjom met te meerder ge- niftheytdeiewereldtte verlaten, 2.ijnhuysheeft be~ fcfaidb', fyn Uy tterftewille ghemaedl, en voorts alles be- ftplt, ''t geen hy ter eerenen tot rulle van Hart Heeghtj/t lyri hoogwaerde Gemalinne en van fyn Vorftel. Kinde- ren verftonde te konnen ilrecken.
Opdehavondtvandenfelven daghwasfyn Vorftel, Doorl. door defe beficheden niet weynigh vermoeyt, maeótcdaprom mijnaenfpraecke voor dietijdkort, en roeghde da er een kort gebedt by.
OndertulTchen namen de krachten van fyn Vorftel. Doorl. van tij dt tot tij dt af. Den ζ ï welcke was des Vry- d^hsj kondemen merckelijckfpeurenwat Godt Al- machtig mee fyn Vprftel. Doorl. in den fin hadde, nam dcrhajven voor den overighen tij dt, die na Menfchen oógh en oordeèl kort en koftelijck (bude zijn, tot ver- fterckinge van fyn Vorftel.Doorl. in fyn ftrijt tegen den kctften Vyand, de dopt, wel te gebruy eken.
Èerftelijck j wierr een ernftigh gebedt tot Godt ghe- daén. ïn hpt bidden wierdt ons allen den moet vol tot overióopenstoe, daervloeyden niet min tranen uyt onfeoogen jais woorden uytonfe monden. Hetghe- üieyn interdi: dat het Lant, en het particulier dat den cenen en den anderen hadde in de Perfoon van zijn Vo» Doorl. beroerde de ghemoedcren, en brack de herten d^r Bidders jfoo verre, datfenietals gebroocken gebe- den konde uytftorten.Met een woorr,wy mengden yicr fot pm ge()edt, ende baden teyvirigtr, en fVatir, en ba- den te fertwrii^»»·.
Na het gebedt my een wey nig vergadert hebbende, ftrackickiyn Vorftelijcke Doorluchtigheyt aldus aeo : Doorl. Vorft, hoe gantlfch woniirbaer heeft de Heer uwe Gòàtfinvitliadigbidmgtm»tÌlz.en\i} daeruwe Vorftel. Doorl. hadde moghen in een ooghenblick tijdtsplotfe- lingb door dit ongeval weggeruckt gheweeft fyn uyt het leven, fonder oyt een woort te hebben konnen fprmki» toi Oodt oitefchrgvtn aen hUnfihen, fynde geen handt- breedt > maer alleen een Haertreedt gheweeft tuiTchen u Vorftel. Doorl. en de Doot, dat u Vorftel. Doorl. noch te defer uyre inden leven overighis, ende van fyn Gpdteénengoiedentijdt wordt verleenight, om met vóllen enrijpenverftande, nictalleen te hebben kon- nen ordre iijellenovcrfyn huys, maer pock ende boven iUMÖmfyn vele Godt alsjpen gbnrouwen Schipper te bi, iiilettmttweldeen. Wat kan u Vorftel. Doprl. hier uyt anders befluy ten, als dat de Heere over de Perfoon van ύ VorfteL Doorluchtigheyt heeft opgenomengheJacbten éesvr(i4i-\ WelaenÖoorl. Vorft, doetu profijt hier mede, en terwijlen u Vorft. Doorl. noch in defen vlee- icheis,, hy wende alle de yoirena.ea om defeghenade
tóetyeireenichijnttezijnt uyt defer werelt meught gì en il) yrede en vreughde
'Q^Xynygr, Öoorl. in defe Heylige befichey t behulp- f^m té Z^P jïbeide iele frn Vorftj, Pporl. eerft voor :
' ti^Bl/epdt^iics i^eiiMien, beende ipdefonden, endèin '4? ftr,a^en van de lbndC)ende nadien dit poindt «rjt lp-achniWij9kdient, te beroereii het herte des l^cnfwcBjQm hem voor fyn Godt ter neder te werpen, jmdedeQenfideG,9di8 ende het verdienft lefw Chri- te im^ckelijcker te maecken, foo beelde ick levendig al»ick kpnde,de groufaemkeyt van de |
/(iei/,endedevreeflijckhpydt ven de W»//» , hetweleke als ick op het ghemoet van fyn Vorilelijcke Doorl.. had4e toeghe-eygent, ende fyn Vorftel, Doorl, te ken- nen gegeven, dat fyn herte door de apprehenfje van de- fe dingen diepelijck was verwondet, foo begon ick hem daer op :
Ten tweeden , te openen brieven van genade. Hier breydeickuytdefpreuckc Chriftilci. j. iS. Alfcelitf kiefi Godt de tvirth gebadt,det bjfjHin eimghgebmn Stnegege- venbteft, ip Jat itti yegelifcii, dit in bim gilMp, niet en ver dir- vi, puur bet eeu&uigbt Itvin bebbi, Meickthierfeydick, Doorl. Vorft,dicingew3nden van Gods barmhertigheyt over den fondigen en gevallen Menfche. De Alderop- perfte en heerlij ckfte Gedt heeft de wrth Uefgtbedt,dit jie fyn vry willige en onverdiende ghenegentheyt bewefen aen ons arme vcrloorene en verdoemde Menfchen. Soo verre, άίΛίχγ {yaeaiimggihertnSotni heeft gegeven , nieteenEngel,maerfynen5si«i ; niet een Sooneuyt veelt, maer een eenigbin Soone : niet een engbebm/aittnn , maer cene recbtveirdigen Soon : en dat niet fyn vrienden, macTvjaadi». O genade fonder mate ! O liefde fonder fonder weerga !
Vertrout niet u Vorftel. Doorl. op dit Hijl Godts > fey t niet uw herte : jeius i s myn Jefijs,hy is gekomen om mji laHg te maecken van fonden ? ick weetja, en op dat u Vorft. Doorl. fich te meer hier van mach verfeeckeren fo gelieve uwe Vorft. Doorl. figh te gedencken, dat hy niet alicene infynkintsheyt isghedooptin dennaeme lefuChrifti tot vergevinge der ionden,maer oockdat de Heere i^we Vorftel. Doorl. na dat hy nu wasghekomen tot dejaren van difcretie, heeft verligt in de faligmaec- kende kennüle lefu Chrifti, en in fyn herte aengeftooc- ken het levendig eeloo ve in Chriftum , wekken oock deHèerelijflijckneeftgefterckc, fodickwilsalsu Vor-
........... ■ · ■ - y^jjJjgj
„ ^ „ fegeheylig-
de reekenen in fyn handen , ende beteeckende faecke felve in fyn herte.
Ten derden,-wilick niet twijfFelen,ofte foo de Hiee- re u Vorftelijcke Doorl. mochte gelieven wederom te laten opkomen van dit bedde, dat u Vorftel.Doorl. daer uyt foude opftaen, gelij ck de Koningh Biskias van fyn Kranckbedde, Godtvruchtigher ende Godsdienfti- ger als oy t te vooren, 't welck foo het niet en fai gefchie- den, ende echter u Vorftel. Doorluchtigheyt in hem ;evoek een oprecht voornemen van ware danckbaer- hey t, fo magh u Vorft. Doorl.fich vel verfekeren,dat de Heere 'tvoomemen van u V.D. fai houden voor de daet endede refolutie voor de executie, laiwt als de vel- veerdigbeft desgbimoets daer is jemandt aengbeneem mu 'tgeentdat bybnft, niet m 'tgbeent d»t by nieten beeft, ^Cίr.8, IX.
Op welcke poinften,alsfyn Vor.DoorLhadde geuyt- tetbaerblijkelijcke expreffienvantoeftemminghe,fo0 gafmy den Heere Grietman Herwin bedencken , of ick niet foude kon nen goetvinden over defe dingen een fchriftelijckeverklaringevanfy Vorftel.Doorl.te vor- deren,welck ghefchietzijnde, foofteldefynVorftel. Doorl. meteenonghemeneveerdigheytophet papier om daer door de geftalte fyns gemoets aen degheheele- wereldtuytte beelden, ) defe korte, doch bondige ea Ichriftmatigebclydeniflè :
Ick^fter/eenopretbtCbrtflen , JieiertHw heibevatt almya fenden gbedaen teghens Gidtf de Vader , Je Sten, ende dea Hejligben Gei ft. hkjoeetdiitniyn VirhJJer leeft, dat icijietn firimnfibouwitiviuidetijdtderbehfte : 't Zoet der Vrouwe fal' de Slang de Herfenen verpletteren. Het bloedt Jefu Cbripi rej- nigbt ons van alh $nft fpnden.See Jefus ons vtiirfpraek,is wie kam tegtnmxjirti
Wilh.Fridricm. ii» Naji».
Defebelijdeniflèisfooi-ijckvanftofiè, datmenfou-r de konnen een gheheelboeck daer van fchrijyen, maer ick tracht kort te zij η, ende oordeele het ghenoegh de- Lefer ^ met den vinger alleenlij ck aen te wijfen, wat- ter ïn is» Syn VorfterDoorl, redencayelt m den felvea aldus :
ftcl. Doorluchtigheyt in, ende by het gebruyck \ hoogweerdig Avontmael heeftontfangen degel· |
-ocr page 78-
|
Dieftcrftiniirwwvan^ionden, ΈζιΛ. gì, 31.χ * Ctr. y.io.in^i'wfinChriltumΜ.5Τ.ιφ.εηιι.15.En- de inde lioope des eeuwighen/«f ««ij Tit. i.i.Rom.8. 24. die ilerft als een apricbt Ctriften. Defe voorftel is^«fl- damenteel, ghelijckdeaenghemclde Schriftuyrplaecfen duydeiijckuytwijfen. Deopnemingeis experinuutiel j maerick fterve. Eerftelijck: In berouw yan myn fonden, vanallc mynfonden, gedaen tegen Godt de Vader, deSoon, ende den H. Geeft. Hieris een grondighe kenniflè, eenophertige belydeniflè, ende eenopmerckelijcke verfwaringe van de fonden van fyn VorÖel. Doorl. ghe- nomen van het voorwerp, daer teghen de felve bepcn zijn, namentlijck tegen God de Vader, die Iiem gefcha- pen, deSoonediehem verloft, cndenH. Geeft die hemherfchapenhad. Hetfmertedefyn Vorft, Doorl. in ly η herte, dat hy hadde ghefondight teghen fulck een genadigen en weldadigen Godt.
Ten tweden : lek {ieri'iiigchvt in Chriftum, wekken ick erken, dat hy is niet alleen een Verloffer van andere gcloovighe, maer ick omhelie hem oock als ttyn Vt rUfftr in-tbefonder, lob 19.ende ben ten vollen gheruft op fyn hhedige offerbande, I Joh. 1.7. en ghetrooft in fyn ifrachtigtveorbiddingeRom. 8.33 ■ 34"
Tenderden: Ickfterfin àeheipe des eeuwighen le- vens, want hy die myn Verloflèr, is weet lek, dszlcfi i nuickjevt, engbyfuh leven, feydt ChriftüS loh. 14.. 19. Ende itkjal hemaitifcboHwen. lob 19. iy. Z6. Siet Pf. X6. ii.en 17. y. Jaickial hem aenfchouwen met alle Pa- triachen , de Vaders , ende alle Heylighen , de Broeders die in het Oude Teftament hebbengheleeft, en gelooft de eerfteEvangelifche belofte: Het Zoet der Vrmwen fai de Slmge dt herftnen verpletteren , Gen, 3,
Derhalven,was't herte van fijn Vorft. Door. bequaem te maecken defe fluytreden : Softerf ickdan als een oprecht Chriften.
Een weynigh hier na, hielt haer Hooghey t MevreuvM de frittceffe haer eenen goeden tijdt befich met fyn Vorftelijcke Doorl, yets voor te lefen uy t het feer voor- trefFelijck Traftaet , welck den vermaerden Ciar^ei Dreliitciurr, toitrooftder warergeloovigen, tegen de verfchrickinghen desdootsin deFranfchetaele heeft ghefchrevcn. Hier ontrent fij η twee dingen , die ick metverwonderingehebbeaengcmerckt. Het eeneis ( welcke ick hebbeuyt de mondt vaninre Htcgbejit) dat fij η Vorftel, Doorl. kort voor dit ongeval het ghemelde boeck wel thienmael heeft doorgeleÌTen, als of hem den Geeft gecuygc had, dathy hem metfterckevertrooftin- gen tegen de rreefe des doots hadde van noden gehad te wapenen. Het ander, dat de Hoogghemelde Prianjfe hoewel door haer gheftadigh weenenen waecken feer vermoey t en gefwackt, oefen dienft met een feer rare hertighey t en heldre ftem me wiert vernomen te doen, defucht tot de zaligheyt van haer Gemaci fo fterk zijn- de , dat de felve haer, haer eygen ongelegenthey t kon- de doen vergeten, ja verachten. O feuan^p werckfaem- heytdergenade !
Rechtop den middagh liet fij η Vorftel. Doorl. fijn foete Kinderen voor het bedde komen, ende hebbende drie Ringen van fijn vingherenafghetrocken , gaf den eenen , meteen feer koftelij eken Robijn b»trlingbeyt fijnhertgheliefde Ghemalinne .■ een anderen aen de Princeflèvlmf/iefijnoutfte Dochter . nu acht jaeren out, ende een derden den Jongen Prince HenrkkjCafmir fyneneenighcnSoon , nu hebbende ontrent de feven jaren, in handen. Daerop feegendefe fijn Vorftel. Doorluchtigheydt, hebbende de rechterhandt op het hooft van den jongen Prinj cn PrinceJJe gelegt, endefy- ne oogen Hemelvaert gerichtet : wees hun oock na ha- re Hcogbejt haer Vrou Moeder, buyten twijlftl om haer te recommanderen, dat fy den felven alle liefde, eerbiedigbeytehgehoorfaemheyt nafyn aflijvigheydt fouden betonen. Hier na hief fyn Vorftd. Doorl. nocheenRindiomhooge, cn wiert verftaen, dat fyn Vorftelijcke Doorl. daer mede oock fynen jonghften Dochter, PrincefleSifWa fW/ifÌOTina, juyftop detifcl- ven dagh j cn ontrent de felve uyre twaclf weecfcen out |
59
zijnde, begeerde, den wekken fijn Vorftelijcke Door- luehticheytfoo hacftfy aldaer was gebracht, ontfingh infijnarmen, en voeghde fijn montaendes Jongen Princeffen mont ,metfulcken uytdruckingen van fijn vaderlijcke liefde engenegentheyt, datmy, die het fagh, en alle die daer tegenwoor dich waren, maer in- fonderheit den tederhertigen Vrêu-Meeder, het berte fcheen te fullen breecken, ende de tranen in menichte ten oogen uy tbarfteden, ende langs de wangen biggel- den. Waer op als ick fij η Vorftel, Doorl. aenfprack, feggende: Datfodanige vaderltjcke hertstochten in fij η Vorftel, Doorl. geenfints waren ce misprijfen ; dan dat ick evenwel hoopte en vertrouwde, dat in fij η Vor- ftelijcke Doorl. de ^«eai/idewaiw^rifou overwinnen, en datfijn Vorftel, Doorl.fijn hertlieve Gimalitme eode fijn HoochgeliefdeiCfVxfcrinfou bevelen in den voorforghe van die Godt, den wekken fijn Vorftelijcke Door- lugtigheytnuzijn Eedeleiiele ging opdragen, fooeyfch- tefijn Vorftel.Doorl. fchrijftuyg, enfchreef :
Het ismyleet, dat ick^geea a/Jcbeyt ίφη nemen-υΛη D. Gel' liu! en hem bedaiic1(en, Ambatie {fooniiemdeJtjnVer^il. Dosrl. bj tijdenf^a Gemaiinne )fai 't dien.
Ick repliceerde daer op, dat fij η Vorftelijcke Do»rL wilde gelieven mijn geringe en. onderdanige dienft voor aengenaem te houden, dat mijn genegentheyt omzijn Vorftelijcke Doorl. te dienen wel groot was, maer mijn vermoghenkleyn, dat ick fijn Vorftelijcke Doorl. hertelijck hadde te bedancken voor alle eere en vrientfchap diefijn Vorftel. Doorl, my hadde foo me- nigvuldiglijckbewefen, ende wenfchte dat my Godt gelieven mochte eenlge bequaemheyt te geven, om fijn Vorftel. Doorl. tothetuyterfte toe ende naerfijn aflijvigheyt lijn Doorl. Huys eenige dienft te konnen doen; Waer op fij η Vorftel. Doorl. my wees na haer Hoogheyt Me-Vrouwe de Princejje, het welcke ick op- nam als had fij π Vorftel, Doorl. daer mede te kennen, gegeven dattet hem fou aengenaem fijn, dat ick met mijn dienft fijn hertgeliefde Gemaiinne in het toeko- mende wilde by blyven, verfekerde derhalven fijn Yor* ftelijcke Doorl. datickfulcksgeerne fou doen.
Van defetijtafbegoft ick mijn redenen.te funderen op de bovengemelde belijdeniflevan fijn Vorftelijcke Doorl. Eerft wees ick aen, dat de kenniflè ende het waer berouw van fonden, is den eenigen vaften anc-^ kergront des trooftes, daerop fichckk vermoey de ziele,in waredemoet, mach ter neder fetten, ende tegen alle aenvechtingen des Satans, ende befchuldin- gen van fij η eygen fondigegewifle, in Godts genade, tot vergevinge der fonden geruft zi) η. Hier trock ick aen de plaetien, By fpr. 28.13. i. Joh. i.p, Ick toon- de datelck vernedert Sondaer, uyt kracht van defe Spreucken,mochte iéecker zijn,dathy kleyn zijnde in fijn eygen oogen, groot is in Godts oogen; alshy hem felven befchuldicht, dat de Heere hem dan ont- fchuldicht; alshygedencktaenfiinfonden,dat Godt dan gedenckt aen lijn barmhertigneden ? kort af, als hy fij η eygen proces maed ende hem verdoemt, dat dan d^e Heere hem ontOaet en vryfpreeckt. Ickbeveftigde dit voorder uyt klare getuygeniflèn der H. Schriftuere, alsPfalmyi. ip. DaerdeKonincklijckePfalmiftfpre- ksndc van een gebreken Geeft, defelvenoemt offerbanden. Gedts, niet een oflèrhande, maer off^banden, in het ge- tal van veelen , om dat deie gceftelij cke oficrhande in de keure Godts weerdigcr is als alle andere uytterlijcke oficrhande, en oflèrhande Gods, datisfeeruyaiemende en Godewelbehagelike oflfèrhanden. Daer by doende : Een gebroken ende verflagen berte,enffltgf,ó Godt, niet veraeb~ ten, als of hy gefegt hadde, maer hoochachten en voor liefaennemen. Syeeren, feyd ick Doorl. Vorft de Heer, die haer felfvan alle eere ontblooten, hem be- kennen Almachtich , haer Amechtich, ende diehm teren, fai by teren f I Sun. 2.90. Den gebreken van herten is bjnaby,T?i. 34.. 19. Namelijckmt» fijn genade, iPet. y, y, ]^misgefelft en gbefondea imSiÙcke te verbinden,] ei, 6t. I, z, j. Ia iulck een herte is des Heeren flirmf/, een aüchen maeraengenamenHemel,yy. ly.gelijckde Ipringendf Fonteyoen uy twateren iade lage valeye; Al-
foo
cn OORLOG Vier en 'üeertMe Boeck. |
-ocr page 79-
|
foo, leerde ick, dat Godts geùadcafvloeyt tot de ver- t nederdi zielen. lek toonde oock in dc exempelen van óeavirliorfn Siili, cnda den ootmoedighen Te/Zinner , dat de Boefem Godis voor niemant foo gheopent is ,
ahvOOT denarmtn trideverflageneuvaiigeifit , ettde dit voor
fjnwiort btven, Jtf. 66. Ζ. Hoe gheluckigb , fprack kkeyndelijck , is uwe Vorftel. Doorl. dat de Heere - door fyn Geeft hem heeft verlicht , omfyne fonden te kennen,te bekennen ende bitterlijck over defelve terouklaghen ; laet de fonde foo veel ende vuyl fyn alsfy willen, U Vorftel. Doorl, ofFere maerfynen God deib offerhande , die U Vorftel Doorl. in fyn boe- fem draeghc, ick fegghe, dat ghebroocken en verdagen
herts, ende btt/»! den Hetriatag6if>amtr ti/n , dan tin φ, φι ten gbeboortnde ■vctrre dit de klituwin verdtth , Pf.
3a. Jofeph mach beducht yn om met een truyrkleedt tenaederentotPidi-a,?: ende Nifom;,» met een droevigh ghelaet tot Aanbafbasjl^ : idordoebai in de rouwe tot Aha- Jutrus ; maer als de Heere ons aenfchoudt ineen ne- drigrougewaet datgheflick: is met een borduyrfel van tranen, foo wendt hy hem tot ons in barmhertigheydt cn ftreckt den^aK^» Scepter van fyn genade tot ons arme fondaren uyt.
Ten eynde van defe woorden,gaf fyn Vorftel.Doorl. -een teecken met den eenen handt, den felven eerft ne- derOaende , ende daer na met den anderen te faemen vouwende , dathy begeerde een Ghebedt ghedaen te hebben, ghelijck ter ftont ghefchiet is. Wey nig hier na fchreef fy η Vorftel. Doorl.
Ofmi/n krachttn we^gain ?
Waerop(nadatdeProfeiror Den/ngiiti een'igh be- richt hadde gegeven aen fyn Vorftel. Doorluchtigheyt, ickfeyde,datfyn Vorftel.Doorl. dat welaenmerckte, dat wy alle fulcx oock met drocfheyt vernamen,dan dat het ons wederom aende ander fy de lief was teiien,dat de leader onfes Heere» lef» Cbrifti C\ n Vorftelijcke Doorl. hadgbegeven nitdt ryekdomfpier heerlickbiydt mei klacht ver-
fterckttt worden door β» Gteflindem inwendigbtn Menfib
Ï.14.. i(). oock foo verre datmen klaerlijckbe- fpeurde dat of wel Λ uytwendigbt Menfehi wierdt vtr-
korven, dat ntcbtansdeinwendigbeVM uyr tot uyrVtrnitut 2, Or. 4. I^. dat fy alle die den Heer verwachten, de krachtfulleif verniiHwen, Jef4o. 31.datf/n Vorftelijcke Doorl. wilde ghenoegt fyn met de genade van die G od, àie βη kracht infwackpeyt volbrengt , ^ Cor. 11,^. dat deblijdfchap inden Heere fynGodtnu finftercktemoe- fte zij η, Neh,8,11. Eyndelij ck dat fyn Vorftel, Doorl. nu dat de noot groot , ende gheen ander hulpe ter handt was , foude ghelieven figh te verbeughen inden Gidt fynsHeyls, ende de Heere, Heere tt hele» j fy» fiertki'iijny Hab. 3.17.18.
Hier op fchreef fyn Vorftel. Dootl. wederom :
Cordiael.
Dit woort gelefen Zijnde, foo wiert fyn Vorftelijcke Doorl. eenigh Hertjìerckjngt van de Medecynmeefters gheprefenteerr, Avelck als het van fyn Vorftel. DoorJ. wasgerefufeert, foo fprack ick fyn Vorftel. Doorl, aen in defer manieren : ick en wil niet twijfiëlen of fyn Vor- ftel. Doorl. heeft zijn gedachte gheveftet op een ander Cordiael, namentlijck het woort Gods, den £<t Godts, het verbsHt Gods, ende infonderheyt dat dierbaer hertt- */<>»tlefuChrifti, dit zijnde rechte geeftelijcke Wijn- fieffcbtn en appelen, die bequaem zijn om een amechtighe Zieieteverfrayen. Hoogel.ï.y. Het woort Gods, en dvifrooitvlijcke beloften m het felve zijn de Wijn en melckvanden nieuwen Menfche. Het woordt der Eetfweeringhe Ezech 33:11: levert e<« flenke vertrto- /fi«^»,Heb. 6.17.18. Het verbont Godts daer in God hem aen ons beeft verlooft om onft Godt tt nyn , Ier. 31, 33.34. Iseeuwighendeonveranderlijck. Maer boven alishet bertebh.-t leiii Chriftihet aldereedelfte Cor- diaei ; De Lapis Beica-, het Àqua vita , de CardHUs Stnidiilui, het Manna of Lignum Aptflohrttm, daer van menfoohooghe fpreeckt inden Apotheeck , is niet hier by. Dit bloedt is een bloec der verfomingt, Col. i. 20. Eeablóèdtdervtrlofffngeende vryk'i'fi'^'j ir P.et. i 19. Eeii.bloedt der virqmkjnghe voor alle dorfti- ghe2àe.Ién.leb, d. f j.fó, Een»rw/?W«», dat vcrgoo- tenìstotvergtvingtderfindea,M^tt.i6.Z%· EeOfcitrm· χ66ά, éleedttegendenverdervenden EngelyExod. τζ.τ^. Eyndc- lij ck gelij ck U Vorftel. Doorl. wel beeft aengetecckent, een bloet der nyningh», dat ons fuy ver van alle onft fosdeh ileh.i.y, |
O hoe fai het herte van uwe Vorftel. Doorl ghefterft zijn, beφrenght iynde door den Geloove, met dit her- tenbloedtuwesSaligmaeckerslomzijn Vorftel.Doorl, defen trooftpphetlevendigftetedoengevoelen, trock ick aen, ende paft ick toe, die hertfterckende trooft- fpreuck des Apoftels a Cor. 5·. 11. Gidt heeft dim^ dit geen fonde gekent heeft, fonde voor ons gemaecl(t, opdat wy fonden worden recbtveerdigheyt Godts in ban. Meriit hier, feyde ick Doorlughtigen Vorft, wat een troofte- lijcken wiffclingh Godt met ons heeft ghemaetì ia Chrifto. D» Heere beeft hem , die niet alleen geen fonde gedaen heeft maer die filfsgeen fonde gekent heeft, ge- maed fonden, dat is een offerhande voor de fonde, op dat wy fouden worden niet alleen rechtveerdige, maer de gerechrigheyt felve, jade gherechtigheyt Godts in Chrifto. O Volmaeae,· onveranderlijcKe, ende Gode wel behaeghlij cke gerechtighey t ! volmaeckt is defe ge- rechtigheyt, wantly is Godts, die in den hoogftcngraet volmaeckt is, Sy is onveranderlijck, ende gaet derhal- , ven te boven die gerechtigheytdergevallen Enghelen, ende die van Adam,welcK was wel heerlijck, maer ver- anderlijck, ma^r defe Gherechtigheydt, is onver- anderlijck ; wantfy is Godts, die niet en verandert, Mal. 3,
Ia, by welckegeeüfcbaduwe van vtranderingt is, lacob, 1. 17, En wort daerom genaemt, tene etuwigt gerechtig- 1 beytjDm^, 24, SyisoockGirffieiflie/yVi^iwanthetis I een gherechtigheyt Godtsin Ciri/ïo, van welcke Godt 1 tweemael uyt den Hemel heeft laten hooren defe uyt- roepinge : Deft is mijn Soone , mijn geliefde , in den wekken iik mij» welbehagen hehbt, Matth. 3.17, En 17 : f. Laet het herte van U Vorftel. Doorl. ruften op defe Rotzfteen : Godt is 't die rtchtvmdigb maicki , wit is 't dan dit verdoemt ? Rom. 8.33.34
Hierwederomhet Gebedt tot Godtfyndeuytghe- ftort, foo recommandeerde fyn Vorftel. Doorl. haer Hoogheyt Me-Vrouw de Primtfft defaecke der Armtot door defeletteren, die Hy den Heere Ontfanger rig in handen gaf.
Όβ Armen bitr entt Groeningintotconttntementtthtalem..
Waeropals ickyet hadde gefproocken vandeydel- heyCdesGeloofsfonderdewerckenuyt GaJ.5. tf.ende lacob. 2.17. Oock aenghewefen dat het Geloove ten jongften dage voornamentlijckfal wordengheoordeelc uytdewfri^/irfir/»e/rfe, nae hetghetuygeniife Chrifti, Matth. 34.35, Soo fchreef fyn Vorftel. DoorL wederom: Geitvi,Hoipt, Liefde.
Ick verftont dat fyn Vorftel. Doorl. hier mede wilde toeftemmenmljndifcours, dar Geloove, enHoope, ydel fijn fonder Liefde , fprack derhal ven fyn Vorfte-, lijke Doorluchtigheyt aldus aen : Doorluchtigen Vorft, hetismyhertelijcklief, datU Vorftel, Doorl,nadac hy heeft geuyttet fyn Geloove en hoope op Godt in fya belijdenifle, oock belieft heeft te laten fien dit klaer ge- blijckvanfijnliefdetotfijn behoeftighedaeften. Defa drie fijn de opperfte Hoofden der Chriftenen, Uyt-
gelijckfitdt tt behage. Heb,
muntende is het Gehevt; vant fonder Geloove is't onma-
), 11, i. TreiFelijckisdeHoor·. pe ende benabeurt met het Geloove. Het GiUovtit
de Moeder,de Hope de Dochter : HetGelovewijftde gront,de Hoope werpt het Ancker daerin, Maer Gelo- ve en Hoope zijn ydel fonder Liefde, ghelijck de Apoft:» uytvoerlijckaenwijft i Cor.,3, door her gehele Cap, e» is tot het ooghwit van U Voritél. Doorl applicabel, dat de boom des goeden wercks nietAvel engroeytfofe nieten ontfpruyt uyt de wortel der Liefde, ende foe voort.
OndertufTchenneygde beyde de natuyrlijcke dagh tot den avont, en de dagh des levens van zijn Vorftel, Doorl, tot de nacht des doots^ dan de netuyrlijcki Sonni ttt daeldt niet meet sis de Sennt der Giredtigbtydt ri4S, Je Avontflirri aen 't Firmament boodtfchapte dat de nacht voor de hant was,maer de morgen fterreéidie in 'c herte «n jsyn Vorft» D, w« epgegaeOjverfeJtofde hem
van |
-ocr page 80-
166
en OORLOG. Vier en veertighfe BoecL· 6l
ti, vaneenlaiigeö cnaengenamen^ifonderneveljfon-
ί * dernaoht, foowaerachtigh is'twoort van den Koning
' " ^ David. Den tfrabten gm bit licht op in de duffltrrnjpt, Pfalm
I ix.A. wancalsickfyn Vorft. Doori. had voorgedragen
dat alle meiifchen hulojfelf in 'tgevoelen van iyn Vorft.
Doorl. fijnde afgefnedenjfyn Vorftel. Doorl.loudewel
doen, eniie voor den tegenwoordigen tij dt hem fierckfn
indta Heerefyntn Gtdt, i Sam. 30.(ί. endein hettoeko-
mende met een vafte hoope ujtfitn na dm Hetre tn waebttn
efden Gidfyns Ηί^ί Mich.y.y.hoewasdoeniyn Vorllel.
Doorl. te moede ? dat kan de Lefer afnemen uyt deefe
woorde, die fyn Vorftel. Doorl. hier op fchrceF, met fyn
ftervende handt, als foo veele uy tbeeldfelen van een le-
venden hoope:
lekfoickghter» menfcheltjcki Mp' > virwachUmjji* Saligb-
maktr.
Betèr, feyd ick hier op , en kan uwe Vorftel. Doorl.
niet doen, David dèed oock foo : ick vtrwacbte den Hiere,
mynijele verwMcht , ende ick^ btapeop fyn weert , nyn Vele
wacht deitHeirt, meir dan de Viecbters op de mergbeti, de wag.
ters ep de morgbeay Pfalm 130. f. 6. Deië Hotpeeitfal
U Vorftelijcke Doorlugtigheyt niet beftbamen,'R.om. y. f.
want daer een yder, die met den Koning Afa menfche-
lijcke hulpe foeckc ende daer aen hanght, beichaemt
wort, is hy in tegendeel welgbiluc\faligb, viitns verwagb-
tingbe op den Heere finen Godt is Pfalm I^-i. f. I>ie Godt is
enfe falighejt , Sela .' Die Gtdf is ons een Gedt vait volk.''
mme falighe}! , Piàlm i8. αο. ^τ. Η; is ksf^htelijck be-
■aotìden em hulpe jti benamhedin , Pfalm 4,^. z. Noch eea
feer vJeyaigh tijdts , ende hy ( uwe Saligmaecker ) die te
kommflaet , faikpwn ende niet venoevtn , Jtìeb. lo. 57.
Hier op nam ick wederom een keer tot de beHjdenijT*
van fyn Vorftelij cke Doorlugtigheyt om by defe gele-
gentheytfyn Vorftel. Doorl. in defe fyne vervvachtinge
te verftercken ende te vertrooften met dat T&ììghgeficb-
if, daer van fyn Vorftel. Doorl. hadde fooopmercke-
lijckgefchreven, ende welck fyn Vorftel. Doorl. fou-
de dadelij ck ghenieten als fyn Saligmaker, die fyn Vor-
ftel. Doorl.metfmerte verwachtede,ghekomenfou-
de zij n. U Vorft. Doorl. feyde j ick vorders, hebbe ee-
nen goeden moet, eer niet lange/rti </iHw« , die over
υ Vorftel. Doorl. heek gedachten des vredes endeniet des
ijriaets, U Vorftel. Doorl.^ive bet eyndi, ende de vermagbtin-^
ghe, jer. r I. En wat dan ? wat ? Danfal uwe Vorftel.
Doorl. Éft «eagbifichte uwes Salighmaeckers , daer in verfa-
d ittge der vrettgbden is j ingerechti^eyt aenfcheuwin , Pfalm i (i
ii.en 17.15·. verbeugbt hem tc defer uyre U Vorftel.
Doorl. met een etmyifprektHjcke inde hierlijtki ^renghde , Daer
u Vorftel. Doorl. alleenlijckinfyn Salighmaecker^ii-
l0iiftendehimnochmetenfiet,O\ hoe groot fai jlanzijn
die genade ea^oüe, àie, mY OT&e\.Ώοοή. f^teege bracht
worden in de epenbaringbe Jeftt Ckrifii ! 1 Pet. i. 8 ,
13. als U Vorftel. Doorl. niet langher fai wandeler»
door gbeloove , mair deer aenfchoUi»e , X. Cor. y. 7. waer
in fai yemantgenoeghen ende ghenuchte vinden , foo
niet hier in? 'tfal bovenmaten foetzyn de Heyligben
aentefchouwenjhoeveeltemeer den KoninghdirHiy-
ligen ! het was den wenfch Auguflini, dat hy had moghen
ÜenRomininfynflettr, Paulumopde» fr^dickftael , enCbrif-
tuminhetvleefcb. Simeon, als hy metfyn fchemerende
ooghen hadde begluyrt dit licht der werelt, wenfchte
dar defelve op dit ghefichte mochten worden toe-
ghefloten. Wat lal 'tdan, Doorl. Vorft, eenzaligheyt
2.yn Jefum nietvoor een korte tij dt,maer voorn/few,
niet in nedrigheyt, m%er inüja volhHeerlijckbeyt aen
tefchouwen!
Onder dit difcours naderde vaft de doot, den Ktnii^h
dir verJlbrickjAghen , Job 18.14., ende OOCk den Stbrick,
derKoninghert enPrincen , het Aengheficht van iyn
Vorftelij cke Doorl. betrock, de pols verdween, de
U·? natuyrlijcke warmte wiertuytgeblufcht;maer(merkt
de vrucht en vreucht van het Geloove ende de goe-
de confcientie ) dehoopeeade het vertrouwen van fyn
Vorftel. Doorl, wies aen tot roemens toe. De handt
van fyn Vorftel. Doorl. die nu rede begoft te verfty-
venenmetde verwe des Doodts aengheftrecken te
worden, moefthier nochmaeleen;«aelman zijn van
ketvrologkendherte van fijn Vorftelij cke Poorl.defe
letteren die foo vol van ziel ende leven zij η, fchreefdep
Stervenden en by uae ontzielden Vorft hier opuyc,
Rom.i4..8.
Levem wy,foe leven wy den Hetre : SterOen viy , fet β erven viy
den Hetre , bet ayv/y leven of luy flerven , wy zijn des
Heeren.
Dit feyde ick, is trooftelij ck voor ons te hooren,niaer
hoezalighis'tvoor uw Vorftel. Doorl. dit in fyn hprte
teghevoelen? De Wen» van u Vorftelij cke Doorl. is
geluckighdatfe foo vol opghelaeft wort met dei«fi(;«-,
jadeW^^rder hemelfcnervertrooftingen. De vèettUf
àìXÌein bet dal der fcbaduwe des deêtsdooT den Staf van
éenHerder Ifraels fooleeckerlijcfcgheleyt worden.O«-
gben , die een fien ten eyndc van den ftrijdt.
Oeooreny hoorende het veltghefchrey des Koninghs
Chrifti ; ickjnfai u niet begbeven, iel- eafeluniet verlaten.
Hier feyde ick vorders, is het taftelijck onderfcheyt
tuiFchen den Godtloofen ende den Rechtveerdi-
ghen, bet vertrouwen dir Godthofenjal, alsdedootkomt,
uytfyt» Ten te Mytghtruckf worden , job 18. I<f. Daeren-
teghen Λ rvbtveerdighe betrouwt Jelf in /j» dopdt ,
fp. if. 31.
Hier opterwylwyonsfoudenbegirmen tot het Ge-
bedt te verveerdighen, wiert ick omfiende gewaer my-
nenwaerdenCoUegam D, Regnerum Hachtingium j ginck
derhalveneen weynighter zijden omdenfelven aen
den Ledecant plaetfe te maecken , welcke nàerder
aenghetreden zijnde , fijn Vorftel. Doorl, niet aen-
fprack, ofte was terftont gehoort ende verftaen, fchrij -
vende fyn Vorftel. Doorl. op fijn ftemme defe (fijne
laetfte) letteren.
't Is myleet dat ick, U, W. niet kan antwoorden > ifkverfoecf^
mijn iien^ aett dt E. Vergadering , recimmanderi baer mijn wi^
en kinderen,
D. Hacbtingtus hebbende dit Schrift van de handt van
fyn Vorftel. Doorl. ontfangen en ghelefen, veriëeC-
'kerëe fyn Vorftel. Doorl. dat hy den inhouc daer van
den Kerckenraet foude bekent maecken , ende daer
van in alle getrouwighey t rapport doen : Hier op ftorte-
de hy een feer hertgrondigh en y verigh gebedt,verma-
nende ten eynde van het/elve iyn Vorftel. Doorl. toe
volftandighenin defenftrydt, en^^etuyghende dat
fyn Vorftel. Doorl. daer by voren^andenen Stedea
hadde gewonnen, nu op het poinft was om den Hemel
in te nemen.
Hieroppoogd ick met den woorde Godts fyn Vor-
ftel. Doorl. tot alle geeftelijckekloeckheyt endapper-
he^ te hertigen en aen te moedigen.
DetijdtvanU Vorftel. Doorl. feyd ick, isvoortaen
kort, endaeromfaldeSathanopuV^orftel.Doorl. fijn
forcen verdubbelen, ende fyn pylen fcherpen, Strijt^ dan
DooÜ.VoT&eenengoedenflr^tdes Gehofs , grijpt na beteeu-
wigbe leven, tot het welckigby ttckjbereefen vjt, U Vorftol.
Doorl. houdehem nuaen allen zijden wel gewapent
metdenSii/VfdesGi/u^ , deaHelmdenAligbeyt y ende
het Sweert des Geefles. Heteeuwigh «/»/of wm hanght >
Doorl. Vorft, aen dit ftondeken. Heutdat gbyheh , eg
dat niemant uwekr«>n> nemt. Nu moet uw Vorftel.
Doorl. met Abrahamgeloeveophtopevm belofte, teghe»
ii/i» van reden ende ghevoelen. Wortelt m.met Jacob ^
ende enlaet nier af, eer den is verworven: Sh»,
foo de Heere U Vorft. Doorl. dtode , fonde by niet Hopen t
job 13.15.
Onder deië ende dïerghelijcke redenen greepiyn
Vorftel. Doorl. mijn handt ende voeghde den felveii
den boefem geopent hebbende, aen fyn herte, de Ede-
le fit-plaetfe van fyn volftandig vertrouwen op fyn God.
Het hertevanu Vorftelijcke Doorl^feyd' ickhierop
16 flaeu totter doodt toe , maer tp naerder is U Vor-
ftel. Doorl. het leven endezaliglieonfterflfèlijckheyt.
U Vorftel. Doorl. weet wel als Elias ten Hemel fou-
varen, dat'erquam eenvierigiwsgenmetviirige Faerdenf
nochtans en was hyniet befchroomt om op , of in
dat vier te gaen fitten , doordien hywifte dat'ethem
inden Hemel foude brenghen. Defe flaeuten des
herten zynals vierighe patrden die den wi^m dts Di>it5
doen voortgaen, ende U Vorftel. Doorl. fai oock die
felve öiQt moet bejeghenen ende met couragie ver-
dP wc}?-
-ocr page 81-
SAKENvan STAET
|
lié^ welckomen, feeckeriyndedatiê hemin korten fdlen _ brengen van de Menfchert by God, van der aerdenin den Hemel.
Na delen, en öock tSii laetften, voerd ick fyn Vorftèl. Doorl. tegemoet·dat aldertrooftelijckftepoindt van de voorbiddinge Jefu Chriili, daer van fyn Vorftel. Doorl. ten eynde Van fyn belydeHiiTe aldus hieeft ghefchreven : ΒΜ 'ίφα ins veoffpriiKlijs > ««V ki» ttgtif ms tf it ? icktrock hieraeii endebyévde ortiftandelijck uytde plaetfen , Rom. 54,1 Joh.2.1'. Hebr.7ji4,zy.Hebr.i».a4. Ende na dat iek hàdde uytvoerlijck aengewefen, dat,, na deninhout defef getuygeniffenderH.Schriftuyre,de vöörbiddinghejefu Chriili ende deghcloovighe ghre- dachteniiTedeffelveris eenonvergelijckelijck middel omde aenklachten van den-Sathan ende ons fondigh gheweten te'p-erydélen , lietick een weynigh afvan fpreecken,twijfièlende , oficknoch vanfijn Vorftel. Doorl. wel wiert ghehooit enverftaen. HartHtsgbtjt Mi Vrmwi JePrifici0 , dié in haer rechterhandt den koudenen iïervenden rechterhandt van haer hertlief Gemal ghevateh beklemt hadde, fuleksmerckende , ende vernemende dat fijn Vorftel. Doorl. nochgoet Verftant hadde , vermaende my om myn difcours te Vervolghen: lek dan voer aldus Voort: Doorluchtige Vorft , Jtfus uwe viorfpriKik, iijndt, wie k."" fghm u Vor- ftel. Doorl. aijn? Geen Richter op der aerde fai oyt eengedaeghden veroordeelen , terwijl den Advocaet lioch binnen ftaet, en voor hem ipreeckt : Alfoo fai Godt nimmermeer de fyne verdoemen, nadien Chri- ftusaltyt ftaet ter rechterbant Godts, om door fyn ver- dienften doot, daer door hy den uyterften quadrant penninck heeft betaeltaen Godtsgerechtigheyt, haer töverantwoorden. Baitoiei wiert niet gehoortvanSa- lomo haren Soon biddende voor Adtniah, noch Ιβηαώαη van iyn Vader Saul voor Davii, maer Cbrifltts wort tlt^t vàaJen VnJtr verhmt. Indien Mtfis door het opheiFenfy- ner handen regeerde deti Oorlogh tuflchen Ifratl en Λ. miiieck,Êxód.i7.ii. SooBliasdoor fyntongegouver^ fleerde de Lacht, foó dat het regende, en niet en regen- deals op fyn woort, lac.y. 17. Indien defchadmuiPi- ir; dekranckhedencommandeerde. Hand. 5·. ly. hoe veel krachtiger is devoorbiddinghe lefuChrifti? cnfoo voort.
Terwylickaldusfprack, wiertklaerlijck ghefiendat dezaligheenbyGodt befteldeen beftemde fterfuyre Van fyn Vorftel. Doorl. was gekomen, vermaende der- halven allen die daer tegenwoordigh waren ( daer onder veele de Grootfte van dén Lande ) om voor fyn Vorftel. Doorl. y verigh te bidden, daermen niet langer toe den felvertmet vrucht kondeipreeckeii;wy bc^endaerop onfé knyen, en fmeecten de GoddelijckeMajefteyt met fuchtende herten en oogen vol tranen, om het goede en de zaligheyt van fyn Vorftd. Doorl, mitfgaders de wel- ftant van f;^ Vorftel. Doorl. hooghbedroefde Gtmalium en hert^Iiefde Kiudtrin, oock dat de Heere in defe nare ,, en iware tyden,daer in men lbo veele teeckenen van fyn fèchtveerdige toorn befpeurt j ende foo fware óórdelen iynerhandt, ohslief Vaderlantdreyghenendrucken, bnfi wilde gelievÈn, oin des bloets CKrifti wille , gena- dightezyn,elidet»:ffw»fl tnetfynoude imgun^igk^ris tnitiirtrthdajji.
Korthiet iiakeerde dezielevah fyn Vorftel. Doorl. tot Godt, ende voer ten Hemel onder onfe afgebroken gebeden, ghelijckdè£(»f»/onderA Vrnmiuv«mMgnmbs cffiriètide, fo Ibetelij ck eli fachtelij ck, dat niet de minfte force in eenig deel des Uchaetne vanfyn Vorftel. Doori. vènlotneti könd6 worden.
Ende alfo is dèfeh Onrluthtljfin m Htigl^tieiirM Varft in
het twee thv^^fli]ketìij0sOudirdms i tniihetviit «u
t1υimlgbjl·t]3.ersΓyΏ^btιιdtbàmAiφ:blιρs, nadathy wasge- faooren tot Atrnbith den fivihdta Ai^fti fijlbUnbendirt dittbiM, feer Chriftelijck èilde GodlSig overleden bin^ neri Ltinwardi» denwii tk tviintigfiih OSÜihriB fiftbhn </irK'//ri)»yi^/i,òhtrcnttèghen/»wrtuyfenindenavont- ftont.
Haddé httdengtöoten Gód gelieft (ghelijckgefchiet isohfrèütde Könmgh Jtfiitni ) tèii minflèn f Jffi/wja- réh tót de itefbijt vili fyti Vòrftel. Doörl. op töife |
voorbiddingen toe te doen, het hadde ceacndcnck en- de danckwaerdigheweldaet gcwecft;maernuhet den Heere anders heeft ghelieft, wat hebben wy te feggen i" Godtblijftaltijtrechtveerdigh, endedemenfchfchul- digh:wy m<when tedeferuyre ontlenende klaegh- woorden der loodtfehe Kercke : ffffyn wnfenfindn Ρλ- dir, Oafos btrtennriugt boKt fp , onfmnjisin trturigbtyfvir- andtrt. De Ifreitii enfisHmfsis «fghevallen ,Ounie nuot>' fertiM wyfie gbifindight hebben i IClaeghl. 5·, 3, l<;.l6. Maer in deièn toont ons noch den Heere groote- lij cks fyn ghenade , dat hy ons heeft ghegheveneenen jeughdighen^irMjifrvandefehooghverheven Stomme , eenEdeimoedigenSiwvandefenftrijtbarenVeder, on- fenjonghen Stadthouder HendrickCafaityr,àienioctcn jonghen ÏritueYm foo goeden endegrooten Hoope, in wekkers aenghefichte het leven ende welènvanlyn 'Heer Veder, en fyn Hooghberoemde Gri« V*ders,iiyt deilluftxeHuyfenvan Onmge en Nì^ohw , alleonfterf- lijckerghedachteniiTe , lieflijck fpelen. Mynsherten wenichis, datGodt van den Hemelden felven wille niet alleen ftercken meteen langh en voorfpoedigh leven en ghefonthey t ter eeuwigher zaligheyt, maer dat hyhem oock rij ckelijck wille verderen enoverfchud- den met den Geeft der wijsheyt , gelijck Salemoa: der vreefe des Heeren , als Ιφα : der ftrij dtbaerheyt, als UJua derkloeckmoedigheyt, als David : opdat onderiyn kloeck, wijs, voorfichtigh en aenghenaem Gouverne- ment , het Landt mach bloeyen in vrede, en groeyen in gerechtighey t, en bly ven een Herberge van de Kercke, een fitplaetfe van Godts eere, ende een Tonneel van al- lerleyelichaieelijckeendegeeftelijcke zegeningen. G#- demt onftr, O Heere.ne 't welbebngen tot η velel^, befcitt ons met té bey! : ef dat wj oenfcheutuen het goede H<wer uyiverl^oreneti : «fdatwy ons verbljdenmet dc bljdtjcbap Hwes volckj'.op dat wynemenmet Merfdeel ,Pf. 106.^. f. Amen, dat fyfn, /Λ Amen.
itcoone ban ft)n Uben en fiecDen / entte ban tiCiS
fepbe :korts hierna keerde de ziele van fyn Vorftelijcke Doorl. tot Godt, ende voer ten hemel onder onfe ^ge- broockegebeden. g&en pUicenöelfefoetottienebecie» tieneitua£Ìtenboo8t)(i«ntep7ttfen/ entietoa^te toen* rcbenbattupailefo» beelgoet ot)eboelen{)a&&en ban onfe JUàe&e-CD^fftenen / enbentet foelft|)t uptgec Rijcké Chrifti jïooten / aüe bie i'upfl niet alleftntji met onsobec eenöomenin eenisSjefojmalltipten / enöe fomuUecen. ·
iRen Beeft ootb / tot lof ban fpnepoUtgcbebeugg:' i>en ghecemareueect / batgp toajübennatueceactüf enac{j|{itfaem/ latenbenoptonbeantbtoojt eenig bjtef Me {lem toeauam ban be meefte tot be minfle/ enbc meefi met epggengant/ enbe toaecinbtc&biüjümeec opengartf gge tanbeut al0 fiebepnfigept )»iect befpcuct. i^p Quara jong tot 6et iStabtiioubetfcBap fn Vrieflant, teglien get b?pben ban bfe ben ^jf η$ί <9enerael fn alle be#;abintfen begeecben : enbe biaec beut beletteben fon 6fefinaDelnStadtende Landen enbe Drent, altoaec men anbecjS fn't gemoet t'eenemael tot j^em geftnt toasi en bat batji Vrieflant taufeecben gem ftoace ongunft Üfectei^obe» 'ttndcBgpineteen giooteenbe{)eco((&e (anggffnnfgfiepten ggeboeggfaemljept obec quam: <Cnnabet|letf ban gjinjï Willem van Orange gjjei raecbte ηοφ ooc& tot fgn intentie in Stadt ende Landen en Drent, fonbcc affectatie, ^e beranbecingl) en af« fteecigöept bie 't i^upsi febett tentontteetbe / geeft met gcootib)gj$&eptenbe mobecetfi;g{)eb?agen / tmmerjS nopt fic{) baillen p^ebalecen ban be abantagie/ bie gem btelüeeft bonnen gebeucentotnebeel banbenionggen ^jinis van Orangen : toienjS inteteP &p altl)bt öeeft ge» Djefeteect booj fjjnepgen. Hembemlnnenbe eneetenbe aUtofgpalcebebeaifinbe functienban fnn^oo;Iug^ tfee9oo?-^bei;jf naalfo / batgpficg tio?t9ibaecna t'eenemael flelbe inbe Inteceffen ban 't iioogge ^nptf / bOQ;'tgutteig(6 metbi f^jinceiJAlbertine, toeldtec mobecatfe isaebt enbe conbuite be felbe $;obf ntUn al*
aeng<ng/fepben be onbe» <l5eflnt« l^n |
-ocr page 82-
en OORLOG Vier ef^Veerù^hfte Boeck. 63
«ettegBentolfpilbe firsbenniet alleen met <giobtj« xóiid.
barmhertigheytbieoHepntlijc6isi/ meetootS metfPN_
rechtvaerdigheyt, bfe niet toelaet bat fonben bie cyndê-
Jij ck 50n / oneyndelyck fouben oöeiltaft toojben. ito»
PiiceectgiecteebetcoQlttlöctie jSpTeutftenenbetemn
op ben l^eecGellium aeoggetoogen / enbebettoecnt
be fiarbe menieten ban fp^etfien bie Luther enbeCai.
vin nebben geb}tφt&t ontrent Godts eeuwige decreten,
predeftinatie, ende verkiefingen;foobanig|| JÖBbe/
Dat foo toel ben ©oningg ban Enghekndt aljS bm
l^eec ïtoucbojü ban Brandenborgh bie lieeft becboben
opbe^toeltebienggen / altfftriibenbetegenfietoubt
Sge&}upt6enbe pjectpt&einbe Ci)?i(ielfit6( iterclie/
engelgc&fealtgantiiootfi algietinbe ^ct&enfeecfoo
beclÖCBaengBecoeM/ enbe tot Groeningen,bate Go-
mams leefoebec&obentDierben/aijSon^tgttifltluiCn
buttniemant banbeRemonib-anten, aUJgpacg tot
be contra-Remonftrantfe i^ctb begttft/ beec eeniti na
geb^cgti enbefieniet/ bat ben liete Gellius in ailt
befen^iet^entrooftpettiibaei: banbecraaentof ggcn
b;aegt geeft.
^enachiten^anuarpfifgegooTtgetcapponbanbe II
Sieecen Huygens enbe anberegaece
beputeecbentottefalienbanbejee/ gebaceect gebben^
be in faecben tabenbe be aenbiebingge ben iKoningg
ban GrootBrittanien giet bebooccnsi gebaen / obec get
aengaen enbe opctcgten ban een Ligae met befen
^taet / tot fuppjefTie ban be Turckfe i£ïoobtrs3r. 't ^b»
bgiübolggen)» banbe algiec aenliiefenbe <tSecommit<·
teetbenuptbetefpettibcCollegien tee ^bmicalitept/
ii$goet0gebonben bat be ^oninggenban Vranck*
ryck, ban Spangien , enbe ben Engelandt, tttOjee»
netoelggecatfonneecbemiffibeaenpbec banbe fdbe
cefpettibelgcft af tefenben/becfocgt /enbe geinbiteett
fouben luecben op'tmmpelbanl}aeci^o.|Sog.te=<
ggen^getboo^jaectetoUleneguiperen / enbe in Zte
bjengen een aenfiralgcb aental ban ^o}logg<$(gepen/
omme baec mebe fepacateljjcb enbe ptxc onbec ftìn tp»
ggenbiaggge/ totafbjeucg batibebeo^fcg^beTunc
fche mbn0/ enb£beclo(finggebec ChriitenSkven
bigoceufelücii te agccen. «Snbe ig mebe ten felben
epnbe ggeficg^ebe aen be ü^innifUrja! ban befctt ^taet /
aenbei^obenban Vranckryck,ban Spangien enbe bon
EngelandtcefpectibelötB cefiöecette/mitla^ / bat
fp Inpben ontcent be gootgftgemelben l^ontngen / enbe
becfelbeccefpettibegoogejgfóinnitlecifbegoebetmemte
ban gare D^g. ontcent 'tgene boojfcgjebe i0i met
gacepactituliecebebopcen ten beften fouben DeU)«n te
McvcuaiUdiKiKl· stuiiuutiisMvir ^pusiwtiiï jiiiiutl·^ fefiin7uir«ii
alliLutherfen, Menniften,Remonftranten,Socinia'.l Ι^»»»"»·:™·
nen, l'ae beel Gereformeerde fulten feggen/ neen^ toant
get toacen menfcgen, 't luel alfoo/ bat feiiec €beo=>
logant een libt ban 't Dortfe Synode, goocenbe aUegue^
een be oube Patres, fepbe/ aengcüiienbe (ün baecti Qiid
Patresantiqui? & nos aliquandoerimus Patresj bO(£ get
geeft gelooft. SuacuiqueDeusfitdiralibido. ^at OOtg
ftmBo^ftelt^cHe <{E$enabe fepbe ggefonbitgt te gebben
tegen ben Heyiigen Geeft:, bat gabbe bel^eec ©jebi»
(ent begoocen te gebben toat betec gebiftingueect/toant
(ümpelgcbfoobane fonde ggeftg?ebe(laet/ nietteful;>
bn becggebenb)o?ben/baecnotgtanj$gp Igeec p^e^
bfrantgemabfolbeertbanallefpne fonben / feggenbe
batbe&iele kortsdaer navoer ten Hemel onbec gaec
9fglieb;oocbenggcbeben j batt0Cfooit6'tce(gt be»
griipe ) bat fp gaec €iebeben afbjaecltén foo ca0 ali» be
$ieleten J^emclb)a!$ ggebacen / al^niet meec ban
nooben (jpnbe boo} be booben te bibben / 't boeltg notgi^
tani een oubeggetooonteijiin be <ffg?ttlelötfteSecc6e/
ta banbe ^ootfcge tyben af/ en altaniü notg inbe ^oot-
fc&e(i»tiicgebjuptlieii)t& /ggel^tii itti baec ban ^
fumuliec elbec)j ggejlelt gebbe. ^otg b)le falfegggen
bat onfe liefbe bccifpeigth iis / alji üjp gelooben dataUe
iiieiifchen, immersChriftenen fuUenfalighworden;
toant ^oijt to!l fuKc / en bjat <0obt toil bat gefcgiebt j
tóiöelttonfe ©abcc .........
^ngebolgebanfuitc/ijS aenben l^ing ban Enge-
landt gef(g}eben be bolgenbe 95}ief.
Sire,
SHd""
'eftpas molns *>»«
pasmoinsobU- J^'JSSJj
___________________JentirdefoutragesquelesCir- ban «En·
yi/fM de Barbarie continuent de faire avos fubje&auf-
fy bien qu'a ceux de cetEftat,non obftant les traittes que
Tonavoit faitsaveceux , Etainfi nous nouspourriong
dilpenferd'animervoftreMajeftéau reflèntiment
la vengeance, fi nous n'eflions obligés en efcrivant aux
Roysde Frenctdc d' Effagmau iiijedde l'armement
extraordinaire, quel nous faifonscontreles Carfairttj
d'enfaire auffipart a Voftre Majefté : noflre Equi-
page confifte en dixbum bóns aiffeaux de guerre ,
que nous pretendons faire partir au commencement
du mois de Mars , avec ordre d'agir avec la der-
tjierevigueurSc de demeurer en la Mer MtJiterrmit
&auxenvirons,jufqu'acequellefoit nettoyéede ces
Efcumeurs , qi*ien ruinent la navigation& lecom-
Betaeti/ tiatfetaMi^goeti team bat alle <3effi)t&eben
meteddcBe belgbenfiigeeni fouDebeen ; miecwe»
toeWinanöite«i5efimBeöin efteSedtenuythetRijcke
ChriftifliffiiOteni
jpBen «wpt tKd ban öe Ware Gereformeerde Reli"-
eiQ, ett&efooalsi tlieopliet iSpnobetot Dordrechttö
ëaftggefleiti maeclnatfji betKfinftiebanem liMiec
40ereft;raeert€g7((ieni Stmtooo^tie: Φβι fjf etn/
{lie lliiöt toat (n öe feven en dertigh artyculen der Ne-
derlantfchebeiydenis, tebinbenatBtcc beCatecgtf'
ιιΐη$ί begrepen is. batutemantiiati feggjpeiiMt
|p eentoaEi: <0ecefojmeei:tCM(lentjii/ ofte^mott
Jbie belpbeniji Dan bupte tBete/ofte 0eti;up6eR be »oom<
fiöe itianifcen/ feggen&e fitnpel0t6 / lek gelove watin
àie bely4eni^ ilaet : ende foo moet meu boen : toant it&
wIoofDtct bat de honderftetoace 4Eiecefio?meecbebte
bütbttftfnlneet/ taenautoelgtjcoptgelefen geeft. Er-
go, be Mnbetfie Ware Gereformeerde, flecft ntet waer
gereformeert aljEebooï'tfalutatremtbbel bantegeloo'
öenblindelingh watindie belydenisftaet. giCÈftefie»
«QtihtanjSbatoteito^te tielpbeniiSban benl^eec^;fnjS
Willem : lek fterf een oprecht Chriften, een bolfio»
mengoebebeipbenisii ntaecmeec ntetfeggenbe al^
tiat / moet baec onbec becftaen toojben / battet een op-
recht Chriften is bfe gelooft be ouöe algemepne belpbe#
ntö/üegcepenin't OudtApoftoiyck algernepnSym-
bolum, 'ttoeicB banbe 3lipo|tcien gBemaecRt enbe
aen oni obecgegebeu W b^ji fiaet tgbt af / en öet toelcB
tup ban been afiecenenbebagelgocretitecen j
cnbe bat 10 ban alle oube tüben genoecQ getoeefi / enbe
gettsarecgacactecban eeniwreti)t CD^iltenenüB}^
tlelgctie beipbenij^.^at oot6 φη ^oojU baec op
geeft gebackt/ geloof tcB bol&omentliit6/ geenf(nt0 op
begefepbe feven en demjgh actgcBelen.
(©f ban pemant ηοίβ en nocö foo beel Deeft gelefen bc
35pbel/en gegoo?t be@;eDtcatte/bat tö een gcoote togbe
2eeen «t^ceaen / getbomt aen op biepntgge b)oo;>
iien/opbat3ilpo|iolöc6Symbolum , ofgHelgcli fön
«iëenabe fepije ; lek belyde dat ick fterve een
oprecht Chriften j bat begcppt alleii: €bocBöoo?be
falutaeteclaufule/ gelyckhetinde Bybel begrepen en
indeChriftelijke Kerckgheleert wort. <0ecefO?»
meetbefeggen; gelyckhetophet Synode van Dort^ is
vaflgefteit i maec öat fp^eecften be anbece «iPefintijebtn
tegbemi^etfeecgecfie tjS/ tefeggen/geli)c6get inbe
(Ugl^emepne€g?t(telDCbe i^eccben ban alle tpen i0
baftgcfielt ; biant )»te fai feggen bat be Patres tot Dort
tneec f nfaillibei toaren / aljï be oube Patres in fo beel oh«
becenalgeitienec Conciliën enbe j^pnobeni immects
-ocr page 83-
S AlCEN vanST A ET
|
né lemoyen de pouvoir armer par mer pluiflam- —^ - -, ment que les autres ; leur ruine fera afleurèe des que vos- tre Majefté St les autres Princes&EftatsderEurope raurontrefolüe, &nosmarchans pourroilt faireleur Comrqerceentoutefeureté, fil'oneftbien refblu de ne plus foufirir les pirateries de deux ou trois villes qui ne fubfiftent que par 'eet infame meftier. Nous y ' fomm,esentierementréfolus&dene print raptlhrnoflre flvttt, que nous ne les ay ons misahraifint & nous ne doutons point que cette refolution ne foitd'au- ' tantplusaggreable a V.M.queladiverfion, que nous feronsibusnoftrepaviUonaideraa faire reuffir les def- feinsqiiellevoudrafermer dece coftélàcommenous nous promettons auifique Voft. Maj. y agira avec la ' meime vigueur &qa'elle concourra avec nous a une mefme intenrion de ruiner ces Corfaires, donnant pour ' eet EiFed ordreaux Officiers de fa flotte de vivreen bonne intelligence avec ceux de eet Eftat, afinquefous des pavillons differents chacunenpuifle ren^orterla iatisfadion, que 1' on doit raifonnablement ellperer de liglorieux travaux. C'eft dont nous fupplions bien fort Voftre Majéftè & prionsDieu, Sire 6cc. A la Haye Ie 8 lanvier itf (ίψ.
Sire.
ONs is bewuft dat U Maj. niet min gevoelij cker is alswy, endedatiy niet min gehouden is alswy haer gevoelij ck te betoonenover hetongeiijck't welck de Corfairen van Barbaren continueren te doen, fowelaenualsdefenStaetsOnderdaenen, niet tegenftaende de Tradiaten die men met haergemaeckt heeft: Ende in dien voeghen foudewyonskonnen eer onthouden UMaj.totreftentimentenwraekente Animeren, mdienwy niet verplicht waeren door't. . fchryven aen de Koninghen van Vranckrgck__ ende Sf-w^iiaengaende d'Extraordinaris equipagie diewy doen tegens de Ci)rfairtn,\J Maj. daer van oock deelach- - tigh te maecken : onfe equipage beftaet in acbtién goede Oorloghfchraen,diewy met'tbegin van Maertver- meynenin Zeetedoengaen,metlailo|nde uytterfte krachten te agiffèren, ende in ende ontrent de m iddel- lantfche Zee foo langh te verblijven tot dat defelve ge- fuyvertfy van die S^chuymers, die den handel ende Coopvaert van dien ruyneren. Wy verhoopen dat de andere Chriftenen Coningen wekkers Haevenen ge- expofeertiynalsin'tgefichtvandie Piraten haermet denfelven yver daer toe fuUen brengen, ende in dier voegen, dattet niet feer difficiliklfyn luyden te vernie- len dewelcke niet fonder fchaemte voor de Chriftenen cn dérven vertchynen,ende infonderheyt voor die, aen welcke Godt de macht heeft ghegheven om fterc- ker ter Zee te konnenarmeren als anderen; haer onderganck fai feecker fyn , ibo ras u Majefteyt, ende d' andere Pfincen ende Staten van Euro- pa 't felve fullen ihebben vaft geftek, ende onfe Kooplieden fullen haeren handel inaile feeckerheyt konnen dryven , in dien men wel gherefolveert isnietmeerdepiraterien van twee ofte drie Steden telyden, dewelcke alleenigh'door dat infamehandtr werck fupfiftcren ; wy fyn tot 't felve t* eenemael gere- folveert , ende om onfe Vloote niet wederom te roepen, aleer wy de felvé tot reeden fullen ghebracht hebben, ende wy twijffelen nietófdeferefolutie falu Maj. des te aenghenaemer wefen , alfoo de ver- fcheydentheydt die wy maecken fullen onder ons Pavillon veel fai toebrenghen om de dèfleynen die fy daer omtrent lal willen formeren te doen.reuf- ieeren, gelij ck wy ons oock belooVen dat u Maj. daer in met defelve vigeurfal arbeyden^ ende dat fy met ons tot een felve ey nde fai loopen om de Corfaire te ruyne- re,gevende tot dieneyiide laft aen de Officiers van haer ' Vloote om in goede intelligentie te leven met die van. deiènStaet, op dat yeder onder verichey den Pavilloe- nenverkryghen de fatisfaftie, die men billijck be- hoort te verhoopen van foo glorieufe moeyten Sulcxiftjwacroniwjfu Majefteyc feer vcrfoecke»} en |
bidden Godt Sire &c. In denHaegeden8.Ii«iiar| i66i{,. *
nfnstttieel)/ ban tiatmenboojgaf geenanbectiefrepn baecme&ete Qebben: alis om tieRuyter alleen te boen aggecen tegen De Corfairen, fontcawe't toelch bleetft / bat öp epnbelöth gefonben bJlecbt na Guinea j maec be rolut(el»a0/ batfebertbe ^onlngljfelfsitn Guinea baectoeoo}fïicc&eaf/ enbebatj^p bonbe gQet)}upt&t öebben Bet feite ftratagema, enbeooift De föne naec Guinee gefonben ijebben. -
5!n toat po{nt«n bie ban öe Weft-indifche Cemya- gftf s»· (iniefnbefentpt (ionben/ gebbfnfp ben een en twin-««tniw· tighften ^anuatp te f«nnen gegeben/ al0 bat ijaec ban ben ^tirecteuc <0ene«:ael enbe Sïaben in Nieu-Neder- ouer o' landt ban ben derden 33obeml)eelefll«bengöeftB?eben totecbt/ DóebatfpgtietcacDt dabben be queflfen aU baecfltjecefen/ inbecminne 6p teleggBen/ enbebat tenfelbenepnbeben ^fcetteui: «Senecael Stuyvefanc fnpetfoonnaec Baftonbitad bertrotben/ om albaec tee BecgabetingBe ban be vier «^eunieecbe Coloni en ban Nieu-Engeiant, ttjaet Bet mogB«löt6/ inöet min»· nt be Engelfche te betoegen tot fucfcantf e ban Bate on- toetttgBe p?ocebupi;en : altoaet ben bod»fcB?cbe Smy- vefantgBebomen 5tinbe/ naecbeele bebatten boo}be drie (ffolonfen / te toeten Bafton, Nïeu-Plymont, enbê 'Nieu-Hagen, be vierde ( te toeten Hertfort ) in ' t res gactbanbaecpjocebupcen tegBenjübe Compagnie o^ pentlöcBIn'tongelijchtoiècbe gfieflelt ; toelche laetpe ebentoel Baec felben Bet oo^beel ban be boo^fcB^ebe drie Colonien niet toilbe onbettoerpen / fiifiinerenbe bat be booifcBiebequefiienopbe ©ftgabetingBe ban Bace pactiCHliere Colonie/ enbe nietbp be <0eunieecbe/ moede afgebaen toecben / om bat be felbe gBeen macBc foube Bebben be S^imiten ban Baec patent ban ben ninoB t>an <engelanbt gBeoptineect/ te acciecen ·, iSoe Γόη inbe jH^aent ban <&ctobec iaetftleben/naec be boo?' fcBiebe pacticbliece a^tcgabeiingBe ban Hertfort, toe« becom CommitTacifen gefonben / bie na alle bebopcen tot i;nfle/b;ebe enbe eenigBept aengetoent/ cappojteec^ ben/batbeboo?fcB?ebe Colonie ban Hertfort, abfo- lupt becftlaetbe batfe geen Nieu-Nederianten Benben/ toepgBecenbeben ^itecteuc «tSenerael enbe iKaben oocB bien tgtel / boo? Baec ^o. iKog. Commiffte / nn ontrent veertigh giacen gBeB|upcfit/bat be plaetfen bie beonfeMieu-Nederiant noemben/ boo?(0nitoningfl lÖcEie jjBaieflept aen gaec toacen gBegeben / enbe bien? boIgBenbe / fcBoon genomen bp on^ gBepofTlbeect / aen Baec moeden toecben uptgBecupmt/ Boetoel Γ^η^Κο» ninglgBe naaieftept toel ecpjefTeUcB in 't gegeben tentp^otedeecbe/ bat bie ban Hertfort gBeenanbece $;ineen / Potentaten / ofte Staten / foube mogen be* lebigBee ·, &it be Compagnie nopt patent ban ben I^o^ eingB ban Groot Brittannien foube Bonnén toonen/en» be^fP bienbolgBenbe alled toilben en fouben onbec Bace ^ucifbittie /goetofquaettoilligcebucecen; Ooftdorp, enbe no(B vii fanbece ^ojpen op 't Lange Eyiant gelegen / biefe alcebe boo; be becbemael Babbeit goeintimeect/ om onbec Bare ^utifbictie te bomen/ mainteneren / en be Eimften ban Baec patent ten epn- betoeuptbjepben/enbienbolgenbegeBeel Nicu-Ne- deriant be Compagnie af DanbigB te maecben en te in* babecen/ p^eteicecenbe niet tangec onber Bet gebiet batt Baec ^0. enbe bicettie ban be Compagnie toil« ben bipben / enbe fp be felbe alomme fouben ea toilbeti maintinecen/ enbeb;epgBenbe/ incajibejj Compa* gniejiiBiniflecii Baec tegBenjJ foobanigBe p;ocebucett oppofeecbe/ be felbe met bnp? enftoaecbe te fullen ber« bolgBen / cefuferenbe beele billit&e pjefentatitn tot tommobement gebaen i enbebaec op aenflont^ toebec tace pjocebncen bp bec Banbt nemende / foo Beeftmen ngeBeel Nieu-Nederiandt een getale bergebetinet; geBouben / enbe be faetbe fobanigB bebonben / bat fon* ^ec Baec i^oog Hdog. fpoebigBe alTKientie /alleiti foube beriooren ;ön : be felbe Babbe Daecom Be(toa«.c«c/ttoee
Itttib* |
-ocr page 84-
|
Dan tje meefte agelnteceffeertwci eBecommftteett/ om aen üe söJöjintöeMieïen / ente m neeöt / aen 8« ε »0038 Iffiog» / ben öeDjocfoen flaet toaec in Nieu^Ne- Itiimdt, Doo? foöanige ontoettelörte iiOKüucen )itt> btcl / w cemonlicecen / enöe ootmoeöi gö te toecfoetBen ba( Oaec ëoosD H^og. niet en geltefDeu toe te (aten bat duyfendentoanmcnftöen/ bfeOaec beclatenoe opbe tieiofre ban maintien bp ben «©tteope aen be 3®efi-g|n- bifcöe Compagnie becleent / enöe öp pubi jjcqne nooDi- gfng&e/ met approbatie ban gaec l|oog[)|Bog.gSe' baen / fiate f amtHen albaec öaböe nebec gefet / toiec* ben gecupneect / enöe {jaec moeten beöjoeben veemg, dertigh, twintigh, mttt en meec giacen öaec te Sanoe te öebüen geleeft/ paec gelegeMifteoen ge(laöliieeet/ m^ be nu foo onrecötbaecbigB becffoten te toecben / gcljjcfi [laec »0. liaog. upt be boojgaenöe eebenen gUenoegS» 'aem öonben afnemen/ op toat fonoament be «ngöeU cfle Race ajetenfien focBten bap te maetBenitoaecomi me bc ^ppUaitten nu ginbec te !Kanbe / eUej« in min^^ nelücBhept gebbenbe gDefocgt te effenen / eboed fonbec eenige bjucBt/ geen anbeten uptblucftt fienbe/aW öaec (nbeacmenbaBöaei; ^ii.|iaog.tebegï}ebcn/ enöebe feiue aljï Ijace befcBecm-lgeeten aen te ften/ fiiB toebeï- om genootfaecBt bonben aen öaec ^o. iBog. te abbje? fecen/ enöe nocömaeiste becfoecBen/ batöec felbec goeöe getiefte 3P / epnbcIgcB öace oogöm ceni te flaen op be p;otebucen boo? be Cngelfcöe ntt jacen langt) in Nieu-Nederiant gepleecfit / enöe lacen langö aen öaec ^oogjiBo. geBlaecöt/ becfeBecenöebatbefelbefouöe bebinben batbefeconQueftenboo; ö^ec IgoogI HSog. aenbe Compagnie foo menig&mael göecctomman» beect/ foobeetetacenbpbe Compagnie met eicceffibe onboflen gljepoffibeect / boo? be €ngelfcöe / fienbe bat öaec ^oogölBeg.öaec obec bec felbec piocebucen nietenbetooguen/ ban bef«n,StaetfoubeafgDecucfit )»ecben:toae£boo}be Compagnie niet alleen ban be boo^belen ban bien / tof ecben becfleecBen / enöe becUi^ fenbeonBoltenop j^aec l^oogö jUSog. cecommanba- tien foo bcel i'acen in Nieu-Nederiant geöaen / maec fo beele duyfenden ^iigefetenen / naecBt enöe iJloot / Bcp^ tenöeenoetammecenöe/ göelgcBboo? befenin Brafii boo? be Portugefen, ilfoo nM öi« öooibe CngöelfcBen opbenbncBgtjefetjönbe/ toebec öiec te Sanbefoaöe moeten Bomen/ tentoaceöaec üoogöHeog-eUeöet boo^fcö^ebetüpelicBconfiöececenDe/beBtacötenban ÖacefcijjepenöeenbebtcongöelgcBte «t^nbecbanen tee öecten namen /enöe na öaec i^oogö H^og. tog^öepöt befaecB/öetfp ontcent be ISoningban Engeiantofte elbecs / foöanig btcigeecbea / bat öaec cöetcoutoe Φα^ becöanen banbefeoncecötbaecöigöe onöecb^ucBingöe tofecben öcbjööt/ om't toelcB teoötinecen / beboo?» noemöe^etointöebbecenenöeöacen l^icecteuc necaelenbeïSaöen/ alieiboo^öefeni^ gecemonflceect/ boo? öet feetBecfte miöbel < ewbec toicectie ) öaööf gfie^ oo^beelt öet bafiellen ban «en Limy tfcheydinge, eiöiec in Europa tuffcgcn toeöec3pt0 Natiën te accefiicen/ enöe öaecomme met alle ootmoebigöept öaec Ulo, becfocöten/ batöetbecfelbecgoebeglelieftesp/ aljt nocii be faccBe baec öeenen teöicigen/ bat be booifcB?ei be ïfmötfciiepbtngöe met ben eecften boo? foobanfgöe öJigen ai^ öaec ^o. üftog. naeöace getooonlöBe togj»? Öcp£bfcnfltgöfoubenoo?belen/ mocöt toecben eö®" m jecBt ; enöe betogle bat öet in öe boo^fcöjebe Sjobin» tic ban Nieu-Nedcriand foöanigö öooj be ongeionben» Dept bec CngelfeficöUetaenfien/battectoöleöetooo?i fCÖ?ebe Limytfcheydinghe alöiec itt Europa töiecbe Be? bojbect / be «Êrtgelfcgeebentoelniet enfouöen fupecfe? oecen onbcctuffcBin met öace p^ocebute boo?t te gaen/ maec booi foube frannen geBeucen bat be Compagitie itcljtec ailesï afgenomen foube 5ön/ eecmenbeUmyt- fcheydingefionüeacccflecen/ enöe bienbolgöenbe bp P^obtftemcöe eenigöe mtböelenombiepjocebucente Wtenmjcöten tojcbenbecaemt We be boo?fiö?ebe ^ngclftöe öaec beffepnen beletten / enbe öaec ^o. iRo. ©nöetiianenirt öaec bebop? öouben; foo toiecbenöe oQD^fcöKbe ®»toinötöe&&ecenmébe göenootfaecBt te «cfoscBen/eecflelötB:becfelbecaöb0i*/ oföe Com^ paanieöeboo?fcöjebfpiocel)iuc«»altiaecfeyteiijk fou;» béöeBBenteöeniitegaenofteniet; enbeingeballeban 1664. |
lae/bat befelbemetnooöige affiftentieöaec toemoφt_L
toetöen becfo?göt ; enbe ten tweeden ί bat öaecl^oogö ^ogenbe ten cefpecte ban Öace (@nbecbanen / enöe om be felbe onöectufltöen inöec be geöoojfaemöept ban be» fen^taettebeöouöen/ aenbe Compagnie een Ade onder het Groote Zegel göeliefbete.berleenen/ toaec bp öaecltioogö IBogenöe be Simijten ban Nieu-Ne- deriant ggeliefben te pellen naecöeoube calculatie/ te toeten/ban feven en dertigh graden ende een halfafj laHgöSbeÖUfletOt een en veertigh graden en een half toe, enöe boo}t Santtoaect in foo becce αΐ^ί Bomen Bon; enbeboo?t0 biftincte iBiffibenjf aen alle be paetfett enöe ^ojpen bie onbec be göeöoojfaemöepbt ban Baec ^oogö l^og. öeDOenbe geflaen / öeec alcebe onbec Bet gebiebt ban öe Engeifche öaöben begeben / enöe aen Qi^ göeene bie öaec toe boojbe Engeifche toacen göeintf» meect / ten epnbe be eecfle ficö toebecom onöec öet ge? Bieöt ban öaecl^oogö H^og. fouben öebBen te Begebenj enbe öettoeebe onbec öet felbe te bipben/ ofte bat öaec
^OOOÖ iBOg» met de macht van 't Landt, Öe bOOjft^ÖJe»
be iPi^iben^fouöen eiccutecen/ enbe bienbolgöenbe öaec tot öacegeöoo?faemöeptbtoingen/ öoubenenbe ftcaffennaecbeöoocen; tenderden, batöaecl^oogö naog. «enftin l&oningölötBe i&aiefleptban GrooÊ Brittannien öefe pjoceöucen göelief ben BeBent te maet* Ben / ten epnbe fpn Hiaieftept in America fobanige oi» bjegabe/ öatbegöeinbaöeecöe paetfen aenflonbts mocötentoecbengeceftitwett/ engebucenöeöettcac-» tecen obec een Limy tfcheydinge banane ufucpatiett gefuppecfeöeect.
^it toiecöt toelgöepeltinöanöenbanCieiommiti teecben / na getooonte / maec fpn Blatöten gebleben tot batepntlÖCBÖet göeöeel Nieu-Nederiant enöe Nieu- Amfterdam iS Obectoelöigöt bp be Engeifche.
<i5el0cB bie ban öe Weft-indifche Compagnie albaec öe ftoatBfïe enöeöt «lagöec^e toacen: Mlfoo uànsou" toacen öe Cngelfe fulcc in Ooft-indien, toijSöalben bp g'"»
be Igeec Downingh ge0abtgö göeöoleett too?öenöc / id snbiftbe öenachten twintighften January fulCCBpÖie ban be Ooft-Indifche Compagniegecefuteect/ raecBenöeöe futeect. iSCÖepen Hopewel enöe öe Lupare, bie men upt Porca geöouben öab. bat/ foo beel aengingö öet ^cöip Hopewel, fpbanbe toace tocbjacöt ban öiefaecBe geen anbece Benniffe of befcöepbt tot notö toe tipt ^n·' bienöabbenbeBomen/ aljStoatfpöaec ^oogöHSog» booiöefen öaööen beBent göemaecBt / in boegen bat fp niet boojöeBomfle ban öe isetouc-s^looteinbe naeft* Bomenbe Cornee/bequaemfbuöe Bunnen jön/ om baec op aaec epfcö ban faecBen te Becicöten / αΐ$ί 5tjnöe getooon mette felbe aUe befcöepöen ban 't göepaffeecbe in Indien gjaeclötc te ontfangöen i <® m ebentoel boe? af te feggöen/ öoebanigööie faetBe uptte boo?« fcö^ebe iongöffgeeKöi&eecbe befcöepben begcepen/toatf toei toaec/ bat öaec upt fcöeen te blficBen/ bat öet boo7ftÖ?ebe iStöip niet en toajï göeöepineect göetoeeft naCouchin, ööelört nocötanibe ©iieben banSu·" ratte, obec S:anbt göeftö^eben/ toelbupöelgcB fep=> ben j maec naec Porca, göelegöen omtcent tiiien Cns gelftöe mplen / beneben Couchin, en fulcc in 't gefitö* te banbeJ^loot/becceinöe twintigh ^cöeepenban <0o;lQgöe/ Beöalbert beBlepne^töeepenenöeJ^aec:* tupgöen / beflaen öebbenöe / bie be onfe ten felben tgbe boo; Couchin öaböen leggöen / en toaec ban met t toee ^töepen / aljï öe Roode Leeuw en May-Boom, Porc» meöegöeflotenenbelegöect/ foooocBbe iSebiec batt Cranganor,toepnigö Boben Couchin göelegen/ mebe met een iitöip / Terthoien genaemt / neffeni een ba» tecp aen (tcant opgecetöt/ Befet öaööen / Jönöe ( bat te notecen i» ) ben Radia ban Porca bie göeene göetoet^/ bie aljj een fubiett ben Couchin, bejgbebanfìjn nincBenbec po?tugefenalti)ötgöeöouben/ enon^/ foo geöupcenbe be eecfle alji be ttoeebe Belegecingö ban Couchin, b?p beel fcöabe en ongematB öab aengetaen/ en met ben toelcBenbeonfe/ niet fonbec becliejfban bolcB / ootB in een öebig gebegöt getoeeft toacen ; <$n baecom toiect in fe<fBece acte / Bp eeec Dod wmng ge»
Piobuceect / öfe boojgegebeti toiect bp Jacob Huftaert,
f i 3löm(«
en OORLOG. Vkr en veertighfie Boeck. 6 ξ |
-ocr page 85-
SA KEN van ST ΑΕΤ
|
Ι66ί Sfilimttacl ftbcc onfe macöt / osetcpctotttte 59«/ ^ toel Dupbclöt60efept/ti«töptiiebanöeHoopwel6atii -- tie fjclet na Porca te eam / upt oo?factfte öen Radiaof
Porca, tot Granganortae/ te5®atecente SiWlDeöaÖ
benberet/enùatDp&tenbolgijenDe/ naget KCgt Dee 3^olcbecen / niet en foutie bunnen toeflaen / bat fp tn ee^ nieebanbtei^abenenrouÏienbomen in teloopen.
•èöentoel/ om alle beleeft JjeptaenbiejBatie te toos nen/ alfoo fp boojgaben eenige ppec tot Porca geboft teijebben / toiect topbeesJ in bc boo?fte?ebcatte gefept/ bat gp be booifcDiebei^eiiec met een ban onfe ^cfiepen faube laten aföalen / jae batfiet booifti)?ebc^tt)ip felfubettoaectsifoube mogen gaen/ Dpalbienfp fiem quamen obec te geben be $o;tu3ef(ge ^lieben / bie fp banGoabooj b^li «Soubccneucban Couchìn toacen mebeb?engenbe/ gBeljjcbiJpfiaec/buptenbess / ban toatec/ b;anbtfiout/en bpbje^ totgaec iltetoHc gabbe boen boo?fien; ftiecoptoiectbpbebooïfcftiebeistuci ftengfiefept / bat bie banbe Hoopwel fouben öebben 0Beamtooo?t/ enUaecbeblaegljt / batmenöaec vyf bagen/totiiaec grootep?e|itiDitie / baecjjaöbeopgei Öouben / öaec niet ioc|ïaenbe met Baec ^cöip of «öa^ oupnaPorcategaen / fclfS gBeen?6iiebenaen8aece ^acteucj^albaectemoggenfenben / noeste oocb met ftaec nae Suratte te tetoucneten / ter töt toe/ben ^ienecael/ biementoaiSbecttiacDtenbe / baecfoube toefen aenggebomen / niet tegDenflaenbe ben <(Denerael bie baee toasi / te toeten Huftaert, confent tot 0aec becs icetb gegebenfiabbe. ©olgenjS befclbe beftfiepben fou^ be ben boojnoembe Huftaerfgiec op fjjn oogenoege ge^ toont / en fuli getepliceect ftebben / bat 8p fatö / bat Dp boo;/ enitiplaetfe banbe cibilitept/ bietipgaecj^abbe getoont/ baec met toatec enb;anbtboo?ftenbe / ott^ bec aenbiebinge ban Ijaec ^epec ban Porca te boen af^ laaien / ban gaec met een anttooon in fojma ban Pro- teiiatic betegent toiecbt : batfp relfêalbecepbt^i gab> ben toegbefiaen / batmen een plaetfe ; te S^atec enbe te Eanbe b^Ieggect / niet getooott notD gge? {louben toass boojanbeceteiaetenbiftteren; ontben^ nenbebojbec$ibat{)p fjaecmetgetoelt baecfoubeDeb^ ben opgegouDen / tee contrarie bat fip gaec ben eecfien bag ban ijaec aenbom(te beclof om toebec te bectcecben Öabbe gegebe/maet bat fp felfsi eictufen en bilapen gab» ben gefogt/gaec ban bit / ban bat manguetenbe j bat SP gaet alleen tot baec epgen boo?beclbeeg0 te boocen gabbe gecaben/ te toacgten tot be bomfie ban ben boo?e fcgjebe tweeden «©enecacl / te toeten van Goews, om tefien of ben Radia ban Porca bjebe met onjSfonbe toillenmaecben/baec gcooteappacentie toe toa^ / en bat gpgaec ban niet foube beletten na Porca te geen ; maecbetoülerpbaec na niet en toilbentoatfiten/ bat fp bonben boen bat fp toilben / p^otejlecenbe bat fp felf^ DOjfaeb ban gace fcfjabe toacen/ aljS cefufecenbe be pje^ fentatie biemen ftaec toajï boenbe. liec optoiecbt bpfo^me banDupUjck bp gaec ggefept / bat in be booifcljiebe Replijck becfegepbe fcibole / p?etenfien/en becfoepelücbe leugljenen toacen gj^eb^atgt : bat toel toaectoafü / batbenboojnoembenHuAaertbe boo^ fcgjebe aenbiebinge gabbe gbebaen ban be Ipepec met een banbe ^cgepen banbe iSebeclantfcge €ompag« nie te boen analen / en bat fp fuUic ootb fouben gebben ggeattepteect / tentoaceben }^ic^mmicaelbaeggs( baec natoaiigebomen/ en gefept gabbe / batbiep;e>
ièntatie toebec toaüünggetcocben. ^pt toelcbe acten lan ^^otefiatie en tontca ^^jotefiatie ban / foo be felbe beuggbelt)cb5t)n / eeniggec maten iiïbliitbenbe toat banbe tocb^acgt banbe faecbeijS / en bat be ^ebeclant^ fcge Compagnie ten boo?fcg?ebe tflbe Couchin en Por- ca fo^melgcben belegge» enbebejlotengebbenbe/ met intentie om bcfelbe 't fp met getoelt / t fp bp capitula. tfetebecmeefiecen / geltjcbalsesmetGouchinggebaen toajei / cntoaec op Porca ficg mebeggeactommobeect ïfeeft} goetoel/ gelycbgiec nafaltoecbenggefeptbaec na toebec te cugge getceben / naec get bolcbecen cecgt/ foo al0 get gupbensSbaegsJ giec in Europa toojt gepjac^ tifeect / feec toel becmotgt geeft 'tboo?ftg?ebe fcgip ban baec afte toüfen/ enbe batïin ηοφ obec« |
Qcootetibiliteptencouctoifie banbe booinoembe Hu- ftaert i^ggetoeeft/ batgp foobenigge aenbiebingge/ , alsS ggefept ijï / geeft ggebaen / infonbecgeptbaec/ boo? gaec bectcetb ban Suratte , ban be gecbatte belegecingban Couchin enbe ben <®o?logg / bie be Jgebeclantfcge Compagnie tegen^ bat lE^titb en onbec^· goocigeplaetfen toasiboecenbe / ten bollen bebenbt toaiS/en toaecom fp gaec nog te min obec be boo?fcg?e« be af topfinge te bebiagen gabben.
€nbe goetoel inbe boo}ftg?ebe papieren / bp be ||eecDowninghal!iboo?en obecgelebect/ epgentlfitb niet banbe Lupaert, maec alleen banbe Hoopwel, toiectgefp;ootben/ gtbben ebentoel/ boben 't ggeene/ in 'tceguacbe ban be Lupaert, toasi ggebebuteect/ niet toillenonbeclaten / mebe letommunitcccn / 'tggene biefaecbecaecbenbe / febectbe boojftgjebegegoubett conferentie/ bpbjieben obeclantontfangen/naecbec becflaen gabben. 't3I^a!$banfultb0/bat/ toaniteei: nabebecobecingg banChouchin onfemacgt opbe Cufle ban Maiabarboo?nemen!$ toa$ / om rebenen giec boocen becgaelt / Porca meoe met ggetoelt aen te talten / en'ttoelcbboo? get becfoetben^an be bjeebe boo? ben Radia ban bie plaetii gelluptofboo;ggebO' men toiert/in boegen batbe boo}ftg?ebe matgt ficD baec op na Cananorguam tetoenben / fooijS/mitjS bejïfelfiïeecfelenoftecaggetreben/ febectbp ben fcU ben van Goews en bijs felfii bcijggicaet gecefolbeect/na be becobecingg ban Cananor, geljjcb get febect bemag» tigtijS/ geminfgeltitic bpte bomen/en totggegoo?' faemgept te brengen j (CotbientpRbeijSaenbc Engel- fche, gaec cefibentie en fattocpe / baec gebbenbe / gge» inf inueect/ bat gaec/ boo? be aenbomtle ban onfe magc ban baec fouben gebben te retireren / met aenhiebin* gge notgtan^ / gare mibbelen in een ban onfe j^tgepen obec te nemen / enbe'ttoeltbfp lieben gebben gge;; liebentebectoecpen/ te toeten/ bieggeene/bie/ ban gaec tot Couchin cefibecenbe / onbec ben^jefibent ban Suratte foiteecben / en ban be toelcbe nu befe blagg^» tenftgeenenbooMebemen / baecbeanbece / bie on? bec ben p?ifibent ban Bengaie begoo;ben / gaec gabbeit laten gefeggen/ enaenbe cebengebefeceect; <!£nna^ bemael boo?t na get obecgaen ban Couchin, upt bje» fe ban onfe toapenen / meefl allesi upt Porcalanttoaect intoa^geblucgt/ altoaec beSebecantiecsigacemtb' belenen ggeleggentgebengabben becfeetbect / foo i$li baecboo?becoo?faecbt/ bat beEnghelfchebaec fon» bec l^epec gebben gtfeten/in boeggen bat / inbien be Lupaert baec al toace aengetoeeft/ ecgtec lebig ban baec foube gebben motten bectcecben / en baec ettboben toet liegt baec boo; foo beel tgt becfupmt/ bat gaec cepfe na Europa, booi'tbecloop ban'tfaifoen, niet foube gebben bunnen boltcecben : foo en gelgtb bit allessi in biec boegen bpbeboo?fcg?ebeb?ieben toiect becgaelt / metbecbecetoefeggingebatbenuptfletg ban faecben inIunioaU(boeneec9bomenbetelanbe / fouben obec fcg^iiben / om boo; fpoebige abbectentie tegen^ be Cn^ gelfcge p;ote(ten getoapent te bunnen 3gn} «©nbcctuf: ftgenmeenben batter geen dof of matecieontbjeecben foube / om foo upt get boo?rcg;ebeftg}gben!Ei / alj$ baec neffenji ontfangen befcgepben / alle in autgentüc:=> Que coppen te toebecleggen be argumenten / bp ben ge:> melun^eec Downinghin bebooifcgiebe conferentie )ong(tbpgeb;ecgt / aiüinementlgtb / bat Porca een ïant foube 5ön/niet onbec Couchin , maec neffeng Couchin, bepbe onbec ben Sammory η fo?tecenbe:®at bê|3ebeclantfcge Compagnie met ben Sammoryn inbjeebe jgnbe / nietbecmocgt geeft beboo^fcgjeue ;Scgepen «pt Porca te gouben/ban/fcgoon genomen Porca al onbec Couchin begoojbe / batfulibjï alleett foube toefen onbec ben Coningg en't isgcb/ en niet on? becbejStabt ban Couchin , batbe ^ebeclanbtfcge Compagnie ben <0o;logg alleen geboect gabbe te genjf be PortugeTen, booi foo beel bie epgenaerji oanbe ^tabttoacen/enniet teggenjübenConing of'tRijk, bat / ggtHomen begemelte Compagnie al mebe in (2^o;log g teagenjü ben l^oningg ban Couchin, enbe bp gebolge m^e teggeniS Porca, toacen gctoee|l/bat met ofbooi bebelegecingg ban Couchin, be felbe ggeett
fimji |
-ocr page 86-
|
fiiitö&£bofaiittoaiaenlie<!iin!iBeIfcBeiie Commeccfe odPorcas alsffoobeelttiöIenöaccDanöaengÖelegöen/ tef)clettfii/tooo?naraemi0t6niet/ öetoölefPöaecöÖe' fctcn löaecen / en een factopce gabtvn; S^antboo? eccft/ tuiert Boel e):p?efrelöc&ont6em/ batCouchinen Porca onüec ben Sammorynonbetöoocigö fouDentejei feu/tee contraete/bat Couchinaltjjtiteen foubecatn jttjchtDajSoljehJeep/ en iurWbictie mebe obec Porca neiiabt / en oeercerccect [jabbe/ en fonbec bat ben Sam- moryn opt eenifjfj ijct ttiinfle gfiefacD f«Ö «f olJec Cou- chin ofotiec Porca aengljematitljt öabbe / jijnbe fn tegfjenbeelben Radia ban Porca ban alle oubetgöen beroöHsBeertoiielDeelt/ allebe ©epec/ öp of omrent Porcaballenbe/ ofuptfiet ■S.anötbaec aenflfietiiatDt Ujo?benbe / na Couchin te boen boeten / om albaec ofte» tooöen / aen be po?tugi)efen eOelebett / en boo? be fe be berboerttebiecben/ enbetoaec ban ben ContntBban Couchin alö ban fün tollen engecegtigljebectbiaif trec; benoem i^etfoubebieli^unnen 3|jn/ bateenfggetacen })ecb)aert!i biat tn bjat^t baec f η b)aj$ gefcgfet / beroof faecfit boo? ben <®o?logö / ble top mette Pomigefen, en be felbe met ben Sammoryn l[)ebt)en geboert / toaec boo? fp oumaefjttgö fijn getoecfl recftt te maintineten / ble ooc6 alle Commectleop Couchin ten pjlnclpalew Met of Ijaer benomen Babbe/ fooberre bat fpfelfjS onücrmogljenji fijn g{je.ivee|lnH beele jaren aen ben flnberen cnecnlgöfcöipmet IBepecboo? Portegaelin Couchin af te labcnj maecbaten beet tee faeefje niet: gclucft gljefept i.d / toaren ble ban Porca berplitljt fjaec Peper toe Couchin te bjenglien: bie^tabt nuaenottj^ obergegaen jjjnbe / Qabbentop baer boo? bat recljt bec> ftregen/ om ble ban Porcabaettoeteljoubcn/ enfons i)erbatfpeenlgBebemtnfle©epetin Porca berittortii ten te ber&open ofte lebeten/ en'ttoelcöboo? Porca ggeen ülepnefubjectle/ en bob? onji een groot cecDt toaiS; batbooifoobeel aljSbe i^eberlanbtfcDe Coiti» tiagnlebelangOt/ be felbe ben «i^ojlogD niet alleen beggeboertteggenjiÌbe ^ojtuggefenofbe ^tabt ban Couchin, maerfulticmebe moeten boen teggenjü ben Conlntben 'tutgtg/alfoobenfelben/ ali^bpbepo^ iugöefen ggedelt / bcc felber 5ö&e bleef Bouben / enbe be ^ebeclamftge Compagnie alle mogBeiijclie e^?euc& focljt aen te boen/ toaecboo? fpoocggBenootfaetgtlji sBebjeeil/ metgaecmatBtbooi Couchin fiomenbe/ eerjl en albooten beji felfjï gefojtlflceert l^of aen te ta- (ten / en met ggetoelt te becmeefteren ; alUiaec ben gge? bacgten Conine^ ooeb felfsi om 't leben 10 geraec&t / en in toleniEiplaetis bp be j^eberlanbtfcBe Compagnie ee- nen Moetadaviie i geftelt / na bat ben felben Bet geBele ïlijce albooren aen be gBemelte Compagnie gabbe opgBeb?agen /om upt Bare Banben 't felüe toebec aen of optenemenenteomfangen/ gBeltjcbben boo;noem« be Moetadaviie febet mebe obetieben jjjnbe / bp be op- eBemelte Compagnie toeber een anbec/ blebenae^ baer toe toaiS/ mette felbe naemban Moetadaviie tot l^onlnt^ gBellelt i0 : foo berre toaiï Bet baer ban baen/ bat be felbe Conwagnle ober Bet ïtjjcBban Couchin niet te feggen/of op Porca niet te pjetenberen foube Beb» 6en;Eoipfobatben Radia allebpantfcBaptegBenssbe meergemelte Compagnie Babt gBepleecBt / en ter ooi- faethe ban 't toeltlie ben felbe aen ben boo?noembe Ra- dia mebe alle mogelötöe afö?eut[i göefocBt te boen / foo guam baec boo? tn gBeene be minfle confibecatfe/ of en Boeberce ben IftonincB of't iSgtË ban Couchin obec Porca te feggljenoftegBebiebenBabt/ gBepofeectbat ben Radia ban Porca t'cenemaelopfgn felben Babbe sBeflaen / of niemant onberbanigB toa^ gB^bieell / foo toaube Compagnie boo? be boo?ftB;ebe gBepleecBbe DpantfcBapgBeretBtigBgBetoeed:/ Bern ben ®o?logB aen te boen/ beBalbenbatBetoo?beelbaetoberde En- gelfche gccnflntjï en competeerbe.
^crBaluen / om ben gBefepbe Radia mebe tot ceben enaeBoo?racmBeptteb?engBen/ fooBeeftbe boo?gBe« ïcecbe Compagnie be ^tabt/ alöfoebfgBtonbecof op Couchin gelegen / te gBelöcö mebe öefet en belegBect ööeBabt/ en/ tetitoarebefelbeBaet Babbegeaccomi jnobeett / Boetoel naberBanbt baec toebec uptgBe^ fPiongBen/ foube na be becotecingB Uan Couchin |
bégantfcBe tttacBtopBaec BaWgBeStegBettBebUett/,... eBeltìi&aljSnocBtebectoacBtenBeeftj cn batIssbete- ben bat belieberlanbtfe Compagnie / gfiibiipcenbebe ' boojfjbelegecingB/berdaen Beeft be €ngelftBeenal· ie anbece JSatien baer upt te Bouben / en toaer in be fet< be Baec / aljü gBefept is» / nae Bet ©oltbecen teCBt Beeft geb?agen ; batmen topber^ boo? gaf / bat fp baec gefe* ten toacen en een factorpe Babben/ ban Baec in 't min» (Ie niet Betpen nocB patrocinecen / toant bat een fado- ryentemantcecBtnotB luriibiitiegaf/ fp fitten baec aijgi Cooplupben om te Banbelen en negotiecen / en bac 00 langft ali Bet ben Radia toelgebalt. Couchin jabben fp infgBelgo; Baec fadorye gBeBabt / maec bat jabbe niet belet/tooecom men Baec gBetiupcenbe be belegBecingB/ ban baec niet fouben Bebben mogBen af^ biijfen/ gBeitlc&opbatfonbamentben Lupamonbec anbecen mebe gebaen / en fonbec bat fp eenigBe be min^^ (Ie lüacBten baec obec Babben becben boe?tb?engBen ; li^taenbe mebe te notecen bat be CngelftBe/gebupreabe be eecfie belegertngB ban Couchin, fflnbe gBetoee(l een jaec boo? be becoberingB/ met een jScBlp baer binnen toefenbe/ Baec / t fp met of tegBenji Baec bill / bp Bet Canon bec ^o?tugefen mebe Babben laten geb?up(Ben/ en biebanbe Compagnie baec mebe bcfcBooten/ be^ Balben alle bebo?beceafft(lentlebiefp aen bie ^atiete^ genjï be Compagnie gebaen Babben / en bat foube men bp bec felbec Inlatinge in Porca mebe te ber toacBten ge? labt Bebben / beBalben bat ben Radia bp bie oBeUoeiit^ jcpbt niet foube Bebben naegBelaten ficB ban bec felbec jefcBut / bufcctipt / en anbere ammonltie ban (i^o?log / totbeifelfimeecbecbefenfieen berfleccHlrge/ tegeni be Compagnie te bienen.
«©eboo?gecoecbe RlacBte obec'tacnplatben ban be Obligatie ban ben i^actocB ban lorcl^, Beeft nocB baec mum nagetcotteect: ben iÖoningB geen gBèfloegBenneitieUi be in 't (^eu men baec in alBtec Babt gebactt / begecenbe tieop betl batmen ben |^?ocureuc bie beafficte Babben gBebaen/ foube gBebangBen pellen/ en Bouben tot Bet belieben sokr. banbenl^ectogb/ enbe batmen be ^utBeucjibanbat liibdin ^eelanbt foube epmplalrlötfe (lta(fen/ ja ben öoningB felfjï fcBjeef een b?ief ban ben vijfcn twintighden #eb?uacp op bat fubject: fultjr aen bc ï^ee- een ban Zeelandt geiangBenbe/ Bebbenbe tien vieren twintighften |»actp bethlaect/ bat bc felbe ^?oblni tlefoofeecaljSeenige anbere gBcnegcnenbe fonberling gep0?teect toaben l^onlngB ban Ciroot Brittannien, mttfgabers fijn llBaje(lcpt0lgeec 56?oebet ben l^ac» tocBbanlorck, en Bet gantfrBe iSoningBlötft i^upi tebelieben/enbaectoefelfi bcguame ottafte te fotd ben/en niet en fouben nalaten te (traffenble geeneblé malitieufel^tli tot oneeren ofte ongenoegen banfoobas nlge BoogBe pecfooncn / bie Biec foo feec toacen gijeeftl =■ meert/fouben onbecnemen/ en bat baecom een feec nautoe cetBercBe toai gebaen obec Bet aenplatben ban be boo?fcB?ebe abuflbe obligatie of p?eteufie/ bocB niet anbeci onbecbonben aljïeenepuce ignorantie en on? nofel belept / b?p ban alle Quabe intentie / en boo?tgBe!> Bomen ban ttoee acme befolate ;$tBippec!$/bie ten upt;> tecflen tompaffie meciteecbeni €nbe ttoüffelben be ^eeren ^Staten ban Zeelant niet / in gBeballe pare i^o. Iföog. in ben beginne een gBecaifonneerbe iBifflbe aen be ^oogBgBemelbe i^6ningB en IgartogB Babbcnbelie· ben te laten afgaen / of be felbe fouben Bebben genomen contentement en fatisJfattle; oo?belenbe Baec Cbele bat Bet felbe ali nocg foube bennen toecben gBe< baen / en gegeben be nooblgBe info?mat(en / bie ongBe- ttogffeltbe meecBoosfigebatBtei^onlngB en Üiectog/ ali »oo?beeiben aan be ^uffitie fouben betoegBen boo? aengenaem te Bouben / Bet geene in befen boo? een Bacbeen fcBecpe tenfuct tegBeni bebetouRe perfoo^ nentoai gBebaen/ en met Baec Cbelle H^ogenbete gBeooelenbatbaec ggeenmifbaet en toai gecommit^ teect/ gBeenpubiütbedcafrenban toecben gBeofenti gBeliitb ban bie onnofele en miflrabie Xtvben Baec beciraen op be p?otettle en uoo?fp?aetBe san be gBeme» ne öegBecingB / toefenbe ben «©ouberneuc öanja- mayca In befenbe ongunfte san ble BoogBepecfonagien alleen toeecblgB/ aii B^bbenbe oan be DoojftB?eDe
Supben
en OORLOG Fùr en Vesrtighfle Boeck. 67 |
-ocr page 87-
1564
SAKEN van STAET
|
jggenomenen tie feltiê ontiêc ben naem ban't cceDtt banbe ïi ooaitsetiagte SgactoQ/ fo atiunDeIij(& becbenbctateni
i^aec Ijo. jBofl. becfocijten be ^eercn ba« Holland, baecftt nae&ecte Doojffen; tie felbegebbm be(tucben batt toe fpectecenbe / boen ftellen in Danben ban 'tigof/ tttet {a(l en o;b;e om tegen bte gene bfe algfet aen 't upt« gebenof eenplac6en ban 'tboo;fc{);ebe bidet fcDuli· bfgg fouben toetben bebonben / fobanigg te p^ocebecen enboojben3fibbo£aet^tfcaelteboén p?otebeten/ al^ naecbegelegentgcpt banbe mfjibaet bebonbenfoube Ibo^bentefiegoocen / oocfiomme'tboejfcg^ebe btUct Bp publicatie en affirie in aden fieben en ^laetfen befec #?obintiebaec 'tfelbeaengepiacHttoajügfieboeeft/ en ootg elbetjS baet Tultic bebonben foube moggen toerben te begoocen / te boen becciecen in foobanige tecmen/al^ naecbecfaecbengelegentgept / entot benteefie eece banbe googgemelbcn i^actog / foube bebonben inojben tebeDooccn» i^et ]^of geeft baec opgebaenal^bolgt:
De Prefident ende Raden over Holland , Zee- land en Vriefland, Allen den genen die defen ful- lenfien ofte hoeren leien , Saluyt. Dien ttwtten, Alfe tot onfer kennifle gekomen is, dat eenigen tij d ge- leflen alhier aengepladt iyn eenighe gedtuekte billetten, luydendealsvolght: EenObligatiiefÀSh·, ende jrtunfie fes hondert fes ennegentigh fbnt fterlingbs, ttnlafte van pjne K^emnghlijc\t Hoogbep dtn Htrtegbe van lorci^ Hefgb-JJmirael van Engbelandt ende ■Terlandt , te ks'P tttMiddtlburgb w Zeilar^t ; EndeWy verilaen , dat het felve eengantfch onbedachte, onbehoorlijcke , endedesrefpeöueufe adte is , daer in den naem Van foo hoogh lUuftre Perfonagie werdt t' onrechte over al ten toon gheftelt. S O O IS Τ , dat Wy by defen de felve ade voor foodanigh verklaren, ende op deRol- ledoor den Procureur Generaci van defen Hovepu- blijcquelijcken hebben doenlaceren. Interdicerende welfcherpelijck alle Inghefetenen onder het diftridt van de Jurifdidtie van defen Hoveghehoorende, van fulcks ofte dierghclij cke oy t te onderilaen, ofte te doen, op peyne dat Wy jegens de felve als quaetwillige Inghe- fetenen fnlcxiiiUen procederen, ende de felve fodanigh exemplaerlijckdoenflraiFen, alsWynaexigeniie van faecken in goede juftitie bevinden te behooren. En op dathiervanniemanteenigeignorantie pretendere, So laften Wy dat defen op de Roile,en door een vande twe eerfteDeurwaerders vande PeuyevandenStadthuyfe alhier afgekondigt, endealommegheaffigeeitwerde , daer men fulcx gewoon is te doen. Gedaen inden Ra- de den etrβet^ Aprillis fijihitn bmiJert vier in J'fiigb. InkennilTe vanmy,
Adr. Pots.
^e l|ee( Dowiiing toaiS al ηοφ baet mebe niet gge> contenteect s maec gOefcgiebe bp 't i^of een nabec pu> blicatie/ alÌÌi tecftontfal bolgen.
^n3llp?Utoa0 aenbe (©fficieten banbe Coftume albaecbantnegfien ben Ittoninggaenbebolen /gtjeen goebecen upt Zeeland bomenbe/ een lant te laten 6ome aft aen te laten geben/ tenfpbatfeaen bejUftoninggjl «Subjecten toebel)oo?ben/ offe ten minften aengaec QeebbjelTeectjberefaefainiect ggeAcltin ganben ban oei^eecen ban Raesfelt enbeanbete Oecelgo.^og· <{3ebeputeecbentotbefaec6enbanbe^ee/ om aen be Heec Downing boo; te gouben/bat {jaet S^o- ^og. met leettoeefen (jabben bernomen/bat be inghefetenen ban eenebecüiSeunieecbe f^jobintien alleen / inEngeiandt uptgDehtpt/enbeinben touciSban tcaifieueenbe ne« gotie / aibaec toiecben gemolefhect ; batialfofuljEbol· genibenaeutoe betbinteniffe enbeUnic bgnbegflefai mentii)c&e pjobincten / Qet geüeele licüeem ba η befen ^taettoasicaet^enbe / batfgnC ailegoebe^ eneffi« tatieufe officien toilbe aentoenben / fultic / en baec 't be< Hoo^be/ tenepnbebat beboo;fcft;ebe moleftatienten fpoebigOften mocj^ten teecben afggebaen ; tot tneltfien epnbemebeit^beleefbetecmen aenbe meecfieoe^e- melbe honing toiect gefc|^?eben. |
(€ot tontentement finael ban ^ngelanbt raecfeenbe i <r<ii be affictie ban be fameufe billetten/ tot lafi banbe ^sc toeö ban Jorck j öebben be Igeeten ban l^ollant epnbe» löcfe booi't laten emaneren Set bolgenbes
È Prefident ende RadenoverHoUand, Zeeland T^enVrieflant, Allen den gene die defen fullenfien ύαπ Boi- X^ ofte hoorenlefen, Saluyt. Deen ι e weten : Alfoo totonfekenniffè ghekomen is, dat eenigen tij dt gele- den , alhier aengeplatì zijn eenighe ghedrudte billietten luydendealsvolcht : Een Obligatie tfAilii ende preten/te van 696 pandt ft erlingb , ttnlafte va» Sj/ne Ktnifighlijckf Hoogbeyt den Hemghe va» Hmgh-Aimirael van
Engbelandt ende Terlandt , te tot MidJelbnrgh iu Zee» landt, ïSc. fonderbyvoeginghe, ofteexprefle vande oorfaecke, daeruyt de voorfchreve aiftieoftepreten- fiewas fpruytende , oftewaer inne de felve was be- ftaende, in allen fchy η ofte het felve was een Obligatie, adtie ofte pretenfie ter voorfzfomme tot lalle van hoog- ghemelteHeereHertoghe , daer nochtans den vooriiz Hove uyt de ftuckcn den felvenHove geexhibeert is ge- bleecken, dat het met de faecke dienaengaende fodanig is gelegen, dat op den feftimden December deslaers _ƒ»- ftien hondert een en fejligb binnen ofte op de Reede van la- maicagearriveerczijndelfcniirf irt«^,metden Schepe jhenaemt Maertenvan Άφηναη Middelburgh inZe- andt, wefendefooten reguardevan een groot leek in fyn voornoemde Schip, als gebreck van Vióhialie 't overlyden van den Koopman , blindtheyt van den Schipper , ende andere van het Scheeps-volck van den voornoemden Schepe feerjammerlijck geflrelt i denfelvenLeendertlanfz , den Gouverneur van'tEy- landtlamaica voornoemt, ende Commandeur Ge» neraelvandes Konincxvan Engelandts Forten aldaer te Lande ende te Water, by Requefte verfocht heeft j omme tot foulagement inde voorfzfyne noodt eènige Negros aldaer te moghen verkoopen , ende daer op verkregen hebbende permiflietotverkoopinge , eerit
van dertigb, ende daer na van meer andere Negros, téa eynde 't Völck aen wien de Matroofen fchuldig waren daer door mochten werden klachteloos gheftelt, ende
Pafpoort van den voorfchreven Gouverneur verkregen hebbende, omterertreckenvande voorfzReede met fynrefterende Negros, die hemdenfclven Gouver- neur geweygliert haddedaer te laten verkoopen ofte over te nemen, om volghens lynverfoeck aldaer te beneficeren , ende daer op den acbtienden February deslaers feftienbindert twee en feftigb yanàe voorlkRede t'e-eylgegaen, dan twee daghen daer na, vermits eeni- ghe ongemacken, wederom gekeert zy nde, dadelij ck is geabbordeert van eenige Bootfgefellen ofte Matroofen van hooghftgemelte Heere Koninx Fregat genaemt dm Diamant, ghecommandeert door Capiteyn ^icbardt Wbitingh, en door desfelfsordre , onder pretext van een Inftrudkie van Syn KoninghHo: voornoemt dat de voornoemde Gouverneur,na dat hem door gedane vifi- tatie was gebleecken, dat de voorfz Leendert lanfz niet een Neger meer hadde verkocht , als hem was gecon- fenteertgeweeft , endatnochaen 't boort van'tvoorlz . fyn Schip wasghevonden de fomme van tweebindert jeftigb ende ettelijcke ponden , (waer van twee hm- dert ende acbtbien aen hem Heere Gouverneur , be- neffens vyftigb Negros waren ghebracht ) de welc- ke beneffens de voorfchreve twee bendert ende acbtbien ponden, volghensgedane pryfatie, beliepent'famen ter {ommtvanfes hondertenfeun negemigb^onà&n&ex- lings,daer op tot fyn eyghen fecuriteyt , endeten befte vande Reeders van den voornoemde Schepe,foo 't felve geit als Negros onder fich heeft behouden, om- mèaenSynehooghgemelte Koninghlijcke Hoogheyt te werden betaelt, opfoodanighe ontflaginghe als in fulcke faecken is gerequireert. SOOIST,datwy in gevolge ende tot voldoeninge van de Refolutie ende ordre vande Edele Groot Móg. Heeren Staten van Hollandt ende Weft-Vrieflandt, in date den veertienden Martii leftleden , de voorfe faecke hebbende ghe- examineert , bevonden hebben, dat de voornoemde Ltendert JanJkcHmfiiis, eygentlijckniet enheeftgehadt
een |
-ocr page 88-
|
en OORLOG
een Obligatie, afte ofte pretenfietotlafte van hóogh- i ghemeldeKoninglilijcke Hoogheyt, maer alleen een " aÖie op de voorfa penningen·, die noch moefte werden vervolghc ende ghejullificeert , daerenfoohec be- hoort, ende dat over fulcx den naem van foo hoog lUu- ilrfe Perfonagie t'onrechte door de Voorfz billietten of- te Aden ten toon gefteltis : ende Wy dienvolghende in conilderatie van dien , de voorfz billietten ende Adten hebben vèrklaertende ghedecrieert voor onbe- dacht , onbehoorlijck endê defrefpeöueuxjgelijck Wy de felve verklaren by defen als foodanigh, ende buy ten de waerhey t als vooren geextendeert te zijn j en tot een rvidcntteecken van dien, de felve op de Rolle door den Procureur Generael van defen Hovepublijckelijck doen lacereren. Interdicerende wel fcherpelij ic alle In- ghefetenea onder het diftrift vande lurifdiöie van .defenHoveghehoorende,vanfulcxofte dierghelijcke oyt te onderltaen, ofte te doen, op peyne dat Wy je- ■. gens de felve alsquaetwillighe Inghefetenen fulcx liil- len procederen, ende de felve fodanigh exemplaerlijck doen ftraftèn,als Wy naer exigentie van faecken in goe- deluftitie fuUen bevinden tebehooren. Ende opdat hier van nienfant eenige ignorantie ende pretendere, Soolaften Wydat deiènop de Rolle van den voorfz Hove, ende door een van de twee eerfte Deurwaer- ders vanden Peuye van 't Stadthuys alliier afgekondigt, ende alommegheaiïigeert w«rdedaer menfulcxgne- ivoonistedoen, ende vannooden geoordeelt fai wer- den te ghefchieden.Gedaen inden Raede den vier tn fUiintighflen Aprilfifiienhondert vier en tfefiigb. In kennif- fe van my
Àdr,Pots.
cotonine ïDf S anbetiniiaiDÖ^ bfrfelactlje Iié ïgccc Douwnir^ ^l^L bp jlSemocteaen|)aec Igo.ieog.tiatgptiaectnnam - tt|g|fetfi$fattte i maec tiegeecbete toeten toatmen oot^ ^hZeeiandt tegen De ρΐίφ'ίβεΐίί»· ^aecop iwlgtie
befe üet ftlatfnge laan Zeeiandt.
«trilla·· rinae ban e»ienbt nojunOe Ivrcltie:
De Staten van den Lande ende Graeflijckheytvan Zeehndt, by continuatie delibererende op het af- figeren ende aenplacken vanfeekere billctten abu- fivelijckgeintituleerteenOi%rtti>, «Uh oitt f retenfie tot lafte van Syn Koninghl. Hoogheytden HeereHar- toghvanlift^., Hoogh Admirael van Enghelandt ende Jerlant, verklaren, haer van henen leet te wefen, dat aen SynKoninghl. Majefteyt van GiootBrittanmen, en- de (jpecialiick aen de hoogghedachte Heere Hartogh Syn Màjefteytseenighfte Broeder, dooreenighe van hare Onderdanen met het aenplacken vande voorfz billctten, ibo fenfibelen ofïènfie was gegeven, als bege- rende dat niet alleen foodanigehooge Perfonagien in hare Provintie met alle behoorlijcke refpedl fuUen werden bejegent, maer oockfpecialijck den hooghhed.
cylfte tijden, een bylbnderegenegenthey tende afRiStie hebben ghehadt en efFedïivelijckgetoont, ghelijcfc dan de felve daer byonveranderlijck ghedencW te ver- blyven ,endeoockin dit Ipeciael voorval aen de meer hooghitoed. Koningh cndeHertogh willen doen er- langen aUc redelij ke fatisfaftie. Hebben dienvolgende narypéexaminatie van faecken goe^hevondcn ende verftaen , ghelijck haer Ed: Mog. goetvinden ende verftaenby defen datalledeftucken enbeitheden tot iMe faecke cenighfins gehoorende·, fullen werden ghe- ftelt in handen van den Baillu van Middetiurgb , metlaft ende ordre om naer gheleghentheyt ende bevind van faeken, tegens de originele houders vande voorfe abufi- ve Obligatie , aftie ofte pretende , midd^ders die dcfelve alhier hebben doen aenplacken , te proce- deren als na behooren, om vervolgens by die van den Gerechte van op fyneaenklachte , fodanig
te worden gefententieert, als de meriten vande faec- ke fullen komen tereguireren; authoriferende voorts deJ-kcren onfe Gecommitteerde Raden omme de •roorfchreve billctten, by publicatie ea affixtjeiniil- |
Vier en Vésriighfie Boeck. öp
Ie de Steden ende Plàetfen vah ons gebiedt te doen de- ifgi crieren, in ibdanige termen als naer de natuyre vande
j faecke, tót de niefelteéereendefatisfaétiè van SyneKo-
ninghl. Hoogheyt den Heere Hartogh van Ìiritfal mo- gelijck wefen. Sullende Extradl van defe Rrfolutie werden ghefonden aen de Heeren Ordinaria Gedepu- teerden ter Generaliteyt omaldaer totantwoorde vaa / hareHo.Mog.jonghfteMiiEve enRefolutie, hetcat ' fubjeft raeckende, te werden ingebracht.
Aldusgedaen terVergaderinge vande Ed. Mog. Hee- ren Staten van Zeelandt, in'tHof aldaer tot Middel- burgh den negen en twintigbften April fe^hien honden vier en feftigl·. Onderftont, Ter Ordonnantie van hare Ed. Mog. ende geteeckent
PieterdkHutbert. i
^ultjc lufect (ieretunbeect (n een Meeft fcg jgUen aeti tien leonine ban baeget) Daec ^oHSog./ contlu^r^nt» met befe tooo^tien:
Et commec'efttout ce qui fe peut faire iêlonla con- ftitutionde 1'Eltatde la Provintie &felon lanature de 1'afeire mefme nous nous aifeurons que Voftrc Ma- jefténèdemeurerapas moinsfatisfaite dece qu'elle fait pour 1'accompliflèment de fes defir» & de I'afiêöi- onaveclaquelle tout l'Eilat s'employe pour celacom- me nous efperons auify que Voftre Majeftéy rei^ndra par des marqués de fa bien veu(illance,& pripnsDieu.
φβη veertienden ban iBaptietblaeïOe be H. Dow- ningh dat btt fatijïfattt toa^i.
^n befen töbt seUaegtJt 50nbe otoec be Quarantaine, bfemenbe j$i{()eepenban befeSanben besoDouben / toonbe ben l^onfng inclinatie / omfoobeelbeftDepen banbe Maesen anbeceplaetfen ban Hoiiandtaenging/ be quacantainete boen teffecenì boet) biiect oóetgebon" ben nocD een pofi of tlnee te i»ati)ten / om te fien of met Bet toatmeciSaifoen be (lecfte tot Amfterdam niet ber^ meecbecbe / en in gebal ban neen / be optioubinge gene* rainc&teboenceflccen.
^n'tlae|tban9ip}ilb)iect goetgebonben tetom^ mitteren en aen te ftêllen ben pecfoon ban be i^eec Mic- hiei van Goch, omme aljf Stmbaffebeuc o;binai;i ji ban befen ^taet bp ben iftoning ban €(?oot Brittannien ge< emplopeett te toecben. ^e igeecen ^ebeputeecben batt be i^jobintie banVriefland (lebbenbe inbe boben^enbe tontlufiegeconfenteect (be^ bat be boden banbeboojfS SSmbaffabe egalüt& op ben ^taet ban ^o^logge onbec be cefpectibe ^jobintien na een pegelgtic quote / foubea boecben becbeeit en gefucneect.
Sn 't begin ban üBap quatn tgbinol^ bat get tracia" mentfebect toepnigbagen loebecom Dabt beginnen te befoignet en/enbe bat op ^itigfbagt) ben laetpentip;il in'tEagecgupjttoajïgOefioon &etrappo;tban gaere CommiiTatifen obec't tiute banbeCommercie,'ttuel{i
lOa0 bat de ongelijcken en onwaerdigheden, fgn iifi.bpbefub}ecten banbe vereenighde Nederlanden tot becftijepbencepfenaengebaen/ boo;getinbaberen banfönïe(btinlndia,Africaenclbec0 / enbefcöabe/ affconten en ongeipe / bie be ]^ooplieben ban be ^atie boo; gaec geleben 6abben/be gcootfle obflcuttie manti banbe buptenlantfcgen ID^inbei / en bat bergalben be opinie ban gemelbe Commiffacifen teajx / bat be booj»
nocmbeoneeren, onwaerdigheden, grieven, Opget
fpoebig^en ben boningg foube boojgeb^agen toecbett/ enftin iBajeftept ootmoebelgtft becfocdt / met bett aJbeceecQen eenige pjompte en effitatieufe mibbeten te toillen bp bec ganbt nemen / omjget ggepaffeerbete boen cebjelTecen / en biecgi)elgt6e in get toelomenbe te booifiomen. a^elcb cappon in {iet Hapfi {jeclefen 50ttbe/ijf meteen pacitjgeptban (temmen geiefol·! been/bat Sttalleenljjtii mutatismutandis bantoooit tot )uoo}btben ^oningf) foube boo^g&ebjagen toer" beri; met bpboeginge / bat fpfönnaaieflept tot exe- cutie ban Set berfbtBte /metèaetgoeten bloetwllden bpttaen tegen^aUe bie eaéc baec teggen fouben toiUen oi^ofecenjengebbenbaec opeen conferentie met bie Igeeren ban get Hoogerhuys berfocgt / om met gaec op batffucbtebelibereren.
6la(gten fjj« te fien (n Det boljienb»;
■i: B/
le.baa
ΦΟΒ 01'
matti «mtiaff*· ΐκηβ«Μ· Bchuib |
-ocr page 89-
|
70 SA KEN
»««4- 1. 'De kiachufynvan
IDe Compagnie de wdckeieniDogiil^
• infifterenopeendepredatieen ongelijckenhaerliedcai f. gedaen federi anno^yï» ΐβ ti^iji ter waerdyc ' vmindtrt achttnvurtigbduyfiim fmdm Sterliucx wegfaens
Tohepen ende goederen haeriiedenai^enomendoor dc-Nederianders,cn/<ftf»«ii"cAt^<i»jF/«» fmJea aen fchadeop'credelijckftgereecfcent, w^ftnsharefaSa- riefidie by dè fdve fqn vesrbrant en bedorven,'t meefte iegjafchiedtfedertifyne Majefteytsgheluckigereliaura- tie,
Syklagen oockdatPiwùnwnualiti'feie'iwe'ti^tiaren door de Nederlanders befetenii ghewecft, endatfoo jfeerieghensalle recht en reden, dat de Staten felver geen ty tel daer van pretenderen, maer hebben in onfe Trediaten de wederleveringen van diengeconfenteert, en Biette min, foo houden fyibetfelveby farce : Deon- koften van twee fcbepen die in 't voorleden jaer derwaerts iiyilgefondenomweer tpoffdfie van'tvoorfchreveEy- lantleaemen j monteren jopiim«i» twimigb iuyfintfui- JenStterJiticx.
Defe Compagnie fclaecht oock verftJieyde andere ■ wegjen en middelen,die de Nederlanders in Im/iinprac- tifcenlrat verWnderii^ van onfe Negocie, fy preten- . dere eenOarlQchtegensalieplaetfcnjaivraerdeEngel- fcheniàétoryeQvoordeN^g^eaenfihEllenjcndflnde-
• ciarerenfy ÓorJoghteghen de Koningen vandie PJaet- iên j en fenden eenige fchepen pm voor de felve te blij -
venieg ' ' " ----- -------- -------
verhini
maer infchyn teghens de Landeryen tegens de ί ngelfchen. a. Op 't pretext van een accoort gemaeckt met de Ko- , niqgen van die Landen w^ens die principaelile Wa- renioo verhinderen fy de Engelfche van alle handel, en ichieten naer onfe booten die aen Lantgaen, voorghe- vende dat fy alle de waren hebben opgekocht, hoewel fiilcxinder daet niet waer is.
$. Als defe kunllen haer failleren, foofaiferen en hou- den fy foo v^^el de grooteal de kleyne fchepen van de £/>■ jff^i» op een vyandelij ck manier. 4. Sy proclameren haer felvente vi^efen Heerenen
door fyn Majeiteyt en defe Natie.
2.Turchfche Compagnie klaecht
Datde Nederlandersfedert fyne Majefteyts reftaura- tie, van haerJieden hebbengenomen twee Ichepen, ter waerdye vanondcrpretext van brieven van reprefalien rande Koningh vmSfnagititj naer dat den Koningh alleibodanighe patenten hadde gereckmeert, ende de vriendtfchapmet fyne Majefteyt geproclameert, dit Nederlandts Oorlochfchip wasgebouwt, engemant in . Hollandt.
3. ^e Konincklijcke Compagnie klaecht
Dat de Nederlandershaer devoir hebben gedaen om hunliedem teverdiyvenvajade Culi vmAj^c», ende trachten oock om hunlieden te beroven van haren ghe- heeleniiandel door hetvervdgeii van hare fchepen van HavetotHayeiOmmemetgeweltteiatemimperenaJ- Ifi Negotie tuffchen hunlieden en de ΝΙτ^βί. a. SyhebbendeNfirojgeperfuadeertonï tare Slaven (Cn Fomen teverdeftnaenen.
3,- SyhebbenonlanghshetFoEtranOifoCiMin^eno- :inenj enbefetten itfekenoch juiet tegenftaendehet de JEngelfqhenrechtivaerdighiïoöfcomt. . 4.. Sy hebben heurlieder goederen en'boctteJlge&ifeert enaengehoudeai.
Syhebbennaerfyne Majefteyts i7(^tgeifahooten, ■»ls men maer aen Landt naer onfe eygen feftoiyen wil- deUigaen.
(i. Sy hebben twee protellen aen deEngelfcbcDgisfooQ- den, haerlieden vefloeckende » datfe'vrüdpn of^ouden |
ihethare manuftéturenopdicCuftteverkopen; enfi) 166^ fy fulof rcfufercDj datfe dan violentie fuilengebruyken, —1 , en de Enghclfchen als een ooriieck van de Oorlogh dc- clarcrcn.
4. ©f Portugeichc Coopluydéd\lagén
liiteeijNeerlants Oorlogfejiipgenaemt de S/·//van Vliffingen, hceftacngetaft en behouden het Brafilifehc ïxegat dat haerüeden toequam > en waerdigh was htnim fefiigb Jfiyfitit ftnàm.
Handelaersin Africa vtffr de incora por at te ν onde KonmcklykeComfagnie klagen
Datfe door de-Nederlanders hebben gheledentea minften irithtnitrteniertigh dujfem pnien SttrlinK aen fchade ,fommige van harelchepen fyn in degront ghe- fchoten, en in Se brant ghefteken, en na 't nemen van eenige fchepen haer yólck om halsghebracht en verge- ven, fommige oock uytgeftroopt ende aen lant tóaegt inde Bail>ariiche Landen, vier van de welcke naderhanc doorGodtsgrootevoorfichtigheytjwederin EngtlanJe iyn gekömen, twee van de felve hebben iülcx in Hollant viva vece en ter prefentie vandieghene de welcke haer verongelijit hebben, getuyght.
f^or olie welke injurien en Derongelyckingen
HebbenfyJieden noch gene de minile fatisfaftiege- daen, niettegenftaende alles deuchdelijck is aengewc- fen, en met eeden beveftight voor de Admiraliteyt, en ook fatisfe<3ie geeyfcht is door fyne Maj efteyts excraor- dinarisEnvoye.
Alle welcke fchade geleden by de Ooft-Indifche Compagnie,
Wegens hare fchepen en goederen, monteert fommevan - - af 80 00 ponIP
By de Turcxfche Compagnie ----- iiiyoo pont
ÌBydePortugefcheKoopluyden----160000 pont
By de particuliere handelaers op ' deKuilvan j4/r«Ve - . - 330000 pont Behalve» defchade van Pouleron, de welke volgens een rechtveerdige reeckedinge beloopt
svande Zuyder Zee,entotverfmadingeichie- meer als
tienfynaén(gebnwckendemeer>ndereonwaërdighe-! Dit rapport is op huyden gedaenaen'tHoogerhuys, den) itegensoiifeKoriincxVlagge, affronterende daer'twdckenaereenigedebatten
4000000 pont
mettet Lagerhuyst'ee- netnaelisover penghekomen, en hebben twee rechts- geleerden naer 't felve gehouden om haerlieden te ver- foecken, datter yemandt aen fyne Majefteyt foude mo- gen werden gefonden, om te weten wat tij t dat hy foude gelieven te appointeren, op de welcke beyde de Huy- fen hem fouden kunnen komen begroeten, om hen» bekenttemaeckenhare ootmoedighe Refolutie defen. aengaeadeghenojnen j maerjuyftalsdeRechtersqua- men aen de trappen van het Lagerhuys, foo was 't felve al gefcheyden ofgeadjourmeert tot toekomende Di n^- dach toe, ΐ welcÊe het Hoogerhuys verilaen hebbende, heeftfulcxoDckgedaen.
^elleecDouwmnghirepteectic^en achten il^ap Itiitf ^Toiitngiï ceiamraanDatie tn fabeuc üanöeDeen- fche Afcicaenfe C(»n])a3t)(e / Dat gaec boo? loanbe« fèn ^itaiateeeniiact of HftiDec t»iect)eeetia(!H,
®in!ftontngöi(!«cefbanïientwaeifdenj®ai» tei- beetaecBettïieBonefperanceiliöeBanavonture : Hauts „^„^^ &puisiantsS^neurs. NosbonsamisaJliés&Confoe- rtBjöff deres VosAnafcaiTadeHrsquipnt demierement Traidé &condu lapaixn''ontpeuvousceler les inllances i|iai ^Dt μ nous leur avani .feites en ^yeur desintreffesdansle deux navireslaÌ«MMÌy>«rae«&:Ie Béawmunh «ftitt» faifafltì^eeifierdaoslefditsiirticlesdudit traité avec qui gJI,^ <)n.Ieurfift:prpmpte&enEierejuiHi:e, & plus particu- oontntf, lieEement:quela.deciiìoBdeJeur proces eut condiifion pari'fintreroife de JSTaftie^i^itre a la H^t,/ans Ie ren- voyer al? luftice ordioairp oommeil eiloit a lors noftrc veritab.iefenriiioenE&intentioneeque Nfis Commif- toes depujs ent explique, jScJedits intereflès Npui gyant fespr/efettté de oeaivsaule peu defatisfeiaion qu'ite oat e» juTguej ; a jcetUewp «Je nosprecedentesaccojoT
maa· |
-ocr page 90-
1ÌÌ4
|
fiói. mandations, Nousont fort prié de vous en faire encore
_^ laprefente, &devouslarecommanderpar l'entremi-
~ feduChevalier, Dnuaing Noftre Envoye Extraordin. aupres de vous de qui vouslgauresplusparticuliere- ment Ie detail de certe aiiàire afin que lefditeinterelTes ayentlafatisfaiii:ionquelaIufticedeleur caufe requiert & l'execution de Vos promeiïès fi folennellement faites dans Ie dernier traitté j de laquellé nous ne doutons pas. Surquoy nous vous recommandons, Hauts &Puif- 12nts Seigneurs a Ia Sande protetìion de Dieu. Efcrit aNoftreCouraWhitehalce la.jourdeMay 1664.. Viftrihn Amj Signé
Charles R. ·
•
apt öefe en anöete teecfienctt Dan onsenegentöeplit / facOmen toci batter een toolt&e baajsi bie ontoeec ti?ep0; öen / becöaltien tofect öen derthienden iGap tee ©et» eabecingge gep^efenteect bat be lübtneen mn be tong^ fte^ollupt<£n0eianbtaenggc6i)men/ meecbec gge^ bolgg Dan quaet fionben boen app^eDenberen/ ettbe bat men bemectbte bat be l^oopliebcn albeteptjü baec obec feet bcftommect toaecen/ enbe eenigfie banbefelbe boo^lloeoen/ ofgetnietbienflicgtoaec/ be ^tj^epen ban be Weii&omcnbe/ t'abbecteceti/ om inplaetfe ban boo? get Canaei gacenl^oucüS atOtec «^ngelant om tencmfn: iBaecoptiSgoetoDefaonben/ bat aenfiet CoHegte tee Sibmlcalftipt in Zeelandt gefcöjeben fou? be too^ben / bat 3P ten fpoebf g()flen naec 't opgeen ban 't Canael bp Engelandts eynde Ofte baCC onttent / tofl# ten boen jcplen / enbe gaec ontijeuben ttoee toel Bejepli be giacDten ofte <®aljot0 / met lap om alle iSi0epen / ^ngefeteiien ban beren ^taet toeBei)oocenbe/ uptbe ^Stcaet ofce anbete (auacciecen gectoaectsi Ëomenbe / ban 't geene boo?fcS;eben tίίί / t'abbertecen en te toaer:' fcgoutoen / met gace ^Stgepen be €nge(fcge l^abenen ofte ïteeben niet aen te boen / immer jt baerinne niet in te (oopen / tot ber{)oebinge ban arreften / enbe bferg&e^ lincile ongematBen. €toee bagen baer naer / gebben be i^eeren 4E(ebepu:= ««ufp». teetben ban HoUant upt fipetiale la(i ban be i^eeten Ba^ Bit Hc jee te ^jincipalen met betebenen baer toe bienenbe geut# geert/ ten epnbebattenfpoebtgPenbpbe tefpettibe Collegien ter ^bmfralitept naer p?opo;tie ban Sunne onberlingeenbegetooonltictie berbeelinge geequipeert enbe (n;3ee gDeb;atgt mocgten toecben een ggetal ban dertigh6loec6e<^o;logli-fcgepen; eenbeclii om baec vj mebe te fuppleren ftet befect ban be Collegien ter Slb^ ^ mitalitept in Zeelandt enbe in Vrieflandt, in be ^φ» iill pen ban «©ojloge / gebeftineert nae be H^ibbelantftge ; g ^ee / tot fuppjeffie ban be Turcxfe aober^ enbe get ' pjotegeren ban öe groote Viflcherye ofte Haringhbuy- fen befer Xanben / enbe anberbeelK om te 6rupfTen in 't •4 Canael enbe op beSufien ban Portugael, totfuppjef» I fiebanbedepredatien, bte olbaet bp be dSpaenfcfie ' I Commiffiebaerber^/ contrarie get (Cractaet ban Ma- rine , tot lafte ban be ^ngefetenen befer Stanben trafi^ quecenbeopPortugaei, bietben gepleeggt. l^attop; ber0 00 th tot berbal ban be onbo^en tot be boojnoem^ be te boene ejrtraojbinarijK ^quipagie gerequireert een petitie baneenMiiiioen gebaen moctitetoerben.
g&aer op y»fert ben feftiende |Bap geftoojt Set rap® po?t ban be l^eet Huygens, en anbete ftaec ϊ|θί JKog: <0ebeputeerben tot be faechen ban be ^ee/enbe nebenjï bealgieraenb}^fenbe(0etommitteerbenupt be CoUe^ gien ter 3ibmtralitept tot Rotterdam,Amfterdam, 6«= be in 't Noorderquartier in tottfetentie getoeeft Jönbe / oocEigebifiteertenbegeeicamineert j^ebbenbe'tguntbe i^eeren <5ebepMteetben ban be i^?obintie ban HoUaht ten boo;fcO?eben bagge upt fpecialelafibanbeDee^ ren gare ^^inctpalen / met be rebenen baec toe bienen« be/ f)ebbeng(icurgeert/ tenberenbetenepnbebat ten fpoebioljflcn Bp De tcfpectibe CoUegien ter aibmitali» tept nae be p?opo?tie bart Sunne anberlingöeenbe gtje< QoonigtheberbeeiinoSe/ geequipeettenbein^ege;^ B?atljtmotijtenbjo|ben/ een getal ban dertighSloeci ae ©ojiogtj-fcgepen / eenubeelji om baec mebe u fup" pleten fjet befect ban be ©loote jongftftgöefonbennae beiBibbeianbtftöe Stts/ tot fuppjeffie ban De Turckfe |
iSoobert! / enbe te p;otegecen be ©ifTerpe ofte Haring buyfea befer Eanben; enbe anberbeelji om naer tooontetebrupffen tn't Canael/ enbe boo}nament« l^cfi opbej^upebanPortugaei, omme al^inboo^le^ ben ^aer tegen te gaenjaetH^jebatien bte albaer iv be jSpaenfcfie CommifTte-baetberii / contracie get trac taet ban iSarine / tot iafie ban be ^ng^efetenen befec Xanben trafiQuetenbe op l^ojtugael/ bwiben^e» pleeggti bat topbeciïootb tot berbal ban be onlio^ tot be boo;noeit)be te boene ectrao^bineri!» (f Qufjpagie gereguireert boo) ben iRaet ban j^tate/ een l^tfebati een Mllioen gnlbeniii gebaen mocgtetoo^beni toaec op gebeliBeceert ^gnbe / ig goetgebonben bat tioben / eni» buptenbeo7binariiConbopec{iof6rup(Tenbefc£ie{)en ban «@o;loge alberepttf nae be jR^ibbelantfc^e ^ee geo fonben / ofte tot beiegDeninge ban be bertoacgte Ooii- Indifche iSetouc-fcgepen gebefiineert / mitfgaberjs bie boo? Bet Collegio tee ISbmiraÌitept in Zeel^dt, baec noti) bpgeboeggt moeten too^ben boo; alle be Collegien tecfebmiralitet>t/ ten fpotbigdften enbe fonbec ee* nicSuptftel/ geeouipeertenbein ^ee ggebjacgt fai toojben/benomb;ebandertigcapitale^cOepen tMn veertigtot feftigofte feventig jiutben üanon / enbe te mannen na abbenant ban hondert vijfesTeventigh to^ drie hondert i^oppen toe/of toel meccbec beftttoot 3öni> be ; t)t0 toierbt ben opggemelbe :Raebt ban i$tate ber^ focgt tot éSnbrtbie ban beboo?fc(i2ebeCoUegfentec ^bmiraiitept te formeren/ enbe gare Do: |Bog: to( te (aten 6omen eene i^etitie ban een Miiiioen guibew;/ om berbolgeniï aen be ggefamentlüc&e ^jobintiett afggtfonben/ enbe ber felber confentenbaeropbec» focgttetooiben; alleji met bienberfianbe/ bat bet boo?fcB?ebe MUUoen gulbenjï ober alle be boojfcSiebe Collegien tee ^bmiralitept berbecltfoubetoo;bcn/ naecbenOMbenbeet/ namentlgcKobeebevier Colle» gien pebee ten feAe part/ enbe Bet Coll;g(e tot ffeebamtweefeiiepacten/ (φ toelc&ebo»too(6bei$i> gn(pagiebecboo?ftB?ebe^cÒepen becbeelt enbe gge» teguleertfoubetoo}ben; fnllenbe totbienepnbea^nbe meerggemelbe CoUegie ter SSbmiralitepf eBeftlije» bentoojben/batbefelberefpectibelitli Bun eenpart
be fonbec eenigBe intermilfie tollben bêbojberenV ooc6 Bare üoogB n^ogenbe ban tgbt tot töbt abberti;' een toat bp Benlieben biest aengaenbe beccicBt <nb« oe« effectneertfoubejgn. <ünbe bit alle0 onberm(n!^erc enbe beBoubensi be b^pe beliberatfen ban be cefpectibe l^^bintienopbebooigBecoerbe C]i;tcao?binaelé titie ban een MiiUoen gulben!$ tip ben iSaet ban ^tate te fo^meten / enbe be felbe ®;obfntien toe te fenben.
^e D^ec aentoefenbe <0ebeputeecbe ban Vrieùandc Beeft Biec op boen aenteecbenen/ batBpin be f)oben« ftaenbeContlufie/ al^ baec toe ongBeiapjönbe/ niet en Babbe gBeconfenteect/ maec alleate laten aen be b7pe belibeeatie en cefolutiin ban be Igeecen sdne piitt" cipalen.
dertienden map/ Maeggben be l^eec Dow- nifigh obec be tragBe ecpebitie bte be Cngelftge liregett in be iftobe ban ^ultitie/ bat eenige tien, eenige&i^en, eenigBe twintigh SBaren / ftabben acBtet acngeloopen / fpecialücK bat beetbber Ford Btec iangB een ^joce^ S^ot» Babbe göeBabti ben feventienden bebe Bp Uwberom "'"«β· eene (generale blacBte/ enbebegeerbefatijSfactie obec be3|nluce0enbe outcagetSbei iSoningliiS (®nbecba« nen aengBebaen. 9at fpetialgtb be Sgflen banbe (icBabenmocBtentoo^benbertoiffelt. 9aernaefepbe: Toutesfoisproteftantquefa Majeité tres facr& defire tresfincerement/e«e«'»««Mi» Jr teutibtMtttrrtffenimtt acetefièft) elle a toufiouri efté fort endine & prompte a prefter 1'oreille aux plain- tes qu'on a envoye d'icy la, & voire ne lesapaslaifle aux remedes ordinaires, beaucoup moins elnidi^de les eviter rar les artifices chiquanes, mais au contraire , elleeftobligédereprodierencore L.L·. SS. quenoa obftant tant tant des lettres, de tempsentempsef- critesparlaMajeftéaElles, &Ìes inftances condnuel- les faites en fon nom & de là part ρ ar luy ion Miniftre , que neant moins depuis Ic retour de ü. Majeftéenfct
Rojr-
en OORLOG. Vùr en vcem^hfte Boeck. 71 |
-ocr page 91-
SAKENvanSTAET
Compagnieby haerverkreghen recht, mainteneren.
Waer toe dan maer twee s' Landts Oorlochfchepen be-
hoorlick ghemonteertendeghemant, werden ghere-
quireert, fotot Convoyvan de Schepen, foo altans
veerdighnynlegghende, om naer G»i»Mte gaen, al
. tot defènfje van de ghemelte kuft voor een kleyne tij dt,
waeromme wy dan onfe plicht geoordeelt hebben u Ho.
Mog. by defen ootmoedelij ck te verfoecken, defe iaec-
feevanfoo gevaerlijcke confequentiedaer naer te wil-
len dirigheren, dat de verfochtetwee Schepen ten voör-
fchreve'eynde, totmaintenuevande Compagnie wet-
tige endedeughdèlijcke conqueilenende poileffie, al-
•daer mogen werden geconfenteert en toegeftaen, 'cwelk
danfynvertrouwende. . Hiermede
Ho. Mog. Heeren, &c. Amfterdam den drie ea twin-
tighfleii May fifiiinhendtrt vitr infcfligh ; Onderilont u Ho.
Mog. ootmoedige Dienaers de Bewinthebberen van de
Geodroyeerde Weft-Indifche Compagnie ter Camere
van Amfterdam, geteecken; David van Barrii ^ Λ.
manui.
i@en goo^tie f η befen tgDt / bat ben €on(ttsg gMafl
il^beteigufpecen dertigh ^tèsati!/ te Weten / twin-
tighban vijftien jStutben/ enbetien Ü^oningtilgthe
^öepen ban feftien tot tachtigh ^tiicbem <!£nbe
toaten ceebe vierhondert (©ffen oüelïacBt / e nbe toierbt
beel 25Efcöu|»t öebaiben.
^e ieeren <6et)eputeecbe ban be p^obfncfe ban
Hollandt, f)ef)benben fevenen twintighftentec ©eCa
oebecingfj boojöBcflaööenbatbe lleeten fiate ^ita*
fipalenöabben boen fo?mcren een üjfteban pjetenffen
bec 3|nggefetenen befec Eanben opbfeban Enghe-
landt, aeBtetboIgiieniifitt vijftiende angcBel ban fiet
Ccactaet }ongBfftufrt6enben ï^oningfi ban <0coot
2S?fttannfenenbefen iStaet op ben veertienden ^ep-
tembec ufeubieofben vierden onben fipibe^jaeciSiêf-
tienhondert twee enfeftigh fleflooten; a®aec Op tö 0Oet-
gftêbonben bat be boo?ftöiebe Lijfte gBeampUettt met
'tggeene eeniggeanbece ^^jobfncien baer bp fouben
WY hebben meermaels befpeurt, dat als wanneer mogfien toülen bOeggin / bOO? be l^eeten Huygens enbe
de Engelfche Natie eenige defleynen onderhan- ! anbere0atelg0. f®0g.«i5ebeputeetbent0tbe «SngUel-
den waren hebbende, om de Weft-Indifche ' fcftefaccSen/tegeniigelijcfteLijfleBanpjetenften/tot
Compagnie ende andere ingefetenen van defen Staet, ! lafie ban befen ^taet of öe ^ngefêtene banbfenbanbe
te beledigen, fy vante vooren ordinarie waren voort- 5pbeban^ngelanbtopgQetteit/ tegenjï feecBete com-
hrengendc%ucnderi^kfKi»cht,o, om aifohareaftienaliTe petentenbatt)/ baec toeöponbecUngö contettmetbe
aen den dach fouden fij η gekomen, eenighfints te recht- [ i^eecen e^ttaOjbinattiS «SnbOpe Downingh te betamen/
veerdigen:Datditharemaximeis,blijcktalsnuaenha- ; uptgBetotffelt fotóje ttietben / met e)CpieSi BeWngÖ /
re triw/w/e Pmii/Kj-iw, ghepieeght in't vy andlij ck con- £n obetgffte notgtan^ hinc inde te boen/ bat naetbt
quefterenvan'tEylandC/iiiFir^, ende het vermeefte- Ì UptbJiffeljngiie ban bOOjfCfiiebe Lijfte, gfjenebetbete
ren van drie a vier van des Compagnies Schepen, zijn-
de geefFedtueert door dien felven Capiteyn ghenaemt
Homes, weicke in den laereSefiienbindineioinfeftigbin
Martio, op die Kufte aldaer isgheweeft, endeKabo
Verde, uytdennaemvande Koningh van Engheland
heeft opgheeyfcht, met dreygementen aen de onfe van
die plaetfe aldaer te veriaeten, en haer de felve in te ruy-
men, ten langhilen binnen den tij dt van fes maenden ,
ende als wanneer over foodanighe onlydelijcke proce-
duren u Hoogh Mog: als dan aen de ghemeke Koningh
klachtigh waren vallende, foo vertrouwen wy dat it Ho.
Mog. noch weifel gedencken,dat fij η Maj eftey t verklaer
de daer van te wefen ignorant, beloovende dienvolgens
op de t' huyskomfte van den lêlven Hmis, hem hier van
ghevoeligh te fullen tooneri, ende felve exemplaerlijck
tedoenfti-aiïèn. In diervoeghen heeft men U Hoogh
Mog: misleyd ende de Compagnie in flaepghewieght,
om foo trouweloofe defleynen des te bequaemer uyt te
voeren, zjjndeghewiffelijck, dathethier niet ly fai
werden ghelaten, maer dat hun ooghwit verder is ftrec-
kende, naeraentlijck, op de Kuft van Guinea, omme
de Compagnie oock, waertmoghelijcfc , aldaer te de-
poflideren, ende alfoo te benemen het middel dat de
ielveghenoeghfaem alleen doet fubfifteren ende ftaen-
de bly ven, hier mede ift dan Hoogh Mog: Heeren, dat-
fewprdghedreyght, nietfonderpericul van hier van
ontfette werden, tenfy u Ho. Mog. foo trsuweUofi ende
^jmdl^cke proceduren van foodanighe Geallieerde na-
buyren, tijdelijck teghens gae^ endevervolghens de
t Royaumesjusquesaaujourd'huy' riem n'eneftfuivy que
despariUs^ dtiaf, a l'esgard d'aucuns de fes fu^efts.
Etveuquequiafitouteslespkiatesfontcontreles Com-
pagnies Oritntaies Ö Occi^ntalts de ces Paysil eftcom-i
mandé de fairefgavpir a L. L. S.S. Priemierement pour
autant <mi bouche la Compagnies OriemeU, il a pleu a fa
Majeftepourmontrer combien elle fut portéeaunac-
commodement avec Elles, ( quoy qu'a la ruine entiere
des phifieurs de fes bons fubj eite ) de mortifier & rendre
cfteinteparle ly art. du dernier traitté infinixnentbeau-
coupplus qu'onavoirrefervé, cequieftant fautdefa
part, Ellen'anuUementdouteeque ce^qu'en refteroit
n'en Ìèroit bien toft vuide eft terminé Secondement que
> quand les deux dites Compagnies de ces Pays auront
donnéfatisfatìion pour les »»;«rei qu'ilsont faitesilsde-
meureront encore d'avoir beaucoup gaigné & les
fubjefts de mon Meftre beaucoup
qu'ils iié pay e que pour les inj ures particu
pour ce Inirera cfj(/ï)ni aux Anglois en general, cü
ayantpardetelle, violences d'tempsen temps des cou-
rage Sc ruiné la trafique des Anglois & Ie detourné & ga-
gnéaeuxmefmes. Et qu'ainfiiln'eftpasacraindreou
apprehender que les Anglois fouhaitteroient ou cherce-
roient pour en avoir occafion de plüs de difpute ou difte-
rences de la forte avec eux,mais de 1'autre cofté il eft bien
a apprehender qu'enfe contentant aveclarepayement
fenile de cc que de temps en tems on les a ofté, on donne
troup d'encouragement auxdits Compagnies de fembla-
blesi»y«i-ii al'advenir pour augmenter leur trafique en
trofiesme lieu faintè attend que la trafique de fes fubjeóts,
foitafleurecontrepareilles violences pourPadvenirSc
que pour eet effea des ordres Screiglement convena-
bles en foit prifes & donnés.
g&febanbe Well-Indifche CompagniefelaegööÉtt
KctQnttacieobeE&eCnsclfcge/ ofieteesentie ben drie
«BtiMnoi. en twintighfte D« öolsinöe ;
ΚΟΙΦΟΙΠ'
6«"«» Hooge Mogende Hëëren,·
aen. e-T TT γ hebben meermaels befpeurt, dat als wanneer
perdu par
'ieres, non pas
en
upttoiireHngSe ban boo;fc{)iebeLiji
pjetenftebfeboojbate ban'tboojfclgjebe ggemaethte
enbe gefloote Ctattaet gebooten ggetoeeft teaten / batt
be een of beanbece 3pbe / opt ofte opt fullen mógen iast'.
ben fngebjatdt.
i^aet Igo. maog» gcbften ban be Igeetenban Hoorn
enbeGochbetfocBtfiaet abbpsiopbe tooo?benLitem
inceptamprofequi, biebaetop ficbpen beiBlaett alü
bolcijt:
WY onderfchreve geweien Extraordinaris Ambaf-
fadeurs van de Heeren Staten Generaci der Ver-
eenighde Nederlanden aen de Koninghen van
Groot BrittMnienindcjarenleftitnhMdirtfeflig, fefienbim-
derteen m /tpigbìeadefefiienbssdert met itt fefligb, ver-
klaren ) dat wy door de woorden ( b« excepte quoi
fcili m , qui fejuSarom faffiS dicuut in duahus nevibus vide-
licet SmavêHtura Ö bon» Efptranfa pMeriint littm ittcap-
tam prefeqtii ) in't vijftimden artijckel van 't tradaeC
tulTchende Heeren CommifTarifenvanfyn Majefteyt
endeonsopdenwi-(/i» September feflienbimdtrt twntn
fefiigb ghefloten , ten regarde van de gheinteref-
feerdensindefchepen de Benaventura ende Bmtt Bfpi-
ranx.a ingevoeght, niet ande» hebben verftaen, als
dat die pretenfien fouden bly ven geeximeert uyt de Ge-.
neraleabolitie van alle andere voor de laren fiftitniea-
dtrttihr êtt vijftigb cade f'^iinbondert tiegbi» en vijftigb
refpeiftive voorghevallen , ende het derhalven vry
foudeblyvenaendegheintereflèerdens, hare adicn-te
veryolghen àhsiiymmttfimiti vm dtwtttm tndtcopuj-
mett
obecDt
I.fltMill'
I
praftanl.
-ocr page 92-
ml
|
l664· ftuymen vande Vereenighde Nederlandtfche Pro-
____ vintien, foude geraden vinden reghensdie^enetoc
kfte vande Welcke fy fouden v«meynenbacr eenige tecoiT)porteren,fonder dat door die woorden haer ee- nige meerder recht is toegeftaen , hec fy ten reguarde vande faecke felve > het fy :en oplichte vande7wa»/ew w^V^f^iw/gtevande voornoemdeaélienalsdefelve voor het fluyten van't Traétaet hebben gehadt; wel is waer, dat by de Heeren Coninckl. Commiflarifen té voorernftigh wasaengedrongen, ten eynde vaft foude worden geftelc, dat die fake door Gommiflarifen van haer Ho. Mog.enden Heere Extraordinaris Envoye Dimningh foude moeten worden afgedaco.
Ten oirconde hebben wy defen meconfcnamege- teeckent ende met onfe Zegels beveftighc, in 'sGra- • venhage den dtrtighfien Msyfefiien honden vier en fij-
i/^é was geteeckent. :
il^.S.) S. VAN HOORN. M. VAN GOGH. ?fien Den #fet Goch toiew aefleUen Öefcg!n(icuctie
ingenfcaietcwfn......
JnfiruBie 'vanit Ho. rjHo^. Heeren Staten Gmerad der Veremighde Nederlanden voorden Heer ende Mr. Michiel van Goch, endeVeiiponarts der StadtVhf- fingen> V-eeckenmeefier -vande frovintie van Zeeland, gaende als ordinaris Amb. van peghens defen Steef reJiderevdeaea'tHoffendebldenKoningh van Groot Brittan nién waer na hy hem fai hebben te reguleren.
DEn voornoemdeOrdinaris Ambaflàdeurfal hem ten fpoedighften na Enghelandt begeven, ende tot dien eynde fich cmbarqueren ίο het Schip van Oorlogh tot fijn tranfporr gedcftineert.
Ontrent Loitde» gearriveert wefende, fai hy hem door den Secretaris Cmaus informeren op de geftalte- niife ende occurrentien van't Hof om fynonthaelen Logeringe na het gebruyck aldaer, ende tot de meefte eere van den Staet, tedoen beforgen.
Tot gekomen zijnde, fai hy door de gewo-
nelijcke middelen en oiScien zijne Audientie by den Koningh doen verfoeckcn.
De welcke verkregen hebbende, fai hy na overle- veringh van zijnen Brief van crcdentie, fyn Majefteyt voordragen,dat haer Ho.Mog.hem hebben derwaerts gefonden om als Ordinans Amhaffadeur aen dat Hojï terefidercn tot des te beter onderhoudingeen voort- plantinge van alle goede Vricndt ende Nabuyrfchap, oock vertroudecorrefpondentie, tuiTchen fijn Maje- fteyt deffelfs Coninghrijcken ende defen Staet, ten beften van wederzijts Onderdanen ende Ingefeteaen, met "by voeginge dat haer Ho. Mog. tot meerder be- vorderingh van dien, gemeynt en gerefolveerc zyn en blyven van hare zyde Religieufelijckonde pundtue- lijck na te komen alle 'tgene by hetjonghft gemneckte Traöact van confoederatie is belooft, ende fulcx re- ciproquelijck van die zyde verwachten ; fijne Maje- fteytdaer nevens toe wenfchende allegeluckheylen voorlpoet,ende fulcken Zegen in fijne Conincklijcke Regeringe, dat die in eere ende grootheyt allevoor- gaende macht te boven gaen.
Daer nae fai hy oock Audientie verfoecken by de Cottatginuevin Groot Bri trangien, den Hartogh van Jorck, den Heer Caneellier, en andere Grooten ende Minifters van't Rijck, dichy faloordelen vancredyt ' te wefen by den Koningh.Ende na overleveringh van fyne Brieven van Credyt, recommandatie, ende ad- dreiTerefpeÜive foodanigh fynepropofitien en com- plimenten formeren als hy na de .quaiiteyt vande per- fonagien bevinden fai te behooren.
Sai voor alfoo door generale complimenten alsan- derÖnts, foccken te capteren en te winnen de benevo- lencie van fijn Konincklijcke Majefteyt.
Daer toe gebmyckende alle bcweeghlijcke en fma- kelijcke Mociven, en onder anderen in hoe hooge achtinge, efihneen rejpelt haer Ho. Mo. fyn Majefteyt endefynen ftaetfyn nemende ende houdende, oock hoe goetwillich ende yverich deièlve doorgaans fyn geweeften noch zijn, tendienft van fijne Majefteyt deflelfs Kon|ncklijck Huys endeioacfte|BloeEverwan-
aiifffiic'
tie Udb^ 6e i^eei: ^BofiJ. |
M Λ
/ 3
ten,tnct verfoeck datfijnè Majefteyt defen Stàéttìn'ife Ingeietencn van dien by continuatie met fijne Ko- nincklijcke gunfte, genegenthcyt ende affeiftie gelfe^ ve te vereeren, endedathaer Ho, Mog. fulcx byalla voorvallende occafien en gelegcnthcdcn, tot bèvor- deringh van fijn Majeftcytsintereflen nae vermoge Λ fullen foecken te verfchuldigen.
Verfoeckcnde voorts tnede fijn Majefteyt gedieri- ftelijck geen geloof te willen geven aen quadeimpref- fien cn umbwgien die de qualijck geaffedlioneferdc van haer Ho. Mog. foude mogen voorwenden tot na- deel van defenStaet, maer den felven Staet te hbudeh als fyn ouatBe endevertronBe vritnden en geallieerdeni op dewdcke in alle oecurrentien een vaft ende onvcr- anderlijck fondament kan worden gcmaeft.
Deifgeroelten Ambaliadéur lal geftadich wel letteli op alle bcquame occafien die Ibuden mogen dieneft om fip Majefteyt contrarie ende goede impreflien ία plaetfe vöngcvenj'tot effèdtìve vaftilelHoge vande oude vertrouwen Vrientfchapende correfpon- dentie tuiTchen fijn Majefteyt, deffelfsKoninckrijc- ken, Domeynen ende Onderdanen, en defen Staet.
Doende daer toe oock dftvoirenbyde Ko»/»g/»m H&noch^fMjonk.Cancelieri en de welgemelte prin·» cipaelfte Giooten cn Minifters van't Rijck»
Den voorn, ordinaris AtnbalTadeur lal dc&eckell ende de IntereJJen vande particuliere Ingefetenen defci Landen hem voortgebracht wordende, by de een ca . de ander gelegentheyt houden voor gherecomman- deert, en defelve foecken te bevordeien fulcx en dacf 'tbehoort.
Sai oock alle'tgene voorfz is, ende yder point vart dien, na fijn befte kennis en wetenfchap, gebruycken alle bedenckelijcke,bewegeHike redenen en motiven» ten eynden daer op ten beften van den Staet ende de Ingefetenen van dien, degewcnfte effeften mogen komen te volgen.
Gclijck hy mede fai foecken t'effeduercn , uyt de wercKen ende te bevorderen alle 'tgene hem by aen·* fchrij vinge hier na op de voor te vallen faken fai wor* denaenbevolen. , ■
Mette A mbaÌTadeurs en Minifters van andere Ko- ningen, Republijcquen, Ptincen en Potentaten met; haer Ho, Mog. in V riendtfchap ofneütralireyt ftaen* de, fdl den voorn. Amb. na gewoonte correfponderen.
Oock fai hy Ambafladeur de hoogheyt en dii_mteyt ρ defen Staet onwedcrfprekclijck ccinp :tcfende,allent- halven confervereri, foo in concurrentie met andere Amb..iTadeu rs als elders.
Houdende den na de Ambafla"
deurs van Coningen en vande Republijck van Fenetie».
Ende fai haer Ho. Mog. t'zijner aenkomtte tot, Londen 1 datelijck dael-»an adverteren, oock dser nae ende van tijdt tot tijdt met alle occafien en gelegent- heden felfs door expreflèn, des nodich wefende,perti·' nentelijck overfchrevcn 'tgene by hem aldaer ende in die Quartierenin gevolge van defen fijnen laftende inftrudlie fai fijn gedaen ende verricht, ende wat hem daer op bejegent ende wedervaren is.
Ï>ëjecreetfie faecken, die dat fullen vereyflchen, ad- verterende by cj^er, daer van een fleutel gemaeckt en hem benevens defen behandightfal worden,addreffö- rende in fulcken gevalle fijne Brieven aen den Gr'tffef. van haer Ho. Mo. volgens der ielver refolutie van den if» en tw'ntfghfien Julii feflienhondert eenenvyftigh op de groote Zael van't Hof alhier genomen, daer van hem mede extradl: fai worden behandight.
Den tijdt van refidentie van den Ambafladeur in Engclandt, fai duyren i/w Jaren, ende fai daer inne niet mogen worden gecontinüeert als met cenparic- heyt van ftemmen van alle Provintien.
Jn gevalle den gemelte Ambafladeur otdinarisde voorfz Ambafladefoude mogen komen te verlaten, fai hy gehouden wefen alle de papieren tot dé felve Ambaflade fpefterende, ónder pertinenten Inventa- ris aen zijnen Succefleur te laten volgen, ofwclaen_ haer Ho.Mog. nefièns fijn verbael over televeren·
Gelijck hy oock gehouden falfijn de ftuckcn uyt dil GriiSe van hae r Ho. Mog. die hem onder behoorlijclc G In·.
en O O R L O G Η» '/ Vter-en-'uèertìghfle BoecL |
-ocr page 93-
|
i Inventaris ende recipiiTe mede gegeven of toegefon- ——— den ibùde mogen worden, om fichdaervap te dienen in'tuycvperen van defen xijnen laft, t'iijncr weder- komfte hicrte Lande by incekeninge van den voorfz. Inventarisen recipiffe behoorlijck te refiitueren mee cnde nevens als in 'cvoorgaende articul, ooï inde ge- melde Griffie gefepooeert tf; worden.
Van jaer toc jaer ghediiyrende den tijde van fyne voorfz Ambafladeendeemploy, fai hy t'elckens heb- ben over te leveren de declaratie van fyn te doen vcr- fchottendienfte van den Lande, ombyden Raedt van State endede Gcneraliteyts Reken-kamer gcex- aminecrtendegeliquideerttc worden , volgensende in conformite vandc ordre, dies iiengaende i» obfer- vantie wefende- . 'k.>ì .,
Eyndelijck iiebben haerHo. Mog. goetgevonden dat den meergemelden Ambaffadeur hem predjfefal hebben te reguleren nae den inhoude van der ielver efoiutie van Iden lo. Augufti nifi, op'c ituckl van gene Preiênten te ontfangen , genomen,
ïDie Uanlïlgiec^ tjaböen ginomen een CnB^I^
i&cbip/ De Haotmaid, bp Dctl (ÌommanDiHt: Tromp Öecnonieri. mciêeec Downingh tJEifocljt tefiitutle öan fulcjc/ alfoo<!gtiöelatkitmetAlgietsDarinflecn bpanDtfcliap toa^/en foiiöê tot Algiers felf^ 3911 aète. fiitueettgcWeefi. ®aec(nöeeft öp fatl^actie a^ ficEaen.
©eltecf Downingh nodfifcetbe in't fiegin ban Junius, bat Ijp o?b?e Ijatit ée» 6eec tefloen na «Ênses latibt. ülaeabDe te öecnemcii battnen öiec hocö niet Beceettoa^mEtöeLijileüa»rfbaben / onuegenbE <£5ngelfE bEttoiffcitte toojbeM. ©ecmaenbe batfe ten fpocbigöfien nwcDtebanöcfe jpe bolttochcn b30|: ötn.Üein toierbt tee Ijanben geftelt be bolgenbe bec^ feïacingcn; al^ eeneeaecftenbeDetoooïbeii / Litem inccptarn profcqui, 39eanbec taEthenbe be p3otebup= ren in Guinée,ellDe be ^cftepen Charles, Jaques Ellbe Maria. (Êtibe De öecbe caeehenbe De ^cftcpcn Hoop- welcnbebcLupartjljet gemunt Ijcbbenbiop Porcat op be muflban Malabata. ^(te giec nae boigenbe :
ftawSo" ΓΛ'^ Staten Generaci der Vereenigde Nederlanden λΏοβ- ' X^gehoort hebbende het rapport vande Heeren ha- naticiitie re Gedeputeerden jonghft ten verfoecke vande ψ Downingh extraordinaris Envóyê vandeConing
in'eeptlra Van Groot Brittannicn mct hem in conferentie ghe- proiïqui. weeftzijnde,ende ingenomen hebbende deflelfs in- terpretatie vande woorden poterunt litem inceptampro- yf?«;gcinflueerr in't •vijftiende Artic van een Traöaec den veerthienden September feflten hondert tvee en fiftigh nieuwe ft. tuiTchen de hoog-gemeke Koningh ter eenre, ende defen Staet ter andere zy de gemaeckt, oock gefien, geexamineert en gepondercert hebbende de verklaringen dienthalven by de gcmelte HeerDoro- ningh geexhibeert, ende ten verfoecke vande voorge- melde Heeren haer lio. Mog, Gedeputeerden aende iëlvecopielijck overgelevert, hebben nae voorgaende rijpe deliberatie, endeoverweginge vanal 'tgeneby den genlelten HeerX)o'U)»;»g>5i tot aflruöie van fijn gefuftineerde in't gene voorfz is bygcbracht, heeft goetgevonden ende gerefolveert den felven daer op mitfdefen te verklaren ende te gemoet te voeren, dat de exceptiel uyt de ghenersle mortificatie ofte aboUtie van alle pretenfien over faecken voor de jaren fefiien hondert vier en vy ftίφ en fefiien hojidert negen ea v'^f- tigh buyten of in Ooit-lndien refpcöivclijck voor- gevallen in't voothiV^ftiende Articul van den opge- melte Traitaet, geinfereert met de navolgende woor- den , hocexcepto qmd fiilicet quife jaSluram pajfos di· cmtinduahus navibus •videlicet "Bonaventura ér Bona efperanca poterint litem inceptam profequi j geenfints mede brenght noch diredelijck ofte indiredelijck in- veì veert eenigh bedingh van dit de faecke raeckende de pretenfien die eénige Onderdanen vande hooghft gemelde JConinck foude mogen vermeynen haeruyt den l^opfdc vande vóornoemde twee Schepen noch te còmpetefen, door Commiflariièn van haere Hoogh Mog. ende den Gemeidetì Heere Extraordinaris En- voye Dtwningh folitiquelyck foude naoetcn werden
30slu· mug' na «SilSf
ilUlBC- |
afgedaen, (foo als den felven Heere Envofé inde 1664»
voorfz conferentie heeft gelieven teluiliinertn) maer ___
veel eer hec contrarie ; dat namentlijckde voorfz ge- intereffeerden indien fy fouden mogen te rade werden de voorfz faecke nader te vervolgen, 'rfcl ve fouden moeten doen jurtdice voor den ordinaris competente» Rechter, in conformite vande Wetten ende coilu- iTien defer Vereenighde Nederlandtfche Provinciën, konaende alle het iel ve handttaflelijck werden afge- nomen foo uyt de vcoorden ielfs. akuyt deretroadta dienthalven omtircnt het fluyten van't voorfz Tra- dtaet voorgevftllen.
Ende eerfielijck, wat de woorden felfs belanght potermi litem inceptam profequi i ofte foo als die órigi» nelijck inde Franfche Tale fijn gecoucheert geweeit, pourrontpourfufwe leur proces entamé, is notoir ende e- vident dat deielve geenfints paflèn op eenige poUttaue onderhandelingc, diemen noytmet de naem van lis, ofce van proces gewoon is uyt tedrucken, maer wel opjudicicleproceduren daer de woorden lis, litis co»· tefiatie, Htispendentif, litis fisitiei proces, in pro- ces trecken , begonnen ƒ rwM, ende diergelijck da- ghelijckfe Tale lijn vande Advocaten, Procureurs ènde parthyen ; welck verftant in defen op de voorlz woorden des te baarblijckelijcker moet werden ghe- paft, om dat alhier mentie gemaeckt werdt de littin- cepta, van een begonnen iproces, eh dat het uyt de Rollèende het Reigiftér vande Vierfchare van Scbe- penen van Amflerdam metontallijcke AÖen bewe- fen kan worden dat de voorfz geintereffeerden in fa- veur van de welcke de voorfz exceptie vande zyde van Engelandt is bedongen , of wei de Heere Paul Pindar Zalig, gedachtenifle oyt wiens hoofde fy-lie- den haer recht fijn meriterende, waerlijcks dienthal- ven felfs een proces voor Schepenen van Amüerdam begonnen, aldaergelitifcontefleert, of ielfs eyfchge- daen , endefulcks »wjW;iw.y«a/gecontrabeert heeft. Alle'twelckby fichfelven feer klaer en convincant zijnde,fo ftaett'examineren en t'overwegen hoe verre ?tfelvekan werden· gedcftrueert of geenerveertdoor dcgeexhibeerde verklaringevan verfcheyde Heeren Cómmiflarifen die uyt den name ende van wegen den Höoghft-gemelden Coningh, de handelinghe over 'tvoorfz Traöaet by 'gewoont ende 'tfelve Traétaec geteeckent hebberiin date den negenen tTPÌ«tìghfim Mey feflien hondert drtt en fefligh , mede brengende dat fy van geen ander vervolgh der voorfz faecke ken- niflehebben gehadt,dan'tgene alhier in 'sGravenha- ge tuiTchen hem Heere i.'swjyi voornoemt ende Ge- deputeerden van haere Ho. Mog. op eene politiqm wijfe begonnen ende noch hangende was, felfs met byvoeginge dat de voorgheroerde woorden qualijck ghefuftineert werden appiicabel re wefen op eenigh proces het welcke begonnen foude wefen voor Schepe- nen van Amflerdam. dewyle geduyrende den gant- fchentijdt vande onderhandeJinge, noyt eenigbge- wach foude wefen ghemaeckt van foodanigh proces dat voor Schepenen van Amflerdam foude fijn begon- nen ; daer toe hare Ho. Mog. inde voorfchreve ver- klaringe feer aenmerckens waerdigb achten de naer- volghende woorden : ^i^d vero ad td attinet quafi diÏta illa verba de uüa lite t ^oquereiitur quàe cor firn Jcabi" nis Amfl-elodami jam incepta ehtenditur j Nos diéïi Commiffarii teflamur infuper ^declaramus quod per to- tum iUud tempus quo dì&us traBatus à nohts agitabatur , nuUamquam uUrus ifliusmodi litis Amflelodemi incepta mentioinciderit, Ende of wel voorwaer de faecke ia diervoegen gelegen zijnde daer uyt een feer krsch- tigh argument foude konnen werden getrocken om de voorgeroerde woorden potermi litem tnceptampro~ y#f»iteghens haere natuyrlijcke beduydinghe eenige andere mey ninge toe te paflen, foo kan oock in hee tegendeel niet werden ontkent » dat by foo verre men in "Engelandt vande voorfz geentameert proas volko- mentlijcke kenniffe gehadt heeft, jae dat felfs daer van door de Heeren extraordinaris Ambafladeurs van defen Staet inde tvoorgheroerde onderhandelin- gbewel exprefle mentie fy ghemaeckt geweeft, dat al£ dan oock geen tcdea van twij fièlingh kan overbly-.
ven, |
-ocr page 94-
en ο ο R L ο G Η· 'tVier^ên-veertlghfleBoeck. 75
|
ven, ofte de voorgheroerde woorden moeten haere * ^ 'T' natuyrlijcke beduydinghe blyven behouden : Dat het " " nu waerachtigh is, datmen in Enghelandt van het voorfz begonnen proces volkomen kenniffe heeft gehadt, en behoeft van defer zyde niet beweert te werden meteenige verkhringen , daer jegens altijdts cenighe exceptie kan vallen, voornamentiijck als fy gepaft moeten werden op eene negative , vermits de memorie des menfchen fwack iynde, haer lich- ccltjck yets ontgaet, en dat het kan wefen dat fy ge- ne geheugeniffe over houden van faecken die echter waerlijck fyn ghepaflèert, maer kan daer van onwe- defleggelijck confteren uyt authentique Documen- ten die voor handen zyn : £nde eerltelijck, werdt bevonden dat fulcksby haere Ho. Mog. denhooghft- gemeldeConingh van Groot Brittartien felfs aenge- Ichreven is geweeft by iVIiUivein date den tTpeee» trvimighfien Juny fefiien hondertfaeeenjefiigh ende fulcksnoch geen drie Maenden voot't Iluyten van't voorfzTradiaet, influerende inde voorfz memorie aen fyne Majefteytdenaervolgende woorden. Nous troyom j devoir adjoufier que ledit Paul Pindar ayant fu fe refoudre en l'an lóyi. λ faire adjoumer par de- ■vant Ie Efihevins de la VtUe ^Amfierdam les direc- Beurs de la Cof»p*g«ie des Indes Oriënt aks en Ie Chambre de la mefme Ville. ér " condurre a ce qu'ils fujjtnt can- damnes alwipayerla. dite fomme de quatre vingt cinc millelivrcs toumoü tl n'apas continue ces procedures i &c.
Ten anderen, dat de VQorfz Miffi ve aen zy ne Ma- jefteytfich doorgaens refereert tot een fchriftelijcke antwoordt vah den felven date alhier aen de voor- noemde Heer Envoyé Downingh ter handen geitelt, waer inne 'tgene voorfchreve is noch ampelder ende breeder werc verhack, felfs by byvoeginge van een auchentijcq extrafl: uyt het Regiiter ofte de Rolie van Schepen van Amfierdam voornoemt, coDtinerende den ey fch ende conclude by den voornoemde Pindar aldaer in judicio gedaen ende genomem, ten welcken eynde inde voorfz antwoordeaen den gemelde Heer Downingh behandight , influeert de naervolgende Periode.
Konnende echter niet voorbygsen» fyne Maje- fleyt alhier in paflant t'informeren, hoe dat het den voornoemde Pauliu Pindar, onaenghefien 'tgeene voorfz is, inde Jaren feftien kondertvijftigh en fefiien hondert een en vyfiigh noch gelieft heeft geiiadt, door zijnengemachtighdc lonas Abeels ( wekkers procu- ratie oock noch voor handen is ) de bewinthebberen vandc Ooft-lndifche Compagnie ter Kamer van Am- //iri/<i7W0ver'tgeene voorfchreve is in rechten te be- trecken voor Schepenen der felver Stede, en aldaer te concluderen, dat de gemelte Bewinthebberen ge- condemneert fouden mogen werden aen de voorn. Findar te betalen , ende by provifie te namptiferen de voorfz fomme van vyfentachtigh duyfent Carolus guldens by 't voorgeroerde accoort aen de voor- noemde V ergens mde Goutart belooft, met den in- terefle van defelve fomme, 'tfedert dien dagh vande voorfz accordetotdeeflFeÓuelegenietinge toe , als by'textraftuythetregifterofcede rolle vande Sche- penen voorfchreve, breder kan werden afgenomen , &c. Maer'tgene in defen van meerder efficacie is , fo confteert oock uyt gelijck authentique (chriftelijck documenten , dat by de Heeren gewefene extraor- dinarii AmbaiTadeurs van defen Staet inde voorgc- roerde onderhandelinge, niet alleenlijck te meerma- len van't voorfz proces mcntie gemaeckt, tnaer felfs in terminis ter occafie vande voorgeroerde, nu bedon- gen exceptie in feeckere conferentie met Commif- farifen van fyne Majefteyt den elfden Auguftus des \oor{z]ztis fefiien hondert tvee en feftigh gehouden , daer over wijtluftigh geraifonneert j ende oock ten fclven dage aen de gemelde Heeren Coninghlijcke Commiflarifen behandight fy dc navolgende voorflag by gefchrifte.
FrojeSl. |
Bien que dans fc 14. article de ce XraìEti ila eftéconve- m que toutes lespretenfions des dommages arrtves devant lóód,.
Panneé 16^4.. A. lófC), refpe£iivementferoi§ntannui- _JL
leeséf omorttsÌ les intereffespourtantdanslesnjaijfeaux Jabonne Efperance /e Henry Bonaventure, dont l'un fut prisaux Indes l'amee j (Ì4 3 ^ l'autre efchova fur lesceftesde l'lfle de Mauritius, pourroat pourjitivre Ie proces entame devant Ie Efihevms de la Ville d'AmJter- dam l'an 16^1. far Paul Pindar/«yj» Procureurfauve l» defenfe é· except ion des porties.
Daer op dan oock vervolgens in fubftantie dc voorfchreve exccptie eyndelijck is beflooten en in't Traétaet ingelijft , doch niet met foo breeden cir- cumfcriptie , dewijle de welghemelde Heeren Co- nincklijcke Commiflarifen inde conferentien ende in fpecie in dien op den elfde» Augufti voorfz gehouden, geallegueert hebben, dat fy met wiften hoe het mee dit werck ende dc circumilanticn van dien gelegen was, verklarende nochtans dat fy meenden klaer te fyn dathetmoil gefchieden voor den competenten Rechter, gelijck daer van hier nae breeder ïklwer- den gefproocken. Wyders dat hare Ho. Mog. oock noyt eenige andere intentie gehadt hebben dan de voorgeroerde exccptie inde meu inge tc adtpitteren > kan infgelijcx confteren uyt de lait by defelve over het voorfz fubjeö: aen dc gemelte Heeren derfelver Ambaffadeurs gegeven. Zijnde de Voorfz laft vervat in eene Miffivc by haer Ho.Mog. aen defelve Heeren AmbaiTadeurs gefchreven in date den eene» tmintigh- /«»July fefiien hondert tTsee enfeftigh, continerendc de navolgende woorden,
WywiUen immers hoofen datmen aldaer geene a&ien oftepreteufen voor date vande refpellive termijnen van de jaren (eltien hondert vier en vijftigh ende fefticn hondert negen en vijftigh voorgevallen fai trachten ο· pen te houden, alhoewel den Heere Downingh tegens de» voornoemden Heere Raet Penfonaris difcours ghewijfe ghefeyt heep, dat de bekendepretenfie over de Schepen Bonne Efperanfa ì»</ì Henry Bonavonture^^/woei?» merde» geexcipieert : JttdienechterU L, yets· dierghe. lijcks mocht e voorkomen. fuUe» defelvefcPdaer jeghens met Vigeur hebben te oppofiren , foo op 't fondament van deonredel^heytvan dien, als op de Cathegorique ver- klaringe van de» Kontngh, maer dtwijle ü L. fonder vordererugghefpraeckefuUen moeten fiuyte» ofafbreec- ken, JoofuUe» UL. als het-werck op die exceptie alleen foude aenkome», noch tot een temperament konnen in- willigen dat het degeinterejfeerden inde voorfipretenjien fai vry blyve» heergetntameert proces te vervolgen voor Schepenen ven Amfterdam , behoudens party^n daer- jegens hare exceptie ende defenfe, ende dat daer van tene aSe apart gepajfeert worde.
Ende noch inde confi matie vande voorfe Miilive den vijfde» September fefiien hondert twee en feftigh daer op ghevolght, blijckende by de refolutie van den felven date hier nae van woordc te woorde gein- fereert.
ExtraEi uyt hetfecreet Regifier der refolutie vanis Ho. Mog. Heeren Staten Gentrael der Vereenighde Nederlanden.
Martis den vgfden September feftie» hon- dert twee en fefiigh.
ONtfangen een Miflive vande Heeren extraor- dinaris AmbaiTadeurs van defen Staet in Enge- landt, gefchreven tot Chelfey den eerften de- fer loopendc Macndt, ende ghcaddreflèert aen de Griffier Ruyfch, cndaer nevens twee by laeghen j houdende onder anderen, dat(y luyden onaenghe- fien alle mogelljcke devoirco, noch tot geen beuuyc van hare Negociatie hadden konnen geraecken, en dat fy-lieden over fulcx gccontinueert hebbende in hare d evoiren om brieven van credentie t'obtineren, felfs by inlcveringe van een fchriftelijcke memorie G a aco |
-ocr page 95-
|
KjÓA. Goningh , defelve recredentialen noch
. nieten hadden konnen obtineren. Waeropge-
delibereercaijnde, hebben hare Ho. Mog. noch- maelsgheperiifteert, ghelijck gcperfifteert wordt mitfdefen by harc finale refolutlen van den neghen- is di am- July leftleden, endedejwi/fre aenfchryvin-
fdrijvinit eenen fsvintighfien dejfelven Maendts daer op \
iltrtlri"^'" gf^^'vlght ; ende is dienvolghendegoetghcvonden ende verftaen, dat de gemelde Heeren Ambaffa- deursgeauchorifeert ende ghelaft fullen worden > | gelijck defelve geauthorifeert ende gelaft worden | mits defen , als noch een uytterfte cffort te doen om den innehouden vande voorfz refglutien ende «enfchrijvinge, fio niet in woorden ende explidte , ten miitfien infitbfiantie ende implicite uyt te tvercken. en fulcks niet konnende obtineren , fonder éenigh verder dilay, in conformite van defelvc refolutie op de gevoeghlijckfte wijfe> haer affcheyt tenc- meo , ende aen h«er_Ho. Mog. van alles rapport te komen doen, fonder haer aldaer eenighficts weder op te houden.
Dat nu wydsrs de Heeren gewefene extraordi- naris Ambaffadcurs van defen Staet even naer de receptie vande voorfchreve refolutie van den vijf- den September fifiien hondert twee en fefligh , te weten, op den veertienden daer aen volgende het Traöaet geflooten hebbende, van geen ander ver- ilant fyn geweeft dan dat fy daer mede 'tboven ge- infereerde aenfchrijvens van den eenen twintigh- fien lulii voornoemt implicite hadden voldaen, en dat dienvolghende de voorfz geintreffeerde by 't Traöaet alleenlijck gerefolveert was en vry bleef , hare adlete mogheo vervolgen daer fy in confor- mite vande Wetten ende coftumen van de Veree- nighdc Nederlandtfche Provintien fouden mogen te rade werden, fonder dat haer door de voorfz excepti ve woorden eenigh meerder recht is toege- ftaen ; 'tfy ten regarde vande faecke felve , 'tfy ten opGchte vande manieren van 'tvervolgen der ghefeyde aöie, als defelve voor het fluytenvan't voorfz Traftaet hebben gehadt, blijckt niet al- leen uyt de verklaringeby degemelte Heeren ghe- wefene extraordinaris AmbaiTadeurs jeghenwoor- digh op't voorfz gefuftineerden, endegeallegeer- de vande meergemelde Heere Envoye Donimmgh gegeven, maeroock felfs uyt hare Miilïve'sdaegs naer 'tfluytcn van't voorfz Tradlaet, te weten , op den vijfden September oude ofte Hen vyftienden nieuwe üyl fefien hondert twee enfifìight aen hare Ho. Mog. gefchreven, alwaer defeive vande meer- geroerde excepti ve claufule /prekende, gebruycken de navolgende woorden :
Wy konnen mede niet oordeelen of het conte- nuvan haereHo. Mog. aenfchrijvens van den een en fmintigkften iuly is daer mede implicite voldaen, de^wiji de woorden geen prejudicie egghen, maer wei diredle patrocineren de meyninge van haere Hoogh Mog. in het voorfz aenfchrijvens vervat , &c.
Wat in coucheren vande voorfz exceptie ey- gentlijck mach gsweeflfyndeinnerlijcke endege- referveerde meyninge vande welgemelde Heeren Conihcküjcke Commiflarifen, is hier ende Godt de Heere jalleenbikent, maer in wat voeghenfy haer dien aengaendeteghens de welgedachte Hee- ren haere Hoogh Mog. gewefene Extraordinaris Ambaflkdeurs uytterlijck verklacrt hebben, dient- halven is by defelve Heeren ghewefene Extraordi- naris AmbaiTadeurs particulier ende omftandigh bericht ghedaen by haere Miilive van den elfden Augufly des voorfz laers feftien hondert twee ejt feftigh j waer ir,ne dienthaiven influeert het nac- volgende. |
Dewyl wy uyt de memorie ons door ordrevan den Goninck op den negenden defes toeghefoa- den , vermercktcn dtttmen alhier daer op bleeHn- fjfterendatde pretenfien vande gheinterefleerden in de Schepen de Bonne Efperance ende Bonneavon- turt foude moeten geeximeert. werden uytte ge- nerale regel van annullatie der oude pretenfien van i 66/l, den jare fefiien hondert neghen en vijftigh refpeftive , ■ . — . en dat het defelve vry foude ftaen , haere preten- fien te vervolgen gelijck voor defen, finder even. ■welvoer Cotnmijfarifen te raordengetrocke», verfoch- ten wy eennaeder conferentie met de Coninck- lijcke Commiflarifen, die wy op heden hebben bekoomen, ende met veel redenen defelve tege- moet gevoertde onredelijckheyt van foodanigh· pretenfie, en ons daer tegens met vigeur geoppo- feert, ende naer langh debat die Heeren voorghe- flagen, datwyom vande faeckaf tewefen, ende te thoonen dat haere Ho. Mog. finceerlijck ghene- ghen waeren om dit Traflant tot befluyt te laten komen, fouden toeftaen dat een aite apart foude werden gemaeckt, waer door het aen de gheinte- refleerden vry foude blyven het geentameert pro- ces voor Schepenen van Amfterdam te vervolgen , j- ^^^ behoudens parthyen haer exceptie cndefenfie ach- φι ht, tervolghende de fchrifielijcke Aöe onder N. i. S'C maer dit wierdt by haer Excellentie in't geheel ver- worpen, feggende : dat fy niet w'^en hoe het met "" ' i/iV werc^endedecircumftantien van dien gelegen was, oock niet ofiy.een proces geentameert had' den ofte niet, veel min waer, koantadt haer der- hahen niet in laten om dat fio te circumfiribereni maer dat fy in^t generaci ■welmlde in een artikel apart fiel- ten dattet de geintereffeerdens inde bewulte Sche- pen vry foude flaen haer geentameert proces te ver- volgen achtervolgens de aite by haer gheconcipi- eert, ende onder Num.i. hier nevens gaende fonder Dea9ehitr expreile van waer ende hoe, doch dat fy meenden «tvms mdcr (volgens haer particulier oordeeL met het welckeÌY 3 gheloofden fyn Majefteyt van een fentiment te Ziin ) dattet mofi gefchieden vnor den COmpetenten van ivoorde te Rechter, daerhatr Ho, Mog. altijdtde vryheythad- ^omde. den om de voornoemde pretendenten volgens de ordre van't Landt en aller Volckeren recht, terenvoyeren en dat in gevatte de Schepenen van Amflerdam waeren irt kle'^dc^ce die competente Rechters , dat den Coningh fich niet tr»itéili e- foudeoppoferen > datfyder-spaertsvjieràengherenvoy- ftéconvcnu eert, mits dat fy daer van naer ftylevan ons Landt fouden mogen appelleren daer het gheoorloft was, Oons des " ende by weygeringhe ofte dilay van juftitie, aen dommag^s haer Ho. Mog. klachtigh vallen, maer dat den Co- ninck hebbende voor fyne Onderfaten gefproken, ende zijnde haer faeckalbereytt getrocken in pro- iSj-, icfpe. ces, niet kan werden geverght, in een publijck ^i^ement Traftaet haer dien wegh afte fnyden. „"iké"'^'
Ρ
!!-r li'··
'■ìHi i ίξίΐί
ir
!1···
il
Ende 'of wel op't fondament van't gene voorfz amoriLs iet is, haer Hoogh Mog. naer 'tfluyten van't voorfz imeieirci Tradlaecmet goet recht hadden vermogen tede- p»«"ant dineren ende afte wijfen de iHiwor/e die het den ^"uVieB™, ghemelde Heere Dovningh gelieft heeft nochfe- neEfpemnce dert date van dien over 'tvoorfz fubjeft aen haere &ic Henry Vergaderinge te prefenteren, aengefien de voor- bonneavon- geroerde faecke uyt de generale mortificatie niet roirpouïfti- verder was geeximeert dan dat het de gheinteref- vreleur pro- feerden inde voornoemde twee Schepen vry bleef c" entime· haerjgentameert proces als boven te moghen ver- volgen j foo hebben haer Hoogh Mog. echter ten overvloet, foo uyt civiliteyt als om de ongefon- deertheyt der voorfchreve aólie , des te k aerder allenthalven te doen blijcken , de voorfz ghepre- fenteerde Memorie gheftelt hebbende in handen van Commiflarifen uyt den haren , oock door defelve Commiflarifen in'c bywefen van Gecom- mitteerden der geoöroyeerde Oofi-lndifcheC^m- pagnie defer Landen , met den meerghemelten Heere Downinghj terprefentie vaneen der;voor. fchreve gheinterefleerden , geadfiileert met drie diftinéte Advocaten ^ nochmaels conferentie doen houden '> alwaer de voorfchreve iaecke de novo in'c langhe gedebatteert geweeft zijnde byde ge- melde Heere DoiPningh wederom, conform'tge- declareerde van haere Hoogh Mog. van den tme* en tvintighfien lunii voorfchreve ende fisenfaiin' tighfienAviguüi daer aen volgende, met de rede- ;
ncn da ft toe dienende > voor affcheyt verklaert is,
dat |
-ocr page 96-
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-veernghfle BoecL· 77
|
jèÓJU. dat de felve Hecren CommiiTarifen niet konden
__oordeelen de faeckc vande voorfchreve geinterefleer-
deneenichfinrs gefondeerttezijny jae felfs niet mee cenige fcbijnvanredenen gepallieerc ce konnen werr den, mee by voegiiige nocncans dat fay foo verre de fcWcgcintefeiTeerdenfouden mogen genegen wefen haere gepretendeerde adie verder te vervolgen > dat het haer vry ftonde, conform 't voorfchrifc van 't voorfz. Tradaec, fulcks te doen voor den ordinaris compecentea Rechcer in conformite vande Wetten ende coftumen defer Landen. Gelij ck dan oock hare Ho. Mog. haer ón vermindert ende fonder prejudicie van't gene by't voorfz Traöaet dienthalven in ma- niere voorfz gcconditioneerc is, t'allen tijde bereyt iulien houden > om foo dick ende mcniclimaei het den meergemelden Heerc Z)fljr»i»g^ j ofeenighMi- niftervandenHooghftgedachte Coninck fai komen te difireren, aeudefelve door haere Gedeputeerden handttaftelijck aen te vi^yfen dat den Staet over de voorfz faecke, notoirlijck buyten alle reden, jae felfs fonder cenighe fchijn van rechtmaticheyt, langher moeyelijck gevallen wort. Aldus gedaen ende gear- refteertter Vergaderinge vande Hooghgemelte Hee- ren Staten Generaci in 'sGravenhage den vierden]mY Jiflien houden vier en fefiigh.
De Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den doorgeficn j geexamineert ende overwo- PioTcbii- hebbende verfcheyde Memorien by den
r eii in Heere Do-wningh extraordinarii Envoyé van den Co- <Smicn ninckvan Groot Brittangien fucceflivelijck aen haer l 'Ïnptiï ^^o· Mog. geprefenteert, houdende klachten tegens «tuaciE^ de Geoétroyeerde Weft-Indifche Compagnie dfefer anciuesi Landen, over ende ter faccke dat haere bedienden ii»arta gewelt fouden hebben verhindert alle trafique aen j'mna ■ focieteyt vande Conincklijcke Engolfche
Avanturiersopde Kulle van Gunea, ende fpecialijck aen de Schepen Charles, Jacques GoàQ Maria, heb- bennaiiogenomen rapport vande Heeren hare Ge- deputeerdendie over'tfelve iubjeft met den gemel- ten Heere extraordinaris Envoyé, terprefentie van deGecommicteerden der voorfchreve Geoöroyeerae Weft-Indifche Compagnie in conferentie fijnghe- weeft, ende na rijpe deliberatie daerop gehouden > goetgevonden den felven Heere extraordinaris En- voyé mitsdefen bekent te maecken dat haer Ho. Mog. genegen zy η, ende gaerne fullen fien, dat niet alleen over 'tgepafleerde ontrent de voornoemde drie Sche- pen totredelijck contentement Vande geinterefleer- den by interventie van fyne Majefteyt, ende van hare Ho. Mog. of van der felver geauthorifeerden > inder minne gehandelt, maer oock volgens de aenbledin- gen door den meergemelten Heere exrraordinaris Envoyé uyt den naem ende van wegen den hoogbft- gemeltcn Coninck, ioo by monde inde voorfz con- ferentien , als by gefchrifte in deflelfs Memorie van date den fevonden oude ofte den feventiende» nieuwe ftijl der voorlede Maendtaen hare Ho. Mog-gedaen> metdcfelveeengoetenfalutair reglement gemaeckt moge worden, waerdoor diergelijcke ende alle an- dere ongemaciten tuflchen beyde de Natiën voor't toekomende, foo veel doenlijck , werden gepreve- nieert, verfoeckende dat hy Heere extraordinaris Envoyé voornoemt'tgene voorfz is, aende hooghil- gedachte Coninck favorabelijck gelieve te rapporte- ren, oock met verfeeckeringe dathare Ho. Mog. van hare zyde de fake daer heenen fullen helpen fchicken* ten eynde voor het toekomende alledifordres en ver- onge ijckingen tuflchen beyde de Natiën, door goede ende falutaire precautien verboet, ende voor 'tgepaf- fserdecenen ygelijck na reden ende billijckhcyt,con- tentement gedaen moge werden.
Aldus gedaen endè ghearrefteert den vyfden Juny fifiien hondert fes en fefiigh.
E Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den doorgefien, geexamineeït ende overwogen hebbende verfcheyden Memorien by den Heer |
Dvtpning extraordiearis Envoyé van den Coninck van 1664·. Groot Br//i<i»7;/>» fucceflivelijck aen hare Ho. Mog. gheprefenteeri, houdende klachten teghensde Ge- oétroyeerde Ooft-indifche Compagnie defer Lan- ^Boptn- den , over, ende ter faecke dat twee diftinÖe Engel- 6e ti' fcheSchepen, 'ceeaegenaemtde Heo^w/, en'tan- ^'"''f" dere de Luypaert, beyde t'zijner rijdt het ghemiinl jueuii»» gchadt hebbende na Poritf op de Kn&e wm Malabar , ïlup- omme van daer afte halen de ladingedle gefcyt wert f^'^'· aldaer tegens hare aenkomfte gereec gheweett te Zyn \ daer inne door de bedienden ende Oorloch-Schepen vande voojfz Geoöroyeerde Ooft-Indifche Com- pagnie defer Landen , fouden zyn verhindert ende belet geworden ; hebben na ingenomen rapport van de Heeren hare Gedeputeerden die over 'tfelve fub- jedt met den ghemelten Heere extraordinaris Envoyé ter prefentie vande Gecommitteerden der vooilz Geoétroyeerde Ooft-Indilche Compagnie in confe- rentie fijn geweeft, ende na rijpe deliberatie daer op gehouden, goetgevonden den felven Heere extraor- dinaris Envoyé mitsdefen bekent te maeckeh , dat hare Ho. Mog. genegen zyn ende gaerne fullen fien , dat niet alleen .over'tghepafleerde ontrent de voor- noemde twee Schepen tot redelijck contcatcmenc vande gheïntereflèerden > by interventie van zyne Majefteyt ende van hare Ho. Mog. of van der felver geauthorifeerden, inder minnegehandek, maer oock volghens de aenbiedinghen door den meergemclteit Heere extraordinaris Emieye uyt den nameende van wegen den hoochftgedachten Coninck, foo by mon- de inde voorfz conferentien, als byehefchrifte, in deflelfs Memorie van dateden fevenden oude, ofte den feventiendtn nieuwe ftijl der voorleden Maendt j aen hare Ho. Mog. ghedaen, met defelve een goet eedefalutairri^/CTWffwi gemaeckt moge worden, waer door diergclijcks ende alle andere ongemacken tuf- fchen*beyde de Natiën voor het toekomende, fo veel doenlijck, worden geprevenieert 5 Veffoeckende dat hy Heere extraordinaris Envoyé voornoemt 'tgene voorfz is, aende hoochftgedachten Coninck favo- rabelijck gelieve te rapporteren, oock met verfeecke- ringe dat hare Ho. Mog. van hare Zyde de faecke daer hpcnen fullen helpen (chicken, ten eynde voor het toekomende alle difordres ende verónghelijckingen tuifchen beyde de Natiën door goede ende falutaire precautien verhoet, ende voor 'tgepafleerde eenen yegelijck nae reden ende billickheyt contentement ghedaen moghe worden. Aldus ghedaen ende ghe- arrefteert den vüfdeH luny βίΙίεη hondert vier en fifti&h.
^e i^eecen fiaec Mog. <3ebemteecben tot be faecfte öan Ëngheiandt, gebben ben twaelfden junytccBecflaDccmge gecappoitceri / Datöefelbe nu eenige Daggen am Den anbecen / op 'becfcgrpDe 'efllen / inDegcontgaDùen naegt)enenDeeeIegeHt=> jegit banbr faec&e ren principalen / caechenbe be Ibcgeepen Bonne Efperance enbe Henry Bonnea- venture met alle be recroada Daecapt)ao;befengge:> ballen / enbefulc&^infpecie mebe t'ggeaUegeecbe ban beal^eecc Downlngh obet 'tboojfs fubjert/ becbatinbecfcüepbeniBemocien / enDe toel boo;< namentiych in feeehece ceplique bp t)em ben dertien- den IQep feftien hondert twee en feftich een tjaece üo. Hl^og. obecgDelebect met be (luchen baec toe bienenDc / DatmcOebp.Deboo?f5 befoignebantgbt tot tüDt üiacen befcgepDen alle be üeecen alfiiec aen* tuefenbe <i?ebeputeecben banbe refpeetibe Sjobin» tien / DieaochDoomaen^incompetenten ggetale/ gacc Daec bp^babbenïaten binden / bat befetbe i^er· een gaeie l|a. Jgog. €iebeputeetDen niet gabben bonnen binbeneenige beminfie cebenen ban tbjgr' felingeomteenecbecenbe ptcemtoice cebenencnbe allegatienbeebatin gate Üo. Mog. antteoo;beDea twee en twintichften 3ÌUn0 be^^aet^jieftien hon- dert twee en feftich obtc'tboorfs fubject aenöe ggea melbel&eec Downingh gegeben / enbe be naecbcce conficmatieban bien / ben fes en twintichften
Φ 3 auftp
Berm»' Cina ban Ëeei; ll$o-Mo oBer
öOneel- te latten. |
-ocr page 97-
S A Κ ΕλΝ : vilö "S Τ A E Τ
|
16^4,. CufipDÉ^fcïtjcnSiaer^ öaerop cetioIgBt / mitfBO= ,■ ^ Dcc^inDietìanOfiivicrdenDefccfoepcnùeJllèatnDt; ÜJaet op BeöfliDccerct jtjnDe / goetacüonDen Dat bp be boojf; boo^gaenDe anttooo;Den fouDe taccDcn oepecnPcECt/ cnöc bat Bien cmtjetminbert Oe gcinclte ÏJcercn öace ^a. .Ilöog. «©eDcputeecDeη berfocbt en gelali toiecöcn / i)ct fotntniei; ban't boo?f5 öaccliéöeti oebefoigncftbc te Jjccbattcnbp gcfcÖ?ifte / ombooj öen l^rece üan Gogh, Parabe iu qualitcpt aljf ^m» baflTabcuc <©jbHiaci^ ban beftii ^taet op fijn bectreft naeiEngelandc, aciiben ïtoninch ban (iJiiJot 20jit» tangientecöanbtn oöefïclt / enbe 3i)neJ«lSajeHept ϋαεε Doo; bolhomentlticft obecuipgbt te mogen tDec=' ben / bat baec i^o. .ilBog. bupten alle ceben enbe bil« lichöiptobec bEöooifsfaecftclangeiMUOcpelöcft ge» ballen tniecbe» ; cnbe nabemacl rcbtcc Oe faccfte ban Deboo?f5ttofe ^icljepen aenbe jUbc ban Engdandt fclieen opgljenomcn en geb^ipclu te mecben tot een ïjctcpt om jcgcnsS befen litaet ecnigc onbjunbelötlte p^occbucenbpiien IjanDt te nemen ì batotiecfnlcU^ De cStaUieecben ban befen ^taet / bic in fulcften ca^ balgen^ gemaecltte iSractatcn/ becobligeert foubcn toefen foobanige p^ocebucen te helpen afüoeren / ban De gelegentöept bec boozfj farche / fommiecltjch glje» conficmeect / enbe bat ten Dien fme aen be i^eec fHm» baffabenc Boroel, mitfgabet^ aen Dc öcfjbenten Hcyns enbe Ie Maire, coppelljcli toegefonbeη fouben inecbenDebooJoecoecbeanttoooibc ban ben twee en twindghften ^unp feftien honderc twee en feftich en ben vierden b£fe^/ met be fiuffienbaer toe fpecteten» De/fll^ mebebejaSiffiben opbeboojfj bagenaenbe ©oogöPgemelbe «Conincli ban <i5?aat 25?ittannien gcfcUjeben / mitfaabec^oocftbcantmoojbeottccbe betoufle^cljcpeii / Hoopwcl, Charles, Luypaert, Jacques enbe Maria op Den vijfden bitageatce(ìccct / enbe be memocien bp ben gcmelten ïleece Downing be^ anbecen baegö^ aen liace l^o. J0og. göep?efen= tem / omDecefpectibeConingenban Vranckrijck, Sweden enbe Denemarcketi, op't fonbament banbe t)oo|f5 gemaechte ^lliantitn banbe bjate bcfcljapen» gept Dee booifs faeebe bebooten te infojmecen ! enbe fiaecejlföajefleptenbeopceiöte enbe coomplatfante maniere ban pjocebecen / ontcentDe Coninc&ban Groot Brittangien booigaen^ gebjupclu/ toel te Doen begtijpen ; Dat meDe ten gfjeldchen epnbe coppe ban DefelbefluclitentecIianDen gefleltfoube bietbenaen be i^eecen l^iniflct^ banbe booQbfigemelbe Conin^ gen alljiet cefibecenbe / bat toijbeci aenbe lüamcc banbe <i5coctcopeetöe Ooft Indiiche Compagnie tot Amfterd. gcfcl)?eöen foubebtjojben / bat befelbeaen· fien^ SSjief^/ ben tibboeact banbe felbe Compagnie toilben Doen bectoaect^ fìomen / gcmunieett met alle De fiuclicn tot be faecften banbe boojf; ^cljepen Bonefperance enbe Bonavonture fpectetenbe. gcbolge ban fnlcj: i^ ge/ielt öf fé Deduftie.
Hooge Mogende Heeren,
Achtervolgende en in voldoeninge van de Re- folutie by u Ho. Mog. den tteaelfdtn defes geno- ftenSe »· " Ho. Mog. Gedeputeerden toc de |
;fec{)tpcM faecken van Engelandc na voorgaende communicatie SSoniie- metdeaihieraenwefendeBewinthebbersvandeOoft- fé^ViiBe indifcbeCorapagniedefer Landen gehouden, inge- ^om- fchrifte vervat het fommier van haerluyden gebefolg- Dontuca neerdeindevoorfzRefolucievanden twaeÌfile» dcìes breeder gcmentioneert, ende fulcx aen uwe irlo. Mog. mitsdefcn voor ooghen te ftellen de redenen ende ar- gumenten dienende tot aenwijfinghe vande notoire ongefondeertheyt ; refiderende in het gefuftineerde van den Heer Dowmngh j Envoyc Extraordinaris van den Coninck van Graot Brittangien, raeckende de twee Schepen de Botme Efperance ende de Hewy Bma- vontur» 3 en 'tgene by ofte aende zyde van Engelandt üyc dien hoofde wort gepretendeert, ende hebben de ghemeideuwer Ho. Mog. Gedeputeerden gcenfinti geraden gevonden haer te verledigen, om pertincnte- lijck cc inquireren waer uyt iefe queftien en diffbren- ten eygeiitiijck baer oorfpronck genomen hebbftij «1- foo fyghemeeiit hebben dat fulcx altans weynïchter tfiÖA^ faecke ibude dienen j alhoewel de Bewinthebberen ' voornoemt ons hebben bericht, ende oock uytver- fcheydeAtteftatiendiede gertieltc Heer Downingh ^ felfs nevens fekere Replijcqueop den veertienden Jefiien hànderttvte enJefligh aen u Ho. Mo. overgele- vert en vertoont heeft, dat het voorfz Schip de Bonne Efperancetot Goa in Ooft-Indien zijnde inden lare jekien hondert drie en t;eertighi is verhuyrt gheweefl: aen den Portugcefchen Generaci fine om in dienft vanPortugael eengoet flental van Portugeefche Soldaten, 'mitigaders der felver Slaven, voorts Portugeefche Goederen endeKoopmanfchap- pen in te nemen, ende daer mede na flimau te varen, om weder van daer nae Goa te retourneren, beyde doenmaels Vyandtlijckeplaecfen vande Nederlandt- fche Ooft-lndifche Compagnie ,· dat het voorfz Schip daer op ghekomen zijnde inde Stra'et van Malacca , ecnpiaetfe de ghémelte Compagnie toebehoorigh , ende de Minifters van dien daer van, mitigaders van de Goederen van Contrebande daer- inne ghelaeden contfchappen bekomende, ende fpecialijck mede dat fy den Capiteyn Generaci L.oujsCaTveUedeZouJa op hadden, gemeent hebben na het Volckeren recht be- voechttezijn , te cyflchen ende te vorderen, over- leveringh vande fel ve, waer toe, alfoo de Engelfche geehfints wilde refolveren, in voeghèn dat nae ver- fcheyde aenmaninghen ende proteftacien daer over ' gevallen, die^vandevoorfz Compagnieeenigelofle fchootendoende, endede Engeifchedicrop in ernft antwoordende foodanigh, dateenigeMatrofendaer over gequetftzyn geworden, 'tgevechtaengegaen, 't voorfz Schip genomen, entot^i^teie opgebracht Ì£ geweeft.
" Ende belangende het Schip de ίίί»Γ>·Β«!Μνί»ί«Γ<τ> dat het felve in den voorfz lare feflienhojtdert drie en veertigh ontrent het Eylandt Mauritius is geftrandt y ende by den Schipper ende 't Engelfch Scheeps Volck t'eenemael geabandonneert, met fchriftelijcke ver- klaringe dat fy haer leven nietin perijckel wilden ftel- len om daer van yets te fai veren, ende dat fy dien- volgende wel mochten lyden, dat het Volck vande voorfz Nederlandtfche Compagnie haer beft deden om't voorfz Schip ofte dc ingeladen Goederen van dien, foo veel doenlijck te bergen , gelijck daer van oock yets is gefalveert, doch na 't bericht vande Be- winthebberen voornoemt, van weynigh belangh, foo als hier na breder fai worden verhaelt.
Van gelijcken fullen de voorfz uwe Ho. Mog. Ge- deputeerden in defen voor by gten de redenen waer- omme defe faecke behoorde aengefien ende gehou- den te worden voor afgedaen en gemortificcert door de Traöaten in den jare feflien hondert -vier en v'^tgk ende fefittn hondert negen tn vijftigb met Engelandt gemaeckt, alfoo alle defel ve redenen vervat ilaenia de antwoorde die u Ho. Mog. in den jaere feflien hoof dert twee en fifiigh, dien aengacnde aen den gemelten HeerΧ>οΐρ»/Λ5ί^hebben gegeven, gedateertden twee entvintighflen luny deflelvigen laers, maer alleen kortelijck feggen, ghelijck in de voorfz antwoorde voort breder wort genarreert, dat de faecke geheel ende al inder minne is afgehandelt ende daer over een finael Accoordt getroffen, tuflTchen de gemelte Compagnie ter eenre , mitfgadersy^foi Pergent enda David Gouhard, foo voor hem felven ende ais procu- ratie hebbende van Wiütat» Conrten ende andere gein- terelTcerden in de voorfz differenten , ter andere zyde, ende dat voor een fomme van v^en tachtïgb duyfeat Carolus guldens, dieoockeflfedliveis betaelti luydende 't voorfz Accoort, mitfgaders de Aéle van Borghtocht de Ordonnantie en Qmtancie daer onder gevoeght, alsvolght,
Λ Lfio differente» entfiaen fijn tttfféen de JE. Bewint- J;\hebberm vande Nederlandtjche Geoihoyeerde Οοβ- Indifiit Coptf. ter eenre; mitfgaders de EyUcoh
Pei'- |
-ocr page 98-
|
ÌÌ<ÌA· Pergens» bift David Goubard , fio voor hemfeheni
__gadeahpfocttratie hthhnde van dt» E. William Cour-
ten j eudtanderegeintereifeerdens inJegemelte dijferen- ftntoï Londen , ter andere z,ydea ', ter faecke van Jeec- ]i(r Schip geeaemt l'Efperance, /» den Jave feftieii hon- gert drie-cn vèertigh worledèn , ontrent de Stadt Ma- lacca vande Miniflers vande gemelto Compagnie, ■ óm re- denen daer toe dienende, met fijn ingeladen Goederen aen·
dat de voornoemde Jacob Pergens , ende Goubard yergaderingevande Seventiene, de gemelte hare pre- tenfienomeenmael vande filve afte zijn eyndelinge te- groot hebbende op een Somme van hondert duyfept
dtns , endedaerepgehoort zyndedeprefentatien 'vande \
gemelte Vergaderinghvan t'ierentighduyfenc guldens, \ na dat hare Ed. de refierende diprende dertigh duyfent j guldens, al ende geheel ae» de uytj^raeck vandefi Ver- | gaderinghgefibmitteert hadden, aende voornoemde "Per- ' gens ende Goubard voor alle de gemelte\hare pretenfien tnde aenkleveft van dien. egene uytgefonderti cfghere- ferveert by defen toegheleyt hebben de fomme van vijf en lachtigh duyfent^a/i/fwi, mits voor den ontfangh van de gemelte penningen, fieüendefiifffante cautie vooraBe mmoninge, alle Hieelcke bj de gemelte E. Pergens ende Qoxxh^xàgehoort-fynde, daer mede contentement genomen hebben, alles ter goeder trouwen, fonder arch ofte Ufi, fijn daer van gedaen maecken twee aUeejts luydendeAHe», en de wederzüdts tuffchen ghemelte parthyen ghetey ckent binnen Middelburgh in Zeelandt den achticnden Septem- ber feftien honderc negen cn veercigh, eude'was on- derteeckent
lacobPci-gcns. i?avid Goubard.
1. C. Hayman iacob Rogh, ï.'Sonilacn Coiirien. P, D.Caipcntier.
r. van Santen. Adii»eii3efmc. , I.FreilcksAbbekirck. Herke ΛπΓι Noortlint.
Copie der Borgbtocht,
IciOndergefchrevefiellemy filve Borge in volle For- fneever devoorfz viifctmchtighduyicntguldens , den t wintighften September feftien honderc negen cn vcer- tigh, ende was enderteeckent
PietcrBoudaen Courten.
Cope der Ordonnantie.
He Trtfiriers gheJieven ie betalen aen den Heer lacob Pergens, de Somme van veertien duyfent een hondert fes en feftigh Ponderi dertien Schellingen, vier groot vlaems, ende dat volgens het ContraH ter Vergaderingh va» de Seventienegemaeckt, in Middelburgh J Adi tWin- tighften September feftien hondert negen en vecrtigh, Ilias onderteeckent
lacob Hcyman.
Nicolaes vander Merö. Sommapond, - - -13 -
Onder fiom,
IckOndergefchreve bekenneden Inhout dtfis Ontfan- ghente hebben in Middelburgh Adi twintighften iift- tember feftien hondert negen enivecrtieh, Onder- teeckent
, lacob Pergens.
Devoorgeroerdewoordevan u Ho.Mog. metde Itucken daer toe dienende, ende onder andèren me- oe tvoorfzAccoordtaenden.gemelton HeeriDow- «'nghm handen geftelt zijndegcweeft, bevinden de v^rfzu wer Ho. Mog. Gedeputeerden dat het fel vc Accoordc geenfints by hem ontkent, of in contro- vcfüc ghctrocken wort, ghelijck 't felve oock inder |
daer niet ontkent ,ofte in controverfie gctrockenkan
wordeh,, edoch dat echter by hem gefuftitieert wort _
het felve Àccpordc nul ende invalide towefen> fon- der daer Ïoe nochtans eenigh ander fondament t'alle- gueren, dat'tfelvefoude lijn gemaeckt, cerftelijck cum non domino ende ten tweeden, meteen Per- foon dieallànge jaren te vooren banqueroct foude |yn geweeft. '
Wordende het eerfie door den Heer prnrfingh voornoemt daer mede riaerder geadftrueert, dat de yoornòémde Courten fyn rechttoe beydede vpbrfz Schepen ciade inghelade Goederen, al in den jaere fefiien hondmveertigh met confcnt ende toefteramin- ge wAn-.SiiEduard Ijidleton, die daer op al voor date van dien by formeel contrad gheaiEgneert was ghe- weeft, foudèhebben gecedeertendeovergedacngc- hadtaenPtfw/wP/w^ar i ende "den ielven Pindar daer door eygenaer daer van geworden zijnde, den voor- noemden Courten naderhant daer van niet heeft kon- nen noch mogen difponeren, ende dat oock by ge- volge met hem foodanich Accoordt niet validelijck ingegaen heeft konnen worden. Infonderheyt niet daer den fel ven Findar meer. als anderhalf jaer voor date van't tóaecken van dien, door een notariale in- finuatie kènniffe van zyn gekregen recht aende Com- pagnie hadde'gedaen.
Ende aihoevrel het voorfz argument "alfoo voorge- ftelt van gròote kracht ende éfficatie fchijnt te wefen , foo hébben fapchtans;deopghemelte uwer Ho. Mog. Gedeputeerden klaerlijck befpeurt , dat de faeclje wel ingefienende in haergrónden geexamineert zijn- de, het felve t'eenemael liomt te co rrueeren ende tc verdwijnen.
Zijnde wel waer, datiiaerluyc vande,voorfz ber fcheyden j by den gemelten Heer Downingh gepro- duceertinden ]ittfifiien hondert Pmee enveertigh, pp den negeittiendenOecemher tot Londen in Engelandt, ingegaen ende gemacckt is feecker ampel ende breedc contraft , tuflchen de voornoemden Wtllient CourteH Schlicknacp ter eenre, Sir Èduard jL/<//<?/e» ter andere, ende den vöornoemden Λ> ΡΛ»/Ρ/βίώ:ίί ter derde zy- de, daer in ghepermitteert zynde, dat den voorfz Courten, aen den voorfchreve P/Wer fchuldighwa» een fomme van acht entwintigh duyfent acht hondert pondt fterlinghs, onder afcreck van een fomme van vier duyfent γοηι fterlinghs, tot voldoeninge vande welcke voor reeckeninge van den felven Findar , na Livorne verfonden waren twee kondert Balen Peper > den felven Courten by het felve contrail feyt en ver- klaert, dat boven de verfeeckeringh die hy terfaecke vande refterende een en twintigh duyfent ende acht hon- dert pont fterlinghs, door de borghtochte van eenen Samuel Sommei haddc gegeven tot betuyginge, dat hy genegen was, hem a le verdere verfeeckeringc we- gen de voorfz fchult ende de intereffe van dien te ge- ven, mitfgaders den felven van alle fchaden endein- tereflè te bevryden, hy met wilie ende toeftaen van den voornoemden Ι,/Λί/ί». endeneffens den felven aen den Voornoemden Findar was gunnende, verhan- delende ende verkoopende alle foodanighe Schepen met haer toebehooren, als in het voorfz contratì ftaen geexpreffeert, ende onder defelve de Bonne Efperanct tnàt Henry Bonaventura, ende dat met alle de Goe- deren ende Koopmanfchappen in de voorfz Schepeu geladen voor't vrachten, voordelen, provenuen ende retouren.
pan hoewel de woorden in de perioden wat breedt fchijnen te gaen, en mede te brengen een overdracht van abfoluten eygendom^ fo blijckt nochtans uyt den gantfchen contenu van'c idiftrument, dat de mey- ninghe ende intentien vande contraöen niet ander» noch vorder is gheweeft, als dat het voorfz tranfport alleen foude dienen tot een Woote verfeeckeringe , ende dat niec alleen uyt de woorden die daer even te vooren gaen, ende niet anders als van eeae verfeec- keringe fpreecken , maer voomamentlijck ende uyc het geene voort daeraenis volghende, aJiwordende voor eerft expreifelijck gellipuleert, dat de difpoil- <0 4 tie
en OORL OGH. ^tPier.en^mtMe SoecL ή 9 |
-ocr page 99-
SAKE Ν van S Τ A E Τ
|
%66^· retouren of provenuen foude blijven aen
' Courtea (tnd^ Lidletoa i dieoock fouden mogen vol- llaen > mirs betalende aen den voornoemden Pindar. uycderecouren van beyde de voorfz Schepen fooda-; danigefomme, endedacopalfulcketermijnen > als hec voorfz contrai brccder uytwijft, te weten, uyt deretouren vande Bonne Efferance drieduyftnt pont fterlinghs , ende uyt de retouren van de ^onneavon- turetweeduyfendtendemyfhondert pondc fterlinghs y te (amen vijf duyfent v'^f hondert pondt fterlinghs , ende dat in twee termijnen , ende fonder dàt den voornoemden Pindàr eenige adie ofte pretenfie op het overige foude hebbenjofte datmen gehouden fou- de fyn aen hem eenige reeckeninghe daer van te doen ofte geven.
So ende gelijck alles klaerder mede bracht de perio- de van't voorfzcontraót hier na van woorde te woor- degeinfereert.
Tot nutlckeneynde noch vorder gheaccordeert is'hy ende tujfchen Ρ art hy en in de jen, ge/ijci oock den voorfz Paul Pmdarj Tfor^eOT, fijne Rxecuteurs^ Adtttinifirateurs ende gheejjtgneerdens, contraheert, belooft ende accor- deert aen eTide met de voorfx, Willem Courten ende Er duard LiAition Ridder > hare Executeurs ende Admini- firateurs, ende elck een van hun by defen jeghennuoordi- ghen, in casde voorfz, Willem Courten j ende defen Ridder Ëduard Lidleton, efyemandt van hun > hare, efyemandt van hare Erfgenamen, Executeurs, of Ad- minifireteursvan tydt tottijdtt als de voorfz, refpe&i' vtlijck ende i»V by fonder, /ùllen ketren uytOofi-Indie», ende dé hoven-gheroerde > of fiodanighe andere flaetfen ende goederen, φιΐοβ ende aen Landt ghebracht fuUen ■toefen tot Londen, of elders. fVaer door de Policien of 'Brievenvanaffeurantien {défelve refpeÌìivelijckconcer- nerende) komen te expireren , ende nul te ivefen , -wel ende deughdelijck fuüen betalen, of doen betalen uyt de goederen en koopmanfihapfe», geladen of te laden, ghe- Jcheept ende ghekeert 'tn de νοοφί refpeBive Schepen ende uyt het prevenu va» dien , aen de voorfL· Ridder Paul Pindar, fijne Executeurs, Adminifirateurs ende Geaf· figneerdens, de refpeSive Somme aettige Engelfihe mun- te, hiernai» dejèn uytgedmckt, op alfulcke tydenende in foodaniger voegen ende manieren ; als hier na in defen viertgemelt, gelimiteert ende geffielt. Teiueten, van ende uyt de goederen ende koopmanfchappen gheladen ofte laden, ende keerende in't voorfz Schip , ghenaemt de Loyalcy van Londen, ende het prevenu van dten, de SowwiTrtwduyfent ponden , van ende uit de goederen
'm't voorfz. Schip de Bon Efperance, aliàs de goede Hoope van Londen, ende pre venu van dien, de Somme Kd»drieduyfentponden; namentlyck, vijftien hon- dert ponden in een Maendt na het retour, arrivement , ende lofftnghevan'tfelve Schip, endede refi erende y\\Ì- ticn honderc ponden , in t-wee Maenden na foodanigh retour, arrivement, ende lofpnghe deffelvtgen Schips , van ende uyt de goederen ende koopmanfchappen gheladen ofte laden, ende keerende in^t voorfz. Schip, genaemt de |
na dieswegen is uytgedruckt, fonder eenigh ielet, meeyt ΐχ5(54(, ηφ> oppofitie of interruptie vande voorfz Ridder faul Pindar , Executeurs, Admimftrateurs. ofte Ge- ajjigneerdens, of van yemandt der felver, ende fonder eenige Reeckeninge, ofyetvies anders te doen betalen , of geven dienaengaende aen hem, of aen henluyden, of aen yemandt vandefelvi^e,
Ten tweeden, dat den voorn. Pindar in geenderley manieren foude dragen of lijden eenige fchade of ver- lies door Schipbreuckof anders ce vallen, maerdac defelve alle fouden worden gedragen ende geleden by den voornoemden alleen; luydende de woor-
den felfs, alsvolght:
Nietteminfio is vydersgeaceordeert ende verklaert hy ende tujfchen Partyen in defen, dat de voorfz. Ridder Peul Pindarfijne Executeurs, Adminifirateurs, ofte Geafiig- neerdens, in geender^ manieren fuUen dragen φο lijden eenipfchadeofverlies dieder foude mogeu gheheuren door eenighe fchipbreuck ofte anderfints, over devoorfaver- haeldefaecken, maer fuUen elle foodamge fchade ende ver- lief en, by aldiendatter eenige mochten vaUen, gedragen ende geleden voorden, bvdevoorfii Willem Courtea > fijne Executeurs ende Admmfirateurs, (é'Ct
Ten derden, in gevalle den voornoemden Courte* ende Lidleton op de voorfz geordonneerdeitermij nen geen betalinge foude komen te doen, dat als dan P/»- de Goederen wel fai mogen aenvaerden endebe- neficeren, om de bedongen Somme daer uyt te con- fequeren, maer gehouden blij ven het overige uyt te keeren en te betalen aen den voornoemden Lidleton, . ofte fo als de woorden dienaengaende nader didtercn « die hier na volgen.
Zijnde'hy defen noch verder geaccordeert by en tuffche» Parthyen voornoemt , in ghevalle de voorjh Willem Courten ende Eduard Lidleton Ridder, hier na t'eeni- ger tijdt in gebreecke fouàe mogen blyven te bet alen fooda- mge Sommen vanfenningen in defen gementieneert, die verfchijnen en te betalen fuUen zijn op't arrivement ende lojfenvanhotdanigeder voorfz. Schef en , contrarie de op- rechte intentie ende meyninge van defen ]egem»oardigen, dat als dan op ende na foodanighgebreck van betalingh der voorfz. Somme vanpennmgen als voerfz. is, het vry ende geoorloftfalfiaenaen den voorfz. Ridder Paul Pindar , fijne Executeurs , Adminifirateurs , ende Geaffigneer- devs, van ende uyt de voorfz. Goederen ende Koopman-
ende Koopmanfchappen geladen cf te laden, ende keeren fchappen , gelaten ofte laden, ende keerende in alle ende
Wenry Bonavontura van Londen, ende prevenu van ! teurs ende Adminifirateurs, teeghens of ter faecke van
dien, deSommevan tweeduyfent vijf hondert pon- jj.j--------·-----------^i.j...
den, in eett Maendt na het retour, arrtvement j ende loJfinghevanUvootfe· Schip, endede refierendeàuyieot ponden , in tiuee Maenden na foodanigh retour, arri- vement , ende lofjinghe dejfelvigen Schips, van ende uyt de Goederen. ^c. Dat als dan ende in fulcken gevalle van betalinge der voorfz. ref^eBive Sommen > van ende uyt de goederen en koopmanfihappen,geladen ofte laden,en keerende in de votrfx. rejpeélive Schepen, in voegen ende manieren als vooren, het vry ende gheoorloft falfiaen , aende voorfz. Ridder Έ.ά\ΐίίά1^ϊά\ηοα fijne Executeurs ende Adminifirateurs 1 rufielijck ende vreedeli/ck te hou- den, hebhen ende ghenietentn fijne of henluydpr handen ende pojfejfie, aüe ende yeghelück de vordert tpde over- blyvjende Goederen, Waren ende Koopmanfchappen {ho- ven de gene die aende voorfz. Bidder Paul als voeren t moeten hetaelt worden ) geladen ende te laden indi voorfzi rtfpeSive Schepen. tta btheeve ende ter intmifj els httr
foodanigh Schip ofSchepe» dieder gearriveert en entladen fuüen viefen , na alfulckefauten van betalinge alsvoorfss. is, metaUeredelijcke koffen endeongelden uytghegeven ter faeckevan dien, ende fai de voorfz. Ridder Paul Pin- der fijne Executeurs, Adminifirateurs, ofte Genffigneer· dens, al het vorder fuperplus, datby hem of henluyden faiontfangen ^nde ghenotenzijn, betalende endeuytke- rende, of doen hetalenendeuytkeeren aen dt voorfz, άΛ\χ· ard Lidleton , fijne Executeurs ende Adminifirateurs, of aen yemant vendefelve, ^c.
Ten vierden , dat hy rghehouden foude fijn van't gene hyt'elckens foude komen teomfanghen of aea hem betaelt te worden, aen den voornoemden Cour. ten.ende Lidletm, tc geven fync;quitantie.ende]de· charge;
Ofte gelijck het Contraö fprceckt in navolgende, woorden.;
yegelijcke der voorfa Schepen, ghearriveett ende ghelofi zyncie , nafoodanighefaute van betalinghe , alsvoore» aen fich felven of hen filven te voldoen^ fio v>el alfulcke gelden aljfer achterfiaUigh ende onbetaeltfuüen wejen aen de voorfz. Willem Coürten ίπΛ Eduard Lidleton Rid- der, IVegens of ter faeckevanfoodanigh Schip ofte Sche- pen s als mede alle ende yder fiodanighe andere Sommen van penninghen, alfferverfchenen ende te bet alenfuilen wefenaende^voorfz. Ridder Paul Pindar, fijne Execw |
-ocr page 100-
|
■ Zijnde necheeHdrachtelyckgeaccordeertbyeHdetuJfchen 16 64· Ïmbyett in defe» , ghelijck oock de voorjz, Paul Piu-
"-- d'jr, worheni. fpie Erfgename» Executeurs inde Ad-
mimfimteurs 1 vorders contradesrt, behOft ende geac- (ordeert aen ende met de voornoemde Willern Courten ende Eduard Lidlecon Ridder . hàfe Executeurs ende Adrniniflrateiirs by defeKtegeHvioordigen : Dat hy Paul Vïndir Ridder , zyt/e Executeurs, Adminifirateursmde Gealjigmerden > of yemandt van henlieden , fuUen, en irnUen v/in tüdt tot tgdt na of henlieder ontfangh. vanfiadajiig'he Goederen ofteKoofmanfihappen, fomme cfiefommtn vanpenningen van den voorfchreve Willem Courten etide lictuard Lidleton Ridder ^ hare Execu- teurs ofte Adminifirateurs, of yemandt vendefelve > in tmnderinge ende op reecke?itnge vande voorfx, fchult van vieren twintigh duyfent, acht hondertponden r,eer'tfelve biUickeneyfeverfocht luordt, maecken ende geven, ae?i de» voorfi Willem Courten Eduard Lidleton Ridder , hare Executeurs ende Adminifira- teurs, of yemandt vande felve , des begerende quitantie of decharge, voor foo veel defehighe fchuldts ■, als hy Vaul PindiT Ridder, xyns Executeurs ende Adminifira- teurs, ofte GeaJJìgneerdens, vantydttottydtfuUenont- fangkm ende hem hetaelt-worden door de voorfx. Willem Courten ende Eduard Lidleton Ridder . hare Execw teurs ende Adminifirateurs 1 ofteiemandt vande felve, volgens de -ware intentie ende meyninghe hier vooren •Oet- klaert, é't.
Ten vijfden, dat wanneer de voorfz volle fchuldt aCD den voornoemden Vtndar foude fyn voldaen, hy alfdanàen den voornoemden C<7ttr/i» ende >
füude moeten overleveren »lle de Obligatien en ver- fekertheden dien hy dacrvan tot lafte van den voorn. Courten\n handen haddc, foo oock betalen alle'tgene uytte policen van affeurantie, of eenige van dien, fou- de komen over te fchieten, in voegen de woorden van't voorfz Contraft infgelijcx brecder uyt wyfen, cndo hier na volgen ;
Ende-itiyders dat hy Paul Plndar Ridder, zijne Exe' cuteurs ende Adminifirateurs, fuUen ende willen van tyd Tot tijdt ter begeerte vande voorfg, Willem Courten , ende Ridder Eàmxà Lidleton, haer lieder Executeurs ende Adminifirateurs, ofte yemandt vande fel ve geve», men henluydenen yder van hun , eprechte endt deu^de- lycke Reeckeninge ende Reeckeninghen, van alle fooda· nigepenfiingen als hy Paul Pindar Ridder, fyne Execu- teurs of Admtnifirateurs uyt krachte defes van tijdt tot tijdt fuUen ontfanghen, op de Policien ende Brieven van Ajjeurantie hier inne vermeit ; ten eynde dat foo waTt' neer het blycken fai, dat de voorfz fchult van vieren twintigh duyfent acht hondcrt ponden j metdelnte- reffe teghens acht ten hondert in't jaer daer op verval- len , ende foodanighe koflen en ongeldcn, ais vooren , voldaen ende betaelt z,ijn, dat de voorverhaelde Obli- gatien ende alle andere verfeeckeringen hy de voorfchreve Willem Courten > ofte yemandt anders ghepajfeert, voor de voorfx. fchult gerefiitueert worden aen de voorfz. Willem Courten , ende Ridder Eduard Lidleton , hare Executeurs ende Adminifirateurs, om ghecajfeert en te niet ghedaen te reorden } in laelcken gêvaUe van vollervoldoe?iinghe en betalinghe vande voolf(. Ridder Paul Pindar, voor hem, zijne Executeurs ende Admi- nifirateurs , contraheert aen ende met den voorfchreven ^ì\ìtmCo\l\ten ende Ridder Eduard Lidleton. hare Executeurs ende Adminifirateurs t te fuUen overleveren de voorfz, Obligatien ende verfeeckertheden als voorfz. is, als mede tefuUen leveren ende betalen aen de voorfz Ridder Eduard Lidleton , s,yne Executeurs of Admi- nifirateurs , ofte yemandt vande felve . al het vorder fuperplus vande penninghen ontfanghen op de voorfz Foliiien, of eenige van dien, of anders de voorfzfchuldt •üae vier en twintigh duyfent acht hondert ponden, enalle Interejfen daer op verfchenen, en te verfchijnen als vooren ; neffens alle kofien en ongelden vande voorfz Paul Pindar, zyne Executeurs, Adminifirateurs , of Geafftgneerdens Ì gefchiedendo teroorfaeck vandi voor- verhaeldefaecken j ahoorm Un velleti vtldaen en betaelt |
Tot naeder beveftinge van welcke boven geinfe- reerde perioden het meer gementioneerde Contraft van den negentienden Decemb. fefiien hondert faeeen veertigh in't geheel is fpreeckende.
Uyt alle 'twelcke dan dc voorfz uwer Hoogh Mog. Gedeputeerden geoordeelt hebben daC hanttaftelijck is afte nemen , dat den voornoemden Ïindar by hec voorfz Contraét , noch eygendom , noch poflèlïï vandü voorfz. Sdhepen en Góederen heeft bekomen i geen eygendom, om dat hy geen rifico heeft geloopün, maar alle de fchadetot lafte VanjCwrtew mofte ko- mqn, res enimperit fuo dominò.
Mitfgaders, om dat by fubjena is geweeft het doen van reeckeninge ende geven van quitantle van't gcné hy foude komen te ontfanghen^ Item : omdathy wort belaft met reftitUtie: van't óverige, nefFens de policien van aflêürantie ende diergclijcke,alle/twelck geenfints opeen eygenàer appllcapel is,of in hem val- len kan. Goen poöèffie, om dat Courte» cùàe Littel~ ton de difpofitie over dc retouren exprelïèlijck aen haer hebben gehouden, ende alleen aengenomen hem daer uyt felft te voldoen, mits dat in gevalle fy daer van in gebreke bleve, hem wel toegeftacn is de Sche- pen ende Goederen felfste fullen mogen aéntàften, en fich felven daer uyt betalen, tot fo verre,als hy daer volgens het voorfz Contradt uyt deRctouren van ye- der der voorfz Schepen foude moeten ontfangen,oh- der belaftinge nochtans, vaohetoverfchietende we* der uyt te keren.
Boven 'twelcke de meergemelde uwer Ho Mo Ge- deputeerden noch van remarque geoordeelt hebben, dat den voornoemden Courten by 'voorfz Contradt Ί·ίϊίάϋΏ]·ό.χζ. feftienhondert tvee enveertigh,, foo wel verklaert den eygendom van't voorfz Schip deBonne Efperance, als van alie vordere te tranfporteren aen den voornoemden P/W(ir, aen weick Schip nochtans fooalsfedert gebleecken is, hyfelfsgeen eygendom ter wereldt heeft gchadt.
Gelijck oock ten dien regtiarde het voorfz Ac- coort neffins den voornoemden Fergens, mede is ge- Tai.t:öi.tmeiDavidGoubard, dewelcke aen den voor- noemden het voorfz fchip eygentlijck hadde verhuyrt, mitfgaders decharte partyen daer over ghe- maecktjgiteeckentjende die voor vyftien en een halve Part cygenaer daer van was, ende wat de vordere Re- ders belanght, bchalvcn dat hy den voornoemden Fergens tot hetgunt voorfz is, fpecialijck hadden ghe- machtightjfyn defel ve federt uyt de voorfz een en tach- tigh duyfent guldens, alle mede voldaen ende betae/t, waer van!de acquitene als noch onder de Compagnie beruftende zijn.
In voegen, dat mitfdien in allen gevalle geen andre noch verdere ipcculatien van tranfpólt, of rcël recht, fouden konnen vallen als op de goederen die wegen de voorn. Courten daer inne geladen foude mogen fyn geweeft.
Wekken aengaende den gemelten Heer Daitufingh heeft gelieven te allegeren, dat na de Wetten vaa Engelandt dooreen ümpel felli cranfport of contraft den eygendom fonder eenige bykomcnde traditie o- vergact.
Maerbehalvyidat fulcx geenfints foude over een komen met de bekende regel, quodtraditionibuinon. nudis Pa&is rerum dominiti traasfö-antunende dat meu- blé goederen by hypotheeq geen gevoigh én hebben , dat bu yten des foedanigh recht dc commercie gantfch endegaer foudedeftrueren.
In gevalle fulcx geen plaets foude konnen hebben buyten Engelandt, voornamentlijck niet In Ooft-In- dien,daermen met andere Natten Contradeert, ett daer foodanigh pretens Engels recbt, mits de continu- eie traditie ende leverantie van fodanige goederen, als bevoorens by fimpel contracd in Engdandt albcreytï aen anderen geeranfportecrt foude konnen wciên,no- roirlijck fonder de luine vaa de Engelifc Commercie niet ingevoegt foude konnch woMen, foo oordeclen
boven
cn OORLOG Η. ^tVter^en^-ueemghflêBoeck 8 l
zif«Je, volghens de onrechte mtentie e»di mej/ntHghe van j <j Jefentegenwaordigcn, (^c. _^ |
-ocr page 101-
|
1664» boven dien de meer-gemelte uwer Ho. Mog. Gede-
ώ___ puteerdens dac'c voorfz. gefuftincerde in casfubje£t,
oock notoirUjck komt te corrueren, met of door de claufulen in het voorfz contraél: van den ']iixefefikien hondert twee en-veertig begrepen , waerby klaerlijck te fien is dc wille van de contrahentcn geweeft te zij n, dat noch den eygendom , noch de poffeflSe aen den voornoemden Ïindar , foude overgaen , maer alles acn Cuurten bly ven , en fonder dat den voornoem- den Pindar dienvolgende yets anders of verders, als toefeggingh en belofte van bctalinge uyt het provenu van 't toekomende retour, daer by heeft verkregen.
Zijnde notoir, dat de Contrahenten buy ten hare intentie niet kan gehouden of verobligeertzijn.
Dat voorts fulcks niet alleen het verftandt fy ghe- weeft van partyen refpeöive, ten tyde van het maec- kenvan't voorfz contraft, maer oock naderhant be- vinden de voorfz uwer Ho. Mo. Gedeputeerden daer uyt, dat wanneer't voorfz Schip de Benne Efperance als vooren Was aengehaelt en geconfifqueert, niet den voornoemden findar fich heeft geopenbaertgehadt, omme met de Ooft-Indifche Compagnie daer over te liquideren ofte contraheren, maer den voornoem- den CoHTten. dewelcke tot dien eynde bekomen heeft de Brieven van addres en voorfchrijvens, eerft van 't Parliment of Hoogerhuys, en naderhant van den Ko- ning van Groot Brittannien, breedergementioneert in u Ho. Mog. voorfz antwoort van den fwee en twin- ti^/ten Juny fifihien hondert twee en feflig. waer by iij η hoogll-geaachte Majcfteyt uytdruckelijck verklaert, dat de voorfz twee Schepen en Goederen , niet den voornoemden Vindar, maer den voornoemden Cour- ten competeren , recommandcterde tot dien eyn- lie dat daer over aen den felven Courten fatisfaótie fou- d;, mogen werden ghedaen , gelijck mede by Miflive aen den Heer Refident Bojhelgekhreven, den fel- ven expreffelijck wordt ghelaft voornoemde Pirgewij als het maniement van Courtens afFairen in Hoüaadt hebbende, oock hem Perdici daer inne te raden, en van tydttottydtbehulpighte Zijn na fijn vermoghen. Gelijck dan oock bevonden wort, dat d«i voornoem- den hndar j fich naderhant mede op doende, noyt gc- fufiineert heeft dat^hy by het voorfz contrad eenigh rtcht van eygendom hadde verkregen, ofdatdefelve van Courten op hem, was over gegaen,ende fulcks dat de voorfz liquidatie of accoordt met hemghemaeckt moeit werden, maer ter contrarie verftaen ,dat de ab- folutedifpofitie aen Cümf» was verbleven, hebben- de tot dieneynden eerft flilfwijgende, daer naby pu- blijcke aöen en gefchriften toe geftaen, de hande in- ge can de Nederlandtfche Compagnie met Courten, oock ten felven eynde, alleen arreft gedaen, onder- handen van de Compagnie , op de penningen die de felve by liquidatie of accoordt ( Nöf<i} met den voor- noemden Courte» te maken , foude moeten uytkee- ren , ende dat ( iterum Nata ) niet verder als ter voor- verhaeldc fomme van vyf duyfent vyf hondert pondt Sterlings; mctbevoegïnge, dat die forame aen hem P/Wtfrfoude moeten werden betaek , voor en al eer acn den voor noemden Courten , ofte y mant anders fijnent wegen, daer van yeiswerdegeteltj luydende deadlefelfs, alsvolght:
In denname ·υαη Arjonss Abeels , ah procuratie heb- bende van den Heer Paulus Pindar, Rtdder der Stadt Londen, die aiie en tranfport heeft ixti denHeerV^'ü- lem Courten , Schiltknape van Londen , te arreflerm under de "Beminthebberen van de Oeft indifche Compa- gnie , alle 'tgene fylieden by liquidatie of accoordt met den voorfa Willem Courten ie maecken, over de fwee Schepen, VfWigiMfwi^BonneEfperance, ende't ander Henry Bonavonture j midtfgaders de Goederen inde felve Schepen geladen , aenhemrnoetenvytkeeren, ende dat ter fomme vait vijf duyfent vijf hondcrt/>wii/i» Ster/inghs ; ten eynde de fmme aen den Arreftant in de voorfh qua/ite daer uyt TserJe getelt, voor ende ai eer yets aen den voorfz. Courten , ofteymandt anders fijnent we- gen, daer van taerde getelt, alles volgens het tranfpert daer van zijnde , endede infinuatie ten dien fine aen de ^mfx, Btwinthebberengedaen door my endergefchrtve : |
Gedaen defen eerften OBober , anno fefthien hondert achten veertigh. WasgeteeckentGoica Daniel Bode.
Welck arreft bevonden wen by Schepenen van -iiw/fri̫wvanwaerde tezijn verklaerdt , gelijck dc aiite daer van gedateert den derthienden November des felvigen jaers fefthien hondert acht en veertigh. bree- der is uytwyfende.
Dat voorts , foo haeft het voorfz accoordt was ghe- maeckt, hy Λ arreft heeft gedaen, opfoodani- ge penningen als de Compagnie by liquidatie of ac- coordt met den voorfz William Courten ie maecken > ofteghemaeckt {funt iterumipfijfimaverba) over dc voorfz twee Schepen aen hem uytkeeren moeten J fpreeckende de Adie daer van aldus :
■Jonas Abeels , als procuratie hebbendevan dcnHeer Paulus Pindar , Ridder der StadtLonden, dieaiiie van tranfport heeft van den Heer Willem Cour Cc η Schtldt' knape, heeft doen renoveren het arreft , by hem voor de- feninde voorfz.qualitégedaen ; ende tin Vierfchare van «fenthiendenWewwiirfefthien hondert achten vec.r- tigh heklaeght , onder de Bewinthebberen van de Oofl- Indifthe Compagnie , op alle'tgeneJy-liedenby liquida- tie ofte accoordt met den voorjx. Willem Coüiien , t* maecken ofte gemaeckt , over de fwee Scheden , genaemt </fBonneE<perancee»rfe HenryBunavOi·. ure ; nitf gaders de Goederen daer in geladen , aen hem uytkeeren moeten, ABum, in Amfterdam defen achthienden W»- TiOTÌir fefthien hondert negen en veertigh. Ende was geteeckent Willem Janfz Bode.
Dat hetvoorfchreven arreft ter Vierfcharealdaer, mede beklaeght zijnde , infghelijcks gedecreteert of van waerden ghekendt is, Gelijck hy Copye van't voorfchreve Accorrdt bekomen hebbende, vervol- gens het voorfchrevezijn ghedaen arreft , voor den Gerechte der Stadt ^ tegens de voorfchre-
ve Compagnie gecontendeert heeft, tot betalinghe ende by provifie , tot namptifTement van de fomme van vgf en tachtigh duyfent guldens, by het voorfchre- ve accoordt belooft, ende dat met de interefTe van dien, zedert den dagh van accoorde, tot de efFeétue- legcnietingetoe.
Zijnde defe faecke door den voornoemden Findar of des felfs Gemachtighde , ter Vierfchaeraldaer ge- bracht, ende tot veri'cheyden msle doen dienen, als den feverithienden ^nàseenendertighilenMay, eeneti twintighften f«nij , derthienden September , achtften. November, Mc àes']ii;xsfefthien hondert vyftigh , en noch den derthienden February des volgejiden jaers fefthien hondert een en vijftigh, op welcken ey Ich door de voorfchreven Compagnie , den voornoemden Pergens voor den voorfchreven Gerechte weder in guarant is geroepen.
Waer uyt dan de opgemelte uwer Ho. Mog. Gede- puteerden meynen te volghen , dat met den voor- noemden Courten, niet alleen wel ende te rechtis ge- handelt , maer dat felfs met niemant anders validelijck gehandelt foude konnen worden.
Ende dat fulcks oock de oorfaecke is, waerom den voorfchreven Ïindar noyt eenighe de minfte inter- diöiie, belet of proteftatie, op ofte tegens het voor- fchreve accoort heeft ghedaen , maer alleen teghens het demanueren van de penningen, die daer by fou- den werden uytgelooft.
Ja dat hy felfs na date van dienjen na dat hem Copyc daer van was ter handen ^heftelt , 't felve niet alleen niet gequeruleert, maer ter contrarie tn judicia geap- probeert heeft, eyfTchende betalinghe van de volle fomme daer in vervat, haer hy te vooren felfs niet meer als een fo mme van vyf duyfent ende vyf ho?tdtrt pondt Sterlinghs hadde gepretendeerc , ghelijck hec voorfz contraft van den μκ fefthien hondert twee en veertighhzm oock geen vorderetoefegginge was ge- vende , de iniinuatien daer den voornoemden Heer Downingh fich op beroept, zijn by de meer-gemclte uwer Ho. Mog. Gedeputeerden niet bevonden eo- nigfints te leggen tot voordeel van den voornoemden Pindar, maer ter contrarie tet des felfs merckelijcke nadeel ende prejuditie,
Wor- |
-ocr page 102-
en ο ο R L ο G Η. ν Vier-en-veertighfie BoscL 8^
|
,ί ji i Wordende by de eerfte in date den vijf en twinti^h' ffg„ j^^y feUhie» hendert acht en veertigh infghciijcks " " niet verder gefeydc , als dat men geen penningen an- ders j noch verder fai hebben uyt te keeren > dan acnden fel ven Finder , met proteftatie dat inge valle men contrarie foude komen te doen , de Compagnie fulcks geen betalinghe fuude verftrccken, maer dat men andcrmael aen hem Pindar ghehoudcB iouden zijn te betalen.
£nde de tweede van date den elfden November fefthien kondert negen en veertigh j ficn niet alleen refe, rerende tot de eerfte , midtigaders oock tot de arre- ! ften j waer van hier vooren is ghefproocken > fonder
dat eenigh het minile woordt daer in vervat is, 't welck nae eenige interdiólie , van met Co»^Tewniettehan- ·: delen, isfmaeckende.
Maer al mede niet anders noch verder fpreecken, dan dat men geen penningen foude hebben te dema- nueren , alfoo de Compagnie fulcksgeenbetalingh foude komen te verftrecken, maer ghehouden zijn, 't ielve andermael te doen.
Indien nu den Adminiftrateur over den Boedel van den voornoemden Ftndar , ofte yemandt anders uyt fijnen Hoofden , fouden mogen meynen de voorichreve betalinghe aen den voornoemden CoKr- ifwqualijckghedaentezijn , ofte dat fijn recht tot de voorfchreve penninghen beter foude wefen als dat van den voornoemden Ptfr^wij dien-aengaende blijft hemnaedenatuyre van de faeck, midtfgaders oock volgens het vijf en fwinttghfie artijckel van 't jonghft Tradaet , den wcgh van Juftitie open, om'tfelve ibodanigh te vervolgen , als hyte raden worden fai, fonder dat het felve in fulcken gevalle den Staet ee- nighfints komt te gheraecken , zijnde alleenlijck een aüie ofte queftie tuflchen particulieren ; Want voor foo veelden Staet hier door foude mogen wefen gein- terelTeertoftegberaeckt , is door't voorfchreve Ac- coordt, met de voorfchreve Compagnie als't meer- maels in defen verhaeldt , validelijck ghemaecktge- perimeert.
Moetende dien-volgende de voorfchreve gelden werden geconfidereert, in allen fchijn offe noch in handen of onder de Compagnie waren beruftende, om daer op gedifputeert te worden, foo verre yeder fai verftaen daer toe gerechtight te wefen.
Wat nu wijders belanght het voor-geroerde tweede argument , raeckende het falliflement van den voor- noemden Ce«r<f», ende't welck het voorichreve Ac- coordt mede foude vernietigen, het felve is by meer- gemelte ujver Ho. Mog. Gedeputeerden geourdeelt, te wefen van immer foo weynigh kracht of validiteyt als het eerfte.
Want buyten dat niet en wordt bewefen dat den voornoemden Courten voor dato van het Accoordt foude wefen gefailleert, ofte voor iniolvent verklaert Zijn.
Maer alleen gefeyt dat naderhandt een aöe fou- de zijn uyt-ghekomen , volgens dewelcke hy bevon- den foude werden infoi vent geweeft te zij η al van den ]sxt fefihien hoTidert drie en veertigh ii , en dat nae de Wetten van Engelandt , fchoon foodanige ade eerft naderhandt wordt uyt-gebracht , echter geretraheert foude moeten worden tot den dagh of tijdt van de in- folventie.
Soo foude in allen ghevallen foodanigh recht niet verder als binnen Engelandt konnen plaets hebben, , en geenfints een vreemde buyten Ew^f/eiii/i woonen-
de obligeren , die naet foodanigen perfpon , voor 't < verleenen van foodanigen aite of verklaringe , ter
t goeder trouwe foude hebben gehandelt of geaccor- deert.
Te min in cas fubjedl, dewyle volgens het bericht van de Bewinthebberen voornoemt , felft nae den voorfzjare fefihie» hmdert drieenveertighdtayoot- noemden Courten nochnotableconcra«9:atien, ende dat felfs met het Parlement, wegen een confiderab!e ptrtye Salpeter heeft aengegaen. Schepen naer Ooft- Indien uytgheiuft , en fijn vordere handel ghedre- vcn. |
Waer by noch concurreert, dat gelijck hier vooren | ^^^
mede is gefeyt,denKoning van Groot Brittannien by_
des ielfs voürverhselde Brieven in den jare fefthnn hondert/even en veertigh güichïtyea, den voornoem- den Cerne» heeft ghehouden voor een perfoon , aen dewelcke ter fake voorfz fatisfaöie konde en behoor- de te werden gedaen, aen welcke Brieven, ende den Staet en Compagnie, immers voor foo veel belanght den perfoon met dewelcke te handelen fionde , ghc- ruftelijck konden en vermochten te defereren.
Ten anderen, werdt bevonden, dat den voornoem · den Pindaria gceniftc van de voorfz aÖen van in fi- nuatien of proteftatien voor 'tarrefteren ende prodU' ceren tot Arofterdam gedaen en gehouden , oyt eeni- ge de minfte mentie van eecig falliflement van Cusr- rfwgemaeckt, of daer op eeniger wyfe ge-excipicert heeft, invoegen dat oock futcks nu geenfints kan wer- den ghedaen by de geen e die uyt fijnen hoofde komt ageren, of fijn perfoon daer in reprefenteert.
Adaer ter contrarie dat hy foo als bier boven is aen- gewefen , abfolutelijck verftaen heeft gheh«dt, dat met den voornoemden validelijck konde wer-
den gehandelt, oock 't gemacckte Accoordtgeappro- beert, 't welck geoordeelt wordt alle bedcnckelijck- heyt in defen t'eenemacl wech te nemen.
Hier vooren is verhaelt, dat aen het Schip de Bon· neE/ferance, den voornoemden Comm geeneygen- dom ter wcreldt heeft gehadt, ende dat de Reders ofte Eygenaers van dien zijn voldaen en betaelt.
£n watdeHesrjiBowtfwsiww belanght, dien-aen- gaende ftaet niet te indageren, of het felve hem heeft gecompeteert of niet, als zijnde door de handt Godes geflagen en gebleven.
Dan betreffende in-geladen Goederen,en eerft van die van de Bonne EJperance j is door die van de Ooft- Indifche Compagnie defer Landen aen de voorfchre- ve uwer Ho. Mog. Gedeputeerden vertoont geweeft, defaiture van't gene voor rekeninge van den voor- noemden C<?»r/ew daer in geladen isgeweefts zijnde fop als in den beginnen gefeyt is, het voorfz Schip aen de Portugefen verhuyrt, of by de felve beyracht ge- weeft,
Ende foude den felven Courten , volgens faiiure, niet anders noch verder daer in gehadt hebben, als dc waerde van fevenhondertachtenfefiigi^ont fterlinghs.
Aengaende de Goederen van de Bonavonture, is mede vertoont, dat't gene daer van door de gemette Compagnie is gebergt niec boven de elf of tTpae^duy*· yêwfgulden is importerende , waer van als dan noch foude moeten afgaen behoorlijck bergh-loon cn an- dere omgelden daer op gevallen-
En hier over is 't, dat als nu een eyfch van over de houdert en ponden fterlinghs , ofby de feven· thienmael hmdert dnyfent g\x\dsa importerende vvordt gemaeckt.
IXn hoe onréchtveerdig, fullen u Ho.Mog. uyt het gunt hier vooren is gededuceert handt-taftelijck ghe- lievenaf te nemen.
Want geprefupponeert dat het voorfz accoord mee den voornoemdenPirgiwinqualitevoorfz , welen wcttelijck is gemaeckt, ghelijck het felve met geen fchijn van redenen kan werden gecontroverteert, foo vervalt notoirlijck defegantfche aiftie en pretenfe.
Zijnde aengewefen dat de argumenten diemen hier tegens heeft by-gebracht, niet ter wefelt en opereren.
Gelijck mede het geallegeerde, dat door het voorfz tranfport, of contraét, den eyghendom aen Findar foude wefen over-gegaen, t'eenemacl abufijf is.
Brengende de woorden van het contrai klaerlijck het contrarie mede, dat namentlijck den eygendom > de poffeffie, het bewint, en 't beftier aen Courten fou- den blyven.
Dathy op het arrivemcnt van de Schepen tot ide- ili» ofte eldcn, de Retouren foude aenvaerden , dc felve bencficiercn, cn daeir üyt acn Finder betelen de fommen , ende dat op teroiynen hier vooren ver- haelt.
Voorts moeten loepen en dragen alleperijckelen en ichaden van Schipbreuckc en andcrfints.
Dat |
-ocr page 103-
|
1 óédt. Wetten van Engelandt, fchoon de fel ve al
_foodanig lagen als wordt voor-gegeven, gelijck fulcks
om redenen boven verhaeldt, en dat daer door alle Commercie met die Natie föude werden af-ghefne- den , geen apparentie ter wereldc heeft, oock ver- fcheyde van haer.eygenRechtfgeleerden't contrarie allegeren, echtertothetcasfubjeö^geenfirrtsfoude weien applicabel.
Om dat by bet voorfz contraft duydelijck isge. conditioneert, dat alles aen 't bewint en beilier van den voornoemden Cour/e» foudc blyven> diemidts dien alleen de macht en quallteyt heeft ghehadt, om met de Compagnie te konnen handelen.
Dat fulcks in diervoeghen by den voornoemden Pi»i/ar oock altij d ts is verftacn ge weeft.
Die dien-volgende geen andere forge heeft gehadt, oock niet verder gevigileert , dan dat de penninghen die by accoordt met Courten te maecken of gemaeckt, fouden werden uytgelooft, nieten fouden werden ge- diverteert of gedemanueert.
Dan fchoon hy daer in tot fijn ooghmerck niet en is geraeckt, oordeelen de voorfz uwe Ho. Mog. Ge- deputeerden nochtans dat de voorfz penningen , hoe- wel aen den voornoemden Ftrgens uytgekeert, niet moet werden aenghefien dan ofdefelveals noch in handen Vaft de Compagnie waren beruftende , om daer op byyder een die daer op eenigh recht meent te hebben , te worden geprocèdeert voor den compe- tenten Rechter.
i)8ti»t 3 ©ili ï^eec StmöaflabfHi: Gogh ftcbbcHbc bccfocftt f^nnaOccljecIiIatinBiotbo^iitctnge aanfQnccepte/ i^öen vijfthienden bp ijaec ©O, JSBoff. gorDt-gctìon: öcn enöc berfiacn / Dat fp ijem autljotifeccDeti om tot hollen en lafltn Uan'tl-anùt / tcmogljenein! jpIopecenengOebjiiiichen cenigc babile εη ccüacene ptcfooncn tot hontfcöappen in bc citcumjacente benen en eKjet^ albaec ban naben tnefenDe ; (^cn an: Deren / ijS ban geMclten goebt-eebonben bat be fc|)a: be bie op be SBiflefen bte t)p fouDe Komen te tceclten / booj foo beel fön tcactenient aensaet / bp be eie ban Eeelanbt foubetoccben becgoctenbecaelt; /denderden , bflt öp ban fijne oBÌtolìenenbecfcIjot foiibe gebben te becfaceten / en bat {)p baec ban boo; Deï)?Obincieban HollandtenDe Well-Vrieflandt op acte ban betfoecU ban ben (iaebt ban Staten bol· Binube o?b?e ban 'tEanbt / foubeöjerbfηβεΕεηΐ:· boncfeect; Cen vierden enbe loetficii/ bat ben meet: aeinelten j^ec linbaflabeuc tae-aeleröt foube toer. ben fes duyfent guldens een^/ tot fijn amrubicment ; «Sn toiect Den 0aeDt ban Staten becfocgtftembaec ban acte ban becfoeh op De ^^obincic ban Holianc en Weft-Vrieflandt te bccleenen/ otn bctaelt te toecben uptbepefl / onbecanbecentotfooDanigeenbiccflei Ipcfte onhofien op Den ^taet ban €>o?loge ten lafie ban be felbe l^jobincie gecepactieect (laeiioe. ^
?ïen Den #eec Gogh toirct ooch gelali/ bot {jp acn ben )$on(ng ban <&?oot ^jittannirn fonbe [jebtien te repiefentecen / Dat alftoetoel Date j® og. ban be bebicnbenban beWeft-lndiicheCotnp. Drfec ïan^ ben op De !^u|len ban Africa, noci) geen abbectrntien dabben beltomcn/ ecljtec becicgt biiecben/ Dat be dBngelfciicn geinbaDeett fotiben fjebben I)et dEpianbt Cabo Verde , en bccmee|iect drie ban De^ct;epen bec gemette Compagnie / en Dat bacc en boben fjaec oogtoit noci) becbec foubc flceclten / namentlijcit/ op De IDtulle ban Guinea , otn De boo?f5 Compagnie 00C/ biaec 'tmogelljclt/ alDcvec/ te bcpofftbecen ; met becfoecft/ Dat Den i)oog|l-gcmc!ten Coningb / in ca^ Diefaecbe bebonben mocfjte toeifben tonecachtigte 3ön/ en Dat fijn J®aj. baec ban ftonifcöap ontfangen ijrbbenbe/ De felbe foDanigen ojbjefoubegeliebente ftellcn/ ten epnbe Dat fiet boojfj aeplanbt en ipojten/ uiitfgaDei:^ De ^cgepenmet l)aceIabingeentoe-b^ goocen Die be boojfs Compagnie afganbig fouDe mo- gen tnefen gemaecbt/aen De felbe ofte gate beDienDen in Die quattiecen / aenllont^ fonben mogiien biecDen oecijiituccït/oocR aen De felbe oecepaceect De hollen/ fchaben enbe intereffen ^aes obecalbece^Dt^sgele» |
ben / ofte nocD tf 'ifUcn / tietbtre / bat Dooi t
föne JiKajeftrpt^ ftibjectr η / noci) öaec / nocfi eiötr^ /_
biergel^ckc fepteltjcltljebrn rn actci^ ban ijoflilttcpc tegen^ beSinOEfetOfnbanDffcn^taet/ meecoljes plecjjijt en niogm torröen. ©r^foiibemebe becc= tcoacte fjitc bebaocensS gcbaltcn obcc 't gme bp cenen Capitcpn Hommes op ofte omtcent OeSiibiec ban Gambia ecnigen itjt gelcDcn / gtplecgt cnuptgecccfjt toa^/ met/ cnbe neben^ coppe ban be .ïföifl'ibe obcc 'C felbe fubjcct bp bare i?o. .Pog. acn be ijoooli-getneli te tloningl) gejcfjieben ben acht en twintighften lij fefthien hondert een en feftigh , aIjS OOt&ban be CC» fcciptie ban fön JlSajeilcpt in Date ben veerthienden ïiugujliDaccaenüoigcnDe / öacc bp be fdbeonDcn anDecenlDenboojHocmben Cnpttcpn Hommestoa^ DifabouetcnDe / iniötfaaöcrs! De naOece jtnàiffibe ban fjaec ®og. ban Den achtbienden ?iugu|li fef- thien honderc tweèen feftighacni)00gl)|l-gcmclten ftoningi) niebebic^ ncngaenöc afgcgacn / aen Den gemelren i|cec ban Go^h bcchantcepcftt toccöcn / oui flcD baec ban te Dienen fuiclt^ en öacc l)et bcöoQ|= be / en in fpecie baec mcDe te Doen blpchenljocon» recljtbaecbigDlijclial^nn/ na foo foltranclen difa- veu , DaecopmcnficOalljiecbeclatirnen gecH}il)a&= be Bcftelt / De (gngeïfcijE jpapcncn in Die (©etBcHen fclfiyonbecljetbflenstban Drn boo?noemben Capii tepn Hommes, tcgciV be fubjcctcn ban Dcfen ^tact/ foHDec baec toe ccJiiglje nicuüie oo?facclie gcgeben te Ijebbcn/ UiitDrn ge- cmplopcf tt.
50in ^ccc Downingh fcpöe / [)em leet te sfjn/ bat jpDienicteecöecijab&eontfangeni fonöefjacli/ cii ©cBett icl)te{ydi/ bict^ctöcnlneOev-icpüt} fprcialijcft niet iniaginabel te sijn bat ben lUoning!) Defacciseban ilcenic Bonavonture cnbc Bonne Efperance foubelaten itO: fij" af- men aeti ecnfoD ifof ban ^uflitie. "^^ist·
©00? fgn becttccft effcftrpt ncracnbe ban ben &eee ban Gogh, bccniaenöc enöe cicbt/ Dat f)p hjcl fouDe boen / enüc b?engi)tn met ficD iJe ^jefenten boo? De «engcïfclje Commilfacilfen/ bie obec 't maecfeen ban De Alliantie Ijabbengebacerct / op Dat aen De(!in=· fclje niet ininDer eete gefcijicDe al^ aen be J^ranfciie ; niaci; Daec in tuiecOt getraineect / en Daec naec om De bectoijbecingl) ocljcct acfttcc gebleben. <©en ^cec GochfuilenDcöeböenecn Zeelanöt^ ©o?log fcöip tot ftjn tcanfpojt / feiaegijbe te bieefcn / Dat men l)ein om be coiuagie niet foube abmittecen ; biegi Ijet <©o?=· {oetj-fcl)ip boiei-Dt geo^bonncctt om te liomen boo? Scbevelingh. ^ectrnban Zeelandt pjoponeeca Den enbe begeecbcn / Dat öp mocht tt)o?bengetcacs teert gö.i'ijcii 0«" l^rcc '?ïmbaf!iibcuc Boreel in Vranckrijck. 23p Die occa|Iep?etenbeerbe oocftbcn ©eecban Renfwoude DefgüelgcR^ boo| ftJn ^oon / ^mbalfaDeucinSpangien ; bcpbe toiect toegcHacn.
©nbeciuflcöen nam De fiefl ooclt toe tot Amfter- dam; jtjnDe vier hondert feven en veertighjongetboon in lunio, toant gcmcenlqcft De peP eecfl gjaffeect in Den i^ecfll. 't3@a^ucooficIi)ch Daec tegen / Datbe ©loot banDc Weft, Middelantfche Zee, Spangnen enbe Portugael, in Dcftn tt}t onbefcljabigöt in qnam/ geellimeect toeloptwintigh Miliioenen. baeconDcc geceecftent vijf Miliioenen aen gemunt enDeonges munt i&iïber ban Cadix ingcfcljcept j ©ocUgefcDics be geen ijinbcc aen De Haringh-Buyfen.
i©nDectufftöcn toiect l]iec niet becfupmi in 't equia peren ban bedertigh ^diepen / De felbe meellgccect ff" toefenbe/ i^ met bearrivuefenbeiiÌfcommitteecDen aiiiKr. ban De ?ïbmicaHttpten geiiellbetecet op De bccöce= Imgl) ban Dien.
ÖnDe bjiecbt ben een en twlntighften ^Jimp goft gebonben / te becfoecfien be i^ectcn ban Brakel cnbc anbece fjaec Üo. j©og. «©ecommitf efcDe tot De faec^ hen ban be Éee/ om fonbectijtbetlie^metDe(&ca committeecDen upt De Collegicn tee ?ibmicalitcpt in befoigne^ te tceDen / enbe t' abbifccen op biat plactfe De meergenoembe ^cljepen geceet fsijnbe / tiaer fou> ben Bebben te ontj)ouDen/ 't fp bp De boo?fclj?cbc Breevertiene, of elbet^ ; 2!tem toat 0?Dje fouDe bie» nen gelielt te taJojbenombeboojUjcltecantifctiappen tehonnen beliomen banbeinacijtenbecquipagieder
Engel- |
-ocr page 104-
|
raebc ttat Opperhoofden obec jï'ïanlitii ©loote tc nellen/ enöe tian gijelöcBen toat Inflcuitf e De fcltie rae^
''%frh^jfentrwintigh£len toiêcöenöaflflefteltbeBoI'
®^fr§eHjck,'batbeö9iwöcfc6e|jenbanbecefpe«ftic Cellföien tecmmiieaUtept ten allee fpoebtaöpenwct beneecfienüeQuamen toinbt cnüetDeec/ gaec rouüen IwT''' fieoöetienupt öe See-gaten befec Santien opöeBrc^ mitU» vee itiene, tUflfCÖen Schavelingen enöe SantYoort, om- meelöaette betgabeten enbeinte toacfjten be neit We fuece(fibelöt6 boö? be refpetrttae CoUegien bet^ toaectiï fonben tnecben gefonben / om met ben anbecen teconjungecen·
(€entweeden, obecbeb(io?ft0?ebe mmtt toietbt alii ©ppetöooft gficflelt om en chef te commanbeten te i^eet van Waffenaer Euptenant Sfibmtcael ban Hollandt enbe Weft-Vrie0andc, enbe onbec be felbe be ajDmiraelSf lan Evertfz enbe Egbert Meeufe Cor- tenaer, ble cefpeitlbelöcö be ©lagglje boben foube boe-- ccn / be toeliöe alö ©öi-^BbmtcaeliS foube bjo^ben ge» iemplo'peett ; be Schouten by Nacht Cornelis Evcrtfe en Adriaen Schram, mitfcabecSi ben Capltepn Abraham vander Huift cefo?tetenbe onbec Bet «ollegfe tee 21b-· intcalttepr tot Amflerdam, te becbelen Upget gije» mélbe Opper-Hooft j enbe onbec fultlte ^fguabjei alji Ijp foube bomen 00« teblnbm/ latenbe bebifpofitte ban be Schouten by Nacht aen fiet meecgljemclbe Op- per.Hooft,enbeKrijgsraet, onbecbe toelcfiemebetei gacb foube toecben genomen op ben beguaemfte Capii tepnban'tCollcgictec 9lbmicalitepbt(n Vrieilandt, bejü / bat bp becmeecbecinge ban get boo;fcli7ebe gjo^ een vierde Efquadre foube feonn en toecben gefo^meect. .mattsibe aöfentfebanbe ©jjsS-Sllbmlcael deRuyter, bat ben Schout by Nacht Tromp, be vierde J^lagalje
floben foube boecen / met bpboegtnge ban een Vys-Ad- mirael en Schout by Nacht mebe tec btfpofttie ban 0« meergemelte (@ppec-^ooft.
€en derden, ®eboo?fcD?ebe fcgepenin't boo?f5 bi^ctct en begin ban becfameUng^emaechenbe/ enbe be cef{erenbe bectoatgtenbe / foube gun bp bagge ben onbec 5cpl/ enbe iS'nactitiSten anthecbetoaUn't Qgefirgt/ foonaal^begouben^ SSeemanfcDap foube bonnen gefcöt^ben/ enbe boo; bebommecfngge ban een lagcc toal / moetenbe cupmen/tiiet becbec f η ;ee loopen aiebennoobtbetepffctjenfoube/ oocfttecfiont toebeet beecen/ foo gaefi alss befelbe foube gljeltomentoeefen te teffecen / enbe creccecenbe mtbbclectogle gl^edabigg Sacc opliebbenbe j^tgeepiSbolte fn'tftgeepjib)ecc& en^ be actiën ban #o?loglie / om in alle boo? ballenbe gde:: legentDept bcjS té beguamec gtbonben te toojben / ootb tn alle octafien j^un ingoetpoftup^enbeecbigggouo bcnbe.
®en vierden, iEnbe of Boben becmocben motgte ge- beucen/ batfealfoo ccupffenbe aengliebaen tofecben baneenige uytheemfchefc0epenban <©o?loge/ fouben becbac^t toefen toei op gaec{)oebe tejgnj maecnocQ;· tan^fojcObulbclticb becmgben alle actiën ban hofti^ liceytj confecberenbealleenlfltB fiet cefpect boo? ben naec oibinacis göebiuptfeban Zeemanfchap tuflTcljen «©eallieecben ofte Smtcalen gl)epleet8t toec? benbe ; cn of bteji niet tegenftaenbe ban be anbece jgbe eenige Ijoftilitept mocgte toecben ggetenteect ofte gge;< pleecDt / foube 't felbe niet alleen bf gocufelgcIN befenbe^: ten / nemaec be aittaguanten felbe öebecBten / becobe» een / ofte cupnecen toaiS 't boenlgtb /Run baec in qupi tenbeal!gcerliebenbe jSolbatenenbe ^eeltebemoebei ftoojbe/ enbe ban befelbe cefpecttbelpcfi toiecbt bec^ toacOt.
®en vijfden, gin geballe Boben becmoeben / eenf g®e ©fficiecen ofte Capitepnen ban i' Jlanbtji ©loote / of onöccfinijs eeniglje toanbebopcen motijtenSomente Picocn /fo foube ben meecgemelte ïupt.1ibmic.en(Bi ne fcncepiS önjgiicaet toefen geautgocifeect / om baec obCEtccDtenbejuUfttete abmtniflcecen/ totcaffatie, lae tec doodt toe; tottoeicftenepnbeöen Fifcaelbaii'ii
vghfrue» Ì tita^
Den »6«
inirad
■0BOiint |
85
EanbtjJ ©loote «fect g8eo?bonnecct goet cegact op be compo;tementen / enbe bebopcen ban eenpegelgcb te nemen / enbe tegenieii be nalatige / tonfojm ben Articui* Brief enbe ofbie ban getEant / fonbec eenfge becfctioo» ningetep^ocebecen.
(Hen fefden, €n op bat get booigemelte Opperhooic enbe anbece ^fftciecen/be^ te betec contfcgap mocfìten gebben ban alle get gunt ban biipten foube bonnen be- iegenen/fouben be Collegien tec Sbmicalitept tot Rot^ terdamenbein Zeelandt cefpettibelflcfe 6efo?gi)enea onbecOouben pbec tweeabbp$i ^tf)cpenofte ten/ ommebe actiën en rquipagie banbeEngelfchc ^atie boo? / enbe om tcent Duyn^, te obfecberen / baec banljeteene aendontjSi hectoaectji obec foube bomen enbe ben boojgemelbeni^eec l&ipt.^bmicael / ofte commanbecenbe tciec /gebupcenbe bejü felfn abfeno ticteabbectecen / foo gaeffbe Engelfche ©loote upt Dayns foube bomen 3« te nemen / enbe Det anbece p?ompteltitb bolggen om abbectentie te bjenggen aliï boocen/ fooj^aeflbeboojfcljjebe £ngeifche©ioote nige couc0 mocgte bomen te fiellen / fullenbe be anbece ttoee / (n ca0 be coucìcì om be Noort mocgte gaen / een toepnigDbanbenanbcceng&efepaceect / in allee fpoec 3eplen om biecgelgtbe abbectentie te brengen aen ben Schout by nacht Tromp tUffcBen Hitlantenbe Farhil, metfoobeelomllanbtgDeben ali$ fp eenigi)fint0fou« ben gebben bonnen obfecbecen / ten toace be bectoacgt toOJbenbe Ooft-Indifche Retour-Schepen , ban al" beceptsSBiec teïanbe gBeatcibeectmocfjten toefen / (n toeltben gebal fp lieben 0un mebe na get g?oi$ banbe boo?f; Bloote op be J^uflen befec Sanben fOube beggei> ben om nabec ojb^e ban 't Opperhoofr te ontfang^nj «en fouben be boo?f5 vier «bbijs-gagten noci) vier ans bece «Eialiootjf of ^oot jS-boten / aljJ namentlpcb/ twee upt'tColLtec^bmicalitepttot Amfterdam, enbebp be Collegien tec Slbmicalite pt in 't Noorder-C^artier enbe Vneflandt cefpectibelfltb een gl)eljup?t enbe gftci bifponeect toojben / om bageigtjc tujTcÖen be Hoofdeu enbe Vlooten ban befen^taet obec enbe toebec te bacen enbe tgbinge te brengen ban be toeftant bec Engelfchen inDuyns, booifoobeel alffebonbenobfecberen ; ban toclcbe abbectentie/ fulcjc ali bie bagelpoc aenguamen/ 'tgemelöe Opperhooftof commanbecenbe <©ffictec/bp alle occafien boo? be Vis-Pmcken, aen ftaec l^o. iKog. communicatie fouben geben/ om befelbe tebienen tot nacecgtinge.
(3ten fevenden, (gnbe foo toanncec get gijemelte Op- per-Hooft ofte commanbecenbe «©fficiec / abbectentie mocljte bebomen bat be Engelfche ©loote gab see gge^ nomen enbe toucj$ om be Noort geftelt boo? enoe al eec be Ooft-Indifche ©loote foube toefen gcaccibeect / fou» be baer ban aenflont^ oocb communicatie ggeben aett gaet||o.|Qog>bocg ecgtec fonbec opnaecbeco?b;eof laU te toacgten / ben naeflen coucss te jcplen / om ficgteconi'ungecenmct ben boojggemelten Schout by Nacht Tromp, becm^benbe foo beel moggeljjcb toasf/ becefcontce met bemeecgljemelte Engelfche ©loot in 'tbectoaectii5eplen/ enggeconfungeecttoefenbe/ gun oocb geb;agen in confojmtte ban 't gunt giecbeboocenjj op get aenboen ban uytheemfche fcgeepen/actöbei biet in mandatis toajï gegeben / 't fp ten eenen ofte ten anbe^ een /metalle mogelgcbe boo^ficgtiggept encoucagte na bat befaecbeboojballen foube.
(Cenacliften, <ÊbOCg/be Ooft-IndifchcRetour-fche-' pen boo} 't upt 3eplen ban be Engelfche ©loote geaccif beect 3tinbe/ en aljï baec ban abbectentie gebaen toiect/ foube ben meecgemelte ^eecïupt.Ubmicael ofte tomi manbecenbe<©fritiecbe felbeniet aenftomsibolggen/ maec baec ban notificatie ggebenbe aen gaec ^eogg jiaogenbe becfelbec cefcciptfe enbeo^b^e oftoat^ten; enbeopbatfulcbjcalsfbantebeecbiggec foube bonnen ggefcgieben / foube booitjï naec [accibement bec boo?» fcgjebe Ooft-Indifche jScgeepen op't emplop banbe boo^fcg^ebe ©loote / nabec belibecatfe bonnen toojbett aenge|telt.
(Cennegenden, «^nbeof&aptenbefenellenpettoejS motgte boo^bomen baec banbefe Inftruc^e niet en «inutoneecbe / enbe 't boojgemelte Opper-Hooft booi ^ ga»
en OORLOG VierenVeertìghpe Boeck
Engelfchen, ent» toatenlie βαί Deel Scftepen fp in ' T- Zee / fiiDe toacc fp ö« egemum (jaiiDen / ali |
-ocr page 105-
S AK,E 'il^ y3nS T A1E T
|
nalfi^t jï?t)efplOMt tc!ïp?tp£n; bftret^ bilt iW8?ft«n.
be ,i|ijpft' <@ffi(i?cen op ^'Eantiisi ^ qtie / ii'aiTbsceti^ iiaefll)jii;t!f!E(iaen / bat beni^eiE ibaj» "^^eiiaer|rμρί. SUbmicaeliban iìiPUflin cu 3B«eb?ieflfiqt / tTiltfgabecjS
be Vijs-AdmiraJen JolianEvertfz,enEgbert Meeuflèn CortenaerjgebMPKnbeberetegnitoppjpige^i
laan W.airenaerÌtHRt.?(>bi»Ìrael, ftiirbpOifcflM
Sfiiimtca^ lan ee.CRc,fiem cncfliiHïfPHtiii&eO'-
ban be lUbmÌcalttepttPt Harlingen,intHSi!j£jjtie/i)at fiPÖ/iéc|?)?l!ajaiïa,ewoeï»tÖ«Pt / cn!?eopi& g0cl?gent= Öept/ pinbeA?]J?t}lie vyf fcljepenbani&pilpfleitijee te fiienger» / i^i^eciiat f)et βμη a|l?etil0ta n)angueerbea?n De maiflt /,pàm?ntli)cft / be finulpe bc^ <i>o?|o80ji;bat fiet^ilJiMeE hwi b^t be gupfcr» b^Rbe pjpijinf|e,ij9n
Vrieilandt «tlbe -§f3dt en<Je Lapcjen fuffifaijt MfeO
ontba^cafiK cqujPiagÉebec bPO?fcl)?e)i.e noinöjeban ^tfiepfntebpen/.niaecbatfp beeaufpaofe gfiebaen cnbebefffj^eninjet! gfieftiatfit / ι
t jjbt flöeötent {)ebb?nbe / geene mibbefen ί» Babb?n om
te fionnén (ietalen enbeUcentieiren/gel^^be anb^ce Collegient^c Ibmicalttept boasen bpen^ / iftefBenbe SaeciKpo bpbebppjfcfijsbe eeuwagif! teepinfeien/ ten teace l)9?c be toejgöetnflteiiliobftitiiw
tenb«fe!be.c;e4icbe:cre«
gesnq be te bfl?tïc bAPJaÌe me?EbPR#0 m i fPUKpt bP
bc®wb(mie.tuiir\^neüaijdc gibi^a^/feubeii^Stadt eq(Je Lalden; in fjetimilHpen gulbinii.tWiBtebiiigSen /
fowìtftfiprtien wfiiiecn: b«ecpp.isigeic?fcci6«ct/ itót obeE.ftetie oqYtrapiwoprdeHjckeQala-
tienbe tot gcoott; onbtenU: en birceputatte banb^n i«t;9et
ben enAeftii.ffifn.tf^ ljoj)0öfl;etii»ecen WifflpfeDt;/, en' be.bCibflj«ffB?ebeiiictinfe «jCMfftt/
-_ nietiii.fouöetoerwflö^ft / .fOMiJiösniftlWn JïefpiM^^
ijoecen epöipfqi^ece» fu|(jc.fl|0:ti ben Eanöe bctìonùcn foute toojDeutWPiijten.jjiinflp batiJaecjfijne,nietöejS;K.iii#?;iJ?c pin.p^fflHÖi^öP^ Jtoiuöen öeapj5Rfs?st/jfa»ï?? toppe.iiantefe, Ιρίΐίμόιίςεη
aile«iigimgfnagi?eEt .te^ttiqïïidn / oiftiU ΐρο?0βη4η,0βη- ί!?η ,|jfltta)l{«itQmmaniwcmì!e 40ff(ci6ce}i / ötftinpo? ùsn ©eei^tìpt-^tintttaslofte iommantieïcnlw/^iffictiece i ttt.DenlScöflSïWPtliêtofiKnfouiiejbiiyöep. '
iBöenöejjoDifèiSlJe.ariörfiiieitömofwelti» t. ?fiiimiwsl beeöaptFeHilit cnlw wfpeititi^iCcile' i ÌPP.i<eciMliwiri»l(tept ^iMögfanlieiitow / .oniiöci «oofti^^iietttt.stt ^CapïrsRnen. ban rijHnneceffPite iaflea«iii)tltiiwcen/i!ti«(; p?iwe /.emme
JphanEvertfz. He töjfiöe iatJOÌ) fOUÌK δen^ijίί-3{&mteaïl;%bert;MeςμftepItςnaeΓtJe,eQrίle
iangheppe ppfteccpmioanUfl^ec /
bPlfltt«ilifi?P fiiStttìieuc iniiicfliffeUBfftifIfic.Uiijprinsi |
Énjtó^StadtenSqLahdén iti
i<©P?Ip!gÖe inil^rc ;^?pl3tó£iciebo«n 3ce te t)?engcn / cnbe b?tè itiaenbcn te pm
itfW^DdtBootsvolcXjkoftgelt, itipetìpi
jifit^ftt,/te betalejientie iJoiiiPF
3lÌ^,bflÈtpmnié AaAOa^e tiffcwi»;
^il^tviiii G^ghnqm fùftaff^eptbetl.vijfden- ®»18m ^c, ii[nl&atClUeëlbÊ|té 3chevelingebén feventiend^n,
p'èiì negentienden t« bC^iÜltQt" bjanXgnden booj «»
be;Hoop(ttóee mijlen ban s'GraYenfande )aj]a«ec.bàh ®
iëcgf «pjÌ^lxiacfìt tuefenbM^n||ef«gOt/tbàc ■b^iSfelfjS p?b?e JjoagSMiVnieiTiant Mpt JHoilan bc, Atófgenii biÉ infeaie^lb;aec/ie mpacn pe^pa^^^^ ■qptjcci^p^effe lag, uift,.Londen,{i5ge)Ìl}en
Bfefia· Ïiraifiti ben «1» ntncbW' iftlCV
wn'/f bp^affi
!P>benrsl^nti;iaei ÌJe^lgébeiMiJ. __________ ^
iSiÌnbe aÌfp Ìrico^ìtò inLóhden,gekomen, tpeggefiaen pai:ttCMlùEe aubtentieibp ,ben p^hitig^ nVn S'i^ppnbtiiteriachtupcen/ aijSbJatinceE$nbénacötiE bpoj:beni|§öf vanWhicehal fng&elipöt om biiï te liieec tnwghttdtje g^^n/ ^nbebp fjjn i^àieficpi in^tpiiltic Cj^tnét teVàùbientie geabmttteeEt i0 g^etoo?ben / aU ^a^gantfiB mftin^lacfe toefenbe oiitfangcn/ na bat ^cfitecbpIgertjS mehegliègBiben oïijjeé^ gebopnlt)c^etotnp|i!tnentenenbe j^fitfënfjabt toegge» biacj}UbanöPipj)iftgimelté|©ai((lipt/i^bitfiloectbat fpne o);eÉliom|(efoó tiepEefpectebanbeRiStaet/ aiii
lipasi/boen? ittptbe JèiÏ* jebatbefelbe tt}3ji§0uNÖebp??föf>nae(le ge^iijiEen/ beEtEoutobc l^junben en ^pntgeuooteit / aien toelcften / b) egenjSi ge^ mepnetnteceffen/ iSeligte/ enbeanbeterfnguUeceaf» f«cttef((||ht«Ibt;)iecp|fc|it(nbe beEbonben/ metaube^ ce éjcmeffïèn mééE/ pp get €pmpUtT»nt aen nteec SopgSgebacbfepaKilepttpege^jacgt/pafTetibe; cnbe alfpp In t;pp?t^E|igetbe teben wegetu! enoe upt bc nacm i^an g4ce^p.jPpg· ge;iiaeh / mebé^abbciatcn fnfiue» i^n bffi ti^ec f^ö befelbe pbben bebiefen/ban |iaEe jpbe tot b^fic(tte.8t)bè JüfUgifiife òbifcbaptifibenaUeCEat- tat?nrtiitbfe Croonbppi^efenàcnggègfleu/ enbebp^ (PtìbeElafli bah Bet (icacta?tbati^?i?nbtfi||ap cnbe Cft||f<ie,bf(¥itf.e/;bfCEflifbe eeEepbbe qöej^abtiiutwee ^cen gelfbejt bp^ bei;felbéc «SjCtEao^inaÉiiS ^mbaf- fa^Ei^m«tif0n#3i>)Ì£ptteI)ebkng ; ecEfl
j^j]Ìftgeb.Jì]^ai«baècPp teH^i^tfe nemenbeinf» geJöc]c)ieE^Iae?t/bate?nfpr|e3pbc ómtentbefen/ niet ; en tpube manguecen / ebpcì^ ba t iaBenóótfaecbt b)a$Ì te fegg«(i bat bp be l^eiMElantfcQe Compagnien / fop ban
_ . _/toaectcgenjS tptEemebte bdn&e^beEbEe^ enraemgmael biebp ben €);tEa. €nbope iten geroliiciteeEt en beEfotlöt geb)eefi/bae« >^bat onb?aeg(ijtb b^a^ batUe ^c(t-lnb.
Comp.
jejptlfto
η
ΐζίρββ^φ liCful?^/^ 0
lec itine iWiöten/ p|iba«Ìije fe.(aet6ettin3ijete |
-ocr page 106-
|
iSlüSSS
tetófUenpeffjùecen/ «« aWe anDecettöenöiintiel me- _. .. ^ ·. ) jjjj n(ct til
feonöeiDo?ti«n aföÈttJifen;» waer op l)pwn ^ in ane tibiHtépÖt sBinêralgcft fönt^iÉliefcp^t / öe BlatDten toel becltoatên / macc ( onbcc teöecentie) becl töUrö eHbemeftcRiKÉl oiigöifonbcect /. patm/n ifcftt bw Ïlacfitcn làiàS on&ec ben «oopUfbcn / tnfioope toanparntulfecptnteEclTcriiiaccöp te binïicn/ eni5e öec' fialben f00 Itclit niètirtOfcribe te toOibeh aimööenomert/ Dat àibéfe oUcleaeHiÖCticn upBet jonsSP CBci^etftte (?;cattaicttoatén eëcifluieett/ cnUeDaetotn oectoaectp iiepcuj^öente top?bct?perenbopEeti. Ï®Bt Detfjalbeji tp iiaec^o.iBdg^ïiictwutot tofecf ïipfpne iSaje^ept ö^enaieooibanöetraïiiöacnUe/ fleeneanbere meni»'- 0eetifoube»»ci?benBeöontiïtt/ enöetec öefec oödeoentf Dept öP öem otietSé acmcljten / tööinacn.enöe beftöepi öenijjeöensi ijetBéöjöföanCapfteptiHömfeaen Cabo Verde enöebê a®ep-^ribiftl)e Coitipagnieftftepenal: baec op-be 3Su(l 3ünii£ geöacn / en btc'actie ontftleet en o» penaD«legfti:/ rtiiétUétroccH bebewpfcBteosbjcsSbpfijn iKajefieptbaecté^giPMo^en too?ö£noe!lelt/ metlre re(iuuttctoanall0g:eìi0e,1ttcbersoebinge banbe rcBabén baec f)p (jeleben: ÉctHliieriie fün jiBaieftcpt baet af eeen fonbeclfnge 6emit?te.SètilJen ofte te toefettgetnfojmeect/ bat baeu obcc nact infojmatte genomen/ foube boen nàer epf£t)enbe gftciegentrjct»tbanfaef6en/ gijelgiiioenbcji felfssjpbe foobaniöeÏecepfcDtc o?b?esicncifpebltiebaec toe gerequireect nopt baaten gemanquectt/fgnbe te toen- fcBen i»p öaec l^oóge iBog. ban a{)cl0t6cn.; topbetii éU foobp gent / ]^eet Gogh, toiecbe mentfe ggemaetgt ban
ftenbe bebetoUpefiBépert ,Bonne Efperance en Henry Bonavoüture ,ίίίΐιρ rötf iiaa(e(lept berfocftt bat al{i nu baec ban niet en tnocgte bierben gl)efp?oot6en/ nentaet. fulcï tot naecbcïoBeiegBentöepbtuptgUeftelt/ 'ttoelcBe alfoogj^eftgfeben/ alfóoget laettn benabonbttoferbt/ boef) boo? Jjet afftftepijèfaöieft oocli gljebatete jlSajepcpt oBeïteft fiembooiteBoubentoaecomfooftoaten «iquf? pagie fnl^oUanbtluaiüeeneBefielt/baecnaecbe <!Ìmi' pagie ban dEnggelanbtbie ^aetlgtjc teferbt ggebaen Dabbe moeten toecben beftoaett; toecftlarenbetoübeciei bat ganftfinfet sBeneggentoa^totben <©o?logB/ ne< maec be ©?ebe foo beel mogBeljjcft toflbe bcftouben. ^iec op toefenbe eluclbatie gBebaen / enbe Bp be aimbaf» fabeuc gefegBt bat be €qutpagfe fn l^eberlanbt iaeclgtjc iniecbt gBcceguleettnaecbe Conbopenboo^be !^oop' baecbp ^cBepenbecepfcBt/ bfeBeteene^laectoatUfBi tee / Bet anbec 5i!aec baat ftoaecbec ballen : ijS baec op bp fÖnefKaieflept oBefepbt/ Laet ons Vrienden blyven,■ toaecopban<i5obe!ÌÌ3egenBebbenbe getoenfcBt/ i^bpbe Stmbaffabeuc met be betepfcBte complimenten alFfcBept eBenomen en alleenlpcBen een becfoetfi baec 6p gBebaen / tecb)i)ienbocBgBeene mi^intelUgBentie tuffcBen bepbe Statenbitecbt bebonbenofteoot^becmoebt te Bonnen toefen/ batbpfijneiBafefleptaenbe <©fficferentet§2ee foobanigeojbjeiSgBeliefbetelaten toecben oBeöBeben/ toaec boo?in tceftontcetenbanb'cenenb'anbecen alle bebucBtenonBeplmotBten toecben boo?geBomen/ liitBacnbe ^PbebanBace l^o. H^og. befen aengaenbe niet en foubc toecben gBemanqueect / 't toelcB bp ^BoogB» gebacBte JiBajeficpt iS aengenomen om fojge baec boo? te boen blagen. ι
^enbagBbaecaenbolgenbe bangBelgcBen aubientie gBeBabtBebbenbebpben l^ectogB van jorck, fflnbpna gBel0c6e cebenen geballen / alleeniöcB bat fön öonincB- lijclie lloogBeptgeltefbetoatBacbecteltaenen ucgBecen op be aengefielbe «auipagie ban be iStBepen in i^ollant/ r^eBenbc: tectoülenmen gefienBabbebe nabupcenfoo fto^c te equiperen/ batmenooc&bejitoegBen öBenooti b?ucettoas$aBetoo?ben be o^binare €qnipagieeenigö« finti te becftecflien/ botgbat ban öefe mifftame ben |
ftÖMltbeStatenmoe(ietoecbenioegeftB?eben/ofteee- igg/t. nigeïebenbec felbec/biebaecafcaufamovenstoaten setoeefl/ toaecopbanbanamtoooibenaepfcBbancci ^ iben toefenbe gBebient / en baec itiet eene gantfcBe toüle ittita rpnbe opgeBouben/ epnbelBcB met alle beleeftBept i^ gebimitteect getoo?ben.
! iföaec Beeft ben l^eccCantelfcc ^(bienfelbcnabonbt „ laet aubientie ban geiijtBen Bebüenbe göegBeben ) naec ^ boo^gaenbebetupoBbe Complimetiten becBlacingBe ut^. : ban genegen^Bept tot be ®7ebe/be re&ett op be aengBe* ' (lelBE iïqufpagic in HoUant alö anbersf toat BoogBec opgefet / feggehbe : bat albaec te Sanbe bp allen en pe» gelijtfien enbe fpgtiallj tB bp be to^fBept ban fün lEaje/· flept / b?eembt-itióe|l toecben opgenomen/ batmenfoe ftoacen €quipagie Babbe aengBebongBen / baec obet geen anbec fonbementBonbe toecben bebatBt alleen geconcipieecbebtcioogB ban i^opliebenaenBet |pac« lement / en ej^minatie baec obec bp Bet felbe onbecno' men en fgn Mefeftept obecgebient / bat immeciïgBcen faecBeban gcoote omb?agBe onbec gBepjetenbeecbe ÉjiinbenbeBiiojbe te toefen; boenbé boojfit^öBeititBe ftlacBte obecbebeelbóubigBe offertfienen injucien bp be (i&ojietta®ejlr3M)IftBe€omï)»aenSiSoning!SfHWeci tenomcent'tbebiflfbanùecfelòecBanbelinbecefpctti:' be getoefhn aengebaen / en be toepnigBë 0?b2ej$ bp Baet: igo. lëo. baec tegen^ geflelt ì jaebat bp bci^^oningB^ ïSefibent geBla'egBt totecbt bat tot nocB toe niet eenfgBe faétBe bp be felpe boojgeftelt enbe een ben ^taet albaec igBëpjefenteertyl Babbe Bonnen toecben ten epnbegBc* U?agBt / allesf tot onlpbelöcBe fcBabe bec boojgBemelbe i$ubjecten. ^^angelBcBen/ batmennaec'tmaerben :ban 't jongfie lïcactaet en 't bert cetft banbe €ictraoii Wnaclsiftmbafrabeucii/'tï^ofalBiec· Babbcn gelaten Yohbecpemanbtban eenigBetaratter/(|r. allciifcBÖ» nènbebe(lrecBetttbtmectBeli)C(ië berfikpmng^ei bat e(Btet be goetBepbt ban ftin j^aieflepi bcfen alleen tot ttocB tóeBabbettbec'tf ooft gBeften/ enbe bess felfjige- negentBcpt totfoebe toeber5üt0 tó?cefponbentie gtcon- tinueect / BBelfitfrWlbe fontinueten /aennemenbefön <£b."t3HneOaéctóeootB te toillen tontcibuecen naec becmogBen/ toelciien alle mette tJecepfcBteceben bp be ^mbaffabéMc 5!inbe öeanttooojbt/ enbe topecjs eoe be betoufïe actie —
enbe becf^oech baec nebenjS al^ boben gBebaen / ijei bp op gBemelbe<{!]Ctellentie in effect baec op gBef«gBt ton* fo2mbe3i^ecBIactngBe bien aengaenbe j bpsgneaBa» jejlept enbe ©onlngBigtfie ^oogBepbt bm ^ewogB ban ^ojtit Biet boocengBememioneect/ baec bpboe- qBeobe/ bat bectcoutobe inbien eenigfie foobanige aitic motBtentoefenoBefcBfebt/ aIjSboocenbecBaeIbt/ be felbe naec epfcB eh bebinbt ban faetBen foube toecben t)p 3jjn iBajeftepbt oBeceb^effeect/ al^ naec ceben/ botB bat tnfgelijcbic alle equitept aen be anbece 3pbe be» Booiben te toecben betcatBtj toaec mebe ban alfoo bit biftoucsi foo latigB toa^ geballen en gantiï laet in ben a« bont gctoo}ben / met beBoo^lBcIt compliment ban gBe« bienflfgBept ban 30n €ict; 3ijn affcBept genomen Beeft.
^enbenl^oningB iiSoocbbantoegBen Baec IgoogB, |^og:naecbecopBetfubimbanbe<£quipag{e en en« L becfintjï tot toegBnemingB ban alle ombiage gBefcB?e» SfiliS" ben ben feven en twintighften giunp/ 't toelcB ben Sims Baffabeuc Beeft obecgegeben/ en baec ban ben vierden ^ulp gecefccibeect be£i iSoningii anttooo^t : bat alttjbt ftaetBabgemaecBtban goebe b^ienbtfcBap en tojcef* ponbentie banbe i^eecen Staten <(Seneceel/ en al^ ηοφ baéc blpbenbe / met meeninge in goebe bjuntfcBap mee be felbe te leben / botB bat niet gabbe gebacBt op eenige e):tcao;bfnaci!$€qutpegieal0bpbefelbe toiect aenges· tlelt / bat befert «ietanbecö ali bjeemt Bebent&en gBe» benBanj bet toel toaec toajSi bat eenige j^tBepen baec ' toiecben toegBecnft / botB oBeen anbece aid o;binaci^/ enbenaeSaeclgcBicgetooonteteeftojtecen/ enbe bat
baecom/fienbef)pbej9ai!nereneictcao7binaci0(iSqui- pagie toiect aengefielt / mébe toelin bebencBen Bab ge? nomen om nocB.èenigetoepnige Bet o^binace gBetal bp te boegen / fonbéc notHtanjS eenigB bebentBen te Bebben op Bopilftept of pets fuloc : becbecs mebe bat toel toaec ^ a toa^
en OORIìOG Vier enVeerùghfieBoech 87 |
-ocr page 107-
i
S AKEN,van STA ET
|
ma«ί tiat baec te Eanbe eenige ggecutj^un ben nomen mtfnoegentoteoun eD^oojt lóégptì^ ftt)^^ en off^nfien tv oen geUtien / mi mt ^iie, : fitacBtenaen't|^acUinentt)a&Denà|)^en / entiieQiid. 'tfelbe^avUment een fijn il^aiefUpi'Wn tóedHé» ; bjatbt/ bocDtiacbàec otoec jjeencelién ti^oO}iiëti te . tooiden glientmien ^ iêtaten öf» óotH (ulF fóïianfS g()eepp}e{)en£)eei;t / Dat op ftiUb fublètt èeitigé (jcttadj^ r : bÌna«jÌ<teauipagte;foube epnenten / om^epaBiiéce; baec Doo? ombjage te gebén / l»aec óp (ie SSntbeffa^^ beuc met teben alj$ tiotg^t / om ben tétteuc bàn mtfTltiis aiieiantieciï fgn&e g^itcaggt tontemetiiétit te Ootn / l^eeft googgjïge&atgte föne
i)?t&laeci
toib^öeÉba0g8en«WêBöeooc6 Upben/baecopbptffi üim&afTabétH; bei^taciitgpfj? gebaen/bat tip Baec geenfint^ baè^ den liofett
getteiiffelt/ en ootb aen bt fpbe toatitiefélbe nu nocf) opt eenigg manquement ban opcetbtegoebebjURtftljàp cntoicefponbentUfou toefen / ofineenigêi; manUcétt befen (onttatle toicben göetoont : toaec mèbe ban béïi becj} octafie fi^nbe genomen om ftine boö; te b^? gen/entecepetetenbeqnieban C^tftpnHiOTes ajitt Cabo Verdegt^ieeggt / met get η «men ban Atlèti enobertoelblggen ban f o;ten opb? ^tijibah ^fdiu^ geeft baec op gdieft te feggen alü t'àn^un tgben / bal obec bte gelegentgept htet en toa^i geinfoimeect / maec fukitjibucbenbebebonbra/ nieten foube onbeilleteH Hegooaliitb reb?ej> baec obec te boen / jclfjï met banbenboo?noemben Homes na£pft|gent)ebfnt ba.4 faecAen/ boeg bat beningout banga» ^ogglilóg. ifit(Tibe iDflbe ei^amïnecen/ en binnen idnè a vier dagen baec op antb>oo}t te laten toefiomen / ecgtecniét gontte latenbp befen te becUacen/ batnfet (ebelgtb ttontie oojbelen bat fijn iSgcy-^ngefetenen bejS félfi fubjëcten baggeUtbsÌ inen ontcent get bebjijf ban garen ganbel be Suft albeecgedabtggigcb boo; be l^ebecldnt.<> ie3I^e^'3Inb(ftge Compagnie toecbeii gyetitrbe^ü enbe befcgabigt / enbe bat baec tegenjS ^een «r^bje ofjic? bitieobec ftlacgten bien aettgfleitiieggebeen / wü lojbengeobtineect/ toaectnmebe &eD(ó?b^te1»o;« l}enboo?fien:l»eic&en aUena batap^SImbaffabeuc met ceben op bat fub/ect paffenbe beantb)oo?t baecobecgetcacgtcontentementte boen/ repliteecbié fDttjU^aiellept batimmecjS tuflitiemoe(ib)ecbenggei
üaen / enbe felfü^ e)cpebitie ijefteU / en boo}t0 adeiï na j^oocen ontcent get b?pebeb;öf banCommectiegece^ guleect : 'ttoelti^ be ^mbaffabeuc niet geeft goetg^bon^ ben tegen te fp^eetten/ nemaectebecllacenbat gaec 3|o. jlBog. tot alle goebe ojbje en eicpebitie ban iu^ftie genegen j^nbe/giecpntcent niet en fouben man^uectin/
I boo?fcö?ebetöi n/gel{^«nbec
tople get gantfcg in ben abont loiect ( gebimitteèct fgn IlSaieftept mebe cepetecenbe bat binnen drie a vier ba^ gengelticfite boocens^becgaelt gabbe / anttooojtopbe ontfangen iBiffÏbe foube laten toegomen. . (€ecb}ülen ban bie boo^becgaelbe drie a vier baggen fön illaieftept ggenomentot antb)oo?tban gaèc lHo iBog.jiBifTibe enbe bebuctie ban cebenenbp ben
gebaen bp becfcgeptKH tieecen batt tcebit teni^obe óbec begantfcge ggeleggentgept bangetfubject/ baecobec gecucgten ban mifcontentement ftgeen onbec get bolcg te ioopen / en oocg bp eeni^e ban be üüegecitigge opggenomentecgelegentgeptte mogenbienen tot bec felbecinfojmatien/ enbe booKiK baec enbe foo'^be^ gixo^de / ali^tnebenietgebbenbebnbecleten bebecepüe
bebe!$ i(^onineg0amiBoo;tie tei: intentie : iiseg.mocgte toetben / op get^eene
belöcöenbe fabocabelöcö geeïpebteect/ geit_____
anbecenbe^eecCantvlieic obecbat f^iett f^bè^e^ biftteecten gantftge gelegentgeptoberalleS naeailöcö enhiaecliKggebebuteect banfpn totantb)oo;t omfangen / bat fön n^ai. geneggen fönbe tott<t onö«- goutentontinuatie^banbiebe /, maehb^iifMgëipdmt» óttai |
aAtukbe{^tlAiid#ft toe'te #ébatg(ePafei&F^gem gai bé tetotttmuRitiecert/bat gptiaéi; béclaten/ ttiàetiiat befe foobatii öènbécgaeltïdgtbat iÖt tot '
cingé/alsibpèiÉpetierttiÉ beti ^nggefeteiienbah^t uiig gelgcjcbitect bebOiibeH i ettbetl ben obec gét fübléct bécaUejüfoiipóiitiÈaUü^ui
^ itcafioneett botóbep be iStatèn bangantfcg ftgabci' fütgen gebótge / gi^lgtg al0 tiu bJieÏben gefien ontt^t j» aenggefielbe «Ê^Uipagie bie hiet anb^i$ gonbe 'ben tot g^oté omojage : bat böó? foo beel gem aett» gitig mop feògett/bat befe omb^ag^en ongoflen baé^ öoo?ggeotfa(ïób«« ban tocbecs^btjö^el gabben Bert» nen becmgt Wojben / boeg baec bp bioeggenbe bdt fgnjï oo^béei be ]^eet:eii;^taten niet en toacen genootfaetH't oftèénbegoefbeop eenigge pacticmieteblatgten baii ^oöplieben enbe bie baec banbepebbecen get pàc^' lemebt toeggebjacgt / entoebecemban't^paclemetit aehben iftoningg / bienae ggeloòonlgcbe toiifgepbc befelbein bebent&en alieenlüig naec begoocen gabbe genoomen foitbanigen ^qutpagie aen te feilen en baec: boo? toebecfgtji ©oltfiin ongecujigÈptte b?enggen /
jniatefieptbaaicigefcgiet/maecalieefilgtg get ojbina» XÌ0 tot o?binaci£i bienft ban Conbop en eenige toepnige fcBepenbaec bp / totmeecbecbecfeetfiectgepbttegetf^ eenigenieubje iloobersi ban ©tfcaifcge aliS anberg/ ..... ' ■ wbeïgalbegeenmow:
minge ban «ile ongelegentgeptbrfctben becfien / boeg bat bejï iöoningif anttooo?be eecflbaeggsi te geben/ fui? b^ebec foube uptteüfen/ biaecntébenaeenigebecbecé ccbenen en cetommanbatien tenbecenbe al$i boojfj ge^ baen / op bat fu&icft fpnbe gefcgepben / en tot be actie ban Capitepn Homes op Capo Verde gefiomen / bact obec bp be 3lmbaiffabeuc ten gbogpen jgnbe geboJecrt / en tot ceb;eji 3gnbegeinf(1teect met be cebenen baec toe bienenbe / becBiaecbe fijn <iiccellentie al notg bat niet b>t(ï bat eenige fobanige lafi aen Homes foube fün ge« geben/ootg obec be geallegeecbe feptelgtbgept of attte niet en biace geinfb^meect/enfultic biecbenbe fiebonbe/ bupten tbigffel fgn iBaiefiept be becepfcgte o?b;e foube (tellen / becfeecgecenbe bo?becj$ mpn ^eecen be Staten ' ban be^ l^ingjS/al0oocg fijne tntlinatietottontf^ nuatie ban bjebe enbe goebe to;cefponbentie: abec biel' ie goebe genegentgept banbe ^mbaffabeuc biegen^ laec Jgoog lÉog. bebanöt toefenbe ban fgn oEicceltent. 0gefcgepben.
<©e bccbece J|eecen/bie obec Wt gantfcge fubject ban be SCmbaffabeur fgn ggefpjootgen geb)o;ben / gebben alle becSlacinge en fonbecltngge ggetupgenifTe ban be felbec genegentgept tat b;ebe gegeben / fig bectoonbect goubenbebatbe gecucgten banmid intelligentie bu^s becce toacen geloopen en becfp?ept / niet ttogffelenbe of foiibe met get (lellen ban goebe o^b^e obecbeei^ebitie ban 3Iufittie allcji met ggeboegg'Jcbgept gonnen toecben bpgelept / beloobenbe baec toe met fobanige be? tulpje tnUlen contcituccen al^ ban be feibe foube gon^ nenbiecbenbectnacgt*
Φρ ben tweeden flulp / fjÌS.Henrick Berniet^e^ ertmir «cetaris ban ^taet / bp be StmbafTabeuc ge^en / nimf. | becfilacenbena afüelept compliment/ban f0n|SBajei «eta"»"'». 9ept te gefonben/met anttooo^be op gace lo. j^o. miflPlbe ban ben vier en twintigilen ^unp befejs gjaecji met bemonbelingge bebuttie baec beneben^ tee O' bêclebeciiige bandje felbebpbe31lmba|Tabeuc gebaen /
ttoelrft
belaetfteeenfpja? i66x bfitöatt»^
'talbarttii toel nid nfitenftfltti tttoeftggsbiitr^ ^,ii6taten cege/J egiiHngé ai^üottt i>btthlaegöejö«fe [Wieben fbngêttiit |
-ocr page 108-
|
^Éilcöttl^ if-floilDW fo^^^^
«UviStfltÊe ban
toantìeeifuJbKCtiiiraeieffltósfli^
Pbë.n lie/emaöeöa?»/ ^
10 at to^et / .toiWf i?y:|couto?n ίβί iJPoatiet to^^^^
ofig alOiUïc fouD.e8pn)en/ geluf IftiftilJeo ,W»nen ^ nien&SflHen tènbfenftne/ alianbecii.„lïP?&)acwirfou» he öictcei&Êii i,
mSèecM^iwu
wêmms^
^M^ieflhtiefieit/öw
Den tótpMaèp /..e^ bèctifiufe? SeJtì W quiete öooi'teic^ben /. öcfetó raeMöÉÏtoilfeeöp
iQ^WfÖubé'gp^^^^ Idaec op ban figD fooien m-f
i»'i(öci:et)jc(T«cert / relfjsmêtlïéaffebankniJ^nsiini. öcn Homes, tnbien bebonDentoecbefuÌCitébegooterf. a®aec9paèn ben booinoemben ^e^c^^^ce^cifftjp redpróque (ortipltméhc toegettó 5àe.t1|i).|Bi>(j.0ioaen/ ' itó/batfjabbebéct^
^Sflfölcfiy/êa^^^
b^ οα ti^iTi tithüaffabcuc foübe )m«i:;bèn ttècjUgtjif^^ £ infifli c^nbe niet je ntin pp mWcbecberrefetticinsécn tonUnt^^entbait iBog. getnclb^ ^eet geliëfe. |
tiefeMrjeööa'jiftjn jÈsajc^ipt èert^BaàÌie.gBilaftJfiiei; i®o.ii|aö. 2IIitiba|TaD£UE aente milöili / batriiêetgë^ mdben igé£cDovvn^ieecfÌba;gsSbìèbèi: nabe^^tae^ bec .30β«ίήίβ8ί»' ||eoètlii)ì3cn fouiié ' tóojiwn iifgi6ei<r foööÉh / op^itoei^Öiuèett fó en mèöeMmp^^b^^^ace i^bogb |»Qg· tontcmèment foube 00 " '..... fl^etitoecbengfìe^abtggliicft «n^gebàen/> foec^/ bat betoglèmèn ber^t bm Ì^ictcaoj^lnàsf^ EnvoyéDowtìingii,eec(Ì&aegS!S tóeteÉftm naeti^öHaMt meenoetiebectm6en/ en ne«bei:miébenbaet:«blt>bttu (n^cuctfe o^jefiont teontfange/baecomatflibefenéA» t ien'tbéRiiftljte/ cegact gunfteigcfrmotgttonbi^nrge nomm. αηυ.·:. .w: -<1$«·, ti.-'rmtó si'imì KU-rtùite
...letit ^ ~ inetn οαι
te s-, iifcsm
il*"' ^^^ i^a bc,
üUQfnDK; »50? Sii» .
flmmeibe M^gfiiÏtit' cranc? «nbe ipoVêr<ie>hanb«COU'
^aecopbatbteteeecén Hebben ögtKeben ren/ batntetitebecfaeenal!$bateUebefeQne|{f{»iinti>ι gefcgtUen/bietuflicgen bep be ^ιαειΰ ^neefetcnràtòé^ een / tnocfite toecben upt be toegen^tebiettit entneg nomen, ^ai:foobeelgaee<iSb<<ee%lttgö/beei;t(i^fbQ beet foube contrlbuecen aljï cenf gfintsi ban<be felbi 6ot} biccbenbetbiattit i niaei; mat^ngttqjgj^et inni^èii ban toiber3ötj$ ®(ootenbaecciip f>p be ilmBaffabèue' fonberlihge uptrcben ban bebucBtê ftni(tcetent(mtt«0 al!$ anbeci$ tosfenbe gefnflfieect/ fet>b«n b(e i^ietitt/ bac tod bttn aengaenbe géén fojttteli^ openf nge en fiéttbeiitiif b»mott)ten (ebOcn/inaec Dat«c||»i:ficg:roobecti(tüH bJflben abantecen / bat^ntet toeipmeibe^Ióöt batt bt^ 5Püe foube Konnmtbecbcn ingel)ai4]at7 ;j&tootei>gent(tit&oftefonbecUngi(>e][;t^ao}bifn(ilf0!iii)ji<o fenbe/ be0 felf^emplopbecepteiÏtigenaiigfaimf^eèn becacco^beect te st)n/ en oocft rtteMeàgéf&it al^ü^lti^ * ficDt en cebenea^at bp be nabuecen mceojiainarïii <éi· ^ufpagietoa^gebaen/ en ebentoel geenig0 onacmat^ baetbooj foube >b9(9beng^etifïfet!t/; roaec eiie0 met g;oebè ojDie &onbe toccbe bobieéeoif)Yéi)if oEn toataenginaJ^etgepioponeecbetoegen GimWé^· de,bewciJteinfo?matie baec oöec JÖnbe behomin'/i·" odt& bectcoubé Det becepfedte ixb?e0 tta cébeneti eh te« , belötSöieptJbtibéttaecben tff^c tgt gebaen. j^tfi Τ4·4
ΙήίΒ heEifthoiiitiaa yan de Vüöoc j inii bécittei^iitom Cabo yejdfijj<®ii€apitepn-Hömeï, en berbétcàiitlftìi gejübooibefdbeaenbe&uflbanWcitabe fcgeS^cft-^nbifcge Compagnie toegeb?ett)c/ l^ben lïoninQftet bpfteiDiieceubientfiibe todtàe^ii^^^óee^ opJbenfeftiiiii^eSWPiïpfttóe^önbeBebacrt/mBt'b^i'' foei(SaliiJ^ft&|befenobeKgeef)(i»^benv'.4)ccft fjmjBigì-' batgiü. j^alefiept^eU;^! te. anttboo^ben MtiooteMie SijnMoflt/batipgentlfjtb geen 3©Iootni.^biiie'/>trtaeit ^ aUeeiji eenigü toepntge fcöepen /.bir«i>tin(iftijt ert ooS"»* ' gebat Jünei^Atiutren grooteen ejctcaojbfnàciÌS^iit» pagfetKib^iteengéüfic/ toaggenootraetfitgebóeefiie^ laten toeeigen en gaen / om te nmiset eéme^' l^abuecen met fobanigetoegeciifte:|@Icipt aljir boo^fept^ m^cBtenbooMl^ben/todtbe boo?f$ft^pen otti boiiU/ al^iHiiitet enbonbe binnen gbube/maer tre» Ha*- ce^cc J^ot ttiel iianbe;becfe£fier«n bat een gacr fnbjeC' ten baec boojdeenefcfiabe en foubéloërben gebantt^ rt^i «gbbiilqatibelaneenbe tbajSi be;bebtie6tingeobecftofi>;i (lce*enietóe>teii^ee·/, b?f; fuItfeF aJlfiJEionbe toêïbeti
pen ban tie.«Sng^Ifcge ^u^ lieten bigbenen gouben /- bat &eielbeiber€ngödft8e;®tBepea niet al te;^ iItiamen.i:.<inbeJiiitÌbec0^angDenbe tgeen^éfe^c toiett ban 'titineraen ban Gapo Verde j e« be «({jepea boojbenfeibenop be ^u(ibanAfi:i{^te ta»feRe|ienoi<·· men/ baeciafgcsne^enoeg^feem iofoimatie of ftennife ijf/r^begoi^O^ebecdte imièdept bat te ft^nec tgbt ' tia^bint ban (aeflien. / get foubeia^»
téngéf^{uèbeit/.eelpt& boo? befeniua^ becbtaectr^otj^ bat baec bpliab ttiboegen /bataiftgoon toaer biasi'tge»» ne-boojbefeti; tofecbt gf)efet()t/>;bat imebe be^ feifif (^nbecbaneniC^enban Natgti^^bbe boo;t 't nemen banbeele#(Be|Mn/ boo;be Jieberiantftge^e(i-^n=' bifibe^onipegnfe aibaecop be ^ufi banAfridgge* pleegfu:v! baéiftop ban mebe fWbe^^Atoete» toojben φ er. <0p aUe'ttoelAe^be ^mbafTabem; banbeberepftgfïe tontcjii;ebeit#itteiegtbfent/ tnbe€ng|^lfcge&lacg' ten#eti;a^)neggte;nemett / geeft (ine SBafeflept berbecggeUebètttefegggen/ batimmecjï niet εη&οη tsojben ioebei: gMp;oot{ien/:battioo7gemeIbeCom« pagifie t0ntin»el0tB albaecop beltu^ tcet fcgepen/ enbe be «SngelfcBe nabigatie beel twrbatfcn en betiiinbe» ^ 3 tinaDe |
-ocr page 109-
|
99,'. ν . .......
cinàètoiitttoceUibiacÌit / toaetotócöant'föMctöiJt . fouöe ötenen te toeiwn eHefpJootten / eilelöc» «W Ικίΐ felfjïBeftöint Dowamghnaet jftoUanDtgaenüe / ötct. ol>»aliiantKi0fouDe tnecbengtjelali / enna bien eist nugelötfrató tajo?i)efenbpöeiemba(raöe«t toae gein. fifteew / opfHoj®aje|ieptssfc|ji(fteli>clie anttornjDe öetceiTinbe beratffioe öpöaec üa-ilSag. oueïöitfuö* ieefijne Siaaieftipt toegefonöen / Dat gftemeitie ant» toooioei/ aistmtnetii üic noötge mocht tooHrengei oo}bee(t/ foutje tnoitien toecbaect) gl)t· aadaecmebebani na eeiUgc toecbece cebenen met öoogöHgijebacöte jTOa» fefteptgeftabt otecen tee faechebanöe gcaffecenbePcft iiiHoUandt, enbeberitfit bpben Simbapfabeuc ölen aengaénbe gebaen /. alji oocb becfiael ban onggemataen ontrent getbeb)üfban be Commercie boo; bebeco;bi neecbe quarantaine baec opbe iSebiece getaufeectenbe ontfangen / toefegQ ban betfacijtinge bec gemelbe o?b;e toatifün làaiejleptboenmaelsi bjeBDenf^iigi^i^insof" Pönein'töooft/ onpaffelgthjijnbe / beleEfbeljjtbgöe' öimttteei!tis»getoo?ben. ifn« ^en üeei: Downing ^nam loebec al giec in 't laefte banluiiiu. ]gp;b?actit mebeeenbiicfbanbenlËioniMg ban ben drie en twinüghften ; jgttbein effect een «fftebentiael op Bern ; boojts nocomaltgö becfoetb om fetiSfattie/in toelben gebal ftp fepDe bat btfenStaet
aumoinsceconteatcpient , de n'avoir rien«laifle qui pourroic eitre eflàyéde noftre part pour .temiiner les chofes. ai'amiablc. Et.ferons dechargés devant Dieu & les hommes de tous les Inconveniencs qui en pouxront iuivre. / , ί
iSebectbeiiKbetfiomli ban ben l^cctDowninghali llieic toacent in effect tiiet ali Reditìen, iadmfim{n itn-
raluurtbtrii. ;
aptliet bolgettbe üi te fien toat öP ben fefden «ugufp Babbe göep?oponee«/ en toat Bern be neghenden toiect geanttoaojt.
«iittainott -r-^ E Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden ■p fSn if I J doorgefien geexamineert ende overwogen hebben- •^'^dehccmemoriael byden HeereDtwmagextraor- '^inarisEnvoye van den Koning van Gtm Brittmoim , den ftfdinàsks aen Haer Ho. Mog. geprefenteert , houdende onder anderen dat fijn Majefteyt ordreghe-
ftelt hebbende om te extmineren de klachten hier be- vorens iterativelijck ghedaen, raeckende'tgepafleer-. deopdeKuftvanGwwd, daer in na ingenomen Infor- matie vanwedenyden fodanigh foude difponeren als i η goede luftitie > ende naer reden bevonden fai werden te behooren: edoch in cas haer Ho. Mog. niet af wach- tende'tgeene dacr inne by fyn Majefteyt fai werden ge- daen, haer toevlucht fouden willen nemen tot de wape- nen j j dat fyn Maj eftey t in iitlcfcen gevalle fich ghenoot- faecte fai vinden gewelt tegensgewelt te oppoferenj heb- ben goet gevonden dengemeltenHeereEnvoye Deto- ningho^ devoorfchrevedes. felfsmemorie, naer voor- gaende rijpe deliberatie ende proteftatie van oprechte genegentheyt om met fijne Majefteyt in alle vertroude vruntfchap en confidentie te bly ven leven mits defen tot antwoorde toe te voegen :
Dat haer Ho. Mog. geenegeruftheyt terWereltkon- nen vinden, inde generaliteyt van woorden uytvoorge- roerde Memoriael voorgheftelt, dat namentlijck fyn Majefteyt , naer dat deielvevan wederzydenwelgein- formeertfalzijn, daerbntrentfalprocederennaerlufti- tie ende reden jnademael in cas fubjedt by de Onder- danen van lij ne Maj eftey tgepleertzynde j eenedireö hoftiliteytjjae niet min alsopenbaerOorlogh infeeker gheweltvande Werelt, aengenomenwefendeteghem den Staet door tebefchieten, forceren, ende Vyandt- lij ck innemen van Forten en Sterften op 't vafte Landt, door toedoen van een formele Vlooteten Oorlog uyt- gheruft, ende verfien met Krijghsknechten ende ande- re behoefte om te lande ende te water Hoftilitey t te ple- jhen,, injti^ders eene onverantwoordelijcke feyte- ijckheyttegeosde Onderdanen ende Ingefctencndefer |
■
Vereenighde Nederlandtfche Provinticn , door het nemen van hare Schepen ende het roóvén vin iiacre , goederen , foote w^eralstelande , niet anders a^iö - Oorlogen ghewoon istegefchieden, metvervólginge Tan de fel ve vy antfchap van het eene quartier op de Kufl: van Africa tot het ander j alle fijnde faecke die noch met eenighenfchijn van reden ghejuftificeert , noch oock eenighfints geignoreert j of ontkent konnenwer- denjdat haer Ho.Mog. derhalven van deluftitic cn rech- vaerdighey t van fijne Majeft. daèr op niet anders konnen verwa:chten dan voor eerftenvoor aleenevaftecnfeec- keretelofte van de vooffz genomen Forten enfchepen te fullen doen reftitueren, mitsgaders oock door de hant- dadigen te fullen doen repareren defchadenby defen Staet j ende de goede Inghefetenen van dien daer door gheleden» foo als naer aller volckeren recht j Cnde ia ghevolghe van hetjonghft ghemaeckte Traiftaet be- hoort te gefchieden, ende dat vervolgens oockt'iyner tijtde eflciilive reftitutie en voldoeninghe daer op moge komen te volgen.
Dathaer Ho.Mog.nuter contrarie op de ernftighe doleancien ende klare informatiendoor haer Minifter aen den HooghgemcltenKoninghghegeven, niet al- leenlij ckfodanighe verwachte toefegginghebyprovifie noch met hebben bekomen, maerdatdefelveinplaetfe van dien , vernemen dat noch meerdere macht uyc Enghelandt naer de voorfchreve gheweften afgheibndeii wert, die haer Ho. Mog. met reden beducht fijn dat aen defen Staet, ende de goede Ingefetenen van dien , noch wel meerder ende fwaerder ongemacken fouden mogeii trachten toe te brengen, ende des te meer, alfo volgens de rapporten aen haer Ho. Mog. gedaen, door oculaire ghetuygen vande voorfchreve ghepleeghde hoftilitey- ten, de plegers vande felvehaer hebbenlaten verluy- dentotvervolginghevan haer defleyn , gheftreckt tc fullen worden van fodanigh ghetal van fchepen.als tegen- woordighin £fïji/i»»rftomteMennadeKuftvan J/rieuf foudewerdengeequipeert j fonder dathaer Ho. Mog. oockfelfs daer teghei^ tot noch toe, nietteghenftaendc de iterative verfoecken, en de voorfchreve remonftran- tien by.haren Minifteraenfyn Majcfteytgedaen, eenige de minftegemftheytofte verfeeckeringheis ghegeven· ende dien volghende oockvandezyde vanEngelandC tot noch toe in dien deele niets gecontribueert van 'C gc- neinfodanigheghelegentheytvan fyneMajefteyt, tot verhoedinge en voorkominge van alle verdere fey telick- heytendehoftiliteyt met reden wert verwacht ende teghemoet gefien.
(©nbectuffcgen toajïttteQ Biet bebommect ober Bet „tf 3» toeccfi ban be Weft-Indifche Compagnie j men Babbe wrcte ftlaec betogiJ laanbe getoelbabigBeben bp be Enghel- fchenonbec Capitepn Homes gBepieegBt/ op betulle ban Africa enbe Guinea, foo in'tobetballen banbe^ CompagnieifcBepen enbe ^o?tceffe gBenaemt Cabo Verde, maecbatbefelbenocBanbeteagg^efften/ foa met bemacBtigBenban Tocorari, βΙ$ί Bet befcBfeten ban becfcBepbe bejü Compagnie? j>0}ten / enbe t^n toegB nemen ban nocB eenigebe0 Compagnie^ fcDepen op be boo?fcBjebe Öufïen gBelegBen / Baböen φ^ pleegBt. ®ie banbe ^Sbmicaliteptcnbaec op betflacn/ oo;beelben/ bat robanige enbe biecgelücBe biolentien niet en Ëonbe too^ben gBeleben / maec bat be felbe animeu* feljjcb enmet bigeuc moeten toerben tegBenjï gBe» gaenenbe gBefiupt / fooombeconfeQuentte bfe baec inne (tacfr ten cegarbe ban anbete berte afgelegen quar^ tierenen iKfittingBenai^anberfintj». ^an om Baec toat berber te ejctenberen op be mibbelen bie tegentoooj* bigB fouben beBooren te toojbenaenbe BanbtgBene? men / ombe 3®eff-ginbifcBeCompagnie cbiein beco fcBepbenoccafien / (ootoelbanbenjetaetBabbegeme* citeert gBeBabt) toeberom op beboo^noembe ISnften ban Africa enbe Guinea te Berftellen in be pofFelften baeruptbe felbe foo oncecBtbeerbeljjcbbpbe «JingBel» ftBen gBeftelt gBetoo}ben/ alji Bet berbere bat nocB befa· ten / te confecberen ; «Sn gBeconfibereert Bet onbecmo» gen banbeboojfcB?ebe Compagnie,enbebatfobanigee tonfiberabélen enbe ine^imabelen coRQucfl niet
eti |
-ocr page 110-
|
X. fitt tifentie geabantiottneect/ meec aen ben ^taet met al? le macfit entie nrtHDelen te toetben öeBouüen en eheconj -— fecuecct/ foo ten aenlïen ban öe ceputatie ban ben ^taet alü om Den oiooren ganbel enbe negotie / bie met meet; 6eiöc6eboo}belen opbeboojftgjebe auactfecen toUcbt cteueben / bat becgalben bp fojme ban (entngl^e aen be fiooinoembÈ Compagnie / enbe ombe on&ofien ban bfenintpbenenbetoplenbangaei; te bonnen bietben Qhecepeteect / ofelbeciEt ggecefcontceect op ^aec Üoogg pag. o}bje bp be cefpectibe ^Toliegien tecSIbmicali^ tept/boo7 eecfi enbe ten minden foube bonnen toecben (n equfpagiegebjacDt/ en op Bet albetfpoebigöffe boenlüft öetbeetDigöt/en nabe boo?f5 Cufleban Africynbe Guinea gïjefonben be nomb?e ban waelf öloetBe ^tSes pen enbe Zeegatten ban ΦΟί loge / op ben göebjoonlöt» len boet enbe cepactitie onbec be Colleoien göeö?upc&ei Igcfi / ofte fo bce( meecbecaental ban fcgepen enbe boltb βΐίί ben noot foube ftomen te toicepfltljen.
tnelcHc twaelf fcgepen fes fouben toefen gUemoHi teectmetveertighiiutiienCanon/ en gemant l»o;ben met hoüderr vijftigh usattofen en vijftig ^oibatenj€n beteflecenbefes gemonteectmet tweeendertighavier cndeitighffucften/enbetc mannen met honderttwin- tigh inatcofen en veertïgh j$olbaten/en alle gebictuatl- leect boo? ben tjjbt ban rwaelf maenben.
(!£n baet obec geflelt een of meet bequame en ejcpacte töppec-^oofüen/berfien met fobanige ginficuttlen al? Biet na bebonben foube too^bcn te begoocen.
ΦΑη/ be itBecomitteecbenjï fepben tot Baec befcgacge 8tec netoeniS mebe / bat fo conftbecaöele «Sduipagte / en bie fo (tofielpcEi foube ballen en lange bomen te bnpten / &P be tefpettine Collegte tee aSbmtcelitept niet en foube bonnen boeeben ecngeuangen / beel min gecontinucect / fonbecbaectoe gefubfibieecttetoo^benmeteene petitie obet be tefpectibe 3^?obincien ban fcsmaei honden duy- fent guibenjj / enbe ceel fucniffement ben bien j lp ont:: (tenteniffe ban bielcbe fo tonfiberabele CQUipagie foube fiomenec|)tecteblpben.
Φβ €(ebeputeecbe ban getColIegietec SEbmicalitepi; inVricflantbolgüeniSfpeciale laflbanbe ^eecenfpne Committenten / becblaecben fitD tot be tegenlnoo^bige €gutpagienflebei^uflban Africa enbe Guinea niette bonnen inlaten/boo; enbe al eec be ^jobincie ban Vries- lant, be teeltbe be fubfiblen tot be ertcao^binarin CQui=> pagie acn't felbe Collegie tenmecenbeel fucneetbe/ baec in becWf llicfit foube gebben/ 30nbf öet felbe Colles gie onmatgtigB pet$i upt Daec loopenbe mibbelen / baec toe te bonnen tomribuecen-
©ecmits toelfte aenteheningebe CJetommltteerbens! bebutOtenbe / bat be boo?fcB?ebe nvaclf ftèepen öoe ηοοί big Ijet oocb toatf/toel niet ten bollen moeite taecben ge^ fucneect: foo betfocgten bat met alle boenlijcbeinbuc; tien be^JObincien van Vrieflant enbe Stadtende Lan- de motBten betoogen tnojben om get boo^noembe Col· iegie boo? b;ut{)bacig tonfent / ootb be^uaem te maben tot Cgnipagie ban gaec contingent.
<2n be togle befe «gquipagie be Weft-Indifdie Com- pagnie feifiifoo 0oogf)löcb toaö taecbenbe/ bat bie taan be Compagnie felfsi ootb motsten too^ben ggebif^ poneett enbe geljouben / om Ijanbt obec öect leggljenbe / baecbp / beljalben Bace vier ïftoopbaecbp fcDepen/ nocg te üjiiien boegen twee beguame fcftepenban «©oj- loge.
®c«eecenbanHoiiandtöe6bett 0aet tonfent ingSe- 6?atljt ben feilen 1iugutïpconfo?mbitabb0!S. ^eBewinthebbcren tooo?ge(Ielt30nbe eenige bjagen/ Bebt)engeamb)oo}bealsÌboIcDt :
GEfien en geexamineert by de Bewinthebberen van de Geodroyeerde fVtft - ïndifcU Compagnie der Vereenighde Nederlanden, de poinften waer op het hare Ed. Mog. de Heeren Gedeputeerde uyt de ré- ipedtive Collegienter Admiraliteydt, heeft ghelieft deantwoorde ende confideratien van de voornoemde Compagnie te vorderen, ende daer inne regaf de geno- men hebbende op de waerachtighe befchapcftheyt der faeck, violentiederEnghelfchenin ^/-«Mghepleeght, deintcBtie die defelvemet hareprocedurenVoorheb- ben) endcdema^ttotuytwerckineevaodeièlvealre- de door haer uytgèfonden, ende teghenwoordigh op de - - Reviere van Uttdntgweàt legghende > hebben de felve tot informatie van haere Ed.Mog. diftinótclijck op ydcr poinót, reverentlijck de confideratien van haer JViog.weerdighgeoordeelt. |
Dat om de Indien de Compagnie van
ίΚΓΚΪ machtkh ««.,ν^ίί»,®.
forooken te de- na de Kuft foudc fenden.
finieren ende arrefteren voor eennoo.dtfakelijck fon- dament , eerft ge-examineert dient de intentie wacr toe foodanigheforces foude werden ghebruyckt; ende tea tweede j de contra forces die inde teghen parthye füUen werden gherefcontreert ^ ende daerom aen dc eeme zy dc dient gelet op de intentie vande Compagnie daer hee- i)en ftreckehde » dat hare Schepen met koftelij cke Car- ^oenen behoeften ende Amunitie van Oorloghc voor de Kuft van Africa nae Guitua ghedeftineert, in aUfc fecuriteytaldaer mochte werden ghebracht, ende met eenengherepareert foodaenighe violentien als deEn- gelfcheNatie fonder recht ofte reden op de Kuft van Afiican^c G«/»i<igedeftinecrt, inallefecuriteydtaldaer mochte werden gebracht, ende met eenqn gherepareert fodanighe violentien als de Enghelfche Natiën fonder recht ofte reden op de Kuft van Africa heeft by der hanc genomen ; ende verder > dat hare eiFetìen ende recouren van daer weder in alle feeckerhey t alhier mochte komen te arriveren ; ende aen de andere 2.ij de, dat de Engelfche Natie op de Kuft van Gwiew fyngliekomen metdtriim fchepen, ende teghenwoordigh in Imgtlaat noch twatlf zJertim andere derwaerts gedeftineert, mede gereet leg- gen, uyt welck confideratien de voornoemde Compa- gnie hare m/urts nemende felfs in S taet zij nde ten eyndc alsvoorennade Kuft van Africa {oüdtmendenftpitnA acbtiin bequame fchepen, behoorlij ck gemonteert ende ghemant, vertrouwende datfe daer mede capabel foude wefen om de ouCrages derEngelfchen te vindiceren, en- de hare Landen en fchepen voor vordere onheylente befchermen,
Sulcx niet zijnde J wat affi- Nademaelhet ftentievandcn.Staetrequire-i|f^-i,^4|-^ ren? dat de Compa-
gnie tot het bovenftaende onmachtigh is, ende daeron» haer retours tot den Staet, als befcherm Heeren van ha- re getrouwe Onderdanen is nemende,ende evenwel hec geenein haer macht is, fonder befwaemiiTe van den Staet, geeme wü employeren, gelijck op het derde po- inftisgepofeert, foo foude dienvolgende de Compa-
en OORLOG Vier eoVeertighftt Boeck
fnie aen den Staet met alle ootmoedighey t verfoecken, at haer ten eynde als vóoren, aiïïftentie mocht werden gedaen van twatlfa. viniiea kloecke fchepen van Oorlo- ge,behoorlijckgemantendeghemonteert, endefpeci- alijck, dat het ordinarisgetal van Soldaten op de felve te ftellen, extraordinarisverhooght ende tot vijftigh man op y der fchip gearreflEcrt mochte werden, welcke fche- pen oock voor vijftim maenden dienen te werden gevic- tnalieert; ajlesop foodanigheadvyfenals de Weft-Irt- difche Compagnie tot noch toe heeft konneh beko- men; ftellende verder de verhooginghe van de voor- noemde affiftentie ter difcretie van den Staet, indien de felve fodanige adviièn mocht bekomen dat de voor- noemde macht niet gheproportioncert na de macht der Engelfchenwierdenbevondeö.
3'
Wat Schepen de Compa- De
Kuft fai fenden, „j^ ,t^hcnwoor-
gnienaerde der felver monture cade raaiininge
dighnae de Cuft yin Afritef bene-
ve»s |
-ocr page 111-
|
SAKEN
■ "~ΐϊί64 vémdeinichtvan?tLaatibudefèndeö>f^
„ rat^alRK-d ι. ■ , .-,,/, Γ !!·:: ■■•-f- ■
EtM. jö Eïéri. fo Eters, fo Eters.
fttìekeh
k6 flutfeéö Ì8 fftuckeft ai ftucke'n
'tSmtGeéridiiifiet Deaulr/wtoiiet? ^ De ijhccamet - Oe Prins met - -
Welcke gevoecht by de macht van Landt van tviae//à veertknOqrloch fchepfen 'tghetal endeïnicht fullen bereyckéö die deCompagnie felfs in ftatè fcyndè onihaer felfstékoriheà öïdhteöèren, tèfi eyndeilB vèörèBiïoóde gebruy<ac#nV ■
DéfdK^en vin Ift wàt tijdt dé fèfifètìcn Van ί dèCóiüpagnie vSig jaüen
maentaiWMgé- zijn^ om haer by de fehepen
deftmeeic na dè vràrt dèh StàeC te tbÌr^ttÌ Kuft jr hebbèn ' ' ".i .
dleaitotnochtoegöwschtóphfet Còrtvòy> ^tl^fi laèft by ί0ΓΐΐίέΫ8η60πο«ρϊ(ΐ00ί·1ι4έί Ed.Mòg:#às yàftge- ftelty. endekohüen diénVòlgéhdèiridtó tiiili: ^Oèir- iiV^dàglìetiy endeiieiiuyttèiftehiiWiWeècKetTi f ëène- maelvéifiétiéftde veeïm^ïijn jftaé behodrénjom ha- re feys te voidérén j en met dè fchfepen van dén Staci: te conjtinge/èn. Welckebocktìièf MgerdiéiltéSVèrden uytgéitelt, ötü dat de macht der Enge fchéh iègeriwöor- digopdeRiVièrè van UhJm gereetleyt:, eh3édieren bovèö -E faiföen van 't laer orii achterom te^àen, foude be^èmefttëVérlöopen.
Defdfoenenöp ψ^ί^ dé bèqüaéitiflè tijden, SlSStCn'ie raifoetienzijnbmmöde
ien?
elide omtreftt Oiïifiir
é^yndight, cnde voorts de reft van het laer vdór goèt, aengenaem,ende fonder eéftighe incommoditevtwiert bevonden , fonderdatnochtansdentijdtende het fai- foen,.'twèlckdenquadentijdtgenoemtwerdr, om ee- nig^ëxploidlen behoeft gevreeft te werden, nademael dè zee fonder peryckel t' allen tijden navigabel ende ge- bruyckelijckis.
6.
Wacaffiftentievan verver-
G«,«.<^IseenKu1t als ài^e^VsLànts fchc- bequaem om de pen op de Rult fullen Konnen puturriUn van den bekottien ? Lande te voeden j
maer en geeft foo veéle vruchten ofte monti-koilcfa niet, datdaermedede fchepen van'cLaiid volkomen foude tonnen werden verve richt; foodatopdé vèrotrfcbingt geen flaet kan werdert ghemaedt ; allfeen kantóen aldaer water edde branthöudt tot cóntèntément Kekoraehj en- de inde wederom reys aen Cié β Lepis , Ifle dtPririript endè Amuben, oock S. Tbmic, foo veele vervetfchinge gehaclt Werden als men van nooden heeft.
5©enachften ifiuflutlp fsütec macljSbooitgcbjacfttfeeclicce USemórfebpben ïjeete Downingh acn fjaec ïgoog^og. gep?efenteect / becfoes ibenbe te moacn toeten toaiineec pet ijaee l^oin^ogv fou- be mógengelicbenlijrt'fe ttÜflTÈtig'bé'Lijiïevanweder- zijdtspretenfien, cnfè-SéHrteMigSétMbéìiàt Öjai't/pöooi^mflnöelfngeitenfemitien'A'rfplfeitrtffe- un^tiafttgPfti)?iftcn/ tetracijten obec, b^becbete Blatgtën npl ben naem enbe boo; o;b}e bah oe ponttigD |
Dcfdbe
">ISBP feat/tot
,^ΜηΒβί» iebè uptf
,ν-.....«.......-,—r-,-^™JtBèb0nbm
battìbòibenboòinocmbc Sïgirit be.H^iïé ötó nöcö ban,i»eö«iBacc^ö. ÌBog. 5dnfi(l«'rtw!uticto£ib£ti/ te mjWc bctoöl ùoo? beft eftemilbe l^fee'ïe Powimg öaec toé atbòio? éèn geru^men tjjt aenfoeb gcbaeti ■ eti op bàt baec boo? to alle mantecett niqsütet)fgc6cti batihén bteVijMbeA bait brféc 3!)ben ttfet en ttia^ >» msra.
^m tdat benbecbecenfnDoubt bahbe booiftHiebe ì^éniòciétielattsgbe / bat betotifecemiebaecbpaeni· eboben toan befec 3Pbe / sfieamplertect / en Doé eet {)oe ebecbebo^bertfoubetoojben / fuUenbe aUentfiaiben E)Ëbo;t)ectenbe g{)cbi0ileen toecbenten epnbe tiefaec» hen fo nopenbe be tioo?rtg}ebe gebane Slatfjtén/alsi no« penbe Bet boó?eementioneerbe reglement, ten fpctbiga HenmocAtebierbenefsBeBanbcit. ^an alfoo febect Betionsfte becctetfeban benigcere Downinghj jjeca JiDepDe feethere feonbtftöappEn inofiehomen toaten ban fiegoftiUtfpten bptie €ngBelf(gcg|]eplcegBtaen Cabo Verde, enflbetJÌ OpbC CujlebatiGìLiinèaj fpo
rtict fiet ttiegijtientit) ban 5Fö?tèn / àlsi merftet öen ' tenénbeberöliecen'ban fctjtpeh/ batbbèc(i)U);at Igeéc Downitig ntebe tei fìanticn foiiben teetoèn giefl0
be contfchappen ende be-edighdê verklariiigheDïctlt*
Jalbentei <©?tffie,ban ijateJ^o-IBog. beciifien^e/ ertal boö?befcn Doo?bel|eer SCmbaffabeucb^nGogh aen be Ëoiltng obergtlebcrt / itii't bccfoeIN ban réfìitu· tie3(rêparatieenbe ordretotbctBoebinge n^nbiergSec iet toe&oriicnbe/ten epttbefip locete Dow- ^ „ jaecbpjn heboo?ftfi?ebe tonfc'rentié ban l»egénben©Onlneü mede cathegoriguelijck ntotfite betblacèn} bacr obec natt befe 3pten inDò^nantcntliitfì en met etnfi gefnfi|leéct fottbe toetbcn.
(CerfiontbaecnaBabbe ' bebentgemaet&t / bat be
intngBoib^e géfïeUpi
ftenüe om te ejcartitnéten be filatötenBiet beboetens i"»». ttccattbelijcKgebaen^ raetbcnbeBetgepafTeecbeopbe ηΓ - Sufte bein Guinea, baec inne naec ingenomen info^ tïi&itimtoatt&iebecjpberi /fbbainig foube biTponeren al$e fngoebeitHtftiebeHobben f0UbebDo?ben tebcgòbren; <Slioi3l) (η taj} óaec Éo. IlSbg. niet af toatgtenbe 'tgeei> ne baec inne bj> fiitt H^aiejlept foube toojben gebaen/ pöfeÉ foebIpt|)t foüöe toilleh · ntmen tot be Wapenen , bat fijn liöajiRept fitö in fulifien geballe ' " '
(Cenanberen bebéËiatijtentee faeitliebat biebahbe €ngÖelfilie Ooft-Indiiche Compagnie op nttUhJjS booibte ballile (©coctropeetbe ©ofl-fJnbifiBeComi' pagnie befec Eanben / belet foube fijn getoeefl te ùafi'' querenen t)ègotieken op Porca, mét berfc^ecfe bat baec obec aen bie bàti bÈ booiftS(?iebc «StigPfcDe <©ofl-. _ ^nbifcge ^Tompagnie ceparatie eiibe fatij^fattie motfitegBebaenenbe ggegeben too^ben : i&p'teecfle ,Ut i& be Jgeec Downing na boojgaenbe p?ote|iatie Igrtjpptë^téQeiiehèiijtljeptorti niétftiniteajeftept In SiebmcouQè b?ùritft^ enbé cotmbéntie teblpben
tiseóèbbèöt·
g^ne ggéruffBépttec lnerele
tioinlHbè generaliteytvanwodrdfn Öp fiera ÌttVìjàtHa^tittgt& φηε jiiajie(iept/ naebac Jtjilwttèt^ÖWriwèlig^^^^^ jgn/
tfaeiTdrtftstlit (5übe,tóöïeij^cennaïu^^^ enbecebtn i mbìsei^t'in taìli Wtbp be€)nberbanen ban ftjn iSàjé gepleeöt3ilnbee(nédiiiridtehoftiliteyt, jaeniet
min
van STA E>T
eehflbittftemettttetriffin'/ aij^itt'etjè'
t^irti iron^ie ftotmnt. wértfep tiopjis oii>in àArtnòifsi Méniinraöat β, ÏÊj#tiSÖÓÓ? Wft^ent öeHeydèag flÖènbetié®taetaenöÈ?l)ienttoöii/ " 3i|lï>émettie booifciiiétoc Lyftétìan ;
toàfj» / httt ftètlroéiB / fiat w wt WiT' ' ' " ban tiepicti eUeS
te^BènH eBeliiifec L· . , ftfteti / ftfoìJanfactì ftSgfi foiftfe ge fbubegoèttifi^tKn/èübe bat m tiaec o|
P/fòiuèettaflien / tno?0i6 Bj'engcrt ;! itrit toi^iién um bagg ofe tot toitÌélinigi! foubc Detamen. ^aec op, |
-ocr page 112-
OORLOG rie^ eh
|
ttE ttìewlt / aettfföenemw toeitó!»
' AtaCt/botìrtl^eichieteni foìrdirMi , ente DpanWlj^ ilinemertWfoitmmOe^ter^^^
btnw toeöijert toeitwn fo?mdea agiooteKw teegheraft / αφΒ Becfrén met at^Mftrtethtitt «ntìe
aXre fiàoeftni / om tdart&e enöetetoatÉt boto te plegen ,-'tnttfgaötrif tftte onverantwooidelhcfce feyteiijcidieyttigöenji be#nl?etöimenenö« gingtlffecei hmtrefft öfemtóöe igeHetlanbrn too? üet i^en van hare fdttpeVr cnDe |jet ròpven;ban0art oortepen foo te wafiTkÊte Jande^ n(« atiöctsialji fneeg Ooiïogh
sssease
5ijnbefairtK«WenocBmcteini05f£DontiflnièW«ghe^ jullificeert,;nti® flofft cintgïïfïntS g^ignoreert^^ö
ontkent ^Qtinentocn/tiace^oosJJiiaoc.^^^^
ban be ittfötfe ent« tccijtbiecbiBöepöt öan fiJne SBjji^ pept/ nt«anb«t06onben toetbjacBten ban booirtlnt
cnbeboojr jrtMnc. vafteendefceckere b^ftèn Uan.ÖC
boojftfeebe genomen Jpojtenenbeftfiepen tefull^n trten reilitueren, ittftfgaDecsi oocft öooï ftéöantöabige te ΟιΙ» Jen boen cepace'cen be fc^abe bp defen Staet enbe öe toe» be Silngefeterenbaec öoo? geleben/foo ali! «aallefe toowe»·
ten ccctjt/enbe tngöebolaöe banijetionööftgemaecftte
Traaaec, DeBooïbe te geitjieben ( «nbe bat bettiolgens! ootft t' fönec töïit be effccttbi teflitutte enbe bolbfeninge baccopmo^tifiomentebólgen. ' ,
®at fiate ©0. iKog. nu tee conttarfe op be ecnUigBe boleantleenbeblace tnfo?matfeboo? fiate nainiftettf een be fioogfillgemelbe i^oningfi gfiegeben / ntet alleen^ löcfe foobanigfie bectoacDte toeftggtngfie bp pjoWfie «otfi niet fiaboen tefiomeh / tnaec bat be feite In plaet» fe ban Wen / tiernamen/ Dat tvocfi meerder macht uyt Engelandt naebéboo?fcö?ebe <i5et9ellen afgfiefonben totert/biefiaec ^o.j®o0.mef rebenöebttföttoaten/ bat aen befen ^taebtenüebe goelJeSInBfief"^?®^ Wen / nótfitoelmeecbetenbi f^oaetbet oiigemacken foube mogen tcatfiten toe te öjengén j enbe beji te meet / alfoo bolgensl be cappoitenaen fiaec^o.' j^og;ge]^ boo; otulalce getlt{>geR ban be boo}fcfi;ebe gfiejitetfibe fi olWlitepten / be plegecjï ban bi félbe fiaet tsTb^latén beriupben totbecbolgingebanfiaecöetTepn/ geftetiSt te (lillen toetben ban fobanig getal ban ftfiepen aW te^ gentoooibf gfi tn <Sngelant/om tegaen nae be Kwfl ban Africa, foHöe toetben geegutpeert / foobec bat fiaec ^o. HSog. oocË fVlf^ baet tegend tot notfi toe / nfet tegfien- daenbebe ttecattbe becfoecBenenbebc booifcftjebete- nionftrantlebp fiere H^tnlftecaenfön naaiefteptgfie- baen / eenigfie be mtn^e geruflfiept oftberfeet&erlngfie toasf gfiegeben / en bienbolgfienbe oocöban be 5pöeöan Engeiant tot notfi toe ban bfe jpbe f nWen beele/tnetji ge® contribueert ban 't geene in fobanigegelegentfiept ban föne |Eaief{epttotberfioeWttgeenboe?&omtngfieban alle berbere feptelgcihfiepbt enbeDo^lftept / met ceben toiert bertoatfit en te gemO£^gerύn.
(@p 't tweede potntban be opgemtlbe jll@emor(erae> 6enbe be filagte ober bte ban be eQff-Snb.4romp· befet lanben / tefien't alrebe te boo?ge9«lbe ber tcfit. g&ei^eetDowningh Beeft betsolgeni gfietomfatu; wK ^^ ' fpecialöcB ben vijfden g&cceml>ec / öe ftftult ^ttsp. banbe betinpbeclngfie tetoerpenopbefen iStaetboo; *ίρΤή een fcfiecp memorie; jijnbenotfitónii niet ali een tepe<· mait. tlcteban'tboojgaenbei botfi alfoo berffaen toiecbt/ bat fip baer banoocg fiabbe commutücatte gfiebaenaen beupifieemf$e^fni(ter$talfiier/ (t; goetg^bonben/ batbegfieinelbe |Memor(etoppelüc& gfiefonbett (isube tooiibenaettbcnheerban Beuningen, enraojbinerlif IBinKlec banbefen jStaettn Vranckrijck, met la^en» be o;b;eom bcnBooingfi enbe fpe SQaicpept^ JBinf^ (ierj$ ΐφΐ be eetroatta fiem booj fön bertretü ban Dier tttcbe gegeben / enbe boojtsi upt fgne tpgen lienniP fe fiantta|lel0& aen te btpfen be ongfiefonbeectfiep&t of» te afmiibe affirmatie ban Iie faerben enbe tirntm« ftamienbaerinnebermelt/ enbeben i^ngfiteccon« traru tc boen blijchen / fioe öat ben Koningh van Groot fotttaimien enbeföne jsaaje^eptsi ^ubjetten/ befen «taet enbe be goebe Ingcfetenen banïlen / met Upant^ |
igtfteattaroaed enopenBarü fi^i|tiUtepbt^befiegin« nen te te}egenm / eerp i a.fgelégöcn ofielépiften / boo?. tnemenban Landen, StedeiijEortenendeSchepen, enbe berbialgettjïm^be fii^én Europa boo»'tdenlieen/ nemenénbë ojib^ngfien toànatle ftfie^enfiiei-te llan» beffiupi$ biefioorenbe/dUtberbataenbespbe tonEnge. lant Ëontberben gfieallegfièert ofte opt bóójgfiegfie» bentoaji/ bat'tfebertfiet lUif^h ban 'tjonge gfie? maecbte Ctactaet / 't toéitfa allé botvgaenpe btfféremen enactien mo?tif(ceetbe/ oTregHl^érbéopteeneinwniö banfiare fefiipenboo}b« Ingfiefetenenbefec Sanben feptelgcfi tnai aengetap / degpiiefit / gfienomeit ofte gerupneer^ beel mineenige Cauben / €plaitt»n / ^tn» ten / ofte^teben gfieotcupeert ofte bermeeflert ; <gnöe atfioetoclfian Hoogfi |I^g.ter0et&eberboo}fcfi?ebe bpanbtlöclie aggcefjien ban Eogelant ober langen tgbt naer't bolclierenretfitbeboegfitgfietoeeptoaren/ om tot ret^tmatige enbe nooWge befencie ban be iRngfiefe» tenen enbe^i@nberbabenbefer Bereenigfibe j@eberlant<' ftfie fjobincten / mftigaberi tot «eparatie ban be gfie» lebenlfcfiaöen / enbe offenfien ber Cngfielftfien / toebec* omme&pretoj/ïe/ allemogfielöt&e afbjeutb teboen/ boo7nanteiit{0C6/l>at ben i^oningfi ban GrootBrittw- nienaenfiaet; iioogfi |^og.en bejl felffi jQiÉtttilterin Engeiandt,opena0t&6abbegöeliebetttebet)&l«ren<nbé te bemunieren / bat fyne ltla)ep(pt felfjj 0}b}e gegeben fiabbe tot let incojpoteten ban Nieu-Nederi^nt, enbe totfiettoegfinemenban Cabo Corps (fooalü befelbe nu oocii gfielücbe berblaringfie gabbe gfielteben te boen ten aenfien ban 't aenflaen, nemen enbe Opbreogca bec booïfcfijebe fcfiepen binnen Europa) fgnbeBoftileat? tienonbernomenopjSteben/ Eanbenenbe êiaetfen/ baer ben l|oogfi|tgfiemeUe IKoningfi ujlet inieeoletb gfieenrecfitter toerelt op toajS fiebbenbe/ maerjelfst baer Ober nopt eenigfie pjetenfietegfienj» befen ^taet toaj» gfiemobeert / nocfite / foo bertroutot Inier^t/ im« metsten regarteban Nieu-Nederlent, felfseenigfie tip ben l^oo^Rgemelten Coningfi bantoerben geima» gineert/befialben bat oortt foobanigfie gfieimagineerbe actieenbe pjetenfie/ el0 biefenbc oubec ban ban ben ^are, feftfen hondert vier en vijftigh, booj fiet iomfift gemaetlte mattaei / foube toefen gemojtificeert / fiaec iioogfi |Kog.etfiter tot uotfi toe ( infioopebaneénb^e' btgfieuptbomfle) fli(gfie|laen/ enbe fiaer l^an alle of« fenfibeattientegfienSbenConing ban GrootBrittan- nieneitbetifelfisi^ti/etten fiabbenontfioubea/ opbat allentfialben/ beieite&laerberbe rec^tba^Wgfiepbtban fiaer Iioogfi lEog. faecto in befen btgtben mocfite- be i^ ban béfe fiare l^o.jjl^g. refolutie ootb coppe gefon- ibenaenben^er SCm&afTabeurba» Gogenbebe iSeft* Ibenten Helns enbe U JVlaire, mttfgabwi boo; ben 'SlgentbeHeydebecfianbtceptbt toecben aen be Sieee φΐίφί d'Eilrades imOaflTabeur t)ctreo)binaci« bati
den eulieDeanemarcken,
refijectibenaricfitingen.
^ntoat manieren ben tlm6a(r.Gogoberl^gant<' fcfie toeccB met ben Kroning berbalifeerbe / i0 te fien upt fietbolgeube:
- - ■ ' " eis
nijffie ^f^tialenbanbat iSütb (baeronbec ootfiben fieec^raiicelier/ niet tegtenfiaenbe bei felffiinbifpofi» tie)bifitegege))en/ ennutfbiengetracfitbe gfielegentf fieptban b^betiban Marqué ofte cepfefTaillei (We» menf^bebatfiMibeitfSngfieconfetueert enbe ooth be» ceptjtafgefegelt/botfi ecfiter niet uptgegeten/ ali toiHjli otergfief^ebeom fiemteraubientie fpne iHaie^ ]tei«beer bantemogfienbienen/ enbe fiet berepfcfite ofl^ietoett{)}engen)fieeftb}elbecnoraen/ bat iaegfie<> melbe cepjeffaUleiin a^tatie gfietoeefi enbe al notfi toaren/bocfibermepnbttigemelbe lieecnietuptgfiege< benfoubentoo^entotbatmenin gabaren <@ojlogfie foubeflön gfiebomen/ efieiÖAbatmercii ( foo fepbe ) niet anberi bp befe tübt ftcfi tiet aenfien / expoftuieiÏnde gantfcfi fiert tegeni be J^etKrlanbtfcfie £ette / batfiiec toebeoctafie bpfien toaigfiegfieben/ 'ttoelcfoelinn ooTbeelben niet te tonnen tooien afgfie6eert/ ofte beer peti tegeni toetben gebaen/al? alle befe melfieurrafe ge»
lefliMf
oeitad ttanne . Beer «BB tiet oüct wtttie iienfncH· |
'4
-ocr page 113-
S A Κ ,E Ν vati STA E T
1664. leeentöept met Betoosö b^n bet filtìjec fteciioB liittoeféti
tebehlaggm/ fiJnUeOeftoamderctienote tèfcn
b^epgd&ett (®o?toa{) becblaert tèiocfen at t'anbccctt φρ
öen toipBftetfngfic ofte bectcagöén toaji ^lujiitfe op öe
}!(atgte b|i Défel^atii; fii'tJDabedanc aOeOaeit / enbe
hwjUetibeptoote enbc ftoace équipagten eeiïji albacc
ali! tot biauabe begonnen s repetcmibe t'eltben!^ be
ftoace fijjabe Die bp bé <éhgeiffl)en al omme / ienbe bp-
fonberiijthewiti OoftenbeWcitJindien, ifttocelegiiclei
gemDeDenenbeopbecftgep^eh.tpùentDarenaengeDacn
0Öetoo?^cri ¥ toaec obeit wpi eentgljc wpatetieofte
fatiicifiictfe banbe feibe gabbe bonnen biecbeit gOéobtt^
neetti ^e *9(lmbafrabeuc Beeft tocl op alleft befen
banfortbamentele contra «ben gljebrent/ alji t'an;
beren tijben / faefelfsi adnaufeam ; «!l>oti) fjon aenbfe
ï^eeren / fliöoetoeltot ben li^oilogfje ( iitifttctófoabe^
tup3öbèn)flant.öntet Qicncgenv ingeenbêröanbe toöfe
tomentement bier ben gl)ebam/ al^fjjnbefoo becreop-
eetogöen enbe (ngfjenomen / ïiatbcrlilaerben alSniet
te bonnen oo?beeten / ofte ften bat eentgf) tnibbel ban
flccommobcmentbooiDanben toasJ j tenieet / bebJöl
öefeftoate boften ban <!2qutp.igcsibaeE te Eàttbeàen?
ODefteK/ enatiEi baer toebanbeì^eDcrlanbetì! g^bbjon"
gen(foorcpben) geftfftiet/ bangijelötbenbiibieïeprcBte
bergoebiiiigee moeten fólteren/ enbe ban btiojtsï éenDaft
reglement op de Commërcié gpèfojnieert / "bàèC iObeï
menbeftoaetltjcb /^àljirttebii ìjpfonberjiiitfe Ïbfc ben
Ooiten WeMndÌfcH.é ]&atìbBÌ ( btemertbocö bècdont
aenbe aSngelfcfte 3pbe m bte gtjetoepen/ nlet'fo gebtooni
gen alji boo? oefen te moeten ö?pben) tot actoo?t fou toe»
tentegljétaben ; fnboegljenbat öpbfe %etert bi»?f3
't toectb (immersi fo 't ftljccn) ftcij if et aenfien atö befpe=
raet / boo| bè continuatie ban B?ebc te biècben gbe|ielt/
bupten énbeöaibcii al noe!) bat mepnben /be eecc:banbe
Spatie alianti toasi a^cengagerct/ tottoilcbecj$itiani==
tien't gàntfcge boltb ( fó fepbe ) toetbt bebonben geinclf^
neeet om goet en bioet baèr bp te toiUen opfetten / toelcs
Sccsimoet'e'n T)?omptitübebeïh(aecbcnal0 nti bienbe
te moeten tóecben gfiebiupcbt / om be I3ebetlanbei;si tot
ceben te bjengcn. Φρ 'toijeen bóo?f5 toect bjel göêtcatBt
bp alle mibbel contentement te boen / boeg ftfjeeii bat
baermebe oji béfelbe ( immetsSbp befe t0t ) nietöien ban
toetbengetoonnen.
®ec occaffe buf öanige tefcontce ban ceben Bp be Sfim^
baffabeur toàiEi ontmoet om alle ontfettingge enbe bec«
topberingebaftgöèmoebecen ( foobeel mogöelötb ) in
tetcecbén / enbeomalommebanfpnbebopc omtrent
befen ficft te atquiteren / Beeft bp fijne iEajeflcpt / alj
oocbbpfpnöoningöujcbelüoogfiept op bes felfStee^
berhomfleaubientieboenberfoecben / bieQémop ben
fefthienentegftcns vierupcen beS abonbtjS fjisBeapi
pointeert getoojben / enbe bpUern toaetg0enoraen tde^
fenbe/ iiSalbaergepafTeectget geenegier nae bolgbt:
llamentlücii/ nacgljetooonlijclie tompUmentaenmn
j©aie|ieptöpiiemtcegcb|acDt/ Öeböenbe octafie β6ε=>
nomen uptbefpe'ëg ofte aenfpiàecliebie bpben <<B?aef
ban Manchefter aen be Lord Major, Aldermansjeni
be berbere i(|eeccn ban Londen op Guyid-Hal becga^
bert / in pjefentie ban een groote confluentie bolcBi ge»
baen / enbeöp belmbaffabeuc toefenbe göeremaci
queert/ bat in gemette publijkeaenfprake , be 35ebéCi
lantfcOeSatieelbaec tuiert benaemtmetbentfitelban
8ooaBftC«b. IBaieflept αΐίί füne ccbenint<cruii«)etenbe
fonbeêbat be felbe fteéftteten ten epnbe lopen /, eïjefegt ;
Idi-eü fai niet verhalea .dècereniomejle.w'fiorden, yaii ·
Hi^^iteyt, meamach ópciufdaiiighe"^ ofte
achtnémén,, ,οίτε cenigbfiiits ficü daèr ae^
llóótepV. daer wèrtveerghe^echtvari d'egieH yaud'an^
der Nederla^t , aiì oock wei hier^,ónder hep
voi^VMide RegeringeèndéyandeHeeren'Régentep^
dattóe^'al ghéiioptfaeckt'wertte laieü.'paiïeren , lek
epiwerde^l mede nietgìièfp^ert, daerom moetmeh hier
óp fopAwgeenactìtoeià^iÌJtetOpflèe
ftecöBêcepUcwrt / bat immerö öefut,i>ab,bci|ooii
e8i»péeetlbgee felfss ftfet entoiert becMcBt/ofïe inbefiS,
felffnlum: mdtbt toerben tQeggéb;attit/#f«t:boo; pu«
blpbèimónenBaec <0Èbépu
gDefte.f<ÈnbeöebbenbeT)em tecbÉféE óïCaiite bec^
ùstg gBeà;tènbeertopbetinb» ènber'tcòuoebjietitfcgap
biétiipilleri bepbe Satien ban foo laugïie eeutoên taai
getoecp/én fo rtau onbecftoube/ en metTWelUibige effec-
ten'/bat Sem leet toaji ben töi fllö nu/fo ongcluiBiö te fien
enbiiiiuceh/ batnietiilieenbjoojbcn banbertogberin!
géitpffcSèi» b)ebec3öbtSi. H^atien tuerbert öBeUoojt /
m^éc'oote felfji babèli tuerben geb?epgt/tot aller bjomen
leètb)#ri7 bie baer ober fuc^ten / baeÏ in bé goebe <0obc
gelfeüetfebetfién; '
©iÊMpöeeftfötiÉ iKajeHepta! toebefcomaliS in bet
baerbi^ept gljcanttooojt / ( ccftter met een minneiötbe
tóntinahtlé) bat altgtsf obec befe ongïielegeweept (fpje»
benbe-banbeberbiyberingBeban bel^atiec) tioa^Ì be«
bucBt gfjebieeft/ gelötfi tot meermaei?fotibeiblaecbe )■
boo2 befen aen ben lïmbaifabeuröabbe gSifegtt/ Hai
epnbeiötbmet bertrag^en enbe nptlleUing{jè ber af»
öanbelingfie berbetoufle bifferenten / beicfaecbe bo»
menmoefiegöelöcbaliintfgBe&omentoaiS/ enbe bati,
men olsiban b? onöHelegentRept banbien / befbJaec»
löcb foube boiinen öieecen ;. feggenbe böibitjSt^lsimet;
een tócfertbe continantie i Ko'rnt het oock de NedeHanT^j
dé'rsnu welgelegen in Zee'tê kómen niethare fcheepeU:
) tebb'e glereêt ghèk
hareichépén achterom deNoort te lopen met ditfay-
foeri ? be afimbafïabeui; fiiéc op gefegt alg ter 3Öbén aftre^
bcnbe/b'atonberceberentie / nietenbonbemertbenof
begrijpen/bat eeniggitnetttgDfubiectbòaStoaerom befe
Quellagié onbec bepbe Natiën moet toecbe gefien / notg>'
té OQb tot biiat epnbe be felbe bonbe bienen/bpfouberlgcft
onbec oube bertroube ©jienben enbe «©ealliierben / ge»
lijcb aljï fpne iBaieflept ben ^taet bec1@ereenigbe
beclanben baecboo?8eeft göclieftgijeöabttetjouben/
enbébatbaerom alnocB be bjegg ban ceben en cebelgtb;:
gept beDoo?be te toecben ingegaen / tot bjebecsijbtjii ton«
tentement.
«DeïSoningijbecblaecbepcop j bat nopt pet js atti
ber£Ì biegens bêS felfj^ fubjetten gabbe laten epffcgcn tot
fatijüfattie alëbat cebelncbtoaiü / maec bat al$i ntt
een b?p anbecen epfcB tot êen accommobement ban fpne
3pe foube moetett toecbenggebaen / tecbJtjlebetifelfsi^
futijectenopbn^ftoace onboHenban €quipagtesib)ai>
ren göebjacöt als» gupben te fien toaji / bjaec ober ton^
tentement toifenbé gftebaen / enbe becbec een beDooja
Ijjcb Reglement op bet tieb?ijf ban be (Ccaffötb baefen»
be gBeflelt / foube ben recfttentosgfisfin om tot beboo»
cigöe goebe tojrefponbentfe te bonnen bomen. Slöaec
opbpben3Bmbaffabeucb)eberombecbecsi 3Önbe gge»
feggt ! bat Bet arcefiecen / nemen ban fcljepen / gelgtfi'
men ban be «ngBelfcöe 30be fjabbe aengebangBen/boo?
infultinghand , injurieus neabeürs fjp ^OOggftgebaCbte
llBiiieftcpt / ober bcfe ongeyDOonljjcbe epithetes enbe be?
tiamingebec Beberlantfclje iSatietenonïetftte toege»
ftf)?eben7 bat filler fjaec?|o. jiiaog.möne ï^eecenenbe
iBe.flcr.ii tiiet DebiemblngBe totl toerben obecgfieno
jelïept fijhft,ienöe/ enbe'baecom foobanigge epithe-
tes (ali böö?fci!?ebe ) nopt en jjebben oemeriteectj enbe te
nieer / tóaiiiKecBoogBltgBeb.fjaet: l^o-HSon. bomen
confibereïen / bat befen gBefdJiebt bp fpeciale Commifi
fie ban f)« 59arlcmfnt / boo?cen publitb ^eer aen
eenpuülüibeDccöaberingBe / ter pjefentiéenbe intes
öBcntoooibigïjept ban^t gBemeenêbolcb 5 Beeft baetop'
tnni / bie anöccfirttii aitijbtsi alötec bp be öegecingBe / ; be cctBte p?oceburcn baec toe bienenbe / niet en Sonbe
ben naeiiii)aobènoeb?agenvqn goede vertroude Vrien- toerbenopgBenomen ; toe^Balben fijne USajefiept bp
den , üeaiii&rden ende Geconfoedëreerden,gelijch ' BembecfotBttoiert befen geUefDenagöebJoonl0c6ebtf=»
aliünofli in'HiliantTe enbe nàti 3Ddrbonbt met fgn wa^'ccetie ten fine boo^ftgjeben/ te boen opBouben / enbe
be gBenomen fcBepen in ijaec b?pBept (lellen / om alfoo
boo^t^ tot Bet aengefielbe accommobement met bjucBt-
baceBoopé te bonnen pjocebecen^ toaec opfìjne jm^a^'
jefteptbefcBtiuberenoptcecbenbe/fepbe:bat Uoo; al$s
nocBbaec toe niet en bonbe tceben/upt ceben aUiboo;
befen aen tiémbecBlaert. ï®e?tmbafrabeuc Biefttocl
becbeciigefiPWwittenbegefegDt/ bat immersi opbe-
- —■ .......few
-ocr page 114-
|
•bcïoWjiillouöecÏnspAeoftefiPöeJ öaettmeteen» :
rtaetlJfcteiJ^Eieggfiin/
'atèmftbiiföantó?nlian0«>P«»ftn ΪΜίϊίΙ^ t® totert toeriKH l)oojt06él)9tw ; n0?(aBmomen «tent
^iie M^ftre de C91 empnies *)Λη J
Tlétmutatismutapdis ||{ΟΑΐΙ)ρΐ;0ίΙΒ0βηβ?ΐ5!Ρ10ίΙΐίη7. fpe-i iialöcft4üer,besjfelfs pniJcrtwttjenflRiocDtKpEee^ ftetflan&öiaec ban öepinöeec&ZjlWfe&eri iJmftaf^ö^uc; pniiei; anbecÊ eejjin /fnUject / öetitwn
fniiefccF^it^i)a&öe.homirnft«n, (fejeft&ö)!5e,all>?p ibnijcritngöcaiiim^us) i»atiiöf;CjJiiii)et fooöoqalie aisï ten ban Söf
toaji öebonbeiiöctöeen tó jüoöreiiïiio bfcfelaitCey ; gcm ijaSös ööefeot t ii^mnt® à f ; kt MfS? jn^ÜOOiS? ' nomenöatibetegmen/ lótögf^fegniie.iïMiiptfeii Jöan be (gccé bani£,iaatie / SWe»:
jrefiujiöinbe betöeciS / -jttat. j^af P^bRflipti en bPïm^nöc ie tóten ülpjOBh/; snact
«ή fòie 5b(iöjffj|?cÏen / ^UÖ pnlu!
öé ^ójiMpe te tossen
be 0C9ote fijaatigijjbbt baifbitj^^rfft ie söpjïïoet. flöe- fiöect eni)eMf(Oigi)#f!iy (ro. tfiniijtiif^iife. iian^efeifte felfj^/ hjc w tó»?tjt)aglt.0e|ö«iÊe/gOliej't4ant-
ficljte Ijapat^ire^tioejt Abie ftapf cfilfKUefiten op Bet 3Santht6(j c. ftigii^ianabow te bwöalen j
poes Bet ewnbelpaetöet fejlb^ tnptBtf êiii^öif^^^ oocöalkitcöeEöcgfsi/bpi^laciabcfiatsinróa cpnbe ban be faecben inofien top^ben jjBflien / : Jss ® at<e JaaSjEeiöt tamient Iwbjöf iit ^JSiflBtie
foonenbeF£Eisrt,ail^l«.toBiPt/ 0|)elö£6«lgip.ebe b^
pepattintieinfo^eiffcfeicoBenpineo/, batt ïebp aai te Bopccn/enbcbcti)ùtfleli.n0CiPtroMEbecipt;afó,aHbit; Balf up? ; a£nbe nabf en bemect 6te albaec mebc nfet^bic? BecSfaonbentoerbenbercicBt/ticppaenomenituentÌe/ joo ijccft epnbtlösft «act éÌJeceiKiteecbe ticpmmanöatie WitócfitoepijaBban faeiHen / metbebecepfcBtediej fipt A fuftawpp , wfePPcftÉbiFt-Augwiius, ija6C;^fl:;j©00tJaii&fin Wten^n^m^ aasHibPHABipbe retrdaöenétiaïtUaiiftni· tp A Wftanfi ö aengrp«pen&e:tìfrtppiKi |
W^biS bppiijïiin Saficr/ Bafefe laètën, upioaen een feebentieben ^nselfenHginrèiitieer. ^iftbifcfte €èrtipa0nie:|itet ' iBabteeBéfohiràttteetp ;te^ftaaaÉcenlietÖii' ^ toefimiecehiiietii^i 6éc4Eapit«pn Bóri^iëh'j': bmalbaéttéöaiitJÉfen7 " Babbejiielït/Bemafnei ©oltJi/betedDétfaotie,-,-,,,,,,,
'IBuflrban Africa
pen van Qroeninghén. ' ^BeïKÏITCBmtofét* Itt τ<£η-
ieti 0coot4!Earoaroétt te fenDeffMttffMiteiiin db c^
denDöIphyni Martha>· BÖëniöfë, iKajtary^'i 'Cfiar- Jesj .Hopewel,'Afrkaeii'iéièttìi^V-Fai^^
.5attertelt6t»anttoimteB»aft. "so^i a»"
©anöeteöOiÖênlitëfïi itìcèptamprpfequi?:;f^
0Befp?boc6ert. e fotì fltfötiÈftbê .tóasifróbüiilfec/ batmifflfrftftrtl^^^^^ . «nbeE^imoié^icëfiieft iiêttató
SSÏn^^^^SrnnlS®!® 'i
en O OR t O G. ner^'à 'éèriM^Boeck, , ας ,,
^ feabeniieben ^ngrtferiilgiwèiiïi^v;^^ ïtfö4
"àwyn
feil Bài e^tjSkVn, iWftipÖttïé'l -((feaBupeirtètr
'i 3s ά qi> π '-"iir-jin i^b fi.aojj, y. 4 ■ noï^idw
.derle^RgeVéi'hetgi-éöeHöWaeft-Wr;^^
i !p\E StatcttGéöeraèl dei- Wrééióijïlè NéatóÌik^éh, li/dQorgh^fièn ________
; luersSefimhimdtrt tvjie ιηββ melderJioni^h .ende défeii Sétetg^etìóìfe^^ . nàe voorgaende ddiberaao goerghevq^ëff fe- melde JJeer'DoïüsiegJ mitfdeieiï"të döëS ^è'teri 5 "dat .haeroHoriA^og: io.<le voöri^vè t^wer^It^hevoiidèn hehben'^rwelck h^r ^n doeninrwijiFeltredien-dfrevidèntie vaH' <ïèn''l€i^Ëpn „fin dej; voorfehrèveHvooi;den j eftdè van de Mrgùitì^^én : by hèt voorfchrevè Gefchrifte "^ftidëri ^ffjffi^y'daèr £oe in^t bréde gedéduceërc Κ Ende op^dat flè yoc^cft'ré- ve ikeike dieinfich felvenMaer ënde taflilijcfc'is ï ^ prolMteyt vari Ichryven ende wèderfcKi^^V-ï^eé'ee- nichfìntÉgeTenvèlòppeerc én duyftër gHèfaiaecto' ^ër^e, foofullenhaer Ho:.Mog: opdlede-FrS/i^e^^fe'.^gü^ inentenlhyjdevoorfcErevemeniorié in 'i lànglie gèdë- iduceqrtj.dlleenlijckféggen, datteri aérifiéiiyan ïfe.bc- ;duydi4ge.def woorden, ■ reghènwoordi|;Ìiiri coriijdèra- tiie komt iHïaer.varihet wóórd/»i ooriproncKèlijc^
gederiveertwefen,. en wat by de oudé ofte inpiewe ^r(Wmi»>iri;dàér uyt mo^ we;rden geinferéërt;
■wertdóotdc woordeniifte frecës ëaianie'fÏièt welckalle erieenyegelijcfcd eh;deLaty^hé e^h Fi^dii-
fcheTfllefamiüaerajn, bekendis, nieèey^éhtlijckö pj/jtijwconfereijtie, maerop/wAViWi prodedürèn ghe- . ?aft te moeten werden, volgens het bekende gebruyck, . iet, welcK. alléénoriitrentde uytleghgingBé dér wóór- iJeniàcdnfideratiekòmtv ende voort alle fubtiïé iUa- tien vobrby üaende, bock alle debatten, van Ìeytéri év.i- terende,:mitigaders dhiér vopren gére^teeit, hou- dende denïimehoude vaii hetVoorfigefchrifté van. den viirdfo luny leftleden, willen haer Ho: Mog: op de Ìub- Iteiitie van de voorfe memorie voornaméntlij ck ghere- marqueert hebben, dat uy t alle het gepoiëerde ende ge-
>i«ca£t Pi igptfift / p^itift^Knbf be eBefierie Goudt- deert kan werden, dan alleenlijck dat den méér hobgft- Jr- ' tp¥,t?:beBe5lI»HÉcn beiaffiefl-^tlöf- , gcmdden Komng van Gruet-Srittmniin emileËjck cn-
biefl^^^ £ WluPe; Mn, aUe de iterativelijck ioude hebben betoont geenfinifs te wil-
len toeftaen, dat de faecke van deeeiritereffeérdenin
debewuftetwwScheepefide Bmne Ïfftrme ende H<«rji
Sin-
lemeerde van den ghemelden Heer Dnuoinih niets riderlingheconfideratie ghéinfereert ofte gecon |
-ocr page 115-
SAKEN van STA ET
|
1664 «ι·» by het voorfchréte Traftaet foude werden
^ . ' Vewefen^npeyaft ghpin^eét naë ende «aefa dtewl/ιώ^^^
pieiaen de ScbipH^tm Amflir- 5ifi»,,ebde,darderogde^e|
M^efteytgCpmijjIilÓir^^^ denierfttn Ajigufty-Ou-. deoftè dèn I nieuw®^^ tafipig^ apnde Héer^f^i^xfiaoriiiRariSiAinbiOàd^ ' . yandeie^jStaêtghedaen^/yandat haerliederltieenin- :,wasj dzt het gt'tiitamtertf mets njoefte werden , voor den, Gcpjpetenten Rechter 5 dàer haer ,i4( ivÌoghende,^ti|d^de vryheydt . hadden om de - voornoemde pretendenten) volghensde prdre van't fidt finclp aller vokkeren recht, te renyjjyeren ^ |
ende de laecke verwefen hebben nae de f ilityqut confc- 'rèötiehhier voorën gheVoert. Edoch in ghevallede
fhémelde Heeren Eiiglièlfche CòmmiffariiFén bydè ïeeiehExtraordiAmbafladeursvaii defen Staet , dè~ Vöorfchreve verkkerde begeerte van haren Koniegh hadden konnen uytwercken,fo hadden de felve oock , 'in 't Traftaet ihoeten doen influeren andere woorden , dan die geene die by haer ghebruyót waren ten dj de dat haer particulier óórdeel felfs was, dat hetge-entameer- .de Proces moeftè werden vervolchtvoor den Compe- tenten Rechter ién lidcxnietgefchietzynde, maer de .djé Heeirèn Extraordin: Axhbafladeurs van dden Staet |
|
^ijajclteyt; end^ of wel fulcx ii^derdaetmochte waera^fitjgh wefei} j dacedit?r daer door de perémptói- . J^énde jOvert(?yghendpr!a^Ufnenten in'tyoorlchreve naef'Ödogh Mogen^S gm^flfte van;den vw^ leilleden ^fjsrvat, geeiifint^iföiide ,
fera&d^r^erthety<j^it-jjdtsghebeurt, ftTÌdgjngj:mfrchep.K0n4nghen,, ende
Stajie^ï^^enigepofitientojcJiet uytterftgomóhient toe welHeCtiglBnwederajdeprgedebatte^ véndè elk van dé Contrahenten by fyneppinfe^ ren tot brekens toe,dogh dat niettemin op het alderlaet- — ' •'twelk
■iiii.1
TüsOTï ;
. ^ ,4.,,, jiippfitjiwde^beduy^gevantiewoor dfij^ d^rjn\ede fe^t diftereptiale poinib in 't ghemaeóte . Ti^apt nedergeliek i_s.Dat in.de voorgeëxpréfleer-; ilpwbejrdehOverwelkefsb^
Ö/f^yW^r contrDyerfieJli^eftghélieventemoverén., felfs' . d(jördqH(eeren Engéjifibe Gòmmiffarifen mecgheen .'andere mefiinge origenel. ter neder geilek zij η, dan ' mj?t:lbdaiii^ealsaendeppghemelde woorden by haer . Hó.MogttW't "^orfZitgéfchrifte van àén viirdtn lu- My toegepaft wi^rt s : is by het felve ghefchrifte
hahdtafte j'yqïcaengewefeii i ende beftaet de kracht van- , de.VQprnaemfte be^sreden daer toe gheemployeert hierin,dachetblijéti, dat de welgem. HeerenErighelfe CommiflariiTenop den eerften Aügufty oude ofte den '
nieuwe ftyl dés laers fifthienhendirt twte tn feftigh , jils wanneer by henlieden de voorfz woorden teghen woordighin queftie.fchrifteljjck inde Franfchetale voorghefteltzyn ) vangeeii anderverilantzyngeweeft immens na haer particulier oordeel, (ghelijck by den gemeldenHeerextraord.Envoye felfs werdtbekendt) dan dat hetge-ehtainéert proces möefte werden ver- volcht voor den Competenten Rechter, ende dat het nietmogelijckis,nochtein eenighghefontbegrip kan . vallen, dat die gheene die haer opentlijck verklaerden van dat oordeel to- wefen, door de woorden prtttsti»·· ï««» konden verftaen oftedenoteren de conferentien die alhier over de voorfchreve faecke tulTcfaen-de Gom*- miffarifen van haer Ho. Mog. ende hem Heer Extraor- dinaris Envoy e voornoemt waren gehouden, ofte eeni- .ge andere politique wegh van afdoeninge der ièlverfae- ke hoedanig die oock geimagineert foude konnen wer- den, Ende ofwel den hooghftgemelden Koninghna- derhandt fooaende Heeren Extraordinais Ambaifa- deurs van defen Staet, als aen de ghemelde Heeren fyn MajefteytsCommiflarifen metallen bedenckelijcken crnft verklaertmochte hebben dat hyvan ander ver- ftantwas, enfuicxdatfyn Majefteyts intentie met het -voorfz part i culier oordeel van de gemelde Heeren fyne Maj. Comniiflariffen geenfints over een en quam, dat echter daer door den eygentlijckenfyn van de voorghe- ilcldewoorden pourroiispiftrjuivrtUurpnctsmtame, niet en konde werden verandert ofte te wege gebragt, dat de felve woorden die op den voorfz itrfltn Augufty daer be- voorens nietalleen nae hare genuine beduydii^e, maer oockfelfsnae de meninge van de Engelfche Commiff. de faecke yerwefennaer den Competenten Rechter, naderbaailt van andere kracht foude ghevvorden zijn. |
dat het ge-entameeit Proces foude werden vervolg voor den Competenten Rechter gelgck in confellio is , ende dat vervolgens méde het felve Tradaet ende fulcx öockinfpecie demeergeroerdewoorden by lyneMa- jéfteytfoowelalsby defen Staet zynde gheratificeert fookörinenhaer Ho.Mog.niet begrypendat vanallc hétgèene voor de voorfchreve teeckeninge ende ratifi- catie van het felve Traöaet mach wefen ghepafleert , Ttegenwoordighyets'meertepaflekomt, immers niet óm te konnen te weghe brenghen dat die felve woorden die op den ee»·/?»» Augiifty voornoemt, niet anders te fe^en warendandat de geintereflèerdenin de voor- fchreve fcheepen haer begonnen Proces foude mogen vervolghen voor den ordinaris Competenten Rechter^ als nu fouden beduydeii dat den ghemelden Heer ExtraordinarisEnvoyeDownïB^i de felve faecke foude vervolghen voor haer Ho, Mog., ende dat die tuffchen Commiffarifen vande felve ende den ghedachten
woOrdén op den voorlz tirft$n Augufty beteeckent had- den. Alle't welcke haer Ho.Mog.fooklaerendecon- vaihcant oordelen , datfy niet konnen fien dien àen-
want ofwel den gemelden Heer Extraord.Envoye de Voorfz faecke in twijHèlinge tracht te brengen door de allegatié van eenighe pa0agien uy t twee diilindle MiCS- ven vande gliemelte Heeren Extraordinaris Ambafla- deurs van defen Staet, te weten , uytdie vandeneer- /ii» September des jaersyi/fwniwi/ert tmienfefiighi ende uyt die van den vyfthimdm daer aen volghende , foo bevinden nochtans haer Hoogh Mog, de voor- fchreve paffagien of niet wel begrepen te zijn, of niet wel geappliceert te werden. Ende wat belangt de eerfte, getrocken uyt de voorfchreveMiilïve van den terftt Sep- tember voornoemt , waer by den gemelten Heere Ex- traordinaris En voye allegueert door de gemelte Hee- ren Extraordinaris Amb^adeurs ghefchreveo te wefen hetnaervolgende i
Dtfuis «eftre dereieredaZ'^da mois paffe nms avom fiertti- ment tafcbidtnottS infirmtrs'il ntferoit faspofjible d'induire fa Majtpe dl ijttiter Ie tmtpirmunt cy devant mentmni « l'efgmrd diS prttmfitm dts intiriffes dans lts ntvires bonae EJpiranct , Ü btinne Awinturt , β nm le tmt de mot a mtt peur li mcins eu fnbjlance ; maïs a noflre grande regritiSi.
Soo bevinden haer Ho. Mog. by in fpediie vande o- riginele Milïïve, datai 't gene voorfchreve ftaetdaer inne vanwoordete woordeinflueert , uytghefondert dat in plaetfe van de woorden de guitir Ie timpera· «KiKf, ofte foo die by den gherrielten Heere Dav/amgb in't Engellch verhaelt werden AeUaviêut y temptra- TOifli, aldaer bevonden werdteven het contrarievaa diente wefen, d'ateorder U timptrammt, ofte foo die aldaer in het Nederduytfch gevonden werden het tmt' ptrmunt in ti willigen, in voeghen dat het foo verre vaa daer is, dat de voorfchreve periode eenighfilits foude pratrocinerende jeghenwoordighe fuftenue van dea gemelten Heere Dmningb, dat de felve ter contrarie het gduftineerde van haer Ho. Mog. ende de ivaerheyc diemen Jegenwöordigh tracht teverduyfteren, meer
■ -·■ ende'
HeérEnV(^epolitiquelijck Ibudemoeten werdenaf- 'aen. ipeti
endé fulcx even het contrarie van het geene de felve
iVOTe _
^edaen, fonder by haer Ho. Mog. aen den ordinaris itenten Rechter te moghen werden verwefen. |
ϋβϋύΜ
-ocr page 116-
cn OORLOGH ^tFier^en-vemighfie BoecL 97
|
ende meer klaer maeckc : Want nademael de gctnelte Hccrcn cxcraordinaris AmbaiTadeurs aldaer fchrij- ven dat fy ghecracht hebben tc penetreren of den hooghftgedai-hten Koningh niet i'oude fijn te difpo- iicren om het bew ulte temperament in te willigen , fo voight daer uyt dat den iiD endede ware beduydinge van'tfel^e tempsiament moefte welen ter intentie van hare Ho. Mog; ende dewijle den meer-hooghft- gedachten Koninoh doenmaeJs daer toegcenfintsen heeft gelieven te vc-rlVaen, fooblijckt mede dat fijne Majefteyt het felve teiTiperament niet anders op en nam, dan alsaf-wyckende van fyne intentie ende be- geerte die daer hecncnginghdatdevoorlzfaeckeby haer Ho. Mog. felfs, ende niet by den Competcnten Rechter ioiide gctermineert worden.
Dan alfoo des niet (egenftaende het voorfz tempe- rament naderhandt in fubftantie in het te maecken Tradtaet is geinflueert jgeiijck als by infpeélie van het vijftiende Artijckel van dien kan blijcken,fo volgt daer uyc door eene goede confcquentic, dat noch eynde- lijck op 'tfluyten de begeerte ende de laft van haer Ho. Mog. defen aengaende in fubftantie is geobtineert en- de voldaen > even ghelijck de Hcere Dowxwg het con- trarie by eene goede confcquentic daer uyt foude kon- nen infereren, in gevalle de woorden medebrachten dat de gemelte Heeren extraordinafis Ambafladeurs getraclit hadden den Koningh teinduceren i/e^wiir/e WBperament , ofte om het felve uyt tc laten, want als dan foude met goedt fondament konnenghefufti- neert werden j dar het temperament moefte wefen ter intentie van den Koningh die het niet hadde willen quiteren of uyt laten , cndc dewijle het oock efFedtive- ]ijck in'tTraaaet was geinflueert, dat derhalven de Koning fyne intentie metter daet geobtineert hadde : Doch dewyle de voorfz Miflive van den «^i»Sep- tember feflie?t hendert twee en fefligh j door ofte van we- ghen den Staet aen den ghemelten HeereDoirn/w^ir niet ter handen gheftelt is, foo willen haerHoogh Mog. vertrouwen dat hem eene vitieufe copie toege- komen fai zijn, ende dat daer door ofanderfintsby inadvertentie't voorfz abuys fai wefen ghecommmit- tecrt.
Even van foo weynigh operatie vinden haer Hoogh Mog. de gheallcgcerde piillage uyt de voorfz Miffive van den •vijftienden September voornoemt, want be- langende de eerile van de felve alwaer den gemelten Heere Dmvningh pofecrt door de gemelte Heeren ex- traordinaris Ambafiadeurs van defen Staet gefchre- ven te wefen. avoient refimétous lesarticles di~
fliniiemevt & hs trouvoient accorder eH chaqueparticu- lier , β non en a-luy des deuxnavires dont ilrefloit encore lamejmedijjiculté.
Daer uyt inferercnde dat men na de eygen bekente- nifle van de gemelte Heeren AmbaiTadeurs, aen de 7,yde van Engelant niet en heeft gccedeert ofte toege- geven , foo bevinden haer Ho. Mog. dat het concept ende de opgeftelde Artijckelen, daer van de gemclce Heeren AmbaiTadeurs aldaer mentie maken, ende die fyfeggen diftinftelickgerefumeert te hebben, docn- maels noch niet waren behelfendeTiet voorfz tempe- rament ofte d'exceptie die jegenwoordigh in'fvyf· tiende Artijckel van 't Traöaec influeert, iulcx dat het oock in def daet waerachtigh is > dat tot die tijt toe van de zydc van Engeland de intentie van defen Staet niet en WBs ingèwillicht,gelijck oock dienvolgens het Tra- <5taet noch nieten was geflooten, maer'tgene in de- fen dccifoir is , voight in dé felve JVliffive korts daer aen, namentlijck, dat naer date van dien de gemelte Heeren extraordinaris Ambafladeurs met de Heeren Konincklijcke CommiiTarifen, eyndclijck waren ver- dragen dat in het vijftiende Artijckel by een parenthe- fe achter dc woorden fihi competenteputaut foude wer- den gevoecht het temperament ofte declaufuley&wix- '^pio i &c, Wacr uyt dan evident is, dat in 't voorfz iinad vcrdragh yets minder ter intentie van de Engel- fchen, ende yets meerder ter intentie van defen Staet begrepen is, dan 't gene tot die tijd toe by den hoogft- gcdachten Koningh was begeert ende toe geftaen ge- wecft. Beha! ven dat de gemelte Heeren AmbaiTadeurs V. Deel. |
in de voorfz geallegeerde periode nietfimpelijcken feggen, dat > aengaende de voorfz twee Schepen noch bleef de felve difBcultey t; maer die diiBcultey t expref- felijck uytdrucken, en daer toe verhalen de ime na- volgende pointen. Eerftelijck, dat de Heeren Ko- ningl. CommiiTarifen bleven infifteren, dat de pretcn- fie van de geintereffeerden in de voorfz twee Schepen, moefte blijven ghe-eximeert uyt de generale abolitie in 't vyftiesde Artijckel geprojedteert j Ende ten tTPee- dea J dat fulcks in 't Artijckel ielve behoorde te werden geinfereert, dat is niet in eene afte apart, gelijckde gemelte Heeren Ambafladeurs voor het uytterftegc- laft waren. Nu bekennen haer Ho. Mog. gaerne, dac byhare Ambafladeurs in'C voorfz finaeladjuftemenc foo veel is naer ghegeven, dat de Heeren Engelfche CommiiTarifen foo wel het laetfte, zijnde maer eene formaliteyt, alsheteerfte, zijndeeflentieel in efFedle geobtineert hebben ; doch met die modificatie alleen- lijckj die begrepen is in de woorden/>(?/??·«»ƒ A/fw/»- ceptam profequi; welcke woorden oock dienvolgende naer de fuftenue van de Heer Downing niet en konnen uytgelecht worden, dewyle als fulcx foude gefchieden als dan doenmaels niets eyndelijck verdragen, maer al- leen van defer zijde alles abfolutelijck naer ghegeven foude zijn , 'twelck al-hoewel notoirlijck niet en is gefchiet, dewijle nochtans ten aenfien van de voorfz twee pointen echter foo verre, als voorfz is,de intentie van de Heeren Engelfchen was ingewillicht ,foo heb- ben de gemelte Heeren extraordinaris Ambafladeurs met goedt recht in de voorfz Mifllve oock laten in- flueren een verfoeck dat haer Ho. Mog. haer dic refo- luytheyt niet qualijck en gheiiefdenaftenemen, in diervoegen, dat oock dienvolgende uyt die periode wefende de tweede by den gemelten Heere Dotuningb geciteertj t'fyner intentie niets met fondament gein- fereert kan worden 5 Gelijck mede niet uyt de derde, want nademael de ghemelte Heeren extraordinaris Ambafladeurs by de vooriz hare Mifliveal-voorens uytdruckelijck verklaerc hebbende , dat fy door de woorden over wekkers verllant als nu controverfie werdt gemoveert, haer Ho. Mog. aenfchrijvens van den een entwintighflen luly implicite üytgewcrckt had- den, dat is, datde geintereffeerden in de voorfz twee Schepen hare aöie willende vervolgen , fulcx fouden moeten doen voor den ordinarie competenten Rech- ter , immediatelijck daer aen voegen, in aUeughevelle hV^ft het haer Ho. Mog. vry die faecke alfchaon voor haer vervoecht werdende, daer inne te düen ende te laten het guntfifuUen oordeelen recht en btUick te zijn. So kan aen de felve laetfte woorden geen anderen lin, fonder vlo- lentie ende notoire contradiàrie toeghepafl: worden , dandefe, ts viQtcnii»aÜen gevalle, offchoon die faecke vaermaels tégens de meyninge van 't voorfx-ghecontrave- nieerdei voor haer Ho. Mog. quame vervolcbt te wor- den j ghiilijck oock efFedivelij ck is gefchiedt ende als- noch gedaen werdt j ) dac infukken ces haer Ho. Mog. vry hlyft die af teflam > ofna de^ufiitie te renvoyereu * foo 't haer goetdunckc, fonder dat dt Engelfche , vtr- mtts de difpoftie van het TraBaet < uyt oorfaecke vandieti eenige onvriendelyckheyt tegen haer Ho. Meg. fulleu ver- mogen te plegen.
' Wcihalven dan oock haer Ho. Mog. des te meer verwondert zyη, uyt de fucceflivc Memorien en an- dere Stucken by den gemelden Heere Dow»»»^ óver gelevert, te vernemen datfyne tegenwoordige fufte- nue foo verre gaet, dat de voorfz Uecke nochte by de competente juftitie hier te Lande, nochte oock by hare Ho. Mog. felve foude ftaen te termineren > maer by de hooge machten een wederzyden gefamentlijck, dat is, door haere Minifters ende Commiflsirifen , *c welck geduuΓςπde deondérhandelingefelfsnoyten is ge-eyicht, maer wel ter contrarie foo by fyae Ma- jefteyt als by de Heeren fyne Minifters ende Commif- farifen iterativelijck verklaerc, datharen eyfchfo ver- re η iet cn gingh, doch datfijne Majefleyt diefaeckefou- de late» aen dtjuflitie ende iequiteyt van haer Ho. Mog. felve j die hj vertrouwde daer inne te fuüc» doen wat recht is, felfs met by voeginge datfyne Majefteyt niet en kon- de bevroeden waerom hoer Ho. Mog, liever jitipreten-
ftm |
-ocr page 117-
|
16641 · β^" Schepenm van Atnfierdam vilde laten oerdeelen 1
__a!i felfs hst vojinis flr'ycken, deipylfüne Majefieyt haer
niet effchte dat fy aijolutel'^ck defe luyden feuden -vol- doen , ma$r dat fy haer recht Jouden villen laten ervaren, ende hare fret enfien ongefoTtdeert vindende, die fio irei felvc als Schepen konden afwijfen : Oock mcc uycdiuc- kelijckcverklaringe, dat fyne Ma]ejleyt niet en preten- deer de dat die faecke door Cmmijfarifen jouden verden ge- (Xamineert. Gelijck hy Heerc Envoyé Dffw?;/»^^ alle 'tfelve iii/i/iwaiiTÌMldlgelievenifte nemen, uycde Miilive van de geinelte Heeren AmbaiTadeurs van de- fen Stiet j van den Augufti feflhienhondert twee en feffigh daer van hem voor delen copie ter handen geilek is, mitfgiders oock uyt die van den ei^i^/e»- den der felver Maendt, waer uyt dien fine cxcrad hier naer volght geinfereerr.
ExtraB uyt fieckere Mijftve van de Heeren ex- traordinarii AmbaJJadeurs va» den Staet der Veretnighde Nederlanden haer Ho. Mag. toege- jenden, onder addres aen der felver Griffier, uyt W^-Mmfierf den achtften Augufiioudtflyl iefthien honderttwee en feftig.
Myn Heer;
IN den laetftenvanώηelfdendeferhebbenwyden coeftandt van onfe Negotiatieomftandelijckver- haelt', xedert hebben wy met allen y ver ende necr- ftigheyt de overige difficulteyten, nopende het open- houden van de pretenfiendcrgeintereffcerdensinde tivee Schepen de Bonue Efperance cnde Benne Avonture getracht te furmonteren , enda tc wege te brenghen, dat, ofte de pretenfien neffens anderen voor de be- wufte termijnen gcbooren, mochten blijven geannul- leert, ofte ten miniten geaccepteert het temperament van wegens haer Hoogh Mog. voorgeftelt, ende de- wijl wy bevonden fulcksbyde KoninckhjckeCom- miflarifcn ondoenlijck te zijn, hebben wy nochmaeis aen den Koninghop Woenfdagh totHamptoncourt, en den Canceiier op giileren in fijn huys ons geaddref- feert, ende aldaer met alle bedenckelijcke redenen de rechtmatigheyt van haer Ho. Mog. gefuftineerde aen- gewefen, ioo uyt de ongefondeertheydt van de pre- tenfien , als lijnde door tranladie ende nader ïratta- ten albereyt.s gemortificeert > als mede op de ronde verkUringe van fijne Majefteytfelvef, ende van den Heere Canceiier, te weten, dat op nieuws van hare zyde foude werden voort gebracht, met verfoeck dat doch eenJoo na gebracht Traftaetom pretenfien van particulieren, die hare Ho. Mog. ongefondeert oor- deelen , ende evenwel aen de pretendenten geen recht weygerden, niet mocht ongefloten gelaten worden, doch alles te vergeefs, alfoo i'yne Majefteyt ieyde, dat by weynig onderftheyt fagh of men die pretenfie t'ee- nemael annulleerde, ofte vooj- Schepenen van Am- fterdam renvoyeerde, alfoo daer van door de lanck- heyt van de train niet te hoopen was, maer niet kon- de toeilaen dat die pretenfien dooreen Tradtaetwier-
vertroHwde daer inne te fullt oock wclverieeckerttezijn, dat foodanigen inclina- tie by die Regeeringe was, dat oock dit difpuyt niet veel voor haer Ho. Mog. maer feer veel voor hem im- pcrtecrde, als hebbende die foo rechtvaerdigh was, no foo lange doen vervolgen i ende derhalven, be- houdens fijn eerj nietkondenaer laten tecontinue- ren, voegende de Heer Canceiier daer by j dat hy niet kende bevroeden 'uiaerotnhaerB.o. Mog. liever die preten- fien door Schepenen van Amfterdamtoildenhtenoordee- len, als felfs het vonnis firacken , dewylfgne Majefieyt van haer niet eyfchte dat fy abfolutelyck defe luyden fou- den voldoen . maer dat β haer recht Jouden viillen laten
ervare» τ eade haer pretenfien ongefondeert vindende 1 die foo wel felve di Schepenen konden afwijfen, waer op by ons is gefeght, dat defe faecke van feer groote nadruck was ten rcguarde van den Scacc, als waer door een |
open deur foude werden gelaten, om altijt in ftaet van verwyderinge te blijven, konnende oock haer Ho. Mog, , volgens denflijlvanons Lajidt, geen Rechters zijn, En- de Wat aengingh het oordeel van haer Ho, Mog, over de rechtmatigheyt van dicfaeck, dat fulcxalbereyts was gelchiet ίο in de atitwoort aen den Heer Dtnvningh gegeven, als in deMiilivediewy aen fijne Majefteyt feive hadden behandight, ende derhalven het gevoe- len van fijne Majefteyt contrarierende, dat van haer Ho. Mog. niets goets van defe faeck was te vei wach- ten ; Ende dat fyne Majefeyt om Brieven vanjieprejfa- lien moeyelyck Joude -worden gevallen, gelyck wy onder- recht waren dat dagelycx gef^iede Λ waer op , jòobyfyne Majefieyt als by den Heere Canceiier isgej'eght j geen de minjte inclinatie teJuUen fyn om die te verleenen, voegen- de de Heer Canceiier daer by j dat ingevalle daer toe inclinatie mocht zijn, die door het voorgcflagen tem- perament niet wert weghgenomen, als konnende het verleenen van foodanige Brieven, fo wel op hetquaed recht ofte door dilayen van de ordinaris Rechter als anderfints, werden gefondeert, met meer andere ex- preflïen, fiende dan niet verder te komen, &c.
Gelijck oock alle't felve over een komt met fchrlf- telijcke antwoorde van fyne Majefteyt aen de gemel- de Heeren extraordinaris AmbifiTadeurs, onder de hant van den Secretaris Morice, op den dertigfien]\i\y oude, ofte den negenden Augufti nieuwe ftij 1 des voorfi jaers toe gekomen, alwaer gefeght wert, que lesinterej- '^fes dans les deux Navires auroient bienratfoHdefeplain- dre fi fa Ma]efié bien loin de continuer aprotcger fesJ'u- jeéls contribuoit ellt mefme Ie plus a leur perte, leur fer- mant Ie pas > par fon fait, en un traiilé public, alapour- fuite legitime de leur droit lors qit'ils efioit en beau chem» pour Pobtenir de la juflice de MeJ[ieurs lesEfiats. Ende oock by den gcmslde Heete Dewningh. lelfsin fijne Memorie van den laetften Augufti des voorfz jaers fefiien hondert t-wee e» feflig, in 't lange ende breede be- kent wert dat by fijne Majefteyt al voor date'van diea wasgeconfenteert, ende dac de faecke van de geinte- reflèerden in de voorfz/Tufi Schepen niet foude wer- den getermineertdoorCommiflTarifen , endedatfulcx oock haer Ho.Mog.nieten wierdegeverght, jafelfs niet dat de voorfz faecke foude werden gebracht op de Lyften van wederzijds pretenfien, in 't voorfz v'^f- thiende Artijckel van'tTraöaet breeder ghementio- neert, daer nochtans foodanigen wegh ten minften fo aennemelijck ende advantageux was voor haer Hoogh Mog. als de voorfz tegenwoordige fuftenue van det»· meergemelde Heere Dowmngh.
in diervoegen,dat al 't gene als nu met eeoige fchijn van redenen in difpute foude konnen werden getroc- ken, eygentlijck hier inne foude beftaen , ofnament- lijck de voorden,foferunt litem inceptataprofe^ui,oH bien pourront pourfuivre leur proces entamé, te verftaen zij a van het proces by de voorfz geintcreflecrden felfs be- gonnen voorden competenten Reghter, gelijck haer Ho. Mog meynen feer klaerlijck te hebben aengewe-
fen van ja, dan of de felve woorden oock foude kon- nen werden getrogken, tot 't gene vande zyde van En, lelant voor'rfluyten van't Traélaet teneyndeern-
telijck is begeert, namentlijck,dat haer Ho. Mog.felf» die faecke fouden termineren cn daer in bet vonnis ftrijckenjende en kan geenfintsgeitnagineertworden, dat de gemelde Heeren AmballÈdeurs die om redenen in de voorfz hare Mifliive van den achtievden Augufti ge- expreffeert, die begeerte van fijn Maj. niet hebben konnen inwilligen, eenige de minfte gedachten fou- den hebben gehad,xjm door de voorgeroerde woorden van 't Traétact de teghenwgordige fuftenue van den gemelden Heere Dommingh^ ende fulcx veel meerder dp ge-eyfcht wierde te accorderen, gelijck oock felfs niet met eenighe waerfchijnelijckheydt kan werden voorgegeven, dat de Heeren Koninckl. CommiiTari- fen eenige de minfte ghedachten fouden hebben ghe- hadt, om door de voorfz woorden, de opgeroeide te- |
-ocr page 118-
en ο ο RL Ο G Η. V Vier-en-vèemghpe Boecki p^
|
ì/ÌÓa' den moetén gepaft worden , ghelijck faicrbovenen IZZZ. voor deicn klaer ijck aengewefen is van neen; immers Èn in allen gei^alle geenfints tot de mcergeroerde te- genwoordige fuftenuc van den gemelde Heere Dew- foüden konnen werden getrocken. Wyders, heb- ben haer Ho. Mog. in de voorfz Memorie van den cemelden Heer Dowmngh mee aengcnacmheydt be- fpeurt, dat de fel ve tegenwoordig mede toc ftaet en in- genue bekent, dat geduurende de voorgeroerde on- derhandelinge wel uytdfuckelijck en iterativelijek ge- fproken zy van het Proces voor Schepenen van Am- Iterdam ge-entameert, en dat mits defen geene verde- re preuven fullen van nooden wefen, dat debat van de claufule influerende indebewufteverklaringe vande Heeren Engelfche CommiiTarifen, daer by fulcx uyt- druckelijck wierde ontkent.
En hoewel haer Ho. Mog. intentie defen aengaen- de, boven 't geene hier vooren en in 't voorfz voor- gaendc gefchrifte van den vierden luny leftleden ftaet ge-exprefleert, oock noeh met meer andere krachtige bewijs-redenen foude konnen werden geaftrueert ^ fo achten defelvc echter onnodig dienthalven yets naders hier by te voegen > te meer ί alfoo haer Ho. Mog. nae opereufe examinatie van al'tgeeneaengaendedete
§enwoordige pretenfien over de voorgeroerde t'wee chepen ten principalen overgelcvert ofvoorgeftelt is, en in fpecie mede in de Replycquen van den ge- molde Heer . over'tfelvefubjea ter Verga- deringe van haer Ho. Mog. ingedient, en refpcftive· lijck gedateert den dertieaàenhùy oudeofdeni/wtf» tw'mtighfien nieuwe ftyl, en den dertighfien Augufty oude ofte den negenden September nieuwe ftijl des voorfz jaers fefihiejt houden twee en fefiigh, niet konde oordcelen de felve pretenfien eenichfints gefondeert te zijn, ja felf niet meteenige fchijn van redenen gc- pallieert te konnen worden, foo als de gemelde Heer Oowaing breeder en fpecifiquelijck fai hebben konnen afnemen uyt haer Ho. Mog. voorige antwoorden van den twee en twintighSIen luny, tnfesen-twintighften Augufti dei voorfz jaers fefthien hondert twee en fefligL· mitfgaders uythctgeraifonneert rapport van Gedepu- teerden van hare Ho. Mog. in date deny^wwi^/Wf» iuny leftleden, daer van hier benevensaenheman- dcrnuel ten overvloedt dubbelt ter handen gheftelt wert, verfoeckende dat hy het fel ve gelieve op ce ne- men,gelijck haer Ho. Mog, het fel ve fijn employeren- de tot rcfolutie van de voorfz fijne Replycquen , en daer uyt te befpeuren dat al't geene van confidératie in de fel VG fijne Replygquen is vervat, door de fonda- mentele allegatien en argumenten by 't voorfz rap- port in 'c breede aengetogen en gededuceert, t'eene- mael komr te vervallen en t'evanefceren, 't weick haer Ho. Mog. oock t'allen tijde bereyt fullen wefen, on- vermindert en fonder prejuditie van 't geene dienthal- ven by't voorfz Traitaec in maniere voorfz is gecon- ditioneert, hem Heere extraordinarisEnvoyé voor- noemt , ende foo dick, en menichmael fy fulcx fai ko- men te defidereren, door hare Gedeputeerden hand- tafteiijck aen te wijfen.
Aldus gedaen ende gearreflieert, ter Vergaderinge van de hooghgemelde Heeren Staten Generaci, in 's Graven-hage, den ■v'^hienden September fïfihieH hondert vier en fefligh.
^n (@cto&ec boieci) ooeQ sibonDen toat bolQt :
lixtraÌl· up het Regifier der Refolttjkn van de Ho. Mog. Heeren Staten GeneraelderVtrem'tghde Nederlanden.
Jovij den negenden OSlobcr 1^64.
%\Λ
- &ÖME Τ ® bet rapport van de Heeren ·ζ;ΛβΟ«»ί;·ί·»
^ ipoo jö 1 ende anderen haer Ho. Mog. Gedeputeerden tot r'^M faecken van Engelant, hebbende in gevolge en
tni ban vanderfelverRefolutieCommifforiaei
'«Seii fto- o^tc den Augufti leftleden , ge-
■ }«n3ö, exarnineert en overwogen feecker antwoort van den |
Koningh van Groot Brit fànnie», op verfcheyde Me- i (J^a) morialen by den Heer Ambaffadeur Gocb, aen fijn ■ Majefteyt van tij t tot tijt geprefenteert over diverfche faken, fynde de voorfz antwoorde tot bylage gevoecht gewceft, nevens feeckere Miflive van den gemeltcn Heer Ambalïadeur van Goghvmden feBhienden άκι bcvoorens, en hctfc den gemelte Heer van Onttmren » uyt den naem en van wegen de gemelte Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerden ter Vergaderingege-exhi- beert, oock gedaen leefen feecker Gefchrift behelfen- dc verfcheyden faecken, die de gemelde Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerden van advyfe waren, dat den hooghftgcmelden Koningh op de voorgeroerde dei^ felfs antwoorde tor nader onderrechtinge foude be- hooren te werden te gemoet gevoert, iri voegen ende manieren als het voorfz Gefchrifte hier na volgende van woorde tot woorde voJght geinfereert.
De Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den ,doorgefien, ge examineert ende overwo- gen hebbende, deninhoudevanfekerefchrif* telijcke antwoorde by den Koning van Groot Brittan'- nien . ghegeven op verfcheyde poinélen aen de felve voorgedragen doorhareii Ordinaris Aöibafladeur aen 'tHof van fyn Majefteyt, behelfende de voorfz ant- woorde in fubftantie de poïnten ende Artyckelen hiei. naer volgende ;
In den eerfien. uyt wat redenen en inlichten hoogfi:- ged. fijne Majefteyt fich verobligeert gevonden heeft, om te equiperen ende toe te ruften een confiderabel ;betal Oorlogh-fchcpen. ende waerom hy oock niet leeft konnen afwyien de felve Oorlogh-fchepcn efi fedlivelijck fn Zee te brengen.
Ten <iii«/ifΜ, datdenhooghftgedachteKöning fe·» dertfynegeiucltigeheïfteliinge, noyt foohaeftgead- verteerc foude iyngeweeft van eenige particuliere fa- ken, waer door de Onderdanen endelngefetèneii van defe Geünieerde Provinciën waren ghegraveert, of foude fyne Majefteyt ordre geftelt hebben ora de fol- ve te redreferen op defpoedigfie wegh, en fonder dcfelve fubjedt te makende fbrm^teytencndelongeursvan de ordinaris juftitie, ende dat ter contrarie op klachten van fyn Minifter alhier in den Hage Uoyt ee- nigh redres foude fyn gedaen, maer in alles foodanigc dilayen gebruyckt,dac het te houden foude wefen voor een openhaer refus wnjuiHtie j ghelijck dan oock fyne Majefteyts Parlement op't gefchrey van de gantfche Natie, de felve fyne Maj. met ernft foude hebben ge- prefleert, een extraordinarii remedie tegebruycken^ om aen fyne fubjeöen te doen repareren de monich'· vuldige ende dagelijckië injurien,die de felve foude ly- den van de Ingefetenen en Onderdanen deferVeree- nigde Nederlantfche Provinciën door depredatien ter Zee, foo wel in anderepiaetfen als in ge-
pleegt werdende, waer in ook eenige omltandigheden fouden wefen van òieprefumùeia. tvti'iÌarenvenhare Domtnim, en 't befitten der Commercie tegens 't regt der Volckeren, dat alle Princen en Potentaten fo wel als Ληε Majefteyt, daer by foude wefen geintereflêerti
Ten derden, dat den hooghftgemelde Koning geae Commiflieenheeftgegevengehadtaen Capiteyn Hol- mes om Cape Verde otte eenige andere Plaetteft, de Ne- derlanders toebehoorende, in te nemen» ofte eenige atìen van hoftilitey t te plegen aen yeman t van de On- derdanen van de Geünieerde Provinciën, dan alleen-· lijck die noodigh mochten wefen om fyne Onderda- nen ende hare handelingeindiequartierentedefen- deren, doch dat fyne Majefteyt dagelijcks het arrive- mens van den voorfz Holmes was verwachtende, ab wanneer de felve op behoorlljcke onderfoeckinge, in ύ het gene den voorfeydenHs/wM moge hebben ghe- daen, foude determineren wat recht is, dat oock dc Schepen jonghfl: uyt Engelandt na de voorfz Quartie- ren ghefonden, waren Coepvaerdpvaerders, en noch macht noch wille hadden om de Onderenen ende In- gefenen defer Landen te befchadigen.
Ten vierden, dat den DireHeur QéneratVm dienft van de Weft-Indifche Compagnie dcfer Landen op de Noort-kuftevan.,<5fr;'«voor^*£éi»</j'r|ff»iide 3 * natu- |
-ocr page 119-
S^A Κ E Ν van. S Τ A E T^
|
ι66λ<. naturellen van'c Landt, en namentlijckden.Koning 'j' van Eautyn, foude hebben bewogen om het Fort Cor-
manty» af ce loepen, oock hem ten dien eyndegeaffi- fteerc ende voorfien mec een goede quantiteyt Mus- quetten, 13us-poeder, ende ander gereetfchap.
Ten vijfden, dat Capiteyn Baeriwijck met fijn onder- hebbende Schip, door de tviee Nederlandtfche Sche- pen op de kufte van G«/»i<i beletfoudewefen, fijne trafique aldaer te drijven, ende dat oock fijn Boot met vijf mm hem voor eenighentijdtfouden wefen onthouden; VerFoeckende fijne Majefteyt dat haer Ho. iMog. over'tgeene dit en hetnaeft-voorgaende poinc ftaet vervat, hare deteftatie willen openbaren, en d'exemplare juftitie willen doen adminiftreren over de geene dc welckeaen 't een ende 'c ander fchul- dighzijn.
Ten feβeft. dat alhoewel den hooghftgemelde Co- ningh, noopende de faecken van de Gereformeerde Rercien in de Valeyen van Piedmont, niet ten vollen geinformeert was, foo aengaende haer conditie, als raeckende den gront van de jonghfte perfecutie, fij- ne Majefteyt echter aen fijn Minifter tot Parijs ordre gegeven hadt den Coningh van Vranckrijcktever- foecken, dat defelve fijneMediatie tot weghnemin- ge van de overige dilFerenten fouden willen contri- bueren , niet twijfFelende of den hoòghftgemelden Coningh foude fulcks op het aenhouden aan lijn Am- baffadeur komen te doen.
Ten fevenden ende laetften, dat fij π Majefteyt ver- mits de befmettelijcke fieckte, alhier in eenige van de Geünieerde Provinciën graiTerendè , tot verhoedln- ge van gelijckeongelegentheyt voorfijneeygenclub- jeden, gcnootfaeckt was gheweeft hetbewuftegfoe- rael verhodt van Commercie in fijne Landen te doen emaneren, ende dien volgende daer inne voor als noch geene veranderinge konde maecken, met byvoegin- ge van een hertelijcke toewenfchinge, ten eynde het Godt believe moge defe Landen met den eerften van de voorfzbefoeckingete verloflèn.
Hebben, naer voorgaende rijpe deliberatie goet ge- vonden , den meer hooghftgemelden Coning op alle poinften voorfz ende op een yder van de fel ve vriend^ nabuyrlijck uyt een oprecht en vredclievendhert te gemoedt te voeren. ,
Op 't voorfz eerfie point, dat van haer Ho. Mog. by der fel ver Miffive ia dito dsn vier en t■Iί>intighβeι$ tiy leftleden, tot weghneminge van alle bedenckelijc- ke ombragie, ende tot voorkomingh van animoficey- ten, die in de gemoederen van wederzijts Ingefetc- nen en Onderdanen begonden te rijfen, en ommc alfo by gevolge van die tijd af, fo veel doenlijck,den wegh t€ banen om beyde de Staten van de laften van alle ex- traord. cquipagie te ontheffen, ende wel voornament- lijck tot verhoedinge van alle finiftrerencontres die in foodanige conftitutie der gemoederen, uyt de ont- nioetinge van wederzijds Vlooten foude konnen rij- fen ende refultcren, fijn Majefteyt inaile vertrouwe- lijckheyt gaerne gecommuniceert hebben gehadt haer genomen refolutie om de navale magt van defen Staet, die doenmaels in pofture was om Zee te kiefen, te houden voor de wal, fonder defelve om de Noort of el- ders te laten in Zee fteecken, met vordere openherti- ge verklaringe van haer innetlijcke intentie ende con- ftante meeninge om met dc navale macht egene van de Naburen, en in fpecie met de fubjedlen van fijn Majefteyt direftelijck ofte indireöelijck te bejege- nen j Daer op alhoewel haer Ho, Mog. het geluck niet gehad hebben van door fij ne Majefteyt met gelijcke re- folutie en verklaringe te wefen geruft geftelt, foo wil- len de felve echter vertrouwen dat fij ne Majefteyt daer uyt ende uyt het geene daer op in de praftijcke effedi- velijck is gevolght, volkomentlijck fai hebben konnen af-nemen, dat van defe zijde met goede forghvuldig- heyc alles wortgecontribueert ende by gebracht, wat tot confervatie van de vrede ende vrientfchap, ja fclfs tot verhoedinge van alle onbedachte cn onverwachte toevallen, die de felve foude konnen troubleren, ee- nichfints kan worden gedeödereert, daer in haer Ho. Mog, oockgemeent fijn onveranderlijck ce continue- ren ende tevolherden, gelijck de felve oockmeenen noch daer-en-boven met ter daet te hebben doen blijc- ken, noyt eenige. de alderminfte intentie ghehadt te hebben om met de voorfz navale macht eenige de Na- buren te|befchadigen, door dien een gros van inde twintig Oorlogh-fchepen, die toe efcorte van de jongft ingekomene Ooft-Indifche Recour-fchepen ghedient hadde, nae het vertrecken vari'temploy niet byde voorfz macht gevoecht, maer binnen de Havenen op ghefonden ende afgedanckt hebben, totbetuyginge van hoedanigegenegentheyt haer Ho. Mog. oock on- langhs wederom nieuwe preuven ghegeven hebben, door een confidente ende openhertige communicatie ende verklaringe, ghedaen by fchriftelijcke Afte in date àtanegeu entipintighfimàctνQoihàen Maendt j van de intrinfique redenen endehetoóghmerck van defen Staet in'taf-fenden van eenige Oorlogh-fche- pen na de kufte van Guinea, ende van den laft aen den Commandant over defelve gegeven , ten aenfien van de fubjeflen van fijne Majefteyt, ende de Schepen van de Engelfche Natie , die hy infijnereyfefoude mogen ontmoeten ofte bejegenen. |
Op 't voorfz tweede point, dat haer Ho. Mog, gants fmertelijck te vooren gekomen is, dat fijne Majefteyt fich niet anders en vindt geinformeert dan als of haer Hoogh Mog. foo weynigh hadden gedefcreert aen de vriendtfchap ende intercellien van de felve, dat op alle de klachten federt fijne Majefteytsgeluckigeherftel- linge, door den Heer Downing uyt fijnen name alhier gedaen, noy t eenigh redres foude zij η gevolght, macr dat in alles foodanige dilayen foude weien gebruyckt, dat die aengefien moeften werden voor een openbaer refus van Jufiitie. daer het in tegendeel van dien waer- achtigh is, dat niet een eenige klachce van de zijde van fijne Majefteyt aen haer Ho. Mog. met de verificatien daer toe dienende, te vooren gekomen is, niet alleen van faecken waer inne fijn Majefteytsfubjeften door die van defen Staet notoirlijck waren verongelijckt » maerjfelfs niet van faecken die met fondament voor difputabel konden werden gehouden, of haer Hoogh Mog. hebben jdaer op aen de geintereflèerden conten- tement doen erlanghen, ofimmers daer over fatisfa- «Soire refolutie aen den gemelte Heer UiWwBrg doeu ter handen ftellen, en ten eynde fulcks hooghftged. fijn Majefteyt handt-taftelijck moge worden aengewe- fen, foo willen haer Ho. Mog. voor eerft ende voor af fijn Majefteytindachtighgemaeckthebben, dat in de- fen te diftingueren llaet tuffchen faecken die voor 't lluyten van 't jonghfte TraÖaet, in date den vierde» September o. ü.fifiien hondert twee en fefljgh zijn ghe- paireert,en faken die na date van het felve Tradtaet fijn voorgevallen, dat haer Ho. Mog. onnodigh achten al- hier opereufelijck aen te wyfen,met hoedanigen recht- matigheyt by de felve is geprocedeert, ten aenfien van de faken van de voorfz nature, dewyle daer omtrcnc tegenwoordigh by het vattende Artijckel van't voorfz Tradaet is beraemt ende vaftgheftelt de ordre ende forme, waer na de geene der voorfz faken die by 't fel- ve Tradaet niet generalijck gemortificeert of particu- lierlijck gereguleert werden > het fy by mlnnelijck ac- commodement, 't zy by arbitrale uytfpraecke finalijck ftaen te werden getermineert ende uyt de wege geleyt; Daer na haer Ho.Mog. haer punétuelijck ende exadie- lijck fullen gedragen. Maer wat belangt de ingebrach- te klachten over faecken ria date van 't voorfz Traöaet gepaffeert ende voorgevallen, daer het nu eygentlijck op aen komt, dat haer Ho. Mog. na refumptie van dc retrottSa, bevinden de klachten by den gemelte Heer Downing over foodanige faecken tot noch toe in ghe- bracht met exhibitie van eenige pfeuvcn, of wel daer van haer Ho. Mog. felfs buyten foodanige preuven, dc vereyfte kennifle hebben konnen bekomen, voorna- mentlijck te beftaen in de navolgende pointen.
Eerffeiyei;, dat die van de Geoftroyeerde Oofl-lndi' fche Compagnie defer Landen, twee Engellche Schepen, 't eene genaemt de HoopweLendc 't ander de Luypaert> fucceffivelijck verhindert fouden hebben ghehadt in Forca op de Kuft van Maüabar ia te loopen , ende vaa daer af te halen de ladinge die gefeght wordt voor
bare |
-ocr page 120-
|
τ (iój, liaer aldacr gereet gewecft te zijn j Ende alhoewel het * 'Γ· geplecghdc omtrent beyde de ghefeyde faecken met ' veele redenen fro é" coatra werdcgejuftifieert en gede- battecrt, in dier voegen, dat inge valle niet gheprcfu- meert kan werden, daer omtrent yets met intentie van de fubjcden van fijne Majefteyt te verongelijcken ge- fchicdt te wefen, dat echter haer Ho. Mog. aen geno- men hebben beyde de voorfz faecken foodanigh te helpen in fchicken, dat aen de geioterefleerden in de voorfz t-wet Schepen vergoct werden de fchaden, die men bevinden lal by defelvefaecke voorfz te wefen geleden , daer van al op den vijfdett ]\xny en vyf en tmntighpn September beyde Icltleden, brceder ver- klaringen aen den gemelten Heer Dovmng in ghe- fchrifte ter handen geftek zijn.
Ten tTPiedeu. dat die van dc Geodroyeerde Wèfi- IndifcheCompagnieàekrLi.niàca, op diverfchetijden i/wdiftinsftc EngelfcheSchepen, 'teenegenaemti/e Charles, 't ander de Jacques, ende hctàcràc de Ma ria, die het t'fyner tijdt refpeétivelijckgemuntfou- denlwbbengchadtnaCeifCö^j Comanni, endeeeni- ge andere Havenen op de kufte van Guinea, belet fou- den hebben de voorfz Plaetfen ende Havenen aen te doen, ende alhoewel dacrtoe by die vandc gemelte Wcil-Indifche Compagnie oock feer notable reden geallegeertzijn, waer uyt in allen gevalle mede klaer- iijck af te nemen is, dat fy geene intentie gehadt heb- ben de fubjeilen van fijn Majefteyt te verongelijcken, maer alleenlijclt haer recht tegcns de felve te gebruyc- ken, dat echter haer Ho. Mog.al medein'treguard van alle de voornoemde</n>Schepen, aengenoraeo hebben de geintereffeerdenindenfelvcnCedoem/CT·- gpedmge van de fchaden, die fy door'cvoorfzgedane belet mogen hebben geleden, daer van infgelijcx al op den vyfden]any en vijfentwinti^e» September bey- de leftledenlchrifcelijcke verklaringen aen meergem. Heer Downingh uyt gegeven zijn j in diervoegen dat ten aenfien van al e de voorn, vijf Schepen by haer Ho-lMog. completelijck ende in allen deelen toe ge- bracht , ende ghegeven is de fatisfailie die door den meergem. Heer I)iii>»/»g uyt den naem ende van we- gen fijn Majefteyt dienaengaende is verfochc ende be- geert geworden. Ende voor foo veel aengaet de klach- ten van fijn Majefteytalsvooren toe gebrachte van dat onder de verongelijckingen aen die van de Natie door de Ingeietenen van defe Landen wederva- ren , eenige fouden zijn, in de welcke door verklarin- ge omtrentprefittte Domitiien-ende verbodt van Com- mercie teghens 't recht der Volckeren , alle Princen Ibudc zijngheinterefïeert, daer ontrent konnen haer Ho. Mog. niet anders feggen, fo lang niet geparticula- rifeert wert, dan dat fy geenfints genegen zijn de In- gefetenen defer Landen te protegeren in eenigcwr- oagelifciinge.die by de felve tegen de Engelfe Natie four de zijn gepleeght, gelijck uyt 't voorverhaelde blijc- ken kan, cniveelminineenigeongegrondeerdepre· tenllen van DominiemverbodtvanCommercieic^ttis het recht der Volckeren, En alfoo haer Ho. Mog. uyt het geen haer dienaengaende nader door fijne Maj. al- hier aenwefende Minifter voorgekomen is, defe klag- ten moeten relatyfmaeckentotdeverhinderingeaen de hier boven geroerde Engelfche Schepen voor Ïorca. en op de kufte van Ga/«Mgedaen, en tot doleancien den veerthienden Augufty leftleden by Memorie aen haer Ho.Mog. in gebracht, tegens feker Gefchrifte van den Direiieur Generati Valckenhurg, daer in gevoerc, fo konnen haer Ho. Mog. niet twijffèlen of hooghftged. fijn Maj. fai fich omtrent defe circumftqntie abondan- telijck vernoecht vinden, te weten, op'tfwemetde refolutien en verklaringen van den Tjyï/ewjuny ende v^fen twintigfien September vooren geroert, ende op 't andere met de geraifonneerde antwoorde dienaen- gaende by haer Ho. Mog. den acièi/??» defer loopcnde maend gearrefteert, ende vervolgens aen meergemel- te Majerteyts Minifter alhier ter handt geftelt.
Ten derden, dat by, ende van wegen fyne Majefteyt tnede is gedoleert over het aenplacken van feecker Bil- let van wrkoopiage, waer by de eere ende reputatie van
den Heer Hertogh van Jorc/fewierde te nagegaan, cn |
of wel 'tvoorfzB;//i/ in diervoegen by inadvertentie en j ^βΛ,ι fonder eenige moeyte was gheftelc, en dat voorna- ■ mentljjck die geene aeo de welcke het voorfz Billet uyt MiddeWurgh toegefonden was geweeft, met ver- foeck om het felve in haer refpeöive woon-plaerfen te willen affigeren of doen afEgeren, daer inne buyten een igh opfet ten quade hadde geprocedeert, dat echter haer Ho. Mog. by de rcfpeöivfc Provinciën van Hol- landt ende2fi/<i»<ipfoodanigeofBcien bebbenaenge- went, dat de Hecren Staten van de felve Provinciën tegens alle de voorfz perfoonen met fodanigen vigeur hebben doen procederen, dat den meetgemelteji Hee- re Devmivg uyt den naem en van wegen fijn Majefteyt door fchriftelijcke Memorien, betuycht heeft daer inne een conderemus welgevallen te nemen, en fich met dea uytval van de voorfz procedurenvolkomentlijdc voldaen ende vergenoecht te houden.
Ten vierden, dat door den gemelte Heer Envoyé Downingh uyt den naem ende van wegen fyne Maje- fteyt is gercclameert feecker Engels Schip genaemt de Hatttmaidj eerft genomen geweeft by die van Algiers i en naderhandt by eenige Oorlogh-fchepen van defen Staec, onder 't Commandemenc van den Schout by Nacht Tromp j uyt de handen van die van Algiert voorfz ontweldicht, en al- hoewel 'c voornoemde En- gels Schip niet alleen meer àw eensoitweemaelvier en t-BDintigh uyrsn, maer felfs al een gheruymen tijdt in handen van die van was ghcwceft , en^t
fuicks by andere in gelijcke gelegentheyt mogelijck wel fouden worden gefuftineert het voorfz Schip te wefen y^n goeden prinfen, alj genomen op die geene die haer Ho. Mog. om goede reden, gheordonneert hadden alomme met Wapénentc werden aengetaft, gelijck oock in allen gevalle redelijck was dat de gein- tereiTeerden in't voornoemde Schip de Hantfnaidü- vooren quamen aenbieden behoorlijck berg-loon voor devrymaeckinge ende verloflìoge v«n het felve Schip uyt handen van de Barbaren, dat echter haer HoOgn Mog. al het felve over't hooft fiende, deverfochte ordre, tot reftitutie van het meqrgemelte Schip ghe- geven hebben.
Ende cn weten haer Ho. Mog. niet haer eenighe verdere klachten van confideratien, over faken fcdcrt hetjongft gemaeckte Tradtaet voorgevallen, byoftc van wegen fijne Majefteyt voor gekomen te zijn, dan die geene die in de voorfz antwoorde van fyn Maje- fteyt als boven ftaet vermeit, ende daer van bier onder by order particulierlijck ikl worden gefproocken, in diervoegen de hooghftgem fijne Majefteyt hier uyc ten vol^ fai konnen afnemen, hocabufifzijndein- formatien aen de felve gegeven, van dat op alle klachten uyt fynen name van tijdt tot tijdt aen haer He'. Mog.ghe- daen, noyt eentg redresjoude gtvolght: Dewyle even het contrarie van dien nu by fpecifique enumeratie aengewefen is : Daer uyt dan oock met eenen fonder- linge ftaet te noteren, dat, na date van't voorfz Tra- öaet 't weick alle voorgaende aöien aflTopieert ofte re- guleert , noyt een eenig Schip door Ingefetenen defer Landen van fyn Majefteyt ofte van deffelfs fubjcilcn, feytelick is aengetaft, bcfchadigt, genomen ofgerai- neert, ja dat fu ex door de Minifter van fyn Majefteyt ■· noyt is voor gegeven, veel min dat by haer Ho, Mog. ofte de Ingeietenen defer Vereenigde Nederlandtfche Provinciën eenige Lenden, Eylanden, Forten ofte Plaetfen, van fyn Majeft, geincorporeert oftegeoccu- peert foude zijn, gelijckalle het felve bydcfubjedlca van fyn Majefteyt tegens defen Staet en de Ingefete- nen van dien, is ondernomen en metter daet in 't werck geftelt,fonder dat daer van tot noch toe eenige reftitu- tie, veelmin, reparatie ende fatisfadie, ofwel fuflB. fante belofte daer toe dienende, geconfcqueert heeft konnen worden: Onaengeöen van defe zijde niet al- leen foo fatisfoirlijckisghedifponeertgeworden, op alle de klachten uyt den name en van wegen fijn Maj. als vooren aen haer Ho. Mog. gedaen, maer dat noch daer en boven op de interceffen by fijn Maj. by de or^ dinaris juftitie hiertë Lande foodanlgenordregeftelc is,dat aen de fubjcden van fyn Majeft. niet alleen goe- de eo onpartydige juftitie isgheadoiiniftreerti maef 9 3
en OORLOG Η. V Vter-en-'veertìghfle Boeck. 1 ο l |
¥
-ocr page 121-
S Α κ Ε Ν van S Τ Α Ε Τ
|
dat oock Jn haerefaeckenfeIfsmet/>ö/?/iejfiiWvande . eygen Onderfaten defer Geünieerde Provinciën voor alle andere zijn ge expedicert geworden, fop alsde voorfz haer Ho. Mog. AmbalTadeur het felve nader en fpecifiquclijck fijn Majeftcyt fai aenwijfenuytde Lijfte van faecken de fubjedlen van fijn Majefteyt concernerende by den Hogen Radeeaàc den Hove va» Hollanit zederc fijn Majefteytsgeluckigcherftellinge getermineert, ja dat het foo verre van daer is, dat haer Ho. Mog· ende de Staten van de refpedlive Provin- ciën, oyc ofte oyt aen fijn Majefteyt foudehebben geweygert dat recht is, dat ter contrarie de icive haer by alle öccurrentie ge-evertueert hebben om aen fijn Majefteyt te geven ende te evertueren preuven ende teeckenen van afFedrie ende compiaifance, daer over de felve fijne Majefteyt na fijn aenghebooren gene- reusheyt oock tat vcrfcheyden malen fijn danckbaer gemoet door recognoiflante Brieven ende ghelijcke mondelinge officien van fijn Minifter alhier heeft ge- lieven te betoenen : Uyt alle de welcke dan lichteiijck te eftimeren zijnde, hoe feer haer Ho. Mog. haer ge- graveert ende gefurpreneert hebben gevonden, door de mifidrn van die geene die het Parlement in En- gelandt hebben weten te abuferen, ende door abufi- veberichtingeteinduceren, om aen hooghftgedachte fijne Majefteyt tot lafte van haer Ho. Mog. ende In- gefeten dcfer Landen in te brengen , foofiherpe klach- ten en exorbitanU fretenfienvanveelmiüioenenfondea fieerlmcx, met dcmotiftratie van eenheetenyver om daer op alles tot extièmiteyten te poufferen j Dien- voigens oock geenfints te verwonderenjnoch aen haer Ho. Mog. te imputeren is, dat fy in de onfeeckerheyt in de welcke hier door de continuatie van de Vrede
Infonderheyt haer öngeruftheyt over de voorfz ani- liiofiteyten van 't Varlement i dooradvyfen van refolu- tie tot extraordinaris toeruflingenterZeeinEngelanit> en door voorboden van haerdefleynen tegensdecon- queftenvanhaerHo.Mog. in Africa, dienaderhant iijn ge-efclateert, foo feer zijnde befwaert geworden dat fo de iàken acn haer Ho. Mog. fich voor deden re- den van voorfichtigheyt eene matige extraordinarife equipagie van een maifpenfable neceffiteyt kqnden doen achten , tot dat de faken in termen van beter ver- trouwen foude fijn geraeckt, waer toe haer Ho, Mog. als vooren gefeyt is, door het inhouden van haer Vloo- te door het afdanckcn van foo een notabel getal Oor- logh-fchepen, ende door al het geene van haer vorder dependerende, geene aenleydinge gegeven hebben.
Ende voor foo veel haer Ho. Mog. in de voorge- roerde amwoorde van fijn Majefteyt wijders bevin- den eene pofitive ende aflertiveverklaringe dat noyt van defer zijde eenige klachte over onordentlijcke aftien ofte onrechtvaerdige proceduren van fijne fub- jeöen aen de felve foude toe gekomen,ofte foude daer op oock aenftonts fonder eenige formaliteyten of om- weghen het vereyfte redres na behooren wefen ghe- volgt : So konnen haer Ho. Mog. niet voor by gacn al- hier eenige notabele exempelen aen te roeren, waer in de felve tot haer leetwefen voor defen Staet en voor de goede Ingefetenen van dien, 'cvereyfte redres en verfochte fatisfa£lie niet hebben konnen erlangen.
Zijnde in den eerfien fulcx, dat aen fijne Majefteyt foo door ferieufe Brieven als door de Minifters van defen Staet, ernftig ende iterativelijck gedoleert is ge- worden , over ende ter faecke dat Capiteyn Holmes mét fijn byhebbende macht onder de banniere van fijn Majefteyt, defen Staet,ende de Geoöroyeerde Weft-Indifche Compagnie in defelvevyandtlijckaf genomen heeft het Eyiant Boavifia, ende 't Fort S.jin- dries , ghelcgenopde Reviere^Gewi/Vij fonder dat daer op emigQ reflitutie, veù tam redres ende repara- tie heeft konnen geconfequeert worden, boven ende behalven de vyandtltjcke proceduren by den felven Capiteyn Holmes onlanghs in de voorfz Geweften weder bp nieuws gepleecht, daer van hier nabreeder f»I wórden gefproocken. |
Ten andere», dat haer Ho. Mog. aen fijn Majefteyt infgelijcx mede door Brieven en anderfints ferieufe- lijck ghedoleert hebben, over, en ter faecke dat fijn fubjeöien in dievan defen Staet, on-
aenghefien feeckere provifionele Limyt-fcheydinge tuflchen henlieden gemaeckt, en met openbare ver- breeckinge van à^ ieiycw'jthztrpoffejjiefeytelickhei- ie» verdreven, ende de Coloniers van defen Staet een merckelijcke Landt-fireecke met verfcheyde plaetfen afgenomen, fonder dat daer op oyt eenige de minfte antwoorde, veel min het gerequireerde redres heeft konnen geobtineert worden.
Ten derden . dat fcecker Schip GwfƒE»wogeπaemt, toe behoorende' de Geoftroyeerde Weft - indifche Compagnie defer Landen in de Haven van Ïleymoutb- in ghekomen zijnde, aidaer opdeinftantien van de Minifters van Oenemarckfn doenmaels in Engelandt refiderende, aen gehouden is; Ende of wel den Ko- ningh van Denemareken nae dat fulcx aen fijne Maje- fteyt behoorlijck is gereprelenteettgeweeft de voorfz adlie van des felfsjRf//</i»i heeft gedifavoueert, ende foo veel in hem was gheordonneert, dat het voorfz Schip fonder eenige verdere moeyenifle foude wor- den gedimitteert, dat echter onaenghefien alle moge- lijcke devoiren daer toe by den hoogftgedachten Co- ningh van Groot Brittannien , ende voorts alomrae daer't behoort, van weghen defen Staet nengewent^ felfs de relaxatie van 't voorfz Schip, noyt hetft kon- nen geobtineert worden.
Ten vierden, dat op de inftantien van den Agent van Meltha, de Coopvaerdy-fchepen defer Landen , dife op de Reviere van Londen reysvaerdigh lagen, ai- daer eenigen tijt in arreft ende beflag gehouden heeft, zijnde, alhoewel met de palpabelfte onrecht vaerdig- heyt van de werelt ( foo als by fij η Majefteytfelfs, foo haeft de felve daer van ten rechten geinformeert is ge- Weeft, na fijn aengebooren rechtvaerdigheyt mede- is verftaen ) echter noyt eenige vergoedinge van no- table fchade daer door geleden aen de geinterefleerden isgedaen.
Ten vyfden, dat feeckerOorlogh-fchip vandefea Staét gecom mandeert by Capiteyn Block, tot 'i Grave- zande door de Officieren van het Coftuym huys ai- daer, in arreft is genomen, het Schip funderlinghe mishandelt, ende den Capiteyn felfsindeordinaris gevanckeniiTe geworpen,op 't fondament datCapiteyn Bancker refTorterende onder'tColIegie ter Admiralf- teyt in Zeelandt, ghenotaenhadd$feeckerEngeli"che chaloupe .'toebehoorende die vain de Dovane van Reye, en fulcx by maniere van retorfie, fonder dat nochtans van de zijde van Engelant aen haer Ho. Mog. eenige de minfte kennifle was ghegeven van 't nemen der voorfz Chaloupe, veel min daer over reftitutie ende re- paratie verfocht, verre van daer dat die foude wefen geweygert, alle 't welck nochtans notoirlijck hadde moeten voor gaen. eer ende bevoorens foodanige pro- ceduren van retorfie op een van haer Ho. Mog. eygen Oorlogh-fchepen, en fulcx op den Staet felfs > met ee- nighen fchijn van reden konden werden in'twerck geftelt} Ende of wel de voorfz Engelfche Chaloupe, die by de voornoemde Capiteyn Btfwcife?' vooreen Pertw geefche Csmmi^e-vaerder aenghetaft ende opgebracht was, aenftonts na ghedane cxaminatie van haer aélen en befcheyden, niet alleen wederom is ontflagen en- de in haer vryheyt herftelt, maer oock noch daer-en- boven aen degeintcreOèerdenmetbetalingevaneen goede fomme gelts, vergoedingegedaen van de fchade die fy pretendeerden door't voorfz gecommitteerde abuys te hebben geleden, dat echter de Staet noyt ee- nige reparatie ofte vergoedinge heeft konnen obtine- ren van 't ongelijck ende de fchade door de voorfz proceduren van de fubjeéten endeOfficieren van fijn Majefteyt in'treguard van't voorfz Oorlogh-fchip, ende aen de perfoon van de voornoemde Capiteyn Block geleden ende gefupporteert.
Dat boven dien noch veele andere fchaden ende ongemacken de goede Ingefetenen dcfer Vereenighde Nederlandtfche Provinciën door de fubjeften van fijn Majefteyt fcdcrt des felfs gheluckigc herilelJÌBge
ΓΟΟ- |
I
-ocr page 122-
|
\β6ΐ, toegebracht zij π, waer vaπnoyteenIghredi■esoƒtere-
2_J paratie geconfequeerc heeft konnen worden , die het
telaughfoudc2,ijn> endo oockonnodigh geacht wert alhier te enutnereren : behalven dat noch een feer groot getal van Schepen met hare ingeladen goederen door de Onderdanen van fijn Majcfteyt op of onder pretext van de PortugefcheCommiifie-vaerders geno- men > in de Havenen van fijn M^efteyt opgebracht, cndealdaergediftraheett of gediflipeert zijn, fonder dit de eygenaers van dc felve daer van de verfochte re- fiitutie, veel min de vereyfte réparatien van de fchadeii daer door geleden in' 't geheel of ten deele hebben kon- nen obtineren. Allewelcke left - genoemde faecken alhier niet ge-enumereert ofte aengeroert zijn, met die meninge om daer over als noch van ïyn Majefteyteé- nigheremedien tot redres ende fatisfaitie teverfoecT ken, maer alleenlijck om daer door aen de felve fyne Majtfteyt fpecifiquelijck aen te wyfen dat defen Staèt en de goedeingefetenen van dien, al veele en confide- rable verongelijckingen ende ichadcn van fyn Maj'e- fteyts iubjeden met gedult verdragen en geleden heb- ben , fonder daer over oyt of oyt eenige reparatie ofté vergoedinge te hebben ontfangen, waer van nochtans haer Ho. Mog. een goedtgedeelte aen deVrcdeendé vriendtfchap tufiTchen beyde de Natiën welabfolute- lijck hebben willen op-offeren, fonder dat zy gemeent iijn oyt of oyt daer ever verder by eenige wegen, re- dres ende reparatie te verfoecken ende te vervolgen, fullende in 't regard van de anderen, infonderhey t feti' aenfien van die geene waer inne voornamentlijck ver- feert het intereft van particulieren als dienthalven niet abfolutelijckkonnende difponeren, haer gedragen nae het voorfchrift van 't vyftiende artyckel van 't voorft Tradaet, fonder daer over fyn Majefteyt ielfs direfte- lijck verder moeyelijck te vallen.
Maer wat belanght het jonghHégepaflèerde op de Kufte van Africa, dat namentlijck aldaer noch onlangs doordeSubjeöen van fynMajefteytvyandlijckerwy- fe, zijngeoccupeertdeFortenopCrtfoi^rrfeendehec Έοη Tdcorari op de Kufte van Guinea, beydcdefen Stact, ende de gemelte Weft-Indifche Conópagtile on- der de authoriteyt van haer Ho. Mog, toebehöorende, oock genomen ofte geruineert de Schepen genaemc Neptunus, deBril, de Viskorf, Walcheren enàe diCro- coàili ende meer andere diergelijckeadtiengepleegt, fonder dat haer Ho, Mog. totnoch toe van iyn Maje- fteyt eeoe pofitive ende feeckere belofte tot reftitutie, veel min tot reparatie van alle het felve hebben konnen trecken, dien aengaende, als wefende van gantfch an- dere natuyre, ende oock zijnde de particuliere mate- rie van bet volgende derde point, fullen haer Ho Mog. de vrymoedigheydt nemen, om fyn Majefteyt noch- maels te gemoedt te voeren, dat de felve egeene geruft- heyt ter werelt konnen vinden in écgeneraliteyt van de noordeuhy devoorfzKoninghlijckeantwoordedient- halven voorgefteldt, naedemael in cas fubjeélbyde Onderdanen van fijne Majefteyt gepleegt endedirede hoftiliteyt, jae niet minder als eenen openbaren Oor- j logh in ieeckere Geweft van de Werelt aengenomen regens den Staet defer Landen, door het bochtige». forceren , ende vyandelyck innemen van Forten ende Sterckten op het vaftc Landt, door toedoen van ecne formele Vlote ten Oorhghuytgerufi, ende verfien met JCrijghsmacht ende andere behoeften, om te Lande ende te Water hoftiliteyt te plegen, mitfgaders eene cMverantwoordelijcke feytelijtkheyt tegens de Onderda- nen endelngefetenen van defen Staet, door het ne- men van hare Schepen, ende het roven van hare goe- deren foo te Water als te Lande, niet anders als in apen- bare Oorlogen gewoon is te gefchieden, met vervolgin- Re van de lèlve vyandfchap van het eene Quartier op de Kuft van Africa tot hetander 5 alszijndeiaecken, die noch met fchyn van reden gejufiificeert i noch oock ee- nighfints geignoreert ofte ontkent konnen worden j weshalven haer Ho. Mog. vandejuftitie enderecht- vaerdigheydt van fyne Majefteyt daer op niet anders Konnen verwachten, dan voor eerft ende voor al eene valte ende feeckere belofte van de voornoemde geno- men Forten, Schepen ende Goederen te fuUen doen |
reftitueren, initfgadersoock doordehandtdadigente
fullen doen repareren defchade by defen Staet, ende _Τ
de goede Ingeletenen van dien ,■ daer door geleden, foo als naer alle VoJckeren recht, ende in gevolge van hctjoDgftgemaeckteTraöaet behoort te gefchieden j ende dat vervolgens oock t'fijner tyd de eficdlive refti- tutie ende voldoeninge daer op ial komen tc volgen, hoedaoige pojïtiveverilariage ende aifilute verfeeeké- ringe h^er Ho. Mog. oordelen met des te meerder fon- dament in deiên van fyn Majefteyt te verfoecken, om dat in den voorfz jaere fedten hondert ten enf^ìghtàs het arrivément van de tydinge dat den fclven Capiteyn Holmes de voorgeroerde feytelijckheden op de iCufte van Africa gepleeghthadde, daer van réchtvaerdighe klachten aen' fyn Majefteyt toegebracht zijnde, jende de ièlve fijn Majefteyt daer op medegelijcke óf avari- tagieufèr verklaringe als tegenwoordigh gedaén heb- bende, jae fclfs by fchriftelijcke Memorie vari den vOorgem'elden Heere Dowtngh in dato den echtSien Augufti ouden flyl des felven jaérs fefiienhóiidert een enfefligh indennaem van fyn Majefteyt veffeeckerin- ge gegeven wefende, dat by fo verre bevonden 'fflochte worden, dat den voorfz ofte yemandt van fijn byhebbende volck, met woorden of werckeh de lnge- fetenen defer Landen hadde beledight, of haer in hun- ne Trafitte.eenigh tmpefchement toegebracht, defelve op haer wederkomftc daer over by fijn Majefteyt nae behooren foude worden geftrafc, de opgemelde yer- klaringh echter foo veel niet en heeft geopereert, dac haer Ho. Mog. naederhandt de fimpele reftitutie van 't voorfz Fort St. Andries en andere afgenomen plaet- fen, veel minde vereyfte reparatie en exemflaireflrt^e hebben konnen confequeren, niet teghenftaende de meergenoemde Capiteyn Holmes ha 't perpetreren van 't voorfz fait in Engelandt gearriveert zijnde, voor alle excufe niet anders heeft weten ï'alieguer«ö, dan dat die van'tyoorf? Fort nae dè Koninghlijcke Vlagghc foude gefchotén hebben, 't welck als ai waer ibude üjtif notoirlijck foude wefen conform de pradtiqueby alle Natiën geobferveert en in 't werck geftelt, wordende omtrent Schepen die fonder ftrycken, en't betoònen van haer gewoonlijcke civiliteyten haer Kafteelen ofte Forten trachten te pafTeren, behalven dat haer Hoogh Mog. op de ernftige doleaiitien en klare inforraatien doorhaer Ambafladeuraen den hooghgemelten Co- ningh gegeven, niet alleenlijck foodanige verwachte toefegginge by provifie noch niet hebben bekomen 4 maer dat defelve in plaetfe van dien vernemen, dat federt noch meer macht uytEngelant na de voorfzGe- weften afgefonden is. en van tyd tot tyd afgefonden wort, die haer Ho. Mog. met reden bedachtzijn, dat aen defqn Staet en goede Ingefetenen van dien noch grooter en fwaerder ongemacken foude mogen trach- ten toe te brengen, ende des te meer, alfoo volgens de rapporten aen haer Ho. Mog. gedaen, door oculaire getuygen van de voorfz gepleeghde hoftilit?yten, de plegers van de felve haer hebben laten verluyden tot volvoeringe vati haer deflèinengefterckt ofte gevolgt te fullen werden van foodanigh getal van Schepen als al in Auguftoleftledenuyt Engeland nae de Kuft van Africa fyn vertrocken, fonder dat haer Ho. Mog. oock felfs daer tegens tot noch toe, niet tegenftaende de ite- rative verfoecken ende remonftrantien by haren Am- baiïadeur aen fyn Majefteyt gedaen, eenige de minftei geruftheytofverfeeckeringe is gegeven, ende dien- volgende oock van de zyde van Engelandt tot noch toe' in dien deele niet gecontribueert, van 'tgeen in foo- danige gelegentheyt van fyn Majefteyt tot verhoeding en voorkominge van alle vordere feytelijckheden en hoftiliteyten met reden wort verwacht ende te gcmoec gefien.
Op'tvoorfz vierde point, Dat haer Ho, Móg.ïa gevolge van haer voorige refolutiein date den adtien- Λβ des voorleden Maentgefondeertop't bericht van de Bewinthebberen der gemelte Geodtroyeerde Weft-. Indifche Compagnie, raeckende 't gheene in regard van 't gefeyde Fort Cormantyn foude mogen fyn gepaf- feert, daer van al voor-heenen Copyeaen £jn Afaje- fteyt ter handen geftelt is, nochmaele oprcchtelijck a 4. endcf
en ο ο RL Ο G Η. V Vier-en-^veertigh^e Boeck. t Ö3 |
-ocr page 123-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
{664·· endcfinceerlijck verklaren moeten, gelijck de felve , oprechtelijck ende fmcecrJijck verklaeren by defen, geenfints te konnen ghelooven dat de Nederlantfche Natie hier toe foudanige, aélie foude hebben uytgcla- ten j temeer, nacdienfedertdie tijd dat fulcksi'oude wefcn voorgevallen foo inEngelandt alshicrte Lan- de, uyt dicGewcften verfcheyden Schepen Zijn ge- arriveert fonder dat yemant metdefelve over-geko- men , daer van in 't alderminfte yets heeft verno- men, doch by foo verre de hooghgenieLdeConingh dicnaengaende ecnige andere preuven in handen fou- de mogen hebben (dewijle tot noch toe door fijn Ma- jefteyt ofte deffelfs IVIinifter, hier tenfelveneynde egeenezijn overgelevert ) foo fullen haer Ho.Mog. de felve féer gacrne oritfangen, ende in gevalle haer t'eenigen tijde tegens alle verwachtingen mochte blijc- ken hetvoorfzgepofeerde, van fijnMajefteytdewaer- heid conform te wefen ', dat hier Ho. Mog. in fulcken casfullen betoonen niet te willen gedogen, of· met goede oogen aen tefien dat dèingefetenendefer Lan- den de Subjeéten van fijne Majefteyt foude veronge- lijcken, maer ter contrarie fijn IWajefteyt ^er over te fullen doen geven behoorlijcke fatisfadie j als zijnde t'eenemael gemeent ende gerefolvecrt met de felve te onderhouden, ende meer ende meer te cultiveren alle goede oprechte vriend - naebuyrfchap , ende ver- trouwde corrcfpondentie , in corformite van het jonghfteTraitaet met fijne Majefteyt gemaeckt ende geflooten.
Op'tvoorfzt»j/)^point, Dat haer Ho. Mog. con- form dien inhoudc van een andere refolutie mede van à^naihtUnden der voorlede maent, in cas den meer hooghi^gemelden Coningh yetwcs in handen foude mogén hebben tot bewijs van 't geene den Capiteyn ParfmM ende fijn onderhebbende Schip, door twee Nederlandtfche Schepen opde Kuil van Guinea fou- de zfjn bejegent, 'tfelve mede gacrne fullen ontfan- ben, ppdatmendewaerheyd van dien te beter moge naefpeuren , ende elckander daer op bejegenen foo als nae reden ende billickheyd bevonden lal worden te behuoren. ,
Op 'c voorfchreve fèÌÌe point, concernerende de Gereformeerde Kercken in de Valeyen vm Ïiemont > heb- ben haer Ho. Mog. gaern? vernomen dat het fijn Ma- jefteyt belieft heeft dien acngaende met hare goede meninge ende intentie ten beften van de arme Relt- ^ions Ferwante» > in die Quartieren te correfponderen, endenKoningh vanVranckrijck door fijnen Ambaf- fadeur aldaer te laten verfoecken, gelijck door den Ambafladeur Bow/ van wegen defen Staetalbereydts is gefchict, dat hy fijne Mediatie daer toe wille con- tribueren , verhoopende haer Ho. Mog.' ende ver- wachtende, dat denfelven Coningh fulcx niet alleen cnfal aen-nemen te doen, maer dat oock daer op de gedefidereerde effedlen ten fpoedigften tot vertroo- ftinge van àe-vooxL· arme endegeperfecuteerde ménfchen volgen fullen.
Op 't fevende ende laetfte point, is het haer Hoogh Mog. fonderlingh aengenaem geweeft, te verftaen, dat fijn Majefteyt met compaffie was bewoghen over de Steden ende plaetfen die het Godt de Heere Al- machtigh plieft heeft in defe Vereenighde Nederlan- den door anpefiilentiale SieÌle te befoecken, verhopen- de dat het fijne Goddelijcke Majefteyts goedertierene gelieftc wefen fai de beginfelen van fijne genade, fe- dert eenige weecken herwaerts in 't verminderen van de voorfchreve Sieckte binnen defe Landen betoont, voortaen te continueren , ende te vermeerderen, op dat daer door de onderlinge Navigatie , Com- mercie ende Corrcfpondentie niet alleen voortaen foo als voor defen buyten bekorfimeringe mogheCjn vryen ende onverhinderden loop hebben, maer oock meer ende meer gecultiveert ende voort - gheplant werden.
Ende fullen haer Ho. Mog. middelerwylen van fijne Majefteyts gewoonlijcke equiteyt ende goedertierent- heid te gemoet fien, dat de felve volgens het ver- foeck daer toe by haer Ho.Mog. als voordefca ghe- dacn, hQt^enereelFirèoilt van Commerden voor dea |
ü}dtvin drie Maenden > met alleSghepen, Goederen ende Koopmanfchappén, uyt defe Geünieerde Pro- vinciën in fijn Rijckengedacnemaneren, alsflrydig tegens alle goede vricndfchap ende correijjondentie, mitfgaders oock tegens alle voorgaende gebruyïk fai revoceren ende intrecken, ten minften foo verre, dat delngefetenen deiêr Landen met haere Schepen ende Goederen, die door behoorlijcke ^tUj^aftev va» kare Overheden rWc MagiSiraten fullen konnen be- wyfen, te komen van plaetfen die met geene Pcftilen- tiale Siecktebefmet zijn, jn Engeland als voor defen, fonder eenige verhinderinge, ende alle de andere on- der beneficie van de ordinaris quarantaine.
Ende nademael hooghftgemelde fijne Majefteyt foo uyt't geene hier boven in het lange epdebreedeftaet gededuceert, als uyt de fucceffive refolutien , ant- woorden ende verklaringen aen fijne Minifier alhier van tijd tot tijd in gefchrifte ter handen gefteldt , baerblyck'elijck fai konnen befpeuren dat haer Hoogh Mog, van hare zyde alles contribueren endebybren- ghen wat tot continuatie ende verfterckingen van Frieudtjchap ende Ailiancie tuffchen fijne Majefiejt ende defen Staet van haer eenighfints foude konnen werden gedcfidereert, foo willen haer Ho. Aiag. oock vertrouwen, àa.tii]nMajefleyt daer uyt nae waerheyt een vaft beiluyt fai maecken dat haere Ho. Mog. inner- lijcke genegentheyt daer toegantfch ernftighisftrec- kende, dat de Vrede ende goede intelligentie tuflchen beyde de Natiën altijdts magh continueren , ende meer ende meer toe nemen , foo als haer Ho.Mog, in 'oprechten gemoede mitfdefen betuygen niet an- ^ dersteoordeelenoftebegrypen, dan dat alle wteref· fi» va» Staet e»deRe/;gie haer daer toe konnen ende behooren te noodigen ende te permoveren, ende ge- lijck haer Ho. Mog, oock de felve genegentheydt in fijn Majefteyt met fonderlinghe vreughde befpeurc hebben, foo uyt de moderateantwoorde die'tfijfie Majeffeyt belieft heeft in itf^ leftleden, te geven op de oh-natuyrlycke klachten van f^n Farlemettt, als uyC de gereitereerde verkJaringe by fijne Ma'efleyt ghe- daen .jn de voorgeroerde antwoorde aen den Ambaf- fadeur van defen Staet inAugufto laeftleden behan- dijht ( weshalven haer Ho. Mog. om oock, als een effedl van de felve genegentheydt van ü\nMajefleyt verfoecken ende verwachten, dat het deilelfsgoede geliefte moge wefen, op de welgegronde doleantien van defer zyde ghedaen , ende hier boven breder ge- expreflcert, over faecken federt het jongft gemacckte Traöaet, ende wel voornaementlijck in defen loo- pende Jare voorgevallen, van fijne zyde mede te ge- ven gelijck contentment, ende alfuhke fatisfaiiie als hare Ho. Mog. van haer zyde op alle de doliantien by ofte van weghen üiac MajeHeyt aen haer Ho.Mog, över ghelijckc faecken voortgebracht, in maniere voorfe gegeven hebben , in dier voegen, en door een prompt adjuftement met fijn Majefleyts Minifler alhier daer op te volgen aUe entfielteaiiendeTPoetrouwe in de gemoederen van wederzyts Ingefetenen en On- derdanen gediflïpecrt, ende in plaetfc van diende ge- requireerde liefde ende confidentie nae behooren her- fte tzijndc, de Vrede door de alliantie tuflchen de fel- ve opgerecht ende bevefticht, daer door geiiabileeic ende indiflblubel gemaeckt moge worden, daer toe hitrHo.Mog. uyt gront des herten belooven het hare in reden ende billickheyt, nae uyterfte vermogen te fullen contribueren.
Aldus gedaen ende gearrefteert ter Vergaderinge van de hooghgemelte Heeren Staten Generael, in 'sGravenhage àea negenden OSloher JeSlienkendertee» enfefiigh,
Waeropgedelibereertzijnde, hebben haer Htogh Mog, haer het vooriz ingeftelde tot onderrichtinghe als vooren wel laten geval en ende dienvolgende 't fel- ve gehouden voor gearrefteert, oock mitsdien goedt gevonden ende verftaen^ dat daer van een autentijey kxemplaer de meergemelde Heere Ambafladeur van Gogh toegefonden fai worden, met laft en ordre dat by den inhoud van dien den meer-hooghftgemelden
Co· |
I
-ocr page 124-
en ο ο R L O QH. r^ ■tVterr e.n - ^eenighfle Boeck. IO 5
|
./C/C, Goningh met allen ernft ende.naedruckfjympnde 1004*· fai hebben in te fchèrpen, ende ^eivpjgeiisoock
--- 't voorfz ingeftelde by geichrifre over te leVerei? :',Dat
wyders nieds daér vm dqor den Agent àciìèyd^ Co^ pye verhantreycRt Tal worden aén deri Heer 'DoÌBning cstraordinaris Ënvoyé van den meer-hpògftgenielderi Coningh, me: verfocck opi de goede intentie van haer Ho. Mog. daerinne vervat by fijne MajéfteyCpChdé voorts daer fulcx van góede operstie foudje konncn weien, ten beften te fcconderen , gelijck' mede daer van door den voorfz Agent Copye ter handèn gefteldt fai werden aen den Heere Grave (/"JS/r^i/w, extraor- dinarii AmbaiTadeur van den Coning.h van.Vranck rijck, micfgader's aen de Heerc AifelHoom ehde cha rifius van wegen de Coningeri van Zweden ende Dene· marcken refpe£l:ivelijckaihi,crrcfìderende, niet ver- focck dat de fel ve daer uyt dé oprechte ende fincere in- tentie van haer Ho. Mog. tot onderhoudinge van alle goede correfpondentie met den hooghftgeméjten Coj ningh van Groot Brittannien, ende tot preciïe pbfer- vantie van de Tradtaten met fyn Majefteytgemaeckt aen haer refpedtive Heeren ende Meefters tén beften willen doenbégrypen, fullende mpdè dàer vati Copyé aurentijcq gefonden werden àén de Heer Atiibaiïk- òcmBoreeL mitfgadersaende RefidentenHerwende Le Maire, ommefichd^er van refpedtivelijck ten fine voorfz te dienen fulcx ende daér 't behoortcri voorts omteftreckentotharenarlchtige.
©cneenendertighfteh©rtobCC bolgijttt Ìlffcrthes bolBciiDe tucDeclrosinSE öa» 't QcfnfiiiicccDe, Joan öeti
ïtonmoljlian Groot Brittannien, Dat ten lönirracl foubm gccoiuraUrnirfct (jcbiicn ï)ct (Sractact/ boojjjetaffcnDnitiatl.^rftfyennaetGui. nea, enbe De làlÌacnDen CòinmanDantobcc DcfeiVie flcflcucn. ... ,
E Staten Generaci der VereènighdeNfederlkn^ den ; hebbende uyt vriendt-nabuyrlijcke af- feàie j ende met een vredelievend gemoetaen denConingh van Gróót Brittannien by fchriftelijcke Adte van date den negen »» tmntighfien September left- leden, gecommuniccert de bewegende oorfafecké die haer heeft doen refolveren tot het affenden vari//(^ Oorlogh-fchepen uyt defe Landen nac dcKuftvan Guinea, mitfgaders oock de laft ende Inftruftie bj haer Ho. Mog. gearreftcert voor diegene diede voDrì fchreve ί/ia Oorlogh-fchepen ilaet te commanderen i hadden niet anders verwacht dan dat den hooghftge- melden Coning 't voorfz Officie voor feer aengenaem opgenomen,ende oock by rcciprocatie hàer Ho. Mog. mee gclijtke confidentie ten aenfien van fynMaje- ileyt navale macht albereyts nae de VoorfzGejveften uytgefonden ende noch derwaertsgedeftineert i beje- gent foude hebben, Ende zijn derhalveri feer gefur- preneert geweeft, als haer door fchry vens variTiaren ordinaris Ambafladeür aen het Höf van fijne Maje- fteyt tydinge, toegekomen is j dat dè felve fynè Maje- fleyt fich ter contrarie, nac de voorgeróerdèontfafi·: ghen communicatie te" onvrede getoóritheeft, 'pver den innehoudevan de voorfz Afte, ende partìpulier- ìijck over crtde ter faecke datdeordre aen de ypOrfz Commandant gegeven van dat hy de Sut^c£t;én van fijne Majefteyt gheenfints falhèbbtn te bcfchadigcn, ofte haer ίη hunne Traffijcque te beletten ofte tein- commoderen, gelimiteert was mét de naevolgliende woorden, te weten : voor fao wel endefoo lange defilve geene fchade ofte ottgelyck aen de ft» Staet ofte de góede la- gefetenen van defelve j hebben toegebracht ofte komen toe te brengen. Jae dat meer is , dat fijnp Majefteyt gefuftineert foude hebben fulcx te imphceren eene contraventie van het veertiende artyckel van het Trac- tactjonghft metfyne Majefteyt opgerecht , ende heb- ben haer Ho. Mog, derhalven niet konnen ofte willen afwefen, tot weghnemïnge van foodanigen impreflie, booghftgedachte fyne Majefteyt mitfdefen te gemoet te voeren, dat haer Ho. Mog. noyt anders gepordeelt hebben, of het ware geoorloftgéwelt metgewéjfte repouflercn, ende konnen opck ijiet anders vertróu- wen, ofte· de gehele werelt, en fpecialijck.medcfyn Kjtfi,, Majefteyt felfs moet dien.achgacnde, en met haer Ho. ~ Mog., wefen van cèti èn.dé'het felv? fentiment, dewyle ^ ίυΐςχ is;de.wet.van.de natiire, iiiet àlleenlijck de rede- iijckeMcrilbhen,. macr ÒPòk illePnvernuftige Die^ ren iiigcfchapen, .dat byjgevpige van diedri haer Hoogh Mog, befpeurt hebbende de . goede Ingéfetènen van defe Landen, jae den.Staet'felfs in de Gewtften Van Africa j/pecialijck op dèr^Kuite Van Guinea', te wer- den berooft 5 géplondert, etde by alle bedènckelij cke manieren vyandtlijcker.wijfe'geirifefteerÉ, door de ' voorfz ingefchapen wet der nature geleyd.jiijii tot J-e- folutie vaii tegenweer ; ende om 't voorfz. g&weld met inacht als vooiien te repelleren, waer,ontrem haer Ho. Mog. riaer iterative vruchteipofe ve'rfoecken tot redres ende reparatie aen fijne Majelfeyt gedaen, ende inforiderbeyt. voor haerbpgen";gcfièh hebbende, dat de plegers van de vporgerperde yiolenciéff onder het geklanck van haer Ho. Mog. ernflige doleantieii over het gepafliéerde in AugUfto lÈft - leden , nóch eene nieiiwé ihàcht>iaer de vöoriz. Geweften àieefonden hebben ,■ fonder dàt haér Ho. Mog. cenige de minfte verfcecketinge hebben.konnen obtineren » van daf de begonijenhoftiliteyten daer door.niet iiillen werden gccontinueertr; ende verbeerdertlii,ae fa'eC,Vëchtende de pràtìijcke aller ■volckeren bèvocghc foude wefen, het ontfangen ongelijck.ip 'alle 'fijne Majitfteyts Sub- jeden'fp.ndéf bnderfcheyt te Verhafén, tèn ware het νοοήζ veériie»de Artijkel van 'C Tradlaet mède brach- te dat alhoévyel. door yemafit V.ah de particuliérc Sub- jèiteri:yàn d'éen or^'d'àdder zydèyets tcgcris het felve Trainaci mòchte veerden' gèdaen ofte géattcntéert > daer. dooi-echter de vriendtfchap etide de Vrede tuf- ichen beydéde Natiën, inkt éh fai wefenVérbroòckèn, rnaer dat alÌeeq die geetiédiffdeconcravèntiebcKàen ixebb'én, in h^ernartiCulfet daer voor àenfpfecÈkeli^ |
ende; ftr^baêr fulleri zijn.i ende nieriiant anders met reciproque beloft van degépleeghde contraVentie by wegen yan luftitie binnen feëckeren tyd iiaer de gélè- gentheyt'ende dediftantiè -Van 'deplàetfetìgècompaC- féert, te doen redrcfferen "ende reparéren: Sop héb-
'als van éctfe '^particuliere còntfaventie'' medé bfèh'g'éh, echter "tot noch toe niet arideïs dan voor fret ïeyï van .eenige particuliere Subjéften yan fijne Majefteyt den- gefien éiicie opgenoriien, als hebbende volkomen ge- loof wiUendefereren, aén de iterative verklirihgé by lijne Majefteyt gedaen ^ yaij dat de felve aen Capiteyn Holmesjàoyi eénige laft gegeven hadde om Forten ofte Schepen van defen Staet, ofte van de GeoÖroyeerdc Weft-lndifche Compagnie defer Landen te attacque- ren ofte te veroveren, ende haer dienvplgèhde oock binnen de palen van't voorfz fWriie»AArtijckcl ge- houden j fonder, haer te bedienen van dat recht, het welck baeranderfints door foodanige feytelijckheden ende openbare hoftiliteyten foude wefen gebooren ,' maer dat haer Ho. Mog. yemant wie het oock.foude mogen.wefeh, ende voornamcntlijck foodanige die by hare Overheden waren gedifavoueert, op alfuicke feytelijckheden attrapperen , ende oock mogeiijck wel eenige Schepen ofte Goederen van dèfenStaét j ofte. van. de. goede logefeténen van dien geroòft, in haer gewelt bevindende, genootfaeckt foude Wefen de felye mei een vriendlijcke groet te paffëren, ende haer de wil ende de macht over fè laten, om aen defen Staet ende de goede Ingefeteneii yan dien, noch meerdere ende fwaerdere onghemacken endé onheylcn toe' ttf brengen, is eene faecke die hae/ Ho. Mog. niet kon- nen bégrypen dat op eenige folide gronden, ja gedach- ten van fijne Majefteyt foude konnen vallen, ende by. eenige illatie getrocken wérden uyt een artijckel van hetTrai3;a9t, 't welckiriilifckèh cas, wel alèonno- felendiéacnhetgepleeghde^nietfchuldiglizijD, voor een tyd vry fpreeckt, maer het verhaelende deftraffe verwyft op die geene, die fich door fyn cyghenf^t, daer aen fchuldighgemaeckt heeft, da«rby haer Ho. Mog. hua oprechtigheyt ende waerheyt konnen ver-
kl»- |
•1
-ocr page 125-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
klaren, dat gelijcke laft naer het oude gebruyck van
__ defen Staec, altijds gegeven is, cnde noch dagelijcx
gegeven wort, niet alleealijck aen alle Commandeurs over Vloten van Staet> maer oock ièlfs aen alleCa- piceyncn dfe eenige particuliere Convoyen aehbevoo- len werden 5 ónde dat ten aeniìen vlo ajle dc Geal- lieerden en Vrienden van defen Staet, fonder onder- fcheyt, té weten : dat dé fèlye Commandeürs ofte Capiteyóen de Subjè£téii van geinelte Geallieerden ofte Vrienden, niet fullën hébben te jnfefteren, voor fobVèel ehde foo lange defelv? defen Staet, ofte de goédle Ingezetenen van diep, niet hebben befchadight, befchadigen, ofte fulcx pogén te doen, gelijck dan oock fijne Majeiteyt in de voorfz A£te fai hebben be- fpéurt dat de voorgeroerde claufule niet pattiCulier- iijck óp 'fiine Subje(ftên, maer generalijck oock die van alle de Geallieerden van defeii Staet wertgepaft, fulcx, dat felfstenaenfien cnde uytoorfaeckevande voorfz gcpleeghde feytelijckheden nietjanders is ge- difponeert., als het geene oock buyten dien, naehet vooj-fziordinaris gebruyck foudegediφoaeert zijn ge- wceft.
Ende willen haer Ho. Mog. geenfintï twyfFelen, by foo verre f^ne Majefieyt ende deiTelfs Subjeélen in defen mochten wefen te beledigen, of foude de felve fyne Majefleyt, blyvende in die termen , waer inne haer Ho. Mog. haer tegenwoojdigh gehouden heb- ben : oordeelen daer door den lof van de hooghfte moderatie te meriteren, endegeenfins voor een Con- traventeur van )\^twoóxL· veertiende Articul aengefien tekonnen werden, 'c Welck haer Ho, Mog. fich des te vafter inbeelden, om dat haer noch in verfcher memotien. is, hoe dat door een van deCapïteynen van dofen St^et, met nseme Jan Banckert y by on- kunde aéngctaft ende genomen geweeft zijnde een EngelfcheChaloupe, daèropaenftonts, nietdefelve C^pì^eyΏ.Ίβ'ά»ckert, maerJeecker ander Schip van Qorloge van defen Staer, gecommandeertby eenen Capitey η Blotk . die nocli by, noch omtrent het voor· ichréve feyt geweeft was, door Officieren van fyne ilia/f^^iiaengetaft , tot Gravefanèle aengehbùden, hec Schip feer mishandelt, en denCapiteyn felfsin de ordinarie Gevangenifle geworpen is, fonder dat daer over oyt ofte oyt van i^ne Majefityt eenigh dif- 6d veu ί vee min daer van eenigh redres geconfequeert beeft konnen werden : Soo als het gepaflèerde daer omtrent uyt den name van haer Ho. Mog. aen fijne JUajefieyt breeder voor de oogen gcftelt is, by feecker ander Gefchrifte van date den negenden defer lopende maenr, ende derhal ven by foo verre fijne Majefieyt eenighfins in bedencken foude konnen werden ghe- bracht, dat het geene voorfz is, met de gronden van billickheydt, ende met de ware meeninge van 't meer- ^tïozïAtveertiende Articul niet en foude können be- ilaen : Zoo konnen haer Ho. Mog. niet begrypen, boe het mogelijck zy, dat de felve fyne Mej^eyt ten tyde van 't voorfz gepaflèerde by retorfie over de aftie van Capiteyn Banckert niet heeft konnen geperfua- deert werden, fulcx was een manifefte overtredinge van alle Rechten, oöck felfs by Tradaten tuflchen beyde de Natiën geconfirmeert, met de eygen woor- den die in 't voorfchreve veertiende Articul zijn in- fluerende , ende mitfdien weygerigh heeft konnen bly ven , deverfochte reparatie ende fatisfadtie te or- donneren,
Ende naedemael fyne Majeffeyt foo daer uyt, als ferieufe reflex ie maeckende op veel andere gepaflèer- de faecken, die het te lange foude vallen alhier te re- capituleren, ontwyiïèlijcS feer wel fai bevroeden dat de faecken doorgaens met een ander ooghe ingefien worden, by die geene die de felve mede gaen, dan by diegene die de felve tegen loopen: Zooverfoec- ken haer Ho. Mog. fyne /Hajeileyt het voorfchreve haer gerefolveerde wat naerder ende met particulierder opmerckinghe te willen pondcreren, ende voorna- mentlijck het felve eens te Willen infien metfoodani- genooge als of het ongelijck niet by defen Staet, maer aen fy ne zyde was geleden : Ende houden haer Hoog Mog. haer verfeeckert dat fulcx gcfchicdende , fijne |
Majefleyt ràex. alleen haer Ho. Mog. niet fai bekhui- digen van eenigh exces in defen, ofte van eenige con- ^ traventien teghens het Traftaet, maer ter contrarie haer over hunne finguliere moderatie in defen betoon: ten hoogften roemen en pryfen.
Ende naedemael onlanghs in Engeland wederom nieuwe advyfen in gekomen zijn, foo van de voorfz gepaflèerde feytelijckheden , als mede van de conti- nuatie van de felve j endenamentlijck, oock van de vyandlij cke occupatie van 't Fort Caia Cors : Zoo wil- len haer Ho. Mog. vertrouwen, dat fijne Majefteyc geen verdere ignorantie dien aengacndé fai gelieven te pretenderen, maereenmael eyndelijck fonder verder uytftel, de verfochte reftitutie van de genomen For- ten , Schepen ende Goederen , mitfgaders de ver- eyfchte reparatie van defchaden daer door geleden» genereufelijck ende rechtvaerdighlijck toe - legghen, ende ordonneren: Aldus gedaen ende gearrefteert ter Vergaderinge van de hooghgemelde Heeren Staten Generaci in 'iGtv/cahigcàeneenendertighften Olio- berfefiten konden vier evjefl'tgh. Was geparapheert, I. V. Reygersiergh, Vt. Onderilondt, ter Ordonnan- tie van de felve. Geteeckent,
N. R υ γ s c h.
(gn epnöfKjcft bcfe uabolgmöe ï^föttrtic/ mgefielt totonijettjcljtinse Dan Den brn ïtoninglj uan Groot Brittannien op becftDepöcn pointm bccbat in fefcltfce ?llnttooo?Dc ban ixjfoen fon? il5air(ìtptQcaeUfnaen Den ^Hmbaflabeuc ban tjci@o. USog. Jleeccn Staten <t5nietael Der ©ececniflïjDe JieDecIanDcn·
De Staten Gencyael der Vereenighde Nederlan- den ; doorgefien, ge-examineert ende over- wogen hebbende den innehoude van feeckere [A] Schr^telycke Antwoorde by denKoaingh van Groet Brittanni en gegeven oj> verfiheydt Ïoinilen ae» de felve voorgedragen door haren ordinaris Ambafladeur aen 't Hof van fij ne Majefteyt, behelfende de voorfz ant- woorde in fubftantie de pointen ende articulen hier nae volgende :
In den eerfien:li yt wat reden ende infichten hoogft- gedachte fijne Majefteyt fich'verobligeert gevonden heeft om te equiperen ende toe te ruften een confide- rabel getal van Oorlogh-fchepen, ende waeromme hy oock niet heeft konnen afwefen de felve Oorlog fche- pen efFe<aiveliJck in Zeetefenden.
Ten anderen : Dat den hooghftgedachten Koningh federt fijnegeluckigeherftellingenoyt foohaeftgead- verteert foude zijn geweeft van eenige particuliere fa- ken waer door de Onderdanen endeIngefetenen van defe Geünieerde Provinciën waren gegraveert, of foude fijn Majefteyt ordre gefteld hebben om de felve teredreflèren opdefpoedighftc wegh, en fonder die fubjeö te maecken de formaliteyten ende longueurs van de ordinaris luftitie; ende dat ter contrarie op al de klachten van fijn alhier in den H^^e noyt
eenigh redres foude zijn gedaen, maer in alles fooda- nigedilayengebruyckt, dat het te houden foude we- fen voor een openbaer refuys van luftitie ; gelijck dan oock fijne Majefteyts Parlement op het gefchrey van degantfcheNatie, de felve fijne Majefteyt met ernft foude hebben gepreflèert, een extraordinaris reme- die te gebruycken om aen fyn Subjeden te doen repa- reren de menighvuldige ende dagelijckfche itjurien die de felve fouden lyden van de Ingezetenen ende Onderdanen defer Vereenighde Nederlandfche Pro- vinciën door de prtedatien ter Zee, foo wel in andere plaetfen als in de Oofl:-Indien gepleeght werdende * waer in oock eenighe omftandigheden foude wefen van die prefumptie in 't verklaren van haer Domi- nien ende het befitten der Commercie tegens 't recht der Volckeren » dat alle Princen ende Potentaten foo wel als fyne Majefteyt daer by fouden wefen gein- tereflèert.
Attilio tie COC onliEti *
ticötliu
0))tlC[
fciiïH
yofntiiii
tniSin
Dfrntt
Ten derden : Dat den hoogftgemelte Koning geen Commiflie heeft gegheven aen Capiteyn Holmes , orarne CaboFerdeotts eenige andere plaetfen der Ne- derlanders toebehoorendein te nemen, ofte eenighe
aCtca |
-ocr page 126-
|
^ y. aften van hoililiteyt te plegen aen yemint van de Oa- derdanen van de Geünieerde Provinciën, dan alleen- - lijck die noodigh mochten weien om fyne Onderda- nen ende harehsndeiinge in die quartieren tedefende- rcn , docb dat fyne Majefteyt dagelijcks het arrive- ment van den voornoemden Holme! was verwachten- de} als wanneer de fel ve op behoorlijcke onderfoec- kinge, in alle 'c geene den voorfeyden Hülmes mochte hebben gedaen , foude determineren wat recht is ; Dat oock de Schepen jonghft uyt Engelandt nae de voorfz quartieren ghefonden , waren Koopvaerdy- vaerders-i ende noch macht noch wille hadden om de Onderdanen ende Inghezetenen defer Landen te be- fchadigen.
Ten vierden j dat den Diredteur Generaci in dienft van de Weft-Indifche Compagnie defer Landen, op deNoort-Kufte van Africa sootfefiigh Bendysgouts, de Nalurellen van 't Landt, ende namentlijck den Koningh van Fautij»i foude hebben bewoghen om het Fort Cdwwwi^'w af teloopen, oock hem ten dien eyndegeadfifteercendeverfien met een goede quan- titeyt Mufquetten, Bus-poeder, ende ander ghc- reedfchap.
Tmvyfden, dat Capiteyn Bartvijck met fyn on- derheiibend Schip door twee Nederlandtfche Sche- pen op deKufte van Guinea belet foude wefen fjjne Traffijcque aldaer te dry ven, ende dat oock fyn Boot met "vyf man hem voor eetyge tijd foude wefen ont- houden, verfoeckende fijne Majefteyt dat haer Ho. Mog. over 't geene in dit ende 't naeft-voorgaende pointftaet vervat, hare deteftatie willen openbaren, ende exemplaire iuftitie doen adminiftreren over die geene, dewelcke aen 'teen ende 't ander fchul- dighzijn.
Ten feBen : Dat alhoewel den hooghftgedachten Koningh noopende de faecken van de Gereformeerde Kercken in de Valleyen van PieJmond, niet ten vol- len geinformeert was, foo aengaende hare conditie alsraeckende den gront van de.jonghfte prefecutie,> fijne Majefteyt echter aen fijne Minifter tot Parijs or- dregegeven hadde den Koningh van Vranckrijck te verfoecken, dat de fel ve fijne mcdiatie tot weghiHC- raingevan de overigediflèrentenfoude willen contrir bueren, niettwyffelende of den hoogftgemelten Ko- ning foude fulcx op't aenhouden van fyneMajefteyts AmbafTadcur komen te doen.
Ten feuendm ende laetftcn ; Dat fijne Majefteyt vermits de befmettelijcke fieckte alhier ineenigevan de Geünieerde Provinden graflerende, tot vcrhoe- dinge van gelijcke ongelegentheyt voor fyne eyghen Subjedlen., genootfaeckt was geweeft het bewufte ge- neraci verbod van Commercie in fyneLanden te doen emaneren,endedjen volgendedaerinnc vooralsnoch geene veranderinge konde maken, met byvoeginge van cene hertelijke toewenfehinge ten eyndehetGodt de Heere believen moge defe Landen met den eerftcn van de voorfz befocckinge te verloflcn.
Hebben nae voorgaendè rype deliberatie goet ge- vonden den meer hoogftgemelten Koningh op alle de voorfz poinólen ende op yeder van de felvc vriendt- naebuyrlijck ,uyteen oprecht ende vredelievent hcrte te gemoet te voeren. r·- ;;;jiu··
Op *l voorfz «r/ie point, dat hier Ho.Mog;!by der fel ver {Si] Miffive mdate den vier mivmti^fien Jun'y lefi leden, tot weghneróinge van alle bedencke4 hjckc otobrage ende tot voorkominge van animoiitey- ten die in de gemoederen van wederzijts Ingefctenen en Onderdanen begonden te rijfen, en omniealfòo by gevolge van die tydt af foo veel doenlijck, dê «>eg te banen om beyde de Staten van de laften van alle estraordinaris equipagien teonthéflfen , en wel voor- namentlijck tot verhoedinge vatt alle finifti'e rencon^ tres die in (bodinige conftitutie der gemoederen uyt deontmoetinge van wederzyts Vlooten fouden kon- nen komen te refulteren, fijne Majefteyt in allever- troiiwelijckheyt gaerne gecommuniceertgehad heb- ben hare genomen Refolutie om de navale macht van delen Staet, die doenmaeli.in pofture was om.Zee te kiefen, te houden voor dc Wal, fonder tio fclve |
om deNoort of elders te laten in Zee fteecken ; met lÀK^ verdere openhertige verklaringe van hareinnerlijcké intentie, endeconftantemeyninge otn metdevoor- * fchreve navale macht egeene van de Naegebuyren j cndeinfpecie niet de Subjedten van fijne Majefteyt diredtelijck of indireitelijck te beledigen ί Daer op alhoewel haer Ho. Mog. het geluck niet gehadt heb- ben van door fyne Majefteyt met gelijcke Refolutie ende verklaeringe by refcriptie te wefen gheruft geftelr, foo willen de felve echter vertrouwen dat fyn Majeft. daer uyt en uyt 't geene daer op in de praöijc- que efièiaivelijck isgevolght, volkomentlijck fai heb- ben konnen aftiemen dat van defer zyde met goede zorghvuldigheyt alles wert gecontribucert ende by- gebracht wat tot confervatie van vrede ende vriendt- fchap, jae felfs tot verhoedinge van alle onbedachte ende verwachte toevallen die de felve fouden konnea troubleren , eenighfints kart werden gedefidereert j daer inne haer Ho. Mog. oockgemeynt zijnonveran- derlijck te continueren ende te volharden ,· gelijck de felve oock mey nen noch daer en boven metter daec te hebben doen blfcken noyt eeniglie de alderminfte intentie gehadt te hebben om met de voorfchreve na- vale macht een ige van de Naegebuyren te befchadi. gen j door dien zy een gros van in de t9it)tigh%otde Oorlogh-fchepen die tot efcorte van de jongtt inghe- komen Ooft-Indifche Retour Schepen gedient had- den , nae het voltrecken van 't felve employ, niet by de voorfz navale macht gevoecht, maer binnen de Ha- venen opgefonden endeafgedanckthebben; Tot be- tuyginge vanhoedanigegcnegentheyt haer Ho. Mog. oock onlanghs wederom nieuwe preuven gcgheven hebben, door eene confidente ende openhertige com- municatie ende verklaringe gedaen by £C] fikrifte- lijcke AHe in date den negen en twintighpen der voorUden maent van de intrifijcque redenen endc'tooghmerck van defen Staet in 'c af lenden van cenige Oorlog, fche- pen nae de Kufte van Guinea , ende van de laft aen de Commandant over de felve gegeven, ten aenfien van dc Subjeften van fyne Majefteyt ende de Sche- pen vaa de Engelfche Natie die hy in fynefcyfc foude mogen ontmoeten ofte bejegenen.
Op 't voorfz twetde poina, dat haer Hoogh Mog, gantfch fmertelijck te vooren gekomen is, dat fyne Majefteyt fich niet anders en vind geinformeert ^ dan als of haer Ho. Mog. foo weynigh hadden gedefereert aen de vriendtfchap ende interceffien van dc felve, dat op alle de klachten federt fyne Majefteyts geluc- kigeherftelünge door den Heere Uflw»/»^^ uytfynen name alhier gedaen , noyt eenigh redres foude zijii gevolght, maer dat in alles foodanige diJayen foude wefen gebruyckt dat die aengefien moften werdén voor een openbaerrefuys van luftitie, daer het in te- gendeel van dien waerachtigh is dat niet een eénighe klachte van de zyde van fyne Majefteyt aen hare Höi Mog. met dc verificatien daer toe dienende i te voo- ren gekomen is, niet alleen van faecken waer irine fyne Majefteyts Subjèàeh doòr die van defen Staet notoirlijck-waren yerongelijckt j maer felfs niet van faecken die inet fondament voor difputabel kóndeii werden gehouden, of haer Ho. Mog. hebben daèt opaeq degdntereiTeerden contentcment doéüérlan* gen , of imttersdaer over fatisfaöoire RefoÌutiert aen den gcmtiteaHseieDmningh doen ter handen ftellen J finde ten eynde Aikx hooghftgemeltc fyné Majefteyt hand-tallelijck moge werden aengcwefeni foo willen haer Ho. Mbg. voor eerft ende voour af fyne Majefteyt indachtig gemaeckt hebben, dat in defen té diftingUeren ftaet tuflchcti faecken die voor 'tfluytert van't jonghfteTradaet in date den τ/ί/Λ» Septemi ber feitenhondert tviteenfifiigk zijn ghe»
paflèerf, en faecken die nàe date van 't felve Tra&et zijn voorgevallen ·, Dat haer Ho. Mög. önnodigh achten alhier öpereufelijck aen te wyfen met hoédïni- gen rechtmaiigheytby defelvc isgeprocedeert ten aen- fien van de faken van de voorfz eerfte nature, dewylè daer omtrept tegehwoordigh by 't -v^tiénde Articul van 't voorfz Traftaet is beraenu.en vaftgefteltdeor* dre en forme waer njwr die eeene der voorfz, feeckert
dit
cn O O RL O G Η. 'tVier^en-^eertighfleBoecl t07 |
-ocr page 127-
S A Κ E Ν vaiti J^ Τ A E Τ
|
%66ili. die by'c ftìlveTraitaet niet generalijckgemortificeert)
_^ of partieulierlijck geregukert worden, 'G2.y bymin-
^ nelijckacGomtnodemenc, 'tzy by aibitraleuytfpracc- ke finalijck ftaen te werden geterminetìrt en uytden wege geleyd, daer nac haer Ho. Mog. haer pundtue- lijcken exadelijck fullen gedragen ; maer wat belangt de ingebrachte klachten over faecken na date van het vooriiTraftaetgepaflecrt en voorgevallen , daer het nu eygentlijck op aen komt, Dat haer Ho. Mog. nae refumptie van de retroaöa , bevinden de klachten by den gemelden Heere Dtmmingh over foodanige fae^ken tor noch toe ingebracht, met exhibitie vaneenighe preuven, of wel daer van haer Ho. Mog. felfs buyten fodanige preuven de vereyfchtekennifléhebbenkon- nen , voornamenclijck tebeftaen in de nae volgende poindten.
Eerflelyck, dat die van de Geoftroyeerde Ooft-In- difche Compagnie defer Landen twee Engelfe Sche- pen , 't eene genaemt de Hoopoel, ende 't andere de Luyfatrt j fucceflivelijck verhindert fouden hebben gehad in ΐοηβ op de Kufte van Malabar in te loopen, cnde yandaeraf te halen de ladinge diegezecht werdt voor haer aldaer gereed geweeft te zijn; ende alhoe- wel 't gepleeghde omtrent beyde de voorfz faecken met veele redenen pro ^contra werdt gejuilificeert cndegedebatteen, in der voegen in allen gevalle niet geprefumeert kan werden daer omtrent yets met in- tentie om de Subjeften van fyn Majefteytte veronge- lijeken gefchiedt te wefen , dat echter haer Hoogh Mog. aengenomen hebben beyde voorfchreve faec- ken foodanigh te helpen infchicken dat aen dcgein- terefleerden in de voorfchreve isjip Schepen vergoed werden de fchaden die men bevinden fai by de felve uyt faecke voorfchreve te wefen gelegen, [D] Jaer •van· al op den -vijfden luny ende vyf en tniintigh^en September. beyde laefi leden > breeder •uerkleringen aen Jen gemeden Heere Dpwningh in gefchrifte ter han- den gefielt zijn· ,
Ten tweeden. dat die van de GeoiStroyeerde Wcft- Indifche Compagnie· defer Landen op diverfche ty- den dfie diflindle Engelfcjie Schepen 'teenëgenaemt àeCkarteSi 'tandere de^fli^aw, en dederde deMa- mi/die hec t'fijner tijd· rcrpeitivelijck gemunt ibu- den hebben gehadt x\3£ CaheCors ^ Comani, ende ce- nigeandeire Havenen op de Kufte ^λπ Guineaji belet fouden,hebben de voorfz Plaetfèn ende Havenen aen te doen , isnde alhoewel daer toe by. die Van de ge- melle weft^ndifche·. Compagnie oock feernotable ledenen geallegueert zijn;, waer uyt in allen gevalle mcdeklaeriijck af ttnemenis datzy gheene intentie gehadt hebben de Subjedcn van iijne Majeftéyt te verpiigelijcken, macr alleenüjck haer recht tegens de ieive.togcbruycken, dat,echter haer Ho. Mog. al me- de in'tregjird van alle <le voornoemde Schepen aengenomen hebben: de geintereflèerden in de felve ie. doen hebben vergoedinge van de Ichaden die zy door het vòorìthreve gedane belet mogen hebben geleden, injgel^tx <?/ op den vyfden ^Juny ende vyf eutwiniighffen September beyde leÜleden, fihriftelycke verklat^n^tt aen deumeergemelten Hier Downingh uyt gegeven zij» : in diervoegen, dat tenàenfien van alle deyoórnoerade 15/"Schepen by haer Ho.Mogvcom- plctëlijipt' endc in allen, deele toegebracht ieo gegeven isde^tlsifailie dicdoor.den meergemelten tieerDew- »/»gi6. iiyt.den name ende van wegen fijne Majefteyt dien acngiende is verfocht pnde begeert geworden.
Ende yppr foo veel aengaét de klachten fijne Ma- jefteyt àlaboven toegebracht ,, van dat önder de ver- ongqlijckingen aen die yap deEngelfphcNatie door de Ingezetenen van defe Landen wedervaren , eenige Jfqud^ Zijn , in de weicke door v?rklaringe. Omtrent pra^nfe.Öqminien., ende verbodt van Commercie tegens.fieÏKëcht dcr VoIckercn, alle Princen.foude zijn .geimefÉlïeert 5 daer omtrent konnen haer Ho. Mog. met anders feggen , foo langh niet gepdrticula- riieerc.wor^, dan dat zy geenfints genegén zijn de IngezetMcn. defer Landen te protegeren , in .eenige yerongelijckingen dieby defelvetegeiìs.deEngClfche Natie fouden zijn geplecght > gelijck.uyt het voor- vfirhaelde-blycken kiöj' ende veel min ift eenige on- i.fiöA. |
gronde pretenfien van Dominie ende vfefbodt van _^
Commercie tegens het Recht der Volckeren ; Ende alfoo haer Ho. Mog. uyt het geen haer dien aengaende verder door fyne Majefteyts alhier aenwefende Mi- nifter voorgekomen is, defe klachten moeten relatif maecken tot de verhinderinge aen de hier bovenge- melde Engelfche Schepen voor Porca , ende op de Kuftvatì'G«;"»i<igedaen, ende tot de doleantien den veertiende» Augufti leftleden by memorie aen haer Ho. Mog. ingebracht teghens ieecker gefchrifte van den Diredeur Generaci Vdlckenburgh daeringeroert : boo konnen haer Ho. Mog. niet twyfFelen of hoogft- gedachte fyne Majefteyt faJ fich oock omtrent defe circumftantie abundantelijck vernoeght vinden « op't eene tjjet de Refolutien ende verklaringen van dmvyfden Junii ende vyfentwintighSÏen September vooren geroert, ende op 'c ander met de [F] gerai- fonneerde antvioorde dien aengaende by haer Ho, Mog. den achtsten defer hopende maentgearreSleert, ende vervol- gens aen meergemelte fyne Majeiieyts Minifier alhier ter handen geftelt.
Ten derden : Dat by ende van wegen fyne Maje- fteyt mede is gedoleert over het aenplacken van feecker Billet van verkoopinge, waer by de eere ende repu- tatie van den Heer Hertogh van Jorck wierde te nae gegaen ; ende of wel 't voorfz Billet in dier voegen by inadvertentie, ende fon4er eenige malitie was glie- ftelt, ende dat voornamentlijck die gheene aen dc weicke het voorfchreve Billet w'fi Middelburgh toege- fonden was geweeft, met verfoeck orii het felve in hare reftiedtive Woonplaetfen te willen affigeren ofte doen affigeren , daer inne buyten eenigh opfet ten quade hadden geprocedeert ^ dat echter haer Hoogh Mog. by de reipedfive Provintien vin Hollandt IZeelandt, foodanige OfHcien hebbén aengewendt I dat de Heeren Staten van de felve Provinciën te- I gens alle de voorfchreve Perfoonen met foodanigen jyigueur hebben doen procederen, dàt den meergc- 1 meltcn Heerï>(ra>»i>g;5? uytden nahie ende van we- Ighen fyne Majefteyt by [G] fihriftelycke Memorie betuyght heeft daér ime een fonderlingh tpelgevallente ìiemenì, eààt fich inet den uytval van de voorfz Pro- ceduren, volkomcütlijck völdaen endevergenoeght te houden.
Ten vierden : Dat door den gemelten Heer Envoyé DoêniHgh uyt deiilnatne ende van wegen fijne Maje- fteyt is gereclameért feecker Engelfch Schip genaemt de Handtneyt} eerii genomen geweeft zijnde by die vm Algiers, ende naederhandt by eenighe Oòrlogh- fchepen van defen Staet onder het Gommandement
1 den Schout by Nacht ÏVow^ uyt handën van die I Algters voorfz^titweldicht ; Eni
van<
van Algters voorfz^titweldicht ; Éndè alhoewel het voornoenide Engelfch Schip niet alleen meer dan eens ofte tweemaci vierentwintigh uyren , maer felfs al dea geruymen tijdt in banden van jii^/w was ghe- weeft, cnde dat fulcx by anderen in gelijcke gelegent- heyc .mogelijck wel foude werden gefuftineort het vborfchreVe Schip te wefen van goeden Prinfe, ali geMoman-opdiegecne die haer Ho. Mog, om goede redenen,. geotdonneert Hadden nlomme met dc Wa. penen te werden aengetaft, gelijck oock in allen ghe- valle re'dfelijikwae j' dat de geinterefleerden in't voor- noemde Schip alvóórèn quamen aen- biéden bchoorlijck bergh - loon vool· de vrymaeckin- ghe ende verloifinge van'het fèlve Schip uyt handen van de Barbaren ,' ΓΗ] ;pi,if échter hair ^Ho. Mog, aile^tfebee over het hèoft 'fiénde , dettllmdtf ^de ver· fichte reititutie ·ύαη *t meergeroerde Schip .gegheveh hebben, r ' :] ·.·■ ':·■ · r·· ■ -- . 1;
Ende en weten haer Ho. Mog. niet haer eenighe verdere: klachten van confideratie over faecken fe- dert hetjongftgemaeckce Traöaet voorgevallen , by ofte van wegen fyne Majefteyt voorgekonien cezljn, dan diié geene, die indevóorfz Antwoorde van fyne Majefteyt, als boven ftaen vermeit, cnde daer van hier onder by ordte particulierJijck fel werden gefpro- ken, indier voegen dat hoogftgemeltefyne Majefteyt hier uyt ten vollen ül koiinen afnemen hoe abufyf
zija |
-ocr page 128-
en O O R L O G Η. / Vier-'en-%!eertighfe Boeck. i 09
ken in termen van beter vertrouwen fouden zijn ge- iSÖ^^
bracht, waer toe haer Ho. gclijck vooren gefeydt is, _;
door het inhouden van hare Vloore, door het afdanc-
ken van foo een notabel getal Oorlogh-fchepen ,ende
doör al het geene van haer verder dcpu-ndeerde, geer-
ne aenleydinge gegeven hebben;
Ende voor foo veel haer Ho. Mog. in devoorge-
roerde antwoorde van fijn Majefteyt wydersbevinderi
eenepofitive endeaiTertive verklaringe, dat iioytvart .
defer zyde een ige klachte over onordentelijcke alieni
of onnchtvaerdige proceduren van fyne Subjedien ,
aen de felve foude wcfen toegekomen, of foude daer
op oock aenflx)nts fonder eenige formaliteyten ofré
omwegen het vereyfchte redres nae bchooren wefen
gevolgt, foo konnen haer Ho. Mog. niét voorby gaen
alhier eenige notabele exempelen aen te roeren, waer
innedefelve tòt haer Jeetweien voor defen Staet ende
voor dc goede Ingezetenen van dien, het vereyfchte
redres, ende de verfochce fatisfaitie niet hebben kon-
nen erlangen.
Zijnde in den eerften fulcx, dat aen fyne Majefteyt
foodoor ferieufe Brieven als door de Miniftfers van
defen Staet, ernftelijck ende itérativelijckgedoleerc
is geworden over ende ter faecke dat Capiteyn Holmes
met fijne byhebbcnde macht onder de Biiniere van
fijne Majefteyt, defen Staet endé de Geoöroyeerde
Weft-Indifche Compagnie in de felve vyandlijck af-
genomen heeft het Eyland Βοανϊβα, ende het Forc
St. Andiies, gelegen op dü Reviere dt Gambia j fonder
datdaeropeenige reftitutie, veel min redres ende re-
paratie heeft konnen geconfcqueert worden 5 boven
ende behalven dc vordere vyandlijcke Proceduren by
den ielven Capiteyn Holmes onlangs in de voorfz Ge-
weften weder opnituwsgeplcegt, daer van hier nae
brcderfal werden gefproken.
Ten anderen ; Dat haer Ho. Mog. aen fijne Maje-
fteyt inigelijcx mede door Brieven ende anderfints
ferieufelijck ghedoleert hcbbjn over ende ter faecke,
dat fijne Subjeftcn in Nitu-Nederlandc die van defen
Staet j onaengefien fecckere provifionele Limyc-
fcheydinge tuflchen henlieden gemaeckt, ende mer
openbare verbreeckinge van de felve, uyt hare pof-
feffien feyteüjck hebben verdreven , ende de Colp-
niers van defen Staet een merckelijcke Landtftreecke
met verichcyden plaetfen afgenomen , fonder dat
daer op oyt eenige de minfte Antwoorde, veel min
het gerequireerdc redres heeft konnen geobcincerC
worden.
Ten derden'. Dat feecker Schip Graef Ennò ghe-
naemt, toebehoorende de Geodroyeerde Weft-In-
difche Compagnie defer Landen in de Haven van
Fleymouth ingekomen zijnde > aldaer op de inftanticn
van de Minifter van Denemarckcn doenmaeJs in En-
geland refiderende aengehouden is j ende of Wel den
Coningh van Denemarckeh nac dat fulck» aen fij-
ne Majefteyt behoorlijck is gereprefenteert ghe-
weeft de vóorfz aöic van deflèlfs Refident heeft gedif-
advoüeert , ende foo veel in hem was geordonneert:
dat het vpórfz Schip fonder eenige verdere moeyeniilb
foude werden gedimitteert, dat echter, onaengefien
alle mogelijcke devoiren daer toe by den hooghftge-
<lachten Koninghvan Groot Brittannien, ende voorts
alomme daer 't behoort, van wegen defen Staet aenge-
went, felfs de relaxatie van 't voofnoemde Schip noyt
heeft konnen geobtineert worden.
Tenvürde», Datopdcinftantienvandc Agenten
van Maltha de Koopvaerdy- fchepen defer l-andcn did
op de Reviere van Londen reysvierdlgh lagen ^ als
daer in eenigen tijdt in arreft ende beflagh gehouden
geweeft zijnde, alhoewel met de palpabelffe onrechc-
vaerdigheydt vao deWerelt (fooals by fijne Maje-
fteyt felfs, ibo baefl: de felve cker van te rechte gein-
formeert is geweeft, na fijn aengebooren rechtvaer-
digheyd, medeisverftaen ) echter noyt eenige ver-
goedinge van de notable fchade daer door geleden,
acr de geinterefïeerden is gedaen.
1664, zijn de informatien aen de fel ve gegeven van dat op
__Z. alle klachten uyt fynen name van tijd toe tijd aen haer
Ho. Mog. gedaen, Doyc eenigh redres foude zijn ge-
volght, dewyle even het contrarie van dien, nu by
Ibecifijcque enumerarle aengevi^efen is : Daeruytdan
oock mee eenen fonderlinge ftaet te noteren : dat,
nae date van 't voorfchrcve Tradaet, 't weick alle
voogaende aétien aflbpieert of reguleert, noyt een ee-
nigh Schip door Ingezetenen deièr Landen van fijne
Majerteytofvandeflelfs^ubjedcn fcytelijck isaengc- I
taftjbeichadigt, genomen of geruineert, ja datfulcx 1
door de iVliniftér van fijne, Majefteyt felfs, noyt is '
voorgegeven, veel min dat by haer Ho. Mog. ofre de
Ingezetenen defer Vereenighdj Nederlandtfche Pro-
vinciën , eenige Landen , Eylanden , Forten ofte
Plaetfen van fijne Majeftcyt geincorporeettofregeoc-
cupeert foude zijn, gelijck alle het felve by de Subjec-
ten van fyne Majefteyt tegen defen Staet, ende de goe-
de Ingefetenen van dien > is ondernomen ende metter
daedt in 'c werck gefteld, fonder dat daer van tot noch
toe eenige reftitutie, veel min reparatie ende fatis-
faftie, ofte wel fuffifante belofte daer toe dienende,
geconitqueert heeft konnen werden ; onaengefien
van deferzydeniet alleen foo fatisfadloirlijck is ghe-
difponeert geworden op alle de klachten uyt den name
ende van weghen fijne Majefteyt als vooren aen haer
Ho. Mog. gedaen, maer dat noch daer en boven op
de interceffien van fijne Majefteyt by deordinarisju-
ftitie hier te Lande foodanigen ordre gefteld is, dat
aen de Subjeóten van fijne Majefteyt niet alleen goéde
ende onpartydige luftirie is geadminiftreert, tnaer
dat oock hare faecken felfs met poftpofitie van de ey-
gen Onderzaten defer Geünieerde Provinciën voor
alle anderen, zijn ge-expedieert geworden , foo al»
de voorfchreve hare Ho. Mog. Ambaflkdeur het felve
naerder ende fpecifiquelijck fyne Majefteyt fai aen-
wy/èn uyt de [ I ] Lijffe» van faecken de Suijeffew
<vaH Jyne Majefteyt concernerende by den Hoogen Rade
ende denHove -vanHellandt federt fyne MajèUeyts ge-
luckige HerfleUinge getermineert i Jae dat het foo verre
van daer is, dat haer Ho, Mog. ende dc Staten van
de refpedive Provinciën oyt ofte oyt aen fijne Ma-
jefteyt yets fouden hebben geweyghert dat recht is :
Dat ter contrarie de felve haer by fllieoccurentien ge-
evertueert hebben om aen fijne Majefteyt tegheven
ende te betoonen preuven ende teeckenen van af-
feöie, ende complaifance, daer over de felve fijne
Majefteyt nae fijne aengebooren genereusheyt oock
tot verfcheydc malen, fijn danckbaergemoedt door
recognoilTante Brieven ende gelijcke mondelinghe
Officien van fijn Minifter alhier heeft gelieven te be-
toonen.
Uyr alle't welcke dan lichtelijck te eftimeren zijn-
de , hoe feer hare Ho. Mog. haergegraveert ende ge-
furpreneert hebben gevonden door de artificien van
de geene die het Parlement in Engeland hebben we-
ten te abuferen, ende door abufive berichtingen te
indueeren om aen hoogftgedachte fijn Majefteyt tot
lafte van haer Ho. Mo". ende de Ingezetenen defer
Landen in te brengen foo icherpe klachten ende excir-
bitante praetenfien van veel millioenen ponden Sfer-
lincx , met demonftratie van een heeten yver öm
daer op alles tot extremiteyten te pouiïèren ; Dien vol-
gende oock geenfints te verwonderen, noch aen haer
Hoogh Mog te imputeren is, dat zy in de onfeeckcr-
heyd in dc welcke hier door de continuatie van de
Vrede tuflchen de twee Natiën fcbecn geftelt tc wer-
den, eenigeextraofdinarisequipage, om in allen ge-
valle op haer hoede te zijn, hebben by de handt gbe-
nomen} inzonderheydt haer ongeruftheydt over de
voorfeydeanimofiteyt van het Parlement door advy-
fen van RefoJutie tot extraordinarife toeruftingc ter
Zee in Engeland, ende door voorboden van haer def-
feincn tegens dc Conqueften van haer Ho. Mog. in
Africa, die naderhant zijn ge-efclateert,foo feer zijnde
wfwaert geworden , dat foo de faecken aen haer Ho.
Mog. fich voordeden redenen van voorfichtigheyd,
wne tnatige extraordinarii equipage van een indifpen-
UDlcflcceiTiteytkonden^oenachten, tot datdefacc-
V, Deel,
Ten vyfdett j Dat feecker Oorlogh-fchjp van de-
fen Staet gecommandeert by Capiteyn Bjock tot
1 'fGravefendt deor dc Officieren van 'c
■ Ü
-ocr page 129-
ι IO S A κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
166J^. aldaer > in arrefie is genomen, het Schip fonderlinge
__ mishandelt, ende den Capiteyn felfs in de ordinaris
gevanckenifle gewoipen, op 'e fondament dat Capi- teyn Bancker relTorterende ondcr het Collegie ter Ad- miraliteyt in Zeehndt ■, genomen hadde feeckere En- gelfche Chaloufe toebehoorende die vande Deuane -vsn Rye , ende fuicks by maniere van retorfie, fonder dat nochtans van de zyde van Engelant aen haer Ho. JVIog eenige de minfte kenniiT; was gegeven van het • nemen der vooriz, Chaloiipe, veel min daer over refti- tutie ende reparatie verlbcht, verre van daer dat die foude wefen geweygert, alle 't vvelcke nochtans no- toyrlick hadde moeten voorgaen eer ende bevoorens fodanige ptoceduren van retorfie op een van haer Ha. Mog. eygen Ooiloch fchepen,ende iulcx op den Staet felfs, met eenige fchyn van reden konden werden in 't werckgeftelr; endeofvsreldevoorfz. EngelfcheC^^- loupe, die by de voornoemde Capiteyn Bancker voor een Portugeefch Commiflïevaerder aengetaft ende op gebracht was, aenftondtsnagedaeneexaminatie van haere aden ende befcheyden, niet alleen wederom is ontflagen ende in hare vryheyt herftelt, maer oock noch daeren boven aen dsgeincereffeerden met bcta- linge vande eengoedefommegelts , vergoedingege- daen van fchade, die fy pretendeerden door 'c voorfz. gecommitteerden abuyste hebben geleden; Dat echter 3en Staet noyt eenige reparatie ofte vergoedinge heefc konnen obtineren van het ongelijck ende de fchade door de voorfzProceduren van deSubjedlen ende Of- ficieren van fijne Majefteyt in het reguard van het voorfchreve Oorlogh Schip, en aen de Perfoon vande voornoemde Capiteyn ΰ/οί^ geleden ende gefuppor- teert.
Dat boven dien noch veele andere fchaden ende ongemacken degoede Ingefetenen deferVereenighde Nederlantfche Provinciën door de Subjedten van fy- ne Majefleyc federt des felfs geluckigc herftelinge toe- gebracht zijn , waer van noyt eenigh redres of repera- tie geconiequeei t heeft koiinen werden,die het te lang foude zijn, ende oock onnodigh geacht wert alhier te enumeieren, behalven dar noch een feer groot getal vanSchepen met hare ingeladen goederen door deOn- derdanen van fyne Majefteyt op of onder prxtext van Portugefche Commiffievaerders genomen, inde Ha- venen van fyne Majefteyt opgebracht j enaldaergedi- flrraheert ofgediiïipeert zijn , fonder dat de Eygenaers vande fclve daer van de verfochte reftitutie , veel min de vefey fchte reparatie van de fchaden daer door gele- den, in 'c geheel ofte ten deele hebben konnen obci- aeren.
Alle weicke laetftgenoemdefaeckenalhiernietge- numereert ofaengeroert&ijn, met diemeyningeom daer over als noch van fyneMajefteyt eenige remedien tot redres ende fatisfaitie te verfoecken, maer alleen- lijck om daer door aen de fclve fyne Majeft:eyt fpeci- fijcquelijckaen te wyièn, dat defen Staet ende de goe- de Ingefetenen van dien, al veele ende feer codfidera- ble verongelijckingen ende fchaden van de Subjeöen van fyne Majefteyt met gedulcit verdragen , ende gele- den hebben fonder daer over oyt of oyt eenige repara- tie ofte vergoedinge tehebben ontfangen; waer van nochtans haerHo. Mog, een goet gedeelte aen de vrede ende vriendtfchap tuflchen beyde de Natiën wel abfo- ' lutelijck hebben willen op offeren, fonder dat fy ghe- meynt fyn oyt ofoyt daer over verderby eenige we- gen , redres en reparatie te verfoecken ende te vervol- gen; Sullendein 't reguard van de anderen, infon- derheyt ten acnfien van die geene waer innevoorna- mentlijck vérfeert het intereft van particulieren, als dienthalven niet abfolutelijck konnende difponeren, haer gedragen naer het Vodrfchrift van 't vyfìiende ar- tijckel van 't voörfz Traöaet , fonder daer over fyne Majefteyt felfs direélelijck verder tnoeyelijck te val- len. ,
Maer wat belangt het jongft gepaflcerdeop deKufte van Africa, dat namentüjclc aldaer noch onlangs door de SübjecSen van fyne Majefteytvyandtlijckerwyfe fy geoccupeert de Forten op Caèo VerdeendehFon Taeerary öp de Kufte van Guinea, bej?de defen Scaec |
ende de ghemelte Weft-Indifche Compagnie, on- der de auchoritcyt van haer Ho. Mog. toebehoorende, ——: oock genomen of geruineert de Schepen genaemc Neftunus, de Bril, deVifch Korf, Witlcheren ^ad^de CrocodiL ende meerandere dierghelijckeadtienghe- pleeght, fonder dat haer Hoogh Mog. tot noch toe van fyne Majefteyt eene pofitive ende ieeckere ; belofte tot reftitutie veel min tot reparatie van alle het | fel ve htbben konnen trecken dienaengaendeals we- ■ fende van gantfch andere nature, ende oock fynde de particuliere materie van het volgende derde poinö:, fui en haer Hoogh Mogende de vrymoedigheyt ne- men om fyne Majefteyt nochmaels te ghemoette voeren, dat de felve egeene geruftheyt ter Wereldc konnen vinden in de generaliteyt van woorden by de voorfchreve Koninghlijcke antwoorde dienthal- ven voorghefteldt, naedemael in cas fubjedl byde Onderdanen van fijne Majefteyt gepleecht iseendi- reéle hoftiliteyt, jae niet minder als een openbaren · Oorlogh' in feecker geweft van de Werelc, aengeno- men tegens den Staet defer Landen , door't befchie- ten, forceren, en vyantlijck innemen van Forten ; ende Sterdten op het vafte Landt, door toedc»en van cene formele Vloote ten Oorlogh uytgeruft , ende ; verfien met Krijghsknechten ende andere behoeften ί om te Lande ende te Water hoftiliteyt te plegen, mitf- f gaders eene onverantwoordelijcke feytelijckheyt te- ί ghens de Onderdanen ende Inghefctenen van defen i Staet, door 't nemen van hare Schepen ende het mo- ven van hare goederen foo te Water als te Lande, J niet anders als in openbare Oorloghen ghewoon is f te ghefchieden , met vervolginghe van de fclve : vyandtfchap van het eene quartier op de Kuft van f ^fr/ca tot het ander j alle fynde faecken, die noch met Ì; eenigen fchijn van reden gejuftificeert, noch oock ξ eenighfints geignoreert of ontkent konnen worden ; | Weshalven haer Ho. Moe. van dejuftitie ende recht- ' vaerdigheyt van fynMajefleyt daer op niet anders kon- | nen verwachten, dan voor eerft ende voor al een vafte | ende feeckere belofte van de voorfchreve genomen f Forten, Schepen ende Goederen te fullen doen refti- f tueren, mitfgaders oock door de hantdadigen te fullen doen repareren de fchaden by defen Staet en de goede Ingefetenen van dien, daer door geleden, foo als naer aller Volckeren rechtende ingevolge van her jonghft gemaeckte Traibaet behoort te gefchieden, endedac | vervolghens oock t'fyner tijdt de eiFedlive reftitutie | ende voldoeninge daer op ial komen te volgen ; Hoe- | danige pofitive verklaringe en abfolute verleeckeringc | haer Ho, Mog. oordeelen met des te meerder fonda- | ment in defen van fyne Majefteyt te mogen vcrfoec- ken, omdatindenvoorfzjarey^iVn/iffii^erferaiw/i- | fiigh m het arrivement vande tydingedatdenfclvcii f Capiteyn Hu/ww de voorgeroerdefeytelijckhedenop 'i de Kuften van Africa gepleecht hadde, daer van recht- i vaerdige[K]^i^ie ae»JfyneMa],toegebracht z. jWe.e» de I fehe ffueMaj daer op medegelycke ofadvantagieufer ver- 1
klaringe als tegemvoordigh gedatn hebbende, jae felfs by |
fihriftelücke Memorie vandenvoorgem. Heere Dowatng I in date den 8. Angntli oud, fi. des fehen jaers i66i in den name van fijne Maj. verfeecl^eringe gegeven wefen- de j dat by foo verre bevonden mochte werden dac den voornoemden Holmes of yemant van fyn by heb- bende Volck, met woorden of wercken dc Ingefete- nen defer Landen hadde beledigt, oft haer in hunne Trafficque eenigh empefchement toegebracht,defelve op hare wederkomfteji daer over by fijne Maj. na be- hooren fouden werden geftraft, de opgemelte verkla- ringe echter fo veel niet én heeft geopercert, dat hare Ho. Mog. naderhandt d^ fimple reftitutie van't voor- noemde Fort Ut. Attdries > en andere afgenomen PJaet- fen, veel min de vereyfte reparatie en exemplaire ftraflè, hebben konnen confcqueren ; niet teghen- ftaende den meergenoemde Capiteyn Molmfs na het perpetreren van 't voorfchreve feyt in Engel^ndtge- arriveert zijnde, voor alleexcufe, [L] niet andèrsheeft V/eten te aUegueren dan dat die van 't voornoemde Forp naer de Koninghlycke Vlagge fouden ghefchooten heb- he» I 'twelik als alwaer mochte zijn , notoyrlijck
foude |
-ocr page 130-
|
ioude wefen de praftijcqué by alle Natiën geobfer- veerc, ende in 'c werck gefteldc wordende omtrent Schepen die fonder ftrijcken, ende 'c betoenen van de gewoonlijcke civiliceyten,hare Kafteelen, ofte For- ten trachten te paflereD; behalven dat haer Ho. Mo. nu tercontrarie op de crnftige doleantien ende klarein- formatien door haren Ambaffadeur aen den boogft- gemelten Koningh gegeven, niet alleenlijck fooda- nighe verwachte toefegginge by provifie noch niet hebben bekomen, maer dat de felve in plaetfe van dien vernemen, datfedert noch meerder macht uyt Engelandc nae de voorfe Geweften afgefonden is, ende oock van tijd tot tijd noch afgefonden wordt, die haer Ho. Mog. met reden beducht zijn , dat aen defen Staet ende de goede Ingefetcnen van dien, noch wel meerder ende fwaerder ongemacken foude mogen trachten toe te brengen ; Ende des te meer, alfoo volgens de rapporten aen haer Ho. Mog, gedaen door oculaire getuygen van de voorfz gepleeghde hoftili- teyten, de pleghers van de felve haer hebben laten verluyden tot volvoerlnge van haer deflèin gellerckt ofte gevolght te fullen werden van foodanigh getal van Schepen, als in Augufto laetft - leden uyt Engelandt nae de Kufte van Africa zijn vertrocken , fonder dat haer Ho. Mog. oock felfs daer tegens tot noch toe , niet tegenftaende de iterative verfoecken ende re- monftrantien by haeren AmbaiTadeur aen öjne Ma- jefteyt gedaen , eenighe de minile geruftheydt ofte verfeeckeringe is gegheven, ende dien volgende oock van de zyde van Engelandt tot noch toe in dien deele niets gecontribueerc van het gheene in foodanighe gelegentheydt van fijne Majefteyt tot verhoedinghe ende voorkominge van alle verdere feytelijckheidt endehoftiliteyt met reden wert verwacht ende tege- moet gefien.
Op het voorfchreve vierde Poindt ; Dat haer Ho. Mog. in gevolge van hare voorige Refolutie in date den achtiendeu der voorlede Maent, gefondeert op het bericht van de Bewinthcbberen dergemelte Ge- oftroyeerde Weft-indifche Compagnie , raeckende het geene in'treguard van 't voornoemde Fort Cor· mantyn foude mogen zijn gepaffeert, daer van al voor- heenen Copye aen fijne Majefteyt ter handen ghe- ileld is , nochmaels oprechcelijck ende finceerlijck verklaren moeten , gelijck de felve oprechtelijck cn finceerlijck verklaren by defen, geenfins te konnen geloven dat de Nederlandfche Natie haer tot fooda- nigen aftie foude hebben uytgelaten, te meer nae- dien federt de tijd dat fulcx foude wefen voorgevallen , foo in Engeland als hier te Lande, uyt die Geweften verfcheyde Schepen zijn gearriveerC, fonder dat ycr- mant met de felve overgekomen, daer van in'talder- minfte yets heeft vernomen, doeh by foo verre den hoogftgemelten Koningh dien aengaende , eenighe andere preuven in handen foude mogen hebben (de- wyle tot noch toe door fijne Majefteyts ofte deflelfs Minifter alhier, ten fel ven eyn de egeetoe zijn over- gelevert) foo fullen haer Ho. Mog. de felve feer geer- neontfangenj Ende ingevalle haer t'aenigen tijde te- gens alle verwachtinge, mochte blijcken het voorfz gepofeerde van fijne Majefteyt, de waerheid conform
„ - ■>
. . . woorden ende verklaringen aen fijn Minifter alhier,
te wefen, dat haer Ho, Mog. infuicken cas fullen be- ; van tyd tot tyd in gefchrifte ter handen geftelt, baer- tdonen niet te willen gedogen ofte met goede oogen j blyckeüjck fai konnen befpeuren dat haer Ho, Mog, aenfien, dat de Ingezetenen defer Landen, de Sub- | van hare zyde, alles contribueren ende by-brengen jeiten van fijne Majefteyt fouden verongelijken, maer 1 wat tot continuatie ende verfterckingevande vrient- ter contrarie fijne Majefteyt daer over te fullen doen i fchap ende alliancie tuflTchen fyne Majefteyt ende
geven behoorlijcke fatisfiiitiè, als zijnde t'eenemael gemeyoc ende gerefolveert, met de felve te onderhou- den , ende meer ende meer te cultiveren alle goede oprechte vriendt-nabuyrfchap en vertrouwde corre- fpondentie, inconformité van het jongfte Traótaet met fijne Majefteyt gemaeckt ende gefloten.
Op 't voorfz vyfde poinél ,■ Daer haer Ho. Mog. conform den innehoude van een andere Refolutie raede van den achiienden der voorlede maent, in cas den meer-hooghftgemelten Koningh yetwes in han- «n foude mogen hebben, tot bewijs van't geene den yapiteyn Bartwück ende fijn ondcrhebbend Schip door twee Nederlandtfche Schepen op de Kufte van |
Guima foude zijn bejegent, 'tfelve medegaerne ful- len ontfangen, op dat men dc waerheyt van dien te beter moge nae/peuren , ende eickanderen daer op bejegenen foo als nae reden ende billickheyd bevon- den (al worden te behooren.
Op 't voorfz feBe Poinil ; concernerende dé G ere- formeerde Kercken in de Valleyen van Fïedmont, hebben haer Ho. Mog, gaerne vernomen, dat hec fijne Majefteyt belieft heeft dies aengaende met hare goede meninge ende intentie ten belten vande ArmeReli- gions-Vcrwanten in die quartieren te correipondercn, endeden Koningh van Vranckrijck door fijnen Am- baiTadeur aldaer te laten veribecken, gelijck door den AmbaiTadeur Serff/ van wegen defen Staet albereyts is gefchiedt, dat hy fijne Mediatie daer toe wille con- tribueren , verhoopende haer Ho. Mog. ende ver- wachtende dat den felven Koningh fulcx niet alleen en fa! aennemen te doen, maer dat oock daer op de ghe- defidereerdeeffèdlen ten fpoedighften tot vertrooilin- ge van de voorfz Armen ende gcperfecuteerde men- fchen volgen fullen.
Op 't fevende ende laetfte Poindl ; Is het haer Hoog Mog. fonderlingh aengenaem gheweeft te verflaen > dat fijne Majefteyt metcompaffie was bewogen over de Steden endePlaetfen die het Godt de Heere Al- machtigh belieft heeft in defe Vereenighde Nederlan- den doordePeftilentiale fieckte tebefoecken , ver- hoopende dat het fijne Goddelijcke Majefteyts goc- dertierenegeliefce te wefen fai de beginfelen van fijne genade federt cenige weecken herwaerts in 't vermin- deren van de voorlchreve fieckte binnen defe Landen betoont, voortaen te continueren ende te vermeerde- ren , op dat daer door de onderlinge Navigatie, Com- mercie ende correfpondentie niet alleen vooriaen ioo als voor defen buyten bekommeringe moghen fijn vryen ende onverhinderden loop hebben, maer oock meer ende meer gecultiveert ende voort-geplant werden.
Ende fullen haer Ho. Mog. middelerwyie van fijne Majefteyts gewoonlijckeequiteyt ende gocdertierent- heidt tegemoctfien,datdefelve, volgens't verfoeck daer toe by haer Ho. Mog. al voor defen gedaen, hec generaci veibodt van Commercie , voorden tijd van drie maenden, met alle Schepen , Goederen ende Koopmanfchappen , uyt defe Geünieerde Provinciën in fijne Rijcken gedaen emaneren, als ftrydigh tegens alle goede vriendtfchap ende correfpondentie, mitf- gaders oock tegens alle voorgaendegebruyck, fai re- voceren ende intrecken, ten minften foo verre dat de Ingezetenen defer Landen met hare Schepen ende Goederen , die door behoorlijcke Atteftatien van hare Overheden ende Magiftraten fullen konnen bewyien, te komen van plaetfen die met gheene Peftilentialc fieckte befroet zijn in Engeland als voor dpfen, fonder ecnige verhinderinge, ende alle de andere onder be- neficie van de ordinaris quarantaine , geadmittcert mogen werdén.
cn OORLOGH. 'tFier-en-veemghfieBoecL· lil
Ende nademael hoogftgemelte fijne Majefteyt foo uyt het geene hier boven m 't lange ende breede ftaet gededuceert, als uyt de fuccefiiive Refolutien, Ant-
defen Staet van haer eenighfints foude konnen wer- den gedefidereert j foo willen haer Ho. Mog. oock betrouwen dat fyne Majefteyt daer uyt nae waerheyt» een vaftbefluyc fai maken dat haer Ho. Mog· inner- lijckegenegentheit daer toe gantfch ernftigh ie ftrec- kende, dat de vrede ende goede intelligentie tuflchen bey de de Natiën altydts magh continueren , ende meer ende meer toe nemen 5 foo aJs haer Ho. Mog, in oprechten gemoede mits defen betuygen niet an- ders te oordeelen ofte te begry pen dan dat alle interef- fen van Staet ende van Religie haer daer toe konnen ende behooren te nodigen ende te permoveren 5 ge- lijck haer Ho. Mog. oock defelvegenegentheydtin Κ X fyne |
-ocr page 131-
iiS S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
tóój^. fyne Majcfteyt met fonderlinghe vreughde befpeurt
_ hebben , foouyt de moderate sntwoordc, die het fijne
Majefteyt belieft heeft in Mey left leden te gheven op de ΟΠ nabiiyrlijcke klachte van fijn Parlement, als uyt dc gcreitircerdc verklaringe by fijne Majefteyt ge- daen indevoorgeroerdeAntwoorde aen denAnibaf- fadeiir van dcfen b'taet in Augufto leftleden behandigt ; weshalven haerHo. Mog.danonck, alseeneffeit van defelve genegentheyt van fijne Majefteyt verfoecken ende verwachten, dathetdeflèlfs goede geliefte moge wefen op de welgegronde doleancien van defer zyde gedaen, ende hier boven breder gc-exprelTeertover faecken l'edert hetjonghft-gemaeckte Traftaet, ende wel voornamentlijck in defen loopenden Jare voor- gevallen, van fijnezyde mede te g;evcn gelijck conten- temenr, ende alfulcke fatisfaöie als haer Hoogh Mog. van hare zyde op alle doleancien by ofte van wegen fijne Mnjefteyt aen haer Ho, Mog. over gelijckefaken voorgebracht, in maniere vooriz gegeven hebben; ten eyndc in diervoegen , eude door een prompt ad- juftement met fyne Majefteyts Minifter alhier, daer op te volgen, ende ontftelteniiTè ende wantrouwe in de gemoederen van wederzeycs ingezetenen ende On- derdanen gediffipeert, ende in plaetfe van dien, de gerequireerde liefde ende confidentie naer behooren herfteltzijnde, de Vrede endeAlliancie tuiTchen de felve opgerecht ende beveftight, dacr door geftabi- lieort ende indiiTolubel gcmaeckt moge werden ; daer toe haer Ho. Mog. uyt grondt des herten beloven het hare in reden ende billickheyt nac uyterfte vermogen tc fullen contribueren.
Aldus gedaen ende gcarrefteert ter Vergidcringe van de hooghgemelte Hceren Staten Generaci in 'sGravec-hflge den negenden Odioberdesjaers fefikn hondert vier enfefiigh. Was geparapheerc H.Gockinga, Ut. Oflderftondt, Ter Ordonnantie van de felve. Getceckent N. Ruyfch.
SchrifteUjck Antiveordt by den Koningh van Groot Briitannitn, gt^even op verfcheyden Toinilen, aen fijne Majefieyt voorgedragen door den Heer Ambajfadeur vanGogh.
[A] I^En AmbaiTadeur van dc Geünieerde Pro-
J__9 vincien, hebbende foo particulierlijck op-
geftelt de Antwoorden die hy van ons in verfcheydcfijne Audicntien op fijne particuliere be- geerte Jieeft bekomen, mot dewelcke al fchoon ons dunckt dat wy wel mocht acquiefceren, nochtans, fe- dert hem goed gedacht heeft by fyne Memorie te ver- foecken een antwoordt ingefchrifte, zijn wyfcer wel genegen omme hem hier inne te voldoen, opdat de Staten Generaci moghen fien de finceriteyt van onie proceduyren ontrent de felve. |
Concernerende de preparatien ende provifien van fchepen van Oorloge, is het notoirlijckbekent, dat wy inden beginne van dit jaer, hebben ordregeghe- ven tot het verfien van een minder guarde van fchepen voor de Zomer als in eenigh jaer voor dat fayfoen fe- deri onfer geluckigeherftellinge, vertrouwende ons fel ven te weien in foo goeden verftant met alle onie Nabuyren, dat wy ons van defelaftwel mochten ont- laden. Wanneer ons Parlement op het gefchrey van de gantfche Natie met eenigen ernft ons preilcerde te nemen, een extraordinare wegh omme aen ons volk te doen repareren de menighvuldigecndedagelijck- fche injurien die zy lijden van de Onderdanen der Ge- ünieerde Provinciën door de depredatien ter Zee, foo wel in andere plaetfen als in de Ooft-Indien? in het weickecenige omftandigheden waren van die pj-eium- tie, in 'c verklaren van hare Dpniinien, ende'befitten der Commercie tegens 'c recht der volckeren, gclijck alle Princcn alfoo wel als ons, daer aen geieghen i?, hebben wy ons Parlement niet anders geantwoort, dandatwyniec entwijffelen of onfe goede Geallieer^r den de Staten van de Geünieerde Provinciën de weJCf ke in der waerhey t de geleden injurien met geen rede- nen (dachtons) konden werdengeimputeert, fou- denjuftitie hebben gedaen doen : welcken volgende hebben wygewjltonfen Minifter aldaer refiderende, te ordonneren omme de felve te reprefentcren , ende daer over te klagen, vour welcke temperantie ende moderatie ( als wanneer miiTchien een andere refolu» tie confiderende de natuy re van de provocatie volgens 'tverfoeck van ons Parlement aengenamer foudezijn geweeft ) verwachteden wy den danck van onfe goe- de Naburen, wanneer zy ter contrarie van deie by ons gegeven antwoort foo haeftgeen advys ontfangen hebben , of in een feer extraordinaris manier ordre gegeven hebben, tot de tegenwoordige uytruftinge van een feer groot getal van Oorlogh-fchepen, fon- der eenige andere vifible oorfaeck, dan omme de we- relt manifeft te maeken, hoe weynigh zy ons, en ons Parlement betrouwen op alle 't welcke gelijck wy ge- acht fouden zijn gheworaen feer weynigh reguard te hebben gehadt op onfen eer ende intereft , indien wy niet cn hadden gepreparcert een confiderable Vloot tot onfer defenfie, ( den laft en koften van de welcke wy feer geerne hadden willen voorkomen) dewelcke alternaci zijnde gereed, foo fchynt het een feer vreem- de propofitie te zijn, dat dafelve als noch in de Have- nen foude werden gehouden, ende het ial aen hare Aólien ofte comportementen blycken dat hare In- ftruótien niet en luyden om onfe Nabuyren ende Vrunden eenige injuric aen te doen , maerom ons felven, onfe Dominien. ende onfe Onderdanen te defenderen tegens de injurien die van onie Vyanden fouden mogen aengedaen worden, noch en konnen wy inder waerheyt niet geloven, ofte ons felven ima- gineren , dat de Geünieerde Provinciën ( van de welcke wy wel hebben verdient, ende met dewelcke wy zijn bereydt omme te onderhouden een vafte vrundfchap, waer toe veele andere confideratienbe- halven die grootevan deProteftantfcheReligie, ons beyde behoorden te difponeren ) ons op ons redelijck verfoejk luftitie te doen, fullen weygeren, ofte dat 7.y de vrede van haer Landt aJtijdts willen op-ofïèrca aen het fuppoft van de mishandelinge van particuliere perfoonen ofte van cene particuliere Compagnie, die wy doorexperientie bevinden meer te confidereren haereygen profijt en intereft, dan decere ende be- houdenifle van't Gouvernement waer onder zy le- ven , het weicke de Staten Generaci wel willen over- wegen ende confideferen.
Gelijck a's wy met groote openhertigheidt ende tot een eeuwighduerende uytdruckinge van onièaf- fetìie ende liefde hebben geilooten het laetfte Trac- taet met dc Geünieerde Provinciën , waer door veele feermemorabledifcourtofien ende injurien ftcn ons felven, ens VoJck, cndi particulierlijck dat van Boina waren gefteld in vergetenheidt ; Zoo hebben wy oock aen onfe zyde feer cJEaüelïjck ycder Artijckel geobferveert, endeen zijn van eenige particuliere fa- ken { waer door dc Onderdanen van de Geünieerde Provinciën gegraveert waren ) noyt foo haeft gead- verteert gewepft, ofte wy hebben ordre gegeven, em de felve te redrefferen, op de fpocdighfte wegh fonder de felve te brengen tot dieformaliteytcn, welcke in de Koven van luftitie fijn gebruyckelljck. Maer dacr tegen moeten wy met bedroeftheidc fpggeti, dat op alle dcklachten door onfen Minifter in den H^e gedaen» waer in het belangh van de làecke feer notoir ende οvertuygent, ende de rechttnatigheyt feer klaer blijc- kelijck is geweeft, noyt eenigh redres én is gedaen, ende in alles foodanige dilayen gebruyckt, dat het» gelijck oock 'c belangh van de faedre, ^de by gevplg® van dien, is een openbaren r^fuys van luftitie, bec wcjcke ons dagelijcx v^ onfe Onderdanen groote, klachten is toebrcngepdc, wes alles niet t^enibcndq wy tot op defen dagh noyt eenige Brieven van. Repje-; falien op dc Onderdanen van de Geünieerde Pri^vin-j cien hebben verleent.
Raeckewde Gapiwyn Holmes, hebben wy den Am- balTadeur met groote finceriteyt verfeeckert, dathy geencCommiffie en heeft gehadt pnjmp Cah Ver de t ofte een ighe andeie Plaetfen , <Jen Nederlanders
acH- |
-ocr page 132-
|
T/i^J. aengchoorende, in te nemen, ofte eenige adle van ^ holfiliteyc te plegen aen yemant van de Onderdanen
--derGcunieerde Provinciën, die niet envaSi als om
cnfe Ou Jet darten titJe hare handelinge in die quartiereu te deftnderen. en konnen wy niet anders verwachten, dan dac defe onfe fincere declaratie meerder geloof by onfc Geallieerden fai gevonden hebben alseenige in- forniatien endeexaminatien van Bootsgezellen ende Zcc-lieden , die felden weten wat zy informeren; Wy verwachten dagelijcx het arrivement van den voornoemden Capiteyn alhier, als wanneer
wy op behoorlijcke onderfoeckinge in al 't gheene hy heeft gedaen, fullen determineren wat recht is. De Schepen tegenwoordigh gedefigneert nae die quartie- ren>iijn Schepen van Koopraanfchap, en hebben noch macht noch wiijom de onderdanen van de Geünieerde Provinciën te befchadigen ; maer wy zijn van her- ten bedroeft,dat wy verftaen niet uytgemeene geno- ten otte lofle difcourfen van hooren leggen j maer uyt de pregnante evidentie, ende volle informatie van onfen Gouverneur van OTisYonCormantine, dat om- trent in 'tlaetfte van Januarii leftleden: Oe Comman- deurs op de Scheden , toebehoorende de Nederlandtfche WeB Indifche Compagnie ^ naer memghvuldige aenval· ien op onje Koepvaerdy fchepen ittdieZeetty eTtde gedane reÌirioÌlie ende verbodt. dat de fehe jouden mogen h/m- delen, den Koningh van F^emsgeinciteert endege- huyrt hebben gehad , omme op dat ons Cafteel van Cerne»//»? aen te vallen, 'tfelve in te nemen, ende haer in handen te (lellen , voor de waerde van feftigh Bendys, waervan by de voornoemde Nederlandfche Commandeurs d'een helft gereed betacldt is, infee- lijcks onder defe conditie, dat de voornoemde In- geboornen voor hacr felven fouden ghenieten den beuyt, van dat ons voorfz Cafteel, om in ghevolge van welck infaem Contrad 'tfelve des te beter te kon- nen uytvoeren , hebben de Nederlandtfche Com- mandeurs den voorfz Koningh van Fàutine vosrfien met een goedequantiteyt mufquetten, bus-poeder, ende gereedtfchap , waer van onfen Commandeur {Godt zy gelooft) kennifle bekomen hebbende,heeft de felve verraft, het welcke miflchien een van de ho- ftile aöien is, waer van in defe Memorie mentie wert gemaeckt, buyten 't welck wy van eenighe andere geen kenniffe zijn hebbende.
Twee Oorlogh-fchepen , toebehoorende de Ne- derlandtfche Compagnie komende van de JUiita tot CaiO Corfo, om ter gezetter tyd defe entreprinfe te at- tenteren, quam aldaer den Koningh van Fantine op den vyfde» dagh van Februarii leftleden met vyf hon- dert man, in hoope van ons Cafteel te fullen vermec- fteren, maer vindende fich felven oncdeckt ende ge- dwongen met eenigh verlies te retireren, avanceer- de hy wederom den volgenden dagh met een Corpus van drie duyfent man, ende continueerde een fcherp gevecht met onfe Soldaten voor den tydt van vier uyren, nae 't welcke hy met groot verlies werd af- geflagen , ende heeft federt met fchaemte en leet- wefen de breucke van fijne ontrouwe t'onswaerts bekent, ende de Motiven ende 'c Contraft voorii, verklaert : De Nederlandfche Schepen jagende ten felven tyde een kleyn Schip toebehoorende onfe Koopluyden onder commando van Capiteyn Sart- •wjck, in onfè Haven vani»«^if«gianckerdcn byhec felve, beletteden alle de cwodi aen fijn boort te ko- men, eiide ontnamen hem fijnbootmet φ^/man, die zy niet en wilden los laten voor dat zy bevonden dat haer andere entreprinfe was mifluckt.
Wy en konnen in gheenen deelen twijffelen of de Staten der Geünieerde Provinciën fullen hare detefta- tieover dittrowloofedeiTein openbaren ende exem- plairc Juftitie doen doen aen de perfoonen die daer acn fchuldigh zijn , 't welcke wy verwachten ende Verfoecken, dat in plaetfe van Schepen van Oorloge aftefenden, tot juftificatie van defe onverantwoor- delijcke ende fchandeleufe Proceduren , het welck tweenquacteyndefoudegedyen, ende foude metter tijde oorfaeckzijn van een Oorlogh tuflchen beydede Natiën, (het welcke wy traghcen voor te komen) |
hare wijsheyd fai begrypen , ende derfclver Weft- ί(}6φί Indifche Compagnie vermanen datzy haer nae delen > . vooralfüicke oütrafien willen wachten , ende dat Zy onder deri mantel van Koopluyden niet en preiume- ren te uiurperen, de prerogativen van Princen, ende aen fich te trecken a fulcke Dominien, die zy ghe, lijck als ofze inderdaed in poiTeffie daer van waren , haer niet en iouden onderftaen de Negotie ende Com - mercie met haere Nabuyren te beletten, ten fy zy contrarie hare prefumtie alle Chriften Princen daer toe moeften opmaken.
Concernerende de Gereformeerde Kercken in di Valleyen van Ftedmont j teghcns de wekke wy fe- dert onfe geluckige herftclliuge , met cene contri- butie onfe compaflïe ende chariteyt hebben ge-ex- prefleert, gelijckalswyoock altijd fullen bereydwe- fen den geaffligeerden Staet van eenige Proteftantfche Kercken naer ons vermogen te fou'ageren ende tebe- fchermen, ten vollen niet geinformeert zijnde van hare conditie ofte den gront van haer laetfte lijden, ea weten wy niéts meer te doen, dan den Aller-Chrifte- lijkften Koning te verfoeken dat hy fijne mediatie daer toe wille contribueren : Het welck wy niet en twljffer len, of fai het felve op 't verfoeck van onfen Ambaflà- deur in onfen name, ende ingevolge van onfeordre komen te doen.
Wyzijn tenhooghften bedroeft over die pleetfeti dewelcke in de Dominien van de Geünieerde Pro- vinciën voor tegenwoordigh door de plage zijn gein- fedteert, ende zijn Godt hertelijck biddende , hy woude defe fijne befoeckingefpoedelijck van haer af- wenden , voor een groot gedeelte ondertutTchen mee de felve lijdende, door de fufpenfe van de Trafficque ende Commercie die foo merckelijck is voor het ge- meyne befte van beyde de Natiën. Doch men foude van ons niet konnen verwachten, of begheren, daé wy negligent fouden wefen ofte declineren de voor- zorge voor óns Volck, die men de felve fchuldigh is, met het aenwenden van alle mogelijcke midde- len , omme de felve van die contagie te preferverea » het welcke niet en kan werden gheaaen londer fooda- nige reftrinöien als die voor tegenwoordigh zijn » tot groot verlies ende fchaden, voor beyde de Na- tien, van het welcke wy hoopen datGod«goedheye in korten een eynde fai maecken, door de volkomea herftellinghe van correfpondentie , gelijck de felve isgheweeft, ende door het verleenen van een volko- men gefontheyd, foo wel in dicplaetfen dienuzijn ontfteecken j als die in van hare Nabuyren de welcke niet dan als in een graet met de felve zijn lijden- dende, fchoon datfe onder de felve calamiteyt niet ea refideren.
Hebbende nu voldaen het verfoeck van den Am-" balTadeur met 't geven van defe particuliere «ntwoorde in gefchrlfte op fijne Memorie, ende op al 't geen hy ons heeft voorgeftelt, en twijffelen wy niet, of hy fai de felve getrpuwelijck overfenden acn onfegoede Vrienden ende Geallieerden, de Geünieerde Provin- ciën , ende wy verfoecken hem Ambafladeur voor- noemt , haer te willen verfeeckeren, dat wy foo vaftelijck zijn gerefolveert te mainteneren een vaft· liefde ende vriendfchap met defèlve, dac geen Oor- logh met de hulpe van Godt tuffchen ons enkanuyt- berften, ten zy de felve afwycken van alle regalen vaa luftitie, ende datfe gedogen dat hare Onderdanen in- volveren in eenen Oorlogh tot ftavingh van hetonge- lijck, dat zy tcghens alle recht hare Nabuyren aen- doen, waer toe wy vertrouwen dat fy heer noyt fullen laten induceren, maer dat haere wijsheid foodanigh ongeval ( waer van niemant hef eynde kan voorfien ) fai verhoeden.
Getekeot Charles Rex.
Oeorβη Majtiieps btvtl gettfckent
WiLL; Μβκίςϊ. « ï Af^.
en O O R L O G Η. ^tVier^en-njeerttghfle Boeck. ί 13 |
-ocr page 133-
S A Κ E Ν van STA E Τ
|
Μ'φνί van de Ho. Mog, Heertn Staten Generaci
—-- der Vereenighde Nederlanden , aen den Koningh
van Groot Brittannien, gejchreven den vier en iwintighften lunü feftien hondert vier en feftig, vaeckende het honden van ■wederz.yts i^hotén atn de Wal.
SIRE;
willen nifittwijflfclen of uwe Majefteyt fel W uyt rapport vande Heer Doivmng deflèlfs Mi- nifter, onlangs van hierderwaertsverreyft, ten vollen vernomen hebben onfe fincere ende ern- ftige intentie totonderhoudinge van alle goede vriend- fchap ende intelligentie met uwe Majefteyt, mitfgaders tot exadle obfervantie van de Alliantie jongft met de fclve opgerecht ; wy hebben uyt de ghemelte Heere Dovmingh voor deiïelfs vertreckvan hierin dejongfte confererentie by hem met Gedeputeerden uyt den onfen gehouden, oock gaerne verftaen de verfeecke- ringebyhem uyt den name en van wegen nwe Maje- fteyt aen ons gegeven van dat fonder eenigen grondt waren, de loopende geruchten alhier gehooit ende gedebiteert wordende als of uwe Majefteyt gefint ende gerefolveert foude wefen yets feytelijcks by furprife tegens defen Staet, ofte de Ingefetenen van dien te ondernemen, 't zy op ofte tegens de Koopvaerdy- fchepen , die alsdoen uyt de Levant door het Canael binnen defe Landen verwacht wierden, 'tzy op ofte tegens de Retour - fchepen van onfe Geodtroyeerde Ooft-Indifche Compagnie, die omtrent defen tijt uy t die Geweften alhier te gemoet gefien werden, 't zy op de arme -Viffchers defer Landen of anderfmts, met verklaringe dat uwe Majefteyt ghenegen ende gere- folveert was, met ons in der minne afte handelen de pretenfien van wederzijts Subjedten óver befchadicht- heden' ende verongelijckingen federt het jonghft ge- maeckte Tradlaet opgekomen ; ende voorts alle voor- gaendenaedeninnehoude van't felve Ttadïaet te la- ten reguleren. Ende gdijck wy ons foo opde vdorfz gegeven yerfekeringe als infonderheyt op de genegent- heytendeaffediie by uwe Majefteyt felfs onlinghs al- hier tot ons betoont, vplkomentlijck geruft houden , foo hebben wy mede by dfefedubieufe conftitutie van faken, en geconfiderëert dé gerugten die wy vernemen oock aldaer van onfeintentiengefpargeertte worden, VQornamentlijck ten opfichté van de equipage van een machtigh getal van Oorlogh^fchepen onlangs, als voor defen* mèermaelS by óns gerefolveert eiidegebrdon- netìrt toc protedlie van onfe goede Ingezetenen in ver- fcheyde Geweften trafEquerende van onféil plicht, geacht uwe Majefteyt door den Edelen, Erentveften, önfeti Lieven , Getrouweri-it^ij» Gech, als onfen Or- dinaris AftibalTadeur aen 't Hof van uWe'Majefteyt, reciproqirelijck te verfeeckeren, gelijck wy defelve oock' finceerlijck ende opreéhtelijck verfeeckeren by defen dat de.voorfz Equipage · by óns ίοί geenöh ande- ren eyndé aèngeftelc is', 'dan tot deferifie van defen Staet ende van de goede Ingezetenen van dien, ende dat wy geenfints daer méde 'ofte met cenighe andere machtyets feytelijcks tegchSdè Schepen of de Subjec- ten ivan uwe Majefteyt , nOch bock op hare Goederen uyt de Ooft-zee, vande Welt j ofte van eenige andere quartierén verwacht werdeildcjdirectelijlc of indiredle- lijck ondernemen lullen r daer op uwe Maj. endealles deflelfsOndcVdanen hiicr volkomentlijck mogen ver- laten i Endedéwijle de ervarentheid voor defen meer- malen hetft geleert dat by foodanige tijden ende ge- legentheden in de weicke degemoederèn vain de In- gezetenen ende Onderzaten van twee Nabuerige Sta- ten, tegens den anderen in jaloufie ende ombrage gebrachtzijn, by ontmoetinge van eenigeconfidera- ble machten van de eene; én van deandere, feer lich- telijck buyten , jae tegens de ordre vanderefpedtive fuperieuren, tuffchende felve eenige finiftre rencon- tre komt voor te vallen, die de Natiën tegens haeren danck ende wille ih feytelijckheidt ende Oorlpge in- Vülveerc, foo hebben wyoock totnaederbecuygingc |
vanonfehertelijckegenegentheyt om metuweilie/V- 1664
fieyt alle goede intelligentie ende confidentie te con--
tinueren, ende om lelfs foodanige ontmoetingen met het bylopende hazard van finiftre toevallen , foo veel in ons is, te vermyden, van onier zyde foodanigen ordregefteld ende die voorfieninge gedaen, dat foo wanneer de Schepen van Oorloge alhier onder Equi- page zijnde of eenigh gedeelte van de fel ve in ftate ge- bracht fai wefen om te konnen Zee kiefen, de voorfz Schepen alsdan haer tot verhoedinge van alle foodani- ge rencontres fullen blyven onthouden voor ende by de Kuften van defen Staet, fonder omdeNoort ofte om de Weft 'tZce waerts in te loopen, ten ware eeni- ge andere navale macht haer in Zee begevende, de zorge die wy ons verpliïht vinden te dragen voorde behoudenifle van verfcheyden onfer goede Ingezete- ne^ende hare middelenjegenwoordigh in Zee flotte- reiroe » ende voornamentlijck van de voorgeroerde Ooft-Indifche Retour-fchepen, ende de onweerbare Viflchers defer Landen, ons daer toe quame te necef- fitere ; Waer op het ons feer aengenaem foude wefen oock by refcriptie met gelijcke verklaringe en verfeec- keringe van uwe MajeBeyt tot verhoedinge van alle fo- danige ontmoetingen ende finiftre toevallen als bo- ven , geruft gefteldt te mogen worden : Ende fullen wy middelerwylen mede den gemelden Keere Oow- n'mgh, volgens deflèlfs laetfte aficheyd, alhier weder- om te gemoet fien , met foodanige ordres ende in- ftruftien van uwe Majefieyt, dat door een prompt ad- juftement over 't gcpaffeerde, ende een fakicair re- glement voor 't toekomende alle vordere apprehen- fien ende ombragien t'eenemael geremovcert, ende de gemoederen van wederzijts fubjedten niet alleen in rufte, maer oock in volkomene vertrouwelijckheyd gebracht mogen werden, Ende gelijck wy van onfer zyde daer toe onfe volvaerdigheyd betoont hebben door de refpedtive antwoorden , de gemelde Heere Dovìnìngh voor deflèlfs vertreck van hier, fchriftelijck ter handen gefteld op de klachten by hem daer bevo- rens uyt den name ende van wegen uwe Majefteyt aen onsgedaen, over belet van traffijcq die aen eenige van \ivje Majefieyts Subjedten op fommigeplaetfen in Ooft ende Weft-Indien foude wefen toegebracht, foo ful- len wy oock in eene faecke van meerder belangh ende importantie, namentlijck in *t regard van defeyte- W^cké'^va&eviïi Caio Verde, ende 't nemen of rui- neren van eenige Schepen,onfe Geodtroyeerde Weft- Indifche Compagnie ende andere Ingezetenen van defen Staet toebehoorende (welckenaengaendeden voornoemden onfen Ambafladeur Ordinaris > onfe rechtvaerdige doleancien breder voortbrenghen fai) van uwe Majefteyrs wydtberoemde equiteyt ende rechtvaerdighcyt verwachten prompte ende reële re- ftitutie, reparatie, endefatisfadtie, onsverfeeckerC houdende dat uwe Majefteyt nevens ons feer lichte- lij ck ial konnen begi^-pen, dat foodanige ende di'erge- lijcke attentaten fonder fpoedigh redres dé 'Natiën on- vermydelijck in verdere feytelijckheden fullen moe- ten inwickelen ; 't welck wy geenfints twyiFelen of fai uwe Majefieyt by alle manieren willen p.revenieren ende verhoeden ; Wy fullen dan op 't geene vooriz is , ,uwe Majefteyts vredelievende verklaringe ende refcriptie rhet verlangen te gemoet fien; ende önder· tuflchen öodt Almachtigh' bidden, &c. den vier en twihrighfienluny fefiien hondert vier en fefiigk.
SchtiftelijckeABevan de Ho· Mog. Heeren Staten Generati der vereenighde Nederlanden, indatt den negen en t wintigften September feftien hon- dert vier en feftign, houdende de intrinficqae redenen ende het ooghmerck van defen Staet, in 'i. afsicnden van eenige Óorlog-fchefen na de Kufi van Guinea, ί :
[C] ΤΛΕ Staten Gen erael der VereenigdeNeder- landen, met dejongfte Brieven uyt Enge- Jant ingekomen doer haren Ambaiïadetir
aldaer^ |
-ocr page 134-
|
ì664>· aldaer, advys ontfangen hebbende dat den Koningh
_2, van Groot den Hertogh ww j^eK/t, ende
' fyne MajefteytshoogeMinifters, eenigh onbenoegen betoont hadden over ende ter faecke van de extraor- dinarïs eqaipagie alhier aengeftelt wordende van Sche- pen gedeitinecrc nade kufte vanGwwfej Hebben na voorgaende deliberatie goede gevonden , den hoogft- gadacbten Koningh , tot weghneminge van alle fi- niftre imprelfie, mits defen vriend-nabuyriglijck be- kent te maeckenj de reden ende oorfaecke die haer Ho. Mog. tot het doen van de voorfz extraordinaris cquipi^ie heeft bewoghen, Daer inne beftaende dat haer Ho. Mog, tot haer leedtwefen befpeurt hebben- de) dat eenige Natiën, ende daer onder mede eeni- ge fubjeilen van fijne Majefteyt, onaengheiïen des felfs difadveu, en iterative verklaringen van daer toe geenfints laft of commiilie gegeven te hebben > haer fe- dert eenigen tijdt herwaerts niet ontfien en hebben de goede Ingefetenen van defen Staet, ende fpecialijck die van de Geoftfoyeerde Weft-lndifche Compagnie defer Landen, in de Geweften van Africa > ende fpe- cialijck op de voorfe kufte van Gu/wa ce beledigen, ende haer van hare Schepen ende Goederen te bero- ven , ja felfs den Staet defer Landen vyandtlijck aen te taften , met het weghnemen van Forten ende Sterckten, van haren fchuldigen plicht geacht hebben, den Staet ende de goede Ingefetenen vandcfelvein de voorgeroerde Geweften fo veel in haer was, te be- fchermen, en voor diergelijcke ongemacken in 't toe- komende ten beften te verfeeckeren, hebbende ten dien fine gheordonneert dat uyt defe Landen na de voorfz Geweften fai werden gefonden de numbre van thien Oorlogh-fChepen > te meer, alfoo die van de ge- melde Geodlroyeerde Weft-lndifche Compagnie, wederom ftaen derwaerts te fenden een goedt Carga- foen geladen in vier bequame Coopvaerdy-fchepen , die het geenfints ghcraden was ionder eenige eicorte mede te exponeren de periculen en ongemacken die anderen van gelijcke conditiën waren over gekomen door die geene, die alhoewel fy in de voorfz Geweften noch machtsgenoeg hadden, om de voorfz wVr Sche- pen aldaer komende te arriveren fonder eenigh geley de, mede foo wel als de voorgaende wegh te nemen , echter oock daer-en-boven noch onlangs een nieuw renfort derwaerts ghefonden hadden : Ende op dat hooghftgedachte fijne Majefteyt volkomentlijck moge verièeckert wefen van haer Ho. iVIog. innerlijcke in- tentie in defen, mitfgaders van hare oprechte en ern- ftige genegentheydc, tot confervarie van Vrede ende alle goede intelligentie met fijne Majefteyt, fo hebben haer Ho. Mog. met de felve fijne Majefteyt mits defen wel willen verfeeckeren, dat haer Ho. Mog. albereyts gerefolve^rt hebben , dat die geene die over de voorfz thten Oorlog ichepen hetCommandementaenbevo- len is; Ingevalle hy op de voorfz kufie of elders in fyne reyfe fonde moghen vinden ofìe ontmoeten eenige Schepen ofte (UbjeSen vanf^teMajefieyt , ofte van eenige andere Geallieerden van dejen Staet, hy defelve geenjintsfai heb- ben te befchadigem bfie in hunnetrafijcque aldaer te be- letten ofte te tjscommoderen t mor foo veel ende foo lange de felve geene fchade ofte on^elyck aeÀ defen Staet, ofte de goede Ingefetenen van deJelvt hebben toe gebracht ofie komen toe te brengen ■■ Daer op fijne Majeileyt fichge- ruftelijck ende volkqmentlijck mach verlaten ; Endè nademacl hare Hö. Mog. van fijne Majeftcyts>vijdt- 'beroetpde ju'ftitie ende befcheydenheyt fijn verwach- tende, dat hopghftgemelce fijne Majefteyts des felfs fubjcÖën in hareòtiréchtmatige qccupatien en vyant- lijcke procedurén, buyten fijn laft ende adveu onder- nomen endè in 't werck geftelt, niet en fai gelieven te ftyven ofte te,patrpcineren,ende dat de felve oock aen de Commandeurspver fijne Viooten, albereyts na de voorfz Geweften ghefonden ofte noch derwaerts te fenden, rnède .gelijcke ordreende inftrudtie fai gelie- ven te geven j .8.00 houden hafer Ho. Mog. haer vplko- mentlijck verfeeckert , dat door 't affehden vatf de voorfi Schepen egeene de alderminfte iiniftre ren- contre tuffchen beyde de Natiën ftaet te vreefen. Der- Wvendat fijne Majefteyt alle bekommernifle dien- aengaende t'eenemael kan doen verdwijnen door eene 16.6;^· |
fpoedige, genereufe, ende rechtvaerdige refolutie,--
waer by haer Ho. Mog. geruft geftelt ende verfeec- kert mogen werden van de kofteloofe ende fchadeloo- ie reftitutie der Forten, ende Schepen by fijnefub- jeften defen Staet ende de gemelte Weft-lndifche Compagnie defer Landen als vooren vyandtlijck af genomen "t Welck haer Ho. Mog. van fijne Maje- fteyt nochmaelsop'talderièrieuftegantich vriend-na- buerlijckfijnverfoeckende. Aldusgedaenendegcar- refteert in de Vergaderinge van de hooghftgemelte Heeren Staten Generaci, den neghe»entwintighflen September fefihien hondert vier en jefligh. Was gepa- rapheert Johan van Schrieck, vt. Onderftondt ter Or- donnantie van de fel ve, geteeckent
N.Ruyfch.
Antwoordt van de Ho. Mog. Heeren Staten Gewff- rael der Vercenighde Nederlanden aen dm Heer DovJmngh , extraordinaris Envoyé van den YLon'mck van Groot Brittannien, ghegeven den vijfden Jimij feftWen hondert vier cit fcftigh, daer by blijckt dat haer Ho. Mog.ge- prefenteert hebben aen degheintereffeerden in dt Schepen de Hoopwel ende Luypaert, door die van de Οοβ-lndifche Compagnie defer Landen te fullen doen vergoeden, de fchaden die men be^ vinden [oude by de felve te wcfengeleden.
[D] l^E Staten Generaci der VereenigdeNeder- \ 3 landen, door gefien, ge-examineert, endei overwogen hebbende verfcheyde Memo- rien by den Heer Downing extraordinaris Envoyé van den Koning van Groet Brittannien. fuccefli vclijck aea haer Ho. Mog. geprefenteert, houdende klachten te- ghens de Geoaroyeerde Ooft-Indifche Compagnie defer Landen, over, ende ter faecke dat twee diftinde EngelfcheSchepen, 'teenegenaemtdeHijo^nje/, en- de 't andere dé Luypaert. beyde.t'fijner tijt het gemuat gehadt hebbende na Porca, code kufte van Malaban omme vandaer af te halen de adinge die gefeyt werdc aldaer tegens hareaenkomftegereetgheweefttezijn» daer inne door de Bedienden ende Oorlogh-fchepen van de voorfz Geodroyeerde Ooft-Indifche Com- pagnie defer Landen fouden fijn verhindertendebe- let geworden, hebben, na ingenomen rappoit van de Heeren hare Gedeputeerden, die over 't felve fubjcdt met den gemelten Heer extraordinarii Envoyé, ter prefentie van Gecommitteerden der voorfzGeoöro- yeerde Ooft-Indifche Compagnie, in conferentiea fijngcweeft, ende na rype deliberatie daer opgehou- den , goedt gevonden den fel ven Heer estraordinari» Envoyé rnits defen bekent te maecken, dat haer Ho; Mog. genegen zijn, endegaernefullenfieh, dat niet alleenlijck over hctgepailêerde pntrentde voorn./peif Schepen tot redelijckcontentcment vandegeinterefr feerden, by interventie van fijn Majefteyt, ende vat» haer HP. Mpg. ófte randericlvergeauthorifeerden j in der minne gebandelt, maer oock volgens de aenbie- dingen door den meergeroelten Heere extraordinaris Envoyé, uyt den name ende van wegen den hooghft- gedachten Koninck, foo bf nnonde in de voorf?. Con- ferentien als by ghefchrifte in des felfs Memorie van date den fivénden oude ftyJ der voorlede maendt aea haer Ho. Mog. gedaen, met de felve een goet ende fa- lutair Reglement gemaeckt moge werden, waer door diergelijcke, ende alie andere ongemacken tuilchen beyde de Natiën voor het toekomende, fo veeIrfpeQ·: lijck werden geprevenieert, verfoeckende dathy Hee- j-e extraordinaris Envoyé voornoemt, 't geene voorfz js aen dén hppghftgedachten Koningh fevorabelijck gelieve te rapjiarteren, oock met verfeeckeringe, dat haer Ho. Mòg. van hare zijde de fake daer heenen ful- len helpen fchick^n, ten eynde voorat toekomende alle difprdrés ende yerongelijckingen, tuffchen beyde dé Nati,en,door goede en falutaire prscautien verboet, ende voor 'tgepaireefde eenen yegelijck nacr réden ft 4 . «nde
cn OORLOGH. 'tVier^en-veerügh^eBoecl il$ |
-ocr page 135-
1
Itó S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1 δ^φ. ende billickheyt contentement gedaen moge werden.
............ Aldus gedaen ende gearrélleei-t ter Vergaderinge van
de hooghgemeltc Staten Generaci, indenHageden "jgfJen 1 un y feflhien hondert vier e» fefiigb. Was gepa- rapheert J. de Merode 'ut- Ondcrftondt ter Ordonnan- tie van de icl ve, Getecckeot
Jf. RUrSCH.
Antivoordt vm de Ho. Mog. Heeren Staten Generaci dar Vereenigde Nederlanden, aen den Heer Dow- ningh extraordinaris Envoyé van den Koningh van Groot Brittannien , ghegheven den vijf en twintighften September fcfthien hondert vier en feftigh, daer by , c^c. als op de antivoorde van Jen vijfden Junij·
[D] "pX E Staten Generael der Vereenighde Ne- i y derlanden , andermael ghe-examineert ende overwoghen hebbende, de klachten door den Heere extraordinaris Envoyé van
den Koning van Groot Brittannien, fuccefTtvelijck aen haer Ho. Mog. gedaen, en ghefeitereeitby desfelfs Memorie den dettighflen der voorleden maendt over 't felve fubjeift ter Generaliteyt in gedient, op cndeje- ghens de Geoélroyeerde Ooft-Indifche Compi^nie defer Landen , over ende ter faecke dat t-wee diftinéle Engelfche Schepen, *t eene genaemt de ΗβορτοβΙende 't andere de Luypaert, beyde t'fyner tijt gemunt gehad hebbende naer Porca op de kufte van MaUhar j omme van daer afte halen deladinge die gefeydtvvcrtaldacr tegeas hire aenkomfte gereet ghe weeft te zfja , daer inne door bedienden ende Oorlogh-fchepen van de roorfz Geodroyeerde Ooft-Indifche Compagnie de- fer Landen ibuden wefen verhindert ende belet ge- worden ; Hebben naer rijpe deliberatie goedt gevon- den , den gemelten Heere extraordinaris Envoyé mits defen bekent te maken, dat alhoewel haer Ho. Mog. federt'tarrivement van de Retour-fchcpenjongft uyt Indisn binnen defe Landen in ghekomen, door die van de gemcltcGeoaroyeerde Ooft-Indifche Com- pagnie foodanigh nader geicformeert 2,ijn, dat hetge- pleeghde ontrent de voorfz Schepen is conform de maxime by de Engelfchen felfs, foo in de voorfz geweften a!s elders, voor defen vaft gheftelt, ende te meermalen metter daedt ter executie geleydt, behal- ven dat in 't reguard van de voorfz tiuee Schepen by ofte van wegen de voornoemde Ooft-Indifche Com- pagnie defer Landen , noch feer confiderable ende in alle manieren fatisfadoireaenbiedingen fijn gedaen, echter de felve hare Ho. Mog. omme aen den Coning vaq Groot Brittannien overvloedighlijck te doen blijc- ken, dat fy geenfints genegen fijn de Onderfaten ende Ingefetenen van defe Vereenighde Nederlandtfche Provinciën tcghens fijne Majefteytsfubjeden tepa- trocineren ende te ftyven, niet alleen in faken waer inrie fy de voorfz fijne Majefteyts fubjedlen notoir- lijck moghen hebben verongelijckt, maer oock felfs niet in defen de faecke in allen gevalle voor difputabel moet werden gehouden, onaengefienfoodanige na- der ontfangen mformatien wel hebben willen verblij- ven by haerantwoorde, over't felve fubjeit aen hem Heere extraordinaris Envoyé voornoemt den vij^i» luny leftleden gegeven, ende tot nader uytbreydinge van de felve, verklaren, gelijck haer Ho. Mog. ver- klaren by defen, datfy genegen fijn de voorfz faecke foodanigh tc helpen in fchicken , dat over 't voorfö gepaifeerde ontrent de voornoemde ttoee Schepen, by interventie van fyne MajefteytenvanhaerHo. Mog. ofte van der felvergeauthorifeerden, eeneminnelijc- kc vergelijckinge getroffen moge wérden tot redelijck contentement van de geintereflëerden, endefulcks met vergoedinge van de fchaden diemenbyonder- foeck ende na exaöe genomen informatie bevinden fai by de felve geintereifeerden te welen geleden, uyt GOrfaecke dat de voorfz twee Schepen het acces tot font, als boven foude fyn gheweygert ende belet', |
Ende nademael tot confervatie van Vrede en vriend- i
fchap tuffchen beyde de Natiën ten hooghften noodt-_^
faeckelijck is, dat een goedt ende falutairreglement beraemc werde, waer door diergelijcke ende alle an- dere ODgemacken tuffchen beyde de Natiën, alomme voor het toekomende ten beften geprevenieert werde, daer toé oock by den gemelten Heer Oowmngh eeni- ge aenleydinge is gegeven by voorgaende Memorie van den yiwB</e» May laetftleden, cnde eenige ftoiFe gefuppeditcert, neffens feeckere fyne nadere Memo- rie van den v'^f en twintighflen der voorleden , ofte den vierden defer loopende maendt, foo fullen haer Ho. Mog. haer oock bereyt houden,om daer over door Gedeputeerden ujt het midden van den haren met den gemelten Heer extraordinaris Envoyé onder Go- des ghenadigen zegen, ten fpoedighften een finael adjuftement te treffen. Aldus ghedaen endegearre- fteert ter Vergaderinge van de hooghftgemelte Sta- ten Generaci in 's Graven-hage den vijf en tviutighfien September fefihien hondert vier en feftigh. Wasgepa- rapheert N. Kann j vt. Onderftondt ter Ordonnan- tie van de felve
Geteeckent
N. RUTSCH.
Antwoordt van de State» Generael aen den Heer Ooy}nm^i.extraoràinarisEnvoyé van den Ko" ningh van Groot' Brittannien, gegeven den vijf- den fcfthien hondert vier en feftigh, daer by blijckt dat haer Ho. Mog.gefrefenteert hebben de geintereβeerden in de Schepen de Charles, Jac- ques ende Maria, door die van de Wefi-Indifchs Compagnie te doen defdommageren.
[E] E Staten Generael der Vereenighde Neder- I J landen, doorgefien, ge-examineertendc overwogen hebbende verfcheyden Memo- rien by den Heer Do-antngh extraordinaris Envoyé van den Koning van Groot Brittannien, fucceilivelijck aen haer Ho. Mog.geprefenteert, houdende klachten tegens de Geodtroyeerde Weft-Indifche Compagnie defer Landen, over cnde ter faecke dat hare Bedien- den met geweldt fouden hebben verhindert alle traf- fijcque aen die van deSocieteytvandeConingl.En- geKche Avanturiers op de kufte van Guinea, ende fpe· cialijck aen de Schepen j Jacques ende Maria»
hebben nae ingenomen rapport van de Heeren hare Gedeputeerden, die over het felve fubjedl met den gemelten Heer extraordinaris Envoyé, terprefentie van Gecommitteerden der voorfz Geoétroyeerde Weft-Indifche Compagnie in conferentie fyn ghe- weeft, ende na rype deliberatie daer op ghehou den , goedt gevonden den felven Heer extraord. Enroyé mits defen bekent te maken j dat haer Ho. Mog. gene- gen zijn , ende gaerne fullen fien, dat nietalleenlijclc over het gepaflèerde ontrent de voorn, drie Schepen > tot redelijck contentement van de geintereflëerden, by interventie van fyne Majefteyt, ende van haer Ho. Mog. of van der felvergeauthorifeerden in der minne gehandelt, maer oock volgens de aenbiedinge door den'meergemelten Heere extraordinaris Envoyé, uyt den name ende van wegen den hooghftgemelten Co- ningh, foo by monde in de voorfz Conferentien, als by gefchrifte in des felfs Memorie van date den feveu. den oude ftijl der voorleden maend aen haer Ho. Mog. gedaen, met de felve een goer en falutair Reglement gemaeckt moge werden, waer door diergelijcke ende alle andere ongemacken, tuifchen beydé de Natiën voor het toekomende, ίο veel doenlijck, werden ge- prevenieert: Verfoeckende,dat hy Heer extraord. En- voyé voornoemt, het geene voorfz is aen den boogft- gedachten Coningh favorabelijck gelieve tc rapporte- ren , oock met verfecckeringe , dat haer Ho; Mog. van hare zijde de faecke daer heenen fullen helpen fchicken, ten eynde voor het toekomende alle difor- dres ende verongelijckingen , tuflchcn beyde de Na- tien door goede cnde falutaireprecautien verhoedt,
cnde |
-ocr page 136-
Γ'
|
cndc vöor het gepaffeerdeeenenyegelijcken na reden cnde billickheyt contencement ghedaen moge wer- ^ den ■ Aldus gedaen endc gearrefteerc ter Vergaderin- ge van de hooghghemelte Staten Generaci in den Hage, den •vijfden]\x'ci'^ feflhieiikondertDierenfefii^. Wasgeparapheert 1. de Merode . Onderilondc ter Or- donnantie van de ielve,
Gcteeckent
N. RUrsCH.
Annvoordt -van de Staten Generaci, aen den Heer Downingh extraordinarii Envoyé -van den Ko- Groot Brittannien, gegeven den vijf en twintighften ie/'fiwi'erfcfthienhondertvier enfeftigh, daer by bleekt dat baer Ho. Mog.gbe- frejenteert hebben de gheintereffe^den in Je Sche- pen Charles, Jacques eWe Maria, door die-van de Wefi-Indijche Corfipagnie defer Landen te doen dejdommageren.
r% E Staten Generaci der Vereenighde Neder- landen , nochmacl ghe-examineerc ende overwogen hebbende de klachten door den Heer D(m«mgh extraordJnaris Envoyé van den Ko- ningh van Groot Brittannien fucceffivelijck aen haer Ho. Μ og. gedaen, op endc tcgcns de Geoaroyeerde Weft-Indifche Compagnie deier Landen j over ende ter faecke dat drie diftinöe Engelfche Schepen, 'c eer,e gcnaemt de Charles, 't andere de lacques > ende het der- de de Maria, die het t'fyner tijdt refpeftivelijck ge· munt Ibude hebben gehad na Caio Cors, Comain, ende eenige andere Havenen op de Kufte van Guinea, door de Bedienden ende Oorlogh-fchepen van de voorfz Geodroyeerde Weil-Indifche Compagnie defer Landen, Ibuden wefen verhindert ende belet gewor- den de voorfz Havenen en Plaetfen aen te doen, heb- ben na rype deliberatie goet gevonden j den geraeken Heer Extraordinaris Envoyé mits defen bekent te ma- ken , dat al-hoewel haer Ho. Mog. door die van de ge- mete Geodlroyeerde Well-lndifche Compagnie per- tinentelijck aen gewefen is, dac het gepleegde ontrent de voorfz Schepen, is conform by de maxime by de Engelfchefelver foo in de voorfz Gevreften als elders , voor dcfen vaft geleydt, onde te meermalen metter daedt ter executie geleyt, echter de felve haer Hoogh Mog. omme acn den Koningh van Groot Brittamie» overvloedelijck te docnblijckeo, datfygeenfinrsge- negen zijn de Onderfaten ende Ingefetenen van defe Vereenighde Nederlandtfche Provinciën tegens fijnQ Majefteyts fubjedlen te patrocineren ende te ftyven, niet alleen in faeckcn waer inne fy de voorfz fij nc Ma- jefteyts fubjeiten notoirlijck mogen hebben veronge- lijckt, maer oock felft niet in defen daer de faecke in allen gevalle voor difputabel moet werden gehouden , wel hebben willen verblijven by hare antwoorde, over 't felve fabjedl aen hem Heer extraordinaris Envoyé voornoemt den m'^Je» luny leftleden gegeven, ende tot nader uytbreydinge van de felve verklaren, gelijck hare Ho. Mog. verklaren by defen, dat fy genegen fijn de voorfz faeckc foodanigh te helpen in fctïi(;i;en, dat over het voortzghcpaflecrde ontrent de voomgemd? Schepen, by interventic van fijne Majefteyt ende.van bare Ho. Mog. ofte van der felver geauthorifeerderi, cene minnelijcke vergelijckinge getroffen moge wor- den tot riedelijck contentemönt van degdintereflèer- den, ende fulcx met yergoedin^c vandefchadendie men by onderfq.i?s;k ende na cxaitc genomen infor- matie bevipden falbyde.felvegelntcrciTeerden.tewe- fen geleden, uyt oorfaecke dat dè voorfz Schépen het acces tot dé vööiflz plaetfe ale bavcn, ioiide zijb ghe- weygert ende belet , éode: nadfmae] tOCCOftf^rvatie van de vrede ende vriendfchap tuflchen beyde de Na- tien ten hopghften noodtfacckelijck is, dat een goedt endt falütgir reglement beraémt wèr^> waer doór gaende Memorie van den Jevtndtn May oude ft'ijUeft- leden , ende eenige ftoffe gefuppediteert, neffens feec- kere fijne nadere Memorie van den vijf en twintigSien der verlede Maent,enden vierde defer lopende Maenc, foo fullen haer Ho.Mog. haer oock bereyt houden om daer over door Gedeputeerden uyt het midden van de hare, met den gemelden Heer extraordinaris Envoyé onder Godes genadigen zegen, ten fpoedighftcn een final adjuftementte treffen. Aldus ghedaen ende gear- refteert ter Vergideringhe van de hooghgemelte Sta- ten Generaci, in 'sGravenhage den v'^en twintighflen ^e^icrahetfeflienhotidertvierenfefligh. Was gepara- pheert C. Katm. vt. onderftonc ter Ordonnantie van dc felve, geKcckemN.Rnyfch. |
Antwoordt vande Staten Generael aen den Heer e extraordinarii Envoyé Douwning, gbegeven den achtften OSiobcr felHen hondert vier en feftighj^er by blijckt dat haer Ho Mog, niet genegen Xjiin die van deWefi-Indifcbe Cempa- gnie defer Landen te protegeren in eenige onge·^ grondeptetenfien van Dominien enek van Com- mercie op de Kufle mtexclufie vanalli andcri Natiën.
[ F ] r^ E Staten Generael der Vereenighde Neder- |_^landen, doorghefien,geexamineort, ende overwogen hebbende dc klachten by den Heere Downing extraordinaris Envoyé van den Ko- ningh van Grooi Brittannte», by feeckere fijne Memo- rie inidato den veertienden Augufti leftleden aen haer Ho. Mog. gedaen, over endc ter iaecke van feeckere Remonttrantie ofte pvoteA door Johaa ya/cieniargi!, Direélcur Generael van wegen haer Ho.Mog. ende dé Geodtroyeerde Weft - Indifche Compagnie defer Landen, opde Kufte van in Junio des voorle-
diergeüjéke en alle andere ongemackentuffcheh bey- nu voorgegeven wert door den voornoemden
de de Natiën alomme voor het toekomende ίςι^ beften 1 Dire^eur generael VaUkinbiirgh\, by het voorfchieve
den Jaersy^/e» i/r/> geinfinueert acn
Francois Selwyn·, Agent wegens deRoyale Compagnie vandeEngellche Avanturiers in Cor?mmtyf>, waexby den gem'elten Heere Envoyé Downing iüftineertdat den voornoemden Vakkenburgh voor de gcmcl- te Weft-fndifche Compagnie defer Landen, foudé- pretenderen de gantfche Kuile van Cïe/»M, ghenàemt, foo hy feyt,de Goudt-Kuiï, eiidede aenhorige plaetfcj mitfgaders alle Commercie op de felve, metexclufie van alle andere Nacien , en purticulierlijck van de E»- geÌ/ciìe, Sweden, ende Deenen ; hebben na rijpe delibe- ratie,onde na leilure van de yoorfchrevé Remonftran- tie ofteproteft, door den gemelten Heer Donming na- derhandt aen haer Ho. Mog. geexhibeert nevens feec- kere fijn naerdei· Memorie in dato den tTomtighften Augufti oude Itijl daer aen volgende, oock haeralvoo- rens hebbende laten dienen vande antwoorde door den voornoemden Engelfchen Agent Stlw'^n, op 'tvoorfchreve proteft den veertiende^Jmij voornoemt gegeven, en aen den voornoemden Direàeur Gene- rael Wi^ew^er^A gedaen infinueren, goefghevonden den gemelten Heer Envoyé Downing op de voorfz» fijne gedane klachten mits deièn tot antwoorde toe te voegen, dat haer Ho. Mog. nieC fonder bevreemdinge voorgekomen is, datmen van de zyde van Engelandc als nu naer het verloop van jaer en dagh eenige dolean- tien in brenght over een fimpel gefchrifte, naer dat be- kent ende openbaer geworden is, dat de fubjedlen van fijne Majefteyt niet metgefchrifcenalleen, felfsallae- ge voor dato van het voorgeroerde proteft, maer oock naderhant met openbare ghewelt ehde hoftileaöien aen haer zyde (voor foo veel men uyt de beginfelen van hare compdrtementen van het eynde , ende het ooghperck van defêlVe im prefumeeren) hebben triachteii ei epdìuerenjiSttde oock foo veel in Juer was^ metter daèdt ter executie gelekt, e ven dat fel ve'twelc-
en O O R L O G Η 'tVier-én^'veérüghfle BoecL 11 ή
geprevenïeert werden, daer toe oock by defea gemelde j
Heer Downhigh eenige aenleydinge is gegevea by voor- _^
gaende Memorie vaii den jevmdtn May oude ftiiUeft- |
-ocr page 137-
iiS S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ghefchriftegetìreténdeerttewefen · alhoewelhaer Ho.
__ Mog. na examinatie van hec voorfchreve overgelever- de proteft, bevinden dat by de conclufie van dien daer toe felfs nier en wordt ghecontendeert ofte eenighe in- finuatie ghedaen, van dar de Engelfche Natie dc voor- fchreve gheheelc Kufte foude hebben in te ruymcn> ende alle TrafRck op defel ve te abandonneren, gelijck het contrarie van dien al in den Jare feflien honden een ènfenigh door defubjeaen van fijne Majefteyt is ghe- fchiedt, namentlijck als op den tionelfden Martij des felvenjaers drié kloecke Oorlogh Schepen ende ìtoìì Fregatten voerende de Vlagae van fijne Majefteyt, ge- komen zijnde voor Cabo Verde op de Kufte van Africa, den Capiteyn Holmes commanderende de voorfchreve Vloote, gefonden heeft drie Perfoncn van conditie aen Uendrkk Wiilemfi. cop, Commijs van de Geodtroy- cerde Weft-indifche Compagnie defer Landen iigh doenmael aldaer bevindende, weicke voorfchreve per- fonen uyt den name, ende door laft van den gemelten Capiteyn ende Commandeur Holmesden voornoem- den Commijs Cop aenghefeyt hebben, dat hy Holmes voornoemt, exprefleordre haddevandenhooch-ghe- dachten Koningh van Groot Brittanmen om aen allen, ende een yeder van wat Natie die oock mochten we- ien , bckendt te maecken, dat het recht om te varen ende te traffiqueren op dc Kufte van Africa i van Caio P'erde af tot Caho de ionne Efperartce toe, coinpeteerde aen fijn Majefteyt alleen, met (eclufie van alle andere Natiën, infinuerende dienvolgende de voornoemde Commijs Cop, dat hy de faeckcn daer na foude hebben tefchickcn, dat binnen κ^/ofte y^w» maenden ten langhften de voorfz. Kufte by de Nederlanders mach- te wefen ontruymt, gelijck allehetfelveaenhoogbft- gedaghte fijne Majefteyt aenftonts na ontfangen adver- tentie hier te Lande foobyMifti ve in dato den Λί^/ίβ tìcintighpen]\x\\\ des voorfchreven Jaers als door mon- de van del ■leeren Extraordinaris Ambafladeurs van defen Staet doenmaels in Engelandt wefende, in 't lan- ge endebreede is gereprefenteert, macr ghelijck die van de gemelte Gcodbroyeerdr Weft-Indifche Com- pagnie defer Landen haer door de voorfz. infinuatie van den gemelten Capiteyn Holmes, alhoewel defelvc t'eenema^lendecompletelijck, jae felver in ftercker termen was vervattende even het felve 't welck den ge- melten Heer Extraordinaris En voyé teghenwoardigh den voornoemden Diredleur Generael Vakkenburgh
ghelieft te laft te leggen
en veel min metter daedtuytghelaeten hebben om de
geenfints bevo^t gevonden, It uytghelaeten hebben om de Engelfchen in de voorfz, Geweften vyantlijck aen te
taftiénj hare Forten in te nemen, hare Schepen te vero- veren , ende voorts allerhande hoftileatìicnteghens haer in 't werck te ftellen,oock onaengefien den felven Capiteyn Ho/wfi noch daer en boven het Fort S.Aa. <i?r/« ende andere Plaetfen op de Riviere àe Gambia, defen Staet ende die van de felve Geodroyeerde Weft- Indifche Compagnie defer Landen vyantlijck afgeno- men hadden, hebbendealleenlijck het voorfz. ghepaf- feerde aen haer Ho. Mog. ende door middel van de- fel ve aen den hooch-gemelten Koningh ghereprefen' teert, met verfoeck vandifadveu ende behoorlijcke voorfieninghej ten cynde foodanige denuntiatieende infinuatie metgheennadruck ende feytelijck gevolgh mochte werden bekrachtight, ghelijck dan oock fij ne Majefteyt de goetheyt gehad, ende de rechtvaerdigheyt gebruyckt heeft van de voorfz. aftie in efFedte te difad- voueren, endeby Miffive van dato den veertiende» Au- gufti oude ftijl, uytdruckelijck te beloven, dat byde lelve fodanigen ordre geftelt, ende die voorfieninghe gedaen foude werden, ten eynde de voorfz. faecke niet en quame te hebben eenigh gevolgh, ^t wclck aen de ghemelte Weft-Indifche Compagnie defer Landen cenigh nadeel foude toebrengen, fonder dat nochtans daer op de reftitutie van het voorfz. afghenomen Fort S, Andries is ghevolghc, onaengefien de iterative min- nelijcke ende niet te min ferieufe verfoecken ende in- terpellatien daer toe aen fij ne Majefteyt ghedaen ende '£ werck geftelt, foo konnen haer Ho.Mog. oock geen- fints verwachten, dat die vande voorfchreve. Royale Compagnie, door de voorfchreve remonftrantie ende |
proteftatie van den meergemelte Direcüeur Generael Valckenburgh, die het wederzijts gefuftineerde over het privatif recht tot de voorfchreve Kufte, ende toe alle Navigatie ende Commercie op de felve is ren- voyerende aen de kennifle ende determinatie van we- derzijts Heeren Superieuren, ende geenfints tot hec totael deflogement van de Engelfche in die Geweften is contenderende, in eenigher manieren foude willen employeren, tot verfchoninge van de adlen van hofti- liteyt, by haer op de Forten ende Schepen van defen Staet, ende vande voorfz. Geoótroyeerde Weft-Indi- fche Compagnie gepleecht, daer van hem Heere Ex- traordinaris Envoyé particuliere aenwyfinge is gedaen, by voorgaendc Refolutie ende antwoorde in dato den negenden Augufti loflieden, met de verificatien daer toe dienende, hem ten felven eynde foo nevens, als oock nae dato de voorfchreve antwoorde ter handen gheftelt, waeromme dan oock haer Ho. Mog. niet konnen verwachten dat hooghftgedachte fijne Maje- fteyt deghemelde fijne Subjctìen, in de voorfz. hare onrechtvaerdighe occupatien fai willen ftyven ofte patrocineren, maer ter contrarie aen haer Ho. Mog. ende de befchadighde Ingefetenen van defen Staet, fonder verder uytftel, doen hebben de reftitutie, re- paratie ende fatisfadie van fijne Majefteyt foo direfte- iijck, als door addres aen den ghemelten Heer Extra- ordinaris Envoyé Downing nu foo dick ende menigh-
mael verfocht, temeer, als hooghft - gedachte fijne Majefteyt uyt voorgaendc hare Ho. Mog. antwoor- den van datis refpedlive den vyfden Junij leftleden.
ende vijf en tviintighilen der voorleden maendt fai ghe- lieven te confidereren ende af te nemen hoe verre haer Ho. Mog. geeflogeert zijn van alle ghedachten om dc Subjeften van Sijne Majefteyt van de gantfche Kufte van Guinea, ende van alle traff"icque op de felve te willen verdry ven ende pri veren , ende voor foo veel den gemelten Heer Extraordinaris Envoyé mede ge- lieft te allegeren, dat in de voorfchreve Remonftran- tie ofte proteftatie van de gemelte Diredteur Generael Valckenburgh, fouden influeren eenige incivile termen chocquerende de voorgeroerde </r/> Natiën, te weten, de Engelfche», Sveden ende Deentn , foo verfoecken haer Ho.Mog. dat den felven Heere Extraordinaris En- voyé figh ghelieve te laten dienen van de voorfz. ant- woorde by den voorgeroerden Agent Selsyn, op de voorfz. Remonftrantie ende proteftatie aen den meer- gemelten Direfteur Generael Valckenburgh ghegeven, ende houden haer Ho. Mog. haer verfecclcert dat fijne Majefteyt de felve antwoorde examinerende, figh vol- komentlijckovertuycht fai vinden, dat haer Ho.Mog. veel meerder ftoffe ende reden foude hebben om over de ingredienten.van de felve antwoorde, foo ten aen- fien van de materie, als ten aenfien vande aenftoote- lijcke ende infoiente termen daer inne ghvbruyckt, te doleren, ende r^aratie te verfoecken, dan die vande voorfz. Royale Compagnie ghehadt hebben, om over de voorfz. remonftrantie ende proteftatie van den meergemelten Diredleur Generael Valckenburgh aen fijne Majefteyt ende door middel van de felve aen haer Ho. Mog. klachtigh te vallen ; Aldus gedaen ende ge- arrefteert ter Vergaderinge vande hooch-gemelte Sta- ten Generael in den Hage den achtflen Odtober/i^iro hondert vier en feiiigh. Was geparapheert H. Gockingsj Onderftont ter Ordonnantie van de felve, gheteeckeni N. Rnyfch.
Memorie van den Heere Extraordinaris Envo- ycDowning, daerbyblijckt, datfijnE.figh volkomentlijckvoldaen ende vernocght ge- houden heeft met de Procedueren tegnens fc- kere Perfoonen geintenteert over bet am- placken van feecker Biljet.
[G ] Τ E fiulfiffi^ Enveyi extreord. ie faMajeSt - i ,i tres-iacriedelagrandeBretagHe,é-c,eftatUimr iourdhuy avtrty de itnnt main tt qui efidi pint
trdaa* |
-ocr page 138-
|
riiÓA. orimnè par U Cour d Hoümde. potir repàrer & mettre a _ couvert l'hmtneur du Royfan Maijire. a l'efg^rddu grand " g^rQ„t&iudignité defuispeucommisenversluy, far les papiers qu'oa avoit affiches en (es pais cantre fon Alteβe Royale, fio Frere tmique, é" fue ladtte Cour a ampHfiée la proclamation depuis ^eupubliée en cetteplace touchant ladtte affaire , é' commandé juePaffichemeuti^publica- tiou d'icelle Joit non Jeulement faide tcy, mais au0 ea toHtes les autres Villes d'Hollande , ou ceslibelles infames vnt eflé afficbés ^ particuherement a Dordrecht, Amfter- dam & Rotterdam, d'avantage qu^outre Ie chafliment' desja faste au Procureur de la Haye, elle a auffiorionnée Proces cantre ceux qui l'avoient ajfkhés a Dordrecht t Am- fier dam é" Rott erdarn.
Ledit Envoyé extraordinaire declare au nom ^par or- drc du Roy fin Matfire i que la fatisfailion fufdite efl aireahle a fa Ma]efle', pour autant qui touche la Province d'HoUande, atteniavt que ladite Proclamation ainfi em- plifiée foitpubliée ; Et require qu'ilplaifea leurs Seigneu- ries de donner ordre que la SentencepronoHcee cantre le- dit Procureur de la Haye foit remife, ér qu'on ne procédé plus contre ceux qui ontpubliés lefdits papiers a Dordrecht, Atnfierdam, ^ Rotterdam, ou en aucun autrepart d'Hol- lande.
De furplus ledit Envoyé extraordinaire, en fuitte de fes ordres. demanie f(avoir, ce qu'on a fait en Zelande lontre ceux qui ont efie l'Autkeurs dejdits Liitüès, ^ qui ne lespuhlieroyent feulement la, mais les ont auffi En- •voye's en la Province d'HoUande, φ· par einfibienplus toulpables que ceux d'Hoüande ', FaiiialaHayece ly d'A· wil IÌÓ4. S, Angl, Signé
G. Do wning.
£G] Γ E foubflgné Envoyé. extraordinaire de fa Ma· J i jeftè tres ficrée de laGrandeBretagne^
ayant examiné les pieces qui luy ont eflélivré hier par l'Agent de Heyde > touchant ce qu'on a fait enZe- lande pour hs Libelles infames depuis peu afficez contre fin Altere Royale Ie Due de Jorq, ié" les ayant confiderò é" compare avec fes ordres ^ inflruSiions touchant eet affaire, declare que ee qui a efiè fait efl fatisfaBoireauRoyfon Maifire, defirant en fin jtom que les Sentemes prononcèes contre les Autheurs defdits LibeUes lèr (ontre Ie Procureur qui les affichoient en Zelande foyent revot^uèes : FaiEt a la Hayece ifMay\6Gif.fiil.vet, Signe'
G, Do wning.
DEn Onderghefchreven extraordinaris Envoyé van fijn Alder - Heylighfte Majefteyc van Groot Brittannien > &c zijnde van daegh van goeder handt bericht, wat vorders by het Hof van Hollandt is gheiaft 1 om te repareren d'eere van den Koningh fijn Mcefter> ten acnfien van 't groot af- front ende onwaerdigheyc onlanghs tegens hem be- gaen doorfeeckere Bil letten, die men in defe Landen hadt gheaffigeert teghens fijn Coninckiijcke Hoog- heyt, fijn eenige Broeder , ende dat het voorfz Hof alhier de onlanghs gepubliceerde Proclamatie, raec- kende't voorfz wcrck heeft verbreydt, endegelafl:> dat d'afExie ende publicatie van't.felve niet Sleen- lijck hier gedacn werde, maeroock in alle de andere Steden van Hollandt j alwaer die infame Billetten fijn aengeplackt ghewccft , infonderheydt tot Dor- drecht , Amfierdam, ende Rotterdam ; Hoewel niet tegenftaende de ftraffe aireede gedaen aen den Pro- cureur van àznlìaegh, foo heeft fy oock gekft te pro^ cederen tegensdie het felvc tot Dordreght j Amfierdtm ende aen-geplackt hadden.
Den voornoemden extraordinaris Esw^ffverklaert in de naem, ende door lail van den Coningh fijn Meeller dat de hoven-gemelde làtisfadìie fijn Maje- fteyt aengenaem is , voor foo veel de Provincie van Hollafidt aengaet, afwaghtende dat de voorfz Pro- clamatie alfoo werde ghepubliceertj Ende verfoeckt dat hacr Hoogh Mog. ghelieven te belaften , dat de geproDuncieetde Sententie tegens den voorfchreven Procureur van den Hage werde gheremitteert, en- de dat men niet vorder procedere teghens die de fel- ve Papieren tot Dordreght3 Amfierdam, ende Rot~ ■ terdam, of in eenige andere Plaets van Hollandt ful- Icn gepubliceert hebben. |
Den Ondergefchreven extraordinaris Envoyé ver- ibeckt wijders te weten , wjt men in Zeelandt ghe- dacn heeft tegens die d'Autheurs fyn gewceit van de voorfchreve Libellen, ende die de fclve riet alleen aldaer fouden hebben ghepubliceert, maer hebbea de felve' oock ghefonden in de Provincie van Hol- landt , ende dienvolghende fchuldiger als die van Hollandt.
Ghedaen in den Hage den v'^fthienden April fefite» hondett vier en feSiigh. Üt, Ang.
Geteeckent
G. Do wni ng,
DEn Onderghefchreven extraordinaris Envoyé van lijn Alder-heylighfteMajefteytvan Grooc Brittannien j &c. ghe-examineert hebbende de ftuckcD, die hem gifteren door den Agent de Heyde over ghelevert zijn , noopcnde 't geen men in Zte~ landt aengaende de onlanghsgeafBgeerde infame Li- bellen tegens fijn KoninghlijckeHoogheytden Her- togh van forck gedaen hecfc endedeftlvegeconfide- reert, ende met fijn laft ende Inftrudien raeckendc die faeck overwogen hebbende, verklaertdat'tgee- ne gedaen is den Koningh fijn Meefter voldaen heefr^ uyt deflelfs naem wenfchende dat de ghcpronuncieer- de Sententten tegens d'Autheuren van de voornoem- de Libellen, ende teghens den Procureur die de fel- ve hebben aen gheplackt in Zeelandt, werden ghe- revoceert.
Gedaen in den liigc^άeaw.er40nl·Λa.yfeβh^e»h6n·> dert vier en fefiigh. St. Ret.
Geteeckent
G. Do wning.
Refolutk van de Raden ter Admiraliteyt tot Am» fier dam , daer by hUjckt dat het Schip ghe- naemt dc Handmeid, ftlfs fonder betalinghé van eenigh bergh-loon aen de Éjgenaersisghert-^ fiituem.
Extraft uyt dc^ Notulen van de Befoignes van 't Collegie ter Admiraliteyt, reL derende binnen Amfterdam,
Dmgfdagb den\i]iùàmàcxijuly 166^.
[Η] TS gelefen de hier nevensgaende geannexeerde X Requefteenbygeleydcftucken, overgeleyc by Hendrick ende Cerei Gerard , raiti^ders Robbert i/jf/r. Kooplieden hier ter Stede, reclaman-i ten van het Schip de Hd«i/wii</j als laft ende procu- ratie hebbende van de £ygenaers ende Inladers ia Engelandt woonachtigh > zijnde het felve door dea Schout by Nacht ÏVow/», de voorledene Winter uys handen vande AlgierfcheRooversgelibereert, ende alhier ter Stede pp gefonden > oock een ghedeelte van de ladinge door den Vendu«Mecfter Deh op ordre van defen Rade > publijcquelijck aen de meeftbie- dende verkocht j om van bederfbewaert te worden» ten behoeve van de geene die daer aen gherechtight fouden mogen wefen, verfocckende de voorfchreve Reclamanten om redenen by haer in de voornoem- de Requefte ge-enarreert j dat het voorfchreve Schip ende Goederen, aen hun wederom gcreftitucert mo- ge worden j waer opgedelibercert , endeinachcinge ghenomen wefende het gerapporteerde van de Hee^ ren Gedeputeerden defes Collegie, laecft wederge- kecic uyt 's Graven-hage > noopcnde de intentie s
tnde
en OORLOGH 'tVier-en'-'veertighfie BoecL 11 ρ |
-ocr page 139-
SAKE Ν van -S Τ A E Τ
|
ΐδίΪΑ. incliòatiè van de Ho. Mög. Heeren Scàtcn Ge- > - neraei, omtrent degelegcntheydtvaDhetvoorfchre- ve Schip ende ingcladene Goederen, alle in Enge- landt te huys bchoorende, als breeder te fien by de voorfchreve ftucken de Requeite annex, endedaer op gehocjrc zijnde de confiaeratien van de Heer Ad- vocaet Ïijcael dcfes Collegy, is otn goedc redenen , ende vertrouwen van diergclijcke bejcgeninghe ten oplichte van de Ingefetenen dcfer Landen , in fooda- nige occafiein Engelandt te fullen ontfangen , goedt gevonden , ende gerelolveert, het vüorfe Schip eude ingeladene Goederen of hetprovenu van dien , voor foo veel de felve verkocht fijn buytm forme van pro- ces , aen de voorfi reckmantie ten behoeve van de Eygenaers ende Gcintcreffeerden > (onder betalinge Vdn eenigh bergh-loon te reflitueren, mits betalen- de alleen de onkoften in het op-bren'jen , bewaecken, ende bewaren, als andcrlints gevallen, tot taxatie, ende moderatie van dcfen Rude in cas van difficulteyt, daer naer den Ven;iu-Meeiter;dcfes Collegy, ende allen anderen dien het aengaen mach , hen fullen hebben te regu'eren, ende fai Èxtradt van defe Refolütie wor- den over geionden aen de hooghgemelte Heeren Sta- ten Generaci om de felve te konnen dienen , fuicks ende daer hare Ho. Mog, fullen bevinden te behoo- ren, Was geparapheert C. 't Hoe», Onderilont, naer Collatie bevonden te accoirderen,
Geteeckent
H.deWtldt.
■ . -. λ: ■
L tj0, vttn fakm aett de Inge fttenen van de Kontnck- rijcktnEtìgchnàx., Schotlandt ende Yerlandt bj den Hoogm Raede t^fed^rt Jumj fefthien hondcrC
(έΆιφgetermmèeTtendeafgedaen. ; · -»
■ ■· -
[I] T^E faecke tü^iiiheniVillemLauwer voorhcm JLy feiven, ende aJs laft ende procuratie heb- bende van Thomas Lauwer bcydc woonende in Engelandt, eerft Impetrant in cas van anticipatie ende naergeappellccrden.
Contrfl.
De nacile Vrienden endë Erfgenamen eé tan 's Moederszijde V3n Nko/aès Lauwer Appellan- ten , de voorfchreve Appellanten al te famen zijn- de gheweeit Ingefetencti defer Landen , ghewoont hebbende lot Zirtckz^ee 3,in's Graven^hage , ende elders.
Geprofiuncieert den' vyfthienden]anyfeflhhn hov dert Jefligh, ende vcrltacn voorden Geappelleerdens die by de felve Sententie een fcerconfiderable en im- portanteerfFenis, foo in onroerende àls roeretide goe- deren geconfiftecrt hebbendé, foo in HeUandt ia Zetlandt gelegen is,geadjucecrt, ende d'Appellanten gecondemneert in dei boete van de lequeltc Civile ende van appel, mitigadcrs ia de koAc van de Pro- ceflc.l·; iv;: ·,
• iiWilletn Spang j Bedienaer des Goddelijcken Woorts tot Middtlburgh in Zeelanit . als cmjunéia Perjona aen ghenomen hebbende de Vooghdye vandc Kini- dercn van v/ïfieniFatritkSntge ■, in fijn leven FaiSoor vamde Schotfche Natie ter Veere y vervanghende Joris Stttge Oom Paternel van de vqorfchreve Kin- deren woonende in Schotlandt Imp^stranc in cas d'àppeUi I .rjft ■„ 'fUjüj· ■ . ^
■ ■ 1 · ■ r;·· ' ■■
jïj^ii.'jijiMiijrn : ,, ■· Contra· : " i- :,. .. . ■ •. ^(i^'c .. · ---rji.i 1
De Gurateurs overiden Boedel mn ThomasLmif- -woonende binnen de voorfchreve ^pidtVeere , aijnde ghewecft Ingeietenen van de Stade van der Veefe .. ende't recht van andefe Crediteuren van den Boedel 'van den iclven Limifden , alje mede in defe Lenden woonende > waer genomen,hebbende> Ge- |
Geprönuncieert ótTin)^enf»'mtigkfiea]\inyfefiiea lögA hondert fefligh, endedaer by tenieteghedaen'c νυη- nifle van den Gerechte der bcadt Veere ^ ende de koften
ienfeert.
lecke tuflchcn Willem Hotewart, Fïconte de Staf-
gecompe £en fai
fort Impetrant in cas de appel, contra tiius Gedaeghde in 't felve cas.
Ghepronuncieert den tineeen twintighfien Decem- ber feflhien hondertfèfitgh j is verftaen vour Gedaegh- de den voorfz Impetrant door üjn bediende, voor den ■Reghrer hebbende verklaert of doen verklaren, de fchuldt van den voorfz j"'»"'^deughdelijck ende op- recht te Zijn, ende dat hy oock behoordebetaeltte werden, doch mits de meublcGoedeiendervoorlz Staffort gemaeckt, ende daer uyt hy de voorfz beta- linge foude hebben moeten doen, hem door andere waeren t'oorbruyck ghemaeckt , fuftineerden fijne voorfz bedienden dat hy met de voori'z batalinge niet behoorde te werden gegraveert.
Gyfiert Ockcrifz oudt Ëurgcrmeefter totZiridzee voor hem feiven, ende als vervangende lohau Ockertjn^ Bailliuw der felverStede, enàelacobCromftrjenonùx. Schepen aldaer, zijnde geweeft Erfgenamen flato van 's Moeders Zyde van Nicolaes Lauwer Ge- gij feldens ende Excipientcn ,· ConuàU^illcmLsuwer foo voor hem fdven , als procuratie hebbende van Sir ThomasLauTfer^oontïi\it:ioiLouden, Impetrane endege-excipieerden.
Geprönuncieert den'feven en twintighflen']zT\\i'xn\ fefihien hondert een en fcfitgh > ende zyn il'Excipicnten- geordonneert, on vermindert haer geproponeerde ex- ceptie t'antwoordcD,
lames Bunce, als Erfgenacm van laynes Bunce fyn Vader ende Executeur van des felfs Teftament, im- petrant van Mandament van reformatie , contra P/tf- ter Baudaen Courten Gedaeghden.
Geprönuncieert den njter en Februarij
feflhien hondert een en feSiigh «ende den Impetrant ver- klaert by 't vonniffe van Middelburgh in queftie niet befwaèrt, cum {άηαύ" exper.fis.
Wiüiatn Lauwer, foo hy procedeert Impetrant van Gyielingeende Ge-excipieerden, contra lacohCro^- flrym voor hem /elven ende vervangende de naefte Vrienden ende Erfgenamen ab inteftato , van 's Moe- ders zyde Vin Nicolaes LauverGegyieXdens ende Ex-. cipienten.
Geprönuncieert den feflhiendenMmtfeSÏhienhon' dert een en feSligh , ende de exceptie gherejeàrcert, voorts de Gegij feldens ghecondemneert in de koftea van de gijiielinge , ende twee derde-parten van de koften van den proceiTe, ende is daer by tot voor- ëeeJ van de voorfchreve Impetrànten verftaen , dac de Goederen by Nicolats Lauwer aeo geilagen , warea vry van fidei commis, endedatdecoftuymen vanZi- Tickz.ee de Ingefetenen ordonnerende, een derde-part haerder Goederen te moeten laten aen de naefte Erf- genamen ab intestato, alleen difponerende over roe- rende Goederen, ende die binnen de Stad Zirick'zee gelegen waren. 1
Willem Gamer Impetrant, in cas van reformatie» contra Pieter BoUe 1 woonende tot VliJJinghea j ende Adriaen lolijt v/oonende tot Aitddelhrghj Gedaegh- dens, ; i' t
Ghepronuncieert den vierden Junìj/e^hien hondert een en feftigh t is te niette ghedaen de Sententie van den Raede Provinciael i ende de Gedaeghdens elck in folidum gecondemneert aen den Impetrant te ver- goeden, &c. :!
lan Danielfa Capiteyn van den Schepe genacmt de» Eduard, en lan van Londe» Impetrant Tan Mande- ment in cas de appel, mitfgader»ìerif Klercki en ^λ» , principale geinterelïeerdens
haer volgende voor-baer intereft contra Capiteyn; Lambert Bartelfi, ghccommandeert hebbende 't Fre- gat de Zeeujen Leeuw ; Everhard Gyfilmge Burgernaee- ller tot Vltffingen-, ende Conforten, Reeders van dea voorfziSchepe j mitfgaders Bewinthebbercn van de Geodroyeerde Weft.Indifche Compagnie met de felve gevoeght > Gedaeghdens. .
Gipror |
-ocr page 140-
en OORLOG V 'ur en Vesrüghfle Boeck. I Zl
|
../i GeDronundeert den aéthndtu February feftienbtis- " dnt ,i^enleflighcndcdaethytemette scd^cn, 'tvon-
niiTe van den Gerechte van in queftie, ende
delmpetrantenhareeyfch, endeconduiie tereerfter inilanciegedaen ende genomen gheadjudiceert, ende 2.vn de Impetranten daer by geic^udiceert twee m ventig cneeniialvekillen Suycker, diede voorfchreve 3«" VaniJfa. fuftineerde vry te hebben bedongen, foo wan- neerhv uyt Lhhnm naer Βηκ'Ι ( voor reeckeninghe van cenige Portugyfen ) zijnde gefeylt, ende van Erax.iJ we- derom komende gheladen met veele kiften Suycker voor Portugyfen aldaer verkocht j ende naer Lisienin ehcdeftineert, doordevoorfc Lambirdt Bmelfi.. in Zee was aengedaen, cn fidi overgegeven hadde, en hebben de voori chreve Impetranten by accoort voor de voorfz kiften Suyckergenoten, fuyver ontrent</«ƒƒ««( guldens.
RoWtrt j<«i/if>»SchotsKoopman, ter Veer in Zee- lant Impetrant van gyftlinge, contrade Heer Jeiaa Kien Gedeputeerden ter Vergaderinge van de Ho. Mo. ffceren Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den, gegyfelde.
Gepronuncieert den eirften Aprilfeflim hsnien twn en ftfligi ende den gcgyfelden gecondemneert gyielinge te houdentertijtende wijlen, &c.
SfflienhtiJenJriee» feft'gb Getrge Caytuw , hem feg- ghende by den prerogativen Hove van Enghelandt gheftelttezijntot adminiilratie overde ongeadmini- itreerde goederen van W/Wem in fyn leven woo-
nenóetotLüMdin, requirantende geexcipieerde, con- tra Jaccb Vergens Bewinthcbber van de Weft-Indifche Compagnie tot 3 gherequireerde endeexci-
pient.
'Gepronundeertden twulfden May ftflienbsndert drU infepigb,ende daer by de gepreponeerde exceptiegead- mitteert, alfoo den excipient de voorfz Ρ ergens een Bur-
gervanAmfterdamtereerfterfnftantievoorden Ho- gen Rade InHoIlant (ordinaria alken Rechters infee- ke van appel pofleifòiren ende Zee-iaecken ) ten peri- toire hadden geconvenieert.
hbm Koapi;nan tot Galloway in Trimt, Gedaeg- den in cas van anticipatie en appellant, contra Lieven jFkiij^ Λ Mwf Geappelleerde.
Geinterloqueert den een en twiniigbflen November fifiienhuderr drie enfeftigH ende daer by ander ieeckere Mithen afgedaen, de daufule vto inhibitie den Appel- lahtVerleent.
" StfUenhoniertvrerÈnfefiigh Meefler JindrieSvan Swaeiif-
tÀ^^iAàvocaeulsM ende procuratie hebbende ran M<»-^ri><rrf'Oró^-,aIiGroot-Moedèrvan's Moedersiy- de éndfe Vooghctóllé van C/f^i/r Impetrant," om- mi de ornémenten van den Proceffeabnte nemen, confra Tbumas Chffcher, mitfgaders de verdereEr&ena- men van Irtfii αί/ιίΓΐ?Γ Gedaeghdens. Ge|)rónundeert den v^den ApriJyiy?/<»Ww vitrea
fefligb,eaiyn djc· GeÖaègdensgheCondemneért d'òfne- rt eiiten Van de Pioceffe aen te ne ra en, niet tegenilaën- dé ÌM«r//'0)-(ie;=Móeder van de voorfz jinna C/,/cAfr'tfe-
Vmctsdefert hadde lat^'foopert.ende de voorfz Margareta d Ornej daer inne ni<ST bekent *as geweeft.
-[Piéter. Goitbals Góopman tót'Amiierdam Impe- trmtj contrar ende Cbm-Us Getardts, als aft ^e/jwc^tichebbendèvan Richard Fmb Gedaegh-;
- è^pronimcièert deh «« » dertìghàià MeyfiHenh^ ^i^htenfepigbi tndk^ den Iihperrant' Verklaert niet i^tcondemnatie in :de boetèn ende kb-'
V··'·'^ .'..OTjJib ïi 1'' J!- · ' .'■.■.
^ den Hove νm B&Uam, « .. Zetlmtyen ftrieflant af^edaen, federt de -jh^rfleitìtige^anaKarddetwedetn^
en Trlanf,
[■I3. jTkEWeduwaenErfgenamen vìXiUfias Br*éei n-^Is-^^ri:. Cbopman tot Ur/m^i» in E^ghe- V Deel. |
landt, naderhandtgewoont hebbende ter Vtere, Impe- trant in rau adie, &c. contra Ctrnelis de Grane Gedaegh- de.
Is op den «n en iwintigbflen December feflie» hindert ten en fefiigb Sententie gepronuncieert tot voordeel van den Impetrant.
IfabelUïenften EyCTcherfTeinrau adlie , contra Ïieter Steetibuyfen ende Evert vm Dupen Verweerders.
In Septemherfefiitnbandtrt tiueierifejligb , Provifionele Sententie ghepronuntieert op den viir en twmtighfien O&oherfiftienhcndertdrieenfifligbyis daerinne Senten- tie ten principale ghegeven, beyde tot voordeel vandc EyiTcherffe; waerby de voorfchreve Vcrweerdersfijh gecondemneert, als Borge gebleven zijnde voor eenen Jdam Mafcn Engelsman, gewoont hebbende tot TLochdliy aendenEffcherfferste moeten voldoen'tgunt defel- veMafin in denjaere Jefiienhmdtrtfevenenvifftigb had- de ontfangen over een erfiènilTe ghevallen inden Jare fe^ienbondert vijf en veertigb , daer naer de Eflcherflè eerftein den Jare fepienbmdert fifligb begon te verne- men.
leban Meuren Coopman tot G/afitu,EylTcher in cas van indemniteyt, contra iyic^Ci^^w Coopman tot Jmfter- d«m Verweerder.
Waer inne eerft d'exceptie by den Verweerder ghe- proponeert is gherejetìeert, endein Junio frftienbon- derfvier enfefiigb definitive condemnatie ghegaen tot lafte van den verweerder; De faecke is eerft in het begin vzndenjarefeflienhindert vieretifefligb ofteinhot laet'- ile van December feJlienhnnJert drieën fefiigb begon- nen.
GuilUaume van de Voert Coopman tot ^mflerdam , als procuratie hebbende van H'iUim Ryder Coopman tot licAflinEngelantgedaeghdeinrelief d'appel, contra. Laurentio Metti mede wonende tot AmfterJam , als fpeci- alelaft ende procuratie hebbende vaö Stepban» Amnny Coopman tot Antwerpen.
Is de felve faecke afghedaen den een en twintigften T)e- cemberfeflienhondertdrieinfeftigh totvoprdeelvande Impetrant relief d'appcl, endeby den gedaegdeen fuccunabentalsgheoordeelthebbende daer by te wefen niet befwaert, naer voorgaende advijs van Rechts- geleerden geacquiefeert.
Dit fyn faecken diemen heeft konnen naefpucrcn djit by den Hove op de voorfchreve tyden afghedaen 2,ijn, enwerdender noch dickwils by uyttinge van advJjfen afgedaen, diemen foo niet en kan opfoecken, en wert niet gelooft datter twee Eneelfche faecken fuHen kon- nen aenghewefen werden die in ftaete van wyfen 2,ijn> ende gefolliciteert werden.
Miffive van de Staten Generaci, aen dé Köi ninghvan Groot Brsttannieriy waerby blijckt dat haer Ho, Mog. al in den jare fiflienhmdert een en fefliglb aen fijn Ma- jefteytgeklaegt hebben over de feytdijc- ke proceduren doenmaels by Capkeyn Homesio^ de Kufte van Africa geplèegc.
SlitE.
[K] τ EsDiredleursdela Compagnie des Indes Oc- JL' cidentales eft ablie en ces Provinces fous noftre adveu & privilege » nous ont repreienté que Ie iijour de Mars dernier trois grands Vaifleaux &deux Fregates, portans Ie pavillon d'Angleterre, ayant moii- illél'anchreàlaRadede Cabo Verde, furia coftéd'A- frique Ie Sieur Hums, commandant cette Fiottie, auroitEnvoyé troisperfonnesde conditionsa Henry Willems Cop j Gommis en ces quartieri là pour là mef- itie Compirne, léquel fe trouvoit a lors a la mefme Rà- de dans un VaiflèauMarchand, &luy auroit fait dire ' qu'ilavoitordrè expres de voflre Majeftéde faire en- ' tendreatouteslbrtesdeperfonnes; dequelqueNatiofi qu'ellesfuflènt, que Ie droit de Navigerfur Ia cofté d'Afrique , de puis Cabo Verde jufques au Cap de Benne Efperanee, Scd'v «afigtier, appartenoita % voftre |
-ocr page 141-
|
l66if. voftreMajeftéfeule, arexclufiondetouslesautresj&
__ainfyque Ie Gommis auroita diipofer les affaires , en
ibrte que dans cinq,fix, ou fepc mois ou plus il eull a def logef , &a abandonner cene corte , que mefmel'un des trois Envoyésauroit dit au Commis,que cependant ilsferoyent un Voyage furia Riviere de Gambia , & qu'en effedt, ces cinq Navires ayant pris cette route, fe ieroient faifis de 1'iile de Boa Vilta,aurrement nommée riilcauxChiens, fituéeatroislieüésau deflousde celle de S. André, & plus bas de quelques autres places poffe- dées par Ia Compag. ou ils ont fait un fort, par le moyen duquel ils embarailènt & etnpefchent la Navigation de cette riviere,en fuite de la declaration duCommandeur delaFlottCjfaiteàunVailTeauMarchandFrancoiSjqu'il nelapermettroitaquique ce foit , tantqu'il lepour- roit empefcher. Nous ne faifons point de difficulté,Sire de faire Ie redt dece qui s'y eli paiTé tout du long, parce que nous ne doutons point, quevoftre Maj erte ne foit pas moins furprife,que nous fommes«lkinués d'un pro- cede lì irregu ier, & fi contraire au droicft des gens. Les habitants de ces Provinces font enpoilèflìonpaiiiblc , depuisla premiere fondation de la Compagnie, de plu- fieurs placesfur la colle d'Afrique, dontils ont conquis une partie fur les ennemis ouverts&declare de cetEftat; & vosfujets, Sire, les y viennent troubler,6cpretendent lesencha(rer,pourfe mettreenlapoireflìoin,fans aucun droidny tiltre; Nous ne craignons point de dire, que nous ne pou vons pas nous perliiaderjque ce foit l'inten- tiondevollreMajefté, depermettreafesfujcts, bien loin de leur commander d'en ufer de la forte avec ceux, qui ont l'avantage, non feulenient d'avoir vefcu dans u- ne alliance fort ertroite avec Γ A ngleterre depuis la naif- iance deRepublique, maisauffid'avoirdesaufleuran- ces toutes particulieres del'amitié &de l'affedtionde . voftre Majefténous ne pouvons pas nous imaginer, que voitreMajeflé, fe porteauneciofequin'apointd'ex- emple j & qui eft direétement contraire au droifl: efta- bly chj confentement de tous les peuples.Ceft pourquoy nous croyons luy pouvoir porter nos plaintes,& luy de- mander reparation d'un attentar de cette nature , faid par quelques uns de fes fuj ets, contre la raiiòn & la j ufti- ce, lapriantdevouloir coniiderer, que nous parlons pour la coniervation d'un droit, qui nous eil acquis & a nosfujets, a tres bontiltre,&pour]apo(lèlIìòndeplu- fieursplace^quinenous peut pas eibe diφutèe , non plusquelalibertèduCommerce, que[nousavonsdesja iiir certe cotte la, & que Dieu, la nature & le droit des gens nouspermettent d'eftablir par tout ailleurs, ou nous le pourrons faire, fansvoiler lemefmedroiftfur lequelsnous nousfondons. Etainfynous ne doutons point, que voftre Maj erte ne nous rende la lurtice, que nous luy demandons, &qu'elle ne faffe des defenfes tres expreiles & tres-rigoureufes afes fuj ets, de quelqu e condition ou qualité qu'ils puiffent eftrc,de troubler les nortresen leur Navigation & Commerce, &encore moins en la poflèffion paifible du droit qu'ils ont pre- fentementen celle du Commerce & de la Navigation fur la cofté d'Afrique, dont ilsjouiffent depùisplufieurs annécs ; Nos Ambafladeurs extraordiaares, qui font prelèntement aupres de voftre Maj erte, ont ordre ex- près d'en fàire initance,&nous l'en prions treaffediuen- fement, nous aflcurans que la lufti ce de noftre priere ne fera pasfans efficace aupres d'un Roy , quinevoudroit regner que par elle , & dans cette aifeurance nous con- tinuonsnos voeux, ce qu'ilplaifeaDieu.
SIRE-,
• ■ !
AFfermij· la Couronne & le fceptre de voftre Maje- rtè, &]uy faire goufter les fruidts de la lurtice, & delapietèfur laquellefon throne doit eftre fendè pour elle & pour làporterite a jamais , ala Hayeen Hollande le ζ8 luiUct 1661. eftoit paraphe N. I. Alulert , vt. plus bas de voftre Majertè les bien huriiblesServiteurs , lesEftatsGenerauxdes Provin- ces Unies des Pais Bas , par Ordonnancc d'iceux. Signe . iiKj ■· . , ■ ■ ;.
N. Rurscit. Γ : ■ ' α,:j |
SIRE,
DEBewinthebberenvande Wert-Indifche Com- "" pagnie in defe Provintien met onfe toertemming en Privilegie opgeregt, hebben ons vertoont hoe dat den 12. Maert laeitleden, drie Groote Scheepen en twee Fregatten voerende d'Engelfche Vlagge, haer an- ker aen Caie Ktrrfi op de Cuft van Africa gheworpcn hebbende, foude den Heer Uums Commandeur van dc voorfchreve Vloote drie Perfoonen van Conditie ghefonden hebben aen HendrUk^Willmfe CtpsCom- misaldaerweghensde voornoemde Compagnie, de- welcke figh doenmaels bevond op de felve reede in een Coopvaerder , ende foude hem hebben doen aenfeggen dat hy exprefle laft van Syne Majerteyt had aen allerhande Peribonen te doen verrtaen , van wac Natiedefelve fouden itiogenfyn,dat'trechtvanNa- vigatie ende om te handelen op de Cuft van Africa van Cah Vtrdi of I tot aen de Caep de Btntii ifperance toe al- leenlijck aen U Majefteyt toequam , met exclufie van aUe andere, ende alfoo dat de Commis defaec- kenfoudehebbente difponeren in diervoeghen, dat hy hinnea-uyf, jh cfte /«wnMaenden , ofte meer vandaer foude hebben te verhuyfen , ende de voor- fchreve Cuft te verlaten; dat felfs eenvandedrie af- gefondene aen den Commis foudeghefeyd hebben, datfy onderwyl eenreys fouden doen op de Rivier de Gambia , ende dat die vyf fcheepen ineffed: den voorfchreve wegh nemende haer fouden meerter ghemaeckt hebben van't Eylandt Boavirta , anders genaemt't Honden Eyland, gelegen drie mylen on- der dat van St. Andrits en beneden eenige andpre Plaet- fen de Compagnie toebehoorende, alwaer fy een Fort gebout hebben door 'twelcke fy ambaraiferen en belet- ten de navigatie vande voorfz Rivier,in gevolge vandc. verklaringe vanden Com mandeur vande Vlote gedaea aen een Franfche Coopvaerder, dat hy 't felvc aennier mantterWereltfouden Permitteren ,iblanghy heC foudekonneniieletten. Wy makengheenfwarigheyC SIR E, 't relaes in 't breede te doen van al 'tgene voor- gevallen is ,a]fowy niettwijffelen ,oftUMajefteytfd niet minder gefurprenneert lynals wy verwondert Ijn over foodane irreguliere Proceduyren , ende ioo feerteghenshet reghtder Volckeren.
De Inwoondersvandeefc Provintien fyn inVree- dighe Poilèffie gheweeft feedertde eerfte op kom- fte van de Compagnie van yerfcheyden Plaetfen op de Cufte van Africa gheleghen , van de welcke fy een ghcdeelte op de openbaerc ende, ghedeclarcerde Vyanden van den Staet hebbea rerlffeeghen ; ende U L. Onderdaenen , S i r κ , komen haer in 't befit Troublceren , ende Pre- tendeeren de onfe daer uyt te verjaeghen , oia haer in Poffeflie te ftellen , fonder eenjgh reght nogh Titul. Wy yreefen niet te fegghen , dat wy ons jiiet konnen ferfuadeeren , dattet fy de mceninghe van U Majefteydt aen baer Onder-^ daenen te Permitteeren , feer verre van de fel- ve te commandeeren foodaenigh te handelen die gheene , de welcke niet a leen 't voordeel hebben vaa in een feer naeuwe, Verbinteniffemet Engelandt gheleeft te hebben reedert de opkom- rte van de Republijcque , maer oqck de Partij-, culiere verfeeckeringhen ende Protertatien vaa acj Vriendtfchap ende gheneghentheyt van U Maje-. fteyt i wy konnen ons niet inbeelden dat U Ma- jerteyt fai willen treeden tot een fa^ke , welcke,, gheen weergae heeft , ende de welcke direde-; lyck rtryd teghens 't reght met het Confent van alle Volckeren opghereght ; 'T is daerom dat wy oordeelen aen hem onfe klaghten te^moghen ke- ten toekomen , ende Reparatie"te'vc^ecken van^ een attentaet van foodaene natuyr , begaen door eenighe fyner Onderdanen teghens de reeden en ger reghtigheyd 5, Haer verfoeckende te willen Coiifide- reren dat wy Iprëeken voor de coilfervatie van een.règC 'twelk wy en onfeQnderdanen tot icergoedeTitd ven-/; kregea hebben,en voor'cbeflt vaav^cheydeplactlen,
daC |
-ocr page 142-
en OORLOG Vier en Vèsrtighfle Boeck. J
|
1 tif^l- dit oasnwcenkaAghedifputeprtwerden, gelijcà
' ^ de vJTheyt) vwde, Comnierpe , die^ wy alr^dp op die Gulle hebbes,·» ende 'tgheneGodt, dei^fapjyr,. ende-'t recht- derc Vpjcfceren onS;toeftaen, Qif^ al; daer 'tons irioghelijck fai fyn t'eftabilieren., fonder liet voorichiieYe, te violeren^ waerop wy ons, fon- deren; Endeai((ip.twijfièlén wy nietof υ Majefteyt falons'laêtélx tpgkomen deluftitie, die wy van hier verfoeckeiXj cnd? datfy een feer expres ende ftreiig Verbot fai laeteii u'y tgaen teeghens haere Onderdanen, van wat conditie of Qualitey t defelve foude mogen w^ fen, vao de opfe-i^t te Troubleren in haer Navigatie ende Commercie;, ende noch minder indevreédip Pofleiiievaji'trecht 'twekk fyjeghenwoordigh heb- ben in di,é vande Commercie , ende Navigatie op dé Ciift van Africa , waer van de felve feedert veele laeren 't genot hebben ghetròcken j Onfc Extraor- dinaris Amba0adeurs, de weicke figh jeghenwoor- digh by U Majefteyt bevinden :, hebben expreiTe laS daer. over. inftantien aen te wenden , endewy. bidden haer om 't ièlvc feer afFectueufelijck j piis veriecckerende. dat de lüftlde van ons verfoeck niet fonder efficacie fai fyn by een Coningìi., die niet dan door haer foude will^ regeren, en in die ver- féekeringe continueren wy oflfe Gebeden aen Godt op dat het hem foude moge gelieven
sire.,
De Croon-endefceptervan U Majefteytt'affermif- feren, ende haer doen fmaeken de Vruchten van deluftitie, en vande Godtvruchtigheyt, waer op haerCroon behoort gefondeert te fyn voor haer en voor haer nafaté in eeuwigheyt. Gedaeninden Hage in Hol- lantdenzS.IuIy i66i. wasgeparapheert B. I. Mulenvt. Onderftont U Maj eftey ts Ootmoedighe Dienaeren de Staten Generlei der Vereenigde Nederlantfe Provin- den, door Ordonnantie van defelve geteeckent ■
N-.RuYscü,
Memorie van dfen Heer, extraordiiiaris En- voyé j waö; hy verfeeckert dat opde l^ufte van jifaka , volgens d'ordre. van den Koningh fyn Mee- fter geea&yielijcfeli^yi kan gefchiet zy η, met belofte vao redres ende ftraiFe foo 't andere morite weftn.
[K] J E foubfigué Envoyé Exiraordinaire de fa Ma- j efté de la Grande Bretaigne, &c. trouvant que des bruiifts font: journellemnet publiés pour aliener les efprits & affeöions du peuple de ce Pais, du Roy fon Maiftre ( defquel il feidt tan a'Eflat ) foubs pretex tes & fondementsmaufibl^ , comme s'ilavoit desdeflêins d'incommoder & ruiner leur trafiqpe ξc commerce,^cc Et pour ce qui touche l'affaire dè Capo Verde,dor^t on a tantparlé,&dontonatirétantdccpnfequences &con- clufions,lcditEnvoyc extraordinaire.faia igavoir a leurs 6ei"neuries, que ces navires ^nglpifes, qui ^ont fur ces cofteslà ontdes ordresprecifes , nonfmlemtnt iinijiiirt fsinS de Mal , mt donner d'empcfibemept aax fubJeSs d'. ftì! Cf : OH i'aucnH atttris dis αηψ ^ Mei dtt Bty fttt Maiflrt , au contrairt ie tenìr toaie hntit (fmffindincé a- veceux Cf dele trnittfr evtc touttt forte d'omniet eivi- iitt , C) y» caicun d'eus s'a comporti autrimtnt de ioucte tu dt faià , qn'ii n'a pomS d'ordre , Ö qu'il fera el·»- piè Λ fon retour , puis que h IRoy fon Maitre eft tropee· nireitx de ■vtntloir par des injuflices ou vhltnceS, avààcer Ie traficq tf fts fuhjtüs , mais que Ie Roy fon Mai- 'ftre eft bien Marry , que leurc Seigneuries ont fi toft pris 1'ajarme., &le font donnè tant de trou- ble foubs de difcoijrs ^ paroles d'un Capitaine de 'Mer, & queonpouvoit y adjoufter.tant de credit contre un Roy d'Angleterre , ayant de 1'avo^bien
{>reuvé , ou pour Icmoins qu'il avoit efté alle^^éque edithommcavoitmonftrè^ordreduRoy,&famajéfté |
Refgrlptie van den Kpjainck yjiJJ^ „ Brittannien op haer Ho. Mog,. Μιίίρν^ van den acht enfwintighfien lulffeflien·^ hondert een enwaer by fyrie'Majefteyt improb^^ dé op de Kuft van
[K] yy-Auts & Puiflants Seigneurs, Noü bons amis, J3T allieificConfoederez, voftre lettre'düu'Siütl- let,& ce que Vós Ambairadcuiisestöï,ördlii6ii; resnousont eijfuitte reprefentèdu procédé idu'Capi- taine Homes, a qui nous avions donné Ie eomibaftdé- nient dc quelques VaiTeaux employés aui Cöffeè que, nousOiilimrad'avoir unfoin tres particuli^ de nous informer de ce qui s'eft paffe en toutö '«itt^^tìrc j &de mettre ordreacequ'ellen'aye poiht'de-iüiiodui puiflèfaire tortala Compagnie desindes OCGÌdehtài eftablie; en ces Provinces/ous voftre adveujSc-pnvilegfei nousfaifonstrop de cas de vöftr&amitié, ]^u?dvóir'ili intentió dek bleffer dans ce rencontre, éi nousfómtnès trop religieux obfervateurs du 'drói<a: des gétts böürlë violérjamais C'eft pourquoy nous vods prioÈs^öföi- re que hoftre deffein eft de vivfèen bonne intelllgeiice avec vous, & qu'il ne fe paflera rien.fousiiö^e' 'tóVéli qui puiffe demenrir 1' alliance^ que rious aVtój avec Vó^ fti-e Republicque, ainfi prions Hau'ts öc Puifleftts Sig- neurs,nos bons amis AUjés & confosderéZjqu^ii vòìiS att en lafainte & digue gardejfaiaaLondreis cei4;dfAöüft ï66i. voftre bieia bon amy Signeé.
Charles Rex.
tres-facré^^conjure tr^s-intoipnient leurs, ^cis par 1' ejqpèrienpiï jamais intérrótópu de Γ^πίΜ..
Β
lyn Majeiteyt van Ofoot bnttannietì, bevindende dat daeghèiicks geruchten werden vèiBirèy'f-emde verftandenen,genegentheden van 't Valck.vàotìE Ne- derl^den vafl d^n Cpning fyn Meelteï te vetvretoden ('dewelckehyfeer eftiméert) onder tlàùlJÌÌè'PrMex- tenendéfondamentenjgelijckofhyvoorhMfliièrTra- ficq ende Commercie te ruineren ende t'incp'njmode»· r^n &c, Ende belangende Caie Verde, m^r van,men foo veel gheiproocken heeft , en waei'uytmën föo Veel coiiféquentien ende condufien ghètróckiea 'he^ft, dp?t depyoprfz. Extraordinaris Envoje, w;eeten aen haer Heeriijckh^d/datd'Èngelfefchepenjdewélkcöm^^ die Cuften fyn, precife ordres hebben niét ■ alleen Van geen quaet te doen, ofte eenige hindering foctebfen- ghenaen d'onderdaenen van defe LandM, of^e.v^ eenig^e andere Vrienden ende GeaUieerde» vaii' dén Koning fyn Meefter , maer ter cpti^arie alle gqede Corrèfpondentie met haer te 0nderii0|i^den , ende'haer te handelen met alle Vriend^ha^;'cin- dé b.^eftheydt; ende indien yemandt van dè'ÌéJve fiphanflersmóndelingh, ofteinderdaetmöclité gKé- draegen hebben, dat het is fonder ordre,piid^ ds^t hy op Λη wederkomfte gheftraft worden, alfop'^eó itqningh fyn Meefter te gheneruéx is om dopr pngherephtigheden ende Violentie fyo handelffl- de Öndërdaenen tewillenvoortfetten : maerdat,iiéh Koningh fyn Meefter feer gherouwt heeft dat haer HeerUjckhedpn foo ras fyn gealarmeert gewééft, en haer foo feer ghetroubleert hebben over dè woorden ende difcourffen van een Zee Capitain, eridé datmen aen de felve foo veel gheloofs koft ghevèri te- ghens een Koiiingh van Enghelandt , alvporea hy felve ter deeghen bewcefen hadt , ófte dat hy ten minden ghèallegueert hadt dat den Vöorfchrë- veo mao cemgjie lafl: van den Kooingh hadt ghe- St ). tPopt, |
-ocr page 143-
|
ï'i^·
veifeeckerthaer noytg^nterrom- pèeF<|é'é3$mentic van 3è Vrieiitfchap vaa fyiié. Voor-
de gemene fntereften van de mérSéj'Nibuyrfchajpén^^ liefkàn fyn, of
'tgàea de'giienegentheaen vaneen Volck lùet een an- der foiide Kótìnen véfbinijen, dar fy hiet'foö lighte- lijckhaei'ghàoofkoniìén onderhouden of ghevenaen dinghetij d'virelckeniet dtónenalsom de quaet willi- gen té "^atiBceiren. Gcdaetì ih dèa He^iidèn 8. Au-
H0<%hetide Mogende Hèeren, Ónfegoede Vrien- dea,:Geallieerden j(ende Geconfedereorden U •l„firiefvan deri tubi tn tviintigb^in lùlyj ende't geen il'ÉicÈfàordinaris Ambaïïadeurs oris yervolghens gereprefenteert hebben\ raekende de proceduyxen van 4enCapitainHomis, aenwien wy het Commande- menc hadden gegeven van eenige fchepen die wy ghe- bruyckthebbenop de .Kuilen van Africa, fai ons ver- plichten om ons feer perticulierlijck 't informereii van 'tgeeneiiinüe gehele faecken voorgevallen is, omor- dre te ftelien dat fy geen ghevolch mochte hebben, de- welckefchadefoudekonnen toebrengen acn de Weft- Indifche Compagnie met u L. confent ende Privilegie ia defe Provinciën opgerecht ; Wy eftimeren te veel tf L. Vriendtfchap oifl gedachten te hebben gehadt de felve in defe voorval te krencken, ende wy obferveren al te religieufelijck het recht der volckeren, om de felve oyttcvioleren. Daerombiddenwy uL.tewillen ge- looveo datcaïs voornemen isin aUegoedeJmrelIigentie niet u L, te leven,en datter niets met onfe toe ftemming voorvallen fai, 'tgheende AHiancie die wy rhet u^L. Republicque gemaeckt hebben foude te cqrt doen. Paer .op bidden wyGodtHooghende Mogende Hee- ren onfe goede Vrienden ende G^lieeide > dathy u;L. hebben in fyn heylige ende waerde bewaeringh ; gege- ven tot Londen den. 14.. Augufty i(ii^..uwen welgoc- dcnVrieat Geteeckent
Charles Rex.
Verklaringe dat die van't Fort Sint Andries ftaer de Conine Uijcke Vlagghe fikdeghe- fihoten hebben Anno feftienhondert twee en feftigh, aen de Ambaffaàeurs van de Staten Generaelbehandigt, om daer mede . iejuflificeren'tinnmenvan't Fort Sint Andries
Tousles, Capitainesdcsnaviresdefa Ma- , jefté de la Grande Bretagne, lesfafteurs y eftants auily prefents, ont attefté Scfig- né leur atteftation chacun de fa main pro- pre Ie 8 Maïs 1
l>e quand on envoyoitune des petites fregat- V f tes de fa dite Maj eftè, pour monter dans la ri- viere de Gambia, & fe pourvoir de ce qui leur eftoitneceifaire : Ie Commandant duFortS.Andréfur l'Ifle fit tirer fon Canon fur lad ite fregate, aiìn qu'elle fe foufmitafes Commandements, comme fi toutela ri- viere leur appartenoit en proprieté, par un aflFrontin- fupportable fait a fadit Maiefté.
Deplus queceuxdudit Fort ont donné Confeilaux iiatifs,leurinfpiransuneaverfioncontre nous comme finousy venions pour leur oller Ia pofleilion de leurs lerres, & faire de femblablct outrages.
ALledefcheeps Capitaine[vaniyn Maj. van Groot Brittannien, de fkctoors aldaer oock teghenwoor- digh fynde hebben geattefteert ende getckent haer atteftatie yeder met haer eygenhant den 8. maert 1661.
Dat als men fond een varide kleyne fregatten van fyn Maj : voorfclireve om te Reviere de Gambia op te dim- men, ende haer te voorfien van 't geen fy noodigh had- den: dea Commandeur van't Fort YsnSt.4.ndriesop |
S Τ A ET
heii ËylanÏ deed fyn Canon loffe op't voornoemde Fre- gat , óm het felve onder fyn^ Commandement te bre^iw. gen, evenalsOfhaerdegeheele Rivier in eyghendom' toe quam, door een ònlij delij ck affront begaen teghens SijnMajefteyt. ''■ - , '' ■ «
• . Wij ders dat die van 't voorfchreve Fort de Inboome geraden hadden , de felve eenhaetinfpreeckendetè-' gensons,alsofwy daer^qiiamen om haer teftootenuyt' 't belet van haer Landen,' ende andere Ibod^ne outra- gien te plegen. ■ : .
i©at falnt«tt fcggeni ®itaUejSlieBoo?t>eaiienottB te 3ön om te ttetugfen/Dat tie iStaet baa^ geagg^effeert/
«Engelftljebe ïBolfDan yEfopusafleerben : Et in bene
iiummatosfingebantcaufas iraruriij enöe becl Isacetl
ban opinie / men öei)oo?öe öe faeifie ban Bona Efperan- ce enDe Bonavontura ( toaec op be tooo?tien Litem in-^ ceptam fagen )ice gebben gercbimeect met eenlg llbeca« ütept / enmenfoubemeteen tonnegoutsbeel Rebben gcbaen j {loehjel Dp alle becftanWge alfif et/ bifttofiii ge» fuflinèect en gefegt totect/bat be Cngelfcge actie ggeen twee ftuy vers toeccttoas/ enbatmenfe met geen twee fluy vers foube bJiUen affioopen; maec bie twee iluyvers fpn tóel tot een monftreufe fomme ban millioenen gei felommcn; betwlben battet feec opgeblafen öeeft ^et in^ toenbigU bupz banoneenfgöept noopenbeöetemplop ban ben ïgeec ^jtns van Orangie.
^ecobeepeninbe Middeiantfche Zee, becoojfaeci ten in befen tiibt bed glacgten/ biesÌ aen be J^oning ban ©?ftn(6ïöi6totect0efcD?eben :
ss;((f
ban Md 'tana
tsciiui eintvv taerpraï betnllM lantrm
SIRE.
Τ EsCorfairesde Barbarie ont porte leurs pirateries a un tel point d'iniblence,que la Mer Mediterranée n'eftant prefque plus navigable, noüs nous trouvós obli- ges de faire un Equipage extraordinaire de ΛλΑλ/Ά bons vaiflèaux de Guerre, pour la feureté de Ia navigatioa & dii commerce^noilre intention eft non feulemét detirer ia'raifon des exces & des violences, que ces gens ont fai- tes aux viflèaux appartenants a des habitants de ces Pro- vinces depuis Ie Traittéde PaixqueTonavoitikitavcc eux, mais aufly de les mettre en un Eilat, ou il leur ferz impofliblc d' en faire a Γ avenis. Pour ceteflëdl nous a- vonsreiolu d'entre tenir wn bon nombre de navirespen- dant quelques années en la Mer Mediterranée & prodie dela5 &a'autantquepourfaire fubfiftercesnaviresen ces quartiers efloij^és, & pour leur fburnirdetemps entemps les rafraüchilTements neceflaires, ils feront
?euteftréobligés de fe fervir des ports & havres que "olireMajeftéa fur ces coiles là, Nous Ia fupplions tm inflmmmt d'ordonner aux Gouverneurs & Vos Lieutenants en ces places de permettre a ceux qui com- manderontnos vaiflèaux l'entrée & fortie, & de leur laiiTerlalibertéd'yfejoumer, pouryprendre leurs re- fraifchements neceffaires,& particulierement queVoft. Majeftéfouffre qu'ilfefaflede la partde eet Eftat un Ma^afinaT««/in,devivres&demunitions, &que Ie·, Officiers de nos vaiffeaüx les defchargent, ferrent, raf-' fraifchiflènt & rechargent toutes les fois qu'ils en auront befoin, fansqu'ils foyent inquietés pour cela par les Gommis de ίΓΛίίί/ίΓΛ/Βί, ouqu'on leurfaflèpayer les droits J'mtrit & deftrtie, tant par ce que ce ne font pas de marchandifes, dont eet Ellat veuille faire fon profit, que par ce que nous pretendons emplwer ces munitions contre les Ennemis communs de Ia Chrellienté& coa- tre des pirates,que V. M. a intereft de perdre,aufly bien que nollreintention eild'ennettoyer Ia mer, en forte qu'il η enJoh flus parli a l'avtmr^ous ferions bien inflan- ce aufly a ce qu'il plufta Voilre Maj. d' armer un nom- bre devaifleaux & de galeres,proportionné a celuy, que nous ferons partir des que la faifon Ie pouvra permettre , mais nous confiderons, que V. M. n'a pas moins de iele pour Ie bien commü de la Clireftienté que ceux d'entre fcsglorieuxPrejleceflcvirs qui ons bien voulu en perfon-
aé
SAKEN van^
tööfltf^ü^gfyn aUertiè^ ighfte Màj.' veifeecfo icfedóor de noytgs^j |
-ocr page 144-
|
en OORLOG
//i ne faire la guerre aux i«fidiihs, & nous fcavons d'dUcurs ^ * qu'elle faitpuiffament armer , pour faire agir con- ó-eeuxavecd'autant plus de vigeur, qu'en eet aage fleuriflànt, & parmy tant de benediòHons, que Ie Ciel verfe fur la perfonne & fur Ie regne de Voftre Ma- ieftéelle ne peut concevoir quede grandes penfées , nyrien cntreprendre, quine foiedignéd'unprenüer Roy Chreftieni C'cft pourquoynous nous conten- terons defeconder , fous nollrepavillon , lesgrands defleins , que Voftre Maj. voudra former ibus Ie fienj & talcherons dedivertir fi bien les forces de ces pirates , que ceux qui commanderont voftre flotte n'auront pas beaucoup de peine a executer ce qu'ils voudrontentreprendre contrelesflottes oucontre les places des Corfaires. Nous ne doutons poinö que Dieu ne beniffe une oeuvre fi fainte, & qu'il ne couron- ne de toutes fortes de bonsfiiccés les generaux 4efleins, comme nous Ie prions,
SIR E, &c. A la Haye Ie 8 lanvicr 166^. sire.
ceffen hier naemaels meer te konnen doen. Tot dien eynde hebben wy gherefolveert een goet aen- tal Scheepen gheduyrende eenighe laeren indeMid- delantfche Zee enae daer omtrent te onderhouden, ende alfoo tot onderhoudt van de felve Scheepen in die afghèleghen quartieren , ende om haer van tijd tot tijd te fourneren de noodighe ververfinghen , de felve moghelijck ghenootiaeckt fullen konnen fyn haer vande Haevenen te dienen , de welcke u Majefteyt op die Cuften heeft i foo verfoecken wy haer feer inftantelijck aen alle de Gouverneurs en- de Commandeurs in de voorfchreve Plaetfen t'or- donneren dat de felve aen d' Opper-Hoofden van onfé Scheepen Permitteren den vryen inkomft ende uytvaert, ende voornamentlijck dat U Majefteyt ly- de datmen van weeghen den Staet tot Toulon een Magafyn bouwe tot Onderhout van vivres, en Am- munitien van Oorloghe , ende dat dOflScierenvan onfe Scheepen de felve ontladen, opfluyten, ver- verfdien, ende weder in laden , yeder malen iy de- felve van nooden fitllen hebben , fonder dat haer daer van eenigh onderfoeck foude ghedaen werden door de Commyfen van de Traitir Foraine , of dat men haer doe betalen het recht van in ende uytva- renfootenaenfien dat het gheen Coopmanfchappen fyn , waer van deefen Staet haer Profyt wil trecken, als ten aenfien dat wy Pretenderen de voorfchreve Munitiën te ghebruycken teghens de ghemeeneVy- anden van de Chriftenheyt , ende teghens Zeero- vers, de welcke U Majefteyts intereft is te verliefen foo wel als onfe intentie is de Zee van de felve tefuy- veren , op datmer hier naemaels niet meer van hoore φΓeecken. Wy fouden oock wel infifteren ten eynde t' u Majefteyt moght ghelieven een ge- tal Scheepen ende galeyen t' equiperen , 't welck gheproportioneert foude fyn aen 't ghetal , dat wy fullen laeten uytvaeren foo ras t' iaifoen fulcx El konnen toelaeten , maer wy confidereren dat U Majefteyt gheen minder yver heeft voor'tghemeen welvaren van Chriftenheyt als die onder lyne GIo- neufe Voorfaetcn , de welcke felfs Perfonelijckden |
Vier en Veerüghfte Boeck. I 2 j
Oorlogh wel hebben willen voeren teghens de ongheloovighe j ende wy verftaen van terfyden , dat Cy ftercfc doet armeren , om teghens de fel- ' ve met foo veel te meer kracht te agiffeeren , dat U Majefteyt in deefen florifanten Ouderdom, ende onder foo veel Zeegheninghen die den He- niel op haer Perfoon ende Regeringhe neerftortc niet dan groote ghedachtcn kan voortbrengen noch yets t'ondernemen 't gheen den eerften Coningh van de Chriftenheyt niet waerdigh fy : Daerom ift dat wy oijs fuUen contenteeren onder ons Pa- villon te fecondeeren de groote deflèyncn , de welcke U Maj. onder defynefal willen in 't werck ftellen , ende fullen tr^hten de force van die Zeerovers foodaenigh te diverteeren dat die , de welcke U Vloote fullen commandeeren niet veel gheweldts fullen hebben te ghebruycken om t'exe- cuteeren 'tgheenefy fuUen willen ondernemen te- ghens de Vlooten ofPlaetfen van die Roovers : wy wijfïèlenniet of Godt fai een foo Heyligh werck Zeeghenen ende kroonen met alle goede fuccef- fen die Generaele deffeynen , ghelijck wy hem bidden. Sire Actum inden Haeghc den 8. lanua- ry. idtfi]..
De Corfairen van Barbarien hebben haer Zee- Rooveryen tot een foodaenighen Trap van infokntien ghebraght , dat de Middellant- fche Zee onbruyckbaer gheworden fynde , wy ons verplicht vinde een Kxtraordinaris Equipagie van adtiitn goede Oorlogh-fchepen aen te ftellen tot feeckerheyc van de Navigatie , ende Commer- cie i Onfemenigh is niet alleen de reeden te tree-
ken van d'exceflën ende violentien door dieluyden λι · »... ...i-r u .. , κ
Khepleeghtaen Scheepen de onderdanen deferPro- befOibje tOt Algiers Ottt fiit UptblpDet» toatlW»
KnTS^^ federt hetTradaet vanVre- i»ti-fcDcpenengclbttotaf<omnoebanbeCB^^^ L^met h?er opghereght , maer oock om de felve f^ï^iJf tot eenStaet te\en|.en om noyt foodanighe ex. ! S^if^
^e^ftêcteucibantielEebftiifiBen Banbel ììetfos' ten oat& / bat aen be Conful^ een iaecltjtic (Ccattcment mocBttoojbenöBegetien / eöclijc&lipije €n0Delffiie gefcgfebe/ in plaetjS uan bc Confulaet^rtgayss cecgten; 'ctDcicb/ gaecfelfjS caecbenbe / i(tDtt»a$omtoe0e>= ftaentetoo;ben.
(Coctben enbe HSocen y aec ^laben op <èf)Ugatfeti notgonbetaeUsiinbegabben iatenpaffecen / Igem / eljjmebebe Douane, bagelgtbisireec mocpctijtbufelen ombetaifngBe banBaecpenntngben / toelcte&pntct 6onbe bolboen booj nianquement ban ccebf t enbe gelb. ^00 Bet bat be Cceüf teucjK / foo ban (©bligatten ban^labenaliï ban gBeleenbegelbe/ BemgBebient tottoeceertngBealjü noobigBtoad/ metmalbanbecett aengefpannen Babben om par force betaelt te 3ön / ofte ©em / 't toeltb be Douane n(et batlbe tonfenteten / tnbe €iebangen(0 te fmgten / ofte een oproec in be ^tab te maben/ en eenf ge ban ben iSaebt om te Djettgen j toaec obec omelie oniuften te beletten / üp begantfcBeDoua- ne gecefolbeect ij$/alle bej^cBfppecjiialbaec gele(l3t)n- be/enBaecbjagtotttfangenBebüenbe / Igembe ifclfc banbeontfangeneb^agt tot betalingBeban fobanigBe fcBulben/ albaec te laten / en l^em gecommanbeect be feloe ^tBf pper 0 ofte £{cbei;«i te afTtgnecen op Baet Itlog.iwaecobeifeecbefteaect ii$gel»ee(i omfuKj; te öoen / en t' eenemael gerefufeect/ fienbe Bet een feet: on» gBefonbeecbe faecbe b)aj$ / (Icjibenbe tegBensS alle cebee iBcliBeptenceputatiebanBaecigo. ll^og. Bebbenano becmael Bet felbe geretommanbeect. ^00 bont fig al» baec in Barbaryen en bpEteben fonbec biftcetie/benoot» faet6t en tegeni^ fijn gemoet ggebtoongBen/ om foobaes ntgBe impattunitept tegBensSBaeclgoogB HSogenbe te ggetjupt&en; j^ecfocBte betBalben fooDaentgBe ^ffignatien ten becfoetbe ban be StBippec0 / bp Baec iloogB HSogBenbe motgten bolbaen ïatt» ben.
lanuacfo alceebegerucBten ^gnbebanbieem» be toecbingBe/ goet ggebonbcn te becfoet&en ben iSaetban éStaeten/ bat Baec aenbe ^efpettibe <0oubecReucji en Commanbeucif ban be fcontiec plaetfen ban befett iStaet/ isilben aenftgj^bett en ojbonnecen/ batfe een toaeclenbe oogBe foube fttb» ben te Bouben en teggen te gaen / ten epnbe bat / contra:' ciebej^latcaten ban BetXanbt/ egeeneboecbingBen ban stilgBsiboUb tenbienlie ban uptgeemfcBe tentate» Biec tellanöe/ en toiecbe onbernomen ofte |
-ocr page 145-
|
1664. ïjan Zeeiandtaösjffcetijen opfietputlt
^ öec eiuipagiete0öenbe (^utc6etiti«ndne entwmtig- ftenalfoo / öat tteflöcnii bic ©joïjintteninbeboo?'' neemöe eiuipagie ban achtien<©o?l08|) #fi)epen/ mftrgabecjibebecbeeUngEiebeecbenaeebeen / foube toecbengetonfenteect/ onbec eicp^efTe tonbtttenocg^ tanüi / endeanders niet,Öat be bopiftDjebe jaiOOtt niet rnmi»». enfpubemogijen toetbengSebjupifet tot Jet boen ban Wi&eentaDe Convoyen , maceaW een©loote toanbegsi StemSi «WMien iStaet/ ombe TurckfcheSïobttiS allee toe* i»i«t((&e géflijtelQecbolggen / ooc6|^ace]^abenm«nbe ;i&ap(n ®«· te Befetten / naeüat öe «Sppetfjoofben oageUgemDept ban faetben foube oo;beeUn bat eaec be meeUe enbe Qi* boegtflijcbfte af&jeuc^ foube bonnen toecben toegi)c> tijatgt. ^atbienbolggenbebe onbollen totbe boo?^ ficg}ébe €Qu{pagiegeceQuiceect/ .fouben moeten tnec« ben gebonben / upt be caffè banj^et gj^emeene l^nbt / énbe baec toe na o;b2e ban De Jïtcgeirfnge gepetitioneeit be bóOjgeflagènfesmael hondert duyfentguldens, Of fO beel meec aljS baec toe bebonben foube toecben noobtg^ te toefen. €nbe tobberd ccflocie genomen jjjnbe op be cemonfltantiebanbemmiwliteptalbaec / obecftet gcoot becloop ban tiace mibbclen / meeftbecoo}faet6t booi be nonbetaiingeban be g()eb;ag6en confenten tot be faehen ban be ^ee/ aen gaec I^o. HSo. obecgegebett/ baec bpfp bechlacentot gcenebemin|ïec)ttcao?Don» nacisï oiqulpagie macfttigij te toefen / ten fp baec toe be nooDigöe penningen toerben becftftaft / enbe Uet boojfiöjebe acfitectoefen bolbasη : ^ji mebe bp alle be 5llebeng{)eoo?beelt be boo?f5 cemon^cantie toel gDe^ fonbeert te toefen / enbeboo?tjSgoetg6ebonbenen bec^ (laen/ om getbo^bere berloopbanbe^inanttenban be boo7ftg?ebe atbmicalitept / foo beel mogelilt6 / boo? te Ëomen / batbe felbej^aectot be gep?o)ecteecbe pagie nocg in 't ge^el/noc{) ten beele/foube becmoggen in te laten / onbec bmt p^etert ofte beloften get 00b fou^ bemoggen toefen / ten toaecebe boo}ft&7ebe fesmaei hondert duyfent gulben^ niet alleene toacen geconfen= mctenbetnbacengelbeglgefbunteect/maec ooc6 be l)oo}f5 aclitecflallen ofte een groot ggebeelte ban bfen / ipbebefectueufe ^jobfntfen effectibelgib betaelt : 3@ojbenbe be ï^eecen ojbinaciti «(Bebeputeecben ter 4EienecaUtept (tp befen ggelafi / aen gare i^o. |Igog« be toelgl^efonbeectgept enbe cetgtmatiggept ban befe ïSefoiutf e / met cebenen baec toe bienenbe / ecn^elptg tecepïefentecen/enbe tebecfoctëenbatbe boo^fclijebe befettaenfe ^jobtntienlip fevfeufeb^feben motgten toecben becfocQt enbeaengemaent üacegebjagenton^ fenten eenmael te toillen pjeflecen.oEn toefenbe toöbecii gelet toat tot meecbecbjucDt cnnab^utgban befegge« p^ojetteecbe €guf pagie ontcent anbece koningen enbe potentaten bpbe b?pe Commercie enbe^abigatie / fonberüngeop be Hgibbelantfcfic jee / ctieinteceffeect / foube fionnen toecben onbccnomenj^ie ooetgöebonben batbe!0oningenbanVranckrijckenEngeiant,mitfgai beciï ben lÌlonfngl^ ban Spaignen, niet alleen boo;; toeli= gecaifonneerbe miffiben foube toecben berfogt en gein» blteect / om op Oet ejcempel ban befen iStaet mebe eene bigouceufe «Squlpagie tegenji be (Cucc&ftgefiobec0 te toillen boen/maec bat boo? al begoo^be te toecben geaci^ {lepbt bat tuffcgen be (joogflgemelte koningen enbe be> fen Staet ofte eenige ban be felbe/ofte toel tuffcften En- geiandtenbe befe ïSepubljjcque/alleenboo?bentgbt ban eenige iacen een bonbigg €cactaettoiecbe opge^ cicjgt / baecbp benanbecenin goebetecmünen foube toecben belooft en toeggefegfit / om gBefamenbecBant 8U)octoelonbecbibecfcge]|oo^enengefepaceecbe]PlOi> »n/ be boQ}f5 iSobecjï allectoegenst te becbolgen/ gace ^abenfn en ® aepen te befetten / enbe booitji toaec Bet ttioggeUicg te cupneren en upt be ^ee te gelpen /liinbec êenige €cattaten ban Vrede ofte Trcvesmetbe felbe aen te gacn/ofte baec ober te Oanbelen al j! gefamentlgli Éti met gemeen (onfent/ betoQle bie Barbaren geen gcoo- tecabbantage enboetfsUn gabbenboo; Bace cobetp* w / alji bat iban be een ban be anbec bat^ be C6?i(lenen potentaten tn^t^a^V feparatelijckquamen teverdra^
gen, enbe alfoo ben anbeceninbecómmeccfeennabf* gatte fotgten te p?ebalecen. |
i|n'tlaeflbanbie:Jiaaenttoiectnot8totAigicrsfeec «J -beciaogBt na be ftompe uan ©gö-Slbmicaei be J Ruyter met be penninggen tot beclofftnglj b^an be ^laben / enbe pjefenten. ^eCommanbeuc Tromp met fön «Êfquabie becobetbe in befe jUBaenbt om» ,tcent Malaga ttoee (SuctftftöeütobetsS / ïjeteen glje^ tiwnteect met achtienflucften twee JSaffen / enbehon- dertachten feftigh foo (CuttfecnaljS IKoOCCn fnacht «giiden iSlaben jbe anbec met tien fltutfeen 1 enbe vyf S&alten / hondert en twintig foo (Cuctöen alS jPoocen enbe fcventien Cfóiflen ^labenmctvyfiïencgabenj beiSlabenDeeftinbipfieptgficftelt: Φε (Cutfhenop be^tgepenbecbeelt. (Ctoee anbece iSobet^ ontscpi» bent.
iiaetlienbebeboojgfiemelbtiSoberpen/ toiect ben rwinti^ftenf eb?uacp gftecefolbeettenbe goetgebon= ,bcn/bat tot fupp?effie en bempingöe ban bien een fujft=. fant gcoss ban ©ojlog fcfiepen booj be cefpettibe Colle» gien/ tee mniicalttept tebefo?gcnenbeboo?eeniotje jarenfucceffibelöc& te onbecBonbcn / metten eecfim boenli)c{{ / enbe fultjc icggeniü 't boo?iaec in ite gebjagt foube toerben/ommcbpberbeeltngBe in berfcfiepben efgttabionjS/ oftegBeconjungeect naecgftelegDentöept ennebciepfcBbanfaecbenonbec eenigfie tociecbacene (t^pp^cDoofben Commanbeuc^Ì enbe Capitepnen bp beCellegienrefpectibelötöbaec toebantjjttottpbt te nomineren/ geemplopeect te toecben / boo? enbe binnen Detnautoban Gibraiterin be KSibbelantfcge ^ee / tecplaetfcbaec benmeeflenbienflbooa'tEaiibt enbe benotabelfte afb?eot6aen be'boo;f5 ütoberjS ggebaen foube bonnen toecben.
Cnbebatben felbenenbe toteen begintoon eerfi iofgöecuflcnbcbooi Prima Maertnae|ïftomenbe/upti -gBcfonben foube toecbe om benanbecentotCabitc te centontcen enbe bectoeben achtien ;$cgepen ban Φο?- ioge ggemonteect / gemant enbe te ber beien ald bolgt : ISamentliicït/ bp getCollegie tectSbmicalitept tot Rotterdam een fCltip met veertigh (iuifien en hondert vyfenfeventigh'Koppen / een met fes en dertig pHC» Êen enbe hondert vyftigh ittoppen / enbe een met vieren dertigh (luCfieu enbe honden veertigh SBoppeU; ^pget Cotlegietec SCbmiralitcpt tot Amfterdam een met fes en feftigh (lucben enbe drie hondert iftop» pen/een mei fes en vyftigh fiut&en enbe twee hondert vyftigh JÖOppen/ een met veertig (iucöen en hondert vijf en feventig koppen, en drie met dertigh (iutben en# be hondert en dertigh ïftoppen ; ^Djie bp 'tColle* gietec tilbmlralicept in ZceiandtgOsmonteect enbe gfiemant ali bie ban'tCollegie tot Rotterdam getCollegie tecKbmicalitept in't^oo?becguartiec een mer vier en veertigh flucfiencnbe hondert tachtig l^pen/ enbe ttoee met fesen dertigh ftuc&en enbe hondert vyftigh Soppen i enbeb|ie biecgelijcfiefcBef pen bp 'i Collcgie tee 3ïbmitalitept in Vrieflandt, upt=> b^enaenbete famengetggetalban beboojftBjebeach- tien fcBepen/alle gebictuailleect omme ben tjjt ban vyf- tien maenben bupten ^upnjS te bienen / en nabecgant bp toefenbinge ban anbece op ontboben / enbe afgetoif<» feit te toecben / fuUfi^al^bemeecgecoerbe Collegfen onbectotllen met onbet Unge communicatie tee intentie banDacejgo.lHog. ggeboegBlgc&fioojbelen fouben. ίδηΐ enbe ban 't boo?fc8?ebe ggetal twaelf ^Stgepen ef- fettibelöc6 inbjie Cfguab^onsïbecbeelt/agecenbinc nengetnautobanbe j$teaet ban Gibraiter ofte inbe Jllgibbclantfcde ^ee langs! enbe btoer jJ fonbee limitati ofteöepalingöe / mit#6lpbenbebuptenbeArchipeia- go tee plaetfe baec be<0jweeBoof&en naec be abbi» fentebeftomenban bejsbpantssbecblj^f enbenaecggeo legentgept caetfaem fouben binben / toelcgen aen· gaenbe be felbe om beiS te betec t' obfecsecen be 02b;e (n 'tbciipfTenbecepfcbtenbegBebjuptiielgcii/ αΐΐί mebe op Betf^oonmaecnen bec fcBeepen/ opleggBen ban bibaejS enbe't gunt meec baec ban bepenbeect bp be cefpectibe Collegien tee Slbmicalitept bolgeniS feec&et concept baectoe bp be felue eenpaecigBlgcb te fo^meceit nabecgBeinficueect te fullen toecben. CbocB fouben bp Pjobiffe be bib;ej$ ban B» boo^fcBjebe €fguab^ aen Xanbt gelept / enbe opgeflagen too;ben tot Touioa
f09 |
-ocr page 146-
|
uanDÊlKonttt0Döin®?arii6ïÖt6 / énUeomtetnooùt ^n Deftù^ftéh Kfiegolpin te ffùlttt^ tot! Den / feec
toeect/ tot
DetÉflêWnöe fejsfceepen 0eemplot>eettroBöet»töcrten lUffcBen tieCàep Vincent ettüeöêt «auto bat) Gibral- TértJooifcöjeDc i <δηθί öat Deb(ü?esi Daec tOEUeftoowh® tictotCadixin Andaioufien opööelepot/ mUfgaoeciS flocfibe felucfcBepenalöaecöijS nooötjöntie/ aehtie oconD gefet enöe fcöóon eemaecfit föuöin too^öen. €en toclcUen epnöe öp öe aöemelte ColUaien '«f aömtraif « teptccfpcctibelöcft baeconQecöe boo?fcö?eDe fcflepen i)ef)oo?t>cnop&eeenen beatiDec plaetfett j^et nooDigQ tcebtt / enfoo öeel mogijilflcB / eentge toeficftt geojöon' iicectfoubctoecbsn: g^esfouöe toartbel)oo?fcö?ebete bome «Eguipagie öp 0ace igoosö HSogenbenotftcai tf e enbe {scnniffe gegeben toojoen aen be i^ottingen Dan VranckrijcfcinöcSpaigne, met öecfoetBbat öefeltie aen De (©outìecneucsitìanbe booifcBjetìe plaetfenre» fpectiueliicb / mttfgabecjS oocb een anbete Comman» bccenbefrt eentge jSteben aen be jee gijelegen/ enbe fpe» tifliijcfe mebe oen be Vice Roys ofte <i5autoetneuci op lie<2pianöeninbe naibDelanDtftfjejee/ g0eltefbente ojbonnecen tooo? be gijemelte fcfjepen te becgunnen eccesi tn öacc gattenen / met pecmiffte om Date bH)?e!S enbc DeDoeftcn fonbec betalinge ban toUen ofte eenfgge Wecgelijctelallen/ b??enbeonbecötnöcctaen jtanbt tcioffen/enbetoebecomfcBeep teöomen öaeien/enbe boojti öaet tot al 't gnnt noobigl) foube mogfien toefen ten cefpecte ban ftaec emplop tegeniS öen gïjemenen bp? anbtbebeBulpfame öanbtxe bteben: iSullenbe oOtö notiftcatieenbeuecfoecfttoetbEn gfiebaenaenbe Hac? togD ban Fiorencen, be JSepuölüffte ban Genua, enbe ben<0cootmee(iecban Maltha; <!Enbe foube beboo?» fcBïebe CgtUpagfe alfoo acngebangen 5önbe op 't bec» toogöbanöeboo^göemelte CoUegtentec Hbmttalf» tept bp gaetbinben ban gaec ^oog |13ogenbebecmin^ bectofbecmeecbect toecben/ fülcïaljSbegelegentBept enbe beconftftuifebanfaec6efnbeboo?fcBiebe g^etoe- ftenfoubefeonncnlpbenoftemogenbecepflïBen ·, ebotö natiemael foo conrtbecaöle «Squipagie enbe onbecfioui bfnge ban foo beei capitale fctjepi»/ bóben enbe beöal· ben foo bscl atibere bte geccgutceect enbe geemplopeect moeten toet&cn tot fiebenUngge ban anbece guartf ecen baec be tcafijcQue befer Éanben tee SSee toa0 ballcnbe / upt be o?b?e!ï enbe e):tcao?binatt}ï ioopenbe mib» beien bec meergemelteColiegientei: 3lbmicaliteptnfet endanbentoecbeggebonbenj Sfiii goetggebonben tot becbalban btenboo: eecdmttSbefen baflte ftellen/ enbefpecfalgcet'at^ctecen/ betontfnuatfe banbeeje^ traojb(nacf!$ Ioopenbe mibbelen/fulticenbeMboéggén aljiS be felbe tegenlubojbigB geQeben tofecben / ttiitfga^ ìKts bat ae« be ^jobinrten ηοφ befeaueui 5flnbe / jn 'trnpbecenban Baceconfentenefec fieboremstotfiib' ftbie ban be faecben ban be ^ee ggebja^en / geftgjebe foube toecben / bat be felbe al noc{) ten fpoebi^en baei: toeeffectibelgcëbpgace toogBH^benbe ggebtfpo^ Meert/ öacebefecten toüben fupbecen; bantoataeni gincö Bet uptftö?öben ban een petitie obet aUebe bintientec fommeban fesmael hondertduyfent gui- ben0 / om ten epnbe boo?fclj?ebe geemplopeect te toet» ben/ Ì0fuifjebpbe ©iobintien gBebecUneert: toierben tot p?omptec ewtutie ban Bet getii boojft0?ei beflactbe tocigöemelbe CoUegientec SlbittfcaUtept mlfbcfen gBeautotlfeect om booi befe cepfe teboen een negotiatieban vijfcntwintighduyfent galbenst boo; p^cftBtp/ 'ttocitft be felbe CoUegièn ten fine booj- fcB?eben foube inZeefijengBen/ mitibebooifcBjebe tenegotfecenfomme toebetemmefooBaeftboenlfltfi/ ^tbeboo?fcfi?cbe cïtraojbinaclö mibbelenafgielofl toccbenbe al0 nae tjcBoocen ; €pnbelötfi ijS gecefolbeect oat notijniael fn fecieufe tectnen aen be ©jobfncien ban L*" foube toecbén/batbefelbe alnocfi ten ipoebigften ftaec met be anbece J^obintien toilbe con^ toimtcenop'tatceflerenbatjbenfeutoegetontfpleecbe |
de ban Bet ^laccaet op ben opBef bec boo;ftB2ebe Conbopenenbe JUtenten ben derden 49ttobecrcftien- hondert drie en vijftigh geemaneect.
^aec&eubeBet aengaen baneennaecbecbecbfnte^ nis met Vnmckrijck, Spaignen ende Enghclaùdti abifeecben bie ban be famentlpcbe 3ibmiceUtepten ben festhicndenFebniary, batfpfulcfar f^OUben bienfligb binben/ enbe bat tot bien epnbe een begin gBemaecbt foube bonnen too^ben boo? contcibutie ban twaelf gec^« guleecbefcBepenban <©o?logebanpbet iSontngötÖce Àann» ofte ^taet / boo? ben tpbt ban drie ofte vier jaren / fon^ lusi» bec eentge bibecfie ofte inteccuptte om be felbe te boen g*' ^ binnenbipbenentonfumecen. ^es foube naecbec» tocH loop ban beeecde vijftien maenbennaec be conbentie onbedingegBecontecteert bonnen too;ben op be beri^geiam minbecinge ban be boo?fcB?ebe contributie / fulrtisi ais « na gBelegBentBepbtban be fucceffen enbe conflitutie bec faetgen goet enbe btenftigB gBebonben too;ben foue be.
^onbecbatben tgbtgebuecenbebe felbe tot eenigge b^ebeBanbelinge geabmitteect / beel min aengBefotBt fouben mogen too^ben
^otBbtentgbtbecdceetften enbe gace faccfeenlt^rp ten poftnpc ban becommecingBe ten opficBte ban be «aeallieecben gBebjacBt toefenbe / en fp lupben fiaec abbjefferenbeaen b'eenof b' anbec bec <i3eallieecbenap BaecootmoebigBbecfoec&omboojflagen ban b^ebete boen/fouben mogen too}bettgBeBoo}t/naecboojgaen« beabbectentie aenbe cefpectibe 4Seallteecbenboo?be aengBefocBtetegBeben/ tenepnbfbe fVibe oo^Bace beÜmacBten tot b en epnbe / Defi nobig oòjìieìènn/ bewfenbert.
^ejJbat beBalben anbece pecticulaciteptentptfe;> cuciteptbec <6eeUfeecbenenp?ompte pjefiatiébanbe te mailen cónbitièn/ bp geene bec feibec eeni^ b jee mee be boo;fcB}ebe 2Sacbacen foube toojbeh geflooten / ei0 met i^ipulatie ban vry fchip, viy goet, boo; alle be «tPce allieecben / enbi bat oe felbe al t tarnen baec in foubett toecben gecompieBenbeect/ ten eenige baec ban gefe^ tlubeectfouben toilientoefen/ intoeltfien eBebailebe boo?f5 Ligue foube ftomen te ceflecenenbe <5eallteec- ben cefpettibeUlcB (ibettcpt Bebben naec gUelegentBept en goetbinben te bifponecen.
^taenbe toelcEie alliantie ofte Ligue be (i^ppecBodf» ben ban be «efguabjonjet bp be cefpectibe Coningen oft« iStatente befOigBerteltbonbecffin cygenVlaggeenbe gefepareèrt ban be anbecen ficupifenbe/ aenbeboien fon· be δοηήέη toojben / onbeclingBe te Bouben goebe cojcec fponbeutie/ enbemalBattbecen cefcontcecenbenaebe» BOtijlBifae céfpèct ten toebec5dben met malbanbecen te becaménbe becbeelingBebanbebiftcicten/ ombeste meecbec bienji te boen / fonbee Bet geBeele giojs bp een te kiicfemetén ofte Landttochten te boen / ten toace ban ' begBefamèntlgtfi <0eellieecben baec toe naebecoib}e ntocBtettbeBomen.
^tem/béfïBepenbec 4SeaIIÌeecben {nbidinctelgtfi aUeittogBeiec&iiebojbecingBe enbe protectie te boen/ foobeelmetBuno}b|e obeceengeb;acBt fonbe6onneii toO}ben / fonbee Baec met Bet tonoopecen aan eenigBe &oopoaicbpftBepenbuptenBacegeo?bonneecbebi(Ïcic# ten te onbectomben / ofte oot6 eenigBe cojcefponbentie ofteBanbelingBenboo^be felbe ofte anbece j^atienop eentge ^cbaciftBe^teben / tegeboogen / baec ban in alte bÈ figcben enbe j$taten bec eeallieecbe publicatie gebaenfoubégonnentooibenomeenpbectotnacigtin' getibienen.
^téfkt/ foubegBeftfpuIeect fionnen toojben batbp albien eenige €oopbaecbpftBepen bec 45eaUieerben bf eenigBe Turckfche ofBarbarifche Rovers gBenomen f boo? eenige ban be Bcupflenbe ftBepen Becnomen toiec^ ben / Bet feloe met be mee|le feecbecBepbt foube toecben geb;atBttec gebefiineecbe^aetfe/ enbe naec taujcatie Danbetoaecbpe san f^ip enbe labinge/ fuUicaliften
ntaetSen/"tiaet töi ^^
. . j^ejjfeiyenhondértvijfenvijfüg, fljsoocbopampl^^^ |
-ocr page 147-
ιιδ SAKENvanSTAET
|
o\jêt(lflenbanbe€i?nful ban ϊιίε Sbatte baec Jetfel^be onöêtfjeüooiöemet affumtie ban tuoee ofte b?te öec geguallftcectUe ISoopifeöen ( fulocalS eetooesölöCBJle fouDefeonnengcfcöte&in) aenöecpg&enaecjSgBeKfti'
tueett/mitsil)etaïentiewniiegendepart Sanbe fioojfs
natt'üe. ■ ■ '
ï©otB een fcBfp t)an «©ojloge gBenomen enbe toe&ec grttöeteett toectientié / bat 0et felbe aen öe <epgöenaec^ foube bJOjöen gljeEifftiueett / mibtS bat aen be betobe^ raetiS toteenp?efn<ebetaeltfoubentoo?bendric maen» ben folttf tee cencujeentie ban 't beloop bet folbienboojt BeöeelefcBeepüboltfe/ bolgijensibemDnfletcoüenbaet bantep^obuceKrt.
(Snbe om alle guefifen tioopenbe Qet becbeelen ban ^^jintenbeo? te Bomen / bat be felbe foube bolggen ben attuelen ©ecobecaect / enbe te ccciiteg^cfìelt toojben / tecplaetfebaecDieuptgebareni^/ om ijecbeelttebio?:^ ben naet oiöje / Bp foobanigö €fguaDie / fonbet bateenigeftgepenbanbeanoere «iSeallfcerbe baecon^ ttent fiomenbe oftelnefenbe / eenigfie pjctenfie baet op fouöe mogen maccfien. 3
l&enfesentwmtighfl;enfiÊboo?tgi)eb?acBteen Con» (eptban Inftruaieeljefo?mEect bpbe J^cecen alftiec aentoefenbe <iSECommttteecöen uptöecefpettibeColi legien tec^llimicalttcpt ban be Opperhoofden, Com- mandeurs cnöc Capiteynèn refojtecen onbec be gemeU beCollegfentet ^omtraHtept gebettineetttot bebep- linge ban be Middekntfche Zee, en tot fuppicffie ban be TurckfcheRoövers albaec gtafeeenbej ®aec op oebeltöeceect jönöe/ öebbenDare to. |Eog.'t Boo?= (φΙΕΟε Concept fiaec toel laten geoaUen/ enbe bfen&oU eenbe be eoojfc{)?eije Inftrudiie geljouijen ooo? geattes )iee«/ inöoegfjenenbé manierealibefeloefiiefnaei bolgenbet^getnfeceetÏt,
Inflra£iievande Ho.Mog, Heer en Staten Generael der Vereenighde Nederlanden voor de OpperΗοο^άοη^ Commandeurs en- de Capiteynen, reforterende onder de re- fpeBive Collegien ter Jdmiraliteyt,gedes- tineerttot bevéylinge vande Middelantfe Zee en Jupprej^ie van de Rovers aldaer graderende.
Ε^φψ^ι Sullen de voorhoetndé Opper-tìoofden, Commandeurs ende Capiüeynen , hare onder hebbendefchepénreipeaivelijck gereedt zijnde, provianderen voor den tijt van T'ji/t/fn maenden, voor weickcn tijt defelve aldaerfullen worden ghecontinu- ecrt ende onderhouden, ten ware door het een ofte an- der Collegie ter Admiraliteyt om redenen mogte wor- den goetgevonden eenige van dien eerder t'huys te ont- bieden, in wekken gevalle alvoorens de felve met ande- re fchepen fullen moeten worden geremplaceert»
2.. De voorfifchepen alfo gereet zijnde, fullen de re- fpeftive Collegien ter Admiraliteyt 'malkanderen heb- ben te adverteren wanneer die voor Zee fullen zeylrede leggen, om met de eerften goede wint te konnen uy tlo- pen, en den anderen in Zee ontrent de hoofden , ili doenlij k, te refcontreren, en alfo gefamendijk te Zeylen nae Cddix iu AnàdujUn ; ende indien eenige Ichepen den anderen in Zee niet en fouden mogen aentreffenjfullen hebben voort te zeylen nae ΟΛ» voor geroert,ende den anderen aldaer eenighe daghen in te wachten j Edoch niet alle tijdelijk opkomendejfullende Oppcr-hoofden met hare byhebbendefchepenvan Cadix vertreckende, aldaer ordrelaten aen den Conful vanhaer HorMog: ten eynde de nakomende fchepen foude mogen weten, alwaer de Vloote te vinden,. om haer alfo mede onder de Vlagge te begeven.
3. En iijllen over de felve Vloote als Opper-Hoofden worden erkent den Vys-Admirael Micbïil AJniunfx.d, ; liuyur ende ^λβ Ceraehfi Mtppii, ende onder den eerften als Vys-Admirael den CommandeurG/Viii» Je W/tjende als Schout by Nacht den Capiteyn mimvan ér Sem,
tieüooi
OltSOOf» Dtn DUn;
l)»0ieoc ban gate
«o.jUao.
naebc roibDe» lancrcBr Set, |
ende onder den anderenals Vys-Admirael den Schow ΐξξ^ by Nacht Art endeden Capiteyn Haxwantiis ^ ''
Schoutby Nacht,dewelckeincas van conjunótie ende Krygs-Raet na hare refpedlive qualiteyten fullen rangh ende feffie hebben. Ende fullen de voornoemde Opper- Hoofden by onderlinge en continuele correlpondentie op het verdelen en employ der fchepen in de refpc£tive diftridien, metadvys vandenKrijgs-Ract, door dea gemelden Vys-Admirael de Rufur te beroepen , difpo- neren 5 fulcx als ten meeften dienfte van den Lande om deie Inftruöie te executeren nae Soldaet en Zeeman- fchapraetfaemft bevindeji fullen, ende fai geduyrende de combinatie den meergemelden Vys-Admirael dt Ruptr als Opper-Hüóft werden erkent.
4,. De gefeyde fchepen fullen worden gcemployeert tot beveylinge van de Hdiddeiumft Zee teghens alle rove- ryen die gepleeght worden tegens de goede Ingefetenen deièrLanden, enfpedalijcktotfuppreflievande Bar- barifebi Rovers ^ het fy in Zee voor ofte binnen haer have- nen ofte inwy eken, alomme daer de felve ghevonden, achterhaeltofte gheattrappeert fullen worden, ionder eenige limitarle van plaets, als van Cah S. Vinttnt tot de Ey lan den van Xaoten enCephahtiiea, toe, fulcx als by de gemelde Opper-Hoofden den Krijgs-Raet ten meeften dienfte van den Lande vorderlij ck gecordeelt ende be- vonden fai worden.
5". Alfoakruylïendein'tvoorfchrevediftridl, iiillen de Opper-Hoofden en Commandeursalle mogelijcke hulpengunft bewyfenaen defchippers metharefche- pen hier te Lande t'huys behoorende, diefe in Zee ofte op eenige Reden mochten refcontreren, "t fy met haer eenftuckweeghstedoengeleyden, tegens alle ongele- gentheyt te befchermen, en hare expeditie te bevorde- ren, fo veel eenigfmts fonder haren Μ te contravenie- ren ofte hare delïèpen in meerder occafiente verhin- deren , gevoeglij ck fai konnen gefchieden,
6. Ende om het felve des te beter te efFedueren, ful- len de voornoemde Opperhoofden ende Comman- deurs met alle courtoifie ende vriendtfchap bejegenen de Commandeurs ende Caprteynenvan de Oorlogh fchepen ofte Galeyen, van alle Coningen, Princen, Potentaten ofte Republijcken met defen Staedtin Al- lianceofte Neutrahteyt zijnde, foo veel behoudens het refpeiit ende hooghey t voor de felve fai konnen ghe- fchieden , de welcke fy by al voorvallende occafien behoorlijck in achtinge fullen nemen, fonderyetste ghedoghen dat tot kleynigheyt foude mogen ftrecken, 't welck behoudende fullen met fodanige uytheemfche Commandeurs vermogen te correlponderen, oock c»a· junàum ageren, 't gunt tot executie van defe Inftruótie foude konnen voorvallen; Doch behalven dat veel- voudige by-een-komften ofte langhwyligh verblijf by den anderen vermyden, om alle moèy elij ckheden en- de onluften daer uytrefulterendevoorte komen cade te verhoeden.
7. Ende op datdevoorfchrevefchepen deste bequa- mer end e wel bezeylt moghen zijn, fullen de felve met verckenenende roeten fchoon ghehouden worden, endefoo dickwilide Opperhoofden ende Krijgs-Ra- denfulcks fullen goetvinden fchoon ghemaed, hetfy met aen de gront te fetten ofte kielhalen, fulcx als na de gelegenthey t van de diftridten daer fy hun onthouden j ghevoeghlijckfal konnen ghefchieden; daer toe foo weynightijdts employerendealsmoghelyckfalwefen, daerop.deOpperhoofdennaeu regardtfuUen nemen, ende precyfe reeckeninge eyflchen van het employ destndtsder Capiteynendiebyhun tot fulcken eynde afgeionden fullen worden, de felve t'elckens inftrue- rendevan't guntnaehaere kennis totfpoedighe ver- rechtinge vanharefaeckennood^his. Om'twelckmet des te minder verhinderinge te konnen doen, fy lie- den hare byhebbende fd iepen met behoeften voor eeniger tij dt van diftrid veranderende fullen doen vol-
fen,endeternaefterplaetfe binnen zeylen, om altoos
y der hant te wefen.
8. De voornoemde Opperhoofden ende Krijgs-^ Raetfullenophetjaghen, vervolghen ende attacque- rea yan den vyandt noodigc ordre ftellea, ende eenige
Prifts |
-ocr page 148-
r
en OORLOG. Vier en 'Ueerüghfte Boeck. 119
|
brinfcn van de Turexfiht bevers verovert werdende, den ' Capitcyn die de felve verovert, vooruyt laten ghe-
--- nieten de en de baadt-gbeweer ^ mitlgaders de
tlunitrwiivooT fvn volck in foodanigh fchip bevon- den wordende, aoende de Ttirckmoiic Aisrendaer op
Oijnde, tegheas Chriflintn, foo daertoeghelegentheyt foude mogen prefenteren, wiflelen, endede Renile- die hun met voòrbedaghte moetwil daer toe hebben begeven, behouden om op de Galeyenvoor Slaven teghebruycken, endedeontfchuldige ofte pemttrtnJt verfchoonen, metvryftellen der CbriflenSlavtti,doA gheen ghelegentheydt prefenterende tot foodanighe verwiflélinge, de voorichreve veroverde Turckenofte Mtrm ter bequamer plaetfe tot Slaven verkoopen, ende het «wnw van dien nevens behoorlijcke reeckeninghe doen brengen, ofte in goede Wiffelbrieven remitteren aen 't Collegie ter Admiralitey t daer den aÖeulen Ver- overaerfalwefenuytghevaeren· voor't welcke oock het fchip te rechte gheftelt fai worden, ende fai de helft van't/iriwi/idervoorfchreve T«rciï» worden geeniplo- yeert tot verloflïnge der Chrifttn Slavm , doch de we- derhelft verdeelt over dc OiBcieren ende het Scheeps- volck, die tot de veroveringhe ghecontribueertcnde binnen een Kanon-fchoot prefent ghe weeft fullen heb- ben, mits hun welhebbende gecomporteerc op deghe- tuygenisvanden CcmmaiiJeur van het Tifqueire, by't welcke de veroveringhe fai wefen ghedaen ofte andere geloofwacrdige ende fuffifante bewijfen, fonder verder tegaen, ofte dat opeenigheabfente fchepen regardt fai worden genomen. Des fullen alle papieren byeen van de fchepcn gevonden wordende, in handen van eender Opperhoofden onder wekkers Efquaire dsn Veroveraerisbefcheyden, wordenghebracht, omtot fyner tij taen't Collegie daer de Pr»»^ te recht gheftelt ίύ moeten worden, over te fenden eenige Stucl^otderen inwefende op het inventariferen en bewaren van dien, noodigc ordre geftelt te worden.
y. Eenige Capiteynen , Officieren, Matrofen of Soldatenjhaerin refcontre met den Vyantofanderfints qualijck comporterende, in iaecken daer van den particulieren Scheeps-Krijgs Ract de ftrafic niet en competeert, fullen te rechte geftelt worden voorden generalenKrijgs-Raedtjdewelckein criminele iaecken beftaen fai uy t de gemelde Opperhoofden den Vys· Adi miraels,Schouten by Nacht, mitsgaders de verdere Ca- piteynen, ten minften/iwiwinghetale byden anderen weiende,de welcke alle ftrafibn fiillen mogen exerceren na gelegentheyt van faecken en krijgs gebruyck toUaf- frtii, j ae tic rfMlit toe ; Ende oock alle pketfen in die ge- legentheyt komende te vaceren , by pluraliteydt van flemme vergeven, uytgefondert de Capinjnfibafpin, de welcke provifionelijck bekleet fullen worden door den luftenant pfteScbifftrsdiCT gheen Luytmants en Zijn, foo de felve bequaem bevonden worden, of ander- fmts door een van de Lujtenants op een van de fche- pen onder hetfelve Collegie reforterende ; Gelijck doorgaens in fodanigheoccafiende Officieren van de felve fchepen daer op eenig Ampt mochte vaceren, be- quaem zynde, voor andere geprefereertfullen wordenj ten fy op de Vlooten wor&n ghevondeneenigeCepi- uymnefuhnptnentenrefnmes , refortcrendc ondcf die CoUegien, op wekkers fchip een plaetfe vacant wor- den fai, de welcke in fulcken gheval op ipeciale ailens van de felveCollegien door hun te exhibccren voor an- dere geprefereert fullen woorden.
10. Of het gebeurde dat eenige der Boeft.Officitnn van dit Efquadi e geduyrende de rcyfe quame te overly- den , faldennaeften daer aenvolghende inde vacante plaetfe fiiccedeeren, en de Vacerende plaetfe daer aen gefuppleert worden door den Kri/gs-RtuJtuyt derefte- rcnde Capiteynen by pluraliteyt van ftemmen, en alfo Winneerdeftemmenm diergelijckeofte andere gele- gentheyt mochten komen te fteeckenjfal het advijs van 't Opferbtifi worden gevolgt. |
11. Geduyrende defeVoyage fullen gene der voor- fchreveHi»/t Officnn cfCapittynm buy ten fpeciaje ordre endenootfaeckelijckheyt,'tfyom water te halenof andcrfmtscrgenïinlopen,ofleggen,op eenighc Re- den , Havenen , Bayen ofte Plaeyen, maer gheftadigh Zee houden, om de pafleerende Koopvaerdyfchepen - m·^"' alle mogelij ckeveriêeckeringe ende afbreuck aen de Turckfche Rovers te doen , oockbuyten hooghdrin- gcndenoodtbuyten harefchepen niet vernachten of - lichtvaerdigh in andere fchepen overtegaen, of mal- kanderen in zee wefende te vergaften, noch onnodige ttrfchmm te doen, maer ter contrarie haren dienft forg- vuldiglij ck betrachten, s'Landts kruydt en alle fchceps behoeften wel mcfiiageren , oppenevan daerovern» exigentie van Iaecken gheftraft te wordendoorden Krygs-Ratt.
iz. Eyndelijck fil van alle 't ghene dagelij ex pafleert by de Op/tr- botfdin ende Cemmaadturs, ghehouden wor- den pertinentie notie cndeRegifters van alle refolutiea in Kr^gj-Rangenomen wordende, om van tij d tot tijd als eenige oceafie prefenteert loumaels gcwijfc de fub- ftantie van alle verrichtingen aen de Hooghghemclde Heeren Staten Generaci ende de refpedive CoUegica ter Admiralitey t daer onder fy reforteren, overgefon- den te worden, ende daer nevens oock de vèranderin- ge die onder't fcheeps Volck mochte vooigevallen we- fen, daertoedatfe deCapiteynen precifelijckfidlen houden om daer op in't doen van dc betalinge aen hare Vrouwen regard genomen te worden. Endeofyetwes mochte voorvallen , daer van deielnflrudtie niet ca fpreeckt , fullen de voorgemelde Opper-Hoofden met ad vij 5 van den generalen Kri/gt' Raa daer in difpo- neren ende handelen, foo als fy na gedane reyfcfuflea menen tekonnen verantwoorden. Ende fullen de voorgemelde CoUegien ter Admiralitey t tot beter exe- cutie van devoorftaende articulenop 'tvi(ftualieren > fchoonmaeckenenverwiflelen dervoorfz, fchepcn als foodaniger ordre ftellen, als de felve naer exigentie van faecken ten meeftendienftc van den Lande bevinden fullen te behooren.
Aldus geformeert by dc aenwefendcGecommittecr- den uyt de CoUegien ter Admiraliteyt tot Rftterdum , Amfttrdam , »"» 't iJeerder^artier en in Vritfiandt, In 'sGra- venhagedcn«»iniwi«i/5/?in February ftjlittibimdtrtvier tn/tfligb,
a©elbet(iaenbe bat be lJoo?f£!j?ebe (©ppecfioofben mriT^*^ metsS'EantJitsi ©loote oRchomentocfcnbcinbeMid-g^»'^' delantfche 'Ztt / ben CoitmUffati«i Mortaigne foubcit gebben obec te nemen ; enbe alii ban betbolgenji te ;epi lenbflo? Algiers,cnbe banbeRegetingcalbaetfatW:» factie enbe vepacat(e te becfoetbenbanbe fcgeben be ^noefetenen ban bcfen jStaet tee^ienjf enbecontcarfe Ì)etionefi0tjcmaet&te (Ctattaet. 3Bt)becj$ii$gecefoI« beect / bat ben boe^ftg^eben ComntifTacf^ Mortaigne nebec foube loojben ggelaft / PTetüfeiecEi upt te boeren getgeen gembprdne ^inftcunte aenbebolen ia>a»t <!Ebotg/batbcttt0bt ban drie ineetBenbie ben felben
ban Algiers, foube too;ben betfiojt/eeltitbbefelbe bet6o?tU)iect mitjsbefcn op acht ofte thien baejjen j enbeincaj$beonb(i:f)enbeUng{)e geen fuccejs foube langen/ bat al.(i ban ben a^p^-^bmicael de Ruy- terop benlafi/ bfe Dpbanben boo?fcg;ebeCommif« factiS Mortaigne upt 6catl)te ban fiaec jpog. ^n^· ftructfe foube fiomen te ontfangen / metbe$i%anbtSi fcgepen foube ageren tonfojm ben la(l enbe be^nftruc* tfe iiier boben gefnfereert/ contfnuerenbe be boo?noem« beCommtfTacijee niettemin beonderhandeiingc ϋμ goebe gt)elegent0et>t onber beneficie ban boapenen con^ fo?mföne3nfttutttc. ^esï foube ten fpoebfggfteti op Cadix, MaUaga enbe Alicanta aen ben boojnoembe CommffTfltii ggefcïlTeben U)o;ben / bat be ®loote ban ben^taetin't begin ban be aenfiaenbe maent batt Maertgereebt foube 5^nommet ben eerften goeben btinbtbanfiiectebectcecfien. <{£nbebatbe felbe J9(00' tealbaergl^accibeertjünbe/ gpopj^etftgip ban be ©ijsi-3ibmicael de Ruyter, fjube ftebben ober te geen/ omben(a(ienbeo?b}C!$ban Oace Ijjclinaecteeomen enbeteeffectueixn. (iEnbetoiecben be l^eetcnban HoUandtmitiSbefenbetfocErt tot Men epniK tu kontanten gHeo^bomteect tot Mrïofin»
m |
-ocr page 149-
|
öe €cimmlffati!i tee Ban&ert oifielt/ enöèUóóitiïseeirti plDpiÉCi le toöïöenalïina öegöóten: ^enachtftènjroaptóiicijtaen öêtt ©ö^-mmtÉflÉl
ReDbenbe fcHtp eftUe fteéepg-tiolïfi foiiöè' DsöUen In teöipbenfortwc tóineetBee' o^eban
Beec Hó. ilKog. eööéfgtte Coitimifffêttfae gittfltirtffe etKcte gfjeben aertiie-©0Si-mniii«riariCoraelif2, Meppei, om itt toefq?m<« Banifieti / rtéfténiSbe anöèi te beis 31βη0ΐ0φο?1ο8β fcBcpen ggebefitóicct'nabe Middeiantfche ^ei/ gibtìpiettìJe be afifeHtfë'baw 0êm
deRüytërttagmn; .....
<1^ beeéhflaéi®êe0ebaêriötRe<0t /teiiti WiiRap üptgeftbïettetieen battiH/ bajl eft iScifii^batfi tcgén Den achtienden^tWp.
^etj^icrbooigemclbe nêmén banbe ttocèAl^erfche fφί^>enbofc^?Trömί> i iàtìfeetbe tot Aigiefsbéd aiterai tii/toaerü(»? b0l0én^«etficn{nee ban be Dòuane ertïic «0emeemi / fepöêft ttfel fes^^a fevenhondert fo CurtRcn/ J^orenatii JHenêgaben wécloomi ttjatett/ betfotetèn reftitutie booj ben ConfiUy met pjeferitàiiéban allet)e= ganefautsn en m(tfla0e<rt tétoUltnl);>IeeùÌtt/ enalIcjS toeberopeeingùcbebtìét fleliett/ ct»0« acióöjt rttetbe Engelfché te nfet boeii.
^n n^ap wacen büe ban Algiers nòti) fn tamelgch fiumeur/alnstt) toacttcenbéo)) Oétacnttonten ban onfe fcftepen met gelbt tot bettotflelingfié bet iSlabett/ en be beloofbe tijefenten j boggf eibert bec{ bSn ottjS bpijébiegt bolfft / bte fp b?epg{)ben te becBòópény om bateenjs φ bingö biaüi bat Tron^ be €urcBfen eft jiÊocell Bp fiem genomen / {)abtie in ^pangiëttbeigofi»
jiBet Engeland toarertgfteb?öfien/ ttatteetbÉn bert «fngelfcn «onfuleneêtì{ö0c€Hβe!fei3oopI.ftecήuai· ^0ί{^: €cr(liiabbcn Oemcnbe CoopifettenittbeBan- gert ban b? Douane gè?acf)t / mct fiet enen gepöten/ bc sKacce met fleen laten tticBen / met buplfgpèpb en (iees «en ban be jongens gétoo?pcn / bf el iti onmaeftt / met fïagen toéöet opgeficegen/ fobat m genedtfaetfit toajS een out hey lig Man, betoeltfiefpalbaet een Maribood
Ënpennaetebrtippeny Qembibbenbebat)gpboo2 Qcm Beitele te fp?eetlten / enbc upt bfe onttatupjlöfee (ïabec= npe tebetloffen/ 'ttoelthbenbooinoembe Maribood gftebaen ftabbe / enbeop fpberfoecö gftecelateertijSi ^00 öecft öp ban ben twintighften 3lp?(l tot ben veertienden JlKap/ mctbeKooplieöen fnbe Bangert In tloee bettingen geflootengliefeten/ enbeanber^ nfet aljeieenlnepnfgt) b^oobt enbi b)ater$i baeggjfi te eeten efieferegOen/ batbpalbién ben ï|!oUanbtf(l)e Conful !Dem nfet een toepnfgD gfjeabfffleert gabbe/ bangon» igecfoube moeten bergain O^bben; ecgtec toeren be <Sngelfcl)ebnbeti)ettómmaribo van Sr.iohnLawfon tot bfbetftpé repfen toebclrem aen lanbt ggeïiümen / en om b?eebe gfjebeben / alsS óf fp ©obt om reggen baben / boeg tot notg toe / altgbt met ^uaet anttooon nee gaec lioo?t moeten ficeten; EpnbtiijcBbeificègen / batfjaet <a:onfuluptbe Bangcrtraetllte/enbeop ben veertien- den usap toebet in fijn öupjs toiÉct gfiebjatgt / altoaet f)P ban negen a tien (Cuccgen betoaétt bafert / tot be tgt toe alsi fp bolgfienss gare Beloften / een fcgfp ggenaemt deFonteyn fip gaet genómcn/ tnet alle get boltfi toebet baet gcbjacgt / enbe boo? be Caper bie boot geftgooten toad drieduyfentfiutRen ban atgten betaelt fouben gebben/aij ban fouben gaer Conful laten gaén/'t toelB fp belooft gabben te geben/ én ben vijftienden lisa» f»n ban baet bertrotgert.
aille get bo0?ftacnbe(ftg?eef ben Conful vander Burg) gabbe gp bageiiKic inebe te bertoatgten / bp aibfén gaet ïBog. baet niet in böcfifaöert / òrti dtobÉ ftgetìitt baet ga toe te ρjeffert / botg fot ftocB tpe toaiS allcfi géel toel/enbe toast bp be «cgerf ncfe tnbe «©émeenté vaft Al · giers notg toel geffen/ en tofettbajjéitjtjÉ B^ «©rij&tcrt én Élèpnen niét βΐίβ om ben ^i^ollatibei; gétoénfcgt enbe ge^ toepen/feggciibei Mètdiëw^Udh Wj vrede mtócken iofybegerëh.
©p-SïtimftóiiaeRüyter 't feöeicttKftg uptge^ |
ST AET
imbin vieren twintighlten; 'ï^
bc^pe van Cadixvbont baetbtn sööö^lbtwfciaii,^ ^ Meppel,bimi§tBOeti»p l^löt vao Nes^tneteàic (gftoabje/ jïjttbe Capitipnen Haeck j Swait j jaaven Més, ComeUs Gerritìfe, Pomp BBbe Goyeit't Hoenyie» ftìWrtben be atONt gelaten ftöepen af «etoatDtwy en ban eaet fafi fn 'ttóetcft te.fl5Hen;· = : q r
^nfeventiendéii^tW^toai de Rujiteroïroewoe BOTIAiiGàntè, ftonnenbegeen praaaquaöelionmnBn beinfectlebfitot'Amfterdamtoaji/ tegtramtetienii toeenootbetsftoatec. .
®en ittlsiÏc Lawfon öabbe fη befen t^bt We van Ai- giersben ©oilogBaengtjefept/ toebet5öbtStoaSoo?= faecfii baettoeoêsebêff. (ïïuffcöen befen iStaet eobe bïe ban Algiers fcftsen^ttDatbetec telleen j maetal» lefintii üleetö fides punica,toant fp nabec&ant tDibetom met be (SngelfcDe actojbeetben enbc tegenbefen ^taet 6ja?c6en.
5©ei)etommeïli)t6eöele0enteeptbefestt0bi!S7 toert fn 't bolgenbe feet net en omfitötigïJ betifanbelt/ engji fielt ben vijf en twintighllen ^unp.
vergadert,"óm uwe Hoe» Mogende te dienen van advys over het gene geduerende defe conftitutie van tij den en faecken foude konnen werden ghedaen en voorgheno- men, tot verhoedinge van alle gevreefde onheylen , en befcherminge vande Ingefetenen defer Landen,bylbn- derlijck tot protedlie van de rijk-geladen Retour-féhe- pen, nu alle dagen uyc Öoft-Indien verwacht werdèn- de,vorder waerendehoedanigh, omdateyndetebe- reycken, foudendienen te werden gheemployeertdc rffTfi^Afchepenvan Oorloge extraordinaeriijckgeequi- peert, ende nu voor een goet ghediselte ghereet ziij nde, oordeelen eenparighlij ck dat den grootften ende merc- fcelijckften afbreuck , die den Stact jegenWOördigh kan lijden, foudeKijnbyaldiende gemelte Retour-fche- pen, ( dat Godt verhoede) op 't onvoorfienfte wierden
.......... ..................... aengetaften wechgenomen: EndatfulcXnamenfche-
nOemen/óm°bet)eenentebaiicnV"en'a(^êcn^ 1 üjckeapparentie Üchtelijckkangefchieden, ingheval
jemeltê'fchepen, vuyl geworden engeharafleertdoor foo verren Reyfe en op foodanigen voorvalniet verdagt zijnde, oock volgheladen,onbeK;eylteiimetweynigh gefondt volck voorfien, foudea werden gheaggreflèert van eengoedtghetal Oorlogh fchepen tot dien eynde Gxpreflelijck tocgheruft met meeöighte van volck, komende verfch uyt haer Havens, en wel wetende wat Hooghte en Cours de voorfchreve Retour-fchepen ordinarie fyn ghewoonte houden, Waermededande Irigeiètenen defer .Landen foudewefen aenghebracht foo grooten en genoeghiaem irreparàbelen verliei,ende aen de andere zyde de quafet willige aenleydinghe ende middelen foude hebben om verderen overlaft te derven en konnen attenteren , alsgeftij ft met foo confiderabe- len fchat, waer van in eeuwighey t geen reparatie foude wefcn te verwachten : Hetiswel waer dat tot rencontre en der felver Convoy fijn in Zee gefonden een goet ge- tal Oorlog-fchepert, die met de vOorfz, Retour-fchepen, te famengevougt zijnde, een merckelijcke macht kon- nen uytmaecken, döeh die fyn geenfints fufEfant o'm te reflfteren het gewelf Van fchepen die in Eagelaitt nu aire- de zijn, of binnen feer corten tij dt ghereet konnen we- fen en uytloopen, ende dat foo fuWtelij ck dattcr geen tijdt of middel foudewefen om eenighfintsdaer jegens té voorfien.
Uwe Hoogh Mog. hebben genoecbfaem verftaea dc ongemeene toeruftinge ter Zee die in Engelandtop't y vtìrighfte wert gedaen en voortgefet, waer door defen Staet rechtveerdige reden is ghegheven mede op haer hoede te wefen, én in pofture om niet plotfelick te wer- den overvallen en met den flach gewaerfchout, gelijck de droevige experieritie in de verleden Oorlogh met de fêlve Natie, niet lang geleden, foo finertelijck heeft isej
het is óock wel geremarqueert dat de enorme prötefltieii, tot lafte van defen Staet, enbyfonderlij ck déOöft-IndifcheCompagnie, diedeEngetfchenficH
niet
i'3o S A KEN van
SeiJérChriflenSlavènri&CienlJérbelcttùW^ |
-ocr page 150-
|
nfttfchamen voort te brengen, het rechte en ordma- risteyckenfynvan cenighquaet defleynomde We- relt te preoccuperen, en hare onrechtmatige procedii- ren, ten m inlten met eenigh pretext van luftitie, te be-
wie foude gheraden vinden verder preuveafte wachten naer het vyantlij ck aentaften, ruineeren ende
meefteren van de Forten ende fchepen op ende on- --------- ^^
verj
trentCabo Virdt, alwaer de Weft-Indifche Compagnie defer Landen haren handel drijft fonder yemandt temolefteren, en evenwel trouwleollijckis overval- len, onderwylendatmen befichtismet UweHoogh Mog. in't minnelij cke , foo 't fchynt, te traceren. Daerbynoch komt den hoogen moet en pracht van de fel ve Natie die alle andere, ende byfonder defen Staet, verachten, meynen alle voordelen van de Zee haer al- leen toe te komen, en derhalven met geen goede oogen kennen aenfien dat de Ingefetenen defer Landen, door mefnaghe ende induftrie, ha£r in dc Commercie vej- kloecken, voornamentlij ck de rij cke retouren Jaerlijcx uyt de Indien komende.
Zijndevoortsbyhaer Gecommitteerden aendagte- lij ck overwogen, de redenen hier naer volgende, waer uyt men foude konnen afnemen, dat by de Engelfchen nietfoudewefeeengeformeertdeilëyn om tegen defe Staet en fpecialijcken de Ooll-Indilche Retourfche- pen ecnige vyandlijckheytteondernemen, bevinden fy defelve redenen alleenlijk van cenige waerfchynlijk- heyd en ipecieufe apparentie te zij n,doch geenii nts van fuiken evidenten gewigte dat daer om behoorde te wer- den naegelaten of uytgeilcit eenige voorlieninghe, die totverfeeckeringhe van de behouden overkomlle der voorfchreve Retour-fchepen kan ftrecken, voorna- mentlij ckdaerm en de middelen, daer toe dienende, gereet en by de handt heeft,en daer foo grooten en irre- parabelen perijckelen kan refiderenindeminftetijdt die met deliberen wert verlooren.
De eerfte Reden is ghenomen van de fachtmoedighe Antwoorde ,waermededen Koning heeft bej egent de impetueufe Propofitie van het Parlement.
Detwetde Reden, dat geene geldt middelen fyn ge- petitioneert.
Endede dirdt, van dat het Parlement gefcheyden en nieteerdergheadjourneert is wederom te vergaderen voor Novembernaeftkomendc.
Op 't eerfte ftaet te confideren, datmcn fich met fi m- pelewoorden nieten behoort te laten amuferen in faecken van foodanigen importantie, perij ckel en ge- volch, voornamentlij ck als maer voornemen is fyn eygen te befchermcn ende gheen oiFenfie aen yemandt te geven, gelij ck oock het Intereffe van defen Staet niet mede en brengt, ende by aldien men op woorden fou den moeten ftaet maeckeji, fo fuUen U Ho. Mog. noch welindachtighzijn dehooge taleenfcherpe termini, die den Enghelfchen Envoye Dmning, weghens iynen Koninck, gevoertheeft.
1. Datgeengeltmiddclcnfyngepetitioneert,maer het Parlement ghefcheyden, is mede een flechte afleurantie om foo veel daer op te hafarderen j want de koften, die in 't eerfte moeten werden gedaen, fyn de minfte, en konnen lichtelijck werden ghevondenj infonderheyt nu den Koninck goet credit heeft, en be- halven degeldtmiddelenby het Parlement alreetsef- feftivelijckgefui-neert, de StadtWiiietoreenachter- rugge, die wel plachte goede Sommen, byformevan leeninghete avanceren, en daer na op hunne quote te refcontreren. ^ a·-
3. Endekanoock,desnootzïjnde, hetParkment binnen weynigh daghen wederom vergaderen, waer op dan de Koningh, ten vollen Verfeeckert van de ghe- neraele drift van lyn Onderdanen, ftaet kan maedcen datfy óvervloedelijckfullen confenteren in gek midde- len, geno^liTaemomte dragen de fchulden en laften die foodanigen Equipagie, fo plaufibelijck aenghevan- gen, mede brenght, ja, ghelijck de ervarentheyt leert, des te meer-om dat den Koninckheeft gefchenen traeg cnvOorficljtighindenaenvanck, ende welclcehyfiph foude hebben laten overdrijjgen. jr. ■ · |
4. DaerenbovendatdefchepenvanSm;r«f, uytdc 1Ì64, liiionfea elders uyt het Weften, de Canael ghepaf- ièert2,ijnde,nietenlyngemolefteert, geeft wel eenige hoopedatdaerop nietenis toeghelecht; maer wie lal fich konnen verleeckercn dat fulcx isghefchiet door de equiceyten generofiteyt van den Conincken niet door andere beletlèlen en accidenten, die vele en verfchey- den konnen werde bedacht? Want het kan feer wel we- fen, dat ghemelteVloote eerder is voorghekomen dan de felve was verwacht ; datmen oock op een iprong niet en heeft konnen klaer vinden foodanighen machc om met feeckere hoope van groot fucces aen te taften > een Vlootebeftaendeuytfoo merckelijcken getalfwa- reen welghemonteerde fchepen, komende ingoede ordre, fuffifant ende gerefolveertom fichwel te de- fenderen, daer oock den Vys-Admiraeli/f E«^termec een goede macht Oorlogh fchepen niet verre was van dieCuften, met apparentie dat hy laften ordre hadde om op degemelte Vlootete Kruyflèn,endedefelve te- gena Ie ghewelt te protegeren; foo dat dien aenflagh, de Enghelfchen niette eenemael naer wenfchgheluc- kende, alle haer defleynen fouden hebben geeyenteert, endegebroockengheweeft, defea Staet ende andere Landen op het hooghfte gealarmeert, en alle uy tterfte middelen opgefet, ende geweltaengewentgeworden , omdecommercierende Schepen te bevryden, ende Ooft-Indifche Retourfchepen voor diergelijke aenflar gen te verfeeckeren.
5·. Ende dat defe bedenckingen niet zij η conjectu- ren, alleen ghefondeert op inbeeldinghen ofte fwaer- hoofdigheyt, betoonen klaerlij ck de proceduren ghe- pleechtaenOiff Fm/f j endede Schepen daer ontrent handelende, met het gene dies aengaende, na luyt van de bekomen Advyien ; vorder is getenteert fonder op eenige generofiteyt acht te nemen, of aen^egginge van Oorlogh te laten voorgaen, liijndealle'tfelveeen Ba- kenklaergenoegh fchynende om diergelijcke Klippen tevermyden. ·
6. Sonder datmen behouve te wachten na een twee-' de Exempel, wekkers CMerientie voorleer gheldc ( 'twelck God genadighlijck verhoede) met fich loude flepen, genoughfaem de ruy ne van de ingeiëtenen de-t fer Landen , enfpecialijckdeOoft-Indifthe Compa- gnie, fo een voorneem deraet en hooftfteunfel van den Staet.
Allewelcke Redenen rijpelijck geexamineert, ea metelcanderen gecompareert zijnde, loofpudeü fy, Gecommitteerdèn van advyfe wefen, datdefchepea cniyflTende totrefcontreen Convoy der voorfchreve Retour-fchepen, behoorden te Werden verfterd: me^ de Oorlachichqpenvande bewufte Extraordinare E- quipagie by provifie, voor foo veele gereet zijn,om t'fa- men te formeren een Vloote en gros fuffifant om niet te vrefen ali e gheweldt daer mede men yets tot nadeel vaii den Staet en de voorfz Óoft-Indifche Rctour-fchi^en foude willen attenteren, waer door fai werden geefec- tueert dat, of de Engelfche fullen werde afgefcliricktjcn fich ilille houden, of wel haer fel ven hafarderen in con gevecht ί daer uyt fy weyigh voordeel, maer welgroote ichade fijude hebben,te verwachten.
Hier tegens komt in bedencken deumüragiediede Engelfchejföuden mogen nemen, en houden vooreen bravadpyÏy- aldien foó'conliderabelé Vloote Oor- loch-fchej^irich op ha^r eygen Kuften foude kpmen
vertooneh, ende alfo oorfacckegéven dat denKqliing
vm Bngdmit fich foude gh(pbhgeert achtcnppcen ipecieufenTytul, totbefcherminge van fyn Lapden, mede epij Vloote in Zee te fenden ,, de weicke ontrent deonfeion^nde, door. ;eenigë öccafieii"dÏé lichte- lijck voprvallen, mifverftant, confüfie enghevëcht foude verooiïaecken, en dienvolgens eentotde ruptu- re, ftrijdende tegens dc Interiflcn en Maximen bjr de- fen Staet akijdgepraftifeert, waer door dan de Οώΐΐί- eerde pretextfouden nemen óm defenStaette houden voor Auti.eur vaade eerfte pffëncie enagteffie,en der-
de fcHul,^ jjii w|n.En of derh»lyen niet beteren ware,de
.....' · · ' .....................Yi^^Qj.
en OORLOG Vier en Veertighfle BoecL l 3I |
-ocr page 151-
SA KEN van ST ΑΕΤ
|
1664. Vloot by den Staet Extraordinaris geequipeert buyten ■I , I..·. de Zee gaten gereet te houden , om foo haeft men fon- de vcrfeeckeringhe hebben dat de Enghelfehe Vloote tot hetgevreefdedelTeynhadde Zee genomen terftont defelve van achteren tevolghen, op haer voornemen te letten endeincas vannood aen te taften , waerdoor dan de vooriz Engelfche Vloote fich foude vinden ghe- cngageert ende bellooten tuflchen de ghemeltc Vloote die haer van defe Landen foude volgen , en de gheene die onderden Schout by Nacht Trini/ijegenwoordigh om de Noord is kruy (Tende.
JVfeerdefwackheytvanallede ghemelte fpeculatien fai klaerlijck blycken, fo wanneer men daer tegens ver- gelyckt en confidereert:
Datnictenkan werden verilaen cenighe de minfte reden van umbragie gegeven te werden door hetkruy£- fenvan dè Vloot omtrent de Kuilen van H/>/enr ,endie voorts om de Noord , alfobyalledewerelt niet anders kan werden opgenomen,of Ailcxgefchiet fimpelijkom te ontmoeten de verwagt werdende Ooil-indifchc Re- tour fcheepen , aen weiekers behmdm artivtrnmt defin Staet Ji ■aielis-gtltgin , tn is geen weemJe/aic^ datmen biemmsrt is,eti alhmiddèlen ttenwent emfo vetlfecuriteyt (ds migelyc\ is , toe tt brengen een fo rijcki" retnur.
Ende moet alle fuipiciè van umbragie van felfs ver- vallen, als men bedenót dat niet kan werden geimagi- neerteenigh voornemen , aenilagh ofté voordeel te kennen werden geformeert ofte gefogt op fo barre Ku- ilen ver aigelegen , endéby niemant gefrequenteert, daer oock geen andere fcheepen zyn te ontmoeten ofte verwachten. Soo datdan maer overblijft een pretext van umbragie fonder eenigh fondament, dienende al- leen om andere deifeynen te bedeeken,welGlcepretex- ten noy ten konnenontbreecken aen yemandt die de felvefoeéi, dewyle de felveireden van pretext te maec- ken biijft,io wanneer doch een Vloot iìgop<Ìie Kuften onthoud', en geen onderfcheyt Ibude worden gemaedt of die Vloot bellaet uyt meerder ofminderghetal van fchépêri".·' ■ ; "> ■ --vi-M·'·.
Dt redenaengaende de affiftentie ende:guarantie te verwachten van de Naburen ende Geallieerden , kan geenfints'geagt werden yah importantie Otn derhalven foo veel φ reiiqueren Want in geval db felve het recht en billicilihwt, als mede de fincere ondörhóudinge der ghellootenTraftatenfich latenter herten gacn , ful- lèn fy'om.verfcheyden taftelicke redenen (te langhe om in 'tbrede Ïe verhalen)kraer genoeg konhen decer- ncrenwïe'dè AgrefleursÏyii-, en wie alleenlyck foedt hetfyne te bèfchermen, en f^I d icnvolgende niètnoö- dighxyiiYMtdieitydetevi^ièn, dochbyaldien, ge- lijck hetteeéftgebcurC i hetintcrcffe ende redenen van Staet.'alleeh'in de wee^ch àie komen , fodfalmen figh voörëeiffbehelpen tnèt'djlàyen, om bndertuflchen te fien hóedtiföedKfalaflbqpèfl, endcaen welckezyde liet méeftèHOórdeel iste doeh , 't welck méeftaltijd is aend^TiydèiVanden Övér,winnaier, endefoudenghe- riiêifè Geallieerde, fulcx ih'clep fin hebbende, meedè wéHbtferife vinden genoégfame pretexten om Hptbe- dohgheii fécöurs aen defin; 'Staet te ttitml^en. Op de b^ lofte.endehulpe vanVriemden enis nict'te fteunen , éndcfbudc 'ecnerbarmfeliclce toéftant wefennoch meeftvöóf deffc Laridéii',' Haf-é Naburen hÜpcte moe-
àHffffi^tódc minftci^fdehien-VanOiKi^ "
fc]yt^ fülifeii'vefniy43ft''i ^^lêlre Ìaei" medfe' moet > |
nen mcefter werden, flaen ende verdry ven, waer door .
haren ghcwonen hooghmoet licht occafie ial vinden,_
en querellen foeken, waer voor fy anderfints fig wel iulr len wachten by aldien fy fien dat onfe Vloot de hare ce- nighfmtsgelyck is, enfufHfantom onder Godeszegen de vidtorie te difputeren.
Oock is feer aenmerckelijck het voordeel datmeeft alleNatien, ende infonderheyt de Engelfche, hebben, boven defenStaet,, beftaende hierin , datfy altydt keure hebben om de ofiènfie te beginnen foo wanneer het haer goetdund , alswel verfeeckert zyndedatde intereflen, maximen ende gewoonte van deiènStacc fulcx niet toe enlatcn, endè dat, fchooniy verre min- der in getal waren, geen pery ckel loopen van oy t eeril: gheatcacqueert te werden , daer ter contrarie de onfe fulcxghelbdigh hebben te vreefen ; die derhalven al- tij dt moeten op haer hoede zyn . wd behoorden de liercfcfte te wefen, ten minften van ghelyke maghe omalfoalIe Agrefleiirstedoenaffchricken , en dit en geen anderjfal het enige middel wefen om geen rup tu- re te vreefen; wantdeRetour-fchepen binnenzynde, endedehoopevan foo grooten buyt ontvloghen, fai niemant luft hebben fiirya^err Λ c®«r, fonder mercke- lijcke voordeel te beginnen een Oorlogh daer toe foo groote koften fouden noodigzijn, endenaalle appa- rentiemeerfchade, enfchande, dan eere en voordeel te verwachten.
Elide by aldien, 't welck Godt verhoede, de gemel- de Ooft Indifche Retour.-fchepen eens mochten ver- vallen in handen van foo behoeftige ende graghe roof- vogels , is het wel waerfchy nlick datraen van defe Bij de het· uyttcriie foude willen opfetten, endede reftitutic enreparatàe daervanmecallede machtvan.den Staet eénparichlijekvervolghen, endedaerby blyvenperfi- fteren ? Is alle de werelü niet maer alte veel bekendt de cbnftitutie van defen Staet Pt'iamenghevoeght uytfoa veel Leden ende Hoofden'^ hebbende verfeheyden in- tereflèn, maximen ende fpeculatienfcijnde alleen- lij ck leer weynige geinterefléert in dea welftant van de Commercie ter Zee,τ ende noch minder het welvaren; vani dé Ooft - Indifche:. Compagnie, derhalven is I wel te beduchten, darmen foodanigh ongheluck voor- vallende, de geheelefaecke als geene. reparatie te ver- wachten zijnde, dan foude willen ende moeten accom- moderen, werdende het verlies ende fchade ghelatert aen gemelte Compagnie ; als konnende fulck beft mif- len, ende wederom, ibomenfeyt, genoechfaem ver- winnen met het uytftellenvan eenjaérlixe repartitie» aen de Participanten ; menlietoock alle daghen dat de; Ingefetenen defer Landen eenige fchade, hoe onrecht» matigh die oock fy, geleden hebbende en haer goedt in, vreemder handen wefende, genegen ende gewoon zijn^ terftontfulcx te fchicken voor verloren, gheen verder.· arbeydcoftekofteatedoen, omgelijckmenfeyt, het ■gOedenae hetquade te werpen. .
Nugepofeertzijndedat alle raetflagen ende intentie, daei^henenwerdenghedirigheert, beyde;pm ruptui-e met ÏngeUot tevermydeni, en mede om dcOoft-Indiiè; Compagnie by-het hare te befchermen; komteynde- ling in bedencken, door wat wegen enaniddelen feec- kerlijcxt en bequaemftedit oogmercfcfcan; werdeni be- richt, -heti^ met des Lants; Vloot te houden op dor Küften-defer Landen omtrent delrevttrtieni alvooren is verhaelt,ofte welde felve te doen conjungeren met de fchöpe^ö onder Trew/ikiuyirende? i
■- Wïtei opwor eerft moeowerden geconfidereeit, dat! den eerften voorflagh gheampleiteert wordendei^ dfeniaiftrvan't Landt werdt verdeelt endeghefcheurt, ernie daér-door verooriae£b dat het geene dfaemen ghé-! vw!^ÏZijïide,-naemeiifchÈlijckeappar.etttden;|^ ghcen> pteryckeliheeft, doch.vaH den anderen ghefepareert her eeiiëofhetanidere,jaiwel.heteen.voorenMrïndernaj.' féfePltólitel^tik·· k^n -werdea 'overvalliiHf •Vermeefteitü eiïdtfghfirt^bört, Tofld?r. elckaniïercri tetonnen nffi^' ftéiteli.:''iDitÌ8Maerby aeervarentheydcvanalléEeni*; ^S^eiiy êwde νοΘι: ydöiieénTöo wel te be^ ypeil·^ 'dsst hct> oiHiiMcli^ïs ^op teihalehdevexempelen.daëi H^ al^^ Hiftorien vol zijn, endeföttde hecin (fegiievalvooin
de El}- |
-ocr page 152-
cnOORLOGH. 't Vter-en~veerfighpe Boeck. 133
|
1664,. deEngelfchelichtzijneen Vlootteruynercn, fonder ____ voor de andere feer te vrcefen, alfoo men fulcx voor- vallende, (datGode verhoede) vi'el foude mogen twijf- felen of het dan oock raetfaen foude wefen deeene Vloot, vermits hare fwackheyt geflagen zijnde, de an- der mede niet fuffifant genoegh, tegens een viöorieufe endelterckertehafardcren, endebyquaden uytflach, alles te brengen tot een onvermydelicKe ruyne..
Maer kan gefegt werden , de Vloot voor het Landt leggende, hetfc ordre door verfchcyden Advys-boots, op de deiTeynen der Engelfchen te paffen, na de Noort uytloopende, terftont te volgen, en foo de felve yet quaets voornemen, met groot voordcel tuffchen bey- Vloren te beflayten.
Waer op wederom dient, dat fulcx wel niet en is abfoluyt onmoghelijck, maer evenwel aendeandere zijde foo veele verhinderingen , fwarigheden en toe- vallen onderworpen, dat alles, als boven gemelt, nae wenich en als naer een voorichrift geluckende, wel te recht voor miraeckel mocht werden gehouden,als men overdenckt.
Dat de Advys-barcken en Loots-boots de Enghel- fche Vloot obferverende by de Engelfchen door fnel vaertuyg, datfy in οvervioct hebben, llchtelick fouden Jionnen werden ondcrfchept, opgehouden ende ge- nomen, waer door onfe Vloot geen feeckeretydinge hebbende, niet foude derven in Zeegaen, maer op raerderadvys blyven leggen wachten, ondertuffchen dat de Engelfche Vloot louden voortgaen , ter plaetfe konnen wefen, ende haren aenflach fonder vreefeef- feöueren.
Doch de felve Advys-Jachtenhetalontkomendé , fouden door hart weder, opkomende ftilten, con- trarie winden, lichtelick konnen werdenopghehou- den ; eyndelick do tydinge aenkomende en onfc Vloot daer op uytloopende, foude die mede door contrarie winden by Somer tijdt , oock in vcrichcyde Ghe- weften. feer verfchéydclick wayende , foo langhe konnen werden gcretardeert dat de Engelfche Vloot licht meteen andere windt haren cours zeylende, haer voornemen foude hebben verricht, endeonfetelaet komen,ofte miffchien (als gefepareert ende niet fteick genocch zijnde) tot hiereygen ruyne.
Behalven dat in foo ruymen vaerwaterde Vlooten malkanderen licht konnen mi ifen, ofte op het onge- legenfte ontmoeten, waer dóór weder de Engelfe, een van beyde bejegende ende het evident voordeel fien- de,geanimeert fouden zijn yets vyandtlicx t' onderne- men tot groot perijckel vandconfe, hetfyrocnflaet ofte moet ontwijcken;cn waer na foude des Larts Vloot fich reguleren, by aldien de Engelfche Vloot, niet in gros, maer met weynighSchepen teffensd'fen voor d'ander naer, komt uyt te lopen, om miffchien fich te conjungeren opfeeckerRendevousby haergoette vinden; jae felfs by de Vloot onder Trew/», alfoo fy geen perijckel te vreefen hebben van geattacqueert te werden, ende foo langhfy niet ftcrck genocch zijn, licht konnen voorwenden dat fy alleen laft hebben, om te komen fien dat op haer Kuilen niet onbehoorlicx werde voorgenomen.
Echter foude dit alles noch konnen werden over- iien ende op een goede uytkomfte vertrouwt, indien niet ware de iwarigheyt dat de gheprojeöeerde dertigh Schepen al te famen nietghereedtzijnom intijdtsop eie Rendevous plaetstewefenaldaereenconfiderabel Corpus te formeren, ende alfoo in ftaet te zijn om het Toorfzeynde te konnen efft'öutren 5 maerdewy- 1e totfoodanigen Equipagie vele wort vereyfcht, ende de Schepen by vericheyden Collegien in verfcheyden plaetfen gheëquipeert, uytdiveriche Zee-gaten moe- ten uytloopen, foo kan het door manqucment van het een ofte ander, ja oock contrarie windt, lage ftromen ende andere menichvuldige occurrenten en inevitable beletfelen, feer licht gebeuren , dat het volle contin- gent, van yedergerequireert en vei wacht, nietfpoc- dich genoech voorhanden Is, ende dat ondertuflchen de tijt verloopende, deoccafie om vrucht te doen fai wefen voor by gegaen , wanneer dan d'andere Schepen fils niet fterck genoeg vruchteloos fullen blyven l^en, V. Deel, |
tot over-groote vergeefze koften,ofanderfints genoot- i faecktzijn fich te wjrpen in 't uyccrfte perijckel. __
Alle welcke zwarigheden niet en zijn te vrezen by "" aldien de Schepen van des Lants extraordinaris Equi- page, voor foo veel die fucceflivelijck gereed zijn, wer- den geordonneert terftond te loopen na de Noord (al- waer tegenwoordigh tle meefte perlculen te vrcfetv ende af te weeren Zijn ) om met de Vloot onder den Schout by Nacht rrony)geconjungeertzijnde j tefor- meren een confiderabel gros, fuffifant om onder Godcs hulpe, allegcdreygde overvallen ende geweld te kon-, nen wtderftaen, ende de verwacht wordende Ooft- Indifche Retour-fchcpen in falve te brengen in de re- fpeétive Zeegaten ende Havenen daer de felve zijn gedeftineert , ende dan fulcx verricht zijnde ('twelck kan gefchieden binnen feer korten t^d .) te welen ter difpofitie van den Staet om dienft te doen daierdea nood fai vereyfchen, niet twijffdende of door dat middel, fullen alle «eniockfelen eodeoccafien om een rupture te beginnen, werden geprcvenieerc endeaf- gefnedefi, immers den Staet tijd gegeven orn deop- gerefen 'difïerenren en pretcntien,op de een ofte de an- der wyze te vereffenen ende neder te leggen.
Allé defe redencii ernftelijck wefendc ge-exami- ncert, overwogen ende gedebattcert, hebben haer Gecommitteerden bewogen de lelveU Ho. Mog. ge- dieniielijck te reprefehteren, foo tot hare ontlallingc als mede van de Heerén hare Committenten , om té wefen gedechargeert, by aldien ( 't geene Godt gena- delijck gelieve afte \fréfadcn) eenigh ongheval mocht overkomen, biddende Godt Almachtigh dat hem ge- lieve wel ende geluckelijck te doen uytvallen, 'tgcene by U Ho. Mog. in defe ende diergelijke occurrentienj tot dienft ende welftant van het Vaderland , fai wer- den gerefolveert.
Aldus gedam, é-t.
iSiifTcOEitbfpbi/ faï (lellen öatecnigD Befcöil tun^ «sefafb tufTcïjni Df<©nicralitept enltó öct gcjafli) ban Drn ^m JDiince ban ©caaie in öc plaetfen Die ÖP onDcc öe S ,(„„ (©cnecalitipt ïjaDöe rtsofn. m Vinuj
g5cndertighften5(utìDhJitcttir®erBaticring0ban sn«ftit ftaecï^o. JSÖ03. noeömarl^ boojtaebjac&t 'tfluntije j^cewniÖeöeputeerDenban öcpjobincien ban Hol- raiitcpt- land en0£"Wcft-Vrie{landtbqo?ÌeÌienSatetiJasil) acn fjaec 1^0. .ϊβοα. boo?ncö?a3en Ijaböen/ namentlijch/ öat bet School-reglement ben derden Mey feltien hondert vyfen vyftig , niitfgaUtt^'t Echt-reglemcnc Den achtienden Martii feftien hondert fes en vyftigh, bp baftfêD.Hiog. ge-emaneert obtcDe^eDenrnbe ten platten ïanDe in De föciilijcftDföen enüe «©ojpen / fïaenbe onbec ϋε d^enecalitept / niet op ben naeui ban ilare niaei: op ben noem enbebonbiesOfn
ftjn l^oogiicpt ben l^eeci 33|ince ban «©cangie toaren ge-emancertobecbe^eöen/ ïanben/ J^eetlijchijei ben/ cnbe55ojpcn ban bcnfelbenl^eew^?ineeoele= gcnin25?alianb onbcc be gefioojfaeniöeptbanberen ^taet; 't<i5ccfiegebaen onbec ben ©jooten Segel enbe Signature ban be öooge ©oogbenban ben mecc= netnelten^eeiePjincc in benljagcbenachtften enbe 25eclpn ben achtienden lulii ieftien hondert vyf en vyftigh, enbe't anbec tot^ari)^ cnbe in benjijag^e ben vier en twintigften enbC een en dertigflen J ulii feftien hondert fesen vijftigh, fjoubenbe onberanbe^ ten ïiepbe be boojfs lefïe ïieglemeuten / ooeït befe naes bolgenbe rlaufule/ tiamelijeö: Behoudende aen ons t'alien tyde de intcrprctaticj vermeerderinge ende ver- minderinge van defe Reglementen t'onfer difcretie ende goed vinden, foo als wy naer gclegentheyd van tyden ende faken fullen bevinden tebehooren. J^aef op gebelibereer 15ijube/(^ goet gebonben enbf becffaen/ batbepbe be boo^ftgjebe (Reglementen op bennaeni ban öafccïlo. «Sog. ge-cmaneect gefonbrn fouben totKben aen beiefpectibe ^tebcn/Paetfencnbe€>f» firieten / immebiatelijcit cefüjtecenbe onbec be <Bmc* calitept / enbe fptdalrjtft mctie acn be ^tcben / ^laet® fen/etibei^fftcieren ban be i&tab enbe Si^ecromtteban 20i?eba / ^tabt ban^teenbergen / i^eeclflehlmit ban Princelanc, ^tabt »i5?abe/ ïanö enbf 25aconnie ban Jö Cuyck, |
-ocr page 153-
|
Cuyck, Htanbe enbe 25actjnitie ban Cranendonck,
-- ^tabtcnbc ï^icrlijcMjfpt ban Eyndhoven, mitffla--
^tabt cnöe i^cErlijcitljfptban Willemftadt, mrt ij;bic om bcfelbe Reglementen al noci) acnfiont^ op òhi nacm ban ijncc ί^α. JEog. alleen ende privative te bom piiblicecen/ tee plitetfc baet men geUiaon t^ piibU^ catic te boen : ll^pbcr^ oorii acn btn jgoocljacuielbe i^ecce i^iince ban Grange gijefcgjcben / Dat in De bao?= fcijjebe Reglementen op Den naem ban fijne ï^oogljcpt flebjclTfcEt cnöe gecmanccct bccfcl)ci>l)m pointcn een infïuercnbe / enbc mfonbecJjepDt incbe De claufule Öiecbobmbcrmfït/ bctodclte maec alleen fpecteetben totbrbifpofitiebanDeSouverain, rnDenictban tenicö Vafal, bat Deröalöni öl' i^ifte giincc alle 'tfdbetoilbe boen ceDicfTei-én enbc rrparcccn ria beljoojcn/eiibe figlj boojt^ in toEliomcnbe ontj^ouDen bhn bieiggelijcUe _ meer te Doen.
©en ©y^-?ïbmicatl De Ruyter epnötlijtfeöen toor^I' negentienden giunijgchcntenboo? Algiers, Di^anDi; Biirji. een baegö^ inaeclite fuitfesS bfftent Doo? een Miffibc aen De Douane; ten tpnDe aen Ijem De brlioojlijcltc becs toclltlioniingeaenboo^tfoubmOofn/ 't toelcft nieten i^gljcfcljict/ nocljtc bfn Conful Andries vander Burch gelaten/ om nift[)eni te honnen fpjeec&en/ onaen= BlKiifnÖpalic bebopc Dooj fcl)?pben^ aen bie ban De Douane gcbbeuacngljcüjcut / b'bjficfte meDe btbbcn gclai'pgect (0|iagict^ aen boo^bt te fenben ; omme on^ bcc Dat fabeuc in fc cucitcpt Ijaec If 0..t©03.CccDtntiale aenlanDtobectelebcten/ enDeber felbcc enDe inficuctie te cjrecutecen; Ijeeft ficft aifoo Den CoinmilTa'
n^MortaigncbCtgcfclfdjaptmetJonckerReynoutvan
Coe verden, becmit^öeonpalTcIijcftÖfPt ban ben jrif= caelVyancn,ban hjrlchefiecftteöP boo? Algiers gljr^ (ïojben enbe Dacc aen 3iautbrgcaüeni^/ op een #afi p02tc banDc Douane binnen Algiers begeben/ enbc ben drie en twintighften bito in De ccclic aubientie na De bcr(oo?üjcIic complimenten i^ Doo? Den Comniifraii^ grpjoponeectbetoinelii'gbDcï gebangm enDereDcm= tiebfcChriften Slaven booj ben ffrflen inltoop/ bol= sen^Dejongfigemafcfitebiebe/ enbe Dat €ommi|Ta= cifen niocljtfnüJo?iifnBcnoerat om banbe becbere Γα= ften te tcactecen/'ttuciche niet en i^ geaccojDeect/niaer begeecDen Die ban De Douane de Ruyiers niepninge te becfiacn/ optuatboet bebjebefonDebebfliigDtbJoj^ ben eer enbe bebootensS ban 'tlofleD Dcc ^laben gcl)an= belttoiccbe; 'tVuelclt hem oojfaecRegcgebcn Beeft een memorie besS anDcten Dacgi)^ Den vier en twintighften in te lebcccn / Dfluclcfte in De Douane groote ont|lelte= niffe caufeerbe / foo bic liipben in grenDcclrp manieren vry Schip, vry Goet, nccl) refìitutie toilDcn toeftaen 5 toaer op beele Debatten bleieu/ enbc HootgcUiicöte ban befaecheboojDcnboo?f5. (Conimiffari^ acn benj^^e^ fibcnt ban be Douane ijS boojge(ìelt/ en bat Defelöe toel Écn rijpe Deliberatie me riteer be / i^ cpnDclijch gljc rcfol· beert öct anttooojt tot sS'anbcrcn Daeglj^ upt te (iellen. ?E>cn vijfen twintighften i^ De ComniifTati^ tacDcr ter aubientie getoecfi/baet De faecltc met nocö mecrOer IiebigljepttoicrbrgeDebatteert/ fonöer naöcccanclui iiie te nemen/ Dan Dat Den acht en twintighften bacr ar η bolgenbe Den Breden R aet Daer ober op be Caflaba UcrgaDercn fouDc/ 'ttorlcR cflFectibflijch i^ gefcljiet / al^ tuacrgbcprrfifierrt i^/l)ct?trtijcftelban vry Schip,vry Goet, niet toe te fïarn/ macrbcvifuebec^oliantfcljc (Coopbacrbccé te brgccren/ met eonbitieban alle bjrembe goebecen enbe bolcfterni (toelrlie fp contre^ bande noemen) pjij^tcmareficn/ mitsJbctarlcnDcDe biacljtcn acn Dc fcljipper^/gelijch fplupben p?ctenDeer= ben/ (tuJt liraeftt ban be jongljfi gcniaeclite b?cDc)met cecbt ge bacn teljcbbcn / enbe bacr in te mogïjen contif iiucrcn.€ip Defe frljjifttlijcHebechlaringe banbe Doua- ne geeft bc ComniilTari^ geceplicccrt / Dat beijoubcn^ öct fdbcr rcfpect in 't fe Ibe ®ractaet in 't geringfU ban contrebande geen mentie en toa^ gemaecht/ infilierent beopberefiitutiebcr goeberentegeti^get eerfteWrtt cui ban 'tifelbe (Cractatt gljenoomen; enbe op bat ftp Bun in Defe gare onrecljtmatiglje fufïenue be^ te ftracljtigec mocBten obertuygen / fonben Bacr &et ori- ginele Tradtaet ban ©?ebe in De Atabifche tale gefcöiei toen/alle toelclteDiliacntien Bet oi^BtDit ban Baer^o. |
Màog nodjtansSnirtBfij&enTtomien Doen bcrcpcften/ ίΛζι mact i^ gein get iartfie anttooojt banbe Douane toe= gehoomen/ infiouDenDt Dat fplicDen tnetljetaftcgept banbcnjFifcaclVyanengaDDfn brlooft Den tijbt ban fc^maenDenDacracn/ gccneban cnfc^fgepcnte bi= fiteren/ inacralfooin Dcti bcfìcmbcn tijt nicmant ban toegen gacr ^0· Itóog. en toa^ bcrfrljeiien / gaDDrn fp= luiiöen get (iTeactaetalsS geb?olten gcgouDen/Dcn fcgult bacr ban Defen ^taet toefcBJPbcnbe/ conclnDcrenbe DatinDimDen©ij^-?llbmicacÌDe ©jcDe niet en toilbc maecftrnop gnrine booiftellen/ fplupDcnDcn.Conftrt niet aen boojtfouDcn laten gacn/ eer cnDebeboorm^ men gaer begcbangcne (€;urrftfnenDci©oo?en/toelc& acht en twintigh ingctal oponfc^cgcpcn toaercij/ bes galben nncg negen, toelcïtc particulieren totbcgoojDcn/ acn lanDt fouben fcnDcn; toacrobcr nictcomuumica= tic ban Den ©ü^ ^Dmirael Meppei, rnDebengniera= lcnliiraasS'ïïaftBebbenge»efolbectt om alleongcpicn ban bfu Conful enbe fcgaDen bauöcn ^tact boojte ftoomcn/ be feven en dertigh iCurcftCU cnDc .ïil^oocfn ben dertighfte bito aeïj EanDt te fenben/ ncbeniJ ecncn cibilcn b?iefaen be Douane, berfoccl«nbe bat fpiupDrn boo?bcfeconrtoine ncbeniS Den ConiuirnDe fijne jFa= milie / ecuige ^fgippet^ enbc gemeenc gebangcncn in bjpgept toilDen acn boojt fcuDen/ toaer op nictg i^gljc» bolgt/ Dan ben Coniui en fijne jfamilie; toacrboo? c^obtlof/ boojgehonieu ?ijn alfiilclse ongeplcn en af= frontrn/al^ Den «Êngeife Conful 't jeDcrt {)« afbjeltm ban b'l^ccr Lawfon, jijn bfjegcnt met fijn per joon fmabdijcltin een ficen fiaire tc Dom treeften / cnöe Doen nocg in fictcncn ggrUangm agcgouDcn ; foo gacfl Dc Conful acn boojt i^gijcfsomcn/ gebben ren acnbangg ggeniarcftt nict Ijet loffcn Bet Chriftene Slaven, macr Defe loffingge gebbcn met communicas tie ban Den ïirijggriiaeDt allc^ afggebjolieu / enDf bic ban Algiers lipt öcn naem cnDc ban tocggcngaec C?o.|BDg.Den€>ojïo0gop Den vierden g|ulijfcgjifte= lijcHbcrHiafrt/ in bpfo^me ban^tpologiEggejufiifi» ccert. anDcren baegg^/ jijnbe ben vijfde Defcc SijntoeDer naAiicanten'tjeplggcgacn/ om gaer èo. gare ncgotiatie behent te maccïtm. ^^cDifpuptenggeballen ober be abuiifïïe ban ben i^CCr Bevt-rningh tot gct Treforierichap, Jijntefien op 't 3iact fefticn hondert vier en vyftigh, Vrlcflandt enbe Over-Yifel 5ijn Dacc mccfi tegen ggctocffï. ^n bcfe tijbt rpnDelijcft gebbcn De fclbe i>jobinticn figjö berhlaert tot fijne gcrufigcpt.
De Heeren Gedeputeerden van de Provlntie vaa ertir· Vrieflundt, hebben ter Vergadcringhe voorgc- . dragen, dat fy op den ashtienden Deccnibcr, fefiieitho^ertviermv'MighàoQT exprefle laft vande Heeren hare Principafen hebben gedaen fecckere Pro- pofitie, ten eynde den Heer van Bevtrniagh tot deii. eedt en funöie van het Treforierichap Generaci, be-i voorens op hem geconfereert, niet en foude werden geadraitteert, voor ende aleer fijn E. aen haer Ho.Mo'. foude hebben rapport ghedaen, en contentemcnt ghe»· geven noopendehetghepaflfeerde in Engelandt, ende ipecialijck rakende de aöe van fedufie van iijn Hoog»· heyt den Heer Prince van Orange ; op wclcke Pro- pofitie des volgenden dacghs » wefende Atnnfgen- December feSlieu hondert vieren "vyfiigh ghe» volght is een formele Rcfolutie van haer Ho. Mog. Ende als de meefle Provintien op den t-aintighflen· December feflien hondert fes en "vyftigh hadden goet- ghevondenden gemelten Heer van Bevernivgh totbtt voorfchreve Treforiers-Ampt te admitteren, ende dog die Heeren Gedeputeerden van de Provintie vaj? Vrieflandt noch wederom daer regens hadden laten aen- teeckenen, gelijck breeder in dc notulen van haer Ho. Mog.geextendeertwas, naerdat deHoochgem, Hee, ren haten Principalen 'tghcne vooren verhaelt, by naeder deliberatie gerefumeert ende In confideratie ge nomen hebbende de goede dienften van den welghe- melte Heer Treforier acn den Staet der Vereenighde Nederlanden, en acn dc Provintien in'tparticulier bewefen , haer de voorfchreve Nominatie ende Eleitie wel hadden Ueten ghevallen, na bet exempel
van |
-ocr page 154-
en ο ο R L ο G Η. \tVier-en-veertighfleBoeck. t^ 5
|
van de andere Provinticn, hebbende daer en boven ooclc goet ghevonden dat de voorfchreve Propofitie ende aentecckeninghe, voor foo veci den perfoon van den meergeme ten Heer van Bevemingh, onde de bedieninghe van't voorfchreve Treforier-Aropt concerneren ende aengacn uyt'de gedacht e Regiffersful- lenmrdengelicht ende geroyeert, niet twyffèJende, ofte den gemclcen Keer van Bevcrningh fai daer door meer ende meer inde vooriz. fijne beuieninghe geencoura- ucert werden.
De Heeren Gedeputeerden van de Provintien van Ovef-^Jfelhebben méde uyt fpeciale laft ende ordre van de Heeren haere Principalen gheproponeerc ende ter Vergaderinghe van haerHo. Mog. faekendt ghe- maeckt, dat haer Èd. Mog, vermits de ghefweefde verfchillen in der felver Provintie voorghevailen ten tyde als hacr Ho. Mog. by het overlyden van den Heer Treforier Generaci Brajfer hadden ghedelibe- reerc over de beftellinghe vande voorfchreve funöie, ende defelve hadden geconfereert op den perfoon van den liter van Beverningh gheen behoorlijckreguatd en was glienomen , om daer ov^r oock in den haeren te delibereren, ende dat ondertuflchen den gemelten Heer w» Bevsrningh tot de fundtie van 't voorfchreve Treforier- Am t fullende worden geintroduceert op den twntighflen December feSiien hondert fes en vijftigh by hacr daer teglien was doen aenteeckenen in de notulen van hacr Ed. Mog. 'czedert bericht zijnde, dat de Heeren Gedeputeerden van de andere Provintien haer die Nominatie ende Eleóiie wel hadden laten gheval- Itn , ende oock gheconfiderecrt hebbende de goede dienfien van den welgemelten Heer Treforier aen den btaec der Vereenighde Nederlanden nu foo veelc ja- ren bewefen , goet hadden ghevonden haer te latten > à^x.(y d\c vooùc\\xeveaenteeckeninghe uyt de Regifte- ren ofte Notulen van haer Ho. Mog. foude doen roye- ren, ende voorts verklaren, dat den perfoon vanden Heer van Beverningh tot bedieninghe van de voor- rchrevefunitiehaerfeeraenghenaem is, ende dat fy die ele£lie van den tijde af als deièlveis ghedaen ge- worden , advoiieren ende approberen ; waeropgbe- delibereert zijnde, hebben haer Ho- Mog.de Heeren Gedeputeerde van de ghemelte twee Provintien voor deghedaneopeningebedanckt} Ende is dienvolgens goetgevonden ende verftaen, dat het voorfchreve ghe- iiotuleerde ende de ghedane aenteeckeninghen van de gemekeïTOff Provintien uyt de voorfchreve Kegifters van haer Ho. Mog. Refolutie fullen werden gheltcht endegheroyeen, ghclijck de felve ghfcroyeert waeren mus deien.
gDfnOojtoaftiilirooiijuiJcoilfbccIaccfrt tegfii^ Die
bnn Algiers, ÜJtCÏÖCIlilOOjdeRuyter (jIjcDaeU Öcnct
bigljc Conüoiicn Uoo| Öe «ioopbaci-bii^cöfpfii. J^p flinot) na Vaienti» Olii bccfcli Vuatci: ομ prattiea; 'ttudft Drn ©icf lop jì3aiq«jsi DrS.Romano ijatt tecfiont nwt Vieclciüilttfrt/ïJEn^ij^-'ïlimiicad ctiijcanlifreteBaP iiot)igcnb£ èiiDe lufl tcactccrnOc : ooch
baci· na Dc ©loot quain beftrijtiaEn / fnbé totDfc toet outbadt iuiecDt ban öê Ruytcr.
J^EEc Pergens ban hjcgfjcn Dc 2i5ftuintl)eW>ECiï bet Weft-Indifche Cnnipoanie EfjjjffentEctbe Dm een en tvvintighften 3ÊuUj/ batnudne DaBcnBfïeömboo; bc^tabt Amfterdam toa^ g{)rïtonien b^ Compag. ^cjjip de EendraghCjhoomenbem b£ tljbt banden bJffdtrngfjepItbanbeCulie ban Guinea, ïuaic op bat^djippiC Ivia^ eenen Andiies Comelifz. Vereho- len, tfgenbJoo?bial) in pftfoon aUjitc inbr» Hgghe, tipt bjdditcg be-£ebig|)bf br rftlacingc I)kc amifi/ iiac t 31|D..lilùos.gdiefbÉte ftcn mrt ijofbanifllie arten ban bpanbtfdjap cnbe oprnbace giifVoelt / öe «engdfrijfu inctcen^Ioot^Ijepm/ üjaec onbcir ttocc bein brn tioningljyfnbcgffonnnanbfert booj ««mCapitcpn Holmes, tw j?ojtEH cn ^adféu «j be liufti toon Africa» bpbefrnir€QnipaaniecH^beniutemenb« mt? ött bc aiitbojitcpt ban öafc go. |©oa - meniigbte ios ccn met ccputatie cnbescoot boo^d Twfittn/Babiifn arnnctaft/ mbt «η«αί ban befdbeboej 'tbertreffe ben bit^cfjip de Eendracht bcrmecflcrt/ oorft bibfcfcfte
ftl· Cti^S.
llincBt
' obtr bc ; Cii3ii|e ^nSfct- <ia. |
fto(idi)dtc^cr)cpEngenDrain/ met bafìc refolutie om i66a,
paccbanbiegijdjedc^oubt-ïlufic nibe beconfiöcca^___
udjicrltciten biealDaircaniïanbtüjarfn/ cnbe bed tonnen güü'.s bcb^qcgcn (5önbc foo {io(ìtIijdicn2iu= bjedrn Uanfoogrootcn confiDccatie boojbticn ^iaft cnbcbearompagniE) albaEc ban allE^te btpofliDtcEH gdijdi oodi te öcbudjtEn (iont bat öet fdbc IjaEc toari-i lijEftfouöc ïtomen tEgfjEliiEften/ tEn toarc liaEti^o. .fliog. bolgcn^ bacEmaEljtcnbe booglje toyfötpt/ tct
CEfpEEtbaiibfn^taEtEnEonfECbciingE ban öEngtoo» tEniHttiEfi ban ijaregljEtcoubae<0nbEcbaninailiirr/ bEncffcn^ goEt snbE bloEÖt ban foo niEEniac 5ÌElEn/foo PoiitüEhe al^ J,iaiIitaiCE/ Οίε noEft albaEC toaECEn/Enbe befEtoe congiieilcn ten iipttrcflEnboIaen^öaccfEhuli bigepïicöt/inbcbiEufi bcc CompagniE^ fonben foEC ftEn te tnaintinecEn pnbc eeu bEjoo^ïijeb fitom:^ af= toacötEn baec inpiomptElijcÊ eu fonbEC EEnigöEn tijbt bccfiipm/ gdiEfbEn teboojfun uiEtfoobanigE bEjinlp- mibbdEn aljS bcfdbc baEc toe Ijcfï euDe noobiglj fouben ooibEdtn/EubEbiEfp 23ibJinbii)El)tiECfnbp bEfEntoa·» CEHbECfOECllEnbr.
OP huyden den negentienden Junij feftien hondert •uieren'tfeBigh»
aiifoi-
_ , compareerde voor ons Willem matie Goes, Raedtinden Hove van Hollandt, Zee- ^"""f,,. landt ende Vrieflandt, QuàsmUemvanAlfhen. Se-" ■ cretaris in den fel ven Hove, Andries Cornelifss.. Vertho' len, oudt αώί entifintigh jaren, Schipper van 'c Schip De Eendracht, in dienlt van de Geoöroyeerde Weft- Indifche Compagnie ter Kamer van Amfterdam, ru foo van de Kuil van Gwwm hier te Lande gearriveert, ende heeft onder eede hem huyden afgenomen, ver- klaert ter requifitie van de Bewindthebbers der felver Compagnie, wjer ende waerachtigh te zijn, dathy ghetuygemet fijn voorfchreve Sch^ àea.achtBenOa- cember des voorleden laers, uyt Texel uytghelopen zijnde, den vyfitende Janujrij fefiien hofidert vier en 'tfeftigh Vérde is gearriveert, ende den der-
tighllen hmin\ van daer weder t'zeyl ghegacn nae het ctfieeldelMim.m Guinfax code oxnctenc fes mylen buyten 't Eylandi zyode, hceü hy, Depoiknt ghefien Jri£ Schepen koomende iiy,c deReviere van Gumhiai, dewelcke zeewaerts van heni wiiercn, ende zijn foo langhsovergheloopen, tot dit hy geijootfaeckt was te wenden, ende nacr Cabo Verde wecbr te zeylenom haer te ontgaen ; alwaer hy Depofant tegensden avont ■ onder 't Eylandt ten ancker quam , ende alfoodc En- gelfchedienavondt de Ree van 'tEylandt niet konden bezeylen , foo hebben fy 't Eylandt met haer drie» befet, waer op hy Depofant dea nachts tuflchen 't Landt ende hun is doorgezeyli , en fijne reyfe na de Kuft van Guinea, vervordert » alwa.er hy den tiende». Maert voor het Cafteel del Mina is acngekomen , ende den fefiiendtn ofte achtienden Apr^ daer aen leggende vo^ot Commanitdrie mylen boven tCafteel del Mina.. hy Depofant fchryvens outfangen heeft vanden Gene- raci Valckeniurgh, hy de welcko hem wierde bekent ge- maecktditteri^Engelfe Schepen voovAxem, iijnde omtrent vijfiiea ofte fiiiie» mylen beweften't voor- fchreve Caltecl haer waren onthoudende, ende dat hy dieshalven op ende onder het Cafteclfoudckoomenj dat hy Depoiknt oock Inconformité van 't felve aen- fchryvens hem derwaerts heeft begeven, ende dat hy aldaeri/rwofte wVr dagen gelegen hebbende, verftaen gefien ende ghefproocken heeft, met Iwatten van Bow trou aldaer met Canoet aensekotxient tydlngh brengen- de dat de Engelichc vyandtlijck, met gewelt endeitor- menderhandt den ee» tn twiutighHe^ April fi^i'en hon" dert vitrenfefiich hadden inghenomen het Fqrt Tacce-, rari, ende dat defelve Engelfche het volck daer in zijn- de, ghevangen hebben ghenomen) encl^haer meefter, gemaeckt van alles dat daer in was; ende dat den o^nV ert ti»iMtighfiea der felver macndE» de Engelfche m^t elf Schepen beeft ghefien, daer onder twe groote Ko- ninghs bchepen, die des Konings Vlagge lieten wayen, waerover Admirael was een en Roéiert Hohui, de-, welckc in den Jaere {φίβηι hondert et» enf^igh > de Dienaers vande Weft-Indifche Compagnie aen Crfitf Verde uyt den naem van fijn KeninckJijckc Majefteyt
Μ 1 van |
-ocr page 155-
|
16d4· van Engelandt heef: doen infinueren, dat fy binnen fis —— maenden naer dato van dien, alle Forten ende Plaetfen op de Kufte van jifricai ten behoeve van de felve fijne Majefteyt fouden hebben te ruymen en veriaeten , ne- mende met gheweldt op dien ielven tijdt'tFort S.An- dries, 'tweicke de Weft-Indifche Compagnie in de Reviere van Cambia poflìdeerde, zijnde den voorfz" ÌLohheH Holmes den perfoon, die in Februarij Icftleden devoorfz. Compagniehaer Fort op het Eylandt Goe· rêe acn Cabo Verde heeft afghenomen ; verklaert hy Depofant voorts, dat onder de C/)?fEngelfche Sche- pen, hier vooren vermeit, zijngheweeft drie Nèder- landtfche Schepen ghenomen vande voorfe. Weft-In- difche Compagnie, als den Briel endc Cfocodil van Amfterdam, ende het Schip Pf&ZcfeiWnuyt Zeelartdt, van h«t nemen van de welcke twee eerfte Schepen, te voeren wel kenniiTe op Oei Mina- was gheweeft, maer dat fy doen ter tijdt, namentlijck op dendrie evfmin· April, als de Engelfche aldacr quamen, eerft gefien ende vernomen hebben, dat fy oock hetvoorfz. Schip Walcheren hadden vermeeftert, met bet welcke fy oock fccr braveerden, endc de Spiegel verfcheyden reyfen naer het landt toe wenden,ende dat het doen ter f ijdt onder de Engelfche Vloot als Schout by Nacht, de Wimpel vande befaen roey afwaeydè, ende dat hy Depofant uyt de ghevangens,dewelcke met het vooriz. Schip Walcheren ghenomen zijn , ende mtt hem uyt Guinea herwaertsaen zijn overgevoert, verftaen heeft, dat het felve Schip genomen is voor ji^ené ende Abbe- néi fooals'taldaer met fijn volle ladingeaenquam, dat mede tegens den avont de Engelfche een Chaloup met volck na het Landt hebben ghefonden met feeckeren Brief, maer dat fy met de felve wederom zijn ghefon- den , fonder aen Lant te mogen komen, ende dat des anderen daegs een Chaloüp van des Compagnies Sche- pen, ghenaemt de aen de Engelfche Chaloupis gcfonden om den Brief te halen, dewelcke fy te ken- nen gaven, datfe waren ghekomen om van Cabo Corfi haermeefter te maken, foohy Depofant van denOp- per-Commijs, Wilrée ghenaemt, ende oock van andere Officiers ende Commyfen mondelingh heeft verftaen, dat mede op de volghende nacht de Engelfche met elf Chaloupenendei/Wigroote Boots zijn ghekomen om de Compagnies Schepen vier in 't ghetal, daer onder 'tCafteef£)i/A/j»eleggende, afteloopen, maer datfe ontrent de brandinghe komende, ende fiendedat de onfe wel op haer hoede waren , te rugge zijn ghekeert, ende dat op den vier en tviintighften der felver maendt fy aen den Heer Generaci Valckenbnrgh φ^ίύαχ^ν^η hebben, dat hy de ghevangen Nederlanders (wefende meeflendeel volck van 'tSchip Walcheren ende van des Compagnies Fort Taccorari) foude afhalen, uyt welcke fy doen verftaen hebben de circumftantie van 't nemen van het felve Schip Walcheren, ende van welcke Ghe- vongens hy Depofant mede verftaen heeft, dat de En · gclfche voorgaven, dat de gheheele Kuft van j4frica haertoequam, uytgiftevanden Koningh van Tortu- gael, enae dat fy noch in 't korte haer Standaert meen- den te planten op het Cafteel Del Mina. als mede dat fy
noch inschepen verwachten, om haer meefter te ma- 1Π de geheele Kuft, endedatopdenleften April de drie Engelfche Schepen met den Brander,de welcke
voor Del Mina, waren ghebleven, zijn vertrocken nae Cabo Corffb, daer de anderen voorheen waren ghezeylt; Dathy Depofant gcGen ende gehoort heeft dat de En- telfchen feer furieufelijck op Cabo Corjfo hebben ge- ichooten,naergiiEngeweli/«yyèWf fchooten met grof Canon op dien dagh hebben gedaen, endc dat teghens den avondt alle de Engelfche Schepen voor Cabo Corjfo ïcn ancker zijn gekomen, ende is hy Depofant door ordre vande Ghencrael ende den Raedt, desavondts omtrent thien uyren van de Kuft Del Mina vertroc- kon, om na Hederlandt te gaen, ende onderwegen Axer» fijn water in te nemen, endc de Brief vande Ge- neraci aldacr te verwachten, alwaer hy Depofant v'f dagen ghelegen hebbende, hy vernomen heeft tme Engelfche Schepen, zij nde buy ten de voorfz, Sche- pen, wekkfi verfch fcheneo aen te komen, van welcke een, het nahem DepofantondertuOchea ecnige fcbo- tendede, teneyndehy wachten eodc ftrycken foude, 1661 maer dathy Depofant hem ontzeylt is nae tweeermael — en een halfjagcns, ende niet weder konnende opko- men , isghenootfacckc geweeft, na het Vaderlandt te zeylen,foo als hy Depo^nt de louf van den Engclfman hadde gekregen : Ende is hy Depofnnt alfoo in den tijt van thien weecken alhier in 't Vaderlandt ghearriveert. In oyrkonden der waerheyt dit onderteeckent, ende het Cachet vanden voorfz. Hove hier opgeftelt. Ende was onderteeckent |
Willem Goes. W. van Al^hen.
25p öafc ï^o.|]^o5.toin:iit goc^cljonötn tjcfe 1 ttc^ flatie te fenDcn acn Den ïf ter üan Gogh ojDinari.é ·?ϊπι= bafraDmcbanöcfm^tactafnDcïiownB üaii (i5coDt Brittannien,ommctefïcechcn tot bf^fclfiS nacicï)tin= ge/ mctïafienojDjetiatöp aen fijne |li)ajcfïeptei'n? (lelrjrftfoubetiolcben enbe ejcpoliuleccn obcc Defcptcs ïijchbeöen bp fjjn Subjecten tegfjcn^ ür €)ubfcbanen ban Defen ^tact in De boojfcljjebè getoeficn gφlΓccl)t/ met toerfoeclt ban tieiioojlijcft ïebje^ eiiDe reparatir/ ooeft fictcte ojbje totbftöoibinge ban bieigeïijcUe boojt toeftoinenbe ; topbcr^ ijS ben ^tmbaffabcnc gije^ ïafl fïgl) aceucatelijclt te infojmemi/ oocït booj ben ^ecretari^Cuneusenbcanbercn/ te boen infojniaen op be perfecte gcoote/ niontnve enbe nianninge ban be ^cljepen bie alDacc jepïceebelagen/ enbe bctbcc noelj onbrc equipage fonbe tnogeïi toefen / oin nare be boo?= ftijjebe getoclïen gljefonben te Ipccben / ev'p?imcL-eubc ban^ctjiptot^cljip nut Ijoe beeïe (iiicften öTanon/ enbe ban tuatealibje: 'Jtem niet Docbcel lÏiatcoftn enbe ^olbaten pbetr gljeinonteert enbe göemant toa^/ initfèabec^optoienf liofien bie iuiaben göeeqiiiprfit enbe iiptgefqnben/ oocft boo?i^ {joe beele en Doebanigc ^cöcpen banben^taetalljecept^baccbpluarcn/ of nocö bpgcboegïjt foitben bjojben / cnöe baec ban aen öaece ten fpaeöigöfitn ftcnni|TeteöC='
ben.
Slnalle befe tijbt lagö ben ï^eecbaitWaflènaer in i'Jtunu Goereede, ten beele om be (lojmen enbe tonttatie toinbt/ oeeït op ftoope ban aceomniobeinent / of't \\\- i)onöcnbanbe*ilingelfci]e©Ioate. Wbjegcn bcfócec Gogh aHeniogiiriijiiie bebop? bebe ; maec ben vijf en twintighften gniij feftjeef üP öetoepnigDappacentic ban be €ngelfcöe ©loote te fiillen binnen Dlpben. 3©ant aisJ Doen ben ©jaef ban Sandwich te Eanbe toogftnaDuyns, om albati· te cnibacqueL-en enbebecs boJgijensbanbiiecEee te nemen/ fiaenbe alboec in ©npn^ te biniien be twaeif ^cöepcn / bic inbe i^oopc op De debiet Ijabben ggelegen/ met noci) vijf nieeöe
öcctoaert^gaeiiiie/ eiiDeberber^ drie a viel: npt Portf- mout bie nlbaectaacengeceebt gö«»aecltt/ tìefjalben noel) ecnige ^cijepen bie in Duyns öcrept^ eeuigDe ba» gen gabben gelegen / ïtieubenbe benombjc ban alle be boojfcöjebe ^c()epen begroot opeen getal ban ontccnt
vijf en twintigh.
Men ftonae licfit afnemen ftoe Ijrt toecclt alöacr toiectgemecnt/ Dctoijl men Dagelijc]c meci' en incec ges tal ban Schepen toa^ tofcnjlcnbe/ in meening&e ban bectoaert^ geenen te fcniien tien $toopbaetbp-baec= bec^ albaec op be iiebiere toegerufï gebonben/ gemon* teert met vier en twintigh a dertigh (iuchen / bie tael geen groot «Cargefoeniiabben/ maer gefcgöt toierben bubbelt gemant te ;tjn ban SSoat^-borcR / en Dan bojs öer^ met ^oïbaten; toaer bp Dan noch fouöen toerben toegeboegljt twee ïtoningijiS eojlogö^tbepen/ban montucce enbe manningc al^ nart br repfclj ban fafteii men fitjecn pct^ groot^ boo? te ijfbben albaec op De ü^ufi ban Guinea, Detoijl menfp?acft banijetfojmci ren baM een ganfcljen ^taet enbe politie albaec/ foo te ï©atec fll^ teïanDe/ enbe (nfonDecftept met ijetbe» fiellenbaneen^ïDmiraWtept 01 becbec groot boo^nei mpn ban ïwinbei ban il»laben tot becfojgö ente Dienft ban be quacötcf η ban America, gdrtcft Bcfeg{)t iuiect bat bn Oc ^paaifegc ban De engeifcliebereiitfanbe 5ijngöecoittcaeteectinnomb?e ban vierduyfent^fe ben/ bie bpt>e€ngrife|geacnIamaicafonbcntberimt göelebcït/ enliiiÏiTiebao?noemie^piienftöe albaec
efgci |
-ocr page 156-
en Ό ο R L ο G Η. Vter-enlvserMe Β oeck, t j 7
|
i66^· afaiïjaritfnöcaot ÏJH bafte3tanb£ al^ clber^,/· bacr --— nooDjflljgföjacDt.
jlicn fp^acft oocït baojgacn.i fccc bjicDt ban Ijct boDitffiten iJiï" Dominiutn Maris,{)erfirilittgcban ÙC groöte Viflcherye, tot Iiui|ïec Da» DiE ^tact aibf lUf 1= |
11.
Alle die géien e die hem in'clefen van Godts woorc, --
het doen van 'tGebedt, rnec lacchenj klappen» ofte an- dere ongelatigheyt, onbehoorlijck j ofte ontuchcigh aenftelt, die ial terftont voor de maft gcftelt, ende vsn |
|
Danf)ft©oIcii in€narianrfoa öooflijal^ iargOtoicct flcaniinrcrtcn gambe aemaccftf. ^UM . £ot noci) palTcfïbe niet / aï^batmi^fqnabjfoni ï)im fimi ÖrD'tCOmnianbemrntban Abraham vander Huilt figi) 6ttl?nlff (jicïtopbeBreeverciene, Sijnbc bcfctjabigljt ÖöOJ l)Ct
op ^gn . . ^ . · '
53'te
iittB'
iti?
33ifff/
inhiüte
ίπιΦο?·
loos tee
£eì.
Ijtriicnc.
boo"3ftI)jebc Dnöci1)cïibcnbr Jtcljip in iCejcfl Dc boo?= fcl)icbc ïMoote t'efncnmci lua^S gfbefïitncect enbe ont= bloot ban ^pperljoDft/ tothli pnacljtinge enbEbifcci fprct ban Den ê)taer/ öcbiifη goctgcbonben aen 't €ol· ïfgicirL-'^öiniïaïitfïittot Rotterdam te fcljjpbm bat l)an· lü. actificn^ 2ö,>iEfe/ foebanigcn mb?e biiben |tei: icn/ ten epnDe be i^eer ban WaiFcnaer ainytcnant itbs tniraci/ niitigabcr^ be.33i)sJ1btnicai-l ügbert iWecuffe Corcenaer ccrpECtibeÌycii nift ijaec onbecöeöbenbe ^cljcpcn fonbci· ceniglj bctbec uiittiel nmÌìtcnZce Itirfen/ enbe liacc by be boojfröjebe ©loote ίε bec^ borgen.
©efaecïten tee S'eefoo Ijoogïjlopenbe enbe gaebe öifcipïine ban nooben ^ijnbe / luiect gaetgebonben ben
Artijckels-bricf ban't Jjaei'leftien honderc feven en twintigh te reb^jcfTcten/ nietalïcenin öentateïie/ mace oorii niüe fojinr : JDant altanjS men bja^ fonbec pitfjni enbe "itbiuirarl «eenetacl/ jebect ben ^accc
vijfcigh.
Artijckels Briefende InitruBk, roerende den Oor- logheter Zee,'waer naer allen ende eaten yegbe- Ujcky 'tz^y Admirael, Vijs- 4dmirael, Cafttej- nen, Lujtenanten, Edeüuyden, Schippers, Offi- ciers, Soldaten, ende gemeene Matrofen ter Zee dienende, hen te reguleren hebben, op de Jtraffen penen, boeten ende corretVun daer inne begrepen.
De Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den , Allen den geenen die defen fullen fien ofce hoorerilefen, Saluyt. Doen te •weten, Alfoo Wy, totonderhoudinge van goede Regerin^e, ordre, ende Krijgs-difciplinein'tbeltydt van den Oorloge te Wa- ter tot wcderflandt der Algemeene Vyandcn, Zee- Rooversendc Piraten^ende tot bcfcherminge der Ge- ünieerde Nederlantfche Provintien, midtfgaders der felver goede Ingefctcnen, Negotianten, ende Traffijc- quantcn ter Zee, goet ende raedtfacm ghevonden heb- bec defe navolgende Articulen te ordonneren ende fiatueren. SOO IST-, Dat Wy laften ende bevelen, wel exprefielijck allen Admiralen, Capiteynen, Luy- tenanten, Officieren, Soldaten, ende gemeene Boots- gefcllen, die hen in Onfen dienft ende onder de Colle- gien ter Admiraliteyt, te Water fullen begeven, dat fy alle defelve Ordonnantiën ende Artijckelen fullen befweeren, ftridelijck te fullen onderhouden, op de pene, brcucken, ende corredtien daer innc begre- pen. ^
Eerflel'^ck, fai den Admirael, Vijs-Admiralen, ende Capiceyn, Luytenant, ofte de geene die 'tcommande- ment hebben fai, alle morghen ende avondt Gode de Heere op fijn Schip ofte Schepen doen aenroepen, ende fai daer toe een yeder ter beftemder tijde figh ge- reedt houden , op de boete van vier ftuyvers voor de eerfte reyfe, dc tweede dobbel, ende de derde reyfe mht daghen inde Bocyen, te waeter ende te broodt fitten.
artiacüoDcn ïiDcrtflU ban öct Parlement tot Ijet contci bncrrti / cnDc fcijccn öat Bijclijclttnen fjet UoojfciBEbEii Dominiuro alöaci· in Bntrannifghe Icee fufiineeröc/ |
na te komen 'c geene hen van w^en de felve fai w^erdcrt belaft ende bevoolen , ende altijdt bereyt en willigh te zij η, op alle Tochten en Wachten, Entrepry fen en anders, hoedanig die foude mogen wefen, fonder daer in nalatigh tezijn, ofte uytden'dienft te mv^gen fchey- den,om wat oorfaecke dat het zy, fonder behoorlijcké Pafpoorte, ende dit alles op pene van geftraft te worden aen 1 ij fende goet, naereyich vandc mifdaedt, fonder genade, gelijckdatbrceUerindefe naevolgende Arti- culen verklaert ftaet.
V.
Item, niemandt en fai hem oock vervorderen detl Geweldigen Provooft,fijne Dienaers,ofte andere Pro- vooften op yeder Schip ghefteltj eenighfints te refifte- ren, ofte in 't exploiöeren haers Ampts te wederftacn» flaen, ofte dreygen, maer den felven in t'cxploiiiieren van fijnAmpt, desnooc, endeverfochtzijnde, by te ftaen, ende mitfdaders te helpen vangen ende ftraf- fen, op pene van den lyve.
V I.
Alle Luytenanten,Schippers,Stuyrluyden, Officiers ende Bootfgefellenj fullen onderdanigh wefen den Ad- mirael, Vijs-Admirael, ende haren Capiteyn op eeo yeder Schip daer op fy aengenomen ende op gheor- donneert fullen zijn, fonder den felven te mogen ver- laten, ofte daer af te fcheyden, ionder verlof van haren Capiteyn,op verbeurte van den lyve.i
Niemantenfalhem vervorderen fijnen Capiteyn, ofte fijne Gecommitteerde, eenigh gewelt, ofte over- lafttedoen, met dreygementen ofte andcrfints , op verbeurte van den lyve.
V I I I.i
Ende fullen alle Capiteynen, Officiers, ende alle an- dere Matrofen haer in dienft begevende, ghehoudcn wefen den Lande te dienen foo langbe het de Gecom- mitteerde Raden ter Admiraliteyt gelieven faL fonder de felve haren dienft te fullen moghen verlaten, voor ende aleer haer by de Raden voornoemt behoorlijck Pafpoort vergunt fai werden, op verbeurte van den lyve.
I X.
Sullen medede Gecommitteerde Raden ter Admi- miraliteyt (de Schepen in Zee ofte aen Landt iijnde) vermogen eenige van het voick af te dancken,van'tcen op 't ander Schip, in 'c geheel ofte ten deelen te ftellen, iulcx fyluyden goet, ende voor den Lande dicnftigh fullen vinden, fonder dat yemant hem daer jeghens ftl mogen oppoferen, ofte in weygeringe blyven, op ver- beurte van hare gagien, ende daer cn boven axbitralijdi aen den lyve geftraft te worden.
Ende fulleii van nu voortaende Maent-gelden ende keft-penningen, foo van de Capiteynen als vande Ma- trofen, die eerft in dienft genomen worden, eerftin- gaen vier daghan te voeren dat.fy te zeyl gaen, al is 't fchoon dat fy meer daghen na de moofteringhe tea Landt quamen te leggen, ende foo fy binnen twee da- gen na de Monfteringe quamen t'zeyl te gaen, fullen evenwel vier dagen aen den Heer goet hctben,
.m ? Soa
fcheilingh verbeuren voor den Provooft.
I I I.
üOCilamDcflCiUffien ban AfricarnbeÜECDcr^/ aïbacc j Niemandt en fa! den Naem des Heeren ydelijek in tOtÖCtffIbCfonbClliUi'fCH3CitUcmioncft:t:ili)afCÖO« ' den mone nemen, ofdaer by zweeren , op pene vaa
aen den Mait, van fijn quarcier-volcks gclaerlt- tc wer- den , ende daer enbüvén te verbeuren/wfftuy vers voor den Armen, ende fes iluyvers voorden Provooil.
IV.
Sullen allen ende eenen yegelijcken byfonder ghe- houden wefen, Ons, mitfgaders alle andere die tot
liait bjcbf C/fïont oiri in iCcjccï in tc ïooprn om te
ίατη. ìgacci?a..E5og.fnÌthijba'nEnienbc/ cn bat i de Regeringhe van de Admrraiiteyt zijn ghecommit- Dooj'tinlÖoprnbanDebao?f5. CammanDcnc met fijn tcert,getrouweiijck te dienen ende t'obedìeren,en alles |
-ocr page 157-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
li 64.
v?erpeil, ofte vervreemden, op peene vsngheftraft te
worden fonder genade, na den eyfch van faccken.
XVIII.
De Timmerluyden, die figh op de Schepen van
Oorloghe in dienft begeven, Tullenghehoudenzijn
defelve te timmeren, calfateren , endedicht te hou-
den, ende alles aen defelve te repareren, 'tghene
dat in haer vermoghen lal zijn, op pene foo door
haer nalatigheyt , den felven conighe fchaedc ofte
verderf over quaeme, ofte hier acn Landt yet aen
de felve ghetimmert moefle werden 't ghene fy in
Zee hadden konnen doen, dat alle het felve aen hare
foldie fai werden gckorr, endedaeren boven arbitra-
lijcken gecorrigeert ; Ende fullen mede foo wanneer
Officieren, Bootfgefellen ofte Soldaeten, uyt oor-
faeckc van de Vidualie cnde mont-koftcn, yemandt
fullen eenighenoverlaft doen, op verbeurte van acht i
dagen te water ende broot inde Boyen gefettet te wor- j
den, maer indien yemandt met defelve mont-koften, !
hem filven niet cn ibude willen laten ghenocgen, fai
het felve te kennen geven den Admirael, Vijs-Admi-
rael, ofte Luytenanten, omme daer inne verfien te
werden naer b.'hoorea.
XIV.
Soo yemandt acn't Landt gaet fonder confent, of
wiensquartierhccnieten isgeweeft, fai aen boort ko-
mende, a!s daer gefchaft is, niet vermogen eenige fpyfe
ofte dranck te cyflchen, ende fai daer en boven eenen
gulden verbeuren , de cene helft tot bate van den Ar-
men , ende dc andere helft tot profijt vanden Pro-
vooit, ofte oock anders gheftraft worden tot difcretie
van den Capiteyn ; Macr foo wie na befetter wacht
fchaft fai worden by dcnCapitcyns van een yegelitk . de Schepen aen Landt getimmert werden, ghehouden
Schip, op alfulcke maniere alfmen op de Schepen ' zijn daer aen nefiens'sLandcs Timmerluyden tear-
van Oorloge ge woonlick is tc doen , fonder dat eenige beyden op pene als vooren_.
XIX.
Alle de Boflchieters onde Mars-klimmers, fullen
ghehouden wefen haer quartier te waecken cndc te
Roer te gaen , in de Boot te vallen, het cOrdeel, de
fchote,endedehalfenwaer te nemen endeteregercn>
op pene van driemael vande Ree tc vallen.
XX.
Item, Soo wanneer de Quartier-Mecfter roept, va!,
; val, om in de Boot te vallen, foo wie dan in gebreecke
i is, falmen •vetrtien dagen in dc Boeyen te water en te
, broot fetten , ende daer cn boven fis ftuyvers voor
' den Provooft verbeuren.
XXL
Niemant fai hem vervorderen, na dat de WachE
opgeflagen ertde befet is, eenige vreemde fpraeckc tc
fpreecken, noch houden, noch vuyr-teeckcn te doen,
noch cenigh gerucht ofte allarm te matcken, ten ware
datter van de vyanden eenigh onraet vernomen wer-
tcyn exprciïélijtk te hebben , fai boven arbitralecor-
rotìie, veertien dagen in de yfers fitten, ende wie fon-
der 's avonts aen boort te kecren , den geheelen nacht
acn Lant blijft, ikl metter daet gekielt werden.
XV.
Item, een ycgelijck fai verantwoorden fijn Oflfitie,
cnde onderwint, te weten, de Schippers endeStuyr-
luyden voor't geene haerluy her Schip aengaet, de Bus-
fchieters voor't Gefchut, Kruyt ende Loot, endcfoo
voorts yeder in 't zyne; ende foo 'c gebeurde, dat door
haer verfuym cnde quaetwilligheyt eenighe fchadege-
viele, ofte eenige goederen vermift, ofteonnuttelijck
wierden verdaen , fullen gehouden zijn 't felve te ver-
beteren ende betaelen, tot taxatie van den Raedt, ende
fai over fulcks een ycdcr, den welcken den opficht ofre
bewaripghc van eenighe Scheeps-behoeften bevolen
zijn, gehouden wefende,t'huyskomende, acn fijnen
Capiteyn behoorelijcken flaetover te leveren, van alle
'cgeenehy ontfangen heeft, waer'tfelveghebleven,
cndc wat daer noch vanoverich is, op pene, dat aen
niemandt van de felve, eenige betalinghe van foldie,
in 'c geheel ofte ten deel fai werden ghedaen, voor dat
defelve ilaet, by hem aen den Capiteyn behandight,
ende by den Capitêyn aen den Raedt overghelevert,
ende van alles behoorelijck verantwoort fai zijn; cndc
ten eyndc de fcheeps· behoeften met meerder ordre
mochten werden ghebiuyckt, foo fullen gcenige Offi-
cieren ofte andere, tenigs behoeften mogen aentaften
om tc verbruyckcn, dan met voorweten ende expres
confent vanden Capiteyn, op pene als in defen Arty-
kei vermeit.
XVL
Geen Officiers, BuiTchicters, Bootfgefellcn ofte an-
dere , en fullen haer vervorderen eenigh Bufpoedcr,
Kogels ende andere Ammunitie van Oorloge te ver-
verftceck«n, verkoopen , ofte aen Landt te brenghen,
het zy in Tonnen, Hoornen, Kleederen, nochte an-
dctfints , op pene van gheftraft te worden mette
koorde. .
XVH
Niemandt cn fai hem vervorderen, wie hy Zy,eeni-
ghe Inftrumenten, denBuffchieters, ofte Timmer-
luyden, ofte anderen aengacnde, te verleggen, ver.
Scheep komt, ibnder foo lange verlof van den Capi- de, op pene van den lyve.
XXIL
Item, Niemant fai hem vervorderen op te blyven
nae dat de wachte opgeflagen is, maer tcrftont te gaen
daer hy gelogcert is, op verbeurte vaa te fitten in de
Boeyen vier dagen tc water en te brooc.
ΧΧ1Π.
Item, Dat hem niemant en vervordere eenige muy-
teryeteflichten, ofte t'famen-rottingen temaecken
aen Landt ofte binnen Scheeps-boort, 'tzy om wac
oorfaecke het felve foude mogen wefen , op pene van
aen aen lijf ende leven geftraft te worden naexigentie
van de faecke ; ende in ghevalle yemandt van fodanige
v.rgaderingeofte t'famen-rottinghe quamete verne-
men, ofte by yemandt daer van aengeiproken wicrde,
omme mede te ftemmen, defelve fai ghehouden zijn
fulcks datclijck den Capiteyn , ofte den Raedt tc ver-
wittigen , op pene van aen den lyve geftraft te worden;
endeingevalleyemant vande felve i'famen-rottinghe
zijnde, 't felve quame te ontdecken, ende de beleyders
van dien te noemen, fai niet aHeen vry van de ftraffe
zij n, maer daer en boven tot een vergcldinge genieten
vijf en tjpintfgh guldens, ende wie buyten de felve t' fa-
men-rottinge zijnde, fulcx fai komen te ontdecken,
fai daer voor tot een vereeringe ghenieten vijftigh
guldens, cndc daer cn boven geavanceert werden
rot het cerfte Ampt, daer toe hy bequaem iàl
zij α.
XXIV.
Item, Niemandtfal hem vervorderen eenige Brie-
ven te ontfangen ofte uyt tc geven, ofte af te fenden,
dan in prcfentie van de Capiteyn diefe eerft vifiteren
fai, de weicke het felve den Admirael ofte Vijs-Admi-
rael fai moeten aengeven, ^ ^ene van dc Galge.
DeQuartier-Meefters met haer Quartier-volcks,ful-
len gehouden wefen, ibo wel by dage als byoachte bo-
ven te zijn, ende de wacht tc houden, op verbeurte
van gekielt te worden.
XXVL
Item, Dc Quartier-Meefters fullen ghehouden we-
fen bóven te komen als men het volck fehaft, om
yeder fijn fpyfe te draghen, ende acht te nemen, dar-
ter aiet verloorcn cn gaet, cnde de Vi<aaliediìEdaer
ov«r
Soo yemant eedt gheclaen, gcltopdehandtontfan-
gen hebbende, ofte hem laet acnteyckenen, verliepe
fonder Pafport > die fai aen den lyve gheftrafc worden,
cnde naer gefcbreven als een Schelm.
XII.
Item j Soo wie hem laet acnteyckenen by twee ofte
meer Schepen ofte Capitcynen, fai gekiclhaek > ende
met de Boot voor Schelm aen Landtgheiettec wer-
den.
Xlll.
Item, Alle die geenedie in (oldieaengenomcn fui-
len worrien, fuüen hebben boven haere gagien, be-
hoorlijckemont-koftendedranck, diehenluyden ge-
-ocr page 158-
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-^eerti^fleBoeck, 139
|
/r / over fchÏÈt, fiillen fy wederom nemen en beftellcn die in de Bottclerie, cnfulJeDaiec eer beneden gaen voor het volck gegeten heeft > op verbeurte van ^riereyfen van de Ree te vallen.
XXVII.
Item, Nicmandt en lal vervorderen ran fyn Wacht te gacn voor dattcr een ander in fijn phetfefal ghel{0- mcn zijn» op pene van drie reylen onder den Kiel doorgetrocken te worden, ende gelei.rft te worden van alle liet Schipfvolck.
XXVIII.
Item, Soo.wie op fijn Wacht ilapendebevonden wort, fai drie reyfen gekiclt worden , ende geleerft van alle het fchis-volck·
XXIX.
Soo yemandt het Cyfflet of fijn quartier verfliep, die ial voor dc eerfte reyle ter difcrecie van den Capi- teyn en Officieren geftraft, voor de tweede reyfe van alle het fcheeps-volck geleerft, ende voor de derde rey- fe onder de Kiel door-getrocken worden.
XXX.
Item, Soo wanneer den Trommel geflagen wordt om 'i zeyl te gacn, foo fai hem een ycder te fchepe begeven, om de fchepen uyt dc Haven op het ftroom te helpen, op verbeurte, (oo wie als dan in gebreccke van dien bevonden wordt, (fonder dacr toe om mere- kelijckc reden van fijnen Capiteyn verlof te hebben ) driemael van ds Reede te vallen, ende daer en bo- ven elcke reyfe te verbeuren i/r/ifchellingengrooren, de twee derde-parten tot profytc van den Armen , het ander derde-part voor den Frovoofl: , den wekken belïft wort daer van goede notitie te houden, om de felve boeten op elckcbetalingeafghetrocken te wor- den.
XXXI.
Item, Soo wanneer dattcr in de Havens ofte op de ftroomen,eenigh fchips-volck werck fai te doen wefen, als om Vidualie te laden ende andere nootelijck faec- ken, foo fuUen de geene die dacr toe geordonnecrt fullen wefen, 't felve hebben nac te komen, op pene dat die geene die daer inne in gebrcecke fullen bevon- den worden > driemael van de Ree vallen, en daer en boven elcke teyfe verbeuren twee fchellingen grooten, daer van de twee derde-parten tot profyte van den Ar- men , endehecanderederde-partvoordenProvooft, den welcken wert beiaft daer van goede notitie te hou- den, omme de felve boeten op elcke betalinge afge- kort te mogen worden,
XXXII.
Item, Een yeghelijck fai ghehouden wefen in tijdts fchepe te gaen (o wanneer de fchepen af-zeylen, op verbeurte foo wie de felve fchepen laet af zeylen fon- der te fcheep te komen, van driemael onder de Kiel door-gehaelt te worden ; Ende foo wie aen Landt bly- ven ftaen, fulcx dat de fchepen fonder haer komen in Zee te loopen , fullen met de koorde fonder eenige genade worden geftarft, ten ware door noodt fulcis waregefchiet: En fullen tot dien eynde de Capiteynen gehouden wefen den Geweldigen Provooft, mette eerfte fchepen die inkomen, daer van te adverteren, ten eynde de felve mogen geapprehendeert en geftraft worden, als vooren verhaelt.
XXXIII.
Item, Soo wanneer de Boot vaert met eenigh volck om eenige Provyande te halen, ofte anderfints daerfe foude mogen gefonden worden , enfal hem niemant als dan daer van vervorderen aen 't Landt ofte ander- fints te blyven, maer fai gehouden zijn, in 't weder- komen metten Boot weder tefcheepetekomen, op verbeurte van acht dagen te fitten in de Boeyen te wa- ter ende te broode; ende foo hy daer over nacht aen blijft, fai drie reyfen van de Ree vallen, ende geleerft worden van alle het fchips-volck.
XXXIV.
Item, Soo wanneer yemandt van fijnenOverften aen 't Landt, ofte aen eenige fchepen gefonden wordt, en fai niet langher uyt blyven dan hem bevoelen en wortj ten ware hy belet waer van weer en wint, op ver- beurte van drie reyfen van de Ree te vallen, ende ge" j 664,. leerft te worden van een quartiers-volcks. __ |
XXXV.
Nicmandt en fa! hem vervorderen den Huyfman , Borger ofte eenige andere gewelt te doen, ofte ilaen , ofte van hare goederen te bcrooven, op verbeurte van den iyve.
XXXVL
Item, de Capiteynen , bare Officieren , Boots- volck ende Soldaten, en fullen geene queftietegens malkanderen nemen, op pene van geftiaft te worden nier gelegentheyt van de faecke, ende ter difcretie van den Admirael. Ende alfoo uyt dronckenfcbap de meefteonheylenontrtaen, foo wert een yeder, 'tzy Officieren ofte andere, bydefen welexpreflelijcken verboden fich droncken binnen den Scheepe te laten vinden, op pene dat dc Officieren die haer met dronc- ken drincken fullen komen te verloopen, voor de eer- fte reyfe wertkn dagen, ende de Matroofen acht àfigcn in de Boeyen fullen worden gefteldt , ende voor de tweede reyfe daer over geftraft lullen werden , tot dif- cretie van-den Admirael ofte Capiteyn , daer onder foodanige dronckenfcbap fai werden gcpleeght.
XXXVII.
Oock om alle occafie van queftie door dobbelen ende fpeelen tc verhinderen , falniemandt fich vervor- deren eenige Dobbel-ftcencn, Kaertfpeelen, ende dierghelijcke Infttumentcn van cuyiTcherye binnen Scheeps-boort te brengen, op arbitrale corredtie.
XXXVill.
Item, foo yemandt eenen anderen vervordert te flacn in evelenmoede,metter vuyft,ftocken,oftc koor- den , fai drie reyfen van de Ree vallen, en geleerft worden van een quarticr-volcks.
XXXIX.
Soo yemandt binnen Scheeps-boort eenigh Mes trocke met eenen evelen moede , fonder nochtans fmerte te doen , fai met een Mes deur de hendt aen de Maft gefteecken worden, ende daer aenbly\^nto£ dat hy 't felve deurtreckt.
XL.
Item , foo yemant den anderen vanfyn medege- fellen quetfte, 't fy te fcheep ofte aen Landt, fai drie- mael gekielt worden, en betalen de onkoften met het Meefter-geldt,
XLI.
Item , foo yemandt binnen Scheep - boort, naer ende over vreede vecht, fai verbeuren fyn hant,daer mede hy den vreede gebroocken heeft.
XLII.
Item, foo yemandt eenen anderen dootftaecke of- te floege, fai den levende metten dooderugge tegen rugge gebonden, ende foo te famen over boort ghe- worpen worden; ende foo het aen Landt gefchiede, fai met het fweert geftraft werden datter de doodt naer volgen fai,
XLIII.
Niemandt en ùl hem vervorderen noch onderwin- den binnen boort met eenige Kaerflen, oftedierge- lijcke Licht te gaen, of loopen, dan den geenen die by den Capiteyn dser toe geordonnecrt fai wefen, op verbeurte van arbitraUjc^ gerarrigeert te worden.
Omme te beter te voorfiene totten periculevan vuyr ende brandt , die op den Schepe ghcfchicdea mochte, foo en vermach niemandt binne Scheeps- boort eenich vuyr te maecken, ende verbiedt men allen Bootfluyden, ende allen anderen, dat hem nie- mandt en vervorderen te hebben noch te brengen op de Schepen eenighe Bulten ofte Sacken gevult met Hoy ofte Kaf, noch infgclijcks Kiften, Harnas, Ton- nen , ten ware by expreffe confent van den Capiteyn, op verbeurte van een maent folts.
XLV.
Oock en fai niemandt hem vervorderen erghen» Toeback te drincken, ofte byavondt met Licht ofte Lonten in het Cabelruym te gaen, oppeynevanby den Krijghf-raedt daer over gheftraft te worden nac
Μ 4- behoQ. |
-ocr page 159-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1behooren, maer fai het Toeback drincken moeten ge-
--- fchieden tuflchen de groote ende Fockemaft, ofte
daer het fai worden geordonneerc, op pene als voe- ren.
XLVI.
Soo wie in 'tScheeps-werck, ofte by Oorloghe binnen denTichepe gequecft ofte gefchooten werde,die falgemeeftert worden tot 't gemeene Landts-kolle, en hy fai boven dien evenwel iyn volle foldye ontfangen : Endeof'tgcbeurde dat yemant daer door eenigc leden quamete verliefen)Ofte aen esnige van dien verminckt teblyven, fai daer over na gelegentheyt ende groote van dien werden beloont.
XLVII.
Alle de gene die s'Heeren befoldinge ontfanghe, fai in tyde van noot met dq wapenen daer op hy is geftelt, voort moeten komen» en lich met alle diligentie on- der fyn quartier in defeniie moeten ftellen, oppeyne van Lijfftraffe ; Ende fo yemant niet vechten en wilde als het van noode wefen fai, die fullen geftraft worden metter doodt, fonder genade.
XLViü.
Niemandt en fai hem onderwinden eenigh gefchut tefchieten, te hanteeren, noch inde Kruyc kamer te komen, dan alleenlijck denConftapel, endealfulc- ke Bus-fchieters als hen totheurluyderhulpe gegeven fuileri üijnj op pene van driemael onder de Kiel ge- trocken te worden, ende verbeurte van een Maendt foids.
XLIX.
Dc Kocks fullen gehouden wefen het Vet en Smout van den Vleeflche komen de,foo verre het eettelijck is, te bewaren, om Pottagie te koocken, ende het vuyl te cmployeren tot onderhoudinghe van Scheepe fon- der daer af yet to heu rl uyder profy te te moghen achter- houden , op pene van arbitralijck gecorrigeert te wor- den.
L.
Niemandt en fa! het Bier onnuttelijckftorten ofte cenige Viétualie overhoort werpen , aen 't Lant bren- gen, ofte verkoopen, op pene van geftraft te worden aen den ly ve.
LI.
Niemant en vervordere hem eenige koft ofdranck, den Gevanghenen in de yferslittende, te geven, op verbeurte van een Maendts folds, endedaer en bo- ven te fitten te water ende te broode acht daghen langh.
LIL
Oock fai hem niemandt vervwderen op teftaen van den Back daer hy aen gerecht is, om acn een an- der Back tc gaen eeten, noch eenige koft nemen, ofte wech fteecken , op pene van geftraft te werden fon- der genade, ter difcretie van den Capiteyn, ende fyne Raden.
LUI.
Item, niemandt en fai vervorderen eenighe koft otte dranck uyt de Bottelerye met geweldt te halen, ofte raet ofte daet daer toe te geven, op verbeurte van drie reyfen gekielt, ende van alle fcheeps-volck ghe. leerft te werden.
LIV.
Den Botteliers van de Scheepcn en fullen geen lege fuftagie hebben, kleyn noch groot, tot heurluyder profyte, maer fullen de fel ve gehouden zijn te bewa- ren rot behoef van den- gcenen die de Viitualie be- forgen, op verbeurte van arbitralijck geftraft te wor- den.
LV.
Item , niemandt en fai hem vervorderen, 't zy Edel, ofte On-Edel, groot ofte kleyn , eenige Vrou- we perfoonent'Scheep te brengen, op verbeurte van daer over naer ghelegnentheyt van faecken geftraft te worden.
LVL
Item, foo wie de een den anderen eenigh geldt ofte goet ontfteelt, fai 't fel ve vier dobbel wederomrae geven, ende voor de eerfte reyfe arbitralijck daer en boven worden gheftraftj Indien hy andermael weder |
bevonden wort, fai boven de voorfzreflitutie gekielt worden, en met hondert Qagen gelaerft, en voor de der- de reyfe fai aen den hals g^^f^^^t worden,fonder genade,
Infghelijcken en fai hem niemandt vervorderen eenige vreemde Schepen , komende oftegaende van ofte na de plaetfen, welcke met defe Landen gcallieert, ofte immers geene vyantfchapen plegen,teinvaderen, befchadigen ofte krencken, in wac manieren dattet foudc mogen weien, ten ware met exprefTe confent van den Admirael ofte Commandeur, oppeyne van geftraft te worden aen den lyve.
LVIII.
Niemandt fai hem vervorderen aen Landt te gaen , 'tzy Capiteyn of anderen, op Vyanden gronden om beuyt of Prifonnierste halen, fonder confent en per- miflie van den Admirael ofte fyne Commandeur. LIX,
Item, dat hem niemandt en vervordere de Sche- pen inkomende, daer af te gaen, fonder verlof van den Capiteyn , ofte in fyne abfentievanfyn Gecommit- teerde , op verbeurte van te fitten in de Boeyen acht dagen te water ende te broode.
LX.
Of 'tghcbeurde datter eenighe Schepen van den Vyandc, ofte andere beuyten over quamen, ende ge- nomen wierde, foo en fai hem niemandt vervorderen eenige Kiften , Koffers ende Packen open te breec- ken , noch oock eenigefecrete Brieven te vifiteren, dan fullen de fel ve brenghen in banden van den Admi- rael van de Vloote,ofte in fijn ab lentie, aen den Vijs- Admirael of Commandeur, om voorts by den felven terftont verfeeckert, en getrouwelijck, ionder eenig- öntsdiete verminderen,over gefonden te worden aen de GecommitreerdeRaden van deAdmiralitcyt in die quartiere, ende ter plaetfen daer de felveuycgevaren zijn, ommeby de felve verklaerdt te werden op de deuchdelijckheyt ofte ondeugdelijckheyt van dien: Eti foo eenigh Capiteyn ofteCapiteynenby den Admi- rael gelaft zijnde ergens te trecken tot bewaringe van eenige Kiften, ofte anderfints, eenigebeuyttn ver- kregen , fullen de felve van gelijckcn moeten overfen- den, fonder eenige endere Admiralen, ofte Vijs-Ad- miraels, in cenige Vloote aen te fpreecken, ende dit alles oppeyne van de Galge.
LXL
Van gelijcken en fai niemandt hem vervorderen in eenige Schepen, het zy Koopvaerders, ofte andere, over le gaen, fonder expreiïe ordonnantie van fijn Capiteyn, ende daer toe van den felven geordon- neert tezijn, noch aen fulcke Schepen eenich ge welt te doen van fmyten , flaen , quetfen, ofte qualijck tradieren, ofte yet daer uyt te nemen, op verbeurte van gheftraft te worden naer gelegentheyt fyner mif- daet,
LXil.
Of 'toock ghebcurde, datter eenighe Prifonniers ofte Gevangenen ghekreghen wierden , niemandt en fai hem vervorderen de felve te veröeecken noch he- melen, maer fonder eenigh verdragh voorden Ad- mirael, ofte Commandeur brengen, omopalksge- examineert te werden,nac gelegentheyt van defaecke: Ende fullen egeene gevangen Perfoonen geranfon- neert mogen werden, danbykenniflevanOns, ofte de Gecommitteerde Raden van de Admiraliteyt, op pene vande Galge.
LXIIL
Niemandt fai fich vervorderen eenigh Geweer te vcrfetten, verkoopen, ofte vervreemden, op pene van te verbeuren boven de waerde van dien, tot pro- fijt van 't Landt,een Maendt folds voor de eerfte reyfe, en voor de tweede reyfe aen't Landt gefet te wurden fonder Paipoort. .
LXIV.
Dat oock niemandt hem fai vervorderen met Ghe- weer aen 't Landt tc gaen, fonder confent van den Capiteyn, ofte ia fijn afwcfen vandenLuytenant, op peyne van de eerfte reyfe van de Ree te vallen, ende voor de tweede reyfe boven het vallen van de
Ree, |
-ocr page 160-
en ο ο R L ο G Η. ν Vkr^m-veertighfle BoecL 141
|
τ/ί/ÌA Ree, noch verbeuren een maentfolts ten profyte van " '^· het Lande.
■--LXV.
Alle Bootsgefellcn, Soldaten j ofte andere die hen in dienfte van den Lande te water fullen willen beghe- ven, die in 't lefen ende belweeren van defe Articu- len niet prefentenzijngcwceft, ende naoiaels noch hen inifchryven lacen, ende den Heeren-geltonfan- gen, die en fullen niet minder aen defe voorfeyde Ar- ticulen met eede verplicht ende verbonden blyven, dan of fy in het fwecren van defen jegenwoordigh wa- ren geweeft.
LXVI.
Niemandc fai vermogen te Scheepe cenigen Tou- back ofte Brandewijn te brengen omme die te verkoo- pen> op verbeurte van de ielve ende daer en boven nae gelegentheyt geftraft te werden, ende fai op foo- danige fchulden geen reguard genomen werden, f ap- püceren een vierde part ten profyte van den Provooft, ende refte voor 't Landt.
Ende alle andere behoorlijck ende ghewoonelijcke Articulen, hier vooren niet geroett noch geftelt, en nochtans in Oorloge te Water gebruyckelijck, ende in ouden tydengeobferveertzijnde, fullengeordon- neert, vermeert, en bier bygevoegt mogen werden naer gelegentheyt fich fai mogen voordragen. Welc- ke Ordonnantiën ende Articulen alfoo volkomen te cbferveren en nate volgen , foo vele als dieeenen ye- gelijcken refpediveaengaen, fullen alIeCapiteynen, Luytenanten, Edelluydcn, Schippers, Officieren', Soldaten ende Bootfgefellen,ende allen anderen kleyn en groot die fich in dienfte te Water begeven, hen verbinden die wel en trouwelijck te onderhouden, ende daer op den behoorlijcken eedt doen in han- den vande Gecommitteerde Raden van de Admi- ralitcyt ofte andere die daer toe gecommitteert fullen ■werden.
Aldus ghedaen ende gearrefteert ter Vergaderinge van de hooghgemelte Staten Generael, IndenHage den -vierden Augufti feflien hondert vter enfefiigh-iW^ geparapheert, lahan vanReede totIlevfa>oude\Onder- ftondt, Ter Ordonnantie van de felve, Geteeckent N.Ruyfch. Zjjnde op 't Ipatium gedruckt het Cachet vanhaer Ho. Mog. op een rooden Ouwel, overdeckt met een Papieren ruyte.
EEDT.
Tivlooven endeJweeren de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlande», die by de Vnie ettde handthoudinghe vaudeTpaereChriRelijckGhe- reformeerde Religie fullen blyven, ghehoww ende ghe· trouw te wcfen, Denfelvenwoomelyckendigetrouwe- imk te dienen. De Coütgienvande Admiraliteyt > ende de» particuliere Admiraels. Vys-Admiraels i Capitey- nen, ende andere Hoofden over onsgeflelt, ofte noch te feilen, in hare beveelen te refpeSeren ende gehoorjamen naer behooren. Ende voorts ons te reguleren uaer de Ar- ittulen endeOrdmnantienoponfendienfigemaeckt, ende Toch temaecken, Soo waerlijck helpe ons GodtAlmach- tigh.
Aldus gearrefteert in s'Graven-Hage, op den wer- Λ» Augufti fefien hondert-vier enfefigh. Wasgepa- Mpheert, lohan van Reede van Reajipoude, vt. Onder- ftont ter Ordonnantie van de hooghgemelte Heeren otaten Generael,
Geteeckent
N. Ruyfch.
Zijnde op 't fpatium gedruckt het Cachet van haer Ho. Mog. op een rooden Ouwel, overdeckt met een Papieren ruyte.
^lfoa <6oCit De I^eec tie^jobincie ban Hollandt Offe Contee feec befoflt met be befinettelöcfie flccftte 5 φ bp öafi; <SD.<©MIS08. Om achtten ?llUBU|liBiCe= folbecct bet tjolflcnöe Reglement, |
ExtraEl· uyt JeRefolntsen -vande Heeren Staten van 15<5^,
Hollandt ende Wef-Vriefandt genomen in ban —_
Ed. Groot Mog. Vergaderinge, opFrydaghden achften augufli feftien honaert vier en ft-ftigh,
T^E Heer Penfionaris FiJ^f/heeft ter Vergaderinge gerapporteert, deconfideratien ende'tadvijs van de Heeren haer Ed. Groot Mog. Gecommitteerden ., hebbende in gevolge ende tot voldoeninge van der fel- ver Refolutie Commiflariael in dite dea drie en tTPin- tighften der ivoorlede Maendt, naer ingenomen prie- advijs van experteDodtoren ende Chirurgijns, met ferieufe applicatie overleydt ende overwogen, of niet eenige, en hoedanige middelen ende prseciuticn hier te Lande met apparente vrucht, onder Godes zegen, gebruyckt, ende in't werck gheftelt fouden konnen worden, tot verminderinge, immers tot fteuytinghe van de communicatie en voortfettinghe van de Peili- lentiale fieckte, in voegen en manieren als het voorfz Prseadvijs en Advijsrefpeftive hier navolgbcnde van woorde te woorde ftaen geinfereert.
Ghefien by de Ghecommitteerde Prpfeflbren ende Dofloren Medicine, de Refolutie van de Ed. Grooc Mog. Heeren Staten van Hollandt ende Weft-Vrie- flandt, ghenomen den drie en twintighfen defer Maent lulius, ende de aenfchryvinche v»n booghghemelte Heeren Staten, om te konnen uytvinden eenighc middelen, ende foo veel doeolijck te fteuytep de voortfettinghe vande jeghenwoordighe Peftilentiale fieckte ; of oock nieteenighe, ende hoedanighe prae- cautien hier te Lande met apparente vrucht ghe- bruyckt, en in 't werck gheftelt fouden konnen wer- den , tot verminderinghe ende fteuytinghe van de communicatie ende voortfettinghe yan de voorfchre- ve fieckte.
Soo hebben onderdanighlijck, inghevolghe en tot voldoeninghe vande gemelte Refolutie, overwoghea en overleyt hebbende, 't gupt ter materie dienende is, (onder 't wel nemen van haer Ed. Gr. Mog.) goetghe- vonden de felve te gemoet te voeren.
Dat de jeghenwoordigh graflerende Pefte in defe Provincie van Hollandten Weft-Vrieflandt nletghe- fprooten is uyt eygen infediie van de Lucht, maer dat de felve van buyten door contagie, bier te Lande is in- gebracht, en foo voorts vermenichvuldight en voort- gcfet door al te familiareconverfatie van degefonden met de Siecken, als mede door continuatie van ande- re oorfaecken, de weicke de felve hebben konnen fo- veren, ende vermeerderen i als ftilftaendeenftinc- kende Water, roeringen van Gronden, &c.
Dat ten opfichte vande Chriftelijckeliefde, con- fervatie ende behoudenis van'tMenfelijckgeflachte, en 't welvaren van de Republijcque, de contagie foo veel doenlijck behoort te werden gefteuyt, ende den voortgangh van de felve beleth ; Souden over fulcx ( onder correflie) voor eerft hoochnoodich en dieo- ftigh aehten, dat foo veel pradticabel is, deSiecken met deneerften, met beter ende ftriöerordre, van de ghefonden fouden werden ghefepareert, endede daghelijcxfche onvoorfichtighe converfatie ghe-evL- teert.
Namentlijck, dat de Arme Menfchen, met d^ Pe- ftilentiale fieckte befecht wordende, op het fpoedigfte inde publijcquePefthuyfen fouden dienen gebracht te werden.
Dal in 't toekomende door publijcqueauthoriteyt van de Hooge O vcrigheyt, in'dpn. beginne van de Pe- fte , ofte noch, ontrent en buyten de Steden de welckc voor als noch vry of weynigh met befmettinge befocht zijn, voor iPerfoonen van rqidelijjckeconditie, eeni- ge Berache» ofte Hutten fouden konnen werden ghe- maeckt, in de weicke de geinfeii;eerdqp, foo. haeft 't felve openbacrwerdt, roede fpoedigh fouden kon- nen werden ghebracht ende vandegheibnden geftpa- reert, ende aldaer bediept ende bewaert 't haren eygen kollen, nochtans met defe conditie, ende reftrinilie by aldiendeChefondfi inde geinfcfteerde Huyfen, in ) ende by woonende, de voorfch^eve feperatie ende
traaf- |
-ocr page 161-
S A IC E Ν van S Τ A E Τ
|
16(54· tranfportfouden komen te refufercn, dat in foodanigen — geva hare Huyfen, volgens de ordre op de Pefte te ar- refteren , fouden moeten geilooten werden, ende zy- luyden haer na de fel ve ordre reguleren.
Soudeoock wenfchelijcker ende feer falutairgcodr- deelt werden , datdegelbnden konden werden geper- fuadeertom haer voor eenigcweynige dagen, uyc hare geinfedeerde Huyfen elders tetraniporteren , opdat ondertuiTchen de voorfz Huyfen ende Meublen door Jpecifijc^ parfum, by ons in de refpeüive Steden onfer refidèntie, door naeder onderfoeck tot het ghemeen voordeel te experimenteren, fouden kounen werden gedisinfedteerc endegezuyvere.
Dat oock de Rijcken haere geinfedteerde fiecken buyten de Steden , of in feparace ende afgheilooten plaetfen binnen hare Huyfen fouden moeten tranfpor- teren , ende haer vordcrs nae de vcwrfz, ordre ghe- dragen.
Dat foo veel doenlijck ververfchinge van Wateren, zuyveringe van Straten, ende weghneminge van vuy- Jigheyd op publijcke plaetfen foudedienentewerden geprocuicerc, ende allecorruptien ende puciefaftien ge weert, ende in het byioader Zeep-/ap, ofdicrge- lijcke vuyle materien.
Datniemant van dePeftbefmet zijnde, noch die in eenige Huyfen woonen , dewelcke met de Pefte be- fmet zijn, ofte geweeft zijn, ofte die in de fel ve voor SchrobftersofteBewaerfters dienen ofteconverferen, noch oock die gheene die haerordinaris generen met her cureren van de vooriz fieckte, ofte de Medica- menten aen de Patienten, met de gemelde fieckte be- fmetzijnde, appliceren, fullen mogen frequenteren de publijcke plaetfen, Marcktcn,Kerckencnde Winc- kelen, noch oock onder de Gemeente converferen, binnen den tijd van fes weken nae hare genefinge ende nagelaten confervatie, maer ondertufl'chen ende mid- delertijd alleen in 't byzondergaen daer het van noden fai zijn, binnen 'sdaeghs Zonnefchyn , meteenro/i/f iïock ofte ander teken.
Dat niemant, in de befmette Huyfen zijnde, de felve frequenterende ende van de AelmoeiTen levende, binnen de voorfz tijd hemfalmogenbeghevenin de Vergaderinge, ofte aen de Huyfen van de Diaconen ofte Armen-bezorgers ofte elders, daer eenige preu- ven ofte AelmoeiTen werden uytgedeelt, maer fullen haren noodt door yemant van hare Vrienden, Ge- buyren ofte andere, niet befmet zijnde, moeten te kennen geven.
Dat van de geinfedeerde Huyfen in de welcke geen iiJeeringe wert gedaen, de Deuren ende Venfteren, in de benedenrte ftagie aen de ffraet ofte op andere Lieden Erven refponderende, geflooten fullen moe- ten bly ven den tijd ^m veertien dagen nac dat yemant aldaer gentfen ofte geitorven fai zijn, londer de voorfz Deuren des dacgs te openen, dan om nootfaeckelijck uyt ende in te gaen, doch dat de felve Huyfen om ver- verfchinge van lucht te fcheppen, aen degemeeneftra- ten geupent fulJen mogen werden des nachts van tien uy ren tot des morgens ten drie uyren.. En dat niemant van het Huysgefin , met de Pette geinfedeert, ver- mogen fai op de floepen ofte voor de deure te fitten ofte te flraen, binnen den voorfz tijd nae dat j^emant aldaer geftorven ial Zijn ; dat oock de geinfedeerde Huyfen getecckent fullen moeten werden met een Ρ, of eenigh ander teecken.
Dat in debcfmetce Huyfen àacx ïiymïVmckel-Nee· rinf^edoet, geen iJeeringh't zy publyck ofte in 't hey- melijck fai mogen wordcngedaen binnen den tydvan •vier weecken, ende daer men Fettewaerie, Telterie, WoUe oÏk Bont hmteeit, dat aldaer geen Neeringefal mogen gedaen werden, ende de voorfz Huyfen geflo- ten fullen moeten bly ven den tijd vanfes weeckeni dat- fe oock hare Koopmanfchappen voor hare deuren niet fullen vermogen voor te lettea , nochte oocjc op de Mariten ofte Straten te veylen > nochte aotJt eenige Goederen ofteWarcn uyc eenige Peft-buyfeoofte vat» buyten de Steden, uyt foo^nige Huyien inkomende te verfcoopen, noch eenige Klederen, Deeckenï,Bcd- dens, &c. op de Araten te hangen om te verluchtoa,> |
ten ware des nachts op de voorfz. uyren, ende dat bo- ven uytdeVenfter.
Dat men geenderhande Huysraet, Klederen Ltjt' nen ofte Wollen, uyt eenige geinfedeerde Huyfen ko- mende , binnen den voorfz tijdt van fes weeckenjin de Bancken va» Leeningc fai mogen brenghen ofte doen brengen, om beleent te worden, ten fy de felve be- voorens behoorlijck verlucht, ghereynightengeper- fumeert fullen zijn.
Dat de Huyfen daer yemandt van de Pefte overleden is, noch ten deele, noch voor het geheel weder fullen moghen werden verhuyrt ofte by yemant anders be- woont, als die ten dage van de ketft ftervende in de felve woonende,dan nae daty^i weecken fullen zijn ge- pafleertjen dat de felve naer den voorfz. tijdt,alvoorens oock wel gereynight, geparfumeert, gewaflchen en fchoon gemaeckt fullen zijn.
Dat men het ftroo uyt de voorfchreve Huyfen op de ftraten noch in 't Water geen fins fai mogen werpen, maer in de felve Huyfen aen kleynebondelkens ver- branden , ofte buyten de Steden brengen ende aldaer voorts verbranden.
Dat de Gebuyren by de ftevvende niet fullen mo- gen werden verfocht, noch oock aldaer verfchynen , noch de Dooden uyt de Huyfen halenjmaerdgt 't felve fai moeten gefchieden door Perfoonen daer toe fpecia- lijck geordonneert.
Dat binnen ofte op de Kiften van de overledenen, geene Roofénhoedeltens,Bloemen oftecieraet fai mo- gen werden geleyt, maer de felve Kiften alleenlijdi met foodanige fwarte Kleeden bedeckt, als daer toe ordinare fullen werden gebruyckr.
Dat de Doot-kiften mee Peck ofteanderfints water- dicht fullen moeten worden gemaeckt, fulcx dat daer geene materie doordringen kan.
Dat de Doot-gravers geene Graffteden inde Kerc- ken fullen mogen openen, voor dat de Predicatie ge- eyndight ende 't Volck uyt de Kerck fai zijn,nochte de graf-fteden open laten leggen geduyrende de Predica- tie , maer dat de felve datelij ck fluyten, ende nae be- hoorenbedecken.
Dat op de BegraeiFeniiTen, foo in de Kerckhoven als Kercken, niemandc fai mogen komen, als alleen- lijck de naefte Bloetvrienden ; maer dat het gemeene Volck,en in 't byfonder Vrouwen en kinderen van dc felve geweert fullen werden.
Dat niemant opde BegraefFeniffe in de Huyfen van de Oveiledene fai mogen compareten , noch aldaer eenighen dranck fchencken , noch oock dc felve Huyfen met Lakenen ofte Bayen mogen behangen, ende met geen Rouwmantels ter begraefFenifle ko- men.
Dat de doode Lichamen,niet eerder als na ■nw i» t-wintigh uyren inde Kiften fullen mogen gheflooten, toegemaeckt ofte begraven worden,en niet langer dan twe dagen boven de Aerde werden gehouden.
Dat de dooden in de jiublijcquePefthuyfen geftor- ven zijnde , buyten de Stede diep bebooren begraven te worden, om het pericul het weick uyt deputre- fadie foude konnen werden veroorfaeckt, te voorko- men.
Dat binnen de geinfedeerde Huyfen geen Hottdetf ofte fullen mogen werden gehouden, maer de
iel ve aenftontswecb gedaen, ofte dootgeflagen moe- ten worden.
Dat omme de Lucht in 't generaci te corrigeren > eenige groote Vuyren dickwilsfoudendienentewer- denaengcftcecken,als van Veck tonnen^Bus-poher.i^c. voornamentlick aen die plaetfen daer de infedie meeft graflëert, als oock ontrent de Kerqkhoven, niew-ge- graven Grachten, &c. Ipecialijck ontrent die hoecken, van de Steden, daer de Wint haren cours over de ftl- ve neemt.
Dat mede inde befmette huyfen fouden konnen werden gebruyckt eenige parfumen vmSulphur,Salpti ter i BAmfieev^Jeneverhout. ende Befyden van 't felve B^tekeker, als mede van goede Wij» infon-!
derheyt met Geuts-bhmen> tftjm-u^, ScortUum.q!dier- gelijcke geprepweerc infgelijcx mecgeftoote Kruitaa-
' gelen |
-ocr page 162-
en O o R L O G Η. V Vter-en-'veertighfle BoecL 143
j6S4>gelenofiiCafieel c^i. In Schotelen gedaen, endeop feeckerfte van alle de voorgeflagen remedien, cnde i^édi
Τ'λ/ϊ-mor i/iivi'σί»ίρΓ·θΓη rf» pwnnnri»i-pn . en ήί/^τσρ·^ fint /ÀltfA ^n^ir
dat het felve oock in Steden daer de infeöie groot is,
met matigen ommeflach, mocyelijckhey t cnde koften
foude konnen werden gepraftifeert, by aldien eenigh
middel ofte recept konde werden uytgevonden, om
de Huyfen > Meublen, Klcederen ende Koopman-
fchappen die befmet oftefufpeÖ:zijn, in'tkorten te
difinfe&eren ende te fuyveren ende dat daer en boveade
infedtie, fo wel door Meublen , Kleederen en Koop -
manfchappen, sis door geinfefteerde Perfoonen werc
voortgefct. Soo mcynen gedachte Gecommitteerde
Lecden, da^ fonderlingu aenmerckelijck in't meer-
gefeyde Advijs, 'tgeen vermaent werc van experi-
menten te doen tot uytvindinge van eenicbparfuym ten
voorfz ey nde efficacieux, ende dat dienthalven aen de
voorfz Profefforcn en Medicijnsaenfchryvingedienc
te werden ghedaen, om fonder dilay ende met de
meefte exaflitude doenlijck daer omtrent alleneerftig-
heytende vlijt aen te wenden, cnde haer ondervindin-
ge omftandelick ende pun<auelijck aen deVergaderin-
ge van U Ed. Groot Mog. ofte by fcheydinge van de
felve, aen de Heeren Gecommitteerden Raeden, be-
kent te maecken, om door haer Ed. Mog. direélie,
'tgeen nuttelijck ghevonden fai zijn tot gemeenebe
ften aen de Magi^raten inde Stecien , genotificeer
ceert
te werden, om Γη pratijcq te werden gebracht.
Ende aengefien devoergeroerdefeparatiedoorAx-
Ipgement vende geinfeHeerde ende fu/pefle Verfomen,
met de minfte incommodi.teyten kan werden gepradti-
fcert, in de Steden, daer de conCagiewcynich Huy-
fen ende Perfoonen, heeft befmet, dat dies het ten
beften van de felve Stenden, ende om tot een preu-
ve in defen te ftrecken, feer dienftigh foude zijn,
dat in foodanige Steden met falutaireprecijsheyt, de
voerfchreve fefaratie ende deslogment acnftonts wiert
efiFeiitiyelijck in het werck geftelt, ende de Magiftra-
ten gerecommandeert, om door Caritable fecour-
' nghc daer de noüt lulcxisvereyf-
reve feparatie draechlijck, ende
een Teil roet vuyr gefec om te evaporeren, en dierge-
lijcke, deweicke door men icht uldige experientie ieer
bcquaem endedienftigh bevonden zijn.
Dat het gebruyck van alle Vruchten j endeFreuy-
tage die fpoedige putrefiiitie fubjeit zijn, geweert fou-
de mogen werden, als Vruymen.Comcammers.Fompoenen,
Meloenen, drc. groente ofte iof van Wortelen, Ra-
fen j é'(·
Waer mede vertrouwende haer Ed. Groot Mog.
begeerteen intentie te hebben voldaen, fullenonsop
alle 't gunt voorfz is, verders refereren, tot der fel ver
wijs oordeel j ende gewoone difcretie.
Aldus geadvifeert in 'sGraven-Hage > ende by ons
endergeichreve onderteeckent den laetftenjulyy^/f».
banàtTtvier enfefiig^ .Ende was getecckcnc.
Wilhelm vanJer Straten.
Prancifius de Ie Boe Silwns.Meà Profeiïbr.
Johatmtfvan Hor», Anat.&Chir.Profeffor,
Theodorus VaUeitcÌHS.
Guillielmus Pifo,
Hteronimus de Clerc^.
1 de Vrre.
Ïheodorns M«ton.
De Gecommitteerde Leden, in gevolge van U
Ed. Groot Mog. Refolutie van den drie en twn-
ί^ξ/ϊί» des voorleden Maenis,in befoigne ge weeft heb-
bende met de Profcflbren van de Facultey t der Medi-
cynen uyt de Academie van Leyden, ende verfcheyde
voorname Medicijnsuytde naeft gelegen Steden , tot
dien eynden befchreven over middelen ende reme-
dien, die onder Godts zegen, met hoopevan goet
fucccs fouden konnen werden uytgevonden > ende by
der handt ghenomen, tot dempinge endefteuyiinge
van de contagieufe lieckte binnen defe Provincie ;
Hebben terVergaderingeeverghebracht het hier voor ! fen ende
;einfercert Advys, by meer geroerde Profeflbren en J fchende, de
foo veel doenlijck is, willigher te maecken, ende
van het fucces van dien aen defe Vergaderinghe,
ofte de Heeren Gecommitteerde Raeden kenniflè
te gheveo , om tot een heylfaem voorbeeldt te die-
nen.
Eyndelijck aengemerckt volgeris het eenparigh ge-
voelen van alle de Medicijnsin defen gehoort, de te-
genwoordige befmettinge noch door corruptie in de
lucht, noen door eenigh genot van bedurven voetfel,
maer alleen doorgepeftifereerden vanbuyten ingeko-
men,is ontftaen,cn van hant tot hant voortgefet,en dat
verfcheyde voorheenen hier te Lande geregneert heb-
bendé Peften,geen andere oorfpronck hebbcp gehadt,
fuicks dat het felve pernitieuxquaetnaerwaerfehyn-
iijckheyt, onder Godts zegen , in fijn beginfelen,
met weynich precijsheyt in het verhinderen vande frc-
quentatie van gefonden met befmettenibude hebben
konnen werden gcflut, ende infyn oorfpronck geop-
prlmeert, dat dies voor het toekomende η alle Steden
en Plaetfen in defe Provincie,op't exempel van ande-
re Landen,en welgepoliceerde Steden,accurate ordres
dienen te werden geftelt by Keuren enOrdonnantien,
om in het begin vande contagio,<»//« hanteeringemet tt*
/mette Lnyden. en handelinge van geinfeÖiecrde Meu-
blen, en beiuooninpvanJufptdt Huyfen te beletten, als
oock op het admitteren van Koopmanfchappen, van
pioaerlijkgeinfeÌieerdeLendeHenfleden.'vmbM^Knàtii
Landen inkomende, met falutaire cautelea voorGen.
Waer op gedelibereert «ijnde, is goetgevonden en
verftaen, dat de voorfz Advyfen door den Ordinaris
Drucker van haer Ed. Gr. Mog, gedruckt, en vervol-
gens aen aWe de Steden defer Provincie by Miffive toe-
gcfonden fullen worden, met recommandatie om ye-
der in den haren de middelen en praecautien daer inne
gementioneert, fo doenlijck, ende de conftitutie der
voorfz Steden toelaet, ten voorfz eynde te prufiticrea
ende in hcc werck te Hellen, &c.
Accordeert mette voorfz Refolutien.
gei
Ml
ledicijns ingeftelt ende onderteyckent ; Ende voor
haer con fideratien daer by gevoecht, dat het van wey-
nigh efFedt kan zijn in de Steden en Plaetfen, door de
contagieufe fiecktc befmet, foodanige ofte dlergelijc-
ke ordres als by de voorfchre ve Profeiïbr ende Medi-
cijns werden voorgeflagen, tot fteuytioge van de con·
tagie, by Keuren cnde Ordonnantiën te doen emul-
geren , ten zy te gelijck de nodige voorfieninga werdc
gedaen, om de felve ordres door naeu we toeficht, om-
trent de Huyfen, Perfonen, Meublen ende andere
faecken, over de welcke die fich ftrecken, precifelijck
te doen obferveren ; Ende alfoo fuLcks, infonderhey t
in grootc Steden, en by tyden van uytverfpreyde be-
fmettinge, door de ordinaris Officiers ende Dienaers
vande Juftitie alleen niet kan gefchieden, datderhal-
ven dient in particuliere achtinge genomen te werden,
dat de Magiftraten vanda Steden naer proportie vande
grootheyt van de felve, ende de verlpreytheydt van
dc befmcttinge, ende de natuyr van foodanige ordres
die over private Huyfen, Perfoonen endegoederen
giende, en de natuyrlijckevryheyt omtrent de hant-
teeringe, ende 't gebruyck van de felve voor een tijdt
verbiedende, ofte inbindende exade opmerckingen
vereyfTchen, door genoeghfaem getal van bcquame
Perfoonen op de executie van de felve Keuren ende
Ordonnantiën behooren te doen vigileren, ende dat
om daer omtrent eenige Opper ende Subalterne voor-
lorge ende infpedtie inde Steden te doen, reflexie fou-
de konnen werden gemaeckt op 't gebruyck,Jin andere
Landen aengecomen, van Commiflkrifcn uyt de Ma-
giftraten ofte andere, tot fteuytinge van de contagieu-
fe fieckte te deputeren, als infghelijcx om ten dien
eynde de Bayrtofffycimeejfers aen te iiellen, metfo-
danige authoriteyt, als na gelegentheyt van faecken fai
wefen vereyfeht.
Verders, alfoo het geene in't voorfz Advijs influ-
eert van àcjìparatie der geinfeileerde Perfoonen van de
Cefonden, ende het deflogeren van de geinfeöeer-
oen ende fufpeöen van infeilie uyt haer Huyfen voor
een tijdt, werdt gheacht verre het krachtigh&cndc
-ocr page 163-
1
S A Κ Έ Ν van ^ S Τ Α Ε Τ
|
16^4· J®ft cccïlt i^fllefC gefcpt: MiHtat omnis amms é·
-- habetfuacaflra 'cupido, tCtortfil cpgfntlijcit/ ftlDf ili
ta^ bau rapt ÊHöc aftoclDt. 33ε öegcciiigb in Hollanibt nam Ijct frtc boooö op/ öat iu Deefcn tijDt upt öei »iiD= öm üanbeu Hage met geiuelt toiecöt upt Date ÏHU'^
morBöet
^ntlrtfi BcDjongrn/ nitié opcctriuaacntcgaenqljiDtviDÌiaèn gefctjiet rtn jotige^ocljtcclian iiouojable jpainilic rnöe rijcR iirn'^i?' gorDemi/ Doo? een/ toieri^ ©aDtc (ïgl) feev Ijat) ge= Sen (ignaicfct inbrn 33nptfc{)cn<©o?Iogl) onDfcDe^toCi i^agc. Dm/ EnDe nainael^ al^ i|ooft üanDe.ïl5iIitietoanDe ataiibt a3?aüin toon ìlfflin / gljclnchigl) cnbe Öappec niiliteccnör/fijnlebcnhaDbrrloojcnj naïatcnbcf)ono= cablE rtiiböclcn at η bcfcn fijn ^oon ; bie bP Öoo? Kug- bcliicltcoptogljtfntìerbarn Ijebbrnöe / mi befpicate fo^tupnonbcrgingij. genorglj gcbleethen batfp Dan{)cingrfiiü2ecniöEgciifgentI)cpt ftfblienbe/ al tc booren eenigc bjaftfcftoutoing öab gtljabt/ feïf in "Lte- landiboojtcnfcljiptc fullni tìjecbm lucgi) gljtüocct/ tnacrftpbecb'ctinbcn Hage bm feventicnden Maerc, t'fabont? trn half tiene, fnibrnbe fccctopcrfoonin fcljippft^ hieförcfii ani Ijacc atogcnifnt/ be bcuc gljeo» pent 3ijnöc/ toonbcffnb|icf tc moftrn gcöen ambe fïuffróiita in cpgriici; pccfoon : fp lua^ airccbc fjalf omMecbt/f?;aifcfrbcnt boo? öart; €aincniii; / öogl) tentüKcbeniaclöecfocBtteiüilifiilJoo? hoornen/ ont- Dingli bf öjiefaenbebcuc/ enbe nifteenbjonglj Öe gfjcs uiaecftte fcftipper ari)ter/enbe t cboof Daec tc i: öe uit upt/ altuaec tp booj ben^öalantmet tluee anbcre/ iuircbt OffTffpt op een oüetbechte ïuagen/ tei" jijDni be bruc be^ f telt ; l)p ging fitten bp Ijacr met ern ban fijn bienarrjS/ eni aubec bp be boecnian/ boenbe öe boerman boojtrijs Den/ gelijeli oorittbjccanbfcefiiftenoppaecbfn/ aUe geVuapcntmftrapicr/geiacbcpilioolen ; nemenbcljoii· pa|S öoo? be Nieuftraetjuooj bp 'c Haerlemmer Veer, Uoo^t lang^ be iDiinreffe giacÌ)t/obcc be balïijiig bogjbp 'ti^un^gcnaemt vander Noot, obet be nicuiue2[aeii/ 1)00? VoorburghjbOOjbp Leyden, bOOj Alphen, enbt qnamcn tai tbjec'upcen naer be mibbagfj tot Cuylen- burgh. ?eiüanben tijbt bat fp op be iuàgni quain/ cnbeölboo?Dpbetoeghniaeclue eeniglj niifbacr obrc 'tgetoelbt/ öoglj bit fröieii uecminbect al^ fp baec quam/ ftljtlnrnbe ïjp ö aeubetoogtn te Debben tot com= paflle/ öaec boojfiellenbe bat öp anbtrl een brriooreii/ ja boot .mnn : fp ijeeft baeiom/ enbe om Ijem te faïbcceh/ geconfenteert in een anbei;fonipIaifance/ 't bjcltiifp namarl^ Ijeeft ge öefabüoucecr.
59c tpbingj) inùcu Hage ftoinenbe ben twintigften Vuirtt certi ban Vuegen be l^etcen ban Hollandr,bafr na üanïiicgenljafciUo..i®og. gefclijeeben aenben "©jabe ban Cuylenburgh infcccfcljerpctecnieii/ftctnormcu^ öe een afgry flelijck onde enorm feyt, brgecrbfo bat !)p tetflont in beifeechcrtng tuilöe nemen/ be perfoonban bfnlrapteur,cn obrrIcbci;en in Banbrn ban feitec liaets'- ïjeec enbe ben jfifeael Stryen, bie 't i^of ban Hollandc baer ïjab gefonben/ enbe be ^juffcomu te peilen in bol= ftoomenbjpöept.
59e (Öjaef antkuoojOen ben twee en twintighften, batbe faecïtcn Ijcni anbersS iuaeren bOD?geb?aci)t aI^ befribc 4l®i)Tibeu lupben / figö ccfcrerenbe tot een ©ec^ baci / baec upt bleeclibatfpliaecljabbenaengegcben afö getrouwde jonge 3iieben : fp geen ©uber^ öcbben^ be / enbe bat Ijan; bjienben öaccüJilbenguVuelgcIten ttgen Ijan; fin. ©ie baer ober / felf ban toegen -t gof luierben gefonben/ bebonben 't alfoo / nocötansi toiec; bftbpben^tact Ijooglj opgljenoomcn om be confe^ quentic/ toant eben op bie toijfe fonbemen fionnen pemant banbcn ^taet cnlcbeeren niibbcn upt ben Haghe, in'tocnficn baubc ^ouberaine öegeeringö. ïDie^ l)ct ï^of ban Hollandt eecfi firiben duyfent ïïijc);: baelbec^ op ben Rapteur, enbe op pbec banbe Com=
irtirentweehondertiiijc):baelber^/ öoo? be geenc bie onbeHmaecbenbatfp in tjanbenbanbe^uflitiegfjci caeeRtcn/ baer naer toiecbet becbubbelt / ooch gcbiebenbe ijaec niet tc ijupfen of te öerftergen jjp ont= quanientnotI)tan^/beI)alben een/bie'tnamad^ ftjn lebcnltofie·
.Ttïenfufpecteccbeoocfefccc bat be ©?aifban Cuy- burghljaböccoiuiibeect inbecbafieban ben Rapteur enbe fijne Complicen / bcrljalben fcfeeben aenbc |
iCüaef ben fes en twintighften B^aett/ bat f)p alfnocl) ben Rapteur enbe fijne Compltccn foube l)cbbcn te ^ boenappjtljcnörrrn / mftbccfeecheiingl) batbp fautc ban bienfn nift fouben ruftcn booj rnbe aïecc fpacn fijn pn'foon/mitrgabfrg acnbc^taDtcnbe ©jacffrliap
Cuylenhorgh bOO? ffll e Telai tane exempel voordeghe- heele werelt t'effedt van hare rechtvaerdigeiiidignatie fuuden hebben doen gcv celen.
JöatbeicecFannius rappo?tccrbe/ i^ te ficn upt Det bolgenbe gerjcDibcert ben dertigfte .■
Edele Groot Mog. Hetren.
IN gevolge cnde tot voldoeninghe van U Ed. Groot Mog. Rcfolutie ende laft vanden acht en. tttm' t!ghfien defes , hebbe kkCorneïis Fa»nius ^ Raedt ordinarie inden Hove, by gefchrifte vervat d'ingre- dienten van mijn rapport ten felvqn daghe aen U Ed. Gr. Mog. ghedaen acngaendc de iaetke van den Rapteur ende't genegotieerde , dienthalven by den Heere Goes, ende my als gecommitteerde vanden Prefident ende Raden yanden felvenHove, ontrent den Grave van Cuylentorgh ende anderiints,ftreckende tot befwaernifll· vanden gemelten Heer Graeve, met de redenen ende argumenten aen defelve voorge- houden, tot aenwyfinge dat haer Ed. Gr. Mog. in fijne conduite ontrent de faecke vanden voorfz.Rapteur ge- houden j geenfints fouden nemen konnen contente- ment, foo als defelve ingredienten ende redenen hier na volgen.
Pointe» tot laficvanthn Grave van Cuylenborg, inile faecke 'van't raj>tgecormnitteen byj^obm Dietlerkk de Mortaigne, Rapteur inde pr- foonvan N. N. gerapieerde, den feventicn- den Martij, fcfticn hcndcrt vier en 't feitigh.
1.
Da t hy op 't arrivement van lan van Ruytenhurgh, binnen de voornoemde Stadt zijnde gheweeft- Woenfdaeghs oamiddaeghs den negenden Meert ouden , ende den negentienden nituvitn llijl, fefiien koudertvieren'tfefligh^ gcaccompagneert meteenighe Ruyters vande Hccren Gedeputeerde Staten van Utrecht, na dat hy Heere Graeve uyt defelve hadde verflaen de violentie ende hetgheweldt, daermede 't voorfz. Rapt was gefchiet, π iet aenftonts ordre heeft gheftelt om den perfoon van den Rapteur ende fijne Complicen te verfeeckeren, fonder dat den felvén Grave kan verfchoonen dat den voornoemden Ruytex- hurgh was een particulier perfoon fonder Charaöer, terwijl devoorfz. Ruyters hem eenighfints ftreckten vooreen Charailer, immers konden dienen tot een krachtigh bewijs dat de faecke in der daedc was ghelö- gen foo hy verhaelde, terwijl de Hooge Regeringe niet gewoon is aen een particulier, Soldatcfque, fonder ge- wichtige redenen,mede te geven.
Des te min terwijl ghemelte Grave bekent foo veel aen 't feggen vsmde voornoemde Ruytenturg te hebben gedefereert, dat hy dien felveodagh ordre feyt gege- ven tc hebben om den Rapteur ende de Gerapieerde vuiden anderen te doen fepareren^ li-
Dat hy de voorfz. prctenfe ghegeveo ordre niet heeft in 't werclr doen ftellen, immersdat de fèlveniet effeöivelijck in 'twerck is geftelt volgens Verbael van - de Dfoft tot Cuylenhorgh ghehouden, op Donder- dagh morgen.
1 I I.
Dat hy HeerGrave des donderdaeghs'smorgens tei» acht uy ren ghehoort hebbende het verfocck van Nico· /^«jCoetlïcr vande Heere Prins van Turante, mitfga- ders uyc defelve verftaen hebbende d'atrociteyt van hetcrimenj als noch geen ordre heeft geftelt om den jerfoen van den Rapteur te verfeeckeren, maer in te- gendeel op defelve oogenblick hem in fijn Hof heeft geCencndegefproocken, ende in liberteyt van hem ghedimitteert, alteenlijck aen hem weygercnde toe
te |
-ocr page 164-
166^.
|
1661 te ftaen, dàt hy inhecfêlfdehuysmet Je gctópiéèrdct *_1' Julfiou ifaochteblijven, w λη,·»,· ,
.. r.·. :-.!:ìjv,5.- . --s.^na,·; «vcuh
- . :·-ί' ι-γ,. ί^υν.:. !.. , ■■■■y-. -.nìUìu'j·:
-è- l'rojjifis» }
Dat hy Heere Grave naìden ohtfangh vande opeóè' Patenten vandenStaet, 't WeIckisgeweeftdes Donv derdaghs tnorghens ontrent thien uyren zijnde den {■miHtighBm Marty fefthien· hbndert vier en fiBigh als noch geenedevoiren heeft gedaen, ofte goer gevon- den om ce laten doen om den voornoemden RapUur te apprehenderen, het welck nochtans met de minftö moeyte hadde kunnen werden ge-eiFadtueert, als·· men maer eens naer hem in fijnOrdinaris Logeaiéntinidé gouden Le€üwe;tot Kuylenburg hsdde gelieven le.ver- nemen , dàerde felve is geweeit cot ontrent de middag van denVporfz /w/eijrg^iw Marty; '·■-' ·· ν-ti^rsrR noi
ν:·' vd ■ yi.:·,.
Dat hy Heèrei Grave in plaetfe van aen de voor- noemde Patenten fuicks hy fchuldigh was,te;dfifere··. ren j heeft naer date van den óntfangh van de felve la- ten exerceren jurisdidie, over de Pupille van'defen Staet ofte van den Hove, ende de felve des voorfz, Dondcrdaghs avonts, ten huyfe daer fy uyt de voor- fchreve goude Lecu w was ghebracht, heeft doen hoo- ren op interrogatorien of het oock waerom Was 't gee.n in de voorfchrevc patente wierde ghefeydt , dat fy teghens haer wille ende danck met gheweldt was ver- voert.
Tot een evident argument) eerftelijck j dat mende voorfz Patenten, dacr aen men had behooren te'de- fereren, feer weynigh oftc niet met allen heeft gere- fpedteert. <
Ten tixseedmi dat men tegens de wil ende begeerte van den Staet de gerapieerde pupille onder pretext van hare vrye wille, die fy om vetfcheyde redenen niec en hadde ende fuicks onder eenighfchijn getracht heeft tol KuyUniurgh te houden , endeby den Rapteur te doen blijven. · „ <
Ten derden, dat, hy HeereiCrave doen ter tijdt moet hebben geweten dat den Rapteur als doen noch- binnen Kuylenburgh was ten minften waer hy was, door dien het niet noodighnochtede pijne waerdigh foude fijn gheweeft de gerapieerdeJuflFrouwefooda- nige verklaringhe af te vorderen , lbo den Rapteur wegh gheweeft ware, alle drie ftreckende tegens d'in- tentie ende begeerte, ende oock tot groote vilipendie van den Staet.
VI.
Dat hy Heere Grave de voorfchreve gerapieerde Juffrouwe op den een en faintighfien Maert niet en heeft geconfenteert, o/ergeleverttewerdenaenden Fifcael Strfen den fwintighSìenMmyfeÌthienhondert •vier eufe/ljghby denHóve om de felve afte eyifchen, expreflèlijckafgefonden, met Brieven van den felven Hoye acn den voornoemden Grave, daer inne de vio- lentie van het voorfz rapt in 't lange ende breede vol- gens d'informatien was gededuceert, felfs geaccom- pagncert fijn met Brieven van hare Ed. Groot Mog. mede ten felven eynde aen hem Heere Grave gefchre- ven, als onder conditie dat fuicks met haren vryen wille ende fonder force foudé moeten ghefehieden ^ daer nochtans hy Heere Grave hadde behooren te confidereren , dat de felvc wefende een Pupille geen confent nochte wille en hadde , maer notoirljjck ftondt onder d'opficht ende 't ghefagh van den voorfz Hove.
Mede tot een evident teycken dat hy Heere Gra- ve als doen teghens de begeerte van den Staet ende van den voorfchreven Hove , de voorfchreve luf- frou w heeft getracht by den Rapteurie houden, ., .
Als mede dat hy Heere Grave op d'aenkomfte van den Heere Fifcael binnen Kaylexèurgb zijnde ghe- weelt , den em en twintighflen Maert voornoemt moet geweten hebben, den Rapteur binnen Kuy- V. Deel. ' |
iehbufgh was > ten minften waer hy was , vermits den iRapteur wegh zijnde , geen redenen kónden werden bedacht emme de voorfchreve luffrouw aen den gemeiten Fifcael ende Voocht, de Heere Raets- heerj-Jlicfen .mede aldaer ghekomen , te weyge- ren.-! afc ,,/j, ...
.T!ÜÖV ob I.:- .·
. VII.
jb' II,.·ν ; : , : ■ . .
Dac nae de aenkomfte van de voorfchreve Fifcael ende den. ontfangh van de Brieven van haer Ed. Gr. Mog:.ende'tfchrijven van den voorfchreygn Hove, als noch by hem Heere Grave geene de minftedc- voiren ende middelen van 't fluyten yan Poorten, Huyfpfo.eckjnge > Trom-Qagh ende Publicatie oftc andere fijn aen ghewent / om den Perfoon van den vborndièiniiieA Rafteur te bekomen, niet tegenftaen- de om rp^dehen voorfchreve feer apparent is , dathy Heere.'Gravë inioet hebben gheweten, ten minften hadde, behódren te dencken dat den vooitii^ Rafttur
nochbiri'nen iCuyicnburgh was;'.
i i
VIII
Dattet. doen fepareren-van de voornoemde luf- frouw meeris geichicdt, pro forma als om in der daedt de conjiindlié tuflchen hacr ende de voorfchreve Rap- teur tehehntea.
„ Eerβeίìjci, om dit de laft tot de feparatie werdtgé- feydt af ghcgeveri te zijn des lÌ''benfdàghs D3eT'àc mid- dagh den negenthienien Maert , naer de aenkomfte van la'n van Ruytenburgfï voorneemt, eneerftdes anderen daeghs morghens bekent te zijn in't werck jheftelt, ende dat men fuicks den Rapteur noch een leele nacht heeft laten winnen , die in foodane gele- gentheyt van grootenefFedtekanzijn.
Ten tweede» > om dat men de lufFrouwe van de Herberge de goude Leouw daer fy met den Ki^iiar had gelögeert, niet en heeft ghcbracht in eenHuys dat van de fel ve goude Leeuw vreemd ende ge-eiloi- gneert wàs, maer eerft » namentlijck des Donder- daeghs den twintighflen Meert ontrent de middagh , in een Huys van tviee Nichten van de Waerdinne in de voorfchrevc goude Leeuw, ftaendeachter ende dicht by de Herberghe van de felve goude Leeuw , ende van daer noch dien felven dagh in den avondt in 't Huys van de Schepen Hiev^n^fr , zijnde een Soon van de Waerdinne in de voorfchreve Leeuw , daer den ΙΪΛ/ιίί»»· foo wel als in de voorfchreve Leeuw by de voornoemde luffrouw konde acces hebben, ge- lijck hy Qock, Donderdaeghs avonts voornoemt al- daer by haer is geweeft.
IX.
Dat hy Heere Grave na de aenkomfte van de Hee- ren Goef ende Fanniuf Commiflarifen van den felven Hove, tot Kuylenburgh zijnde geweeft Maendagh naer de middagh den vier en tvintighiten Marty voor- noemt, ende na der felver gedane verfoeck ende in- ftantie, ten eynde by hem Heere Grave fonder di- lay alle moge ijcke devoiren mochten werden aen- gewent , om den Perfoon van den voornoemden Rapteur ende fijne verdere Complicen te bekomen, niet tegenftaende fy-Iuyden hem Heere Grave krach- telijck voor ooghen ftelden het mifnoegen van den Staet, in gevalle de voornoemde Repteur quame te ontvluchten , niec tegenftaende met het gantfch fe- rieuï verfoeck van haer Ed. Groot Mog. van den drie « tipìntìghflev Marty op den felven Maendagh aen hem Heere Grave behandight » houdende onder anderen dat in ghevalle den voornoemden Repteur eenichfints mochte komen te efchaperen , ofte dat de felve .naer den ontfangh van haer Ed. Groot Mog. voorfchreve opene afte van patente buyten verwach- ten fouden moghen wefen rê-evadeert, fijn L. ver- dacht wjlde wefen dat haer Ed. Groo: Mog. alle het felve om de fwarigheydt ende ichrickelijckc confe- qucnt;Ì9 foodanigh op nenien fouden dat de felve niet J© ' fouden
ft 'Vier-ïtï-'veernghfle BoecL· 14 5 |
-ocr page 165-
S ΕγΝ van A>E Το
|
1664^ fouden konnen ftille flaen, haer dadelijck rcfletiti-'
____ ment daer over te betuyghen, ende quovii modo ten
aenfiea van fijn L. te doen experimenteren , con- form welcke Miffive hare Hoogh Móg. mede eene gelijck luydende Brief viutatis ««/-Jiirfi gèfcKreven hebben nochte oock dien felven nacht nae de felve Adaendagh ende een groot gedeelte van de voormid- dagh van Dijnfdagh heeft'laten elaberen eerder eenige deminfiedeligentie tot het bekomen van de voorfz perloonen is gedaen geweell, ende dat die niet eerder is geadhibeert, als nae de tweede propofitie van de fel- ve Heeren Commiflàrifen ende een fcherpe accufatic endeklachte daer over by de felve jeghens ende over hemHeereGravegedaen. ~
Na dat de perfoon van den felvenRapteur des nachts te vooren foo men verneemt nu was geaufugieert'weg- gebracht door de Poorte van het Hot van hem Heefe Grave ende geconduifeert tot buyten de Stadt van Kuylenborgh door Chavaltrje, zij nde een Domeftycq Edelman van den felven Grave, mitfgaders door an- dere Hceren fijne goede Vrunden op fyn Hof loge- rende. j
Dat hjf Heere Grave, volgens fyn eygen bekente- niiTe, juyftontrentdiefelvetyd namentlijck Woenf- daghs morgens vroegh den voornoemden Chavakrie tepaerdhèeftweghgeionden nae zijn Heer Oom den Grave van Waldeck,
Zijnde alle notoire teyckenen dat hy Heere Grave aen 'tverfoeck ende begeerte, felfs comminatie van deienStaet niet en heeft gedefereert, ende 't voorfz Rapt heeft gefavorifeert.
Sonder dat de felve daer inne kan verfchoonen dat de gerapieerde luifrouw federt haer verblyf binnen Kuylenfaurgh verfcheyde Aften ende Brieven foude hebben geteeckent, tot bewys van haer toeRaen ende confent , of dat by den voornoemden Pifcael ende Vooght foo krachtighlijck niet foude zijn geinfifteert geweeft, om den voorfohreven Rapteur ende fijne Complicen, mitigaders de voornoemde luifrouw te hebben. '^*'·'
Regard genomen, dat den grooren ernft van den Staet ten felven eynde hem Heere Grave ten vollen konde conftcree uyt de voorfz Patente ende Brieven, ende dat het teyckenen van een minderjarige daer te- gens niet en konde komen noch hadde behooren te werden in confideratie. Jae is de confequentie van 't voorfz Feyt foo veel te grooter om dat men fiet dat eenluffrouwe foo violentelijckgerapieert echter kan werden gedifponeert om Aden te paÏTeren in fchyn of'er geen violentie ware gebruyckt geweeft.
Behalven fuod koe ipfum velie muliertm ab infidiis ne- ^uijjimi hominis, qui meditatus eft rapinarti, induElum *β. L unica C, de raptu virgimta ^c.
van den Hove des voornoemde Heere Grave klaer- Jijck voorgefteldt, code voorgehouden oock aenge- Wefen dat haer Ed. Gr. Mog- om redenen hier vooren verhaelt in fijne conduite omtrent de faecke van den voornoemden Rapteur geenfints fouden konnen ne- men contentement.
©oer ομί^ nfbolflöt Dcfe ïïcfoïutie UantofQÖcti
Hollandt.
Woovfdagh den tweeden ^pril feHien hondert , vierenfefiigh.
S ter Vergaderinge in deliberatie geleydt het advys van den Prefident ende andere Raeden van den Hove, in gevolge ende tot-voldoeninge van haer |
Ed. Grj Mogt refolutio inedito den achf^eii twirrtigBett t(Si5i der voorfz Maent overleydt ende overwogen helden- » ' de wat aengaendehetbewufte Rapt by den Rapteur " gecommitrcertaendeperijbon vande Gerapieerde en 't genegotieerde dien aengaende foo omtrent den Grave vàn Kuylenburgh .als, anderfints, mitfgadcrs tot verhoiedinge van diergclijcke voor 't toekomende, ten'aeùficn van ghemelte Heere Gj-^w, niicfgaders' deStadt.ende 'tGraeffchap Kuylenburgh Toude die- nen gerefolveert ende ge-effedueert te werden , van weIck voorfchreve Advys. al op den «ggenea twietigh· ffèn der voorlede Maendt, naer dat daer van al voo- rens'by monde aen ί Gecommitteerden van haer Ed. Gróót. Mog. openinge was gedaen, Copyen aendc refpedive Leden ,tfrr;hand^.gefteldt Zijn., jende is dfiör benei/ens gelefen .fecckere Miffive by He Hee- ren Staren vzn Gelder/audt .icn haer.Èd.Grppt Mog. jefchreven uyt Nim'wege» den achtienden der voor- ede Maendt , βϋο loci,. mitfgaders noch twee di- ftinde Milliven by de hooghgemelte Heetcn Sta- ten van de felve pTOvincip aén hare Ho. Mog. gead- drefl'ëert in datis refpedive , Λ^η achtienden ende negentienden der felver Maendt , alle 't voorfchreve fubjed 'raeckende j;. Waer op gedelibereert ende fpecialijck in achtinge genomen wefende dat d'atro- citeyt Van 't voorfchreve Delid foo groot ende en- orm is dat defelve niet en vermach , oock fonder vervaérlijcke confequentie niet en kanblyven onge- vindiceert, is 'tniet in den perfoon van denPerpe- trant, ten minften in, ende ontrent die geene, die als fauteurs van het voorfz exccrabel Feyt fich heb- ben ghctoont ende gedragen gehadt, oock geconfi- deréert , dat de gemelte Heer Grave van Kuylen- borgh (onaengefien hy ii een be-edicht Vaiai van haer Ed, Groot Mog. felfs notable partyen in , ende omtrent het Graeffchap van Kuylenburgh gelegen , van de felve te Leen houdende, volgens de Brieven van verly ende inveftiture in dato den dertienden Odober des jaers feSlien hondert fes ea veert 'tgh , huyden alhier ter vergaderinge voorgelefen , den voorfchreven Rapteur ende fyne Complicen , mee de voorfchreve Pupille nietalleen heeft gerecipieert binnen defelve Stade j nemaer oock verfcheyde da- gen aldaer geleden ende gedoocht , fonder dat hy Heere Grave op d'eerfte ende tweede kennifle van het voornoemde Crimtn, hem door Jokan van Ruy- tevhorgh > ende Nicolaes Koetzier van den Heere Prince van Tarante , den negentiende» ende twin- tighfien der voorleden maent fucceilivelijck geghe- ven, jae felfs naer den ontfangh van de open Aden ofte Patenten van dcfen Staet ad omnes Popuhs den voornoemden fa>mti^hpen der voorleden Maendc aen den meergemelcen Heere Grave 's morghens omtrent ten thien uyren behandight , mitfgaders nae dc aenkomfte van den Advocaet Fifcael Mee- fter Willem van Stryen , als Commii&ris van den
noemden Rapteur eo de fyne Complicen , mitiga- ders de voorfchreve Gerapieerde machtigh te wer- den r<>ock niet naer den ontfangh van hacre Ed. Groot Mog. refpedive MifiSven van den tjeiit- tigSÏen ende drie en twintiMe» der voorlede maent, ende de aenkomfte van de Heeren Gwx, ende Cer- nelis Fannius, beyde Raden ordinaris in den voor- noemden Hove , ende ten voorfchreven eynde by den felven Hove aen den voorfchreven Heere Gra- ve expreflèlijck afgefonden , jae niet voor haer tweede Audiëntie nae dat den voorfchreven Rap- teur met eenigho van fyne Complicen des nachts te vooren nu was ge-evadeert, eenighe devoiren heeft aen-ghewendt > "tzy met fluyten van Poor- ten, huys-foeckinge , doen van publicatie, trom- mel-flagh ofteanderfints, omme den voornoemden Rapteur ende fyne Complicen te bekomen , ende over fulcx den meergemelten Heere Grave niet en is excufabel van fupine negligentïe, é" latiffi- ma culp* Is nae voorgaende rype deliberatie ende communicatie clck in den fynen daer over gehouden,
ver-
meer - gemelten Hove met ampie Brieven aen den Sijnde by de Heeren Commiflarifen voornoemt i felven Heere Grave afgefonden , emme den voor- |
I
-ocr page 166-
|
verftaen , ende gherefolveert j dac tot reparatie vati 't gijene voorlchreve is , ende tot vefhoedinge van diergelijtkc excellcn voor toekomende, da Poor- ten van de voorfchreve StaQ Kuyhnburgh afgehangen, ende de Val-hrugghen aldaer valt ghemaeckt , of in plaets van dien Iteene Bruggen ofte "Dammen door de Grachten gheleydt, ende daer by nochrwtfif breflen in de inuyren ofce wallen ghemaeckt fullenwprdt;n, omme daer door een onverhindert acces binnen de felve Stadt t'allen tijden te moghen hebben ende be- houden. Dat mede den meerghemelten Grave by fchriftelijcke aite fai hebben te beloven ende over te geven, geen wygeleydt binnen de felve Stadt van nu voortaen meer te fullen accorderen aen capitale Ttd'miuanten, malicieufe Banqueroettiers > ende dier- ghelijcke haer uyt eenighe der Geünieerde Provin- ciën derwaerts begevende, maer in teghendeel van dieu foo wel die gene der voorfchreve ^iuaed doen- ders. die albereyts aldaer fouden moghen wefenge- refugieert, als die geene die naer date van de voor- fchreve te paflèren ade haer noch binnen de voor- fchreve Stadt fouden moghen komen te begeven , op d'eerfte aenmaninge van de Staten derfelver Pro- vincie , van haer irloven van iuftitie ofte van de Magiftraten der Steden van dien, tefullen doen ap- prehenderen ende over geven , om binnen de gerael- te Provincie ende Steden na meriten van faecken ge- ftraft te worden, als naer behooren.
Dat wyders den raeergemelten Heere Grave den Drofl ende Stadthouder van de voorfchreve Stadt ende'tGraeffchap Kuylenhurgh voornoemt , als aen 'tgene voorfchreve is, raedeallenthalvenfchuldigh 2ijr.de , aenftonts van fijn voorfchreve Droft ende Stadthouderfchap fai hebben te deporteren , ende voorts den felven de voorfchreve Stadt ende 't Graef- fchap t'ontfegghen , fonder hen, daer innc ofte tot de voorfchreve funöie wederom t'admitteren , ende dat tot beter executie van't geene voorfchreve is , den Luytenant Collonel Steelandt met alle die militie te voet, jeghenwoordigh de Stadt vanK«y- knburgh van buyten beilooten houdende , ghelaft moge werden fich met de fclvc militie binnen de voorichre Stadt te begeven , ende t'onthouden tot naerder ordre.
Ende dat alle't geene voorfchreve is van weghen haer Ed. Groot Mog. ter Generaliteyt fai werden in gebracht, met gantfch ferieus verfoeck, ten eynde d'andere Bondtgenooten daer in haer Ed. Groot Mog. nae behooren ghelieven t'affifteren, ende met d'authoriteyt van haer Hoogh Mog. in de befte forme t'appuyeren.
Dat voorts boven de Brieven aen alle Koningen, Princen ende Potentaten over 't voorfchreve feyt af ghefonden, oock fpecialijck aen den Heere Gra- ve van Waldeck, om van den meergemelten Heere Grave van Kuylenhurgh > naer de welcke men pre- fumeert dat den voorichrevenKa^ie»*· met fijne vor- dere Complicen fai wefen geaufugieert in confor- lïiiteyt van de voorfchreve openePatenten, met am- peldcr verhaei van 't begane feyt by Miffive ver- focht fai worden, dat hy den voorfchreven Rapeur ende fijne Complicen onder fijne Troupes ofte daer omtrent gevonden werdende, in verfeeckeringc ge- lieven te nemen, ende vervolghens herwaerts over tefenden, om naer merite van hare begane mifdaet andere ten exempele gcflraft te worden.
Ende ten eynde foo den voorfchreven Rapteur als de voorfchreve pupille werde af gefneden, allehoope omme oyt ofte oyt met den anderen te leven, dat derhalven den gemelten Prefident ende Raden van den voorfchreven Ho ve by aenfchrij vinge fai werden Eclaft, uyt den naem ende van wegen haer Ed. Groot Mog. de voorfchreve pupille aen tefcggen, dat men niet en ,vertrouwt dat fy eenige de minile gedachten heeft tot Jiet houden van eenighe correfpondentie met den voorfchreven Rapteur, om in tijden ende TR^jlen roet den felven noch te trouwen, met ronde |
verklaringe , dat 't voorfchreve Hof 't felve nin:i- mermeer foude konncn acn fien ofte ghedoogen , maer haer ende de voorfqbieveharen Rapteur echter alomme vervolgen, ende die bekomen hebbende naer verdieniien doen firaffen , dat men haer oock in iuicken cas 'met een ftuyver van haere Goederen tot haer onderhoudt foude hten volghen > maer in dien deele fich punöuclijck reguleren naet'ijefde Artijc- kel van den keure van Zeelandt, teghens de Vrouws- Perfuonen met haereRapteurs trouwende, ge-ema- neert. '
Ende dat tot dien eynde de Staten van Zeelandt, mitfgaders d'andere lubalüerne Hoven ende Colle- gien van hare Hoogh Mog. onder de welcke de voor- fchreve pupille Goederen heeft leggende by haer Ed, Groot Mog. ende by haer Ho. Mog. refpeöivelijck verfocht ende gelaft mogen werden, haerinfgelijcks in eventum naer'tvoorfz Artijckel preciie te regule- ren ende te gedragen.
Ende dat voorts door de Heeren Backer ende an- dere hsre Edi Groot Mog. Gedeputeerden, by voor- gaende Refolutie in date den acht tn fwintighfieu Sep- tember des voorleden Jaers, ende de nadere 1'urroga- tie den acht en faintighHen der voorleden Maendc daer op" ghevolght over ghelijck fubjcil gecommit- tcert, overleydt ende ovetwoghen, mitfgaders haer Ed. Groot Mog. van advyfe gedient fai worden, of niet den innthoudc van de vooifchrevekeure weii- tis mutandis op defe Provincie gheappliceert', ende in ecne confticucie ofce ediit van haer Ed, Groot Mog. geconverteert fai dienen te worden.
Dat voorts mede aen de hooghghemelte Heeren Staten van Gelderlandt, op de voorgeroerde haer Ed. Gr. Mog. Miiïïve de fubftantie van 't geene voor- fchreve is, voor refcriptie fai worden te ghemoedt ge- voert , met byvoegingc van de pointen waer op dc bovenftaende refolutie is gefondeert, mitfgaders vaa de Brieven van verly , ende inveftiture hier boven geroert, ende met verfoeck dat haer Ed Groot Mog. mede ghedient mogen werden van de Brieven, uyc krachte van de welcke by hooghgemelte Heeren Sta- ten van Gi/i/fr&ai/igeallegeertwordt, dathetGraef- fchap van Kuylenhurgh van haer Ed. Mog. te leen ge- houden foude worden.
©en vijfden Hlgiil tcc J^ecgabeciiiöi ban Hollant gelcfcn fehcce JMifiibf üaiibc ©ccwn Staten ban Gel- derlant, gefcljietien ani hafc JlSoa. upt Nimwe- gen beu vieren twintighften öfC bOOjlcDe fBacntOUbC filjl/ baci· ï)p aen öacc iHo. Ji®Dg.m&cbenritmflf« fielt toierbt/ of't niet bienfiiaö foube sijnbateenti ge upt bec felüec mibbcn op'tfpaebi'aöfienaec Kuy- lenhurgh tuiccbcngeconimittfat/ om/ neffenjS^fi cotnmitteecben ban be fjoogösmKitc Ifenren ten ban Gelderlandt, ijp ftacc €b, jnaog.albeïeptê gbenomineect oni mcbe beckuaect^tegaen/ be faccs ï« caecUenbe öe gijepjctenbeecbe ghetoonbe toanbe^ boicen ban ben <©jabcbanKuylenburgh, in't boen app?ef)enbecen enbc naet'sGraven-hage obec tc fen«: ben ban ben l^ecfoon ban ben Rapteur, in be ηα» tuïen ban be boojleben bagïjen bjeebcc gDccoett/ t'efaminecen / baec obec te concectecen/ enbc bc gheboecBIijcfiltc mibbelen cnbe c)cpcbienten upt tc bnibcn/ toaer mebe begttefenconlntlcnbpgljelepöt ofte bp onbetöODpte ontfientfni^ öooj niibbeleii cecötm^ bate. 't beöoojt af gljcbacn fonben {ιοη^ nen tuo?ben/ fonbec bat Öaec i^ooaö .iaoa· fonben gcUebcn te geboogen/ bat pcttoc^ fepteltjcU^ inpjes )ubicie ban bc Üoogjjept bet boojfcljjebe p^obincie tegijcné ben gemelten l^eecc <l2>?abe ban Kuylen- hurgh , ofte bcflelf^ ^abt / enbe «iSjaeffc&ap/ Öem ongöejöoojt / toecbe ondernomen / maec bat bc milltaicc maetit tot app^Iji^fte ban ben boojnocmben Rapteur enbc fijne Complicen bep· toaert^gefonbcn/ tocbetom op'tfpofbiflìi/lcinijacc bootige <!3uacnifocnen mortjten Henen/ alfoo men
i bet·
en O O R L O G Η 'tVier-en-^emighfie Boeck. 147 |
-ocr page 167-
'■■Sai
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lööA. toflonöt bat ben Telöfn Rapteur fnöe fijne €om«
___ plicen in / enìic ontccnt Cuyienborgh, uict meccail·
üfcftoaftcn: IBacc op akjoslibfccrrt 5ijnDe/ ié goEt= gljEtjonöm enbc üfcfiarrt/ Bar ktan tofaöcn öafc 020. «©joct moa· tct (i^cnfcalitriii b'onbfbaecijtljrpt ban t'boojfcö?füe üoojfïel met alien ecn|iöl)fcfp?c5 frntccct/ fnbe gfciifint^ in foobaniglie booigljrflagfn 59rpatatic brVoiiligöt/ niacc nirtallc üigcut; op bc pjomptefiiDccfële f);ccutie üan UooigacnbeljaccCb. <è?oot .ïBag. llcfdutic / in Dato bm tweeden befct ïoopcnbc.IXiacnbtgljrintlftefrt/ fouDeü)o?bm / cnbe foo Ijacc èoogl) .lliog, langljci- foubc mogen npt^ jicïlcn/ bact op'tbafafcttlipIjaei;€b.<15joot.ï©og. inbc üoo2fcI)?cUc ïïcfolutie gljebani/ te ürcWaten ; Hatafêban boücnrnöe bfljaltìen'tgijebccrctercbe bp bffcllae öefoUitie bm ?l!bUocaetfifcaeI/ «ibe i>ja= cucenc (Scncrael banöe 2Lcenl)oüegi)cojbonneect cnbe Bijclafï foubc taJO?bcn/ gljelijeliljem in enmeventum. ban nuaf acngbeojbonneectenbegbeïafitoiert mit^ öcfcn/ openbe jegljm^ ben gemeltcn i|cccc<!5?abe/ al^ tDefcnbe een ©afalüan ïfare «ÖD-^Joat J©og. foobacnige crimineele Citatie banbeu boojtcfljeben Eccnljobe te bri-foeeften / enbe boojt^ albaec/ foo jcgljen^ beffelf^ perfoon/ aï^ ten aenfien banöe ïïfcijten/ (©acbften/ gjiicifbictien/ enbe i|ecrltjci«: Ijebrn bp Ijf m ban Ijaei: 4;b. φ?οοΐ l©og. te atecn gïjfljauben / bjnrbcnbc alfnlcficn epfcbenbe conrin= fie te boen enbe te nemen/ al^ na mecite ban faec- hen brbonbai foubc ü3o;bentcbföoo?cn/ be^ bJicct bie banbc boojfcljiebc Itccuöobe mittÏicfcn gaiitfel) fciicufelijeh becmaent / baa in met ccnfi cnbe pbec / iclf^ met pofipofïtie ban alle anbecc facehcn/ booi foo beel fnlcïtiJ nobigl) fonbe bjefcn ' te p?occ= breèn.
gUc i)ffren djccommitteccbe tee ©ecgabccingl) ban Ijacc .iBog. ban bjegöen Geideriandt, beben öcn elfden Apnl befe naccbcc iJ>?opofitic in fabeuc ban Cuk-nborgh.
Hoogh Mo. Heer en,
De Hecren Staten des Furftendoms Gelre, ende des Graeffchaps Zutphen, hebben met ovcrgroute verwonderinghe onlanghs verftaen de ftoute daedt ende het enorme forfait, door Johan Diederick van Mortaigne, met de violente Rapt aen- de Peribon van N. N. gerapieerde begaen , hoe fecr haerËd. Mog. foodanigen horriblen flurk deterteren, hebben U Ho. Mog. uyc d rfelver Brieven konnen afnemen, waer by hüerEd. Mog. iiyt eenen behoOr- lijcken yvertotde JuftitieUHo. Mog. felfs verfocht hebben , om alle mogelijcke vigoreulè middelen aen te wenden, teneynde den gemelten Rapteur, ende diegheenedie haeraendevoorfchreve Rapteur mede plichtigh hebben ghemaeckt, geapprehcndeert ende in handen vande Juftiiie ghebracht mochten worden, haer Ed. Mog. hebben ons fpecialijck gelaft U Ho. Mog. te verieeckeren dat haer Ed. Mog.degheroerde execrable daedt alfnoch , met de hooghftc indignatie Zijndetefterende, ende naer dien haer Ed. Mog. uyt onfe Brieven lijn bericht dat d'Ed. Mog. Heeren Sta- ten van Hollandt ende Weft- Vrieflandt, by der fel- ver Provinciale flemme vanden tweeden àcics, htbben believen te verflraen, d<!t U Ho. Mog. tot ftraflè van- de fu pine negligenrie ende latijpma culfa, waer aen de Heer Graeve van Culenborgh endedeiTelfs Drof- faertfoudefchuldighzijn, de Stadt Culenborgh van hacre Poorten ende opcreckende Bruggen berooven, twee breflen inde Stadts muyren doen maecken , den fieere Graeve cene adte tot afftandt van het atAlum doen teyckenen, ende den Droffàcrt met caflàtie fijner beJieninghe punieren fouden, hebben haerËd. Mog. nadefeontfangene advertentie, dienftighende noodigh gheacht, ons te laften, om aen U Ho. Mog. tevertoonen, dat de Stadt ende het Graeflchiap Cuy- lenborgh is een Leen dat vanden Furft van Gel- re, als nu de Provintie van Gelderlandt, 'czedert |
den Jaere tviaelf kondentachtìghìs gereléveert» ende dat den Heer van Cuylenburgh, Anno dertien hon- _ dert negen en dertigh j Cuylenborgh voor den Furft; van Gelre heeft ghemaeckt tot een open huys, om die voor fijn Furftelijcke Genade ende fijnen iuy- den te openen teghens alle de gheenen die leven, niemanc uytghcfondert, ende dat dienvólgens haer Ed. Mog. zijn direili Domini, weshalven haer Ed, Mog. met recht ende goede redenen fuftioeren, dat de voorfchreve Stadt door niemandt in weerwil i ende tot prejuditie van haer Ed. Mog. gedeteriorecrt ende ontveilfoude konnen worden. ' j
Het is feer notabel Ho. Mog, Heeren ^ dat felfs de Heeren van Cuylenborgh, de maght niet heb- ben ghehadt om haer eyghen huys dat verbrandt was voort ter neder te werpen, maër zelfs Heer Huybert van Cuylenborgh, inden Jare veertien hondert vijftien, expres coniènt vanden Furft van Gelre, tot afbreecken fijnes huys moeten Verfocc- ken, dat fijn Furftelijcke Genade oock gheaccordeert ende toegeftaen heeft.
Indien nu Ho. Mog. Heeren, de Graeven van Cuylenborgh (elfs de moght niet en hebben ghe- hadt om haer huys af te breecken, fullen U Ho. Mog. ontwijiFelijck mede ghevoelen, dat foodani- ghe demolirle van Muyren, Bruggèn ende Poorten der Stadt Cuylenborgh tot prejuditie ende in weer- wil vande Hcoren Staten van Gelderlandt niet foude konnen worden ondernomen.
Ende alhoewel meermaels voorvalt, dat Rijcken ende Landen die vande Psus, Keyfer, of ander Potentaet te Leen gaen, door d'ecn of d'ander Koningh of Prins met dt Wacpcnen ghcoccupecrc ende verdiftrueert worden, fonder dat den Leen- heer fulcks kan beletten, ghelievcn U Ho. Mog. te confidereren, datter groot onderfcheyt is tuCTchen 'tgheen mette Wapenen, j«re ghefchiedt, ende 't gheene tuflchen loo naeuwe ende ghetrouwe Bondt- ghenooten, als de Geünieerde Provintien behoort te gefchieden.
Onfe Heeren Principaelen verwachten dan van U Ho. Mog. hooghe Wijsheyt ende Juftitie, niet anders, of U Ho. Mog. fullen naer dit onfangene bericht, inde voor aengetogene demolitie geenfints confenteren.
De Heere Graeve van Cuylenborgh, wiens Va- derende Voorfaeten van oude tyden inde Leden van- de Vergaderinghe vande Ed. Mog. Heeren Staeten van Gelderlandt gheweeft, ende inde felve Provin- tien met verfcheyde Heerlijckheden ende andere goe- deren , feer confiderabel ge-erft zijn, heeft aen haer Ed. Mo^. doen vertoonen dat fijn Excellentie, ende deflèlfs DrolTaert haer onfchuldigh houden aende ne- giigentie ende latifftma culfa, die defelve wert geim- pureert, haer pre enterende ter Judicatuere van com- petente ende onpartydighe Rechters, haer Ed. Mog. confidererende, datmen niemandt onverhoort magh condemneren, ende dat de rechtmatigheyt vaneene anderfints weighewefene Sententie verandert in eene onrechtmatigheyt, foo defelve ìnKnÙeindiiiacauJa, ende fonder verhoor van parthyen wert gheweien j hebben ons ghelaft U Ho. Mog. in ferieufe bedenc- kinghe te geven, of de billickheyt niet vereyft dac welgemelte Graeve ende deflelfs bedienden in haere behoorlijcke defentie werden gehoort.
Het HofProvinciael van Gelderlandt hebhen voor langhe jaren Richters over de Heere Grave van Cuy- lenburgh gheweeft, ende is d'exceptie van incompe- tentie by de Heer Floris, Graeve van Cuylenborgh inde proceducre teghens Vrouwe Philippe Idonea» Gravinnevan Manderfcheyt ende Cuylenborgh, ghe- objeéteerc inden Jaete v'^ienhonderttrvee en tachtigby gerejeöeercende d'aengevangeneproceduere moéten vervolght worden.
Indien men den Heere Grive van Kuyienburgovcr negligentie ofte anders foude believen aldaer tcdoen aenklagen, men foude onpartydige ende fonder aen- fien van Perfoonen fpoedige juftitie hebben te ver- wachten, en fouden de Heeren Raden van Gelderlant
geene |
-ocr page 168-
|
eeenc difficulteyt maecken andere Rechts-geleerden jöü/j·· Β ^^ nibayrige Provinciën of Hoven van juftitie t'aflumeren , by welcke Reghters felfs het Proces dat over hetreiTortendefuperioriteyt van het Graeffchap Kuylenburgh, tuflchen den Momber van Gelderlant ende d'Heere Grave al nu volfchrcven is geweeft ende
riedediceert fai worden.
Om dele en andere redenen verfoecken d'Ed. Mog. Heccn Staten vin Gelderland vriendelijck, dat u Ho. Mog· die voorfieninge fullen gelieven te doen,dataen dc Stadt Kuylenburg geenefeytelijckheden gepleegt, d'Heere Grave van Kuylenburgh ende deflelfs Drof- fart te recht verhoort, ende het Krijgs-volck in, ende om Kuylenburg leggende, wederom na hare Guarni- foenen af gevoert werden moge door inlogeringc, van weick krijghs-volck d'armo, onfchuldige, endeon- nofele Ingefetenen van het Graeffchap Kuylenburgh geheelijck geruineert ende bedorven werden, unius ob mxavi é-furtif raptor is iniqui.
Ende op dat in toekomende diergelijcke fwarighe- den die dickwils door het mainteneren van az.t\a ende fchuyl-plaetfen van mifdadigers komen t'ontftaen, fo veel mogelijck mochten werden geprevenieert, fou- den de Heeren Staten van Gelderlandt mede van ge- voelen zijn , dat u Ho. Mog. daer tegensbehoorlijcke ordre ende reglemept mocht worden beraerot, waer by men foude konnep vaft ftellen dat niet alleen de re- fpcdive Provinciën, maer oock alle particuliere Hee- ren onder het reflbrt van deienStaetgehoorende, dat moedwillige Quaet-doenders, Dood-ilagers, Banque- roettiers ende andere capitale Delinquanten, op het eerfte verfoeck van de Regenten der Plactfen daer van diegcaufugieertfijnfulleudoenapprehenderen, ofte . naer de Plaetlen daer de deliöen gefchiedt fijn, laten volgen.
Geproponeert ter Vergaderinge van haer Hoogh Mog. by de Gedeputeerden van hooghgemelde Pro- vincie, op den elfde» April fefihien hondert vier en fifligh.
IS ter yergaderinge ghelefen feeckere nadere afte van den Grave van Kuylenburgh. raeckendehet verleenen ofte weygeren van i'fyge/i^i/eaen capi- tale Delinquanten fich aldaer komende rcfugieren , fulcks als de felve in eenige claufulen by den alhier aenwefende gematighde van den voorn.Grave» tot meerder contentement van hare Ho. Mog. endede refpeöive Provinciën is gedrefleert, onder belofte van de felve alfoo gedrefleert onder handt ende zegel van den meergemelden Grave informa uyt te fullen bren- gen , in voegen ende manieren als de felve gedreffèer- de aóte alhier^van woorde te woorde ilaet geinfereert.
WY Henrkk Walraet, Grave van Waldeck , Tyr- mont ende Kuylenburg > Baron van Torna. Tal. lant, Wittem ende Weerde > &c. Doen kond : Dat aifoo wy bevmdcn van outs hier binnen onfe Stadt ende Graeffchap Kuylenhurgh geobferveert te zijn, dat als wanneer cenigePerfoonen inde nabuy- rige Provinciën ende omleggende Plactfen gedelin- queert hadden , dat de felve veeltijds haer refagium ende toevlucht ghcnomen hebben , tot otjfe voorfz, Stadt ende Graeffchap, ende dat wy al-nu ghewaer worden, dat onder pretext van dien, capitale Delin- 'f quanten,, welcke rigoreufe ftrafFe fijnmeriterendc, (omtijdis daer onder hebben geichuylt, gelijck men onlangs gefpeiirt heeft in den Perfoon van Joha» Di- derick'van Mortaigne . waer over eenige onminne by si d'Ed. Groot Mog. Heeren Staten van Hollandt ende § Weft-Vrieflandt tegens ons was op genomen; So is 't, I dat wy niet anders voor hebbende, dan handthavin- ■i ge van oprechte juftitie ende obfervantie van goede I policie , in gevolgh van onfe voergaende intentie I hebben gherefolveert ende over gegeven , ghelijck |
g wy refolveren ende overgegeven bydefen, geenvry gekyde te iullen accorderen , ofte verleenen aen jj captale Delinquanten i Banqueroettiers ende dierge- I lycke uyt de Gcnnicerde Provinciën, ofte 'c ghe- biedt van hare Ho. Mog. in onfe Stadt ende Graef- fchap komende, maer in tegendeel aile Delinquan- — ■ ten, die naer dato defes uyt de f<J!ve Provinciën ofte uyt hare Hoogh Mog. ghebiedt, haer binnen onfe voorfchreve Stadt ofte Graeffchap af mochten komen te begeven op d'eerfte aenmaninge van hare Hoogh Mog· ofte eenige Heeren Staten van de hooghgemel- te Geünieerde Provinciën, van hare Hoven van Ju- ftitie, ofte van de MagiftratenderSteden van dien» te fullen doen apprehenderen ende over gegeven oni binnen de gemelte Provinciën, Steden ende Piaet- fen daer fy vandaengeaufugiemzijn, naermcriten van faecken gheftraft te worden, als naer Reghten. T'oirkonde defen geteeckent, ende met ons Graef- felijck Pitfier beveftight.- Ad:üm Nimweghen den dertighflen Marty feflhien hondert vier en fefiigb. Was gheteeckent Henriek Walraedt Grave van Waldeck , B.C. hebbende op'tfpatium ghedruckt, het Cachet: van den walgemelten Heer Grave in Rooden Lackc. Ondérftondc
lek ondergefchreven Volmachtiger Van fijn Excel« lencie den Heere Grave van Kuylenburgh > bclove eerftdaeghs een formele .ende behoorlijckeadte, ge- lijck de bovengeichrevene, te fullen uyt wercken ^ ende aen hare Hoogh Mog. overgegeven.
Adtum Hage den negendenMs.yfeflienho?idertvier enfejig.
Getecckent
Foyert.
%
Waei: op gadelibereert zijnde, hebben hare Ho. Mog.verklaert, gelijck de felve verklaren mits defeti conrentement te fullen nemen, foo wanneer de bo- venftaende ade in voegen als voorea gédreflèèrt » fai werden uyt gebracht.
Bac(i alé men bccfionDt bdt bert Ranteur toa^ Bé-ebaDeectban Kuylenburgh, toierDtafiefcfijebeti aen alle j^aOnpciae ©jincen/ oocftüc^teDenBre-
imburgh, Lub " ^ '
men, Hamburgh, Lubeck, met becfoech Otti Sent enöe föne Complicen te banflenenöet'oberfebcceni ©e goeliÉ ^tabt Bremen i)ab Ijet onoclucït.
©fen derden ^tpjil tcflen ben abonbcquamentot Bremen vier bjeembe ©ecfoonen. «Snbc alfo 't ffilac* caetijcmbefciijijbcnbc/ enbe be oefielbc twee duy- fent flijcfi^Daeibecé op fön3ttifalbaecbpbe J©acöC enbe ^olbaten mebe befientbja^/ toierbenaenoe- Öouben: Twee ban fijne Complicen caechtcn met belienbtgtiept taegti: gab onbec toege nocbeett ^ienaec aen afjenomen: bie bleef: i|pb}|Ibetcc|£ toatonthennen / raaec op tiabec eiannnatiebefeena be öac SP ben Rapteur töa^ : ©ie^ öeni be ©eeceit aSucgecmeeflec^ lieten fetteninbetêebangeniige» naerat ben Oofter-dwinger. ^itlcR^ aenbe^eeceti ban üollanbt fcfBÖbenbe : me baec op fchicBteti ben aiuptenantGecftdorp, enbe 't ®ofben®cut- toaecbec Verbeeck met vijfthicn a feflhien foo&ot baten al^ ^ienaec^ bari be Sluflitir.
en O O R L O G Η. Wter-èn-veerttghfte BàecL· 149
©nbettuffcBen tìl^ söfmeenlöcB / ontfionfit tot Bremen een gcöote compaffie onbec benghcmec=> ntn man. üp becfocfit een pjibiBaiit enbe j®ie=i becfln onbiPC p?erert ban (ïecRtei %m enbe booibe felbe becöQcIbe alle^ toat öp radcbt tot fijn becbees binglj i €nbe fijn ©abec toa| gtjetocefi Heffifche 3®elbt-<©becfïe / bie booj be Proteftantfche faecRe Ijet feben ftab becloocen. i^abbe te booten oocB boa» geCöarge gfiefjabt onbec De 5>toeebifcöt/ bicbacc=. om boo? bt# «onirtflö^ Hainiflec Steiniger booj Bern (lercfi inteccebcecbm. $00 bat be iBagi* flcaet tot Bremen ijojfaecfie öaöben om pecpïep te 50η. b'islptBomfi al^ in 't bolgljenbe ©ecbaer teficni^.
FER. |
-ocr page 169-
i
S A Κ E Ν van. S Τ A E Τ
|
i664>. VERBAEL , gehouden hy Cornelis Geeft- , . dorp, Lit, -van de Cempagnie Guarde νακ haer Ed^ Gr.
Mag. de StateniilinHollant enWefi-yrieflant, Cor- nelis vandcr Beecke, eerfie Deurwaerder, e» Johan
Broeckman mede Deune. van den Hóve van HoUant,
AChtervoIgheude de Tpcciale ordre van de Ed. Mog. Heeren Gecommitteerde Raden van de Ed. Gr. Mog. Heeren Staten van Holland ende Weft-Vriefland, fijn Cornebsvnn Geefidorp nant van de Compagnie Guardes van de welgemelde Ed. Gr. Mog. Heeren Staten , mitfpders Cernelis vattder Beecke ecrfte Deurwaerder, enck lohon Broeck- mans mede Deurwaerder van den Hove van Hollandt uyc den Heg? naer de Sfadt Bz-m?» gereyft, enHetot haerder aililtentie mede genomen een Sergeant met twaelf Soldaten van de voorfz Guarde , raitfgaders •vier Dienaers van de juftitie,
Tuflchen étn fevenden achtfie» k^ïWfeSihien hondert vier en feitigh , 's nachts met drie Wagens uy t den Haegb vertrocken > ende utfupra des morgens ten half negen uyren tot Haerlem gekomen, doen aenftonts van Haerlem mee een S'chuyt afgevaren na Amfterdam, ende aldaergearriveert ten elfayKH.
Tot Amsterdam komende, fijn aldaer aen de Poort de Militie op gehouden fulcks daer toe aen de Majoor ende Hooft-wacht hebben moeten acn geven ende confent verfocht. Van Amfierdam met een Schip ten tieee uyren. af gevaeren na Swarte fluis, ende aldaer gearriveert den negende» April vooriz, 's morgens ten vier uyren.
Doen datelijck weder van Swarte-fluysiÏge.yzïza, ende tot Swolgekomen ten thien uyren.
Van Swol ten half fwaelfnyrta met drie Wagens af gereden, ende'savonts tmfesü'jXQniQtHardenbergh gekomen, fijn weder tenyïvewuyren van Hari/isierg af gereden, en tuflchen de vooriz negenden en tienden April 's nachts ten half een uyren gekomen tot Nieu- huyfin.
Tot Nieuhuyfen wat gegeten en geruft hebbende,fijn op den voorfz ìjìi/W?»April'smorgenstenyïxuyren van daer weder af gereden, ende ten e/fuytea tot Lin- gekomen.
Ten een uyren van iw^ew met w'er Wagens weder afgereden, ende fijn ten w'er uyren gekomen tot Ηλ- feluynen, hebben verftaen van ieker Ferioon genaemt Gerrit Bic/tfr/»^ Wagen-meefter aldaer,dat A&nRapteur met noch drie andere Perfonen t'fijnen Huyfe waren komen logeren àm dertighfien Maerc's morgens om- trent ten ihten uyren, ende aldaer gebleven waren tot Donderdaegs den derden April daer aen volgende, dat fymet Roers ende Piftolen wel gewapent waren, ende omtrent haer Bedden hadden leggen, oock geduyren- de fijn verblijf verfcheyde malen ghefien hadde den voorfz Rapteur feer befig hadde geweeft, met Brieven te doorfien ende tefchrijvendiehy aen fijn Dienaers hadde gegeven, om te beftellen, fonder dat hywifte waer heenen, ende mede dat hy verftaen hadde den voorfx Rapteur tcyooren op den negen en twintighlie» Meert gekomen was tot Lingem, ende aldaer in feecke- re Herberge een nacht hadde geflapen, ende des an- deren daeghs tot zynent was gekomen.
Op den voorfz thienden April 's namiddaeghs ten nj/uyren van Hafeluynenzfghcttàen, ende fijnten ihieu uyren 's avonts tot Luynen gekomen.
Doen aenftonts van Luynen weder afgereden, en gekomen tot Clopenburgh in der nacht tnlTchen den thienden ende elfden April, ten t-wee uyren tot doppen· burgh wat gegeten ende geruft hebbende, fijn wy op den elfden April voorfz's morgens ten ren van daer weder af gereden, ende geko men tot Wilthuyfen ten negen uyren.
Van mithuyfen af ghereden den e^i» April voorfz ten r/'i» uyren met/ew» Wagens, ( alfoo niet meer ais drie Perfoonen opeicke Wagen wilden voeren) en gekomen tot Delmerhorfi ten half drien namiddag.
Ende fijn van Bclmerhorfi a.ca&oiits weder af ghere- dcn met Wier Wagens, en binnen Brira^w gearriveert den elfde» Aprii, des avonts ten vijfayica. |
Sijndë onder wegen buytenDi/wir^iriiaen de lefte Wagen gekomen feker Perfoon, fcggendetefijneen Burger van BriTOf», de welcke feyde : Mannenghybe- hoeft U fio niet te haeBen > ghy fult daer tijdsgenoegh ko·^ men ende hem fio niet van daer krijgen, ghy fult daer noch ■meifes dagen bleven,eer ghy hem daernoch brengtide Bre- mers iDilden ivelomtweeduyfent R^xdaeldersjyhemniet gevangen hadden, endat de STSedengeJchreven haddenjy hem nietfouden laten volgen. Binnen Briwe» gekomen zijnde, hebben ons aenftonts bekent gemaeckt by den Heer Prefident Burgermeefter aldaer, en aen fijn fidi behandigtden Brief van de Ed. Gr. Mog. Heeren Ge- committ.Raden, heeft hy daer op geantwoort 's ande- ren daegs ten acht uyren den Raedt te fullen doen ver- gaderen , en aen ons haer refolutie te laten toe komen.
Ende fijn wy gaen logeren op 't goedvinden van den Heer Prefident Burgemeefter, ten Huyfe van .... Waert in de witte Swaen.
Op den tvaelfden April voorfz omtrent de kloeke negen uyren voor middagjis in 't Logement by ons ge- komen yehan ClapmeyerjSecretaris van de Cancellerye aldaer aen ons over leverende een reys-fack,verzegelt, leggende: Daer inne te niefen de Brieven en Papieren van den Rapteur, en d'ander Ïerfoon met hemgeapprehendeert develcke aen onsfoude-worden over ge levert, maerdat de Heeren ^urgemeefiers ende Raden verfichte» alles inflilte machtegedaenworden : Daer op by ons geantwoord is , dat wy mede -wel tuilden 'ifelve inft Ut e mecht gefchieden. enfulcx machte gedaen worden, 's avonts laet of's morgens vroeg, wiert by den voorn. Secretarisgefeyt, Neenghy moet hoe eer hoe liever gaen. Je η Rapteur is al in de Hooft" ■sfacht ghebracht 1 om daer aenu over gelevert te-morden: Daer op van ons gegaen zijnde is korts daer na weder op gekomen , leggende dat <ώ Heerèn va» den Raet fier beducht waren hoe wy den voorfz, Raptehr in alle fekerheyt fouden wegb krygeni alfo veelefijner toegedane alhier in de Stadt en op de -wegen -maren -macht houdende , en daer over met den Lt. Geefldorp-wel wildeJpreken, dienvolgende is den felven Lt. Geeefidorp met gemelde Secretaris Clap· meyer na het Raet-huys gegaen ,en aldaer zijnde, is by hem gekomen den Sindicus Wachmans hem bekent ma- kende , uyt den naem van den Raet, àìthaer Ed.feep bekommert waren in defi fake, alfo onderwegen veele Sme- den lagen op onspajfende, en dat haer Ed. noch dien morgen •mas gerapporteert Jat op de Wefer lagen wel dertig Sweetfe Soldaten , die alle Schepen uyt de Stad komende vtfiteerde > en niet eenen lietenpajferen ongevipeeert,dat haer Ed, wel wilden wy met den voorfz Rapteur al-wegwaren, want aen haer verfcheyde recemmandatien fio door monde als by aen- fchrijvens waren gekomen om den Rapteur daer te houden , ja felfs door den S-weetfin Refident aldaer zynde, ernftigh verfocht ivierden hem Rapteur niet over te leveren, en be- ducht ende waren in korten anderen noch mochten komen , daer deor hem niet fouden konnen lat en gaen : Waer op by den voorfz Lt. Geefidorp geantwoort weiende, hy daer in mede feer beducht was ende of niet geraden foude zijn hy eer met de felve af te gaen , alle het felve aen dc Heeren fijne Committenten over tefchrijven, omme daer op haer Ed.Mog.nader ordre te verwachten: wier- de daer op by den voorn. ^»<//V»xgefeydt : Wf konnen daer niet in feggen ofte raet geven, meer oordeelen dat het beft is,ghy datelijck en hoe eer hoe liever met hem door gaet, van hier ; Want foude eerlangh -mei andere recommandatie konnen komen, dat de Heeren Burgermeefteren ende Raedt hem niet fouden konnen laten volgen , enfoghy hem te va- ter wegh wilt voeren ^ ick verfikere u, ghy hem niet fult i» HoUant brengen ^ alfoo het aen de eene zijde van de Wefer meefi aüe Sweetsis. Waer op bydeveorfaLt.Geeftdorp wierdt gefeyt : Mijn Heer, watfullen -oy dan doen? wy fu» hier vreemt. bidden de Heeren Burgermeefteren ende Ra- den ons gelieven raet tegeven.wat wyfutien doen, ende den verfekeriien wegh aen wyfen om deur te ger aecken, Is daer op den voorfz Syndicus weder naer binnen gegaen, en uyt komende tegens de voorfz Geeftdorpgefeyt : daer ftjn maer drie -wegen dien ghy paferen kont : de een te wa- ter , die fi wel befet is, dat ghy daer niet fult door geraken ; Ten tweeden den wegh dien ghy gekomen zijt over Delmer- horft ende Wiltshuyfm, die mede heelonveyl en periculeus fai zijn. mits Wdtshvyfen Sweets is. tnde de derde van
kin |
-ocr page 170-
etl ο ο R L O G. ^P'ier.en-^eemghfieBoeck 15 ί
|
hier op Brincham, Vecht ende Kloppenburgh, Jaer ghy de minfie fencuhn Juh hebien te veripachten. ende fovden u raden dien tegaen···, maer gky rnofimy niet mel- den > ofte feggen ay, etnige raden daer ingegeven haddeni cock aen memant mee mepiinge opevbflren : oock begeer en Borgeyneefieren ende Raed niet dat 'den Rapteur ecnige kleynigheyt ofte wederO/aerdigheytgedaen werde. En het fel ve verfcheyde mael by hem gercpetcerc zijnde,is ge- ichcyden 5 En onderlinge in communicatie gelcydt zijnde wat wcgh wy nemen fouden, is goed gevonden te reyfen den wegh by den HcerijWii»xaengewcfen, en korts daer aen is weder in ons Logement gekomen den voorn. Secretaris clapmeyeti feggende dat de Hee- ren Burgemeeftercn begeerden den voorn, Rapteur geen wederwaerdigheyt of kleynigheyt foudc werden aen- gedaen, in haer Stadtoftede Vryheid van dien. Daer op by den Deurwaerder vander Beeck gezeyd is , dat hem Rapteur alleen aen de handt foudefluytenj heeft de Secretaris dadel ij ck weder gezeydt ; neen : hem mofl geen kleynigheyt vanfluyten of anderfins -wedervaren : de Heeren begeeren niet het hier in de Stedt ofte de Vryheydt gefchiedenfah maer ah ghy daer buyten zyt, doet danfio het u gevalt, ivant hebben hem tot noch toe eerleek laten traceren, gelijck oock begeeren gedatn te vierden, fio lange ghy in hare JitrifdiBie jult zyn. Is daer op gefcheyden, cn ontrent halfeen uyr weder komende, heeft aen de voorfz Lt. Geefidorpovergeievcn een Brief aen de Ed. Gr. Mog. Heeren Staten van Holland, is hy Secretaris by ons ten eeten gebleven, ende verfcheyde malen on- der anderen weder verhaelt, dat de Heeren Borgemec- fleren ende Raden niet fouden begeeren dat hem Rap- teur eeftige kleynigheyt ofte wederiuaerdigheyt{oudegke- fchteden in hare Stad ofte Vryheyt van dien, en dat over fulcx haer Ed. de voorfz. Rapteur als een voornMem Cavai' lier oock met een Karojfe van den Tooren uyt de gevangenis hadden laten brenge» m de Nieufladover de Weefer aen de Hoofiwacht : daer tpy hem fouden vinden ende onsgelevert 'worden > maer dat buyten de Stad en Vr 'yheyt van dien uy met hem mochten maken fulcx als wy hegeerden : ende by ons vier Wagens om af te ryden tegens de kloeke dr ie uyrenbefcheyden, en gekomen Zijnde aen dc voorfz Hooft-wacht, hebben ons aldaer ten felven tyde mede laten vinden, in 't huys daer onfe Soldaten en Dienaers waren gelogeert geweeft, ftaende dicht by de voorfz Hooftwacht, wierde de voorfz Lt. GteSÌdorp gehaelt ende verfocht alleen eens by de Majoor in de Hooft- wacht te komen, ende gebracht zijnde daer den voorn i Majoor met verfcheyde Officieren by den voornoem- den Rapteurwas, heeft aldaer den felven Majoor in prefentie als voorenluyd opgefeydt: hier isdenRap- teur , maer -my verft aen niet dat hem eenige omeaerdigheyt doorvuyleperfoonen ofteonderfntsfoudeTsedervaren, ofte '!i>yfeude?i'tfili^revengeren: kloppende met fijn hant op fij η borft. Daer op by den voorn. Geeftdorp wierde geantwoort, 'tfclve uyt den naem van de Heeren Bor- gemeefteren mede was belaft, ende 'tfelve oock molte ende -wilde nakomen : Is daer op weder gegaen nae fijn volck ende Aififtenten, ende daer mede ghekomen zijnde aen de Hooftwacht j is den felven hnyz.GeeSi- dorp ingelaten, maer fijne Soldaten met flaen ende flo- ten op de borft als anderfmts forflelijck daer buyten gehouden. Den voornoemden Geeffdorf binneó zijn- de , heeft den Rapteur aen de Majoor verfocht fijn ge- voegh te mogen doen j is door den felven Majoor en eenige fijner Soldaten met een groot gedruys uyt de Houftwacht gebracht,in't naeftgelegen huys endeden voornoemden Majoor daer alleen weder uytkomende, heeft hy aen dengemelden Lt. Geeftdorpgeftyi: Wel ick hebbe hem ugelevert, waerom betvaert ghy hem niet Ì Daer op den voornoemden Luyt. Geefidorpityàe : hoe foude ick hem bewaren, ghy hebt hem noih niet aen v^ge- levert , nacht e begeert dat yemant van my» volck binnen foudikomen', Wipituvolckhebben myntSoldatenfeeron- fatfienelijck te rugge gehouden , ende buyten gcflooten s is doen aenftonts door den Majoor den voornoemden Rapteur gehaelt uyt het voórnoemde Huys , ende weder in de Hóóft· wacht gebracht, daer den voor- noemden Luytenant met fijne Soldaten nae toe is gegaen, ende den vóornoemden Rapteur daer |
Uytgel^eltj ende aen de-Wagen gebracht met fijne ιβόίί Soldaten omringht zijndej is den voornoemden Rap- , teur op de Wagen getreden, ende gcvolght werdende door den Deutwierdei wnderÌBeecie 1 is aenftonts aen de ander zyde over't hooft van de Soldaten van den voorfz Luytenant Geefldorp (die aldaer ftòndcn, ende dicht aen de Wagen gedrongen^^wierden ) gefpron- genj endeeerdefelve haer konden omkeeren , door de Borgers ende militaire Perfooncn , die. daer in grooten getale waren, wedcrhouden : ende is hy Rap- teur wegh geloopen in feecker Huys daer den voor- noemden Luytenant Geefldorp tnst fijne Soldaten foo kort is gevolght, dat een van fijne Soldaten hem al weder aen'tïyfhadde, doch wierde door de Borgers ( daer onder mede was de Tfiert in de witte Svaen, daer wy gelogeett waren geweeft) ende de militaire Perfo- nen, daer van eenige bloot geweer in de hant hadden * mitfgaders door de man ende vrouw van den huyfe meteenbeefemindehandt, daer mede zydreyghdetl te flaen, met gewelt daer weder af gertickt, ende mei: ftooten ende flaen forcelijckgcpouffbcrt, gclijck medö den voornoemden Lt. GeeÌfdorp ende fijn volck met flaen en ftooten uyt den huyfe gedreven, ende aldaer zijn eenige van fyne foldaten hare hoeden van't hooft geflagenjenquytgeracckti oock zijn verfcheyde fijne foldaten mede feer geflagen en geftoten uyt den voorfz huyfe, roependegeduyrigh den man van den huyfe ; Wilt gky my hier kracht en gewelt in mijn huys doen ? ende in't generaci : ghy Hoüantfche hoìtden. dat dy de donder βαβ ί voert uyt ten huys tvatheht gky hier tsdoeni zijn voorts vervolgt van menfchen ract bloore degens, by- len ende ander geweer, de Sergeant wiert in't retire- ren nac de Hooftwacht van achteren met eenbloote degen over 't hooft geflagen : welcke van een ander foldaet gefien werde, heeft de voorfz perfoon met fijn Roer een flagh gegeven, dat hy onder de voet is ghe- raeckt, en hebben van daer alle ons nae de Hooftwachc gegeven, om ons van verder onheyl en perijckel te Gd- veren , alfoo door verfcheyde al wierde geroepen i Smijtdott, flaet doot de Rolhntfe honden 3 fullennyons noch ^ualyck komen te traderen : ^at hebben %y hier té doen Ì fonder dat den voorfz Majoor en OflScier van de Hooftwacht noch eenige van de foldaten eens van de Corpsguarde tot onfe befcherminge of aiifiitentiezijn gekomen,niet jegcnftaendeal 'tfelve in een ftraet voor de Hooftwacht, ja in haer prefentie is gefchiet.
Waer uyt doen kiaerlijck konde mercken, ende mede uyt voorgaende bejegeninge «Ihetfilvegepreme- diteert-werckmoftcmefen·, Ende in de vooriz Hooft- wacht zijnde, hebben gefien dat verfcheyde Soldaten van ons waren befeert, ende bloedende: endeisge- duyrende alle defelveconfufienoyt by yemant van on- fe foldaten eenige dreygemeiiten om te fchieten of ge- weer te trecken, veel min gefchooten of geweer ghe- trocken : want fouden in dien gevalle oocit licht alle om hals geraeckt hebben j ende wy eenige tijd in de Hooftwacht geweeft zijnde, tot dat 't meette gepeupel wat geretireert, is deti voornoemden Lt. Geefldorp, en den peurwaerder vender Beecke, weder gegaen na dO voorfz Prefident Borgemeefter en den felven op 't Stadthuys gcifonden hebbende, aen fijn Ed. folemne- Hjck vcrhaelt 't voorfz gepaffeerde : daer op fijn Ed. gefeyt heeft, dat by den Kaedtordrc was gegeven dc Poorten van Nieuftadt tefluyten, ende aldaer huys- foeckinge te doen, dat hy meende hem wel weder fou- de vinden. Want hy η iet wegh konde ζ ij n.
Opden dertienden April voorfz des namiddaeghsde kloek vier uyrcn, is door een Stadts Bode de LtGeefl- dorp verfocht aen 't Raed-huys by Borgemeefteren en Raden, aldaer vergadert, te komen j ende in de felve Vergaderinge ghekomen zijnde, heeft de Prefidenc Borgerpeefter gefeght : Dat ophaerordreeensenan- dermael wasafgekondight op lijf en levens ftrafFenie- mantden Rapteur foude hebben te huyfen of te loge- ren , oock tot noch toe de Poorten hadde gehouden ge- flooten, en inder Nieuftadt huys-foeckinge eJomme daer eenige prefumptie was hadden laten doen : maer den Rapteur niet was gevonden, alhoewel vafteijck vertroudep hydeer noch in deStadt Was, endatalle ,ΐ) 4 «levoi- |
-ocr page 171-
SA KEN van S Τ A E Τ"
|
devoiren ioude werden aengewent, om hem weder «—— te bekomen. Dat haer Ed, leet was ons fulcken over- laft en gewelt van 't gemeenc volck was overgekomen, ende indien wy eenige van de faandtdadige wiften aen te wijTen haer daer over fouden informeren , ende die felve ftrafFen na behooren, Daer op by dea voorfz Luytenant Geeiidorp geantwoorc is : hy gehoopt hadde dat de Officieren van deHooftwacht met haer Volck fttweickers prefentie alle het voorfe gewelt was ghe· fchlcd hem ten minften tot affiltentic ende befcher- mingc foude gekomen hebben, ende wel gewenfcht hadde ons toegelaten wasgeweefthem Rapceur aen de hand telateti fluyten ; Is daer op by den voorfz Bor- gemecftergefeght; indiende Hooft wacht yets tegens de Gemeente, daer die in fulcken grooten getale wa- ren , hadde begonnen te doen : dat'et gepeupel alles wel foude om den hals gebracht hebben,
Ende van daer gefcheyden wefende, is aenftonts uyt fijn Logement weder by de Heeren Burgemeeftcren ende Raden verfocht ; ende aldaer zijnde, is in den Raedt nevens hem gekomen feecker Soldaet, ende by de Heeren Borgemeefteren gefeght aen hem Luyt, Geepderp: dat haer Ed door den fel ven Soldaet die buytea de Stadt Bremen aende Wefer op fauveguarde lagh, foo aenftonts wasgerapporteerC, dathy met een Swcetfch Luytenant gefproockeo ende van hem ver- ftaen hadde, dat de Sweden alle paffen hadden befet ende niet een Schip Heten pafleren, fonder wel naeu te vifiteren , ende tot Wikhujfen met hondert man la- gen , op ons paflènde, foo dat niet mogelijck was er- gens door te komen.
Op den April vooriz 's morgens ten acht
uyren hebben wy aen de Heeren Bdrgemcefteren verfocht demiflie om te mogen vertrecken ; is by fijn Ed. geantwoort : dat de Heeren van den Raed doende waren om informatie van alles te nemen., ende daer inededien daghwddoor fouden brengen, eode den Raedt volghenden dagh daer op fouden vergaderen, ende dan naerder fouden refolverea ende 't Iel ve ons iaten toekomen.
Ten voorfz dage ontrent de kloeke tien uyren heeft den Deurwaerder Broecianans, binnen Bremen gefpro- feen met fckeren Huysman, woonachtig totWilthuyfen, van wekken verftaen heeft, dat op den elfden dcfer tekens denavont eenige Sweedfche volckercn daer in 't Landt waren gekomen,
Opàta-sjftìejidenàtidT 's morgens wierd ons door een van onfe foldaten ende Dienaers verklaert, dat daeghs te vooren omtrent ten vijf uyren de Poorten van de Nieuw-ftadt weder fijn gefloten geworden, ende dat zy doen onder de Gemeente hebben hooren roepen: dat is al weer om de HoUandtfihe Soldaten, die honden ifiaytxe deot, die Duyvels.
Ten voorfz dage 's morgens ten negen uyren Zijn de Luytenant Geeildorp ,· ende de Deurwaerder 'vander Beecke . gewceft op het Raedchuys , ende aen den Prefident Borgemeefter bekent gémaeckt de voorfz ontftelteniffe endequade bqegeninge van degemeen- te, cndemiflte verfocht om te moghen vertrecken, ende den gevangen knecht ons mochce werden mede gegeven, op dat daer door de gemeente in liikc foude geraecken, endewy uyt de perijckelen, daer wy me- de gedreyght wierden, komen j Is by de gemelte Pre- fident Burgemeefter geantwoort fijn Ed. het den Raed foude voorhouden ende bekent maecken, ende dan 'tgoed vinden van den Raedt aen ons Logement iaten veeten.
'i Middaghs heeft den Heere Prefident Borgemee- fter den Lt. Geefid«r^ by hem ontboden, ende aen- gefeydt de Heeren van den Raedt hadden toegeftaen hy met fijn volck mochtc vertrecken, ende den voorfz gevangen Knecht fouden mede nemen : Daer toe aen- ftonts hebben gereed ghemaeckt» ende fijn op den feBitnie» April 's morgenj heel vroegh van Bremen v£rtrodtca. Ten oirkonde van dien, By ons ghe- tccckent «
COSAT. vMt^GEESTDORP.
Vander BEECKE.
J. BROECKMAli. |
gDc^oHatenbieBemtefaoDcragebansicn enÖeSft
Proemiumto£quam/I)£l)&cn'tnopttoiKcucpfTc&en of_7
j)?ftmöecen.
ban Bremen beürti aUcmeflelgche οπ» tccfocchiiise/ om ïjem üjfbect'attcaptjffccn: ntacc Dcoiinfi enbe'traebcliiöcn ban öe25o;öecpe toa^ te groot ©erfcöcpbe / foo 25o?0ec^ ^olbatcn / öe- ticljt ban ijem gegoïpm enbe bec£)o?scn te Ijfböen/ ' SÖ'nmetiianniffemfnt m öfpojtatie ban Bate Cöncs gc^ gelïcaft
«©Eïtjcft ban oocft bi gcmtlbé Geeftdorp > Vo£bec |)icc feoincnbe / tolcrt ban be ïiicögfcaebt gebfgcaöeett mbegcöepojtefrt. ©cfgri ic); ccn öitmcEficc bietoE Cùlenborgh bfn Rapteur gabbe gegeben cacbt enbe bacbt om t'ontïiomen. ï^y felf Ijecft (ïc& onöcr Swe- den brgeben,
ban Culenborgh troeft ficijbcfefalite fece tet öattin : toogb/ gnioc^jfacm upt mi^moebig^ Bept/ nae Hongarien bp fijn(0om ben «Öjaefban Waldeck, Miïcbenbc eenIjoogeCöacgc in 'taiegec ban öeniliepfcc tegen ben ffiuceh : albaaec Ijpfioji^ baec nae fiierf / gijeen üünberen naeïatenbe ; <i5oebecen quaraen aen öcboojfs a5?acf ban Waldeck fijn ©om : bie toepnig baec na bjebec alfoo feec raeclb ten in be gunfï ber feeeren ban J^oJlanbt / ftjn ^eef toa^getoeeliinongnnfi.
Cegen^ öen Rapteur naemaeï^ Sententie gfies belt 6p contumatic enbe abfentie : bat ftp geïiregcö bjojbenbe foubetocrbcnontijooft/ enbe lijn ©ooft op eeni^innegefleït.
<i:fnban|tjn59ienaer^ tuiccbt geiiangen/ enbebe ©occman gegeeffelt en gebannen.
<©e31n|ïifiratie be^ *©jaben ban Waldeck te firn Uptöetbolgenbe.
BRIEF
Fan den Heer Graef van Culenborgh aen haer Ho.^JÜog. in dat oden negendm ^pril Nieiiwn-ββΙ 1004.
Ho. Mog. Heireni
ONtfangen hebbende door den brenger defes de Brieven van u Ho. Mo. waer in geflooten is Ex- trafl: uyt de Refolutien van de Heeren Staten van HollandendeWé^-Vrieflandt by haer Ed. Gr. Mog. den fmeedea April defes jaers fefiie» l:iendert vier en fefiig genomen, ende in de vergaderinge van U Ho. Mog. den vierden dcflelven Maents in gebracht. Hebbe niet willen onderlaten defen te dienen om U Ho. Mog» ten hooghftente bedancken voor het faveur mydienaen- gaende gefchiet, aJs hebbende daer door bekomen eea middel öm naerder openinge te mogen doen van de warebefchapenheyd van de conduite, dewelcke ick Nabuyriger wyfe, verfocht zijnde van haer Ed. Grooc Mog. de Heeren Staten van Hollandt, omtrent de faecke van denIt*pteur gebruyckt hebbe, ende met foodanige circumfpedtie daer in gehandel t, ten eynde om N. N. gerapieerde, in vrijheyt ende den voorlz Rapteur in hechtenis te doen ftellen. Mitfgaders om te doen de meniglivuldige Aften van devoir daer toa aenge went, dewelcke foodanigh fijn dat men vertrout dat u Ho. Mog. oprechte kenniffe van faecken beko- men hebbende, contentement ilillen gelieven te ne- men by 't gepaflèerde omtrent de voorfz fake, dew/elc- ke genomen wert als of ick het Rapt van den Rapteur by yder een gedeftineert opentlijck gefavorifeert ende den Rapteur met verweygeringe van luftitie, wetent- lijck opgehouden hadde tcgens de opene Patenten van de Heeren Staten van Hollandt met die van u Hoogh Mog.gefecundeert, daèr nochtans alle't gunt daer by verfocht is, is ge-effë<5ueert ; So dat t'onrecht uy tge- ftroytwert, dat ick daer aen niet'genoegiaem gedefe- reert hebbe,en aen mijn devoirgemanqueert, ter oor- faecke dat op de eerfte geruchten ende kenniflc van *t voorfz Crimen, door lohan van Ruyteviorg en Nico/at! Koetfier van den Prins van dea negevden tuUende»
euden |
-ocr page 172-
e η ο ο RX Ο G. 'tVier^en-^veemghfle Boeck.
D E D UoC Τ I
ΐ664ί· oUf^®" deb negentienden ca faintighfien nieuwen-
*__^ ftijl des voorleden maents Marcii fucceffivelijck gege-
ven, denRapceur ende fijne Complicen niet hebbe
doen apprehenderen, vermits noch d'een noch d'an-
der yetwcs bybracht, tot bevvys van de geallegeerde
violentie ende daer en boven haer niet als klagers fiel-
den, fonder hoedantgc klachten endebewys geenar-
reft perfoneel gedecerueert konde werden, als wel
gefchiedt nae den oncfangh van de Brieven ad emnes
geaddreflèert, den iapisi/^y^ra deflelven maents
vüorm'ddaghmy ter hant gekomen, ended'aenkom-
fte van den Advocaet Fifcael Mt. Willem vanStryen
Commiffiris van den Hove Provjnciael van Holland
des daegs daer aen zijnde Vrydagh gefchiet, roitsdat na
de receptie van de Patenten voorfz den Heer Schol-
tus van Culenborgh gelaft de gemelde Rapteur te ne-
men in verfeeckeringe, ende gerelateert wefénde dat
hy en fyn Dienaers waren vertrocken, wy die ordre ge-
geven hebben om hem te foecken in ende buyten de
ütadt ende tot dien fine gewapent volck te alTumcren,
om hem dootoflevendigh te leveren, gelijck mede na
denonrfangh van denaerdereBficvcn vandeni/r/>i»
twintighSlen deflelven maents ende aenkomfte van de
HccitnWtllemGoes cnàt CorneliusFannius bcyde Ra-
den van den voorfz Hove een Ade van Publicatie
acnftonts opgcftclt ende des morgeus daer aen volgen-
de, zijnde geweeft dingfdaeghs, gedacn is, fonder dat
tot mijnen naedeel geduyt kan worden, dat naeder-
hant bevonden is, dat de voorfz Rapteur en fijn Com-
plicen des nachts tebevoorens wasge-evadeert 5 door
dien fulcx is gefchiet buyten mijn kennilTe, jae tegens
mijne uytdruckelijcke wille ende intentie daer toe al-
leen geftreckt hebbende om den Rapteur ende fijne
Complicen vaft teftellen ende over te leveren aen de
Heeren CommilTarifen van den Hove van Hollandt,
gelijck ick oock voor defen , om alle de werelt te tno-
nen mijn goeden yver tot voorttant van de luftitie
omtrent een jaergeleden gedaen, en tweeperfoonen
( waer van d'een Emanuel Cario» en d'ander Nico/aes
Felliuger genaemt ) by de Heeren van de Magiftracr
der Stadt Amfterdam en Leyden refpedlive gerecla·
meert zijnde, laten volgen hebbe, welcke Aden voor
geen teykenen van fiipina negligentia (^latijjiria culpa,
qua dolo aquiparatur kunnen dienen , of wel de Hee-
ren Prefident ende Raden van Hollandt 't fel ve alfoo
hebben willen nemen, ende haer Ed. Gr. Mog. de
Heeren Staten van Hollant op foodanigh Rapport een
fchetpe Refolutietegensmy, mijn Officier, Stad ende
Landt van Ce/iBéwrgè hebben gelieven te nemen niet
anders of mijne Stadt voor een azyl en fcbuylplaetfe
van Schelmen endegeweldigers was dienende , ende
datdaerom door'taf-hangen van Poorten , 't afwer-
pen van een gedeelte der Muy ren , een vryen toeganck
daeringemaecktbehoordeteworden, mitfgaders dat
my afgenomen moefte werden het Recht van vry ge-
ley, mijne Voorzaten van onherdenckelijcke Jaren
buyten Contradidiie van yemant gecompeteart heb-
bende , jac dat de geenige die op foodanige Afte in
tnijn gebiedt gekomen zijn fonder forme van Rech-
ten daetuytgehaelt foudémogen worden, als mede
dat ick gehouden foudc zijn mijnen DroiTard van fy-
nen dienft te deporteren,in mijne Stadt en Graeffchap
t'ontfetten, voor en al-cer my gebleecken , dat de
felve op 't arrivement van den voorfz Rapteur met de
gefeyde lufFrouw ende doorgaens daer nae, hem in
allesfchuldigh gemaeckt heeft, 'twelck mijnerach-
tens, ftryt tegens alle redelijckheyt ends Rechten : ge-
lijck alles breder blyckt uyt de Dedudie der Heeren
Gecommitteerden van de Provincie van Gelderlandt,
om ter Vergaderingc van U Ho. Mog. over te leveren
ter handen doen ftellen , bekleet met verfcheyde no-
table Documenten , die ick feer gedienftelijckver-
foecke dat afgelefen cn ge-examineert mogen worden
tot mijne nodige en rechtmatige defenfie: Waer op
ick my beroepe, en wenfch u Ho. Mog. &c.
Ho. Mog. Heeren j getekent
Henrick Walraet,
Grove ven Waldeik.
aimoegen ien jo. Mem, en dm 9; Af ril 16Ö4.
Dienende tot ^αβφοαΐίβ vandecondintewekkez.yn
Excellentie dtn Hoogb-geboóren Heere Henrick
Walraedt, Grave van Waldeck , Picrmont
ende Culenburgh, geiriz/eii heeft'omrent de
faecke -van Rapteur, 'i federt dat den/el-
ven fikere Gerapieerde, up ^sGravenhage ver-
voert tot'Cuknhorgh gebracht heeft, gefchiet den
achtften ouden, en^wachtienden Martii nieu-
iven fiijl feflien hondeit vier en feftigh.'- Waer
over de He. Ed. Mo^, Heeren Staten van Hol-
lant hebben gelieven te doleren ter Fergaderinge
van haer Ho. Mog. de Heeren Staten Generael
vati de Geünieerde Provimien, ende in te brengen
eenfcherpe Refolutie totnaedeelvan dengemelten
Heere Grave, mitfgaders dijj'elfs Drojfard, Stad
ende Lande van Cvlenhótgh.
t Π'■ ■'•ΊίΜ'
Μ klaerlijck aen tewjifen, dat fyne Excellentie
den Heere Grave van Culenborgh in de fake van
den Rapteur niet anders heeft gedaen, dan een
goedt Juflicier nae Landt-rechten behoort, ende een
Naebuyrig Heer tot hanthavinge van deJuftitie des
gerequireert zijnde gewoon is te doen.
Soo dient gepr^mitteert, dat den perfoon van den
Rap'eur ende't gunt by hen in '6. Gravenhage àcn fi-
venden ouden, en nieuwen ftyl feilien
hondert vier en feftigh> wefende maendag, was gepleegt
omtrent het fchaecken van de Gerapieerde, den Heere
Grave onbekent geweeft, (àtnnegendenouàen , en
den negentienden nieuwen-ftyl feiiien hondert vier en
feSiigh wefende woenfdaeghs ) ten tyde als hy voor
Cuylenburgh gearri veert is.
Dat derhalven den felven in de Stadt niet heeft der-
ven komen fonder fich den achtienden dijnfdagh alvoo-
rens door fyn dienaeraen tegeven,ende bekent te ma-
ken, dat hy met een aen hem by trouw be-
loften verbonden, uyt Hollant.was ontweken.
Dat fulcx niet aengenomen wefende op fyn bloot
feggen , den DroiTard van Cuyienborgh, door laft van
fyn Excellentie is afgegaen , om te vernemen of't fel-
ve was gefchiet met haer confent. !
Dat de.J ufFrou w verklaerde, ja, vo!gens rapport van
den voorfz Droflaerd, daer op haer toegeltaen is te
mogen komen in de Stadt.
Dat de jonge Lieden haer daer mede nietgenoegh-
faem houdende verfeeckert, desanderen daeghsden
negenden Maert ouden en den negentienden nieuwen
ftyl Woenfdaeghs Requeft hebben doen prefenteren
om te hebben vry geleyde.
Dat den Heere Grave fwarigheyt makende, daer op
te difponeren voor ende aleer men was verfeeckert,
van 't conient van de voorfz JujfreuiiP, heeft gefonden
den Scholtus ende Secretaris van Cuylenburgh om
fulrx te vernemen, de welcke gerapporteerc hebben ,
dat de "Juffrounu in 't gedaen verfoeck confenteerde en
ten dien fine het Requeft ondertekent hadde.
Dat des niet tegenftaende den Heere Grave de ver-
fochte Ade van vrygeley niet gegeven heeft, maer
alleen toegefien dat d^e voorfz jonge Lieden aldaer fou-
den mogen verblyven tot naeder ordre,
Dat ten felven dage aengekomen wefende Johan
vanRuytenburgh, voorgevende, dat de gefeyde Juf-
frouw mttgcwck en tegens haer danck door den Rap-
teur ende iyne Dienaers uyt Hollant was vervoert,met
verfoL'ck om haer te mogen fpreken, dcHeerc Grave
dien avont ordre gegeven heeft, dat defe Juffrouw vaa
den Rapteur foude worden gefepareert.
Dat ingevolghe van dien des anderen daeghsden
tienden ende fwmtighften Aiaert, Donderdaeghs, de
gemelde Juffrouw is Mleydt eerftelijck ten Huyfe van
lanneken Otten, ende daer nae tot Comelis Hoeveneer,
Schepen der Stadt Cuyienborgh, met laft om haer
perfoon wel te bewaren, ende den Rapteur geen acces
tot haer te geven.
Dat
-ocr page 173-
S j^^ì e. η vàri Τ A E Ti
|
1664. ' Dat-ten felvcn dagc toi CuyJenburgh aengckotncn
-- zijnde cerft denDienaer van den Pritice van Tarante
Ntcalaes genaenit,uyt<len raem van deVrinden van de JuiFrouW i ende daer naomtrenti/f»uyren een Cou- rier me: tw.eeopene Patenten van haer Ed. Gr. Mog. de Heeren Sraten ende van den Hove van Hollanc,fijn Excellentie na overlefingh van de felve datelijck door denScholtusden voorn. Rapteur heeft doen foecken in de Herberge, alwaer de Waerdinnè haer Dochters en Meyteenparigh aen de voorn. Scholtus feyden, dac hy Rapteur met ly ne Dienaers al was vertrocken.
Waer ^op den Officier van Cuylenborgh ten fclven dage ten feve» uyreri 's ayonts, de felve lufïrouw, ten overltaèn van den Rechteir ende Schepenen heeft doen afvragen, of ly tegenshaer wil vervoert was, waer op geantwoort dat z,y met haer goede wil ge-enleveert ende mede gegaen is, waer,- van Copy e aen haer Ho. Mog, overgefonden is.
'sAndérendaegs 'iijnde dè Keeren RaedsheerBj/xfw ende dèn Fifcael van Hóllandt Mr. Willem -van Stryen, met Brieven van de Ed, Mog. Heeren Staten en 'tHof van Hollandc gekomen > waer de tocftant van de fake fooalsdiegefeydtwortin 's Gravenhage gepaflèert te fijnbreedeverhaelc, foo heeft den Heere Grave den voornoemden Rapteur, in iyn Herberghe wederom doen foecken door den Scholtus. ι
En voorts in conformité van 't verfoeck by de Brief by de Staten van Hollant in dato den twintighflen Mar- ti y?;7ii/0«, naebuyrlijck gedaen, deluiïrouw in vry- heyt gefteltjcnde macht gegeven heeft om mee de felve Heeren nae Hóllandt te mogen gaen.
Ende de voorfz Heeren de gefeydelufFrouwdoen- maels noch niet konnende difponeren om mede te gaen, is de felve tenhuyfe van de Schepen Howiweir gebleven, en foo naeuw bewaert, dat niemant vreerat acces by haer gehad heeft.
Dat daer en tuffchen den Rapteur, hen geabufeert hebbende, fonder fich op ftraet te laten fien, twee van fyne Dienaers Roelof Go^eynende Andrks Gou/artgC' naemt, den twaelfde?i Maert oude en den twee en twin· iighflen ràtnwea flijl Saterdaeghs met vier paerden fijn verbleven by Teunis Stemenst woonende in 't Veerhuys buyten de Stadt, doch fonder kennis van fyn Excel.
Dat de felve des volgenden dacghs ter inftantie van de welgemelde Hollandfche Heeren, waer onder is ge- weeft den Advocaet Fifcael Sirj-f» ) tot Kuylenborgh in hechtenis geftclt zijn.
Dat de felve Heeren Staten van Hollandt, daer me- de niet tevreden zijnde, maer Brieven hebben afge- fonden, ende verfocht dat de meergemelde lufïrouiv willig of onwilligh aen de CommiiTarifen van den Ho- ve of hare Vrienden overgelevert foude werden.
Dat daer op de Heere Grave niet alleen de meerge- melde lufFrou den Maert ouden endeden 'uierentwintighflen nieuwenftyl Maendaeghs aen de Vrienden ter handen gcftelt,maer oock de twee gevan- genen laten volgen heeft, onder een Alle de non fraju- dkando by d'Heer Ad vocaet Fifcael voorn : getekent.
Ende voorts nae den ontfangh van dien ende die van haer Ho. Mog. de Heeren Staten Generael daer op ge- volght in dato den vier entwintighSlen Marti de Keere Grave ordre heeft gegeven om op te itellen een Atìe waer by alle Ingefetenen der Stad ende Graeffchap Cu- lenborg ftraffelijck verbooden den Rapteur ende fyne Complicen te huyfen of tehooven oppcenevanA^- fent guld .boven de arbitrale corredtie als gefchiet ende gepubliceert is den fclven en daegs daer aen volgende.
Dat of wel men verhoopt hadde , dat de Hee- ren Staten van Hollandt daer in contentement foude hebben gelieven te nemen, nochtans buyten alle ver- wachten is't gebeurt dat haer Ed. Gr, Mog. hebben af- ghefonden een Miflive den ouden ende den |
fes enttsintigBen Maert nieuwen ftyl Woenfdaeghs, waer by verfochten de apprehenfie en overleveringe van de genoemde Rapteur ende fyne Complicen, of dat anderfints haer Ed. Mog niet fullen ruilen voor en al eer aen den perfoon van den Heere Greve, Stadt en Graeffchap Kuylenborgh door een efclatant exempel voor aldewereltheceflèft van haer opgenomen indi- ghatié te^doen gevoelen , fonder haer daér .van door eehige excufe, exceptie ofte verfchooninge tc laténdi-, ^ verteren i maer foo een extecrabcl Feyp,''indien het niet inden perfoon van den Perpetrant:}· ten tninften< in diegeenige die fich door fyne vcrJceérde-onduité. dàer van als Faiiteur ende complice geftek heeft, tot een eeuwige Memorie voor de Poftériteydy iulcx fieu: geftraft ende gewroocken. 'M:: .f! ;1f. ; J ■:■
Dat den Heere Grave 't felve verfoeck niet konnen-; de naekomen , ter oorfaeckc dat den Rapteur na dat hy federc <l$n twintiglien Maert als wanneer den Scol- tus hem gèfocht ende niet gevonden heeft, heyme- lijck hadde gelatiteert voor dato huytenikènniile of toedoen van den Heere Grax'tf was gevlucht is te raede geworden fich den feventienden Maert oude en den fe- ven enfipintighftcn nieuwen ft. donderdaegs te beghe- Ven na Nimwegen om aen de Heeren Staten- van Gel- derlandtùàiST op een Landt-dagh vergadert zijnde, omftandelijck bekent te maecken wat omtrent de fake van den Rapteur, geduyrende zijn verbiyfaldaer was gepaflëert 't volgens 't verhael daer van gemaeckt,waer van het dubbelt overgelevert,met vcrfoek dat haer Ed. Mog. gelieven die voorfieninge te doen, dat foodanige comminatie afgeweert mogen werden.
Dat de Herren Staten van Gelderlandt nae genomen advys van het Hof Provinciael, aldaer hebben goedt gevonden af te fenden Brieven acn haer Ho, Mog. mitfgiders aen de Heeren Staten van Hollant,ten eyn- de dat haer Ed. Mog. worden afgemaent om fodanige fwarecomminatie te laten vaeren , ten opficht van de gemelde Heere GriJM., deffelfs Stadt ende Graeffchap Kuylenborgh,alfoo't felve een Leen is van 't Vorften- domGelre, ende dat over't Territoir van dien Pro- ces ongeuyttet is hangende;
Doch te vergeefs, alfooop 'tinftantelijckaenhou- den van de Heeren Staten van Hollandt ( foeckendo daer over reffentiment tegens den Heere Grave quovis modo tetoonen) den fe^ienden Maert ouden en dea fisentwintighfien nieuw. ft. ter Vergaderingc van haer Ho, Mog. goedt gevonden was Patenten voor eenige Compagnien te voet entepaert te laten depefcheren na de Stadt ende Graeffchap Cuylenborg daer defelve tot irreparable fchaden van de ingefetenen van dien als noch fijn gelogeert, niet tegenftaende dat de Heeren Gecommitteerde Raden van Gelderlandt verfochten den tmntigflen Maert ouden en den dertigBpi nicu. ft. Zondaghdat alles mec ordentelijcke middelen van lu- ftitie by geleyt ende geilecht foude mogen worden.
Ende Saette confidereren de fake foo gelegen fijndc als boven ende breder by het overgeleyde Verhael ver- haeidt is, dat daeruytblyckt haer circurnfpeft, dac den Heere Grave geprocedeert heeft,om de Gerapieer- de van den Rapteur te doen fepareren, onaengefiea dat zy meermaels, jae oock gerichtelijck verklaerde heeft, met haer confent vertrocken, ende acn hem door belofte van trouw ge-enleveert te Zijn fonder eenigh misnoegen by haer aenkomfte en verblyf tot Culenburgh daer over te toonen, ten eynde om haer in haer vrijheydt te ftellen, ende te leveren in handen van here Vrunden t'fynertijd.
Mitfgaders dat de hoogh-gemelde Heere Grave op de eerfte Miflive van de Heeren Staten en het Hef van Hollandt i door Brieven van haer Ho. Mog. ge- fecondcerc ia άΐΛο Aen tienden en elfden onàen enden twintighfien en een entvintigfien nieuw. ft. des maents Marti den Rapteur alomme door fijnen Scholtus doen foecken heeft, ende op de Pweede Miflive van de felve hooge Collegien,gedateertden dertiendencn veertien- den ouden en den drie en vier en twintighBen niew, ft. deilèlven maents alle ingefetenen van fyn Stadt end? Graeffchap Kuylenburg op poene van 1000 gul, en ver» derecorreftie arbitraci den Rapteur en fyne Compli- cen te logeren en cc verfteken, verboden heeft. .|
Ende dienvolgens dat by het rapport vandeHeeréb CommiiTarifen toe Cnyleniurgh geweeft zijnde , de Heere Grave van Kuylenborgh te onrechte tc lafte ghc- leydc worden de naevolgende Pointen, te weten :
I, Dat de Heere Grave op 'c arrivement van loha» van Rnyttniurgh binnen de voorfz Stadt geweeft dei
Woeni- |
-ocr page 174-
|
ti<(Ja. Woenfdaeghïfiaemiddaeghs, geaccompagneert mee ' ' eenige Ruyters, voor gevende dat het wegh voeren " " van de Gerapieerde met gewelt gefchied tcz'jn> niet aenftonts ordre heeft geftck, om den Rapteur ende fyne Complicen te doen verfekeren.
Aengemerckt dat lohan van Ruytenhorg geen bewys van de gepretendeerde violentie by gebracht, en dat de prefumptie uyt fyn bloote woorden ontftaen, wier- de gedilueett door de contrarie verklaringe van de Juf- frouw , dewelckeby Rcqueftc ten felven dage overge- levert, verklaert hadde, met haer vryen wil uyt den Hagezs zijn vertrocken , ende daer en boven weygerig was de voorfz Rnytenburgh, verfoeckende haer te fpre- ken,tewoart te ftaen, volgens een fchrifcclijcke Aöe vap haer hand hem toegefonden, ende Atteftatievan den Notaris Gow^ewi, fonder hoedanige prefumptie ende daer op gevolghde aenklachte den Heere Grave, buyten wiens Jurifdiótie het feyt was geperpetreert, niet wel treden en tonden tot apprehenfie van een perfoon , wiens conditie en comportement hem on- bekestwas: aiföode Landt-rechten van Gelderland , ordonnerende, dat de misdadigers fonder vervolgh-tìan RechternHogen gevangen-worden, ipreeclfen van ofen- iare misdaden, waer vo jr de gefeyde ontfchaeckinge by den Rapteur geplecgt niet klaerder was blyckende, fchoongenoomen dat de voorfz Kwj/iwiwrg^eenighe Ruyters by hem was hebbende, dewyle 'tgezelfchap van Ruyters van defe Staet in defe Provincie niemant Rccht geeft.
Π.
Dat de Hcere Grave d'ordre tot de feparatic niet in het werck heeft doen ftellen, immers niet effedtive in 'c werck geftelt is, als op des donderdaegs 'smorgens.
Aengemerckt dat vaft geftelt wefende dat lohan van Ruytenhorgh eerft tot Kuylenburg acngekomen is des Woenfdaeghsnaerdemiddagh , ende datter tyd ver- eyft wierde, om overdeflèlfsverfoeck tedelibereren de Heere Grave met geen fatzoen geimputeert kan worden , dat de voorfz ordre niet eerg^even, ofge- cfFeflueert is, maer veel eer te verwonderen over de groote voorforge,dewyle op het aengeven van een par- ticulier Perfoon, de Heere Grave tot confcrvatie van deeervande Juffrouw heeft gelieven te dragen, als haer Vrunden tot Cuylenborgh gekomen zijnde, ver- klaerd ende daer voor fijn Excel, bedanckt hebben.
III.
Dat den Heere Grave des Donderdaeghs 'smorgens ten acht uyrcn gchoort hebbende 'tverfoeck van eenen NicoÌaes, Koetzier van den Heere Prince van Tarante, ende verftaen hebbende de Atrociteyt van 't Crimen Raptus alsnoch geen ordre geftelt heeft,om den voorfz Rapteur te verfeeckeren, maer alleen aen de iel ve op 'tHof komende heeft geweygcrt acces, ende verbo- den in een huy.·! met de JufFrouwe te verbly ven.
Aengemarckt de voorfz NicoÌaes foo weynigh bewys als Ruytenburgh van de geallegeerde violentie in het vervoeren van de Gerapieerde gepleeght, by bf achte, fonder hoedanigh bewys de voorfz Heere Grave de hant op den Rapteur niet Haen konde,door dien 't for- faiö bewefen, of gerichtelijck aenklachte gedaen moet worden, eer dat een Officier is gehouden te treden tot apprehenfie van een perfoon, die van het een of ander Crimen beruchtis, veelmin een Heer in wiens ge- bied een vreemt perfoon, na voorgaende aengevinge, gekomen is.
IV.
Dat den Hcere Grave na den ontfang van de opene Patenten van den Staet, 't welck is geweeft des don- derdaeghs 'smorgens ten tien uyren, zijnde den fwin- tigilen Marti, alsnoch geen devoir gedaen heeft of goet gevonden te laten doen» om den voorfz Rapteur te laten apprehenderen, 't welck met de minfte moeyte foude hebben konnen ge-efTedueert worden, indien gefonden was na de Herberge van Acgoude Leeuw , al- waer den Rapteur tot des donderdaeghs 's middaeghs toe geweeft is.
Aengemerckt dat in der daedt waer is dat de Heere Grave naer ontfangh van defe opene Aöe of Patenten geaddreflèert adomnes Popuhs, mitfgaders de aenkom- fte van den AdvocaetFifcael Wr^w; a!e CommifTaris 16 |
van 'tHof vanHollant, aenftontslaftgegevenhecfc _
aendenScholtusvanKuylenborgh omme den Rap- teur in fyn Herberge tefoecken ende te nemen in verfecckeringe, waer op door de Waerdinne geant- woort is: dat den Rapteur met fyn Knecht veitrocken waren , gelijckoock de Heere Grave meermaels nae- derhandt flriételijck belaft heeft den Rapteur in ende buyten de Stadt re foecken ende by alle middelen ende weghen hem te apprehenderen, met laftomfichté verfien met goéde luyden, welgcwapent, endeincas van refiftentie, dat hy den felven Rapteur doodt of le- vendigh foude geven, waer mede den Heere Grave vermeynde te mogen volftaen, foo lange niet vorder totftuyrvan dejuftitie van hem verfocht wierde, als niet gefchiet, volgens verklaringe van den Scholtus , attefterende, dat hy alle 't gunt de Heeren Commif- farifen van hem verfocht hebben aenftonts nagekomen heeft, dewelcke als een vcreedt perfoon in 't ftuck van fyn OiEcie volkomen geloof meriteert.
Dat den Heere Grave in plaets van aen de voorn. Patenten foodanigh hy fchuldigh was te dcfereren, beeft naer dato van den ontfangh van dien laten exer- ceren lurifdiöie over de Pupille van denHovevan Holhndtj mits dat desdonderdaegsavontstenhuyfe daer zy gebracht was , heeft doen verhooren pp fekere intergatorien , of oock was 'tgunt in de voorfz Patente wierde gefeyt, mementlijck dar zy tegens haer wil en danck met gewelt was wegh gevoert.
Aengemerckt dat het foo verre daer van daen is dat het verhooren van de Gerapieerde weghens de forme van her gelibelleerde Rapt gefchiet isdoorkleynach- tingevan deauthoriteyt van haer Ho. Mog ende vati de Staten van Hollandt, dat 't felve is gedaen om defe hoogc Collegien van deien Staet te informeren wac eygentlijck van de faccke was, ende wat do vervoerde jonghe Dochter daer van was gevoelende, op wiens verfoeck byRequefte gedaen, de Heere Grave hem Rapteur permiilie om met haerindeStadtvan Kuy- lenborgh te mogen komen, gegeven hadde, gelijck by de refponfiven daer over aen de hooge Collegien den t-waelfdenMmìonàca en àenfweeentwinti^ennìc- wen ftyl afgefonden , bekent gemaeckt, ende over fulcx niet anders by haer Ho. Mog. ende de Staten van Hollandt op genomen is, uytwyïende de Brieven van den dertienéen en veertienden Marti ouden en den drie en vier en twintighHen nieuwen ftyl refpedtive, alhoe- wel daer by eenigh misnoegen getoont, dat om den Rapteur en fyne Coniplicen te bekomen geen meer- der devoiren aengewentzijn waer mede de drie illa- tien in 't Rapport uyt fonderling verkeert prefuppooft gemaeckt, komen te corrueren.
VI.
Dat den HeerGrave niet heeft geconfenteert dat de voorfzjuftrouw aen den Advocaet Fifcael Stryen by den Hove van Hollandt om de felve afte eyffchen ex- preffelijck afgefonden , gelevert foude worden, als onder conditie, dat fulcx met hare vryen wille ende fonder force foude moeten gefchieden, daer nochtans fyn Excelentie hadde behooren teconfidereren , dat de felve wefende een Pupille geen confent noch wille en hadden, maer notoire ftont onder de opficht ende gezach van den HoVe.
Aengemerckt dat het verblyf van de Gerapieerde nas deaenkomfte van den voornoemden Fifcael niet foo feer is gcfchiedt door ordre van den Heer Grave, als wel door't goet vinden van den Heere Raedtsheer Rixen haer Oom ende Momboir, dewelcke merc- kende dat zy ongenegen was met hem nae HsZ'eW/ te g»en, vrywllligh in het aenhooren van verfcheyde per- foonen verklaert, dat hy fynNichte voornoemt te- gens haer danck niet wilde wegh voeren, maergere- folveert haer in bewaerder hant tot Kuyienborgh te laten verbly ven tot de overkomfte van haerMoeye ende andere naedere Vrunden, die over fouden ko- komen , om haer te difponcren, waer mede de twee illatien uyt 'tfelve verblyf by 't rapport aen getogen als in Frafuppofto non vero gefondeert komen te celïeren.
Dat.
cn OORDOG. 'tVier^en-'veernghfleBoecL· 155 |
-ocr page 175-
S A Κ E Ν van S TìA E Τ
VII.
Dat nae deaenkomfte van den voornoemden Fif-
cael ende den ontfangh van de Brieven van haer Ed.
Gr. Mog. en 'c fchryvens van den voorfz Hove by de
Hecre Gravt als noch geen devoir endc middelen van
*t fluycen van Poorten, huys-foeckinge, trommel-
flach, publicatie of andere, zijn aangewent, om den
«tf/i/far te bekomen, niet tegenftaende dat feerappa-
rentis, dat fijn Excellentie moet hebben gheweten >
ten minften hadden behooren te dencken dat de voor-
noemden Rapteur noch binnen Cuyknhorg was.
Aengemerckt dat den Heere Grave aenftonts nae de
aenkomfte van den gemelten Fifcael ende Receptie
van de Brieven den voorfz fynen Scholtus ontboden,
ende den felven gelaft hadde den Rapteur eerft in fyn
iJerberge ende daer nae op alle andere plaetfen in en
buyten de Stadt te foecken, met dcfen toedoen, dat
incasvanRefiftentiSjhygewapentVolckgebruycken ; Rapteur ende twee van fyne Complicen des nachts te
ende hemlevendigh of doot leveren foude, volgens i vooren heymclijck uydt de Stadt waren ontweecken,
brede atteftatien van den Scholtus boven aengetogen , dcwelcke nochtans fulcx is gefchiet buyten kenniflej ja
tegens wille van fyn Excell. als hier uyt evident dat de
fleutelen van de Poorten > waer door den Rapteur is
verfoeck by de Heeren Commiffkrifen van Hollandt
doenmaels niet is gefchiet, nemaer by nader Brieven
van haer Ho. Mog. van den veertienden Maert ouden,
en den vier en twiHtighfien nieuwen ftyl, waer op de
Publicatie by klockflagh den vyftienden ouden, en den
•Dyfentmintighflennieuyftniiy^ is gefchiet vermogens
d'Ade daer van zijnde.
Vin.
Dat het doen fepareren van de Gerapieerde meer is
gedaen/jru/eywiz als inder daet omdeconjunétietuf-
ichen haer en den voornoemden Rapteur te beletten.
Aengemerckt dat de feparatie is gedaen voor den
ontfang van de opcne Patenten over-gelevert des don-
derdaeghs 's morgens ten tien uyren , met foodanighe
voorzorge, dat emme de luffrouw niet by dendagh
tc brengen over de ftraet de felve is gebracht in ftilheyt
in een Huys gelegen achter haer Herbergh den Gouden
Leeuw, ende daer nae des avonts toe Schepen Hoeven
tuer verre van daer woonende , wiens Dochters ge-
duyrigh by haer geweeft zijn, ioo dat niemant vreemts
by haer gekoomen is, ende den Rapteur hebbende ge-
focht haer te fpreken alleen, des donderdaeghs avonts
aengefeydt is te moeten vertrecken alsgefchiet, van
hoedanige goede zorge den Raedts heer K/wi»,Vooght
van de voorfz Jtiffrou , goede kennifle hebbende,
heeft fyn Excellentie, mitfgaders den voorfz Hoeve-
xaer foo mondelingh als gefchriftelijck bedanckt voor
het fatfoenelijck onthaci aldacr door fyn Nicht ontfan-
gen, waer mede alle bedencken dien aengaende wegh
genomen wort.
IX.
Dat den Heer Grave nae de overkomfte van de
Heeren Goes cndeFanniusj Commiflatifen van den
Hove van Hollandt, tot Cuylenborgh zijnde geweeft
Maendagh naermiddagh den een en twintighBen Marti
en nae der felver gedane verfoeck ende inftantie ten
eyndc by fyn Excellentie fonder dilay alle mogelijcke
devoiren mochten worden aengewent, om den Rap-
teur ende fijne verdere Complicen te bekomen, niet
tegenftaende het gantfch ferieus (chryvens van haer
Ed. Gr.Mog, van den tn^. Martiοτρ den felven tijd hem
behandight, doenmaels oock noch den geheeien nacht
daer aen, ende een groot gedeelte van de voormiddag
des dingidags heefc laten elaberen eerder eenige de-
ligentie tot het bekomen vin de voorfz perfoonen is
gedaen , als na de tweede propofitie ende klachte daer
overby de felvé tegens den Heer Grave gedaen.
Aengemerckt de fake foodanigh gelegen is, dat de
Heere Grave hebbende des daeghs te bevoorens aen de
Vrienden ter handen geflslt de Gerapieerde, ende aen
den Advocaet Fifcael laten volgen de twee Dienaers
van den Rapteur in'tVeerhuys met vier Paerden ge-
apprehendeert, onder belofte van te fullen uytbrengen
KXiABede nonprejudicandoj mitfgaders voort ordre
gevende aen fynen Schokus van de voorfz Rapteur» in
ende buyten de Stadt Cuylenborgh, ende in cas van
waer mede den Hecre Grave konde volftaen,totter tyd
toe dat hy verfocht wierde verder te gaen cum Judex
nonteneatur officiumfuum impartiri nifirogatus\\Q&d».ai% { ontkomen van de Portier fijn afgevordert doorfeker
Edelman la Chavaleriegtmcmii onder pretext van in
de drift te willen gaen wandelen als andere Hovelin-
gen doen,endc dat de geenige, dewelcke den Rapteur
wegh geholpen hebben, fulcx wel wetende, voor al ge-
recommandeert hebben, dat men de Poorten wat facht
ofte ftil foude toetrecken, dat men 't op 't Hof niet en
foude gewacr worden of hooren op hoedanige wyfe
alle Heeren door domeftycke perfoonen, met de mis-
dadigeis uyt een verkeerde barmhertigheyt of anders
colluderende foude konnen worden geabufcert, jae
oock andere geabufeert zijn, foo volght dat met geen
fchyn van redenen gefuftineertkan worden,dat d'Heer
Grave is verdacht van fupine negUgentie ende lat'iffima
endc dat fijn Excell. fichdaer door fchuldigh ge-
maecktheeft, aendeftraffe, dewelcke nae Regenten
tegens de Fauteurs ende Recepteurs van foodanige fa-
meufeDelinquantenisgeftatueert, ende dat vervol-
gens haer Ed. Gr.Mog. redenen fouden hebben de
Stadt van Cuylenborgh te ontnemen, of ten minften
prefererende gratie voor rigeur, haer te laten conten-
teren met de Poorten en Muyren van de felve Stad te
vellen ende raferen, de ophalende Bruggen vaft te ma-
ken of anders met fteenen te vervullen om een onver-
hindert acces binnen de Stad t'allentyden tehtbben,
en de fake ter Generalitey t fodanig worde gederigeert,
dat den Heer Grave overgeve geen vrygeley meer te
geven aen eenighe Capitale Delinquantcn, malicieufe
Bancqueroutiers ende diergelijcke, mitfgaders dat fyn
Excel: denDroflird van Cuylenborgh van fynDroft:
ende Stadthouderfchap deportere ende 't Graeffchap
ontzegge,als oock alle de gene die in 't verbergen van
den Rapteur eenigfints fchuldigh zijn, als de Heeren
Prefident ende Raden van 't HofFrovinciaelvanHol-
landt by feker advys aen de Staten den ap. Maert over-
gelevert , hebben verftaen, en de Heeren Staten van
Hollant ten deele hebben gelieven te volgen , by haer
Ed. Gr. Mog. rcfolutie ter Generaiiteyt in gebracht.
Aengemerckt dat het notoire Adten van diligentie
zijnj foo veel aengaet de Perfoon van àcgerapieerde.
Dat de Heer Grave eer dat men wift wie of van wat
conditie de lujfrou was, op de Requefte by haer gepre-
fenteerc ten fine van w^^e/iy niet heeft gedifponeert
fonder al voorens door de Scholtus en Secretaris van Cu-
/fwior^ te hebben doen afvragen , of het haer hanten
wille was, ende gereclameertzijnde ja, het verfoeck
niet heeft toegeftaen, maer alleen aengefien dat fy bin;·
nen Culenburgh verbleven.
Dat op de loopendc geruchten ,van dat de luffr. roet
gewclt was vervoert,aenftonts ordre is gegeven, de fel-
ve van den Rapteur te fepareren,en fulx eer dat de brie-
ven van hHofva» Hollant, waer by den toeftant van 't
gepleegdeRapt omftandeHjkverhaelt,waren gekomen.
Dat de lui&ou eerft is gebracht ineen Huys achter
hare
regenweer of doot of levendig te brengen, vermeynt
^ , ge--'"^'
negen was te doen j dar tot handthavinge van de lufti-
tie ende obfêrvatie van goede Policyen konde dienen,
gelijck fijn Excellenciedaer vanopenbaerJijck betuygc
heeft by de Brieven aen haer Ho, Mog. mitfgaders aen
haer Ed. Gr. Mog. de Heeren Staten ende de Heereri
Raden van 't Hef van Holland gsichxcvea , immers tot:
der tyd toe dat yetwes vorder verfocht wort, 't welck
gefchiet zijnde by de naerdere Brieven van haer Hoog
Mog. in dato den -vier· en twintighne» Marti, ioo heefc
de IHeer Grave in conformité van den voorflagh, daer
by gefchiedt > aenftonts ordre gegeven om de Adle van
publicatie te doen op ftellen, ende de felve des anderen
dacgs 'smorgens ter behoorlijcke plaetfe laten af-leieti'i
waer en tufiTchen of wel naerderhant bevonden dat den
daer mede genoegfaem getoont tc hebben, dathyhec
feyt van den Rapteur ten hoogften'dfetefteerde, én fféi-' --
-ocr page 176-
en ο ο R L ο G Η. V Vier-e^-veemghfle Eoeck. 15 7
|
\66di '^®'·® ï^srberge gelegen, om niet by dage dc ftraten te moeten pafleren.
■----IV.
Dat desDonderdaeghs avonts de felve isgelogeert tenhuyfevan CöTOf//i Hi7fW)Mir·. Schepen der Stadt Culenbog verre van hacr «rfte Herberge gelegen.
Datdefclve aldacr fatfoenlijck onthaelt ende getrac- teert isj dat de Vrunden hem daer over foo mondeling akfchrifcelijck hebben bedanckt.
Dat de felve foo naeu is bewaert, dat zy den Rapteur niet heeft konnen alleen fpreken of volgen, als zy aen verfcheyde Perfoonen verklaert heeft genegen fijnde te willen doen.
VII.
Dat %y ongenegen viiefunde met haer Vrinden nae Hollant te gaen eerft met fachtighey t en daer na gerich- telijck is toe gehouden om alle commotie voor te ko- men.
VIII.
Dat de felve daer door is gefleldt in volkomen vrij- heytende verbleven tot dat zy van haer Moeye en an- dere Vrienden afgehaeltis 'twelck voor genoegfaem devoir opgenomen moet worden j fchoongenomen de gemeldc luffrou door indudie ofte anders contrarie verklaringegedaen hadde ofte noch mochre komen te doen : quit non eSi ver/pmtlt compulfam in urbe qua cU · ram dignitatem.fe habere fratendebat cum potuerit jus fublkum invocare ér adire abqueta Fotefiate Praditum j»/ utique vim eampgtiprohihuijjet.
En fo veel aengaet de Procedure tegen den Rapteur dewelcke haer uyt 's Gravenhage vervoert heeft.
I.
Dat den Heere Grave op de bloote geruchten van de geweldige ontvoeringe dc Gerapieerde van hem heeft doen fepareren.
II.
Dat de felve Heere Grave aen den Rapteur het Ac- ces tot de voorfz Juffrouw niet tegenftaendc die daer tegens gedane Proteilatie heeft qntfeyt.
III.
Dat den Heere Grave nae den ontfangh van de ope- ne Brieven van haer Ed.Gr.Mog. de Hecren Staten van Hollandt met de Brieven van haer Ko. Mog. gc- fecundeert de voornoemde Raptiur in fijn Herberge door den Scholtus heeft doen foecken, met laft om fijn perfoon te nemen in apprehenfie.
IV.
Dat daer op geantwoort zijnde dat den Rapteur en fijne Dienaers waren vprtrocken , den Heere Grave »en den voorfz Scholtus laft gegeven heeft, dat hy den felven in ende buyten de Stadt Cuylenburgh ibude foecken, ende in cas van refiftentie gewapent volck mede'te nemen, om hem levende of doot te bekomen, fonder dat hetlaeft van fijn Excellentie door de cerile Hecren Commiflarifen is verfocht.
V.
Dat den Heere Grave twee van de Dienaers van den Raptear in het Veerhuys aengehaelt wefende, aen de Advocaet Fifcael van Holland, onder een A£te de non prajudicando overgelevert heeft, onaengefien dat by informatie gebleedcen, dat defe Dienaers onlanghs in dienft van den Rapteur gekomen waren , en niet fcec- ker was dat zy perfede kenniflc van het dcflein van den Rapteur gehad hebben.
"·■·■■ VI. J'i
Dat de felve Heere Grave na de receptie van de na- <lere Brieven van de voorgemelde-hoogc GoHegien van defe Stadt, in conformité'van ihet verfobck daer bygedaen, heeft laten doen puWicatic ende'illé-fijne Ingezetenen verboden déhUaptèur te logeren of te verbergen, op pffi'ne van duyfent gulden, ende verdere corrcüiearbitrairè. j vh" · -ua.-M
. vil -^li'-.'V sb : .,»·β3»=ίΛ
'·■ Dat de Hefere Grave by ^ fijne ireiponfive aen haer Ho.Mog.mitfgaders aen deHcejrenStatCA ea't Hof » V. Deel. |
van Hollandt afgefonden, het forfait van den Rapteur 1664..
ten hoogften mede heeft gedetefteert, _Ζ
VIII.
Dat de Heere Grave alles heeft doen eflfeftueren, wat by Brieven ende door de Heeren Commiflarifen uyt Hollant aen hem afgefonden, van tijd tot tijd tot ftuyr van deluftitienabuyrlijcker wijfe verfocht is, fonder eenige diflïmulatie ofte conniventie te gebruy- ken, als fyn Excellentie by Graeffelijckc Parole in plaets van Eede voor defen geprefcnteet heeft, cndc alfnoch prefenteert te verklaren.
Doorwelcke endeandere Adten van devoir wegh- genomen worden, alle teeckenen waer uyt de Heeren Commiflirifen foecken te colligeren dat de hoogh- gemelde Heere Grave aen 't verfoeck ende begheettc van defen Staet ontrent de fake van den Rtpteur «de de Gerapieerde geduyrende haer verblijf tot Culen- borgh nietgenoegh gedefereert cndc 't gelibellccrde Rwt by hem begaen gefavorifeert heeft.
Sondcr dat tot naedccl van den Heere Grave kan ftrecken dat nae de aenkomfte van de voorfz Hec- ren Commiflarifen den Rapteur tot Kuylenborgh ge- weeil ende ge- evadeert is , om dat 't ielve is gefchiet by nacht buyten weten J ja in weerwil van fijn Excellen- tieals boven aengewefen , endedacrom niet kan aen- gefien worden voor het gunt by andere perfoonen, uytcompaflie ofte anderfints omtrent het verileeckcn ende verbergen van den Ripttur is ondernomen, om dat na de coufttime,van defe en andere nabuyrige Pro- vintien de Officieren niet konnen verdacht of befpro- ken worden wegens omiffie in het ftuck van haerfundtie begaen,ten zy dat do felve konnen worden overtuyght, yetwes tegen Lants-rechtcn uyt arglift, bedrog of beet- iuchtgepleeght te hebben cum Megifiratus alias princi- paliter convenire, ^ in per tem formalem, ut prahici la· quuHter, capi nonpoffit.
Veel min den Heer van een vryeplaets, in wiens
febiedt eenige mifdadigere ontvlucht zijn , als dewclc- e nabuyrlijckcr wyfe verfocht zij nde om misdadigers te nemen in vcrfekcringc,ende over te fenden kan vol- ftaen metfoodanigeaöcn van devoir, als hy vermeent tot voorftant vandejuftitie en voldoeninge vao't ce- dane verfoeck te dienen, dewyle dengerequireer<fcn Heer niet befproocken of bofprongen kan worden, ten zy den felven de mifdadigers weygert te ftraffèn of om geftraft te worden over te fenden.
Niet doende dar den Heere Grave ten aenfien van eenige notable Percelen in't Graeffchap Kuylenborg gelegen een Vafalis van deProvintie van Hollandt 9 vermits uyt de Brieven, dewelcke aen haer Ho. Mog. mitfgaders aen de Heeren Staten ende Hove Provin- ciael van Hollandt fijn gefcbrcven oogenfchynlijck blijcktjdat de Heere Grave het forfait van denRapteur met haer ten uytterften verfoeyt ende alles wat van hem verfocht is om dc voorfz Rapteur en fijne Com- plicen in handen te bekomen gcdaen heeft, waer cn boven van een Vafal niet werde vereyft nae Leen- rechten , didterende dat ter faecke van vctweyghkerde Juftitie den Leenman alleen convenibel is quilufii, dam Dominifacere noluerit.
Ende daer omtrent defefaeckc ^ by den Heere Gra- ve weynigh weecken te bevoorens uyt Duy tflindt naer Culenborghafgefackt zijnde, door onkundighcyt van de Regeringe van defen Staet yets geomitteert mochte welen, 't welck de Heeren Staten van Hollant voor een kleynachtinge van haer authoriteyt gelieven te ne- men , tegensd'intentie van de hooghghmeldc Heeie Grave, dewelcke fich van alle natbedenckcn dien- aengaende met hoogc woorden prefenteert te verex- cuferen. Soo verhoopt men nochtans, dat haer Ho. Mog.alles overwogen hebbende, foo verre niet Tul- len treden als d'indignatie endseruytontftsnefcber- pe Refolutie van haer Ed. Groot Mog. is gaende, of dat boven dcexcefli ve fchade dewelcke de Ingezete- nen des G/aefichsps Culenborgh door de luquartic- ringh van vcele Compagnien geleden hebben, en als noch komen te lijden, de Poonen of Muyren der Stad Kuylenburgh ter neder gevcltfullenwerdcni tòt een droevig fchoufpel voorde poftcriteyt dewelke de Stad φ ^ 'gedc- |
-ocr page 177-
|
l66±. gedeformeert ende'c Gnéfrchnp van Kuylenborgge-
__ ruinecrc falficn om hccforfait van cen ios.gefel, de
welcke daer toe met fijne Complicen retrait genomen heeft om wacr te maken de oude Speuke Hepodi : Sape luit Pofulus fwms 'Rapterts iniqui·
't Weick sJs al te rigoreus ende in defe Provinciën een exempel buyteu exempel zijnde, men vertroutby haerHo, Mog. de Staten Generaci nietge-effeöueert niaer in tegendeel alle mogeiijcke middelen fullen aan- wenden > om de Heeren Staten van Hollandt van haer hart voornemen te verfetten,ende met de Heeren Ge- committeerden van Gelderiant te komen in conferen- tie, α m de differeiiten tegens den Heere Grave opge- nomen j by accom modatie af te doen.
€>ni öcgeïijcfiöf iit ber faïte fai iclt Sire bp frtten «n
Sententie,, gegeven op het intmntment -van Brieven vanVarélon, geimpetreertnodende de ontfcbakin- ge van een jonge Dochter. Vorders inhoudende dat den Officier, inivierfijurif- ditlie dat het deliB geperpetreert is, fjmneyjch om te hebben Adjudicatie Civile is mtfeydt. In date dcniy Jtdii vijf tien hondert vyftien.
IN der fake hangende voor den Hove van HoUant, tuiTcheii Gerrit vm Racphoril, Harman lavfz, "jacob •vnnrier Baan, la7i Cornelijk., Klacs Bowwenjz^tn Sy- mon Κίαοβ. Impetranrcn , van iekereBrieven van re- millie van date de Maendt vaniunii vijfiien hondcrt t-waeif, ter een re ; en Pieter Je Grebber en Ivjfrou Alyt ■va» Tetrndejy» Hnysvrouwe. Heer WUlem-ve» Boshuy, Jen 1 Bai/liuvj van Rhyniand, de Procureur Generael en Mr. Gerrit van Mye , B^illiurD van iVaJfeBaer^ Gedaeg- dens,fer andere ryde ; de vooriz Impetranten propo- nerende en feggende, hoe dat op den p^«/i»daghin ScptemhtTvyfiienhondertnegen devoorfz Gerrit ven HaaphorSl·, uyc groote liefde en affcóHe die hy hadde tot de Dochter van Pieter de Grebter, genaemt lujfrouv Catkariva , vergefelichapt met de voorfz vier andere impetranten, hem vervordert heeftgehadt te komen op een Wagen , des morgens vroegh van Katwyck tot ontrent het Huys van Paephorfl, daer hy wifte dat de voorfz Pieter de Grebher tazi fijn Huysvrou en Doch- ter ryden fouden met een Waghen om teKerckete gaen ,ende Hoogh-Mifìretehooren in de Kercke van Waflenaer > en hebben hen vervordert aldaerP/>/fri/i Grebber,fìjn Huysvroüween Dochter te verwachten, m et bpgefette lagen by hen hebbende tweegefpannen Bogen met gefchutte daèr op, en me: Pylen en andere Wapenen, foo verre dat fy Impetranten vernemende haerluyder komfte,hebben aen de Wagen van de voor- noemde Pieter gciprorigenjroepende flaet en fchietjen de voorfz Juffrou Catharina, die een jonge Maegt was van i/eri/V» jaren krachtèlijck engeweldelijck van die Wagen uytde/choot van haren Vader genomen, en hier tegens haren danck en wille en oock van Vader en Moeder fornelijckeii geworpen, op haerluyder Wa- gen , en niet tegenfìaende dar 7.y haer Vader en Moe- der roipende , met kracht en gewelt haer gebracht tot Sa^lfen, aldacr de vooriz SymonKlaefiìMes wel weten- de , opgewacht heeft met een Schuy tje, en heeft d'Ira - petianten met die Dochter cerftonr over 'twater gefet, en hebbende alioo de voorfz Impetranten die Dochter terftont^evoertengeleyt in deProchie van Leymity. dcM, alther fy wel te vrederi fijnde, hadde in haren ey- gen eii vryen wille, op den felven avont, in prefentie van veclè Luyden van die cure met den voorfz Gerr/t fpraeck gehouden i en hem binnen korte dagen daer naiibOCK by haren vryen wiUeenconienC getrdut, en eti Jiebben alfùo te ramen endeiighdelijck geleeft en by een gebleven, föo tbt Utrecht > Guiénburgh, en elders, in nare affairen, den tyd van vier of vyfmacn · den, binnen wekken tyt de voorfz Procureur Gene- raci ter denunciatie en klachte van den voorfzP;«w de Grebbe^ en fijn Huysvrouwc,van den voorfe Hove > op eü, tegens den voerfz Hove, op en tegens de voorfz |
Impetranten verkregen heeft gehad, eerft een MancJe- lÓlJi I ment Crimine] op poene van banne en confifcatievan — ' goederen , en na noch een ander aerde en vierde j waer of de voorfz fmpetr. geadverteertzijnde, zijn fugityf geworden, foo dat de voorfz Dochter was by haer Ou- ders gereyft om die peys van haer en haren Man te ma- ken , en vordere Proceduren te beletten : maer aldaer fijnde heeft by toedoen van haer Ouders, de voorfz Procedurengeapprobeertgehad, en heeft devoorfz Procureur Generael by diverfe diflàulten foo verre ge- procedeert gehad, als dat op den eerβe>ί Martio vyftien hondert negen na fchry ven van defen Hove, de voorfz Impetranten gebannen zijngeweeft, uyc dc Landen vanHollantjZeelanten Vrieflant,&c. tot eeuwigen dage op hare goederen verklaert verbeurt engeconfif- queert tegen onfen genadigen Heere. Ter caufe van welcke banne fy hen geabfenteert hadden uyt die voor- fchreve Landen nietteminomeenighe hare affairen hadde hem tot diverfche Honden gevonden gehad bin- nen de voorfz Landen , op hare avontuyren, en onder anderen de voorfz Gew'i yerftaen hebbende dat fyn Moeder feer kranck was, is gefeten op een Paert, heb- bende een geladen en gefpannen boogh, en alfoo ge- reden binnen ie^i/i», aldaer hy fijn luff'rou Moeder doot vant, en dat hoorende trad daer Zy begraven was en gelefen hebbende fijn devotie, is wedergereden uyc de Landen, fonder, yemant te mifdoen. Oock mede foo hadde de voorfz GimV uyf defperatie van dathy zij η lufïrou niet hebben mochte, diverfe dreygemen- ten gedaen gehad, by fchry ven, foo anderfints fonder nochtans yet vorder te misdoen, na 't welck de voorfz Dochter overdacht hebbende, datfe de voorfz Gwii haren Man , uyt haer eygen wille en vry confent ghe- trout hadde, en dattet haer Man blyvenmofte, was wederom over veel Maenden by hem gekomen, en hadden met malkanderen vriendelijck geleeft. En om peys met fijnder Huysvrou wen Ouders teverkrygen, en voor hem en fijne voorfz Complicen, remiflic en gratie van onfen G, H. te verkrijgen hadde hy de felve Ouders doen biddcn,door de paffien onfes lieven Hee- re , hem de voorfz mifdaet te willen vergeven, prefen- terende tot dien eynde alle behoorlïjcke ootmoet en beterniiTe te doen, hem mogelijck lijnde, enalfoode voorfz Ouders daer toe niet wilden verftaen, waren de voofz Impetranten klachtigh geweeft aen onfen G, H. en hadden verkregen de voorfz Brieven van Remiflïe, daer by den voorfz Ban weder-roepen en te niette ge- daen was, en hen geremitteert, vergeven en quyc ge- fchouwen, de voorfz Schaeck, kracht en gewelt meC al datter uyt fpruyt, en nae ge volgt is, mitfgaders alle boeten en breucken corporei en crimineel, en voorts gereftitueert tot hare goede fame en natne, en rot dia voorfz Landen van Hollandt, Zeelandt en Vrieflaut, fatisfadie als vooren gedaen,den voorizP/'e/er de Greb' heren fijn Huys vrouwe, of dat niet gefchiec en ware alleenlijck behoudelijck datzy 'toock teghens fyner Genaden beteren fouden. Civilijck nae gelegentheydt van de mifdaet en waerde van hwe goederen, tcrorr donnantie, taxie en arbitrage van den voorfz Hove, die de kenniOè van dien gecommitteert wert, met een claufule dat devoorfz Impetranten binnen ieyden, niet fouden mogen gaen, keeren nocb converferen tot der tijd toe dat de voorfz, Brieven van Remiflïe geinte- fineert fouden zijn, en dat zy volkomen fouden hebi ben al 't gene dat by den voorfz Hove dies aengaende geordonneert engearbitreertfoudezijn, op de veri beurte van't beneficie van haerlieder gratie. Welcke Brieven van Remiifie de voorfz Impetranten gepre- fenteert hebben gehad, defen Hove en geobtineert Mandament, daer by de voorfz Gedaeghdensgedagh- vaert zij η ge weell,tot fekeren dage j ten wekken dage de vobrfzimpetranten concludeerden ten fine dat de voorfz brieven van remiffie geinterineert fouden fijn j na haer forme en inhoude,mAkendeeyfch van koilen.
Tegen welcken ey fch de vootizPieter de Qrebber en fijn Huysvrou antwoorde enfcyde: dat wel te prefur meren was dat de voorfz Raefhorii geen liefde noch afièiüe tot haerlieder Dochter gehad en heeft, wanthy die aöytfijn dagen jnqndeUng gefprok^n h«dde,n i^sttp
.7 min» |
-ocr page 178-
|
en geweldt gedaen te hebben : maer ontkenden dat haerlieder Dochter, gebracht wefende tot Leymuyden, wel te vredcn was, in der manieren alfood'lmpetran- ten dat voorftellende zijn , immers ter contrarie ; wantzyaldaer zijnde ) heeft de voorfz met
haeralfoogaleeftj dathyhaer teraerde geworpen en met'er daet verkracht, gevioleert engefchent heeft, fo dat zy wert roepende kracht en geweicjen om dat men 't niet hooren foude, hebben die andere Im- petranten oock geroepen, gekreten en gefongen : Sey- denvoorts, dat dc voorfzKrfe/^ior/alfooftuyrlijcken met haer Dochter geleeft en ibo onderhouden heeft, binnen de eerfte vier of -pjf/maenden, dat zy noch troeft noch genuchte met hem gehad heeft,maer heeft haer foo veel met rigeur en bedwangh gebracht, dat zy met haer heeft moeten trecken tor Utrecht in de Buyr- kerck, aidaer zy heeft moeten feggen al dat hy wilde gefeyt hebben , en alfo met haer geleeft voor en na dat zy niet een doeck op haer hooft en hadde, noch een dagelijcx Kleet aen haer lijf, foo dat zy haer open fien · de, was weder gekomen na Hollani tot haer Vader en JVIoedershuys, die haer vriendelijqk ontfingen. Sey- den voorts dat de Impetr. en byfonder de voorfz Raep- horH tot diverfche ilonden, in contemptien en ver- fmaetheyt van de luftitie, en in fpyt v^n haer Gedaeg- den geweeft zijn, nae den Ban, loo tot Leyden, foo tot Waffenaer, en ontrent de lurifdiEiieruan Rhyrilant, drey- gende hare dienaers : immers heeft de voorÏïRaepior/i federt dat hy geb»nnen was, gegaen cn geilaen binnen ■Leyden en gelogeert ten huyfe van eenen Priefter, ry- dende binnen der Stede op 'c Ys j cn dat erger is heeft <dickwils by ontyde en by dage geconverfeert en gefre- quentcert gehad,over de deure vanden voorfz Gedaeg- den, ten huyfe van eenen genuemc Scherzetti, als rechts hier ben lek, hier ila ick, wat wilt ghy daer toe doen ; zeyden voorts dat zy ontkennen dat haer Dochter van den voorfz Raephoril· vertogen was om te verwinnen voor hem en d'andere gratie en peys, en om de Proce- duyren van den Procureur Generael te beletten : maer rer contrarie was van hem vertogen om die groote on- fluynaigheyten leetdat hy haerbctoonende was,en om die Proceduyren te helpen brengen ten eynde, ve/foe- kende aen hare Ouders dickwiis en menigwerven, dat 2y de fake wilden vervolgen met luftitie, nemende tot haren voordeelé,de confeflïe van den voorfz Raephorfi, bekennende dat hy boven den Ban met een gefpannen Boge binnen Leyden gekomen, maer ontkennende dat hy van daer getogen is als hy fyn devotie gedaen hadde op fyn Moeders Graf, want ter contrarie hy aldaerof daer ontrent h\esf v/titTvintig weken ofte meerjry.den* de en komende tot Leyden en heeft met de andere Irn- petranten 't geheel quirtier van Waffenaer in vreefe ge- houden, dreygendedagdijcx de Dienaers vande voorfz Gedaegden. Seydt voorts dat haerlieder Dochter wel begeerde by haér Otiders te bly ven : maer alfo fy jong was foo was zy gefeduceert entoegemaeckt, by, eenige tripper,door infortiiatie van den voorfz Raepho,rfl, dat zy achter gegaen is,en was alioo gevVorpen op een Wa- gen en by hem gebracht,feyden voorts dat zy goede re- denen en oorfaecke gehad haddealfulcken leelijck feyt ■" op 'sHeeren ftrate gedaen, niet te willen vergeven, en te meer dat d'impetranten en oock de felfde Raephorfi niet verdient en hadde aen den Gedaegden, dat men hen gratie doen foudcn, overmits de groote fpijt die fy henluyden boven 't principael feyt gedaen hebben,ko- mende en gaende dagelijcx voorby henluyden deure, fchryvende brieven daer by de voorfz Raf/'ée^hei) heeft doen verftaiui, dat hy'tfèyt -ioude vergeven ea hem in grafie aen nemen of hy foude Vader en Moe- der doot flaen, cn dreygcndehenliedcr Dienaers, gc- lijck vooren gefeyt is ; en concludeerden mitfdicn^at de voorfz Brieven van Remiflic ùs fub ea obreftyf,^&x· klaert foude fijn negeen en van oawaerdenjcn datoyer de I rapetrant Recht én luftitie gedaen fpude werden, aenroepende daer toe de ProcureurGencrael, makende j cyfch van koften. Den Procureur Generael,mede Ge- daeg4e,cn hom voegende mét (Ic vtwrfzP/f/f r dt 9rtl>i ] dat de felve verklaert fouden zijn te wefen, niet interi- nabel j maerdat de voorfz Impetranten gecondem- neert fouden zijn verbcuit te hebben haren lyvenen gerecht te worden met den fwacrde,en alle hare goede- ren verklaertgeconfifqueert totprofijte vanonfenG. Heere, en ofdie voorfz Brieven van RemilTieeenig- fintsbevonden wordeinterinabel, 'twelckneen, dat de voorfz Impetranten gecondemneerc fullen zijn die gefeyde exceflen onfenG, Heere te beteren, civilijc- ken en profijtelijcken. Endelijck dat zy fullen en ko- men voor den voorfz Hove in linne klederen, bloots hoofts, bervoets, biddende den Voorfz Hove in den name van onfen G. Heere, om vergiffenis ; en voorts fonderen op 't Autaer van Sinte Yvo in de C«pelle al- hier op 't Kof drie eeuwige Miflen, en noch geven fe- kere Glafen, waerdigtot tien ponden grooten Vlaems toe, in de groote Zale van den voorfz Hove, en pro- fijtelijck metter fomme van tweeduyfent Philipsguld. of andere tot arbitrage van den voorlz Hove.
cn ο ο R L O G Η. ν Vier^tn-'veertighfie BoecL \ 5 9
i(ì6d, min",'namen toe haren voordeel de confeiTje van Ira- ifir en fijne Huysvrouwejcòncluderendeinfgelijcx tot 1664,. ^ petranten, dacrbyzy bekennende vüorfzforlTe,kracht ySi enoiiri/>i/e vandeyoorfz BrievenvanRemiflie,en |
Tegens welcke antwoorde de voorfz Impetranten repliceerden en feyden, dat fy perfifteerden by haeren eyfchen conclufie aidaer gedaen en genomen, ont- kennende die feyten hun prejudicabel wefende. En de voorfz Gedaegde, voor haerduplyckein/gelijcx per- fiflerende by hare antwoorde en conclufie aidaer geno- men , met meer redenen en middelen by eicks van dc voorfi partyen daer toe geallegeert, waerop zygeor- donneert waren te fchryven by feyten contrarie, heeft oock de voorfz Baillum va» Waffenaer ge-excipieert te- gens den eyfch van de Impetr. feegende : dat de Heere van Waffenaer, als te leen houdende van onfen G. H. deHeerlijckheytvani^iï^ew. methooge, middeJe en iage Jurifdiöien in poflèifie is, omme die criminele aidaer delinquerende,by hem ofte fyne Beillum te doen inftitueren ofte haren deüóten te remittereniCriminele faken incivil te muteren nae fijne gelicfte, en alfoo 'c voorfz feyt by d'Impetr. geperpetreert is binnen de lu- rifdiilie van Waffenaer, foo zijn zy hem fubjedge- wordepj omme aidaer gecorrigeert te worden en te ly- den Sententie als mannen over hen wyfcn fouden. Hec welck fy al te famen verf wegen hebben, in hare remif- fie, en indien zy 't felve te kennen gegeven hadden en foude onfe G. H. hem dieniet verleent hebben, Want onfen G. H. niet en meent by die Remiffie te nemen 't Recht van fijn VaffaJIen en hare lurifdidlie, byfyn Voorfaten en hem den felven verleent. Én
concludeerde infgelijcx dat de voorfz Brieven van re- miffie tàs fith^noìreptyf, verklaert ibuden zijnjnegeen en van onwaerden en dat de Impetr, gerenvoyeert foui den fij η voor Bailtuvi en Mannen van Waffenaer, om ai- daer oVer henlieden luftitie gedaen te werden, alfoo 'ibehooren foude, en of die iriwi» va» remise eenig. fints interinabel beyoodeo worden, 'twelk neen^dat dc boeten en breucken toegewefen fouden zijn,de voorn, Heere van Waffenaet makende eyfch van koften,
Tegens welke exceptie degicfeyde Impetr. antwoor- den en feyden .· dat hen van geenen noode en was, in 'c interineren van de ghemeldeBrieven vaa remiffie» onfe G. H. te kennen te geven, van de lurifdidie van den Heere vanWaffenaer en fyne Vafallen, want onfen G. H. in poffeflie is,remi(fien te geven, alle ooderfaten van fijne G. Landen, cn fonderlinge van HoUant, Zee- Ìant en Vrieflant, niet tegenftaende dat de felve onder- zaten fijn van fijne Gen .Vafallen jen isalfulcx bydefen Hove in gelijcke fake geintcrineert, een Remiffie van Ïieter van Jlfhen verkregen van een nedcrflag by hem gepeφetreert binnen de luriidiöic van den Heere van Bredenrede, niet tegenflaende dat de Heer van Brtden- rede daer tegen excipieerde ,als hier gedaen wert,eerft voort aengaende de civile weringe dat hem 'tfel ve niec aen en gaet, en ftellen daer of, de Heere vmWaffinaer tegen den Procureur Generael, en concludeerde mits dien dat r^eAerende d'exccptie dc gemelde Brieven vanRemiuie ^einterineerc foódenzijn, mits doende de civile beceringe aen den gene die 'tHof ordonneren fai. En de Procureur Generael voor intireftvgn onfen G.H.feydci i^at tmfe G. R als fouvcrain Heere en
<0 1 ■ Pïinfs |
-ocr page 179-
|
Princc van defe Landen, hebbende Regalia alleen,
- geeft remiffien en abfoJutien van delidten en byfonder
van enorme deliéten als dit is, en is daer of in pofleflie, «n is in't fel ve dickwils »» /W/We contraiiSiono geappro- beert geweeft, feggende foo veel meer, dat indien de Heere van Wafenaer naerftigh hadde geweeft corredlie en luftitie over de Impetrantcn te doen, foude 't iel ve wel hebben mogen doen, alfoo veel tijts binnen de Ju- lifdidtie van WaiTenaer onthouden hadde. Maer col- luderende, en meenende te beletten die Juftitie, ver- vordert hem nu uytindidtie van eenige, defe onrede- lijckheydt teeyflchen en alfoo te willen ufurperen de Hoogheyt van onfen G. H. en concluderende mitfdien dat den voornoemden Bailliuw foo hy^ procedeert,ont- feyt fai zijn fijne condufie,maerfal die fake alhier bly- ven en gedecideert worden, en die amende civile ko- men tot profyte van onfen G. H,
Tegens welcke replycke dc voorfz Bailliuw duplice- iende en feyde > dat aengaende d ie fake van Pieter van yilphen was res inter alios aHa en perfifteerde voort by fijne antwoorde en conclufie aldaer ghenomen ,· ont- kennende in 't generael alle die feyten hem prej udicia- bel wefende, met meer andere middelen en redenen by elcks van de voorfz parthyen daer toe geallegeert : Waer op fy infgelijcx geordonneert waren te fchry ven by feyten contrarie. En waren de voorfz Impetranten geflaeckt van der gevangeniflè op looffeniiTe die fy ge- daen hebben, tot vermaninge van den Hove weder inne te komen op de verbeurte van hunlieder remlffie. En hebben achtervolgende den voorfz appointemente gegeven tulTchen Impetranten ter eenre zyde Pieter de ier 1 en fyne Ruysvrouwe j en de Procureur Generael Ge- daeghden ter andere, de felve parthyen gedient van Schrifturen geaccordeerten gedient van refponfiven, cn is aen bey de zyden in der faecke enquefte gedaen , gerenuncieert van produdlie, gedient van reprochien en falvatien en geconcludecrt in rechte, en verfocht ben recht daer op gedaen te werden. En ftaende den gameiden Appoindlemente, gegeven tuffchen de Im- petranten en de Procureur Generael ter eenre ; en de Bailliuw van WaiTenaer Gedaeghde ter andere zyde: hebben de Impetranten gedient van Schrifturen. En alfoo den Procureur Generael van de BatUiuw van Wajfe- itaer nae veel dilaycn by hem daer toe gehadt, ver- klaerde dat zy;iiet meer enwiftente doen ; Soo was hy verfteecken van Schrifturen, van de Impetranten gehouden voor geaccordeert en bekent, en de voorfz Bailliuw verfteken van refponfiven en verklaert, dat de Impetranten hare ftucken overlegghen fouden, om recht daer op gedaen te werden alfoo 't behooren fou- de,'twelck alfoo gedaen it geweeft, en heeft deghe- noemde Procureur Generael oock fyn Debath met de conclufie ondcrgeleydt. Na alle 't welck de voorfz Gerr'tt van Rae^nrfi principael Impetrant, hem niet genoegh betrouwende op de gefey de Brieven van Re- miffie, heeft anderwerven met breder fpecificatie van onfen G.H. ter groote bede van de Hertoge wanVea· dome, Ambajfadeur van Vranckryck. alhier in den Hage wefende, verkregen gehad vorder RemiflJe en Par- don in date der Maent van Junio leftleden, die hy den voorfz Hove geprefenteert heeft, om alfoo met min- der difficulteytte geraecken tot interinement van de voorfzcerfte Brieven van Remiilie.
't Voorfz Hof met rype deliberatie van Rade door- gefien en overwogen hebbende alle 't gecne dat tot de- ler materie dienende was, in den name en van wegen óesPrineevanSpanpet/i Ertzhertoge van Oeflenrijck > Grave van HaUant, Zeelant en Vrieflant, éfC- rejefteert de exceptie by den voorfz BaiBiuii>vaitWa£enaer, foo hy procedeert gepioponeert cn condemneert den fel- ven Bailliuw van WajUënaerAn de koften by den voorii Impetranten in defe inftantie ghedaen, ter taxatie en moderatie van den gemelden Hove, en doende voorts ten principalen en gehad regard, fonderlinge op de ge- noemde Brieven van Pardon, en belofte van onfe G. ' H. by den voorfz Raephorfi geimpetreert, initfgàders op de antwoorde by den Bailltuw van'Rhyniandt dm Deurvaerder in 't doen van't exploit gegeven» -heeft dc ■ voprfi Brieven vaoReroiffiegeintcrpouecit cb gein» ■ |
terineert, mits defen nae hare forme en inhoude, be- houdens dat de voorfz Gerrit van Raiphorfi, Jacob van der Batn, Klaes Bowwenfr. en sy>»on Klaefa gehouden worden, toekomende Maendagh eerft komende, voor de Noen voor den voorfz Hove elcks van hen in linne klederen, bloots hoofts, met een barnendekaerfe van een pont Was in haer hant, en te bidden den voorfz Hove in den name van onfen G. H. om ver^ffenifTe , en dat gedaen zijnde voort te brengen in de Capelle al- hier op't Hof , voordat HeyligwaerdigeSacrament; en fullen infgelijcx gehouden wefen, hen te vinden op Sondagh daer nae volgende binnen der Stede Leyden j te gaen ten tien uyren voor de Noen in Sinte Pieters Kerck, in linne klederen, bloots hoofts met een bran- dende kaerfe als boven, in haei handen, en te biddeii dùvooiCz Pieter de Greééer en fijne Huysvrouwe in- dien't hem gelieft daer byte wefen of anders in hare Name den Commandeur van de felve Kercke, in pre- fentie van alle die daer by fullen wefen, om vergiffe- nilTe, en dar gedaen te brengen die voorfz kcerfe voor den Heyligen waerdigen Sacramentaldaer,enfal voort den voorfz gehouden werden te betalen aen
handen van de Kerckmeefters VAnWajfenaer, binnen een maent, die forame van kondert Philips guldens,die binnen een half jaer daer na by henge-cmployeert ful- len worden tot een Glas, met het Wapen van onfen G. H. binnen de Kerckc van Wafenaer,Μ^λχ 't voorfz feyt gefchiet is, daer inne gefchreven fai ftaen defe na- volgende woorden: Oit Glas ts alhier doen matchen uyt coTidtmnatie van den Hove va» HoUandt, hy Gerrit va» Raepherft, in beteringe van de Vrouwe-fihaeck hy hem ge- daen', en foo wanneer 't Glas minder kofte dande voorfz fomme, fai by de Kerckmeefters aldaer binnen een Maent daernage-employeert werden tot renten omme't voorfz glas ten eeuwigen dage daer mede te onderhouden ; cn fai noch gehouden wefen te betalen onfen G.H. voor civile beteringe binnen een Maent eerft komende, te weten de νοοήζGerrit vanRae^' horH, de fomme van hondert Philips gulden, èn van de voorizdrie andere Impetranten deiomm^vmvyftigb Philips gulden, en dat in handen van den Rentmeefter van deexploiften ,die daer of gehouden wert Reecke- ninge, bewijs en reliqua te doen. Van alle 't welcke te voldoen in die manieren voorfz dc voorn: Impetran- ten gehouden fullen wefenjgoede verfekertheyt te ftel- len aleer fy uytden Bage fcheyden fullen; en impo- neert 'tfelve Hfl/mits defen den voorn: Pieter de Greb- herenfijn HuysvrouTpe, den BaiUiuw van Wafenaer, den BailliuTP van R^nlandt, den Procureur Generael, en alle andere J uilidcren, Officieren, Dienaren en Onderfa- tenonsG.H. een ef«ip/£Ìi en fwygen, hen-
luyden, cn elcks van ben, beveelcnde dat fy dc voorn; wVr Impetranten, hier tegen woord igh, ajlenden in- houde van dien doen en laten ruftelijck en vredejijck genieten engehruycken, fonder hen ecnigh beletfel, hin- der ofte moeyenifle daer inne tedoen ter contraile,en condemneert den felven Gerrit van Raephorfl in do koften, by den voorn: Pieter de Grehher en fijne Huys- vrouwe in defe inftantie gedaen, ter taxatie en mode- ratie van den voorn : Hove, compenferende de koften by henluyden tegen de andere Impetranten gedaen, om redenen den voorfz Hove daer toe porrende. En . MooHarmanlanfrenlanComelifi. by haren Procu- reur ontboden fijnde » om te komen en Sententie te hooren, niet gecompareert fijn, en den Hove, van haeroverlyden niet deughdelij eken gcbleecken is, fuL- Jen de voorfz Gedacghden , indien't hen belieft, de felve mogen anderwerf doen roepen, om te compare- ren in Perfoon en Sententie te hooren op de verbeurte van haer Remiffic, of indien fy inlevende lijve niet fijn jde Weduwe en Erfgenamen van de voorn: Har- man en Jan omme tegens de felye te procederen a|s na Rechten behooren fai. ASum den vijftienden lulg vijftien hondert vijftien.
^ntoatnianiew Vonnofeïe örtsfl^ öetacltïe tejicnuiit^ftöoïafnöc: ι
Δ Ltoo RvelofGoldefiede, oud omtrent de tmntighji-^ rCH, EcbogrtightotQ/A»^)iri[i& /,jegenwoòrdigh ·· ' gevao;; |
-ocr page 180-
cn ο ο κ L ο G Η. ν Vier-en-veenighfie BoecL 161
|
.g, gevangen van den Hove van Hollandt, voor den fel- * ven Hove buyten pijne en banden van yzeren bekent heeft j dat hy hem op den fevenitn der voorlede maenc Macrt, door beftellingh vaneen Maeckelaer tot Am- fterdam aen den Rapieur hebbende verhuyrt, endeop Dingidagh 'e morgens daeraen van A mfterdam alhier in den Hage zijnde gekomen > op ordre van den voor- noemden Rapceur is gaen logeren In de Herberge Be- zuyden het Bofch alhier j daer de Groene ■wandelingh uyt hanght > dat Vrydacghs daeraen aldaer mede is ge- komen de voorn: Rapteur met noch twee andere per- Ibonen, daer van de eene genaemt wierde Vollenhove > ende de andere Spinel·, dat hy gevangen alleen gebruykt isgeweeft om op de paerden te paflen, zijnde des avonts aldaer mede gekomen eenen genaemt Ïeyt.
Dat des naemiddaghs 's avondts den Rapteur hem gevangen by hem roepende, jegens hem gevangen ge- feght beeft ; Wy fullenyemant uyt den Hage gaen halen, ghy moet ons getnu-welyck iy iieea i 'twelck hy gevan- gen aen genomen heeft te doen ; dat foo als hy n»e den Hage foudegaen, den Rapteur aen hem gevangen een Piftool heeft gegheven, feggende dat hy daer mede moeftc afweren j die hem Rapteur 't fel ve wilden be- letten jende daer op foudefchieten, als hy hemfulcx foude commanderen ; ende dat hy de Deure van het Huys ) daer zy de Perfoon fouden uythalen, foo als de felve daer buyten/oude zijn j foude moeten toe-trec- ken ende toe houden.
Dat de Knecht van den Rapteur genaemt Veyt haer door het Voorhout heefi: gebracht omtrent de Huy fin- ge , daer uyt N: N: is gerapieert, dat den Rapteur hem gevangen aldaer gekomen zijnde ontrent de huy- fmge, daer de luffrouw is uyt gchaelt, hem belaften - de aldaer te bly ven j en af te weren die hem Rapteur daer inne wilde beletten) en dat hy gevangen de luf- frou uyt den huyfegeftootcn ofte getrocken lijnde, de deure van hetfelve huys, volgens de voorverhaelde laft,toegetrocken ende eenigen tijd doch nietlanghe toegehouden heeft; latende defelve los foo als den Rapteur met de luffiou omtrent de Wagen was, als wanneer hy gevangen met den voornoemden Rapteur ende andere Complicen te gelijck naedeRij-paerden zij η geloopen, fonder dat hy het Piftool oyt van onder fijnRockje, daer hy hethadde, van daen heeft ghe- trocken.
Dat hy gevangen de luffÏOu foo als zy tegeni haer danck op de Wagen wierde gedragen, tot verfcheyde malen heeft hooren roepen enfchreuwen, fonder ey- gentlijck te weten, wat zy geroepen heeft ; dat foo dra als de luffrou op de Wagen was, de Voerman meteen feergrootefnelbeyt is voort-gereden , fittende i^/Zra- hove binnen in de Wagen by de lufFrou, en eenen an- deren Goafereen Wael, die dtn Rapteur op dien fel- ven dagh in fijn dienft hadde genomen, voor in de Wa- gen by de Voerman, ende dat den Rapteur, Spittel. Feyt, ende hy gevangen terftont nae de Ry-paerden, ftaende daer dicht by een klcyn ftraetje, zijnde geloo- pen, daer op zijn getreen, dat den Rapteur en 5/wW/ fomtytsvoorenfomtijtsterzyden de Wagen hebben gereden, ende hy gevangen en Feyt achter de Wagen, hebbende hy gevangen boven het Piftool noch een Carabyn aen deSadel van fijn Paertgehadt.
Datdejuffrouondertuflchen feer riep enfchreeu- de,dat den Rapteur in plaets van Vollenhove op de Wa- ;en Zijndegaen fitten, hy de felve als doen niet meer leeft hooren fchreeuwen, maer wel dat de felve ge- zuchten gejammert heeft.
Dat zy aen de Herberge aen den hoogen Rhyndijck by Alphen, daer het Wapen van Utrecht uythangt, zijndegekomen ,de Juffrou van de Wagen,en met de Waerdinne in Huys is gegaen ; dat zy aldaer eert wey- nighzijndegeweeft, enden Rapteur, foo als hjr by haer wilde gaen, de deure toe vindende, gelaft heeft, dat men die foude openen, ofdathy daer door foude Ichieten.
Als wanneer de Jui&ou weder uyt die Huyfinghe is gekomen, en al fuchtende op een Rol-wagentje men- de aldaer op den hoogen Dijck ofte Sant-padt, heb- bende twee Paerden, d'cenvoord'anderegefpanncn, |
is geklommen, fittende achter haer op het voorfz Rol- j ββ^
wagentje de voornoemde Vollenhove, ende dat het fel- ___
ve Wagentje terftont voort rijdende,dan hy gevangen, dan de voornoemde Wael daer achter aen fijngeloo- pen, om het felve op te houden dat het niet om en quam te vallen, tot zy eyndelijck op de Vaert by Uy- trecht zijn gekomen, alwaer Zy met het vragen tje ende depaerden fijn gegaen in de Pont, ende aen deover- zydegekomen zijnde metdejuffrou, de voornoemde Rapteur, Vollenhove en Feytziin overgetreden in een kleyn Schuytje, waer mede zy gezeylc zijn nee Kuy- lenborgh ; en nae dai zy ondertuflchen daer inne een weynigh hadden gegeten, mtt het felve aengeleydc hebben, ende opgetreden zijn aen het Veer-huys by Kuylenburg, zijnde Spinelende de Wael met de paer- den te Lande derwaerts mede gekomen , dat hy om- trent eenuyre aldaer zijnde, Spinel onderentuflchen in de Stadt is geweeft, ende dat aldoen dc Juffer, de voornoemde Rapteur ende Vollenhove, met haer drien met een Koetswagen in de Stadt fijn gereden, ende dat Sp'melen Feyt daer op terftont te voet zijn gevolght, werdendehy Gevangen en de ifiri/ totbewaringe van de Paerden gelatcnin het Veerhuys, tot dat zy aldaer geapprehendeert, ende op deVooφcorte vandefen Hove gebracht ; Alle 'twelcke Zijnde faecken van feer quaden en gevaerlijcken gevolge, die in een Land van luftitie niet en konnen vyerden geleden , maer ande- ren ten exempel ten hooghften ftraef baer zijn j
ZooiPti dat'tvoorfz Hof met rijpe deliberatie van Raden doorgefien en overwogen hebbende alle 't ge- ne ter materie dienende is: docndeRcchc inden na- me ende van wegen de hooge Ovcrigheyt en GracfFe- lijckheydt van Hollandt, Zeelandten VricYlandt,den voorfz Gevangen gecondemneert heeft , ende con- demneert hem mits defen, gebracht te werden daer men gewoon is Criminele Senten tie te doen, ende al- daer met de koorde geftraft te werden, datter de doot nae volght ; ende verklaerdt alle fijoe Goederen ten jrofijte van de hooge Overigheyt ende Graeffblijck- leyt van Hollant geconfifqueert. Aftum by de Hee- renendeMeefters, Prefident, Frederick
van Dorp. Heere van Maesdam; Aelbrecht Nierop ^ Adriaen Pììotj Heere van Bennebroeck ; Willem Goes, PieterOciers, CornelisFannius, ende lohan van den Hofiaert. Raedtsluyden voor den Hove van Hollant, ende gepronuncieert den dertienden Mey fefiien hondert vier en jefligh.
'p irniijl
Sloot
inbt
^Rititif-
iaii&lrfie
SJte.
€5111 iöcbatcïiotum tot öe .ïBib&fïantfcSce; be ©ij^-^CbmirafïMcppelfcfticefüan Ken vierden ^n- guflihctboisnibeilouinael. JIKgnmcfiiingf) i^niet te bccftalrn aliejS toat alöacc aepaffccct / raaer alleen te fiellcn ejcmipci^ fcuijfe / in toat maniere men alDaec pjoccbeecbe traenAlgiers; c«i#btaDttot©paiitöft>= benbe be marttiflfie aenocenfenbe jöonacejien bon
Vranckrijck, Spangien, Italien, Portugael, ja Enge- landt cnbebéfenStaet: 5ii/feBl)icfi/ jjjnbe niattcew ^tab : ijebbedbe jjeen |)ulp ban ben <i5?ooten iCuccfi/ jianocljteïanbetoarrt^ be^ïrabier^ ( in'tgemeenbp b'onfe genaemt LaribuiTen,een ongebonbentaolclt) tot bpant ötbbenbe ; imec tegen Ban toetben afaenomen/ bjat fc§abe ïtonbe boen / en toat macftt fionbe fjebben en geb?UpcBen Bet fitjcft ban Engelant,SchotIant ende Yerlandt, al^ gft toilbf Sacil op bie taJijfe.
DenyJ/JiwIulii metgoet weder de wintN.N. W. aengaende, fagen regen de middaghcen Schip N. W, verre van ons,daer wy aenftontsjacht op maeckten,en by komende, was een groot Engelfch Schip van Lon- den uytgevaren, komende van Alicanten, de wil nae Medina hebbende: feyde, goede tijdingh, endealles goets uyt Engelandt hadden ; cnick, dat wy van Al- giers quamen > cn met haer den Oorlog aenge vangen > na dat wy onfen Conful van daer aen boord hadden go- kregen· Van herafcheydende, hebben Krijgs-raedt gehouden, en goet gevonden, alfoo drie Schepen vaa mijnEfquadrc ten cynde haervidluaille vanbroodt, olie, water, ende andere nootwendigheden niet wel waren voorfien, na Majorca te licentieren, om eenige behoeften te bekomen, ende dan haer op 't fpoedigfte © 5 weder |
-ocr page 181-
|
lóó^t. wederom by de Vlagge foude begeven. Den veertien' __den dito is den Vys-Admirael deRuyter, Comman- deur de Wilt i en Capitcyn Hendrick Adriaenfi,, om- trent de Caep St. Martin by ons gekomen, feggende, geen Ρί-Λ^ίβ hadden konnen krygen, cn derhalven van Alicanten was vertrocken , ende verftaende dat die van Valentia my met mijne byliebbendeScliepen , foo favorabel hadden ontfangen, oock vriendelijck getradteert ende bejegent, is hy des avonts derwaerts geieyk. Den negentienden dito 'savonts is de Vys-Ad- mititïdeRuyter met fijn Efquadre omtrent de Caep St. Martyn by ons gekomen, ende fonder de Opper- hoofden te vergaderen of vorder refolutie te nemen voortgezeylt, en wy hem volgende, zijn denei»ew /B)/«ii£/?i»ditoindeBaey van Alicanten gearriveert, alwaer de Opperhoofden ende Krijgsraed te famen ge- roepen, heefeden Vys-Admirael gefeyd hoe dat hy een Brief van de refpeftive Collegien ter Admiraliteyc van Amfterdam in dato den fes entwintighSìenl\i\\ìhzdàQ ontfangen, menticmacckende van de toeftant van de EngelfcheNatie, met waerfchouwinge wel te fullen vigileren en haer niette veel betrouwen, ende fpeciael op de defleinen van den Engelfchen Vijs-Admirael Lawfoa wel te fullen letten, met fijn Eiquadre tot Ca- dix leggende om fchoon te maecken j 't welck by de Opperhoofden aengemerckt is, volgens de ordre en 't aenfchryvens van 't gemelde Collegie,by den Krijgs- «edt goet gevonden met ons Gros geconjungeertnae Mallaga tezeylen , ende de Koopvaerders zeyl-rede leggende onder de befchermingh te nemen, ende al- daernaeder ordre van haer Ho. Mog. te mogen vin- den, omonsnaeconilitutie des tijtstotnaerichtinge te konnen dienen ; 'savonts zijn wy volgens den in- houdt van defe refolutie, de gereed zijnde Koopvaer- ders onder oniebefcherminge nemende, 'tzeyl ghe- gaen ; den fwee en tviintighflen dito hebben de Capi- teynen van 's Landts Vloote van mijn Efquadre ons verfpreyt tot meerder beveyling van de Middelantfche Zee tegens de Barbarifche Rovers. Den -vier en twin- twintighjien dito fagen v/y vier Schepen, opwelcke jachtgemaeckt hebbende, zijn Zynaer ons toegeko- men ; het eeriie een Engelfch Schip, bettipeedeeen Haraborger, ende de andere twee van Hoorn, weicke ens veel Brieven medebrachte, foo uyt Hollandt als van Cadix gefonden, waer in wy befpeurden diverfche confideratie wegens den toeftandt van de Engelfche, verftaende de groote en boven-ordinaris Equipage van onfenStaet, waer van wy met groot verlangen , nae- der feeckerheydt by u Ho. Mog. fullen. in 't gemoet iien. Den vyfe» tiuintighiienen fes en tmntighfien fijn wy door contrarie wint, ende oock door 't flecht zey- Jen der Koopvaerdy-fchepen weynigh geavanceert; den feven en t-mintighften kreghen wy een Ooflelijcke wint, maer veranderlijck 'smiddagsftil, ende 'savonts de wint contrarie als vooren. Maendagh den achten wintcontrary als vooren met weynigh avance, fagen de Vijs-Admirael de Ruyter met fijn Ef- quadre voor ons uyt W. N. W. naedemael onderwy- len een vreemt Schip in 't geficht gekregen najagende, zijn wy van malkanderen geraeckt, cn hebben ons door de geduerende contrarie wint Dijnfdagh, Woenf dagh caàe Donderdagh, tuffchen de Barbarifche ende ChriftenKuftenkruyflende onthouden. Vrydag den eerfien Auguftizijn nae middernacht by Caep de Mol by den Vijs-Admirael de Ruyter ten Ancker gekomen. Maendagh den vierden onfe Schepen van water wel voorficn, zijn met ons Gros voor de Stadt gezeylt, op hoope aldaer eenige Brieven te ontfangen, welck niet gefchiedende,heeft de Ruyter de volle Krijgf-raet doen vcrgaderen,by welcke als vooren refolutie op Saterdag den tweeden defer genomen, is goet gevonden met ons Gros nae Cadix tezeylen, alle gereede Koopvaerdy- fchepen tot foo verre te conduiferen.. ' ,
jfetijfeiir OElefftntftcpt ban öc tcoentoiojbiae 5>cöffpsS- macDt laatöt bau ùe ^Hömicaliteptcn bfcfoifit sijnöc / bu
AMet'" öunflefïeit Öcn feften Husulïi :
©atöpie cefpEctibeConegieiitef^bmttaHtetitbc ^φφεη cgfo^trcttiùe onbec &eboii;noemt)e3^[oote/ |
ί
albeccptsi opört «cfïQfojbonncfrïieiïcnDibou^optie lög Brevertiene, CIIÖC barC tiae beo? Goerée acfonilcn/ möcöieDaei; &ρ«οφ bErtoacfitïuirtDni/ allctaacm QebictiiaillefctoEbjeefi boo| ben tijD ban drieB3aEn= ben / enbebatbaccinBecnisÖ Örtnunlie bffcctfouöe tüOiöen scbonbtn.
5&an foDÖaccï^o.M^Dfl. foubm fldffben Qocbtte binben bat be boojf? ^clirpfn boo? lanflcc tijDt foiibcn tnortfti tofcben gfbtctuaiilcfci / foo nioelien bccbacljt Sijnopbefiantemibbeien bacc upt be boo?f5 Cfbirtua= ïtecinge enbe ftet langer in bienfl ijonben ban bc boojfj ©loote foube itonnen luojbe» Jjecballcn / cube bac baec toe ni tijbt^ mocljte toerben tipt - gefcöjrbtn cene ttoeeöeeictcaojbinaci^Petttie ober be tcfpfctibe JDjo^ binden gepiopojtioneect nae ben tpbt bat be boojfs ©loote / iangec ai^ be boo?f5 drie .faàaenben in birn|i foube tt)o;bengeI)ouben enbe geconttnueett ; bpout= fientenifle ban 'ttoelcfte beboo?f5 ^cijepcn pbecten epnbe fijne 33ict«aiïle ?!jnbe / fouben ftoinen in tc bal= len/ aï^ bp be Collegien tee Wbmiralitept tot bet felbcc continuatie geen niibbelen in boojcaebt sijnbe.
Ulengaenbe be SUbbpsS - g[acï)ten ofte «Dalioot^/ bie ban becefpertibe Collegien tecSïbmimlitept berfocDt toacen/ omalbaernietaf enbeaen te jtplen begeoj= bonneecben ftonbtfcgappen te brengen / {jQbbeu be Collegien tre ^llbmicaïitept tot Rotterdam, Amfter- dam enbe inZeelandt p3ec tküce/ enbe {jctCoïIfgie tee ?ibmicaiitept in 't Noorder - Quartier een ban befobanige Hlböpj) Siacljten ofte Φβΐιοοί^ in adlueei employbpbeboo?f3©Ioote/ luerbenbe niet gctiDijf= feit of een gelijch (©aïioot berfojgljt bpbe3lbmiia= iitept in Vrieilandt, foube eft(ibacöï)^ bp be ©ïootc jijn/ foofjetalbecipbtsS baec bp niet cn foube mogen 5ijn geltonien.
.iàopenbe ijet becicBt bp öaec .ïlSog, gebeficeert töat ^ciiepcn beljooeenbe tot beg 31 anbt^ ©loote ban be Colïegien tee libuiicalitept tot Rotterdam, jn Zee- landt enbein'tNoorder-quartier, enÖe in Vrieilandt, bobenenbebefialbcnbethien^cijepcu banöet Colfes gietecSllbmiralttept tot Amfterdam op öet nu geo?» bonneecbe öenbebou^ boo? Goerée jijnbc / öabbe Ijet College tee Sïbmicaïitept tot Rotterdam tegentooojbig albaecdrie^eïjfpen/ al^ bat ban be3i>p^Hlbniicacl Cortenaer, enbe bie baU be Capïtcpnen Marinus de Clercq enbe Jacob Oudart, leggeube l^ft ^cljip de Eendracht, geboect too?benbe bp bc i^ecu van Waflè- naer üoo? ^ce gececbt onuipt te loopcn ; ftctCoilegic tee ?{bmicatitcptin Zedandtljabbebp beboojnoenibc ©ïoote twee ^cïjepcn / aljS bie banbeCapitepnen Banckert enbc ComelisEvertfz de Jonge, tucrbcUbe ade beboiren aengetornt om bc anbere ijaec drie ^ejjei pen/ aï^biebanbe©jj^-^bmicaeï lanEvertfz, ben CommanbeucCornelisEverifz, enbe benCapitepn Geleyn Piqué OOCfi bp be BlOOtC te fcnbeu ; Ö^t ^Ol· legie tee ?libmicalitcpt in 't Noorder- quartier ïjabbe tea genta)oo?bigf) op 't ïïenbebou^ drie fcljepen / IjebbcnDc ftct vierde aibctepbt^ mcbe upt getoecH / bocö booj Batttoeec ontrampeneectjtjnbc/ geneeclïïteect gpe? bieefi toebec binnen te loopcn j toaec op aenfïont^ bp Ijet boo?noembc Coiiegie o?b?t toa^ gegöeben tot flet : equiperen ban een anber fcï)lp ban gtootec cljaitec/iot ceniplaeement ban 't boojgenoembe feöip/ 'ttocïeft I bectcouttoiectalbecepöt]^ in bofte cquipagie te jijn/ uptgefonbert bat bacc acn toaccn befieiercnbe cento ί fìueUen/ fcïjietcnbeachtienpontijjcc/ betoelcRebifis nmeenbagì) α ttoce foube beetoaect^ gcfonbentDcci ben j toelclte bchomen jijnbe/ foo gabbe ben Capitcpn D?b?eomficö met bitfc^ip mcbe met ben eerfien ba ijuamen tuint op'tïSenbcbouiS te bc^cbeu} Ijrt Col' fejjie tcc^bmiraliteptin Vrieflandt Ijabbetegentoooj* bigfttweefcijqjcnin bejettingh albetept^gcmonficre enbe jipi-cebe/ om met beeerfic goebctoinbt ZteU nemen/ gcnaemtSevenwolden enbe be Princes Al- bertina, bacc Capitrpnen op toacen Stellingwerf ent» Brunfvelt, jijnbc ccn derde fei)ip genacmt Weftergp onbecljanben/ bacrtoe anebebopreniuiecbenaengr* tocntummebeinSee op hetöenbebou^gcfonbenii toojbfnj 50nbebefcdrief[®cpen gi-cguipeert «pt Oe confenteii enbe jpenningen ban be fijobincie ben
Vrief. |
-ocr page 182-
en OORLOG. 'tVier-en-veerüghfieBoeck.
|
Vrieflant ; ï^cbbenbc be ijeeren Staten üan ^tabt cn aanbal göflicft Qefjabt te rcfoiuecen bp ïjarcfonfent batJiacepfHiiingen niet ani be itbmicalitcptin Vries- landc, maer ten Cainptoiceüan bm Ontfanger Gene- raci Doublet tbuDc ìDfcben Bcfiirncctt / aI?Ijafc§o.
.ïliog. onifianbeljjchiDa^bfficntacinacclu/ 'ttodcft ban ootfi oo^facch tua^ Dat bc twee anbecc^cljfpcn üan Ijacc contingentbuiitcncqnipafllEblcüfnleggen/ boel) bp Ijet «CoHcgie ftonben befojcljt tuojben,
©an tc öoubcn een mecclielucft getal 2ec-jjolbatcn ofte Mariniers, üoo? befcn ineec göcfeooeUen / al= tan^ baec ban een cirp^effe befoignc söcniaecht/ aL!$boIgi)t:
IS gehoort 't rapport van tle Heere haer Ho.Mo.Ge- deputeerden, in gevolge cn tot voldoeninge van der fclver Refolutie Comtniflbriael, in dato den 4.defer lopende Maent met eenige Heeren Gecommitteerden uyt den Raedt van State, mitfgaders met de Hetren alhier aenwefende Gecommitteerden uyt de Colle- gien ter Admiraliteyt in conferentie geweeft zijnde, op de voorflagen hier bevoeren by den Raedt van Sta- ten gedaen , om den Staet by alle gelegentheyt van een confideiabelaental Boots-volck van fuffifante quantiteyt, van Canon en goede kloccke Schepen van Oorlogh te verfien, mitfgaders over de voet, forme, maniereen vordere particularitcyten , waer op en waer nae de voorfz drie poinSien tenmeeften dienfteen voordeele van den Staet effodive gepradtifeert, ende in train ge- bracht foude konnen worden.
Ende wat aen gaet het eerfle point, namentlijck het coHtinueel onderhouden van een confiderabel aental van Boots-volck 1 dat dienthalvennaeghefienzyndedere- troadta, voor defen op diegelegentheydtghevallen, ende namentlijck het advys van den gemelden Rade van State in dato den derden May fifihien hondert ne^en DeMiffivevan den Rade ter Admiraliteyt tot .Ï^MfierdaM van den dertighSten Odtober daer aen volgende gefchreven, behelfende verfcheyden conli- deratien en difficulteytcn daer over gemoveert, ende by de Gedeputeerden uytderefpedtive Admiralitey- ten refiderende in HoUandt, op den acht en twintigh- fien November des felvigen Jaers geoordeelt te zijn re- levant , mitfgaders feecker advys van haer Ho. Mog. Gecommitteerden ende van den Raet van Staten, ge- rapporteert den negenthienden Marty feiihien hondert feSiigh, en op den twee en twintighfieti daer aen volgen- de door hare Ho. Mog. gecommuniceert aen de re- ipeftive Collegien van de Admiraliteyt, enderype- lijck in befoigneghepondereert zijnde de difcrepante confideratien ter eenre en ter andere zijde geallegeert, eenpaerlijck voor het fortabelfte ende expedicnlte geoordeelt, dat de faecke daer heenen foude komen en behooren gcdirigeert te worden, ten eynde daer toe geafFeiSeert wierden drie duyfint man uyt de Com- pagnien voet-knechten albereyts indienftzijnde,en dat de felve noch aen genomen wierden drie duyfent cn negen hondert, ghefamentlijck en met den anderente rengeren onder de feSiigh Compagnien van vyftig kop- pen tegenwoordiggeformeert zijnde, in dier voegen , dat yder Compagnie foude gecompofpert zij η uyt hon- dert en vijftig koppen, met de Officieren en 't geheeie gros te hüoopea op fes duyfint negen hondert minnen ·, Dat het ghetal van Compagnie daer toe gerequireerc, foude konnen werden gedifpicicert uyt de Militie by den Staet van Oorloge gerepartieert op de Provincie van HoUandt 1 Zeelaudt ende Vrieflandt refpeöive,
Ende dat de andere ii/e»· Provinciën daer teghen na proportie met eenige Landt-Militie op hare r^arti- tien foude dienen te werden verhooght j Dat de Com- pagnien in voeghen voorfz te formeren, fouden ba- ftaen alleen uyt Mufquettiers, ende ghelogeert inde Guarnifoenen van HoUandt iZeelaHdt, eiide Vrieflant, mitfgaders in eenige Steden en Plaetfen onder 't ref·· fort van de Generalitey t naeft op de Zee gelegen, als Berghen op den Zoom, Wittemfladty Sluys, LiUecnài Liefkens-hoeck j Dat de voorfz fis duyfent en negen hon- dert mannen fouden behooren vcrobligeert te wefen dienft te domi ter Zee ende te Lande, in dc Guarni- foenen ente Velde, ende ter Zee foo in qualiteyt van kS^a. Matrofin als Soldaten indiftinöelijck. __^ |
Dat omme te bekomen Lieden tot den Scheeps- dienft bequaem, de Capiteynen daer toefouden mo- gen dienen te werden gehouden , dat ly lieden egee- ne foude mogen aen nemen dc welcke niet en waren ghekomcn tot den ouderdom van twintigh Jaeren, ende geene die excedecrden den ouderdom van Tjf/^ i/gì» Jaren.
Dat fy Capiteynen boven dien niemant dan beva- ren mannen ten minften om fulcx te lecren, bequaem> iouden vermogen aen te nemen, ende in alle manie- ren verplicht houden om Scheeps-werck te doen.
Dat rot dien eynde de Capiteynen niemant en fou- den vermogen in dienft te nemen, dan de welcke al vooren haer fouden hebben gefifteert voor een van de refpedtive Collegien van de Admiraliteyt, ende vandc felve geobtineert een BiUet van adtniifie ofcequalifica- tie van in dienft van de Staetaen genomen te konnen worden , blijvende ter difpoficic ende keure van de Capiteynen, uyt den geenen de welcke in dier voe- gen gequalificeert ende gehabiliteert fonde zijn, aen te nemen, die fy fouden oordeelen voor anderen ge- prefereert te moghen worden. Dat het meer-gefeyde voick gebracht zijnde op des Lands Schepen van Oor- logh , ten lafte van 't Collegie van de Admiraliteyt, onder welcke diftriöen het employ foude vallen, ge- nieten fouden de dagelijckfekoft, ende het Maendt- geldc totGuldens ter loopcndc Maent; In wek- ken gevalle by den Raet van Staten ior^tioMàe moe- ien gedragen worden, dat de Provincie op den Staet van Oorlogh in 't dragen van de laftcn fullen worden gelijck geftclt ende ge-egalifeert, ten ware de Provin- cie konden gedifponeert worden om 't voorfz aental van voick gheduyrighlijck tot haren lafte te houden » ende de refpedive Collegien ter Admiraliteyt alleen hafupplemmt tot oxàimtis Scheeps-gagie, geduyren- de het cm ploy te water, te laten betalen.
Ende ten eynde de rcfpedive Collegien ter Admi- raliteyt tot allen tijden haer fouden konnen dienen , fulcks vereyfcht wordende van de meer-gefeyde Sol- daten , dat de felve fouden behooren te worden geau- thorifeert, om na voorgaendegegcvenekenniflèaen de Heeren Staten van de Provincie refpedtive, ofte de Heeren der felver Gecommitteerde Raden ende Ge- deputeerde Staten, in weickers diftiidt de Compagnien fouden mogen bevonden worden Guarnifoen te hou- den, mitfgaders metkenniflè vandc Heeren Burger- meefteren ende Regeerders van de Steden daer inne de felve logeerden , foodanigen aental van Soldaten te lichten, om op des Landts Oorlogh-fchepenge-em- ployeert te worden, als de gemelde Collegien ter Ad- miraliteyt fouden mcynengerequirccrt te zijn; Ende wat aengaet de Compagnien logerende in de Guarni- foenen van de Generaliteyt, dat ten reguardc van dien, der felver ordre, pundtuelijck foude móeten werden ghevolght efa gheobferveert, ten ware een ander ende fortabelder ordre, dienthal ven foude konnen werden uyt gevondert ende geintroduceert.
Dat boven dien den voorflagh by het boven-gemel- te advys van den Raet van Staten in dato den ΛγΛ» May fifihien hondert negen en vijftigh, raeckende de Gilden in de Steden, &c. in pradtijck foude dienen ge- bracht te werden , immers ten refpedte van de Sc/;/j>- pers ende Schuyte-voerders op foodanige fortable regle- menten,ende conditiën , als by de Miffivc van de Ra- den ter Admiraliteyt van ./ίίτ^ί^ώτ» is voor gheftelt > namentlijck dat de Provinciën de welcke eenige Zee- Steden ofte trafiquerende Steden in den haeren heb- ben , daer toe fouden behooren verfocht te worden ende gedifponeert, dat inde voorfz Steden fodanigcn ordre worde geftclt, dat alleen aen de Schippers met Veer- fihepenofteVeerfchuytenvarende .die,
Jindc wat bclanght de tiuee andere pointen, dat dien aengaende geen difcrepante confideratien gemoveert wordende, geperfifteert foude worden by vöorgaende advyfen van den Raet van Staten, endedé Collegien van de Admiraliteyt in verfcheyde tijden, cade fuc- ceffivelijck gegeven.
θ |
-ocr page 183-
|
1661,. ^e confenten tot öe aö^rtitioneecDe fes (bonnen
-- (6out^ boo?öeïl3efl-5ïnDi|cbc «Compagnie lanafaem
hl fiomenDc / DeìDiotuncirn fulchö Dm vijfthienden ?llU3U|ii toeOec recficiijctt acn grfcöjcijeii. ^I^infUe acn Gelderlandt, enDe Scadt en Landen om ÖaEC quos tfg tot ött millioenboo2Deeictcao?Djnaci^cijHipaaie alweöe geconfcnteert/ ten Cotnptoicebanöen^nts fangec (©mccael Doublet tefourneieu.
®en fetoen Dage toietüt goeDt göeöonDcn aenDcn locete ©jirtfe Willem Frederick üan Baflau / ^taDt= ÖouOfc/ tiebbenOe in qualitrptal^<i5cnerariiHDEÉ>;*
SfDitKboojDc DylerfchanfegecammanDefCt/tccfaec= e tioojfs mit^iDefen toe te leggen Dcfommeüan thien duyfenc <iBulDcn^ ctn^ / fnüe aen Dc^ felf^ ^tccetati^ Piecer van Heyringen Uoo? De nicnicöüulöige Dcpc» fctje^geDnpcfnbeDeev'peDitiegeDaen/ De fommetian drie honderc vijfthien (©ulOen^ ; ^tcn Deïïecce ©jince ban Tirante fijnDf geemplopeect getoeefl al^ (©eneraeï Uan De Cavallcrye De fpmine ban fes duyfent Denss ; «lEnDe aen De Collonel Kirck Patrick, BcbbenDe brhieeDt De funrtie ban4®ìajoo?a3tneraeIban'tatcs Oec De fommeban vijfthien hondeft<i5uIDen^; initfgas ftet^ aen Pieter Koois bjaec genomen BeböenDe l)ct of= ficie ban Qairtier-meeiter Generaci Df fontine ban vier hondcrc (öuIDen^; ^ullenbe ban alle'tgljeme boojfs i^ ten bfijaebealSjboojenojDonnantiecefpceti^ belijcftüJOjDenseDepffcöeert; »l2nöe toatbclangOeDe gooftfnDcanöaeniinüet;(©fficict;en ban Dc.Tl5ilitic/ niitfgaDcr^ afleu anDcccn in Den nucrgcfciciDen eii:peDi= tie ge-eniploprect sijnDegcbJcefi / Dc toelche op Den |)taet ban i^ojlogl) niet ljacccerpectiuefmictien&e= Uent jlonüen/ cnDe Dctoeïche ingeuolge enDe totbe= tcacIjtingE ban Der felbrc Dicnfle luacen ge-cmplopeect geVueeft/ i^ goet gebonDtnDatalieDefeibcöaecfouDe hebben te contentccen met fooDanige ®raetementen boben De DagFj-gelDe byi Det^fficictenbanDetcainte gbenietcn/ aijJ met DrbJPlcftcDefelbeopDecefpectibe f»?übincie» by Den gefciiDen ^tart ban <0o?log bebon= fen toiecDen gcceparncett tejijn/ fonder ccnigeex- traordinaris recognitie aen De felbe toe te boegen; hjiecbt aen DeijtatenbanDercfpectibefiobincienbp J© iffïbe op 't ff cieufie geceeommanDeert / Dat De felbe tmIDen betalen De bolle €cactementen ban De opge» raelDe ï^oofï enDe anDece <0flFicieren foo al^ Die op Oen boo2fel)?'eben ^taetban€>02 oge/ ten tijDe ban ben €>o"?loge tot ïafle Dcc booifcö?ebc |)|obincienuptge= tcoclten/ öaDöcngciiaen.
3finan- ?llengaenDe De faeeite Dcc fïnantien ban fijn ï^oog^
teffirii" Ö^li^ banOrangc, gafDepjiiKciTe
re »»n f'i" OSjoot-JiBoeDcc Dcn vijfthienden 3ïugu(ii bicDctam ()et bolgeiiDe :
Bie.
Ho, Mog. Heeren; |
He T bedroeft ons ten hooghflen , dat wy als Vooghdeflc van de Princc van Orange onfen SoonsSoone, niet tegenilaende fo vceici ende menichvuldige ordres by fijne Majefteyt van Sfangten, gegeven tot voldoeninge ende làtisfaàie van'tgeene de fel ve aen den Prince fchuldigh is, in gevolge van de Traftaten dien aengaende met de felve fijne Majefteyt geflooten, fo tot Munfter als naderhandt in den Hage 1 . cnde fpecialijck dat de Gravlnne van iy#»g/<»foudc werden gecontenteert endc voldacn, over hetgeen lijne Majefteyt aen den Prince fchuldigh is, wegende voornoemde Traöaten, ende dat ter faecke van dien des Princen Goederen niet en fouden werden gemo- lefteert, mitfgaders de vafte bsloften en toefeggingen die van tijdt tot tijdt wegen fijne Maefteyt aen U Ho. Mog. en verfcheyden Heeren Gedeputeerden van U Ho, Mog. Vergaderinge Zyn ghedaen, vandatbefich waren, en forge fouden dragen, dat den Prince van die ichult van Ifengien by provifiefoude werden ontlaft, ende belet dat des felfs Goederen daer over niet en fou- den werden geinquieteert, wederom ghenootfaeckt werden V Ho. Mog te klagen, dat in plaetfe van ce- li igh aBfe<$ uyt alle de voornoemde ordres, beloften, ende toefeggjngea ce vanemen» dc voornoemde Gra- vinne van Ifengien is trachtende haer metterdaedt te lÊöi, ftellen in de pofleffie van de vrye Heerlijckheytende - Baronnie van Herflah onder pretext van eenefcha- delijcke gecomploteerde verkoopinge van een judi-> ciele executie by de gemelte Gravinne, met onge- hoorde precipitantie ende collufie tot haren behoeve by decreet van 't Leen-Hof laten in koopen voor ίβ- ventìgh duyfent Patacons, daer de iel ve Barcone meer als viermael foo veelwaerdighis, endedatwy inge- breecke fouden fijn gebleven om de felve Heerlijck- heyt binnen 's Jaers te vindiceren, als U Hoogh Mog. naerder fullen ghelieven te fien uyt de nevensgaende Copie van de procuratie by haer tot dien eynde ver- leent, ende oock in'twerckgelechtindato den/w« en tivintighflen J uly feflhie» hondert vter enfefiigh. W y willen daer omme hoopen, cnde vaftelijck vertrouwen dat U Ho. Mog. dcfe faecke fullen ter herten nemen, en niet gedogen dat den hooghgemelde Prince fooda- nigen ongelijck fai wedervaren, en door foo bedriegh- lij cke wegen van fijne Goederen ontfct, ende dat noch totfo civylen prijs, ende voor minder als een vierde- part van de waerde ; Maer dat U Ho. Mog. in hare goede genegentheydt ende yver fullen continueren , ende foodanige voorfieningedoen, foo by den Heera Marquis de Caracena, als by den Amiajfadew •vanSpangitn. medejegenwoordightotBr»^/wefco- de, ofte by foodanige andere wegen, als U Ho. Mog. tot confervatie van des Princen Goederen bequaemft fullen oordeelcn, dat in ghcvolge van U Ho. Mog. fchrijven van den fwintighflen November/ίΛ^/ί» ho»· dertdrie tnfeütgh, ende degegevene ordres van fijne Majefteyt van S^angie», mitlgaders de vafte toefeg- ginge daer op gcvolght, de eftèöen mogen volgen, daer op wy ons hebben verlaten , etide vertrouwen als noch, dat U Ho. Mog. niet fullen gedogen, datfoo folemnele beloften aen U Ho. Mog, gedaen in manie- ren voorfchre ve, fouden werden geludificeert, ende dat dienvolgende by provifie den Prince onfen Soons Soon werdeontlafl van de fchult van de Gravinne van Ifingient mitfgiders fyne Goederen en fpecialijckde voornoemde Baronnie van HerftaL daer van bevryt y en dat voorts tot bet vorder accompliiTement, en vol- doeninge van de Traótatcn effcaivelijck mach wer- den getreden,
Qeteeckcnt
AMELIE Ρ. dOraHgie,
COPIE,
NOus Margatïtte Ifabelle de Merode Comtefle de Ifengien, gJ-<frMiddclbQurg, Vi-Comtef- fe d'Iprej, ^ de Ledreghem, Bareme du St. Empire, de Frentz & Croifilles , Dame des Villes de Lannoy, Wertenne, Chaftelineau, Houplines, Wul- nordinghe, Haveskercke, Merckegemje^c.Sgavoir faifons , que comne ainfy fotti qu'au demier de Mars i66z. Neus gyons tranfigéaveclesCmisdu Steur Wut» rrf'Orange, deüement autborijè de toutes les difficultes é' fretenfions qu'avions * charge dudit Sr. Frinc», &qu'ea· tre aultres y ait efiéfiifule' (Raccordi, qu'a l'effeSdê tauvmpiiffement dt feyements conveaus audit CeatraS t & pour les cdt arivant de quelque defaut 1 nous foy rions avamt teus retenir laTerre^BarovuiedeiiciBial en eonformité & dupieddtfachéptpêrnousenfeitfauvi qu'endeens l'an apres que neus aurïons decUré devoaloir retenirieelleTerrty ledit Seig. Princepouroitlaredemief Ó" repremdre evec lesfraix, enltvex,ptttmilafomme de leptante millep^tsgons , avec les Interes , ^ qu'a-faut* des pajevtens cenvenas êudit Contras > nousayonsparde- vant Je Neteir» Vincent de Bamy ^ certains tefmoiiu declariper étftepejfi ennoflreterreé' ii^e ώChaftelx- neau Ie tnifenu Juillet 1^63. qu^a faute dejdits paye· mens ntut vouUens retenir β nous, camme mus retenioia lesTerres, Seigntaries é" eppartenojtces dudit Herihl t en iout leur ctmprehenJemtnt au pieddefachapparMUt en * la Sou-vtreitn Ccur feudale di Brabant, é'qff Icelluy fait naus en aytns fait faire deux Infauationsptr ie ηοβτ* van Dungen, h fixtefme dnditJJuiUet li^ï·
taltt |
-ocr page 184-
|
f^t a fAdvocat vander Borght dit a Caftro , Con- tOt)4·· ^jjigf φ· Advocat dudit Seigneur Frince à'Orzngs, ér " ~ Surivtendewt de fes affaires au Pais de par de fa , qu'au Procureur Zittert > fervent en cette qualiié ledit Sei- gneur Prince, nmme il coniie far ì'aH paffe, ce mefme jour j toutefois-, ledit Seigneur Prmce, ou quel'
ijue »« de Ja part nousyfaiil rembourfer laditefomme de i'eptante mille Patagons avec l'intereH encouru ft efl ily aue pourjouir plainement du droili ^proprieté inconte- dable ?»' «««i efcheu enUditteTerreé'Baronniede Hcrftal j ér appendances, avom eSiabli & cotnmis, cor» · me. nous efiabhjfons ér commettons par cette Ie Sr, Pierre ladventurier Baiüieu de mflre ditte Ville. ^Ghafteli- neau > pour en nofire nom & de noHrepart comparoirpar devant leLoy dud. Herftal > & de prendre Ie ferment des Officiers qu'it troavera convenir de continuer ou de-pojfeder ceux qu'iljttgir» a propas de depojfeder > ér *rt eiiablir des eutres en leur place, de faire rendrecompterenceigneér reltquapar les reteveursd'icellêipedes revenus detoutela ierre, faifir les Tihres, papiers > ér Documens, camme fiujfy de arreiler lesfruits&autres revenus érgenera- lement de faire torn aSs competents a plein ér ahfolut pro· prtete' mefme dhbliger les refu/ant par voye de Jufiicei iuy donnant a eet effed plein ér entier pauvoir ér futhori- te de faire tout ce qu'd trouvera a convenir ^ biemjuele tas requil mandement flus fpecial ^ promettant de tenir pour bon, ferme ér Stable, ce quepar mfire dit Bailly jera ainfi faili éi" S^i'*· Tefmoing de quoy nous, fque les put es ér <» icelles fait eppefer Ie Cachet denos armes a Bruxelles le il, de "Juillet 1664. ainfy foubfignéW ComteiTe de Middel- bourgh ér fur le CoBeyeBoitlmpreJfefon/eelt &plus Bas, par Copie Extraide hors fon Originellejcm Woot de Triche Notair admis par le SouverainConfeil de Bi&· bmiacerequts,
ï^ao: 1^0· JSog. ïjebbio öen achtiendcn iJaec op ge; ccfolüeert / öatotjecDeboojfsfaecBcin freieuff tccmen acfcïjjEütti fouDe toeröen acn De aemelbe i|ecccn j®ac= qui^ Di Caracena niöe ?Ctntia|TaOruc ban ^pangie/en tienboïacH^ Dc gfcetiuiceeïDe concepten ban 25j(ebcn ingcficlt/ oni altjicr tecJ&fcsaöecingeBöelefensönDe geatccflccct te toecDcn. ^uHenDe copie ban De te \cïM' ben 25?ieben oocït gljcfonDen toecDen aen öei|eccen 1 Huygens cnbe attDecc Ijace J^o. Iföog «©cDeputeerOni ; ieientooojbig tot Bruflel jijnDe/ niet becfoecft öat fjacc «è. bp Den genielten Igcice Marquis tn ?ïinbatTabcuc / oocli bJijDeti^ baer 't ban nooben siVtcn fine boojfs alle flocDe officien enbe officaricufe Dcboicen toillen aen= iucnbfn/ odijclt oofït De feIbe2SiiebencoppfIijchgr= fonben jijn aen ben i^eec HinbaffabEuc ban Reede ®»rti)ii' ban Reniwoude, om te licccften tot Deflelf^ naci;cicl)= tingi / enbe topbei;^ fufq; ctibe baec 't bei)oo?t,
lin Zeelandc Jabt Dc ^jitlé iu Dc Vaflalle^teben be Magiiiraets-verkienngh , iipt feecfiec gfictal ban gljcnomineecbe. ?iltöb toaffec ontüfl. 3Dc Princèi; icDouariere, flï^ Ijoogc ©oogïjbtfTc / ftonbctbcpaci tpcn cnbe facticn niet te pa^maeeftcn. gB>e^teDfn toaccen bol ban cijche enbc glirqualificeetbe, €Ich tojlöe in be |feagiflcaft5fln. ©e gcpjctcciferbccan^ i fecïbm aïtöbt ecnige infojmalitepten ; €nDe eïcït niecube Dc cecDen aen fijn jijDetcjjebbcn: ^anbia^ b'een/ ban toaiö D'anDcc boben. ©ie be|ï toifl te fiatteccn nibe te huppen/ toïerbtmecflboojtgetroci hen. ©m be kuyperye enbe oncH|lboo?tcftomfn/ boiiDt Ijactl^oogfteptbeJ^jmreffegocDt/ echfeecftec Reglement t'introDucecfn. b'€ecnc party bccfocljtet : be ^cccen Staten appiobeerben 't : mact; D'anbecc ftpöcn Ijet foube b'onciifi becineccöecen : oppofects ben haec. ?ïcn be faccfee.manqgeccbe nietal^beeps tcabitie ban 't oaroy op Ijet iaegïehient. J|oe Öait in ben iccc.tóacDt^enfiönaeifbjiecDtgetaicefttban bc bobenUggöenbe partpe toiVecre, i0 tè firn uyc {)acc25jicfacn De Staten:.
Εα,·Δ^. Htfra^.,..,·^ àoiaal i -ny·, '
P huyàffiti in ons Cóllégis'iaptwrt wèfeiidégtië'. daen , van 't ringe van ù
\n 1 ï O;)';
O |
Jefen ende oveiwogen Zijnde fecckere Refoliitievan jéó^f den Heer Raedt Penfionaris van 't Landt denfiven en tmntighHen May feflhien hondert vier en fefligh glie- nomen j ende i η 'c Boeck van de notulen geinlereerc » concernerende't fubjed): van'c»;e»B> Reglement defer Stede i hebben wy u Ed. Mog. daer over by defen willen getuygen, dat wy geen genoegen konnen rie- men in de conduite van den Heere Raedt Penfonaris daer ontrent, ende de inclinatie by fijo Ed; in die faecke getoont, als die voot defen by een iidt van de- fen Staet iterativelijck ende op diverfchedaghen gc- requireert wefende omvrage, over de excraditie vati den OHroye op 'c voorfchrevc reglement verleent i té doen ; Sulcks niet en heeft gelieft dan na de Verga- deringe van u Ed. Mog. foo verre ghefcheyden was, dat het lidt van Tholen konde vertrecken , macr nii weghens defe Stadt ongerequirecrc ende niet ten pro- poofte defe faeck ghelieft heeft voor te brenghen , te vooren gecaufeerc hebbende dat ghenoechlaem allé andere iaecken behoorden voor af re worden ghe cx- pedieertj ende nu poftponerende 't gheheel fubjedt daer op u Ed. Mog. Vergaderinge wasgeconvoceert» en infonderheydt mede d'equipagientotontmoetin- ge van de Ooé-lndifche Retour fchepen, enhoeweiirt de voorgaende VergaderingevanuÈd.Mog.tuiTchen 't lidt defer Stede ende den Heer Raedt Penfionaris controvers was, of aen't voorfchreve Reglement ye:3 anders reftcerde dan de extraditie van de Brieven van Odlroye, dan of't lidt van T6o«/«»nochhaddctead- viisren , ende ghenoeghfaem op 'c fcheyden van de felve Vergaderingh by den Heer Raedt Penfionar.is daer over omvrage wordende ghedaen, by de Hec- ren van Middelburgh die de faecke met de Heereri haere Principalen hadden overwoghen > aireede ver- flaen was ? dat de extraditie, als alleen refterende j fou- de worden ghedaen ende de andere Leden hier op noch niet en hebben geadvifcert, nü met fijn Ed. par- ticuliere authoriteyt by hem ghedediceert is 't lelve difièrenc contrarie 't advys van twee Leden dàt dé Heeren van Thoolen noch te adviferen fouden heb- ben ; Ende om me hier niet te lange te vallen in 't erin- neren van alle de vordere perioden ende woorden d'inclinatie van den Heer Kacdt Penfionaris te kJaer uyt wijfende, foo konnenwy ons oock niet genoegh verwonderen , dat den Heer Raedt Penfionaris lieft heeft by fijne conciiific ons te ftellen een onge- hoorde wet, ip deRegeeringevanonfeStadt, buy- ten het ghcadvifeerde nochtans van alle de Leden χ waeromme wy in de beginne defesgoedtghevondea hebben, die Refolutié niet anders aen te fien énde te confidereren dan voor een Refolutie van dea Heer Raedt Penfionaris. Wyders hebben wy u Ed. Mog. willen bekent maecken» ghelijck; wy de felve bekenc maecken by defen, dat wy gehoort hebbende 't voor- fchreve rapport van onfe Gedeputeerden, daer ftert niet en yerftaen te defereren , ende naedemael dö StSidt Middelburgh ende Goes haer opdatprefuppooit ghevoecht hebben by 't gheadvifeerdc van de andere Leden, dat wy mitfdien de voorfchreve Refolutie how den als niet genomen. ^
Waer mede
Edele, &c. ^n Veere den acht en twintighfien Juny fefthien hondert vier en feftigh, onder u Ed. Mog. goeda Vrienden Burgermeefleren, Schepens en Raden der Stede Veere, ende ter Ordonnantie van de felye,
Geteeckent
He FOÌi
ALfoo wyondergefchreven Raets-perfoonén der Stede vender Veerf i tot ons groot leedtwe- fen X io ervaringh komen, dat eenighe Refo- lutien op 't bewufte iubjeà: van hetfooghenocnidd meuw Reglement j waer by'^dp helft van de nominatie van Bürgemeefteren enSdiepenen foude werdén gea- bandönneert, tegens den klaren text van 't Privilegie^ ofteipöroy, by den Heer Pxïns Willem van Ofah^ìett j
^ weghens dea Gtaeve
.... rz r . ..... ....
en OORLOG. 'tVier-en-^veértighflcBoeck. 165 |
-ocr page 185-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
van Zeelancit , aen de Regenten in der tijdt zijnde ■, ... , Poorteren ende Ingefetenen defer Stede ende der- felver Succeffeurs ende Nacrkomelinghen, goeder- tierentlijck verleent , ende de praiaijckc ende ob- lervantie daer op ghevolghc , t'federt den Jare vijf- ihien hondert feventigh ^ fonder eenige interruptie , fpodanigh voor defen nieten fijn bevonden ge-exten- deert, en uyt gegeven te zij η, als de faecken ende re- fpeélive advyfen daeropgeuyttet haer hebben toege- dragen j en de importantie van dien wel hadde vereyftj So hebben wy nodig en dienftig geagc, tot voorkomin- ge van diergelijcke abuyfen ende onderneetninge, en cot naerrichtinge van eenyder, endediegeene, die haer in 't geene voorfz is, achten gheintereffeert te wcfen, hier mede te verklaren ende te certificeren, d^t waer ende waerachtigh is , dat op heden > zynde Woenfdagh den fevetuhiendett July feflhien hondert wier m fefiigh by den Heer Burgermeefter M.Aer- teriffen, n^r dat fijn Ed. de,savonts te vooren een on- verwachte weete op den Eedt aen alle de Prefenten Raden hadde laren doen, om op het bovengenoem- de pretenfe Reglement te delibereren , tot onfe ende andere Heeren groate verwonderinge, wederom in propofitie ghtbracht heeft, of de Heeren Commifla- lifen, die ter nacfter Vergaderinge van de Staten van Zeelandt fullen worden gecommitteert, niet en be- hoorden ghelaft ende geauthorifeert te werden, om te bevorderen de extraditie van het voor defcn ver- focht Oftroy , op 't bovengefchrcve foo ghenoem- de Reglement, ende dat de advyfen ende opinien van de refpcdtiveaenwefende Heeren Raden ( d'Hee- ren Raets-heer Kryen . Cuyningame ende Renmi ab- fenC wefénde) op de voorfchreve propofitie fooda- nigh fijn ghcvallen, als hier naer ghe-expreflÏert is. Ende namentlijck , dat den Heer Balliuwe mede Raedt 2,ijnde, in fubftantie verfclaert heeft, in alle manieren wel ende oprechtelijck ghenegen te zijn, om hare Hoogheyts intentie in defen te feconderen, ende dat fijn Ed. tot dieneyndcoockfijne.Viienden roet ernft aen ghefoght ende ghefproockcn hadde, met verdere byvoeginge, niemant, wie hy oock fy, te willen ofte oyt te fullën cederen, in fijne refpeöi- ve differentie voor en tot den dienftvan fijn Hoog- heyc den Heer Prics vanOrangicn, fijnen ghenadi- gen Heer, doch dat fijn Ed. eghter oordeelde, dat in eene faecke van foodanigen importantie ende nae- fleep, met meerder circumfpedlic ende difcretie be- hoore te werden gheprocedeerr, daer over al vooren geroepen, ende beboorlijck gheconvoceert, alle de abfente Heeren medé Raden, in gevolge vin de be- /cendé refolutie op àenfeve7teniivwtighflcnMey]e&.· ieden, by de Ed. Mog. Heeren Staten van Zeelandt, met goede kennifle van faecken, genomen, teneyn- de alfoo met eenige feeckerc apparentie vaniucces, eeneghewenfleuytkomfte, waer'tmogelijck, kon- de werden erlanglitj Datd'Heeren Burgermeefteren Maertenfi, en Muninx als voor defen op gelijcke de- liberatie tóeflemmelijck hebbende geadvifeert, daer by als nogh hebbende geperfifteett, fonder haer daer omtrent met eenige confiderable redenen uyt te la- ten , waer mede d'Heeren Nathouf , Huyhrechts> van Graes ende Boreel abfolutelijcJc haer hebben ge- confirmeert. Dat de Heeren Burgermeefteren Cloeck. Groen , òcNeef, Kolve,Kempe, de Raets-heer de MauTfgnsuh > ende de Rtken-meefler , mitf-
gaders d'Heer Vieter van Tteygershergh van opinie fijn geweéft , om verfcheyde importante redenen by de felve geallegeert, dat aen de boven-verhaejdereiblu- tie vaii de Ed, Mog. Heeren Staten van Zeelandt, met eenparigheyt van alle de Leden opfeer goedegron- den gearrefteert, het behoorlijck ende nóodigrfefpedt behoorde te werden ghedràgen , ende dieivölgende alle de abfente Heeren' ipede Raden tegfeo den com- petciiiten tijdt gedaghvacrt, als part ende deel hebben- de ende ten hooghftengeintcrèffeert, in fóo eenege- wighte deliberatie, de Heer Raets-'heer àt Màu'r rigneglt, ende d' Heer Reecken - meefter dé i ende den Heer P/ffW va» Bf^^iw^ir^ dien όίπει'πΐϊη- dert vaö nu'yoor als dan veirklarefldeï dàt'fiàètEd. |
tot verkortinge van de liberteyt in 't fluck vaa de I664,, voorfchreve nominatie by de gemelteloiFelijdte Pri- -—X' vilegien aen de Regenten defer Steden, ende haer Sücceflèurs, mitfgaders de goede Poorteren ende In- gefetenen van dien voor defen verleent, cn onder be- neficie van de welcke defe Stadt met ende neflènsdc andere Graeffelijcke Steden tot een integrant Lidc van de Sonveraine Regeeringe van Zeelandt is gead- mitteert, noyt en fullen ofte konnen confenteren, als oordeelende , dat daer door den dlenft van den hoogh - ghedachten Heerc Prince van Oravgien ten hooghften foude werden benadeelt, de rufte van de goede Stadt geconturbeert, endede refpeöivc Raets- luyden in hare vrye ende gherechtigheden ende der felvér nafaten, Ingefetenen ende Poorteren in hare Geodtroyeerde voordeden onvcrantwoordelijck be- fchadight. De Heeren Karremcm , Strafici qvl van de Wyle, met den gemelten Burgermeefter Maertens. haer voegende alleenlijck op prefuppooft, ende on- der conditie, dat op de voorfchreve faecken in pro- pofitie gebraght, albereyts een Refolutie by d'Hee- ren Staten op de advijfen van vier Leden genomen, foude leggen, ghelijck aen de felve gtrelateertwas; Dc Heeren Somer en Thyjfm in efFedtotuytftelad- vyferende , ende dan Wierben Raets-man cerfte- lijck wel mede verldarende ende oordeelende , dat alle de abfente Heeren Raden by de voorfchreve de- liberatie dienden prefent te zijn , dogh naderhandt op de refumptie van ftemmen , hem conformerende met het advys van de Burgermeofter Huybrechtfin. Ende certificeren wy ondergefchreven Kaets-perloo- nen vorders niet te hebben verftaen, ofte ghehooit, dat op de voorfchreve faecken ende advyfen, eeni- ge conclufie by den bovenghemelten H^er Burger·· meefler genomen is, ghelijck wy oock niet en kon- nen oordcelen, dat volgens de opinien hier voorens ghenaentioneerc, ende de ordre van de Regeeringe eene andere heeft konnen geformeert worden, dan de meergenoemde Refolutie van den fevenentwia- tighflen Mey leilleden medé brenght, verklaerend® by'onftentenifle van dien, ende in ghevalle buyten vermoeden, naderhandt in de notulen tegens de ad- vyfen vsn foo veel tietten Raets memen. fooopdc forme als ren principale geopinieert hebbende, eeni- ge andere conclufien foude moghen bevonden wer- den, daer teghens welexpreflelijckmitsdeCèntepro- tefteren , met verdere verklaringe, dat wy tot redres ende reparatie van dien, foodanigcwettelijckemid- delen fullen gebruycken, als oaer de wel bekende or- dre van de Regeeringe by ons betamelijck ende nood- faeckeJijck fullen werden geoordeelt. · -
■ ' ■ ''il * * - :
Adum binnen der Veere den fivevthietiJe» July JeSihien hondert vier én fefiigh.
Γ
Wasgetecwkentj
Domjnicus Cloeck > Corn. Creejt, ■Pietér de Neef , II: Mauregnavlt > G-Coht, Adriaén Cempén't Jacoh de Haes. r^iwjy 1 .;
■'-:ί·ίΤ·?!3 'r
3©at b£ <©rconimittrf£be fiaföeri aiti ΐε msam? firact ban öfc Veere öcbbitt B&EfcöjfWnV Jjeeftfiet Uolgtnbc: 1
EDELE, &'c.
: ( ■
ΘΙ NSj is wel ter handt ge.komen uweEd.'Miffivé den adt »» fmintighifm^'àekT loopcnde V3\feendt, raeclcende'het ghepafleerde van het k)poó. genoemde Reglement öp u £d. nacm van de Ed, Móg. Héerc» Staten Van Zeelapdt verfocht ; Doch alfoo wy hebben bevonden dat den inneholide van dien foo senftootelijck was tegens het rcfpeü van de hooghgemelte Hperen Staten, tegeiisilleorder, ja? eerfte beginfelcn ygn.^, Regeeringe j oock ijeghens gliefchajj/:iihéy.t van dèfitclfp 'fejft ί foo hibbóii AVj' qb gèòblig€eit,ghcvbiiaéb υ Edlby defe Öriiè'ïéfaiptie nn al/es Gtttìaaicl^ck te infórhieren, |
-ocr page 186-
|
vcrfoeckende dat het felve niet aen eenighc , msier aen het gehecle Collegie van de Vroetfchap derStadc ~ Feere mich. worden gecon)rouniceerr> ende naer.de waetheyt ende meriten van de.faecken weloverwo- gen. Voor al foo moeten wypremitteren dat het ver- krijgen , in-trccken, en veranderen van Ï.rivUegien moet worden, verfochc ende ghegeyen b.y den.Prmce van den Lande, ende dat daerom u Ud. feer wel heb- ben gedaen haer in defen aen de.meer-hooghft-ghe- melte Staten van Zeelandt t'addreflèren. Dan de- wyle die voor een fondamentelè ordre ende wetten hare Regeeringe hebben van over geene faecken van betaftingeni al fijn die fomtijds van gheringc imporr tantie j veel min over hare hooge gherechtJgheden ende edelfte deelen van dien , te difponeren ende die ?en andere over te geven, als m&iconfomntezA' vyfenj immers met ghemeene bewilleginge van alle de leden, die hare fouveraine Vergaderinge compo- neren. Sulcks dat u Ed haer voor eerft feer laten abu · feren, dat ten refpede van het voornoemde Regle- ment met meerheyt van Hemmen foude worden ge- concludeert , of wel dat een van de leden op foo im- portanten faecke niet gheadvifeert, maer de exami- natie van dien en de retrealia naer tefien, daertoe appiicabel , verfocht ende geurgeert hebben, foude kennen worden voor-by gegaen cn als nietghereec- kent. Geen minder abuys is het u Ed. te willen doen ghelooven, dat, al-hoewel de Heeren van Thoolen haer advys op 'c welbehagen geuytet hebbende bin- nen den tijdt daer toe geftatueert in getrocken, even- wel foude moeten worden gehouden als peremptoir- lijck te hebben geadvifeert,, daer het ter contrarie, felfs aen de geene, die maer de cerile beginftlen van de Regeeringe hebben begroet , klaer ende evident is, dat in foodanigen geval eenlidtghehouden worde in fijn geheel, even als of hecfelveniethaddegeopi- neert, en dienvolghens de conclufie als niet gbeno- men , om het point van deliberatie wederom ghe- ventileert wordende, daer op naer ordre op nieuws te worden ghefomméert ; Doch in plaets, dat aen defe foo notoire en onverbreeckelijcke ordre foude wefen gedefcfleert, foo is ter contrarie gebeurt dat de Heer Burgermeefter Maertens en Penlionaris Se- Tooskerquen en van der Meulen op de cerile Ve rgade- rir'ge daer aen, gehouden ο·ρ den fes en twintigbften , acht en twhitighflen ende nege7% en tmntighHen April killeden , uyt u Ed. nacm hebben verfocht ende gcu'geert opdecxtraditie ( foo die Heeren dat noem- den ) van het Oliroy by haer verfocht; Wacr opde Heere Raedt Penfionaris in ghevolge van de bpven- verhaelde ordre , de Heeren: van Thoolen j niet op den laetften dagh ende als de Vergaderinge ilonde op het fcheyden , maer op alle drie de Seifien , hctft verfocht haer fentiment ende advys ten principalen te willen verklaren. dan hebben het felve iterativc- lijck ghe-excufeert, als daer toe noch ongelaft en al- leen extraordinaris op fwee importante pointen be- fchreven xijnde , verioeckendc naerder te moghen worden geinilrueert , van de faecke ten principale, en gedient van de voorgaende Refolutiedaeropflaen- de , fuftincrende dat haer fulcks in een faecke van die importantie, ende daer ten refpeöive van het Gr/jf/· lycke recht binnen de Stadt van der Vsere, ende ipe- ciaiijck racckeride aldaer oock de ieStellmge van'de Magiftrature , foo opereufe en ferieufe dcliberatien op voorgaende pointen van befchrijvinge waren ge- vallen , en met verfcheyde finale refolutien ge-eyn- dight : Daer hebben defe redenen op de ghemelde Heeren niet konnen ghewiniien , liiaer hebben ter contrarie al blijven aen houden op defeghenocmde extraditie ^ felfs met weygeringe van op de importan- te faecke .doéntnieis ter V^ergadéringe ventilerende , te adviferen ; Daer over daü. cenighe Leden ten beften niet geilicht zijnde, en haer ongenoegen daer over toonende, de minnelijckfte bejegeningen van haer daer'over niét en hebben ontfanghen ; En om evenwel de gemelte Heeren in alles te voldoen, foo is op het iactile de refpeétive Leden ghevraeght, of hare meyninge foude wefen en ordre van Regeerin- ge konnen lijden, dat niet tegenftaende de Heeren van Thoolen niet hadden geadvifeert, evenwel fina- lijck foude wordengeconcludeert. 't Weick de Hee- ren van MiJdelburgh over nemende, is haer advys by alle de andere Leden jeghens des anderen daeghs af gewaght, nemende de Heeren van Zirickzee het ielve over ad referendum, en protefterende de Hee- ren van Tholen dat in hare prejudicie en jegens de no- toire ordre van 't Landt, foodanigen ombragegeur- geert ende gedaen worde: Waer op de Heeren van Midielburgh des anderen daeghs op de refumptie ter intentie van de getaelte Heeren geadvifeert hebben- de , is by geene van de prefente Leden ghevolght, en dat notabel is, foo was felf dien morgen, foo als wy fijn beright, in u Ed. Collegie rapport gedaen, en by verfcheyde Leden van het felve haer ongenoe- ghen over de conduite en voorftel van de ghemelte Heeren hare Gedeputeerde gétoont, waer door als- doen eerft ruchtbaer wierde , dat het verfoeck van dit ghenaemde Reglement , met geen eenparigheydt van alle de Leden van de Vroetfchap was beilooten , ghelijck het felve wel voor ghegaen en de Leden wijs gemaeckt was. Dele faecke alfoo in die termints zijn- de gebleven tot weder by-een-komfte van de Hee- ren Ütaten, fooishetwaer, dat de Η eere Raedt Pen- fionaris niet cn heeft ghecontinueert met de Leden te vragen, of men ongeacht de Heeren van Thoolen niet en hadde geadvifeert, echterfinalijckfoudccon- cluderen. Maer heeft, met poftpofitie vandenoo- dighile faecken, gelijck odieufelijck wordt voor ge- geven , de gemelde Heeren nochmaels gefommeert te willen adviferen , om dat mcnnietghewoonenis en men oock foude ilrijden teghens alle ghebruyck ende beleeftheydt dat met een deliberatie , om een lidt te overftemmen ofte voor-by te gaen, foude re- fumeren , fonder dat felve alvoorens daer op noch eens te fonderen; En wy verwonderen ons, inghe- valle in defen foude wefen gepecceert, ofteyetsghe- omitteert, dat de Heeren u Ed. Gedeputeerden, die doenmaels tot fes in ghetalle in de Vergaderinge pre- fenc waren , dat niet en hebben jgeremaiqueert, of in gevalle fy de felve niet cn hadden begeertghcop- pert te hebben , fy fouden dat in het begin van de propofitie hebben konnen te kennen geven, maer foo verre is het van daer, dat ter contrarie de Hee- ren Raets heer Kkn ende Burgermeefter C/oscifchij- nen verlanght te hebben , om aen mijn Heeren dc Staten hare klachten te doen, hoe fy ende meer an- dere van haer mede-Raden in haer reght ^Uintegre- rende Leden van de Vroetfchap , ende de Stadt van der Véere in bare vryheydt ende Privilegiën worde ver- kort; Daer tegens den Hq^t Burgermeeiler Maertenfn als daer mede prefent zijnde niet anders en heeft ghe- fecht, als dat hy aennam des anderen daeghs eenAiïe uyt te hrenghen, dat alles hy de Heeren va» derVeere met eenparigheyt van Slemmensnasgherefolveert ·, Daer op dan de Heeren van Middelburgh ende Gocs > re- fledlerende , feyde de felve Aóte te fuUen af wach- ten 5 Dan hoorende u Ed. Gedeputeerde felfs advife- ren , dat fy die faecke van het Reglement naerdtr in den haren by refumptieioudenoverwegen, föoheb- ben de welgemelde twee Leden haer daer mede ghe- voe?ht, en is voorts uyt alle de advyfcn dillinile- lijck^in de notulen aen geteeckent een wettige con- clufie genomen , cn met de refumptie daer op ghe- volght bekrachtight, fonder dat een eenigh lidt daer in yets het minfte heeft gheremarqueert, felfs oock niet de, Heeren van der Veere . blijvende oocJk de Heer Burgermeefter Maertenfa in ghebreecke dè be- loofde aöe uyt te brengen, gelijck hec oock niet wel moghelijck en was een eenparigheydt te bewijfcn > daer de Regeeringhe notoirlijck van het contrarie confteerde ; Hoe dat nu u £d, konnen (eggen, Jet dit een Réfolutie if van den Heer Raedt Penfonaris, en konnen wy niet begrijpen } Veel min dat by.par- ticuliere authoriteyt een decifie foude hebben ghe- daen , i aaèmentlijck dat de Heeren vander Thoelen noch foude moghen adviferen , want die vryheydt competeerde taci uyt haer eygen felven , Γρο lange
cn OO-RLOGH Vier-en-vemtghfie Boeck. \ 67 |
|
-ocr page 187-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ΐόίφ. de faecke niet finalijck was af gheloopen , maer de
_ Heeren vandcr Veer e de faecke in den haeren met
den ghevolge endc aenkleven van dien naerder met den anderen fouden orerweghen, ghelijck de con- clufie breeder uyt wijft ; Wy vinden dicrgelijcken Tale in de Regeeringc niet, en konncn niet andeis oordeelen of daer leght onder verborghen een hey- melijcke rcproches , tot lafte van de refpeitive Le- den , alsof fy het begrijp of de authorireyt niet en hadden om den Hecre Raedt Penfionaris, die alle propofitien ende conclufien neemt en doetweghens het ghemeene Landt, te vermaencn ende te houden tot ^ne fchuldige plicht, endenaerkominge,van fijn ecdt ende inftrudlie daer toe gheraaeckt. De onge- hoorde Wet die in de Regeennghe van u Ed. Stadt foude wefen ghcftelt, en konnen wy naer examina- tie mede niet uyt vinden; Want dat myn Heeren Staten ordonneren, dat op de refuraptie van de faec- ke , alle de prefente Leden van de Vroetfchep wette- lijck foude worden ghcdaghvaert , cn de abiente te- ghens fccckeren te prefigcren dagh befcbreven, dat brenght de importantie endc natuyre van foo een deliberatte mede, Oock was het eenen van de grie- ven en befwaerniffen by den Heer Raets heer Kien gheproponeert, cn kan oock by niemant worden te- ghen ghefproocken , die oprecht ende open wil gaen cn de l^rivilegien en Vryheden niet by iürprifeende heymdijck beleydt, komen te kreucken ; Hoe kan dit by u £d. Achtbaerheyt de naem hebben van een ongehotrde Wet? Daer wy in'tfeecker bericht zijn, dat de felve de ghewoonte hebben , als 'er maer een nominatie van een vacante plaetfe in hacre M^i. llrature te doen is, daer toe een competenten tijdt van veerthiftt daghen wordt gheftelt, en alle de Le- den die daer in hebben te ftemmen , daer op ghc- daghvaert; Wordt in eene particuliere adlie vanso- minatie foo veel aen den anderen ghedefereert, hoe ODgelijck meerder behoorde en moet fulcks worden gheobferveert , foo wanneer men handeiep wil van de generale tiominatie voor de helft te vernietighen, ende daer door ghenoeghfaem ìnutil te maecken, «n alfoo dat loffelijcke Privilegie in den Jacre nitjf- thien hondert neghen en fevevtigh foo ernftige lup- plicatien ende verfoeckcn van u Ed. Voorfaten ver- krcghen, in dien deele af te gaen, daer dooruEd. nochtans ghe-equipeert zijn ghcworden met de an- dere GraefFelijcke Steden, om onder beneficie van die liberteyt met haer de ibuveraine Regeeringede- fer Provinciën te compoferen, en felfa het Oireitum Ominium over alle, en daer orider foo notable Vaf falen tcfexerceren : Alle de Steden foo in Heüandt ali in Zeelandt, hebben van tijdt tot tijdt foo van de Graeven als de jeghenwoordighe Regeeringhe meer en meer liberteyt en voorrechten , felfs met uytreyckinghe van groote fommen van Penninghen onereufelijck verkreghen ; Wy en konnen derhal- ven niet bevroeden hoe dat uwe Ed.ghenoechfaem het eenighfte exempel y;illen wefen, van het gcenc in defen deele foo lolFelijck is verkreghen, en nu tnegentigh Jaeren achter den anderen ghepraÖifeert voor de helft te willen abandonneren ; In voortijds hebben u Ed. Voorfaten niet ontfien een befwaert ende laftigh Contradl aen te gaen, omeenigepoin- ten van vryheydt als ven het maecken van haere ey- ghen Stitets-hooden en anderfmts te bedinghen , dat in geenen deele met de nuttigheydtenfecckerheydt van een vryc ende libre nominatie is te verghelijc- ken ; Uwe Ed. moeten oock confidereren , dat fy van de Privilegiën en Voor-rechten van de Stadt, geen Eygenaers . maer alleene Gebruyckers zijn, en die eifoo ongefchendt aen hare Nafaten behooren over tc laten, als fy de ielve van hare Voorfaten, ende dat uyt de gunlliga handen van hooger enon- fterffelijcker memorie Prins Willem als Stadthou- der defer Provinciën hebben ghekreghen ; En al» "er «I eenige noodt van veranderinge foude weien nio- ghen, dat wy in defen niet en konnen begrijpen, foo behoorde dat eerft rypelijck te worden gbedcli- bereert daer over ghcroepen alle de Leden daer by |
gheinterelTeert , en malkanderen tot een eenparig- heydt geinduceert fonder het welcke noch in de Sta- ten , veel min in de Steden, eenighe veranderinge van Privilegiën en een recht daer een yder fijn part en portie in heeft, en kan ghefchieden. Wy fijn daerom te meer verwondert gheweelt van ter zij- den te hooren, dat defen crief nu een geheele Maendt naer de ghenomene Refolutie en fcheydiH- ghe van de Heeren Staten onder uwe Ed. naem aen ons gheaddrefleert, in der lelves Collegie niet fterc- ker zijnde als veerthien Perfoonen, foo ilechtsghe- concipieert, is voort ghebracht, ende fonder exa- minatie van faecken ghearrefleert, tegheus noch de oppofitie van drie van de felve , ende fulcks al- leen by i/f Perfoonen gheadvoüeert, ende daer on- der noch ghereeckent een Schepen , geen Vroet- fihap zijnde , die allcnthalven daer onder niet 'had- den behooren te preteriereniii;V» van hare Mede-Ra- den , boven de plaetfe jeghenwoordigh vacant ; Wy hebben ons fonderlinghgeobligeert gevonden, als Executeurs van de Refolutien van de Heeren Sta- ten van Zeelandt, en dat wy verbonden zijn toe te fien, dat geen prejudicie noch indrachte teghens de ghereghtigheydt en hoogheyt van de Provincie en wordt ghedaen, oock te belorghen de mcefle rufle in de Steden , al het gheene voorfchreveis uwe Ed, omitandigh te reprefenteren, en te vermaenen tot precyfe naerkomingh.e van de wel-ghefondeerde Re- folutie van de Heeren Staten van Zee/Wi van den fiven en tro'mtighllm der voorleden Maendt , fon- der uwe Ed. daer van eenichfints te difpenieren, ende fouden wy wel gheobligeert wefen uwe Ed. tot een meerders , raeckcnde het reght van de Graeffe- lijckheyt binnen de Stadt Veere ^ aen te manen ; iJaa dewyle fulcks tot hier toe noch wordt geconniveert, foo moet daer uyt immers geen occafie ghenomen worden, om in plaets dat de Graeflijckheydt het haere foude aen fich nemen , noch van een ander ghedeelte van dien fouden ontfet ende ghepriveert worden , ghelijck notoirlijck door het •vernietighen van de helft van uwe Ed. nominatie foude ghefchie- den ; Wy referveren aen de Heeren Staten van Zet' landt hier over foodanighen vorderen difpofitie, als mede op den inhoude van de MiiBve onder uwe Ed. naem aen ons ghefchreven met den ghevolge van dien, als haer Ed. Mog. naer hare hooge wijs- heydt fullen bevinden te behooren. Ende wat bs-. langht de conduite van den Heer Raedt Penfionaris, daer over eenighe van uwe Ed. geen ghenoegen en fcheppen , heeft fijn Ed. ons verklaert hem fulcks leedt te wefen , en niet anders te trachten als fijn Eedt ende Inflruöie naer fijn befte wetenfchap te betrachten , ende fich oock niet t'ontfien voor de hoogheyt ende ghereghtigheydt van de Provincie ghetrouwelijck ea onbefchroomt te vigileren , als zijnde hem het felve particulierlijck by fijne In- ftruftie aen bevoolen ; En moeten wy oock be- tuyghen dat fijn beleydt ende conduite , in defe faecke van den beginne aen tot noch toe met fija devoir ende ordre vanRegeerioget'eenemaelisoveï een ghekomen , en by ons met aengenaemheydt Ì9 gefien geworden, fonder dat wy yemant vaa de Le- den van de Vergaderinge yets ter contrarie hfbben hooren remarqueren.
Waer mede
1 ,'t. y.'· f ' ■iu·:.,- ■·
In Middelburgh den dertigk^ Juiiy fefihin 1 kneégrt vkiUBfiffijrb. ,, ,
R A £> Λ nr, , ({i
■ ' c ί:>:.ί..
■1 li . 4 . |
i
-ocr page 188-
i6ë4
en OORLOG. Vier en Veerrìghfle BoecL 169
|
^éTrtnce^e vernemende ioppofitie van den BaiïïtuisOiheejthemghefchrevende vol' gende Brief-
Edele &c»
WYkonnen onsiiiec ghenoegh verwonderen van dat U Ed: nietreghenftaende alrijdtgheeneby de felve nu ende voor defen jegens den intreil en de dienft van den Prince onfen Soons Soone is onder- nomen ende gepleeght : ende 't geene wy U Edele daer over door eenighe Heeren uy t den Rade van den Prin- ce hebben doen aenfegghenopdentwii» luly kille- den, van dat %vy noch gheen contentement en konden nemen in de redenen by U Edelealfdoentotexcufc 'iealle^eertjweghen de defordres voor ghevallen op denafAf/ïiwMyleftieden: maerU Edele oockdaerby laten bevelen dat U Edele iigh niet en foude hebben te Hellen tegen het nieuwe Reglement of Ampliatievan Privilegie by die van der Fieri veribcht ; Alibo wy ons welverleeckert hielden dac 't felve ganfch dienftigh foude iyn voor de rufte ende welvaren van de Stadt, als mede voor den dienil van den Prince onfen Soons Soone maer dat U Edele 't felve foude hebben helpen bevorderen, teneyndehet mocht werden gheintrodu- ceert, ende dat wy anders foudenghenootfaeckwefen eenander refolutiete nemen, Waeropby U Edele yafte toefegginghe ende belofte was ghedaen , van onfeordredaerinte fullen naer komen, datU Edele recht ter contrarie hebt ghedaen, ende felfs, als dat pint weder met U Edele goedvinden wierd inden Raedt voort ghebracht Ü Edele ende d' Heer Umregnmlt U Edele Broeder, met alle der felver ■Vrunden recht daer teghen hebben gheadvifeert, ende totvericheyde tijdenmetveele dre)^ghementen ende fey tehjckheden bej egent, de ghene die daer voor waren advijfeerende, ghelijck wy mede vernemen dat U Edele noch gheitadigh is machinerende teghen den dienft, gerechtigheden, ende preeminentievanden Prince onfen Soons Soone, endewy oockuythety^i/f pointvanbefchryvinge welkonnen afnemen datU Edele door fyn Broeder mede is werckende, ten eynde fooprejudicialenPointin regardvanden Princemog- te werden uytgefchreve j Ende alfoo wyals voogh- «lefle van den Prince onlèn Soons Soone alle 't felve nietlangher konnen in fien noch onghemerck laten
fafleren j Soo hebben wy voor den dienft van den 'rincenoodighghevonden, U Edele by defen aen re fchnjven ende te ordonneren dat U Edele van de be- dieninghevan Sijn Charge ial hebben llille teftaen, ter tijd enwijleUEdelefigdienaengaende fel hebben gheexpurgheert, endeby ons daer op anders ialwefen ghediiponeert j Onderftondt Hiermede &c. on- dertccckent U Edele &c. Honfelaerdijck den y Sep- tember 16^4.,
Amdit i'Qrangit,
«pMseniietoöfeT
Aende Ed·. Mo: Heeren Staten van ZeelanP
VErtoont met behoorlijcke reverentie J. Gafptr dc Marigtimh , Bailliuw van de Stadt, Maripiifaet ende refort van der F««, U Edele Mogheride on- öerdanighen dienaer; hoe dat hy iupplt. de voorichreve charge nu ly jaren achter den anderen hebbende be- dient , altoos twee faecken heeft voor coghen ghe- nadtj Eerft U Edele Moghende als compolerende de SouverainsRegheringhe defer Provincie behoorlijck te refpedteren, en 't recht van fij η Hooghey t den Heere Prince van Grange als Marqujs van de voorn. Stadt wel te bewaren, achtervolghens delofïelijckevoetftappen vandes SuppleantsGroot-Vader, Vader ende Broeder relpcÊtivc, die de voorlz charge fucceffivelij ck hebben bedientj Ende al hoewel den iuppleant daer door geen minder approbatie van fyne adüe alsde voorfe iyne |
Hoogghedachte Princeiïè hem i 5Sept. 1^64. copydyck hier annex heeft believen te lalltelegghen , daer in onder anderen wel wortaenge- roert van fekere defordres, die op den 7 luny laeftleden fouden wefen voorgevàUenjdie den Supplt. mer geloof- weerdigheatteftatienkan bétonen dat door hem niet en fyn veroorlaeckt, maer voornamentlijck ende ge- noegfaem alleen mentie gemaeckt van iekere reglement dat by eenige regenten van der Vteri foude wefen verfogc waer tegens hy Supplt, en fij ne vriendenflch foude heb- ben geoppofeert, ook veele dreygementen en fey telick- heden gebruyckt tegens die ghene die daer voor hebbeil gheadvifeert ; Voor fo veel'teerfteacngaèt is waer dar de Supplt. 't vooriz reglement om verfcheyderefpedten niet heeft konnen approberen ende hy oockgeoordeelt dat hem vry Hond over een faek van die importantie lyn fentiment vryelijck te declareren om redenen hier nae brederte deduceren, dan belanghende het twetde, is fos verre van daer dat den Suppliant jeghens andere voor het reglemendtadviferende dreygementen ende feyt- lijckhcden foude hebben gtbrüycKt, dat die ter con- trarie hem e η fyn vrienden doorgaens ende by alle öc- cafienfyhbejeghentj Gelijck daer op defe ordre van haer Hoogheyt tot lafte vanden Supplt. mede is uytge- werckt; Oock fo is den Supplt. niet preiènt geweeft ,foo wanneer dit pretenfc reglement by den Heer BürgCrm ; Meirtens cerlHn't Collegie vandeWet ende Rade toe der Fferi is voortgebracht, dan alleen op! den May iì64.?Soo wanneergemelte Burgemeefter van fyn com- miffie uyt den Hagh wederghekeert fy nde van fyn vs^eder varen ende verrichtinge ontrent haer Hoogheyt gerap- porteert heeft, fynde doenmaelsop t'voorn. ^bje<3: jeen fonderlinge difcourfen gevallen, dog de voorn, fa- ce wederomme voorkomende, nadat den Supplt.te vören daer over fodanige faeck hadde ontfanghen als in de miflive van haer Hoogheyt ftaet uyt gedrukt,heeft hy in confideratie van U Ed, Mo. refolutie van den Z'j May 16 6φ gheadvifeert tot üytftel, totdat niet alleen alle de Raden haer in de Stad bevindende maer oockdaer buyten fynde bymiiïïvefo importantie faecke ende deliberatie fouden worden gedaghvaerd. Dat isEd; Mog. Heeren alle 'l gene by den Supplt. in defen isge- daeii fich beroepende op de kennis van alle die ghene , die by die onderfcheydenaftienaen ende Pre- fent fyn geweeftjwat nu des Suppliants V/ ienden hebbeii gedaen , is hem niet te impuleren noch oocfc de faecke; in haer felfs eenighfints te improberen j daer is gheem Land inde werdd , daermen altoos meeriiact ende eftime heeft ghemaeckt voorde Privilegiën ende ghc- rechtigheden vande Steden tefpreeckenaJsin deefe Landen j men heeft het oock altoos vooreen onder- druckiiKCendeufurpatiegehouden, als mententyde vande Graven fulcx door dreygementen ofanderfinds heeft trac]iten te beletten , ende het is een vande oorfa- ken gheweeft waer door de wapenen voor devryheyd fynaengenomen,dewelckenuonderde hoOgwyfe Re- geringe van u E. Mo. geftabilieert fynde,heeft den Sup- plt.niet anders koimen denken of het ftont een yder vry over het veranderen en verminderen van'tgrootPrivilc-»
gevoelenfondereenigebefchromingetedeclarefétì.En wat belangt het point van befchry vinghe, ^engftChde het ; drefleren vah een ander foorte van Reglementen j die u Ed. Mog. hebben ghewild dat de Heeren Van νίφπ^ίία ende Fifri fouden overbrengen ,fulIenuEd. Mog.haer ongetwyfièly ck ten alderhoogften verwonderen dat den Sup{)lt. fulcx word geimputeert j daer hy nodi part noth deel in kan hebben, dat hy op den eedt by hem aenden lande gedaen,verklaertdaervangheendeminfteroor-· kenniffe geljad te hebben ; Den Supplt. en feytdit niet ψ om |
-ocr page 189-
|
166± om in twijfFcI te treckeu of de Heeren gecomm. Raden _ daerin wel of qualij ck gbedaen hebben , maer alleen ~ tot verwonderens, datmen het doen van Co aenfienlijke Collegicjdat alleen aen u E Mog.gewoon is rekenfchap te ghevenvan hare aótien denSuppl. telafté wil legghen. Dan den' Suppliant dit alles noch verder infiende. Heltin UEdeleMog. Hooghwys oordeel of hy fchuldigh is figh in deie fo becommerlycke faecke te verantwoorden , daerhy (onder reverentie) nieten heeft geverfeert in het recht , dat fynHeerenMeefter als Marjuis van der Vere eygentlyck is competerende , maer ineen vryheyt aende Stadtuytden Hoofde van U Ed. Mo, als Souverainen van dele Provincie ge- geven , en dienvo!gende,dat alicene tuflchen u E. Mog en de voorn. Stad te demefleren is. Ende heeft den Suppliant altoos by degene, die grondige kenniflè dra- ge van u E. Mo. regeering hooren feggen, dat de leden vandeMagiftrature van de Steden Vliflinghen ende Fi«infulckefaecken ende andere hoghe Poinótenin U Ed. Mog. Souveraine Vergaderingh gheventileert wordende, gheen relatie hebben tot haren Partimliireu Heer en Marquis , macr immediatelijck dependeercn vanuEd.Mog.HogheRegeringhe, fonderfubjeft te fyn cenighe Particuliere ordre ofte lafl van den lelveu dienaengaende te ontfangen.
Weshalvenhy Suppliant oock niet anders als tot U Ed. Mog. fyn toevlucht kan nemen, om doorhaer geoordeek te worden, die fulcx alicene ende Privative toekomt , niet weygherigh fynde in cas hy m allen defen yetsfoude hebben moghen gedaenofceghefufti- neert dat onbehoorlij ck of tegens fyn fchuldigen PHght of dienft van u Ed. Mog. is , daer over hare indignatie ende lentiment te lyden i maerfoo 't oock ter contrarie is, dathyindefe deliberatieneen vryeflemme vol- ghenshetdiitamen'vanfyn ghemoed nevens andere Leden vande Vroedfchap heeft mogen toebrengen, en alleen gheverfeert heeft in een faecke die U Ed. Mog. PrivatiVelyck concerneert , foo verfoeckt den Sup- pliant UEd. Mog.Proteöie ,tdie fy ghewoón lyn aende ghenngfte vanhare Onderdanen te geven , jae als UEd. Mog. voor defen by iterative Refolutien hadden goedgevonden, dat de Steden van Vliflingen en Kère hare reglementen volghensfeecker advp van de Heeren Gecommitteerde Raden fouden hebben o- ver te brengen, foo hebben defelve aende voorn, twee Steden oock haerguarant belooft vanhaertefullen of houden alle moeyelij ckheden, die haer deswegen van haren Heer en Marquis ibude wedervaren ; Den Suppl. allegeert ditniet, om daermede hetoverbrenghenvan de ghevorderde reglementen , foo veel in hem is te approberenoPtimproberen, maer alleen daer uyt te argumenteren, dat, in gevalle U E. Mo. de Regenten fouden guaranderen die een reglement van eleöie vande Magillraturen fouden overbrenghen , hoeveel te meer dan die ghene die alleen contenderen tot con-
gebruyck van dien t'federt anno 15:74. tot noch toe ghcoblerveert , fonder dat de Heeren Princen van Orange, onfterifelijckermemorie onder hare wyfe re- gheringhe , die oyt of oyt t'fyin 'tgheheelofte ten deele hebbenghetragtte vernietigen, endealfoo den SuppHantniettwylïèitof U Edele Mog. fynghewoon haerielven infulcke grootefaecken gelijckte blyven, fooverwaghthytemeer , ende verfoeckt hetgantich demoedelijck , dat UEd. Mog. noyt willen toelaten, dat hy fo onverdient in lyn eere en goeden naem foude worden gheledeert, maer dat de felve die goedthey t fullen hebben aen denSuppl. hare Protedie te verlenen en dienvolgens by hare aenfienlycke brieven van inter- ceiïie hare Hoogheyt Mevrouwe PùncQÌieDotiariere van Orange te verfoecken, den Suppl. van opgheleyde ordre en lafl; te willen ontheffen : en fyne fundie laten bedienen als voor defen , en dat hy onderwylen inde exercitie van dien mag blyven continueren tot dat daer op de verwagte refcriptie fai wefen ingekomenj'twelck van u E Mog.gewonejuflitie en equiteyt verwagt,cn ial den Suppl. den Almogenden bidden. En was on
Enwasonderte- G. De Markcnault. |
' g&efelbef£ö?eben öaec op aeitSaec^oisiiepUjelioli l^oorlucht: Hoochg·. 'Princefiel
WY hebben ons noyt konnen inbeelden , dat ii Hoogheyt, haer foude hebben aengematicht one in onfe functie, die wy als gecommitteerde Raden van Zeelandt de eere hebben van te bekleeden, in dier voegen te cenfureren, als wy by lecture van feecker Miffive vanden vijfden deferloopende Maendtaende Heere Bailliu vander Veeregefchreven, metgroote verwonderinge hebben gefien, waerinne oock eenc van onfe Medebroeders met Naemen wordt geexpref- fëerten hy neflfëns ons befwaert, dat wy feecker point vanbefchryvinge, datu Hoogheyt noemt het fefdein ordre ende prejudiciabel te wefen aen fyn Hoogheyt de Heere Prince Pupille van Orangie, aende refpective Leeden defer Provintie hebben geaddreffeert : Maer noch meer verwondert het ons, dat Vwe Hoogheyt voorder gaende heeft konnen goetvinden, om het gee- neby onsin defen wel ende te rechters gedaen, alhoe wel niet naer de fmnelyckheydtvan VweHoogheydt, het ielve een ander te imputeeren ende te lalle te legghen, en namentlyck den Heere Bailliu vander Veere voornoemt, die daer in noch part noch deel en heeft, of daer van eenigede minile voorkenniiTe ghe- hadt; het bedroeft ons uyt dit ftaelqentefien ende afte nemen, wat wy van u Hoogheyt fouden hebben te ver- wachten, in cas de felveover onfe Perfoonen haddete difponeren, en achten ons dienvolgende geluckig daer over aen andere refponfabel te wefen, om welcke oor- faecke wy ons oock niet en konnen inlaten, onfe adtien ontrent Vwe Hoogheyt te juftiflccren, gelyck wy an- derfins feer krachtig fouden konnen doen, en aenwyfen watovergroten ondienilfelfs aenden Hooghgemelten Heere Prinee door hetpouiTeren van het alToo ghe- noemde Reglement binnen de Stadt Veere wordt aengedaen, en hoe wy eedts ende ampts halven niet hebben konnen leedich ftaen,fiende datmen onfe Hee- ren ende Meellers het haere foo wilden vervreemden, haer daer van ten minfien te waerfchouwen , datwy oock achtervolgende de loffelycke Exempeien vanon^ feVoorfaeten om geender hande Refpecten fuUenna» laten : En wy vertrouwen oock foo vee van Vwe Hoog- heyts wydberoemde Equiteyt endebefcheydenheyt, dat als de felve wel ende te rechte van defe geheele faec- ke waere geinformeert, of, Vwe Hoogheyt foudé met ons fentiment geheel moeten concurreren ende veel eer haere Indignatie wenden tegens diegeene, die door haere ongefondeerde raetgevinge Vwe Hoogheyt foo verre in defen willen engageren, dat de felve nu tc doen fai hebben met de Heeren Staten defer Provintie foo teeren point van haere gerechtighéyt, ende devry-
fcrvatie vande vrye Nomitintie , ende 'twettelijck ! heyt van een integrentlith van haere Souveranieverga-
deringetedefmelleren, danwy willen onfe hope daer henen flellen , dat uwe Hoogheyt het felve voorfigh- telijck fai willen voorkoomen , ende alles naerder overlegghende, de ordre daer mede de Heer Bailliuw yander Veere jeghenwoordigh door uwe Hoogheyt is befwaert , om vande bedieninghe van fyne Charge flil ie ftaen in tetrecken ; op welck vertrouwen wy oock hebben goetghevonden, den felven aen te fchry ven, daer in te willen continueren , op dat on- trent feeckeren manflagh defen voorleden Nacht bin· nen der Ver» ghepleeght, de juflitJe niet en foude te kort blyven , behalven dat de calangie van de ghemeene middelen , ende het adminiftreren van de lurifdidtie in het reflbrt van der Veere al- waer mede eenbekommerlyck accident foude we- fen voorghevallen , nieten fai konnen ilil ilaenen uwe Hoogheyt ongètwyffelt feer wel bekendt is , dat het eenc ende het andere uyt den hoofde van de hooghghemelde Heeren Staeten worden bedient; Ghelijck uwe hooghheydt onsme- de ten goede ghelieve te nemen, dat wy defelve reprefeateren, dat de Heeren OfEderen foo binnen
Vli6 |
-ocr page 190-
en O Ó R L O G. Vkren 'Ueertighfte Boeck. I 7 ί
|
Vliilìngen als Veere behalven defe notoire depen- dentieaendegraeflijckheydvanZii/Wt, oocktenre- fpecte dat de felve mede fyn geadmitteertin de Felitii ende Regeringe van de gemelde tvi^ee Steden, als inte- van de Provincie, het felve oock uyt die Hoofde alleen hebben, ende dienvolgende in dien de- le aen niemant anders verplicht of gehouden fynreec- kenfchap te geven als aen de Hoge regheringhe alhier, daerom is het ons feer onverwacht voorghekomen, dat uwe Hoog heyt haer heeft laeten perfuaderen, om den Heer Officier van der iWi in dier voegen («^ί&ίβί dl glertcljtigheydt van dtft Ïrüvimie, enom Verfcheyde rcfpeaen tegens den dienft van den Heere Prince Pu- pille te ghelaiten, daer van wy nu uyt de voornoem- de Miflive van Uwe Hoogheyt in'tfeeckerwoorden bericht, het gheencwyte vooren maer vanterfyde afhadden yerihien. Dan wy vertrouwen, dat Uwe Hooghey t alles naerder bcdenckende, den ghemelden Officier, met dicrgelijcke niet meer en fai willen be- f\raren, en verwachten oock foo vele van fyne ghetrou- heytende conduite: wantdeiè getuyghenifl'e fynwy liem fchuldigh te geven, dat hy met het bewaeren van het recht van fynen particulieren Heere ende Marquis, gheen ingreep heeft willen doen in de vry- heyd van de twee Steden, ofgherechtigheyd van defe Provincie, maer dat het recht van d'een end'andere mach bly ven ongekrenckt, ende met foo danighe har- monie met den anderen geadminiilrecrt, als voor de- fen, en dc nature der faecke evidcntelijck komt te re- quireren, op dat aen d' ecne fyde d'esuberante ghene. gentheyt ende affecte j die alhier by de Regeringhe tot den Heere Prince Pupille word gedraegen, meer ende meer mach worden bevertight, ende aen de andere fyde indien jongen Heere te meer liefde ende trouwe verweckt om de vryheden ende geregtigheden van den Lande, Steden, ende leedcn van dien te fy ner tij d voor te ftaen ende te defenderen,op dat aen de felve fo waer- dige ende coftelij ck panden met des te meer confiden- tie mogen worden toevertrouwet. Daer toe wy Gpdcs Segen afbidden, oock onfe particuliere ghenegpntheyt ende dienften aen Uwe Hoogheydtgantfchvoorboo- digh prefenteren, mitfgaders tot alle het gheene U- we Hooghcyt vorder lief en aengeriaem foude moghen wefen.
Waermede.
DoorL llooghgeb, Trinceffe,
Suilen wy Uwe Hoogheyt met toewenfinge van al-' leFurftelijckeWelitand bevelen in de Protectiei desallerhoogften. Gegeven ih't Hof van Zee-' land tot Middelburg den acbjlm Septeinber St[ïitnhimdtrt nitr taviirligb.
UHoogheyts T^mpviilligt goede Vrundent ; ; ■
T>eGecommitteeràeRadenvan^taten van Zeelmt.
Tir Ordonnatttii van de Jelve
P.hubert,
t^en V Hof Trovtnciaelhadden de Gecom- mitteerde Raeden air ede te voorgefchre- 'V en de volgende Brkf.
Ed. Mo. Heeren ;
KEnniiTe hebbende bekomen van fekere miflive by u Ed. V ermogentheden den tw «> twintighfim de- ferMaendt aen den Heer Bailliuw van der Vere Ihcfchreve», ^nde den inhouden van dien by ons |
rypelyckwefendegheexamineertj hebben wy wel be- 1664. vonden, dat UE, vermog.geì^egentheyttoonen,om _ met den felven over faeken van lynAmpten dendienfl: van de JuiHtie betreffende, teipreeken , dogvoorna- mentlyckovert'tgenedeny. luny jongftledenfoo op den Stadhuyfe , als naderhant op feekere maeltyd ter Feri foude wefen ghefchiet ; endeghelyck dit dry diftindeen onderfcheydenelaecke iyn , loo vertrou- wen wy, datUEd.vermo. defelve wat nader infien- de met ons fuUen oordelen , datdiein'tReguard van den gem.Bailliuw ook in dryderhande RefpeSen moe- ten worden gheconfidereert ; En voor foo veel dan het eiryji aengaet, daer hy iste confidereeren als Offider , foo weten wy wel , dat de Heeren Staten van Ζ«/ΛβΛ by het üiiyJi Arti cui van de Inftrudie UEd. vermo: de authoriteyt hebben ghelaten , enkenniflète nee- menvan het geene de Officieren roeren mach,acn- gaende haren dienit ende Officie , enoockvandeadi- en en conculBen die fy in haer Oiïicie mochten hebben bedreven, en dienvolgende ibo wanneer daer over tot fynen lafte eenige klachten aen UEd. vermo. fouden wefen gedaen, en de felve genegen fynde met hem daer over te fpreecken, foo en foude wynjet alleeneden voornoemde Bailliuw niet willen verhoeden de Juftiti» tiedaerinteobedieren, maer felfs, alshy dien aea- gaende fonder redenen iu Mera bleeft ofte niet be- hoorlij eken berichte, daertoe aenmanen , foo wan- neer daer ontrent oock wierde voldaenhet Articul vande vöorfz Inftrudtie, mede brengende : lo Wanneer eenige klachten gedaen werden over eenige Officieren buyten den fynde, dat haer de felve fullen werden toegefondeningefchrifte, ende fyjeghenfeeckere da- gen ontboden, om haer daer op te komen verantwoor- den , ofte fchry ven de waerheyt vande faeke,om voorts daer in te vooriïen na behooren ; 'T welck wy niet en verneemgn dat by UEd. vermo. in defen foude wefen naergekomen.
Voor foo veel het twiedt belangt, raeckende het gene op den 7. luny jongftl. op 't Stadhuys ter V»re is ghepaf- Jéert, daer heeft den voornoemden Bailliuw niet an- ders geoccupeert, dan in qualiteytals Raets-Maavan- de voornoemde Stad , ende flemme hebbende inde policie aldaer , om te dier tyd te doen denominatie van den vaqiiant Burgemeeiler ende RaedFchap ; wat kenniffe UEd. vermo. nu daer van dcfidererente hebben, ende konnen wy niet wel begp'gen , als wefende faecken . diewy ( onder reverentie, ) niet en fien, dat tot U vermo. funole eenighfints koomen te fpecteren maerin cas omtrent foodaaighe of dier- gélycke A<3:icti ,van Policie en Regeringe eenige dif- ordres of ongenughte onder de Regenten komen voor teloopen , ende dat d'een of d'ander daer over re- den foiidènhébben van té klagen,' die fyn haerghe- houden ré addrefleren aen ons ; die dan defelve ten be- llen ende tot de meeile Rufte traghten te compo- neer eü, óf ie hoogh endebooven onfe Inllrudlie gaen de , tebrenghenter deliberatie en difpofitie van de Heeren Staten van Zeeland, die altoos tenhoog- ilen jaloursfyngheweeft , datyemandt anders figli met diergelij cke faecken fouden hebben gemelleerd, "enalfoodoordie weghdehand inhaere Regheringhe gefteeken. Wy hebben derhalven niet wel konnen afwefen,maer onsAmpts-halven gheobligeert ghe- ' vonden , om den voornoemdèn Bailliuw in die qua- liteyt àlis Raeten flemme hebbende in de Regeringe te gelallen, dat hy foude hebben te declineren U Ed. vermo.yàn het voorfz ghepafleerde op den Stadhuy- fe, eenighe kenniiTe j .veel min Reeckenfchap tc gheven ; ghelijck wy oock alle andere , diede felve qualiteyt binnen der Vert of elders in defe Provin- cie fyn hebbende , haetflilcx vanUtd. vermo. of yemand'anders buytencJePrpyincie gheverght wer- dende, infeelijx fouden rtipeten.injungeren. Aeng^n- het derde'fiendé op hetgéene ώ feekere maeltyd fcmde wefen voor gevallen , aldafetheefiden voorn. Bdliluw geen andere qualiteyt konnen hebben als tc wefén een genoodegail, otn nevens fyn andere mede Regenten een vrolycke Maeltyd πίςί den anderen te houden ì dàn ■ ..t ght- |
-ocr page 191-
ιηι SA KEN van ST AE Τ
166^
|
ghelyckhet fomwyien wel ghebeurt , dat in plaetiè • van dien ongenugten en difïerentien ryfen, fo hooreli wy van ter iyden, dat fulcxaldaerfoude Wêfen Voorge- vallen , die dan veelfints na den incerefteode Opinie vandemenfchen , meerder als het fomw'ylen in dei: daet waerachtigis, werden uytgemeten. Soo die evén- wel foohoogh fynghelopen, datde juftitie daervan foude moeten kenniffe nemen ,fo foude fulcx moeten gefchieden voor de geene, die daer toe competent is, te weten voor die van de Wet der Stad Vm, hebbende overdeBorgers endeInghefetenen aldaertereerfter inftantie hetbereght inaüe CivilefMe^e» , als mede in criminele, daer in wyfendebyarrell ^ foonueenighe Adtie t'fy in t'eene of in t* ander cas teghens den voorn, Bailliuw , of yemand anders van dat ghefelfchap, fynde al te faemen Regenten,foude moeten werden geinten- teert,fUlx foude nergens anders, als voorde voorn.Wet vander Vere konnen gefchieden, als hebbende door ha- re Refp. fimdie niet verloren de Privilegiën en prero- gativcjdie alle andere onderdanen eningefetenen defer Provintie komen tejouiflereniEn wat de Heere Staten van Zeelant haer aen 't Reght van de eerfte inftantie en het wyfcn by arreft in criminele faken, alfmen het een en het ander onder diverfche pretexten heeftwillen Juxeren,hebben laten gelegen fyn,is u E. verm. niet on- bekent. Een Bailliu om dat hy een publij eken befchul- diger, en een Rechter is, is daerom niet exempt, om voor het Collegie, daeraen fy hooren, fo wel in civile als criminele faken gecaufeert te worden ;hare functien worden by haer onbequaemheyt by andere gefuppleert en waergenomen, ofte fo lange opengelaten , in haren Borgerlij eken en civilen ommegang ftaen fy fo wel «c- tive als Ρα/βνι, gelijck met, en nevens hare mede Borge- ren, Wy weten wel, dat een Regc-Bancke, of een ge deelte van dien door partyfchap en eygen intereflè van de Leden, die delèlve compoferen,onbequa§m fouden konnen wefen om Juftititie te adminiftreren,maer fulx bekend,en daer over geklaegt fynde,foude by den Prin- ce vande lande het defefl: van dien moeten werden ge- fuppleert , onfemeyningeisniet, om fo extremen re- medie tothetjegenwoordigequaet-teapplicere, 'twel- ke wel onder fogtwerdende , wellightfogeririg falbe- vónden werde,dat het niet weerdig is, fo veel daer over te moveren, veelmin om u E. verm. daermede te occu- peren,die wy vrundlijck verfoeken,alles Ibdanig te wil- len confiderercn, als wy van haer bekende Wysheyt en befcheydentheyt met reden moeten verwagten. W acrmede &c.
EJeh Mug, In Middelburg den ay luly i6(Ì4··
RAI) E Ν.
l^ecm Staten ban Zeelant (labbe do& fn j^ep^ tembec gefielt be bolgentie pointeti ban
li;
^n'teenececomnuinticnntietier^avatleban'tliof f. Ψοϊηίβη.
Η Et is u E. en aJle leden defer Proyintie bekent wat hóoggaende difputen en altercatien niet allen t'lê- dert eenighe jaren herwaerts maer al vande eerlle begitfelën vande IbFelykeRegeringe defer lande over het,iXukvmdefupretheJufiitie en andere delen van Sou- vëfainiteyt by de Prdviiidé van HMmit en mft-Vrhfiant mit^idcirs die vandenPwProvinciael tegens defè Pro- vincip fyn gemoye.ert geweeft,wat Peremptoire en wel gedelibereerde re niedieAby deHeeren State yanZeèl. al in dien tij d en in liet eerft aenbreken vande Liberteyt defer landen fondprling by de affweringe vanden Kon. van Sfoigven by de li^ïgenÖmen, otn iulfce eÜèntiele pdinceii van haer oppergefagh, die daer door in haren bp,e.fpinw^en\yed?rgi:k©ert , haer felventó vindice- re», jènuyt die difayaqt^ieufegheme^^ met de I^aii4éh vari Hollatid én Weft-Vriefland te degageren, ènop '.laàer eygen bodem aen haer Ed: onderdanen te dóenadmiiiii :
reren j *^elck haer Ed; Mo; niet tegen- ftaende de hevige oppofitié, vande Heeren Staten van Holland daer tegensaerigeWent, oockis gefaccedeert. |
gelijck daervan alsnog de loffelijke vruchten dagelijcx worden genoten, uy t ^henomen dat de felve t'elckens, , al hoewel metgrootedifficulteytfyngediverteert ghe- ' worden hare refolutie, ten refpeöe vande Supreme lufti^ f/ί ter executie te legghen; Hebbende de hooghgem. Provincie van Hol and haer altoos ten hooghften laten gelegen wefen om de luftitievan drie Landfchappen van HcSant,Zeelant en Wefl~Vrieflmtgecomhinectt en op haren bodem te houden, om de merckelijcke redenen van eereen profijt die daer in evidentelijck voor haer Refideren, daer toe dan gebruy ckende het credit ende particuliere inclinatie van de Heeren Stadhouders bo- ven verfcheyden befendingejminnelijke aenfpraeken, intreck&nvan refolutie, ende cafleren van diverfche Procedurentegensde gerechtigheden en Privilegiën van defe Provinden en leden van diengenomen, en in het werck geftelt. Waer op dat verfcheyden folemne- Ie verdragenen concordaten fynde opgericht, alles daer door foodanigh fcheen gereguleert te fyn, dat ge- ne difputen ofmoeyelijckheden meer fouden konnen voor vallen, dog de Heeren'Staten van Holland ende Weft-Vrieiland, haer t'elckens wederom in ketende om op defe Provincie meer en meer te empieteren, en het Hof Provinciael om aen de bevelen van de Heeren Staten van Zeeland weynig te defereren ^ Soo heeft by na yeder laerfyn nieuwe ongenuchte en difpute mede gebracht,daer onder geen van de minfte is geweeft (om menigvuldige ander om cortsheyt wille hier voor by te gaen)
Dat men aen defe Provincie den voorrang en feffie voor de heerlijckheydt van ffefl-Vrieflunt heefcgedifpu- teert, in fulckervoeghen dat de Provincie van Zee- land daer in willende noch konnende toe gheven, de Heeren Staten van Holland ende Weft-Vrieflandt gerefolveert hebben aen den keften, Heer Stadhouder Hooghloff: Mem : tegens alle oudt gebruy ck, en fepa- ratecommiffiete geven ende haer felven daer in den eygendom van de Stadt van den Briel ende Landt van Voorne toe te eygenen. Dan het is hier niet by gheblevcn , maer de hooghgemelde Heeren Staten van HollantenfPeft-VrhflaHt vorder gaende, hebben by hare bekende refoultie van den ii Augufty liyö'. o- pentlijk beginnen te fuftineren dat de Heere Staten vm Zeelant ioodajiige autoriteyt en Legiflativen macht in Zeeufchefaecken ontrent de Hoven van luftitieniet en competeerde, als de Heeren Staten van Hiliandt en Wejl-Vriefiant in Hollandfche en Weft-Vrieflche iaec- ken toe quam,en met der daed exerceerden, ftellende alfo deProvmcie van Zelant uy t hare egualitey t en eVen- gelijckheyt met de Provincie van Hallaat éh Wejl-Vrw flant, en ten reguarde van de felve in een merkelijkein- ferioriteyten fubjectie nae dat het Hof Provinciael door fekere een/ydige deductie daer toe eenige maen- den te vooren de aenleydinge en den eerften voet had- den gegeven, gelijk dan het gemelde Hof by de minfte occafie en difcrepantietuffchen de twe Provinciën op- rifende, fchynt veerdig en berey t te wefen om de Pro- vincie van Zeelant te aggraveren en aen de Heeren Sta- ten van Hoilant en fPefi- VrieJIant niet alleen eetiige argu- menten te fuppediteren, maerfelfsiJe verfienfte om- brages te verwecken tegens de finceriteytdaer mede de Heeren Staten van Zeelant, en die gene die uyt liaren hoofdeinde luftitie oyc ofte oyt fyngheemployeert geweeft,hebben geprocedeert,daer toe houdende apar- te enfecrete Vergaderingen, mee feclufie van de Zteif /ciiRaden,enhaerniet ontfiende op eenberichtva» ter fyden haer fo verre in te laten ,gel jj ck u Ed. konnen fien uyt hare miffive van den April defesjaers aèn - de Heeren Staten van Wlant en Wtft-Vntflm gefchre- ven, hier nevens gaende: daer by niet aJlee« wederom op de bane wortgebragt eh gecontroveheért het point van'tfuprime gefagh bovengheroert φ Heeren Stateli van Ztelandt in faecken van de lüfthie notoirlijck , CQippeterendejmaertaften ookhecPrpviflpneelaccijirt aen, fo folemnelijk tuflen de bey de Pro vinden, in^én j are feftienbptidertfeven op gerecht, fuftinerende dat defe· Provincie in het getal van Raden en Tour beurten ten refpecte van den Vrefident ende andere Officié»
va» |
-ocr page 192-
|
van het hof daer by te veelfoude weiengeadvantageert.
Daer onder indcr daet niet anders verborgen leggen- ' dealsdeiwif^fVaneenPrefidentceftellen j.dienu aendefc Provintieftaet te komen , haerteontfetten, maer dat de Provintie van Hollant en Weft - Vrieflant daervannu44 Jarenheeftghejouifeert, daertoeghe- bruyckende iber odieufe motiven, al of de regeeringhe tranquillireyt, domeinen, ende Ingefetenen van Hol- land j a het goedt en bloedt van de felve by een Zeeufch Prefidenten drie Raden , mitfgaders een Zeeufch Griffier, die daer op eenen tij t te famen konnen wefen fouden komen gelij ck als te Pericliteren, Prefuppone' rende datfe daer toe met den andre foude konne Collu- deren en bequame occafie capteren,met andre harde en onvriendelijckeexpreflïénmeer, die wy verfoekenwel te willen remarqueren , ende defe hare ongefondeerde argumenten en onghehoorde umbragesteghens haer met meerder ichijη te willen retorqueren en hare oor- delen na haer eygene feniimentenendienvolgendeo- verwegen luHollant redene mogte hebben te apprehen- àcien eea Zecus Prefident ende JrieRedtn met een van de andere Officieren daer bygerekent,hoeveel te meer dat het voor defe Provintie,ii t£den,en leden van dien, mitsgaders de gemeneingefetenen foudewefen te refor- mideren cenHùUaiitfePrefdent en agt raden die altoos riiym een Coilegie en fo merckelijcke Pluraliteyt konnen uyt maecken , oock onder Pretext van het Onlangs geeri- geerde Leen-Hof dagelijcx appart by een vergaderen, ghcadvifeert met de cerile Miniller van de Provintie van Hollandtj die haer altoos vande innerlijckefenti- menten en inclinatie van die Provincie kan imbueren die nu oock foo veel jaeren achter den anderen haer foo eenfy dig tegens defe Provintie hebben gecomporteert, ende hare ordres endebeveelen gheenfints gherefpec- tcert, ende ter contrarie alle obediëntie aende Provin- tie van Hollant gheprefleeft, fynde mede te verwon- deren, dat het ghemelde Hof in haren voorfz,. brief van den 19 April fulcken ghevaer in een Zeeuiche Pre- fident en ί/»·/» Kadenea haer>foohetfchijntniethebben konnen wederhouden , fonder de Heeren Staten van Hollandt fulcx te reprefenteren ende haer te raden van de twee Perfonen , die alhier tot fupplctie vande twee vacante piaetfen , in het Hof fouden worden ver- koren niet te admitteren, dat fy weynig tijts te vooren, by hare milfive vanden 23 Febniary daer bevoorens de Heere Staten defer Provincie verfoeken de twe voorfz vacante Piaetfen van de Heeren Hago BUck^ende Mar- tinus Fitte willen voorfien , met twee andere vrome verftandige en bequame mannenjdaer byvoegendcjdat dejuftitie daer aengrooten dienft foude gefchieden.
Wy addreiTere ook hier nevens aen U E. een miilive van 'tghemelte HofProvinciaei van deii Ζ i May defes jaers daer in U Edele met verwonderinghe Tullen kon1 nen fien , dat de felve met dequaliteyr van Raden over Zeelandt niet langer fchynen gedient te fyn, oock haer felven die inde fubfcriptie van haer ghenoemde miffive ontreckende, met haer te ondertekenefljPrefi- dcnten Uolientft Rarftn, fonder van Ζ«/««, te vermanen daer noghtins hare voorn, miffive een antwoordt was op een refolutie by de Heeren Staren defer Provincie aen haer geaddrellfeert, en niemandt de qmlitcyt hadi de daer pp te antwoorden, als die haer Ed.Mog. eed en commilfie agnofceren i welcke kleenagtinge hooggem. Heeren Staten nóch noit is wedervare en op het fonda- mentvan de gemoveerde controveriie over het fupre? megefaghdatdefc Provintieinde faecken vanjuftitie competeert, footreckenfy oock in difputedc validir teytvande Previlegicn diede Heeren Staetenvan Zeeland op den 3 Nov. 1663. aen die vander Goes en andere ftemmende Steden hebben verleent, feggen- de haer daer na te fuUen reguleren,alle 'cwelcke de Hee- ren Staten van Hollant enWeft-.Vrieflaad by hare mif- five vanden lulyjoogftled. alsby onderlinge corre- fpondentie infgelycxkomentofulüneren,alhoeweUo beleefder terminis die de Heeren van 't Hof nogtans he- ter fouden hebben betaemr,daerbyionder anderen oock empieete rende den voorflaghvan,'tgeiji· hofj om gene raden uyt defe Provincie in het voorn. Hof te admitte - ren,voor dat over alles nader met d^n sod^e foude we·^ J ίé4 |
fen geiproken, daer toe verfoekende dat haergelegheht- ......
hey c mogte worden gegeven tot conferentie, Naer dat in diervoegen alles overhoop en buytenfyngheheelis gèbragt,en dat de hooggem. Hcere Staten van Hollant ttn H'eft' Vriejlant wel weten, dat deHcerenStaten deièr pro,-, vincie haer noyt over het fupreem gelag,dat haer in fake; vanjuftitie notoirlick competeertin eenige conferentfQ hebbe willen inlaten,en oock in andere faken mpt geen redenen ter werelt en kan werden ghevergt, als na dai alles in fyn vorigen Staet foude wefen herftel ten belof- te gedaen vande onderlingeTraftaten die tuflen de tiat Provine, over de faken van luftitie intercederen geen- fints te luxeren en voor al ingetrocken de voorn. Preju^ diciabelerefolutie vanden 11. Auguft. i6$6 behalvea dat UE.nietonbekentenis hoe tot noch toe over foo veel andere Poindten le vergeefs 't gewenfchte contcn- tement istegemoetgefien.
Na dat daer over fo dick en menigtnael \ïras geconfe*· reertfoo dat de ledevi daer in vcrdrietigh werdende al in 't midden van 'tvoorleden Jaer 1661, hebben verklaert dat fy eed ende amptshalven verplicht iftonden fulx niet langer aen te fien nogte te verdragenidaer op dan de be- kende refolutie op denaiSeptemb. deffelvenjaers gevolgt, daer van d'executie door de bewufle befending van Holland, en de goede toefegginge (kcrbyged^a flecht is gediverteert geworden, fonder op eenig poinj: de verhoopte fatisfaöie te bekomen) maer ter contrarie defe Provincie nogh meertebeleedigen met den Heer Datiiel Ockerfe» buy ten alle recht ende billighey t uyt lyne fundie, als raed ter Admiraliteyt in 't noorder Quattier en nu noch vorder door fulcke aenftootlicke brieven te chocqueren,ongetwyfiëlt door de vcrdraeghfaemheydt van deHeeren Staten vanZeeland,daertoe aengemo^- digt fynde,fulx dat wy dit alles na merite overweghendp achten hoognodig te wefen, dat alle de voorgaeftde re- folutien de lake van juftitie rakende behoorden te woe- den nagefien, rypelyck geexamineeert, en daer van aeij haer E. Mo. geduyreodc d'aenflaende vergaderinge 'tfy mondehng of fchriftel.Rapportghedaen, om het ijbjvc gehoort, daer op fodanig te refolveren , dat daef dp<?r eenmael een peremptoire afkomfte van allo die droevi- ge en langduyrige ^fputen mag worden gh,etns\eclt[;, dp Hoogheyt en geregtigheyt vanden l^dc »4» Zulsmt uyt alle beknjbbelinghgereddet endefelve onghefchendgt ^en de Profperitoy t getranfmitteei;t ji al? die in haer vol- len glans vande voorfatenis overgenionfieni Ìbnderljij- ge in defen tij t daer een yder, ende fp?cialen de Heeren Staten f^o liellmt ep Wtfi- Vritflattt fop forgvuldk fyn, φ mogeUjik is,naerfich te trecken fonder fomwylen d'ii^- de Poileffien en herkomen of oock de weerdig^eyt yap d.egemeene aen te fien, gelij ck het flv.ck^w muli^vfut dtgebtdm y oor een. ende veele exeippelen d^e"· iienkan.
(C'antjec c6cemman^i(fiU»i((ti b?V;affalei$tiìKo
ΦΠΕΟΡ IWÏ^Dae? vrye Raeds befteliea.
SefdeToina.
HEt f^l Ü Ei wch ^ dachtighvvefea, hoe d^t doo^ de dtpl'or^ ende cntjidigb, 4<xit vanden Heerp ΡΓΪηςε vmOnmm ^ic de Fun^en die hy ai» Stadthou4er en^cw' Edele deefer Provintie of felfe of door mderci^hier hadcle gqexercecrt ende bekiceiitj Wederoin in de boj;fen),vwd,e GraepUJckheyt wcifcn,- de ghevallenj tJacx pver yereolghens by φ Heeren Staten vwt^ecsl^dt de nooc^heordrejüghefteltineÉ den Heere h ί^ημ en GecQmmitteerdeijuyt deReeq* kei^ameihairEd^reifpeaive ConipülHen, die ïiy uj^ den hoofde van de eerfte Edele in de Vergaderinge van Staten en in afl^w oi^fjerfcheydene CoUegien hadden op te feggen, eftcje aen de refpefitlve Steden te defer?5- ^^en de macht e^ide prerogative, om haer Ed. Magiftra" .juerennaerieefkeje daer toe over te brenghen Regle- ipnenten te creër^ > ende dàer mede het Défi^cjit byaflyvigheyiitYaii den Stadthouder vooigheyaUpn, t^fuppleren, het welcke oock acoftonts binnen dp Ρ ? Stp'
en OORLOG Fìer en Veeriighfle Boéck. I y y |
-ocr page 193-
174 S AKEN van ST A ET
|
Steden VUffinghm cndc Veert Toude fyn ghefchiedt gheweeft, tenwaere inden Perlbon vancienhoogh- ghedachte HeerePrince in'tverkiefen vande Migi- itraturen aldaer hadde gheconcurreert rweederley qualiteyten , d'eeneaisStadthouderdefer Provincie, d'andereals Marquis cndc Heere vande voornoem- de Steden, fulcxdathennootlaeckelijckwas, omdaer ontrent met alle behoorlijcke voorfienigheyt te pro- cederen, dat gheexamineertfoude worden , watreghc de Graefïèlijckheyt daer ontrent competeerde , om niet te worden ghepriveerc , van't gheene dathaer éyghenwas, alsmede wat recht den Marquis ende
ghentlijck toequam , om daer in mede niet te wor- den veronghelij ckt, welcke in diervoeghen op den 25 Aprilis 1^51. byde Heeren Staeten van Zeelandt goedtghevonden iynde ende het felve de Heeren Ge- committeerde Raedenaenbevolen ; Soo hebben die naer rijpe examinatie van faeckeneene welgheraifon- neerde Deduilic en advis ingeftelt daer by pertinente- lij ck worde gediilingueert ende aenghewefen wat recht de hooghghqmelde GraefFelijckheyt , als mede de Marquis ende Heere binnen de voornoemde Steden toebehoorden , ende hst felve vervolghens de re- ipedive leeden by Poinden van befchryvinghe we- fende toeghefonden , Ende die vanden Raede van de hooghghemelde Heere Prince foo mondelingh als fchriftelick daer op ghehoordt , ende alles rype- lijck in verfchéyde Vergaderinghen overwooghen , iseyhdélijck opcfen lyNovember 1651. naer lang- wylighe deliberatien goetghevonden , hetvoorfchre- ve advis te amplederen , ende te converteren in een Staetfche refolutie, ende ofwel de voornoemde twéé Steden gheobligeert waeren dien conform , haer Edele reglementen over ts brenghen ; Soo fyn de lèi ve daer van nochtans ghebleven in ghebreecke verklarende niette minde refolutie vande Heeren Staeten wel te willen refpedteeren , doghde Heeren Staeten vjn Zeelandt daer medegheen contentement kennende nemen, hebben de twe voornoemde Steden daer bp naerder ghetbmmeerc ende goedghevonden, dat een peremproiren tijt foude worden gélielt,binnen de welcke de felve ghehouden fouden worde haer Edele Reglementen conform het voornoemde gheraifon- neerde advis over te brenghen, ende weghens het gee- ne by ghebreecke van dien albereyts inprejuditievan 'tGraefïelijck Recht was ghefchiet, behoorlijckfatis- faftie teghe ven , de hooghghemelde Staeten ons on- derwylen authoriferende om de voorfchreve regle- menten overghebraght wordende , in conformite van het gherefolveerde , der felver aente nemen , ende in den naem van haer Edele Moghende flna- lijck te arrefteren ; doch daer op alfnoch hetgewenfch- te fucceeniet ghcvolght fynde ende dat het Graef- felijck recht binnen de voornoemde twee Stedenal- foo is blyven' fluéhieren , ende dat het felve niet behoorlijcken worde behartight ; Soo hebben on- ghetwijfïblteenighc daerop devryheytghenoomen, ominplaets vande Graefièlyckheydt , het haer toe tebrenghen , hctweyn'ghe, dat de felve aldaer noch genoot haer in 't gheheel of ten deele af te nemen, gelij ck door hét alfoo genoemde reglement op de naem van de Heeren vande Magiftraet vander Veere verfogt foudè fyn gefchiet, vermits de nominatie vande Burge- meeftersen Schepenen die wegens de GraefFehjclcheyt aldaer is geordonneert en uyt haren hoofde 'tfederthet Jaer 1^74.. fonder interruptie ghepraftifeerc, voorde helft ende genoegfaem in 't geÏeeifoude fyn vernietigt geweelljcn fó fenfiblen pointvan Privilegie en vryheyr overgegeven ing^yallenèt fuccesdaer opware gevolgt prefenceren, gelyck in eenige regeringe geconilitueerti als die in onfe landen is lichtelij ck kan voorvallen, en de Heeren Princen van Orange hooglMemorieingevalle die daer op hadden willen toeleggen , geenghe egent- heytfoudehebbengemanqueert, omhaerdaervan te prevaleren , dan het moer tochaer onltcrlïelijckelof worden ghefecht, dar als haer fulcx is voorghekoomen veel eerder hebben geantwoort, dat de qualiteyt daer mede fy waren bekleedt, niet mede en braght, omdc Privilegiën ende vry heden naer haer te trecken , maer die te defenderen, Soo hebben wy ons met veel meerandre redenen geobligeert bevonden om volgens |
felijckheyt teforghen, ende U Edele nevens de andere leeden van dele Provintie de fchadelijcke consequen- tie van defeonderneminge foo aengaende de materie a s forme te vertoonen, met verfoeck haer Edele ghe- dachtete willen laetengaen, op middelen vanexpe- dienten, waer door diergelijckevQOr het toekomende foude konnen worden gheftuyr ende de Heeren van do jMagiftraet van de Steden Vlillingen ende Veere, naer dar fy nodi maels in den ilaende Vergaderinghe, fullen wefen ghefommeert, om haer Edele refpedive Regle- menten over te brenghen, ende fulcx buyten vermoe- den als noch dilay erende ghebracht tot paritie van haer EdeleMog. enibodickwilsgereitereerderefolutie, als mede tot het geven van behoorlijck contentement we- gens d'indrachten daer teghens ghedaen, enfyoock vervolghens nevens de beyde Officieren aldaerghe- brachtindendiredireende immediaten Eedt van de- fe Provincie , Vermits fy boven de plichten die fy fchuldigh fyn aen hacren lA»rq«i! ende Heere, noch veel naeuwer aen de hooge Regeringe alhier ver- bonden, als fynde geworden integrerende ledematen van de felve, ende geilelt in een evenghelijckhey dt met die geene die foo geruymen tijdt voor haerde qualiteyt ende prerogative hebben ghehadr, en nu met de felve alle adten van Souverainiteyt komen te pleghen en felfs met haer den Eedt,hulde, ende manfchap van haeren eygen Harquis ende Heer ende meenighte andere vaf- falen, en gequalificeerde Officiers ontfanghen, behal- ven de notable Iurifdidlie,diefy van deGraeiïelijckheyt ten platte Lande in Walchre tot haere merckelijcke luyfter en voordeel in haer Edele dillindte relTorten ko- men te oefïènen, die voor defe by den Rentmefter van Beweiien Scheld ter ludicature van Burghemeefters ende Schepenen van Middelburgh pleegh geexerceert te worden.
asnaaentie be fa&e ban ben ^alliu^]) bccbcc (0 Qepaifeett befieHi f)ci bolgcnbe .Sommier,
Sümmaria van't gene by ordre ende eenparigh goet vinden van de Heeren Gecommitteerde Ra- den door monde van den Raedt Penlionaris van't Lant de Ed. Mo. Heeren Staten van Zeelant op den 11. September ιίίφ. by ledture van Remonftrantie van de Heer Bailliuw van der Veere, en feeckere miffi ve van Hooghg, de vrouwe Princeflë Douairiere d' Orangie is geprefenteert.
DenRaet fiende 't abufifpreiiipooll en gront waerop haer Hoogh. ordre tot Lafte van de Balliuw wasgefon- deert, heeft goet gevonden de felve daer van by miffive te difabulèren.
Ende daer op te verfoecken 't intrecken van de voorfz ordre.
Dat den Bailliuw by provifiefoude continueren in fyne functie.
Eerft, om datter fnachts voor het overleveren van de voorfz, ordre een manflach was begaen, ten eynde, hy daeromtrent in't bevorderen van de luftitie ioudc continueren.
Ten anderen, dat den Bailliuw de lurifdidlie van het relbrt van der Veere en de calarge van de gemene mid- delen uyt den Hoofde van de Graeffel. bedient^ en by niemant daer in kan werden geturb. veel min gefufpen- deert als by ordre en goet vinde van de Heeren Staten.
Hoeghevoeghlijck den Raedt inden Brief van hare Hoog.in hare fundiie en vryheyc van dienis gecouceeri.
Dat
Heere vermooghens fyn brieven van Inveftiture ey- , onfenEedtendelnitrudievoorhetrechtvandegraef- |
-ocr page 194-
Dat hare Hoogheyt willende het doen van den Raedt
reilëntercn, en geen ghclegentheyt vindende't fel ve te
doen jeghcni hare perioonen, fulcx in het Λverck ftelt te-
eens een peribon,die nug part nog deel heeft gehad over
defe deliberatie over het lelfdepoint van befehry vinge,
noch daer van eenige de minile voorkenniile gehadt.
Van wat natuyre de pointen van befehry vinge lijn.
Dat den Raed geen particulier verfoeck of voorfchrift
van eenige van de Leeden mach op volgen,maer daer on-
trent ichuldighzijnte doen'tgheenefy oordeelenten
dienfte van den Lande te behooren.
Veel min dat dc felve defwegen foude werden gefen-
fureert en over gehaelt van de gene aie eygentlijckgeen
Relatie heeft tot de Regeringe.
Ende noch veel min dat 't arreileren van eenige poinc-
ten ycraant uytlyn Ampt. en functie foude AVorden ghe-
ilooten, of daer vangefulpendeert.
Hoe de hooge Regeringhe van de Proyintie door defe
Pfoceduien ten hoogften is geledeert,
Datdievan den Raedevan SijneHoogh. hebbende
prefumtie, tögaen delibereren over depoinctenvande
be.'chry vinge, eer die alhier fyn geveiitileertgeweeft.
De Regenten van een Stadt, die als een integrerent
Lit van de Souveraine Regerinee over de voorfz pointpn
lüuden delibereren, in verdeeltheydt en piifverftant te
brengen.
En de Regenten in een andere Stadt door die yiolen-
tie exempel te ir.tij-nideren, en alfo genoegfaem de yrye
deliberatie van beyde, fo veel in haer is, te benemen,
Sy hoopen niet, dat fy yman,t fai zijn geweeft, die met
Eedeaen 't Lant verplicht is.
Van wat quadeconfequeiitie defe procedurenfyn.
Hoe den Balliuw fulcken ordre kan ontfatigen en pare-
ren moet, fo oock de andere Reghenten die mede by den
Heer Marquis verkooren en geftelt werden.
Ende hoebekomnierlijck het felve foudewefen voor
andere Lecden,dic alleen van de Graeffelijckheyt depen-
deren.
De procedeuren buyten exempel ten tijde van de wijfe
Regeeringhevande Heeren Princenvan Orangiennoit
voorgevallen.
Hebbende de Regenten van de Steden Vliffingen en
Veere haer gelaten Vijheyt.
Deraoderatiecnbelcheydentheyt van de hooge j^er-
fonagien.
De Regeringe defer Lapidea in haer nature van pei fua-
fic.
Daer door de Regenten werden geboogen, maer niet
by furcegetroCken.
E xempclen van yryraoedigh. en cordaethcyt niet alleen
by de vier voorfittentle Leeden, maer oock van de Stee··
denVliiringenenVeeretegensdefuftinuenendepreten-
fien van Hocghgemelte Heeren Princen. i endepudelimittw.van diêti,dehileer ■MfliywiVuytkragtc
Ende alhoewel ly haer daer aenten hooghften lieten van fyn Brieven van Inveiliéutìe, .competerendè fyn on-
glielegen fyn, ende difputen met fonderlingeenift wier- der die Heeren, van den Raèdeoverde verföchteintér-
oen gedreven, ) Celfc eenige bedenckingeo gévallen, ende hebben glie-
Sot) is nochtans niemant van de Regenten in de Stee- .oordeelt, dat fulc^ beft by;^nipelaenfchrvii3gi?aen'|iaer
dendaerovervanSijn Amptoftebedieningcgefct,oftc Hoogheyt foude behooren té gcfchledén,
vandeexercitievan diengefuijiendeert. Confideratien op den perfooti yan den Heer Ba/Z/eu; erï
Het gepaflèerde over de adrajÜ'ie van de Heer Ualde- vrienden en dienften by naer aen den Landefondef eeni-
'tU· ge reproches, gedaen. '
Recht van de propofitie in de Stadt en gecommitteer- Hoe defe droevige conftitutie wn tijt fondcrlipge aen-
den Raden. raedt om te moyeiiercn, dat de Reghenten de handen
Collatie van deRaets Heer Plaetfe in den Hoogen raet. van de goede correlpondentie en ghetrouwigheyj; in dq)
Hoedickmaelsby JWj^rf./iwj'^igeurgecrtjdatde Cora- anderen flaen. ■ < "> ά .
miflievande Rent- Meefterbewefter Schelt foude wer- Dat fulke harde procedurenme.t anders als qüaetblöet
den gheamplieert met de lurisdictie van de reforf en aen kopnen fetten ende verfchey de goede familicn <nde ghe^
Vliil meen en Veere toegebracht, qualificcerde Reghenten haer daer by geinjtereflèert vin-
De deliberatien en poinctenvan uytfcliryvingeomde den.
Officiers,bedienende de GraefFeUjckheyts reforten onder
Eed te brengen.
Hetdlfpuyttuflchen Prins Ma?<r/ij ende de Stadt Guw
overde Heerlijckheytvan BorfiU Cordaetheydt van Re-
ghenten van MM.iburgbknm ï6)6 ontrent de IJeer
rrins HnHrjck teghen dc Menees yan de Heer de
en OORLOG. Vier en veertighfte Boeck.
>75
nc«rden, dat die qualitey t een gevolg was van het Mar-
quifaet van der tWi.
Hoe het recht van de Graeffelijckhcyc endedïn Heer
Marjuii binnen de .Steden Viijpn^ta en /ttre is gheexami-
neert geworden,
Knde daer uyt gevlo?yt,dat de twee voorn. Steden ha-
re Regelementen fouden over brengen, naer veelc dcli-
beratien daer over gehouden.
Dat de Stadt Veei e verklaert tefullcn naerkomen,niits
werdende by de Staten tegen alle moeyelijkljeytgegua-
randeert : 't welck haer is toegellaen.
Alle wclcke fuftenüen, deliberatien en refolutien voor
deHoogh. envryheytvanhet Landtfynombefchroonip
en fonder vreefe gehouden, fonder dat men oyt van eeni-
gedifgratieheeftgehoort, dieeenighRegent, fynghe-
moedt daer in gequeten, ende Heeren Prjiicen van 0,m ->
>«felfs vrynioedigl)lijck aenghefproocken hebbende,
defweghen is overgHekomen, Veel min yan fyn Ainpt
oftebedieningeberooft, ofdaervanghcfufpendeerc.
Ende alle defe exempelen geequipareert met het glie-
ne den Heer Satliuw van der Vene ten reipeile van het al-
foo genoemde reglement heeft gefuilineert is noch inge-
wic Ite, noch in gonfequentie met de feive op yerrc naer
niet tcvergelijcken,
Doenmael wordt hy in diervoegen, als bekent is, ber
jegent, j ^
Hoe de vryhey t door défe proceduyren komt te ly den,
en den wegh tot meerdere gebaent, foo de Staten fwy-
gen,
Hoe onder de Graven fulke proceduyren fyn aengefien
geworden.
En alfmen heeft begonnen de Penfionarifen van Pro-
vintien en van Steden op de mont te flaen, hoe defe Lan-
den te meerder tot bekommeringh van Iiaer vryhey t fyn
ghepoufeert geworden.
In Poolen, daer de Regeringc door de Koninghs dignir
teyt wordt af gebeelt, hoejalours ende beforgt van hare
vryheyt fyn.
Hoe derepublijcke van Άοριηιη dieis quytghewor^
den.
Sulcx dat de Heeren van den Rade' niet twiiFelen of
de Heeren Staten van Zeelandt fulleuhecfelve ^Cfliillér-
hooghfte ter haiten nemen. , . ^ V
Ende haer oock gevoeligh toonen over de klcyiiighéyt
de Heeren van den Rade a engedaen.
Ende voorts lettende op de reraontlraniie Van den Hecj:
Sallm-cj.
Dat haer E^· Mo.,niet en fuljjïri toelaten, dat hy 'ayt de
exercitie van de criminelen lurifdiiùc ten platten Lande,
ende calange van de gemeene middelen, de Pfpvliij^é al-
leen toekomen fai worden gciènióveert. \ . · .'
Ende voor fo veel aengaei de lüftitie bjnneh dfe Stadt,
Dat dan metter tijd fyn wcërflagh geeft i ch defe Pro-
vintiennerghcns meer ,als door het uytweφen van per-
foonen uyt naere Ampten en fiinftien in troubelen ende
oneenighey t kan worden ghchouden, en buyten allo aeijr
fien en refpeft gebracht. -τ ì.·
Pacroniine>
©otöWbit aHfjSöflwna mfnnelfits öp ^atrten af
oeöaen en geaf comrnpt«m tot ipeDfWPt? petwioen.
AwKjir.
Sijn Hoogheyt Laeft.overleden fynde, hoe den Heer
«^atelijck uytde plaetfe van de Edelen is gefet,
J>iHooveldevoo£hden vandeHeer Princc pupille fufli-
-ocr page 195-
176 S AKEN van ST A ET
|
t66^ ®e]^eecen <©£beput«cticti banbc ^?obintieban
_ïgOUailtÖeÖbenDennegencienden 3iU8U(li hoo?3Cb?ai
Often / öat De OEöele <©coot HSog. ïgeetcn jêtaten öa« ©iindpalen/ ijaUDcn gcionfememintien ecnpartgcn opöefeiiberiJacljtinGctian't <©?offiet-ffclt tiartaUcc= (wnbe 3® önen cn BDijn-afijnen/ f η alle öe <©cun!ectöe ^jolifneten / t)olgt]«n!Ï De Concepte ojtiomtantfe baec nebenjS geetfjtbeett i met Dien Oetflianöeüat f)et Prove- nu üan'tfeiüe mibbel / fouben toecùenenbe blyttetroei affecteecttotbenaenbouw banfoobecl ^töepen öan (©ojloöDiaerlücjc/ alibaetupt foubefionnentoerben becballen j a©aecopflebelfbececrt3ijnbe/ fsSooetgfje; tonben bat be boo^rtO^ebe Conteptc (£>2bonnantie Co- pielycö gljêfonben foube toerbenaenbefesanbecc tjintten / met fectcujii becfoecb / bat be felbe op f)ct goet enbe loffeiiJch «empel ban bctoelgemclte p^oblntfe tian Hoilant, ittet alieen mebe in ben boo7r5 cenparigen Wiiefenberpacfttinge ban {jet booiffftiebc <0?offteci eelt/nemaec ooch in be affectatie ban {jet ^^obenu ban 0etfelbemibbe[ ten fine ali booten/ toflben confentei een/ en baec ban metten ecrflen alDiec tee betgaöcrlngc opentnge laten boen.
Ordonnantie^waer nae in alle de Geünieerde Provinciën eenpaerlyck gehevenenver- pacht falwerden, vo or een gheheeijaer, Ingaendeden het gro£ier-gelt, van al- lerhande Wynen ende fVyn-ajijnen
E Er ftlyck.·, Van alle foorte van Wijnen, hoedaenigh die foude mogen wefen, hetfyRijnfe, Franiche, Spaenfche, Malvefeyen, Ghebrandeviiijnen, ende WijnAzijnen die van buyten indeGeunieerdeProvin- ciën ghebracht, ende aldaer fullen geloft worden, ful- lendeeerfteinbrenghersbetalen aenden Pachterofte Colledtcurvandefenlmpoftvanyder Oxhooft France Wijn,ofte Wijn-Azijn, iïuint/^Aftuyvers, vanRijn- fche, Spaenfche, Malvefeyen, ofteoock ghebrande Wijnen, vanyder Oxhooft^m^ifìuyvers, het Ox- hooft gerecckenttegenwirijéftoopenjAmilelredamfe maete,endevanalleinindere, ofte meerderevaetten naeradvenant,
a. EndeomallefraudenindefenImpQftte voorko- men , en fai niemant vermoghen, eenige Wijnen, die met Scheepen, Schuyten, Waghens, ofte karren van buyten in defe Geünieerde Provinciën ghebracht vier- den, te lOiTen of aen'tLaht te fetten, voor enalèerde quantitey c en de qualitcy t van de fel ve Wijnen^oprech- telijckaen den Pachter of fynen Colledteur fijnaenge- geven, ende henlieden vàn de iëlye ghelevcrt eenbe- hoorlijck Los cedulle met nominatie van defchimers ofte voerluyden diefe geladen hebben, en wacperfoon ofte perfoonen, de wijnen fullen infla6n,om die te ver- antwoorden , ende ' t recht daer van als vooren te betae- len ; Sullen tot meerder vèfhoèdiilge ya!ii fraude, de fel- vewijnennietgeloftenopghbflagen moghen worden, dan binnen de befloten Steden ter plaetfe daer publij c- que Comptoirenzijn , ende fai voortsden Pachterof- te fynen Gecommitteerden, vermoghen prefent te wefén by'tloffen vande voorfchreve wijnen, om te vifiterenof de aengegeven wijnen met de gheleverde Los Cudülle fijn accorderende, fonder dat hem ye- imandtin't onderfoecken., nxecwoorden ofte wercken fai mqgeri;:efilleren of beletten, alles endéyderpoindb van dien pp.verbucrte wn denietaenghegevCne Wij- i nen, ende boven dien opeen boete vangul- dens t?y dc C jntraventeur te betalen,a.ok voorts op arbi- trale c<?iT^ùe, na ghelegentheyt en exigentie νω faec-
3. 'rEndofal't vooric^eveGrolIÏer gek moeien be- taelt worden, na de quantiteydt ende qualiteyt van die inlacdinghe, foo wel van de Schippers ende Bootf- mansvoerragiej als van de Wijnen van andere Coop- luyden, ende fullen de Schippers over Zee komende, ofte de Rivieren afkomende, moeten doen blij eken by hare cognoflementen, Tol-cedullen , Paflepoorten, ende andere bcfcheyden, watquantiteyt ende qualiteyt |
van Wijnen, fy ter plaetfe daer vandacnfyghekomen fyn,ingeladen hebben.
4. Ende naedemael de Wij nen in't vervoeren ee- nige leckagie fubjed zijn, foofalgeneralijk voor lecka- gieghecort moghen worden, den tienden Penninck; Edoch by foo verre, 't eenighen tijde, 'tfy door langhe reyfen, 't fy door ftormen op der Zee, ofte door eenige andere ongelegentheden de leckagie merckelijck meer- der foude moghen worden bevonden, foo fai in fulcken gevalle, diegeene, die de voorfe Impoft moet betalen, vryftaen, devaeten doorghefworen Wijn-roeyerste doen peylen, en mits betaelen de rechte quantiteyt van de Wijnen die door de voorfz pey Unge bevonden wert, daer mede volftaen mogen ; wel verftaende, dat in dien gevalle,egeene cortinge van de tiende penninck als bo- ven plaetlè hebben fai,
5. WelckGroilìer-gekbetaeltfa!moeten worden, by het aengeven, ofte op flaen van de voorfchreve Wij- nen , ten ware yemandt meer als honden Oxhoofden op eentijdt teiFensopflogh, in wekken ghevalle, hy fai mogen volftaen defen Impoft betalende </nimaendcn nadeloffinge, mits ftellen de cautie tot contentement van den Pachter.
6. De Coopluyden, hare Faftoors en allen ande- ren , die den voorfchreve Impoft moeten betalen, ful- len afflach ofte reftitutie ghenieten van alle de Wijnen dieiyluyden binnen dentijdt Vintwte Jaren naer den Inflach ofte loffinge buyten de Geünieerde Provinciën fullen verfenden, of doen verfenden, midts't felve doende blij eken by Ade van de Convoymeefters, als mede dathet rechtvan de Convoyenende Licenten voort uytgaen betaelt is ; en fai den Pachter tot voortko- minge van alle confufie, ende onordentlijckheytghe- houdenfyn pertinent boecfc te houden foo van alle de Wijnen die by de Wijn-Koopersingheilaghen, als mede van alle die gheene, diewederomme buyten de Geünieerde Provinciën verfonden fullen worden, ende fai fo wel voor de voorfchreve reftitutie als voor de voor- , fchreve pachtpenningen gehouden fyn fuffifanteBorgen te ftellen, des ial tot meerder verfeeckerthey dt, en vol- komen gheruftheydt van diegheene die de voorfchreve Impoft betalen, het gemeene Landt mede in fubfidum voorde voorfchreve reftitutie verobligheert ende ver- bonden bly ven, in fulcker voeghen, dat in cas van ver- iendinge als vooren, de betaelde penningen van "tghe- meneLandtgerepeteert, oockby'tfelve betaeltfuUen moeten werdenló wanneer den Pachter en fyne Borgen naerbehoorlijckeexecufie, bevonden fullen wefen in- folventte zijn-
Den Pachter fai m handen van de Commiffariffe den behoorlijekenEedtdoen, dat hy noch niemandtvan fynen wegen, niet anders dan de volle gherechtigheydc van defen Impoft fai genieten, ende dat hy nog niemant vanfynentweghen, met yemanden falcompoferenof conniveren, in eeniger manieren, op pene vand«ffiitt Karolus guldens, boven de pene in 't placcaet en ghene- rale Ordonnantie begrepen, 'tfelvefoowel tegendea Pachter ofte Colledleur te executeren, als tegen den ge- nen , die met hem , ofte yemant van fynent wegen cora- pofitie, of uy tkoop aengaet,
^e SJeeren tagebeputeerben ban be ^^óbintfe ban ï^ollanten3©c(i-©iie(Iant/ öcbDenootUtec ©eega? betinge ben twee en twintigften SJugufti bectoont feec» ber placcaet ban be l^eecen Staten ban ^eelant / ben veertienden befejï gecmaneect / Ijoubenbeonbïcanbei ten bat tjaec €b. jlBo. becmitsi be tontagteufe enbe bt» fmetteljjche fiette/in eenige fleben ban Hoiiant en Welt Vrieflant nu eenige tijt at jjtcc ben anb?e/ gecontinueett fonbec bat be felbe at ηοφ quam af te nemen /beel mirt te ceifecen /goet gebonben gabben t'intectibecen enbe te becbieben / bat ban boen boojtaen gene ^tlEiepen/ ;§tBuptenof anbec baecupcB/t' fp iebitö ofte ^t boopmanfcgapofte eenigerIganbe toacen gelebenso^ menbe upt be i^teben ban Haerlem, Leyden ende AW' fterdaminbeboojnoembe ©?obincienban Hollajidt, ofteooes uptbe ^Stabt ban Uytrechtin ben fiitiJie gftelegljen/ Baec fouben becbo?becen öinnen öe sDemelte ^jobfntie te fiomen/ beel min eenfeöe öan
paet |
-ocr page 196-
en OORLOG. VìerenVsertìghfleBoeck 177
bietenbebat onfelfóoopbaecberii gafteltitHeglieiaben
ftBepentoacen/ 'ttoelcö bcjSSp-Stbmicaelbenvyf
en twintighften befec naecöec bebé cefolbeten om
be boo^ftöjebe ©loot tot booj 't naeuto ban Gibraiter
bOO?bp TangerenbebOOJf rorboo^cadk infalvote
onbopecen / alfoo oojbeelben boo? bee^ tnbt fjet ^nbt
geen betec bienft te bonnen boen /alfoo gpeftabig op be
holten moflen toagten/om te toeten toarineec'^Ëant^
Bloot foube moeten becfp;epben / enbe gaecaenbe?
bolen la|t foo tot Tunis al^ Tripoli te mogen upttoect^^
benj toant foo lange get ooge op&et boen bet €ngelf(Dé
moefien gouben/ foo mogtiten niet bette ^ttaettoaett
(n jeplen om ofte Bate ^0. JH^og. Bem eenigBe naetbec
0|b?e gBeliefben toe te fenbe. ^en fes en twintigften
(tjnmet be ganftB^ toel boo? CabirgBeactis'
beect ! altoaec ben feven en twintighften toebec cefoi»
beecbenomben acht en twintighften toebec JSttaet!»
toaetjiÌ in te 5eplen/(ne bat aen(lont!$ beficB toacen met
toatecteBalen/ enbeftBepen/ foobeelboenlötbtoaji/
fcBoon te ma&en / tot ontcent Maliaga, enbe boo?t naec
Alicanten, om te fien (ifbc Capiteprtien Brakel enbe
ban Meeuwen metbe Smimefche baecbetS fionben
aentteffen/ om bie ban mebe een(Iuc6 toeegjï tegBe^
lepben/ enbe boo? alle obetlafl bet iRobetsi te bebjpbett.
De Ruyter betflaettbebatbieban Zalegen Hollands
ftBeepben fou genomen Bcbben/ toaec ban be goebeten
getonfffqueett en Bet boltb tot (laben betBotBt toaten;
bo^beciï (lont Bet met Eanbtsi- J^loot Beel toej / Beb»
benbe gefont boltb/fultjc a!^ bat Baec niet mangueetbe
aljSPrattica om'iilEanbtii-J&loot fcBoonte maften en
'tboltBbethecfiBen.
©enltuptenantSCbmtcael aBaffenaec/fcBjecf ban gcefarf-
ben acht en twintighften 2llugu|lpop veertien Oabem
banGoeree, bat Dien mo?gBen een ^eeufcftenjgoecf
ftecboo^be 3@loottoa!$gebomenban Groeniant, bie
Bembecfeetftecbebattecaldrie (aoflinbifcBe iSetouc?
^tBeepenbpben iStBoutbpnatBt Tromp toaecen/
fo ais bp Hitland BpBewpafiftetbe/ enbe foo alsf Bp
( l|eec ban Waflenaer ) beficB toai te fcBiöben / quas
menbe «etoutfcBepen/ folnbeMaesenbe Zeeiandc
t'Bupjï Boo;ben / B^m in 't gefïtBr·
^iebanbe SSbmitalitepbttoebec becfotBtombe-
citBtbanbe JSiootnaeGuinea, Bebben benacht en
twintigften Detblaett / bat onbec bettoatBtingBe enbe
ba^ p^efuppoofl / bat bp be cefpectibe |^;oDintten niet
alleen foube tooibengBetonfenteecttnbe DetfotBtefes"
maei hondert duyfent guibenS öaec toe ÉWtaojbinaice
gBepetitioneett/ maetootbbe penntngBen banbien
p;omteli)tb en ceelijtb in baten gBelben fouben toojben
opgeb^acBt enbe ggefoutneect/be cefpectibe Collegien
ben anbecen baflelgtb Babben belooft foobanigen oibie
le (tellen / bat be fcBepen ban pfbetjet contingent onfepL·
baecUjtb tegBenbenvijftienden ^eptembiftf toebo^
menbe op Bet cenbebou^ in Texel fouben 3tin:€en toa>
ce beboo?ffBiebefeshondertduyfent gulbenji totfub-
fibietoan be equipagie gBebefuneect/ niet tpelgtfi
motBtentoo?bengBefoutneettenbeopgeb?atBt/toeIc-
ben geballe be <Eiecommtfteetben$! Baec genoobtfaetiit
bonben te feggen bat Boe nobig ben booggang ban befe
equipage ootbtoa^/ be felbe/ baec boo; niet alleen feec
foube toojbenbecatBtett/ maec oocbtoelt'eemmael
bomen acBtec te blpben.
(@mnubeboo7f5 J^looteban Eanbt ^olbaten te
betfien/ enBaecigo. iBog. bequametgt te gebenbati
baec toe be nobige o?b?e| te fiellen/ toiecben becfogt ten
beBoebebflnbetweefiBepenban'tcefl"o2ttan'tColle·
gietec SCbmicalitept tot Rotterdam patente te boen beü
peftBecen; eecfteiflb boo?t 't ftBip ban (ffapftepn Mari-
nusdeCiercq, genaerat PrinsMauritsbenombjeban
vijf en twinugh;§Dlbaten/boben enbe beBalbeiiWe ge^·
ne baecep fegentooojbig 3tinbe!€nbe boo; 't ftBip ban
Capitepn Corftiaen Elders, g^enaemt Gorcum, be '
nombjeban veertig ;SolbateD.
(CenbeBoebebanbevier fcBepenban't CoUegietef
SUbmtcatttept tot Amfterdam al!» boo? bat ban Capi»
tepn Hugo van Nie-Hof ggenaemt der Goes, rijftigh
;5olbattnjboo? bat ban «ffapitepn Verichuyr,genaemt
' Edam, veertigh folbatett >enbe booi ba t ban Capitepn
. .ίιίΑ {iaec<!itifleJ!®o8.^tebenoftepa«fenacntci)cien/ti|>
-1 pe„ej,antcbecbeucenfeftigponDen©laeiiisiboo?pt)et
4-—" kcfiip/ ^iliuptofanüÊcbamupaö/ wntraiieiie»
pattate ofnbeombat getfelbe
tcafceUjch fouDetoecDcn oeexefuteett/oftefiolienDaef
<gD. iiaos· oll^ öocc «©jfittecen om öaep op naeuto ce?
nacbt cc ticntcn / en b)el fpettaliitli tn get f nbomen enbe
paffagicn ban (Icomen ban 't Spuy ende Slaeck curieu»
feinc& te cïamf neten ban toat plaetfenöe jStfteepen/
jècliuptcn/ enbeanbere baettupöiien quamen/ om
bte ban be uaojftfijebe gcinfettcecbe ^teben te cuggDe
te been iteeren/ tmmet^ albaecteboen toacttenben
tpt ban veertigh bag^en / fonbec ïjaec te fiertio?beren
serber in te iopen / op pene aisi bocen j aOBaec op gebeli^
DeteectjijnDe/ iiigoebtgljebonben te fth^poen eenbe
inecctoelgOcmelbelgeecen ;§tatenban Zeeland, bat
gaec Ho. iBo. fjet boojfs pattaec gantüt oiemt en on^
Dertoatlit toaii boojgöcljomen / («fonöec0epbt De gfle^
nccale tntecbtftie Dan Commectie/ Wetjacei^oogB
HSogenbe alttjbtii bp alle uptgeemfe !^oningen gabbeit
tegen gefpjootfien/ enoot&Wefaengaenbereb?esigöei
obttnecct / bat bit nu göcftfitebenöe tufff fjen be Eeben
ban be Snie/i^et in anbece Eanben boo? een ftftabeltjtli
ercmpcl cn uan ccoote cönfcguentie foube bienei beOaU
tien bat öet toasi (Injbenbe tegeniS beeftfiepDene tebenen
cnmotitten bieftaec igcr. jlBog.inbiDecft()e0acel)?ie5
öcn acnjöe fioogHaemelbe iSonlngcn gefcfjieoen / gab»
be gcallegueect / ootb monbelinge boo? Dare mainiflerji
Oocn boojbjagen / en bacc en boben ooth tfjofgpecenbe
be Dube öerttoutobi gocbe b?unbtftBap enbe cojcefpon»
, bentie ^ ^at fjaec iBog. noti) giftecen op tiet \itt>
> foctft ban be ^cecen «©ebcputeecben Dan be #jobfntie
ban Uytrecht onbcc anbeten Dabben g0eftB«ben
aen beo fêeece 3®arquisi be Caracena, met toejenbinge
ban een oÈictcatt upt det lüegiflec bec obeclebenen bin»
' ncnbebooiftB?eöe ^tabt Uytrecht enbe bebjpgepbt
Dan bien / met be aengelegene «aecetgten ( nebeni^ beti
teftgjyUenb;{efoat&te boegen) baecuptpectinente;
1 tith bieetg goe abufise be getutbtcn in be iSebecianben
Ban ben €on. aan Spangien, foo öeel toacen gfieejcteni
beect / batmen baec upt foube gonnen oo?faet6e nemen
tegensi be pccfonen / öoopmanft&appen ofte 3®aren /
bie ban baec l6aei: el&ec0 motijten tcanfpo?tecen be in:"
terbittien albaet te Hanbe gebaen/ in't b^ecli te leggen;
metbecfoetii/ batgp^eece usacgui^ niet alleen ten
ccgacbebanbeboo?f5^tabt Uytrecht, nemaerootS
Dan alle anbece ^ebenbefer Eanbenenb'^ngefete-
nen ban bien bie met beDoo^lpt&e 3i!tte(iatten ban gace
IBagificatenfouben 6onnen betopfen/ toepniggofte
mét gene ^efiilentiale fiecte Befmet te toefen / be boojs
ftl);coe3|ntecbietic toilbe boen intcetben/ batgaec
€b. iBo. becgalDen om be babenbecgaelbe tebenen en
anöece ftfiabelijt&e confequentienmeet/ fiet booif5
^iattact ggeliefoen te geccoepen en in te ttet&en / ootfi
ben boo?tgant6 Dan be ejcetutie ban bien effcttibe te be«
letten: <@e%ece <5gebeputeetbenbanbep?obintie
ban Zeeland Ocöbcn in be boo?f5 contlufie niet gBecons
fenteert/ maec tet contcatie gecefecbeect /baec tegens
fobanf ge aenteebeninge te laten boen aljü gaec €belc te
rabetosïbcnfouben.
^e©ÖiS-9llbm(caeldeRuyterff0|iefbanbenfeven
Pupttt. en twintighften U!ugu(tt ban Cadix,bat gp ben negen-
tienden ban Maiiaga onöec 5Φΐ toasi gftegaen / «ebenji
bc Capitcpnen Adriaen van Reede, lan van Amile!,
lan dc Liefde ende Willem Block, met tien toelggela;
ben Holiandfche Coopbaecbpfcöepen/om bie boo? ofte
boo? Oet naeuto Dan Gibraiter teionbopeten /alfoo be
<!Enol)cifer)£ ©lootöcnboocigijenbacfi/onbeceetbei
lept danöen ©ijiS- 3fibmicael Lawfop, jaan boo? Maiia-
g» toajs 't jepl^ïgacn / bKl boo?aBebenbe om omtcent
Aigierste gaen BturnVin / bog be felbe ftaec coecii jupbt-
acnftciienbefjolange biciionbenbenogen/ gaföem een
quaetbcbenthen / banbatfe iS'natÌjtii Wel motötett firn
i»eft te beftomen / om alfoo be göemelte Capitepnen
enbe bpijcbbenbe €oopbaccbet0 ontcent Tangerofte
ï)oo? Cadix een boo?becl afte fien enbe te affcontecen /
te meec / om bat be gfjemelte €ng0elftöeSeen bjeebe
3©e(ie bjinbtijabbenom oo|iaente stplen/ ootfetoel
-ocr page 197-
1664.
SAKEN van STAET
|
1664- GarbrantBoes, genaemtÌieHerder, vecrtigh jSO^ -Daten.
(iSen bef)oebe ban be twee Γφφεη ban 't Collegi e tee ^ODmicaUtept tn Seeknd aiji nm bat ban Capitcpn
Gelijn Picque, genaemt Dordrecht, vyftig Solöatert; enboojbatöan Capitcpn Adriaen de Hare, genacmt 't Wapen van Seeland, veertigli ^OlHaten.
iCenbcljocbebaa bctwee^cftepen ban 'tCoUcgfe t0c21lbmicaut£pttn Weft-VrieflandenDe BetNoor- xlerquartier, α{$ί boo? bat bao Capftcpn Bronfer gUes nacmtbcdrieHeldenDavids,vyfrighi§Olbaten i ίΠ bao? bilt ban CapttcpnJan Haifhoom, g{)eneemt de Jon^e Prins, veertig ^olDaten.
aptbjengyenbe te famen boo? be boben gBenoembe tien fcl]èpcn / be noitibjc ban vierhondert vyf en twin- tig iantfoIbaten.^nljcbbenbedBecommfttectbensiaen genomen pbecbpbecfelbcr Collegtentotlafieen tnet beftulp ban bej©eii-31nbifc{)c€ompaonte te fullen be> fp?aengtnoigfamcfcljeepiS-riipmte boojbebtctualie/ ble met alle / naecabbenantbenti)tbantwaeifmaeni ben / in 'jsatantsi ©ojlogfcljepen bcquaraelijtfe fouben lionnentoerbengctlout.
Igebbmbe toiibeciüDare gebagten laten gaenopbc- guameenDegöefïpiimentfetbe petfoonen/ enbte in becfclKpbe occafien goebe pjeubenban ,;§olbaten en ^eemanfcljap tiabben gegebcn / omobetbefe3^Ioote olö U^oof(©fficieceit te €ommanbecen j €nbe anbes cenbacctnnebpiOnbecUngft betfpjcchen atcommos batte Ijrbbcnbe tegemoetgekomen / tlocgljenbooja!^ «ffommanbeiitobcïbefe ©loote Cnnttcpnlohan van Campcn, Ctl onbet gem alö tweede Hooft Officier ben Capttepn MarinusdeClerck, alif derdeÏ^OOftOffltiE* ien Capite pn Pietcr Bronfer, en alsS vierde üooft- fftiec ben CapttepnGeiijn Picque^ooi toeltfiel^ooft <0(fi€iecen be tefpettibe te fo?meten(efguab?onsS foubc too?ben gecammanbeett/ blpbenbc bp Combfnatfe ftet «®enecnel Commanöo bp ben booinocraben Capitepn IohanvanCampenal0 Commanbeur.
Cpnbelücö aengaenbe 8et fo?meccn ban be gitiflcuc- tfc boo? benboojfs Commanbeucenbecbece ï^ooft- (©ffkiecen / toiett ùm fonbecUnge cebenen en Confibe^ ratte taetfaem geoo?beelt bat baec met totect gefupetes bcêït / tot alle be fcljépen tot befe ©loote gebcftineert tn Texel op öette o?öonneccn ïïenbeboujStegljentfbcn vijftienden ;SicptembJtsifoubeii aengtitomen Jijn.
g&envijfden .^cptëmbectsi tcc ©ergabecingfj ban Igaec ^οααίι IBod. boongOcb^acTit / Iietbccfoetii ban be «eceh «dJebcput eecben ban be ntte ban Zee - land, tenbeccnbe baec fjicnen / ten cpnbe gaet ïiiopgf) HSoti.foubengiieUebente fcOJijben aenben ïïoningl) ban Vranckrijcktotbebojberinge ban exemptte ban be quarantaine booi bc giijgljcfetenen ban be felbe btnrten/ enbebe ^cöepen cnbe gocbecen baec ban baenfnbatïSoniniBrötaftomcnbe/ aljïmetbe Con; tagteufe «Stecbtentctbefmet tocfenbe/ enbebaetnci bcns gDecememocictt bat ben ^m SUmbaffabeuc Bc- reelbpfpnén 23itefbanbentwceentwintighilen guflö lactHIeben / onbic anbeten abbectcerbe / bat fiet Parlement albaecin beboen boojleben toeecfi upt- göegebenoabbeeen amjt/toaccbp becbobentotecbt tot prima «Detembccnaefifiomenbe/ alle Commeccfe enbe i^anbel foo tee ^eeal$it£3:anbebob; alle ^φ- / Ciiebecencnbe ^aopmanfcljappen/ ntet upt^ gOefotibect / bfe Itomen fouben upt be ^^obfntten ban Hollandende Zeeland, opbecbeucteenbc Conftfca- tie ban goebecen cnbe ^tfiepen/ enbefiraffeobecbe jScöippeciSenbe ï^anbelaecjibie Bet felbe fouben but- benattentecen; ©azbcciS bat alle ütupbenenbe ffiet- fonenupt Holland ofte tipt Zeeland liomenbe/ naec Vranckrij ck Τ 5p te toatec ofte Eanbe in Bet BoogBge- Htelbe ïïöc&ntctenfonben gOeabmftteect toojbcn/ fllü naec göeBouben Quarantaine, 't fp inbe iSpaenfe ISebeclanben albaec paffctenbe/ ofte tee plKtfeenbe ^teben in Vranckrij ck baec toe te ojbonnecen ; enbe fukjc alleai becmitji men tot Parijs boojfj abbpfen fjabi öe bat be Contagieufe fietiue inbe ©eceentgbe j^ebec- liinben bupten maeten feec fouben Bebben toegenomen. a©a€i:opgBebilieetcect3ijnb«/ iiSgoetgiiebonbenbat |
benBontngB Dp H^tjTibein fecfeufetecmenbecfocBt fouben toe cben Bet boojfj CJenecale becbotö öanCom^ nwccie enbe Banbel tot prima g^ecembec naefthos menbe/alss (IciJbigB tegen alle goebe bj(cnbtfiöap enbe cojcefponbentie tuffcBen foonaeutoe <0B«alUeecbe / c«be't gebiupcfeban anbecen benabupjbe iSonincftcijc» 6e enbe j^taten/ te bJlllcn cebotece enbe intcetben; bat mebe be ^ngefetenen ban Ze^cland enbe Bace ftbe- p^n enbe 43oebecen niet alleen/ nemaec oocit bie ban al? lebeanbete ^^obincienenbe ^tebenbefec Eanben/ bie met beBoo^lücite attefiatien ban Bace <@becicBeben enbe naaaiflcaten cefpectibe Bonnen betopfen / toep- nig ofte met gene ^efltlentiele ftebte befmet te toefen / inVranckrijck alci booibefengBeabmitteectmogöen toerben / enbe be gingefetenen ban foobanigBe ^teben enbe ^laetfen / bie notoiclücBe boo; «(5obej$ Banbt met be booifs bjoebige befmettelgcfie fiecBte toacen befogt / bolflaen met B^' onbecBouben enbe obfecbecen ban b« boo?fcB?ebe Quarantaine ; to0becsi isï be igeec 3ilmbafi fabeucBoreeiaenbebolen/ nebensi tocfenbingBe ban Copie ban ben b^ief ban be ^eecen Staten banbe @;obincie ban ^eelanbt / gefcB^eben tot jflSibbelbuce ben acht en twintighften bec boo?fcB?ebe maent Sugu» ftp / geabbjeffeect aen be ïgeccen Baec «Sb. |©o. Ciebe» puteecben in befc ©ecgabecinge Baec S}o· iBog. goebe meninge en intentte/met fpne pacticuliece bebopcen en goebe offtcicn fecacBtelötiie te fet onbercn / en Bem baec inneteblenen/ onbec anbecen banbe ceboneain ben boo?f5bjiefuptgeb?utBt.
©olgeniï cappojt ban ben l|cec Caldenbag en anbe» reBaeclga.jHo. <@ebcputcccbentotBet lÏuih banbe |9ate«ten/metcnnebenjSeenioöell?fcrcn «©ecommiti ίΐι teccben upt ben Raed van Staten in Cofcccmiegebjceil ^ 3önbe / om begBeregtiiceecbeiSolbatenopiS'ÈantitsiBiSi ©loote/ gebeftineect na Guinea, te btfpificcen/mttfgai ωβ becjï om te obeclcggBen of en toat «©fficiecen men baec bp foube beBoocen te boegBen ; oocft gBcBoon fgnbc be monbelingeconfibecatienbanben^geece ^?ince Wil- lem Fredrick, ^tabtfloubec / enbe ban ben gBemenen lEïaet ban Staten/en Corps tee ©ecgabecinge becfclje^ nen / {£ί goetgebonben bat op be boo^f; ©loote gefonben fouben tüecben vier hondertvijf en twintig ^OlbatCtl uptbe Compagnienten bienjtebcfec Eanbenbpben gemeenenSiaettebifpiciecen; namentltitb upt twe» hondeit twee en negentigCompagoie ban-vij ftig ©op- pen / een man/ maecftenbe te famen twee hondert twee en negentig Soppen J Upt een en dertig gcOöte CotB» pagnieban tachtigfeoj^en drieman/ macrBenbete famen drie en negentig feoppen/upt twee Compagntc ban twee hondert Jïoppen vij f man / maetftenbe te fa» men tien iöoppen/ upt een Compagnie ban hondert vijfen dertig öoppcn / vier mail / upt een Compagnie ban hondert vijftien Iftoppen drie man/ upt een Coin< pagnie ban hondert en twintigïtoppen vier man / opt een Compagnie ban hondert en vijftig ïSoppen vier man / upt een Compagnie ban negentig itoppen drk man/enbe upt vier Compagnie ban hondert en tien / i^oppen drie man/ maetfienbe te famen twaeif man/ en f nallejS vier hondert vij f en twintig man. fOU' ben onbec be booïfs (CcoupeiS geboegt toecben twintig ^ecgeanten / mebe bp ben boo^noembe lüaeb te btfpt' tiecen / bolgeni^ en in conferente ban be cepactitie Bt^i^ na bolgeubeban baoojbe te toooibe geinfcceect.
Rep4rtme van de Lxntsmilitie op ^iLants-Vlote gide(ti' neen merGamtzonderderefpeÌliveAdmiraUtejté Van ROTTETDAM.
DOrt Delft . . , Rotterdam Schiedam . . Briel .... Hagc ....
Gorkum . . , . r Heufden . , . . 5 Creveceur . . . . ? Geertruydenberg . ...J· Nimwegen ♦ . . . f Bommel . » »11«·
44
Oadef vin Sergeant·». |
J
-ocr page 198-
r
|
75 |
|
Deventer . 1 |
r + |
|
Haflèlt . . |
. I |
|
Sceenwijck . . |
. I |
|
Maeftricht . . |
• |
|
Ravefteyn . . |
. 2 |
|
Gennep . |
• 3 |
|
Grave . . . |
. f |
|
Voorn , . . |
. a |
|
Bofch . . . |
|
|
Engelen . . . |
. 1 |
|
Breda mette Forten |
., 16 |
|
Willemftad , . |
• 7 |
|
Uytrecht . . . |
» 9 |
|
|
Ï04, |
|
|
75· |
|
|
179 |
|
Dacr onder üffit Sergeante®.
ZEELANT-
Rovers Fort : Bergen op Zoom Liefkenshoeck Lillo . . Biervliet
TerNeufe . . Axel . . . Tholen . . Ziericzee . . TerVeere. . . Vliffingen . ♦ Reenen Thiel . . SintAndries .
Aerdenburg . . 6
Cadfand . . , ? Sluys » , , ♦ 17
Ooftburg ... 2
Yfendijcke . · · 3
Philippine ... 3
Moeripuy ... 2
Sas van Gent 6
Naffau .... I
Moer/chans . . . i
Huift .... 8
Polder van Namen . . i
Cruys-Schans . . , i
FredrickHendrick . . i
Moermonü . . i
Sneeck Bolfwaerc . Dockum . Harlingen . Franicker ♦ Leeuwaerden Alckmaer . Hoorn
Enckhuyfen ,
Coeverden Langackerfchans Bellingwolde , Bourtange . Licroort . . Emden . Delfzyl . . Groningen . . Staveren . .
3Φ
90
Daer onder vier Sergeanten.
NOORDER - CLUARTIER.
8
► a 2
6 18
5·
I
26
Dacr onder wier Sergeantee
179
5»o
Sommainalles ----4,25
tfllejimet bfen betfianbebatmenuptbe Compa- gnim baec een i^ecgeant uptggenomen foube toecben f een^oiöaetmfnbec gettotfienfoubetoetben/ alfoobe D00?fc6jebe twintigh ^ccgeanten onbec hoojfiBjebe gpetal ban vier hondert yij f en twintigh jSolbaten Ofte ©oppen toacen ggecompjefienbeect / enbe ftubenbe nooöige bepeftljetf / bolgenji be o?b?e ban 't ïant booj öcnboojnoembe JSaebttoetbentefbaecblgt/ aBilÖtö
Moeurs : Orfoy . Rijnberck · Wefel . . Burick . · Rees . · Emmerick . Schenckcfchana
Zutphan . Doesburgh . . Grol . . Brevoort Swol , t Catnpen |
Fier en Vsertighfle Beeck. I 79
ooiilöefeOaet i^oos iKoa.ccfolHtfigSefonbintofecbt, 16Ì4
oen be cefUËCtibe ^;ob(ncten / ornine te ftcecSicn tot bec--
iclDec naticgttngtje / entie m$t b£cfoec6 omme bm <nSoutien ban bten na {taec beflebcrmoeen/ boo? fo bc» {egemaenointb/ tenbtcneebanben Êanbetegclpm fatilitecen. ^esi iniscbt bm Utaèbt ban ;$taten oocti becrotgtlieterpectibe <6oubccncui:j}enbe Contman^ beucjïaente fcD^pen/ eecflbetoillfgBe/ cnbcbanbe onggetrouteibe pecfoonente nemen: gclgcbootttben felben iSaebt becfotgt tetett een competent getal Com» miffatffenbanbe monfiecingetebifptcfeiien/ enbeom beboo}fcD?ebe ^olbatefque af te geen j^aelen/ enba mettommunitatteentojcefponbentiebanbe cefpectto be CoUegien tee ^bmtcaUtept be felbe op be &cQuacm« fieenberpoeblgD(temenfece btnnett St[)eepj$t)oo;ttje bjengen/ enbeloectben meecteelggemelbelSacbtootti becfocgtte bffpitfeten eenfgge bequame pecfoonen/ ombaeciiiitbpDaei; l^o. iBog. eengf)c!iocenteb]ici;< ben/ bfealsi Chef obec be boo?fcB?ebe iSolbatefaue / in tasi ban <£mplopteIenberoubegebbente tommanbe? een j mitfgabecsÌ tien Suptenantsi ofte ]^acnb;a* gecjS / b(e mebe (n casi alji boocen/aliS «tTapftepnen obei: be felbe (Ccouppesi foubenfieBben tetommanbecen/ fnca0ban)uelc6 €mplopbe boojfcS^ebe Cbcf bert nuafaen geautgocifeett tolectbemtnbei: <@|fitfecen onbec be felbe Capitepnen te beffellen tipt be boo?fcD?ei· be ^ecgöeantenenbe anbece beguame mannen ble
'jïtofectben boo^noembe iSaebt ban ^tate ooc& betrotgt/aUesiteboen enbe contribueren bat tot faci» Iftatleenbe «üm^tieban be» inDoube ban bcfegace i^o. |Bog.i:efolutiebebonbenfoube luecbentebeljoa:' een i e(ibe befec folutle nocg (taenbe 3@ergabec(ng8e göecefumeectenbe.gcBouben bbo?gjjearcetïeett. i^eecen aentoefenbei^ebeputeerben ban be ^jobfnciett ban Geideriant enöc Over-Yflèi, gebbenln be bos benfiaenbe €onclufie geconrenteeétop'tbe^iagenbmt bel^eecen gace pfntipalen. ^e]geecen <6ebepu« teecbenban VrieflandinljcceccnlbQceboocige aenteec- ïieningen / gebaen fn faecben raec&enbe be Wcil-indt- fche Compagnie.
!®tebanbe3CbmicaIitept toiecben inbefe töbt bet" maenttetoillenoplioopenalle Salpeter upt Indien ge^» bomen: H^aec fp aUegeecben baec tegen be fcgeecf» Bept ban Daec infiomen bp ben flilitant ban Commec» tienji^iesibe ©JOBinCien ban Gelderlant, Uytrecht, Over-Yffeljende Stadt ende Landen, toietbeneengea maent gaec b'efectente fupbeceninbe ggeb^agencon;» fenten / tot becbal banbe gebaene eictraojbinaci^ ' pagtentec ^ee/ enbeinfpecfein't jong|t geconfen» teecbe MUiïoen.
^n befen töt lagö hen Eup tenant Sibmicael WaiTe- naerin Schoonevelt; j^en bonbt niet goet gem becbec uptte laten gden/ om geen occafieoan offenfte tegge» ben :^tenbebatbe<engelfcBebiefocDien. «,«i.t.
^ntecim/ meccbenbebat nietgoet^tebectoacgtentut^niS (iont/uptbebjiebenbanben ffieet Goch,(ss bpSaicneDetttt- l^o.lHog.goetoebonben aenalte i^jobintien/ uptge^L'^' nomen HoUandt.bie cefolupt genoetö toasr/ te fcfijpen/ iSg m enbe ganji etnliicfite becfoecBen/ bat nu eenmael fc-fBrn- cienfecefleïiegelieben te nemen / om opbe onfieplen·'""'^ en ftoattggeben / baec mebe befen ^taet toiect geb;epgt enbe begoo^lticbtec gactente nemen alie 't geene toe boojtgang ban be aengepelbe cptraoibtnace «Cgui» pagie ree ^ee / mitfgabec^ tot befenfie ban ben ^taet/ enbe Conguefienban bien foube mogen (icechen/ bat al boo? befen/ boo?fienbe be boojfcQ^ebe flsacig^ gcben aen gacc <iEb.|làog. en be anbece 3^;obintien l)ab« ben gefnppebiteect eentge faluteiceboo;flagen/ baec mebe be felbe/ onbec 4Bobt0 genabtgen^egen/ foube bonnen bio}ben boo?gefiomen / en in fpecie bet ftgjifte^ iijcËe cappojt ban be ^eecen gaec itQebeputeecben totte faben oan be ^ee / onbec anbecen cactbenbe tiet continuere onderhouden ban een confibecabelaentali· ban bootfbolcb/enfjaec €b. H^og.metbjieben bait ben elfden en acht en twintichilen 3ÏU0Ufft feftlebetl mitfgabeci ban ben elfden befei / ganti inffantelgcft liecfotgtbetl^^felse iiaec opDaec i^jobiatiocl abbi^ /
fO0 ~ |
-ocr page 199-
I6é4
i8o
SAKEN van STAET
|
foogaea bociiiütft/ m ijaeclo.msos. ©ecgacücnn-
_ gö{l»(H)enDoeninD?en0Ben.(€enani3ewn/ öatfpöaec <20. naog. enb' anöEte pjoUintten/ öatJüen 106886:= fontjÈU (ijecfeEt Concept banDe o?Donnantie / raertenbe ben eenparfòen opDef en becpatötinoB ban 't Groffier- geltvan allerhande Wynen en Wyn-Afynen, met Die» becfianlie/ bat Bet ©jobenu ban'tfelbe miöbel fouDetoo?benen tlpben geaffecteett/ tot ben aenbou vanfüoveeic Scheepen ban (©ojlocDiaetlöcj: al.öDaec uft fouöe iionncn toojben betoalle/ en baec nebcmf bec focDt bat Baec IBo. op Betgoet en loffelüch ejcerapel Dnnbe^iObintteban Hoilandtende Weft Vrieflandt n(et alleen mebelnbe boojfcBjebe eenpatfgen opBefen bcrpacBtingB ban Bet boo?ftB?ebe Groflier-gelt, ne maetoocft tnbe afFeaatie ban Bet ^obenu ban Bet fclbemibbel/ ten fine ais boo?en/ foube toillen con» fentecen/ en baec ban met ben eecften alBiec (n befe ©ergaebecingöe openfngBe lactenboen. i©aecenlJO- benbat ooiöBaecCb.iBog. enbe anbece 3|>jobintlen fecieufelücfe BabbenbecfocBt/ batbefelbe niet alleen Bun confenttnBaecï^o. iBog. 30ecgaebecin3Befou= tic toillen bosntnt-?engOenopbe eptcaoibfnaciii petf- ttcbancen Miilioengulbensi/ uptgefcBieben totber» bal ban bc beiMufle dertich ©ojlocB fcBepen onbec Bet comntanöoban bcn^eec ban Waflènaer ïuptenant Stbinirael/ al booj lange fn ^ee gebjatBt/ altf oocft op becjctcaojülrtatliï petitie ban fes hondert duyfent ötilbeniitot berbal banbe eïtcaocbinace €pufpagie/ ocbcfttneettnaecbeliufie Guinea en Africa, nemaec poclt batbefelbe en befenpjefanten noot/ fonbec eenlcB iiptftel ! Baec Quote / foo in Bet boo?fcB?ebe Miliioen alss in be booVcB^ebe fes hondert duyfent gulbênji / ten fpoci bitBltentenComptoitebanben «©ntfangec «©enecael Doubletfouben toillen boen fujnccen. €nbe alfoo ban alle bc baoJfcOiebc itecatibe aenfcBiöbingen en becfoec' öcn / Bet bol&dmcn affect / tot Baec l^o. iBo. leet toe* fen/totnocBtoe nieten Babben becnomen/ Jaefelfs nietdathaerEd. Mog. eenighe Staetfe Vergaderinghe daerovergeconvoceert hebben gehadc, ghelyckver- focht hadden( uptgenottten Zeelandt enOe Utrecht) foo Babben fp noobicB geacBt be boo?ftB?ebe becfoeiöen mibtfbefen teceitetecen/ en Baec €b. SKog.notBmaelii nttbtfbefen b?unt enbe etn|icl8fΒ te bibben / bat be felbc fooUefaiji BaeciiÌi be toelflant ban Bet algemene Uebc ©abeclant/cnbe toelbaect ban begoebe ^ngefetenen banblen/ Bnn^jobinciael abbgsi alnocB tenfpoe^ JjicBfieninBaecigo. jüilog. i^ccgabecinge toilbenboen inbrengen op Bet bobcngeroect tappo?t/caec6cnbeBet tontinueel onbecBonbcn ban een conftberabcl acntal Bootsvolck, mibtfoabecs Bun confent in beneenpari» gen opöef enbe becpacfjtingen ban 't boo?fcB?ebe Gwf· fier-gcidt,cnbebea|fectattebanBet pjobenu ban't fel· bemibbcitotben jaeclijtyfe aenbou ban fcBcpen ban (Dojlogc / ais mebe Bun tonfent op be boo?fc{)?ebe φ tcaojbinaciS petitie ban een miliioen guibcnsi/enbe tip beeftcaojbinacijS petitie ban be fesmael hondert duyfentauiDcnjS; «SttbÊ boo^tjS bat Bsec «S. HaaoocB fobamgenoïbje toilBentlcllenenbieboo^fieninge Doen/ ten epnbe bat Baec contingent / fo in'tboo?f5. MiUioen aliSBetanbec/ ten albecfpoebiiBftenin baeren gelbe / ten Comptoice ban ben <©ntfangec <©enetacl Doublet alBierinben ^age gefucneect en opgBcbjacBtmotBtc toojben: «©elijcB fp ootfifecieufelijcfi becfocBten/ bat Baec |Bog. tot bec te fpoebigec iiebojbecingBe ban'tgcen boo?ftB?ebe ijj/ Baec Staetfe 3^ej-gaeDe= ringen Boe eec Boe Itebec/ fonbec eenicBbcctcetfi/ er-- p^effclOcB toilben conboceten en bp ben anberen boen Homen. aSDijbecji/ bat bp befe ottafie niet becbo?gcn / batBetCollegietec Sfibmicalitept in Zeelant totnocB tocingebjcbe enbefectieuic toajs gBebleben/ ban drie fcBeepen ban (@o?logBe te boegBen bp bejï Eanbts ©loote onbec ben ©jjiS-^bmicael deRuyter, milite^ ccnbein beMiddelantfcheZeejmibtfgaebecsS ban een fcBip toan(©o?l0ge onbec ben ^eec van Waflenaer, Euptenant Sibinicael / becfoecBenbe bat Baec «eb. HSog, Bet felbc Collegie ficacBtelncfi toilben animecen/ ombpbe felbe DcBommeclötBetObt/ gBetegentBepbt/ BaecfobanicB^oojbin bicnf) ban't Slanbtteebemie.' |
cen/bat üe hoo?ftB?ebe befecten ten fpoeWgfien motBten toojbe gefuppleect/ficllenbe tot Baec bjpBept om fultr te boen met becmeecbecinge ban Baec contingent in be ' guipagicgriebefttneectnaecbe iftufleban Africa enbe Guinea: <®p bat bp onbectoacBtc omffententffe ban bien/aen Bet gemelle €oliegie inbe ejcttao^binaice^ubi fibien niet geboet mocBte too^ben / fo beeu alïS Bet boo; fcB?ebe befett toai tmpo?tecenbe.
g^ethienfcBepenna Africa te fenben / toaren ben ne- gentienden geceet / Kfteecbe be ^nfïcuctie boo? be <©ps pecBoofben temaetBen / baec toe bte ban be ^bmi- ralitepten toacen befcB?eben ; maec boo? en al eet baec toetetcebeny begeecben te toeten of-Baecigo-Haog. be booifcDjebe ©loote toacen confiberecenüe alsf een ©loote ban ben Staet, om op ben nacm ban ben BoogBi gem. ^taetteagccen/ of alSeen VJootevan fecours boo? bc 3®£(i-3IabifcBe Compagnie / baec ban be bcc» ballen onBolten intjjbenen tofllenbp goebefucceffen ban Baec foube Bonnen toecbengecepeteect/omBacc tn'tfo?mecenbanbe3!n1ltuctie / 'tfpfonbec oftemet communicatie/ ban be alBiec aentoefenbe «iöecommiti teecbc 25etoinbtBeübecen ban be üöcfl-^inbifcBe Coms pagnie te Bunnen cegulecen nae Baec i^oogB Ulog. goet binben
g3an be <©ecommitteecbc«si auam feet onb«ctoagt te boocen / bdt bp becfcgepben ^20bintten nocB geen tonfenten toacen gBeb?egBenin be petitie beiSïiaetsC ban iStateban be fesmael hondert duyfent gulbenii/ totbeepuipagiebanbe boojlcBiebc ©loote ban Afri- ca enbe GnineabecfocBt/ beelinia teb£C')egBeb?acBt ofgBifucnecctbcpenntngBcn/ öiebaec ι)ρρ?οηιρ£?β löcfitoaren bettoagBt glietoecfi/ om foo boflelucfte cquipagie en bie foo lange (oube liomcn te Dwpcen / baec upt ten becle te Bonnen bctbalktitoi;i?ben/ 'ttoelcB be ; CollegitntecSibmicalitepbt ntctSacpnigöBabbeont? !Üeltj aenb'eene 3tjbe conftöerccinbc Boe mectBilijiU ; ben ^taet ban't Sanbt enbe bcBojübenifTe ban be j Weii'indifche Compagnie in Baec becce afgBeleoBen i poffeffien toajs gelegen aen ben boo?iganoB ban befe foo 1 BoogBnoobigBe cquipagie i enaenbeanbecsöbe/ Boe beboo?noembe Collegien Bacefaetfien £nb« financiën foube b?engBen in becloop enbe ionfufie/ foo niet ban P?omptegBclbtmlbbclcnopBet albecfpoebigBlie gBe^ foulageect enbe bpgBefpiongBen toiecben fpettalötb in befe tegentooojbioBe coniunttucebantübenenbefaec: Ben/ baec ben i|anbel enbe Jgcgotle met anbete SlgcBen enbe Eanbcn gBenoegBfasm toasi flHpaenbe / enbe baec boo? be Collegien toepnigB of gBeen inBomen toa- cen Bcpgenbe j ^0 toiecben Baec I^o. H^og. op Bet fpoe« bigBpe gBcbeben fobanigBe p?ompte o?b?e te ftellen/ena bebleboo?ficningBete boen bataenbe Collegien tee ^Cbmicalirept mocBtentoccben geanticipeect beboo?» ff B2ebe fes hondert duyfent gulbenS / eube fuloc ten bol- Icn/fonbecbealbccminflebieecfie/Betfp banouBoflen obec Bet tcanfpo?teren öan be aiant-jSilitie aen boo?bt I banbe jgtBepenofte anbecfintiï / Boe bie oBenacwt i foube mogen toecben j alfoo be becfocBttfubflbietcn nauflentoajS gBenomen / en men baec op baftenfiaet Babbe gBemaecBtj ?5p ontfientenifTe ban toelcBe p?omi te becfieninge oan penningBen bc «©ecommitteecbensi totBace becBacge genootbjurht toiecben te becBlacen/ batbe hoo?fcB?ebegBebefigneecbe thicnfcBepenaenbe toal foube moeten blpben leggen / Boe gcootelgtic nocB^ tanjÏ ben bienit enbe reputatie banben ^taetbaecaeK toas gelegen.
®oo?bec!i/bonbcn be «©ecommitteccbenjS Boognobig |®· boo? te ftellen/ bat met Bet ejepirecen ban befe Ιοορβη^,^» bc üIQaenbt ^eptembec be 3@lootealtBan!$ onbec ben «mw ]^cec ban Waflènaer in Schoneveit leggBcnbe/ beïft meepe fcBeepen baec ban ten epnbe Baere bictuallUe & fouben caecBen:Cnbe foo men ten bienfle ban ben Uan^ n» be foube mogen caetfaemacBten/ batbe boo?ftB}^be 33loot langer in bienfl toierbe gBeBouben/ bat op be cebictuaillecingBe ban be felbe ban nuafaetienbeten fpoebigfïen foube bf enen o?b?e gclïcltte too?ben/ ofbat be fcBeepen anbecfintö f cpnbe ban befe ilSaenöt b' c«n boo? b' anbec na / fouben Bomen in te ballttt. ^n toeltBcn geballe ban berber bittuaiUerfnge be iStf
tm> |
-ocr page 200-
|
DanDenaBeftelt/ ombaec tipt.b^e Uoojft crtictuaill^tno® bonnen toecballcn / rtoepjo;^ nojtfe uait öe" töt öat men be fcfiepen foube toiUeti Ιβη? aecitt SSee öouben aljS bacc toe öp öe CoHegien tet aibf micaHtcpt / ten Dccle gecaufeettöeo? be tegentoooibise coniunctute ban tpen / geljjcft öf ec booten gefegfit is / eein mibbelen (n boojraet 3Önb^ \v:.
^onbetbatinenteflejcfe mocBte nemen op Bet mil- ijpêagulbeniit'otbe eguipagie bah'befe aOloote bec<
reffiaïfSSSKn?^^
liantenbanecnfge p^obiniten bienotö nfeteenliupi becopflet boo?fcB?ebe miliioèn gnlbens BabÖettDef taelt / naubwlfiiic foube honnenwo?bettgeaueten/baec toe ftaec jgo-HSog. bccfotöt; ^iecben be boo?(lB?«be ®^oi>tncienecnfte@ck aentè biillettmanén/«nbein^ fnetle mebe be ©ioböiden ban Over-ìfiTel, bat be (el? beeenmaclijaec;canftntin'tiie0?f5 wiUióqn, l?at,men met Iieb?e«nt!Ìgeyej:eont bp ö^ei ηαφ niet gfiebjagèrt te 5ijii / fonbec langec ttalni flement tn be ©etsabettni ge toHbcn inbrengen. f ·
anöecen,tweoB!ï toietbep gBeoomfneettbe vier SJuptenaiu^ en v}j£J©flcnbi(^)ji / tìfCjbe litouppenio Guynea, goenbe op beffi ^ltioie/ fOMPen cotnriianbe? ren/ en toaren SchoonhoveijijRiiychbrouck, Gabnèf Dyyck, HindwkjPadburg. joh^i ^mijil^lj.Wy- arda,Adanjvaa4erBlockcn.Kie^,t:»i,.; -v L .h
^^ejEÌ mebé góetgBebon^eti/' .-om be firìerente meec te entOucagecen«itbe aenpaé,óoée]i:? pcbittr bec felbec €cectementen ofinaentUjcbe gageji/ uoo; ben tgt batbe felbe é);peb,tt(ebupcenfoubt/; it)ttjü befente bermeecbecen/ üamenrlgc^^biebanbebo^f^ Luy tenants ntet yijf en twintighfttÜ^en^ / enbe bie be Vcndrighs met twintigh gu oen^ tee maent. αίη Jtoiecben be lefpetttbe - l^eecett ban be gemjelte (0ff(c(ecen becfoeBt / befelbtmet driemaenben tcat^ tementsibpabancete at|Cónimo!3e»n. ben toelgemelbe ^et ban ^t^ qbtl^becrotBi^Bbi^ Ijicfie ojb?e te fielten bat be meecgefepl)'e<©fffciéten gun aenflontjS tot be boo}ftB^bee)cpe^itiéto^etbfg Bf elbeti ; topbec;} i^i bctfiaén nocBmaél^tmtliotiféten ben pet& foon ban Manen van Hartsbergeh, Bp Bate 1^0. iteog; benvijfriendenbefeiSaenjjeHeftxot Chefobec bcopge= gemelbe 'i^^atitjs- millitie/ om be (elbe jH^dUte in casi banemplop^te, ^nbe te roog^en becbeelen in t^en Compagnie/ ai!$namentli|cËeeneonbec B^m felbe/ enbe be negen tefiéfenbeonberiioben gBcfpecifffeetbe <0ffitiecen/ biebefelbe «ifompagnÌènittcaSÌaliÈibijòi ren aljS Capitepnen foubént gebben te tommanberen / enbe boo;t is omme be minbec 4gffitieren onbeciiefelbji Compagniehmebe incaicialtiliopcen/ te be|lel(ènuM: be i^cgBeantén enbe anbeceJeeuame perfoonen / tue Bun βΐ£ί ban op 'jSllantji Blootéfoiibebebinbeh/ baec tocboo?bengBemelbe Chefeen atte Ban autBocifa'tie in^fo?ma hJtect gebepefcBeect, g&e J^eecaenttefenbe <5ebcputeecbeban Geldfrlaafcijnfénteecbe inbebói «enBaenbe refolutie op Bet üeBa0enbanbelieeïcnft«ne #?incipalcn. " : ,
3&e^cccen<©ebeputeecbcnban Vripflantinjiicfeb oen fjare boojgaenbe aenteétheningen.
ban Stade ende Landen gebben ben eenèntwin- tighiien ingljeb?acBt Baec tnnfent in Bet Biec bóo?gBe<= meilöe Groffier-gjlt : jisttsi bat ©lobenu ban Bet felbe twibbel cffectibeu)t& enbe fonbeceenigebibecfie toecbe^t Bljeaffecteect enbeaengBehjentiot aenboiibJ bahfòo beele fcBcpen ban (©o?logB faetljjtBe/aijï baerupt fou^ oen Bonnen becoaUen/enbe Bet felbe batpobettuéootB iMeualijcften toiecbe «ecbeelt onbêic be tefijectibe pofti?'"'^®*^^® 3fibmicaUtepten naeeenpeber^p^Oi
SpljebbenoocRgeewmineettifeetfiec tapponban ijo.iiiaog. <©ebeputeecben inbato ben elfden wuouftp fellienhondert vier en felligh , beBelfenbe een wojflae ommc ben i^taet bp alle gBelegBentBept ban "" wnfibicabelaentalban55ootfbolcfi te oecfieft/en> w oaec bp obetbjogen in toat boegen 't felbe beguaemH V Deel.
en OORLOG Vieren Veertighfie Boeck
fflmm{tttertimalmebetìecf0f8tin/&ataen&e.<it:ciliei I ' g(ei,tcï3iömicaUteptp?ompte aelt-ttitböelcnliaectoe |
mbiB:«ü9itbe^tboifa
ItaerfòMÌ SCbmftöKi
ìjitttoatftO
__________ ftiBttp^eiti ^
commil^et^nbooi berefiemetBet lo. ffliog; oEféfaéptiteetbeiiW
• ,aiftobi»eetiigeC5eiO»nftiit.feèitbè»4Tomfp
feraè toïect WtB?eben aew jKbe; toéh'dHiì
èji tvdiiqgftén giietgébpntìeny ti,ai tìoo?taé^^ in €omM<fl^!è|?an Baere fepi. jSKOg. gàenbe'BWnenbf tebw!ften'siEanbt0/iniïê(ub/ctfptieöaniflirfcI)««feen aenBai;élb.,3i©Ofl.foubeftoeni ; oi ■Ij ·, f ; y^VE H0.M9G.HEEREK·,.,
• Ootiftòédigei ofte Geti-ouwe, ofte GïhcxJrfieme
T5ìenaeà^jenbe iiSeicttactbanibefeccfoiutie^Befbnbert een befteSixti legenbJoojbigB (n CommifTiebanfiarè l^i lia^^vbitnten ofte bupteti ^ 'jsiglant ji om té flifec6en'totBaeé<Sb4natiiBt(nge. τ ì;
'i{3tnbetitìiìaegB!8i!igfeftB?ebetiaenaHe.Coa<0{en tee Stbmircilitept/ batfp eenltonbtje allebe fcBepen banBaeeti refo;tegebefÌitteectnaec Guinea., bjilben o?bonnèren/fltB<nalletpleiebitboegentotboo?<3oe- reede^^^i» Xaniüi J^lootË/ icgBcnb)oo?btgB olbaee ftinbeonbeebebleggebaitbenlÌìeccWairenaèrSiipte- nant #mitei;U<i?n toierbeti be olBiec aeninefenbe<0e>= tommitteerbe ^etointBSbberen banbe SQ^efl-^nbi' fcBe Cumpaonie befee^S:enben becfotBt befatt&en baec toe te birigecen bat U fïBepen ban befeibe Comi· pagniemebenaec Guinea roegBetufl/ tenflioebigB^' (ìen fitöftp, beboo?ftB?ebe ïanbti-ftBcpen toi boo? Goer^dé BübBen te begebe^^t oocb ben iSïaet ban '^tateberfotBtb)iectfoobanigenp?ompteo;b;etefleU len / ten epnbe bejs Sanbtjï· militie mebe g&etttdiheert naeGuinek tìoojnoemt^ Bóe eec foo liebet/ binnen ftBeepsib'bò?tbob? Goereede.boo?fcB?ebe/ gBeb?acBt , mofBtetoojben ; boo? fòobeelbe felbe militie niet fou- be fibnnén toefen binnen ftBeepjSbooit / eecenbe beboof censi bf «0'o?logBf£Bepen baec φ fp eefpectibeigtB toa^» renb'efcBepben/ effettibelötBfoübenfpntiptgeloopen/ ΙοββΕΒβήΐέ liefpectibe Colleöien tee 3CbttìiraUtept OocB berfotBt toierben/beCùmmiffacifen ben be boo?^ ftBjefae iiatibtii-militié uptgefonben / in alice Baefl na Baec bé^ SènnifTe enbe giffinge bp te gemoet fenbinge ban^bde^ofte^oben/ perfettelijt&te infojmeeen^ enbebefelbè Commipcifen aentemanen/ Baec ten bienfthefoo beei boenlgtfi / te fpoebigen. ^an W be bobenfléenbeconttafie gBefoimeett bp ben Igiieevan keniwoude, af^B^bbenbebeboo^leben loeecitegepjee Obeeet ; Vriedanc pjeflbecenbe / Baec be faet6e ben be Compagnie niet toillenbe aennemen.
^iebanbe 3ebmicel{te|itbecblaecbenoet!&/bat&p> Baec In bé toecfotBte cebictnaillecingB ben beii ïanbtii ©loote onbec ben l^eec van Waflenaer niet en foube toecben getceben/booi/en al eec be felbe Collegien baectoetoiecben gBcaPleect met noobigBe gftelbt- ^ mibbelenj
öBeccpatt(eèift/ enbe berfeibeciafien tot bcBoojiBrte i66i
cfguaiiteptonbcïberefpEctibe pjobinrten fonbeUOrti_L·
flen toeri>enöB?b?acBt ;,fpbct6laecben ben boojgémels tepboo^a^banB^t fojmeren ban een g?Oi$ ban% duyfentfeii-tócgen hondért |©annen/ en Bet tonti? nueel ónbecB^uben ban bien tot geb?upt6 op be fcBèpén tee ^ee bp bèfe confunctuceban tüben foitabd enrbicn^ flfgB te toefen if enbe batbleféiji^eootb mettén eerden BeBoo?beteheffectege(ïetrteb)0?ben; <Sn b^fbienbbl? gBensbàettoe gBcafl^tteect'mocpten tóOAéhöjftiglï Compagnie banbe tepatiitieT^ii ende Viièflanti tot btenfinê'jBÖebiiptiiicert/ Jiïtóftii baeetegBenjiBaet ^jobirfttt, naep?opo?.tf " contingent mei éenige anÏétetiofhn op I
teren allftbnftlkiErtbcitt;,iyiWitcpà
gafeM^^Ïfeftó
Ubiti ' ' ......
m^ie bupcii etibèbl.
^ont&c, Bebbehte |
-ocr page 201-
224 SAKEN van ST AET
|
1664, mit>])eUitjï@ae(;opij$gQetgebontient)atgetboo?ft6}C:=
___I. toe/e&efan&enfouöetoerten aenallebe ©jobfncien/
uptgöefonöett Holland enöe Zeeland, met fetieuiS becfotcb / Dat De feltoe al ηοφ en fη ggeDolgge ban Qace ï^oogB l©O0· aenfcjjiijtiinge ban Den negentienden be» fe^ / ten fpoebigj^flen / ntet alleen Dunne conrenten in gate ì^oogg H^og. J^ecgabetinge biiloen boen tnbjen^ gen op be uptgefcftjebene eïtcaojbinarii pctitientotte faetben ban be ^ee / maec oach fobanige plompte 0? < bie0 (lellen enbe bte boo?fiening{|e boen / ten epnbebat Öaïe quotesfnbe öoo^töjeöe petltienfn allee pie ten €ompioicèbanben ©ntfangjjec €ienetael Doublet mocijteninetbengefucneett. '
^eappacentteban <ao?logOaentuafrenbe/ fjlben fcvinentwindghften ^eptetttbec goetggebonben. te De(foetfienben«{aetban^tate/ bat gaec (S.toillen fo}mecen / enbe gaie Ι^β. laten toeSonien / een ejÉtcaojblhactó petitie tee fomme ban twée miUioenen
?UlbenSitÖtUeïöalOanben aenbouwöanvierentwin-
gh capitate fcfiepenoan (©óitóge /mitfgaberi tot ben indoop ^n een mcctbei^cBequantltept ban Canon, Maften, Zeylen, Anckeré, enbeaUc becbete beBoef» ten tót boltopingDe bec bóo?fc6?eti^ fcficpen gfiecequii teect. ®it gflebaen bptiet booi betfotöte miiioen en? be fesmael hondert duyfent gulben$l/ Ittaet&tefOO bp be viermillioeJi.
Slen be Staten / enbe mutitis mutandis àeti bi e ban beSJbmfraliteptin Zeeland, toierbt tiendertighften e6ef(D;et)en/ bat/ alfoofp bebucgt Iba'cenbat boo? iangec cetacbement enbe opgouben algtéc ban bejt 3lant!etfetoi»$i/gebe|l(neectnae Guinea, Betfelbefe« cautiiboojbe^ngelftgebel becj^inbect motste bjoï- ben be Hoofden te paf eren/ gabben om fulcj; booste
bemSeecvanWaiTenaer ïuptenant 3lbpri(caei / ens beonbecanbecen gemaenbebolen/ batf)pmetbercf)e>= Detibanf0nonbecOebbenbe;]0loote fulUnbe eenftutg toeeatffi bienen tot efcarte ban be fcgepen / boben na Guinea ggebefilneect/ fagaedbe feitje gaec onbecbe Spiagge foube bebfnben ; <£nbe bat be fcDepen cefTojte- cenbeonbetbe Collegfen tee Sdbrnfcattepttot Roe-
teidam,Amfterdam enÌn'tNoorder-Quaitierj, gaec
gDeojbonneecbe otctuaiUe foubm ijebben ontfan^ ogen / fonbec get albecmfnfte tpbt becfupm/ foube \iif)' 5en te jeplen booj be Hoofden 't Canaeijtn 't toelc&e top fllfoo goetbinbenbe / op bat boo? be ongereet{)epbt ban eentgeft{)epenbanbefelbe®loote/ foogoeben faeche niet gecetacbeeit mocgte too^ben / gtjetonfibereect bat baecaenbati b>ajïbeboo}tgangebanbe eepebftiena Guinea, enalfoöaec !go.3lISog. begoebeenloffelgCi 6en pbec ban fìaet «Sbele HSog: tot boojtretttngge bec boo7f5 fahe ten bollen bekent toa]$/fo gaüben top be fel· betoel tolllenbecfoecbenbatbefelbe in befenpjeftan» ten noot by'tCoIlegie ter Admiraliteyt aldaer, enwy- dersdaer'tvan noodenwas, foodanigegoedeofficiea wilden aenwenden, ten epnbe bat be ftgepen ban <®0i» loge ban Dacen ceffone ten albeefpoebigfien gecebtctu=> ailleectmot&tentoojben/ enbe ηοφ boo^'tupt jepien Dan be boo^fcg^ebe IKanbt^ Ï^loote ficg na be Slag
immersi enbe ten minflen befelbeaenftont^ motlöten bolgen/op bat be felbe 3@loote tegen^ alle bpantl^cb at:: tacQueju in 't upt5eplen enbe toebec&ecen boo; be igoof> ben / te meec bet|lecc6t enbe gegact motjbte mojben.
]^eecen <t5ebeputeecben van Gelderland en Zee- land Beböenbe in be ginpcuttie getonfenteertop'tfie* gaglien ban be fieecen gunne ^jintipalen· aen^: toerenbe]^eecen<I3ebeputeecbe toegenüibe ^}Obintie ban VricHand, noopcnbe be ^nUcuctie ban ben Eup» tenant 3Sbmicacl ban Wairenaer,ingeceecben gare bo» cige aenteetgeninge in be faecbe van Guinea gebaen/ce^ fecbemi&etiunbolgtienjibeb^pe belibeeatien ban be l^eecengace^;tncipalen.
üptgetb)igbenbe becgaeliütefien toatblptgaee I^o.j{ISog.Oet>ben aenggetoentom getin&omen bec Conbopenenbe Sicentente beniffeieren/ fpetialtjc6 boo? be fupbetinglje banbe binncnlantfche Pafpoorte ; astate in be ^eeren van Zeeland toaren fingulteriinfi' |
lierenbet^getbetbobemeninbej^Iootetot Liiioenbe u,, Sas j ilSen gaf boo? bat bit giaer ji toel een miiiioen fou» ^^ be inbrengen / maec boo; b' op6omenbe <®o?logg enbe anbetfintsi/ bleef ftetbetbobemen atgter i enbe booiis be Negotie ftil.
^efe pointen cefulterenbe upt get rapport / flclle op een tgbt βΐ£ί get ]!tappo;t totcct gebaen.
■i
Tointen van deliberatie àefluerende np het Rapport by de Heeren haer Ha. Mo. Ge^ committeerden wederge keert uyt Zeiara ^ gedam den dcrcighften September fcfti«i hondert vier en ftftigh.
EErHei^ckj, Op'tbefchryven van Gecommitteerden wtalledeColJegientcr Admiraliteyt ende alle de Cómmifen generaels, omme £enparigh vaft te ftel- len de praÖrijque vande bffwufte ampliatie op voor· gaende Placcaten tot beneficie v^n het middel der Con- voyeh gearrefteert den iwmtigbptn Oitobex ft^imhniat viirmfefiigb.
ΙΓ.
Item op'tarrefteren, publiceren ende pradtiferen van'tPlaccaettot/«/wr/»ji dtr BinntUntfcbt fJf'Ì"^*"*
ghQÏOTmzcïtmM'iyftnienhmdertvüftn vijftigh. ωπΜι/
τ τ r 'je du^
lil. tiagiit
. Gp'trevideren, drefleren ende introduceren vanBo.«» ^e^projecteerdenieuwe Lijfte der gemene middelen wm in December fijümhmdtrtfifiig ter Vergaderingevan JJJfi· haerHo.Mog.ingedient. g®'
IV·
-Of in de fel ve eenige exemptievan belaffingfalwor- dengheftelt, ten opfichte vm de Koopmanichappen langs de Rivieren inkoinende ofte uytgaeride.
Of dienftig ibude welen het vtrhdimm der koopman* ichappen gaende of komende naer of van Sr*hmt ende Vlaindirm in de refpedtive Viooten ende op den ouden vqettcherftellen. Endeincasvanjae, opde ordrcte hóiiden in 't vifiteren en expedieren der Schepen ende goederen,en op de judicatie in cas van frauden,met den gevolge en aenfcleven van dien.
VI.
Of niet den Koningh van Sp^gien ghediφo- neertfoudekonnen worden,tot hetprefteren vande be· ioofdc egaliiatieder Vlaemiche Havenen met die van defen Staet, in belafting volgens het Traétaec van Vrc· deArcijckelï'jίƒ»■»o.
VII.
Op de weeringe van de fluyckeryen tot Bec^wf- tf-Zetm, ende alle andere plaetfen van dierghelijcken nature daer de goederen firaffi fraudaleufelii ck wordeif ingebracht ofte uy f gevoert, door miibruy ck van dc or- dinaris beurt ofte veerfchepen, tot een gheheelandei oogmerck van de recherche of't lichten van Hnmhmtfi P<#/i»rfi» geeximeert.
VIII.
Op't weren ende remlerenvan difpenfatie in deö' ophef der gemene middelen, die gheklacht wort foifl'· tijtsby 't een of't ander Collegieter Admiralitenin 'tbyfonderteghefchicden, buyten kenniflc vanmer Ho.Mog.
IX.
Op "t continueren, affchafFen, offegulcren vin de* ophef der /«/ï-fiWwopdefchepenvan yderreyfedieie doen, daer in groote inegalitey t en verval wort gevon- den, geen proportie van de nuttigheydt ende lift wort geoordeelt als voorgegeven wort.
Op de middelen daer door het Collegie ter Admirt- litey t in Zeelaat ende alle de andere gheholpen foudeft fconnenworden, aendcachterftallen derdefectueuffe Provinciën in de ghedragenconiènteq, volgens dere- fpedive Staten in den jaereyi/?/"tn Wirtfifiigb overgele- Vert, met de vcrmeetìeringe gfte Ycrmindcriiigh t'fc- dcrtgevall ca
XI. Op |
-ocr page 202-
en OORLOG Vieren Veertighfte Boeck 183
|
XI.
Opdeadmiffievan den Heer Daniels Of^ir/alsRaed ' ter Admiraliteyt in 't CoUegie in Weil-Vrieiland onde 't Noorder-Quartier, ingevolge van de cómmiflie daer toe verleent, en de fucceifive refolutien dienaengaende genomen. ^^^
Ende eyndelijck, Op'tfendenvan iecoursnae de Kuft van Africa ende Guinea, om het intereft van defen Staet indie geweften te mainteneren en confervercn, tegcns de geweltdadighey t der Engelfche Natie.
Verbad van het gepaflèerde gedurende de Coramiflie van de Heeren Brakel, lohan de Wit, Boelens, Royer, en Secretaris de ^■/f, by de Ho: Mo: Heeren Staten Ge- neraci gecommitteert refèndete reyièn na Zeelanhova. met de Heeren Staten van de felve Provintie in conferentie te ko- men , ten fine als breder in hare Ho. Mo. Refolutievan den negentienden luly β- flienbmdertfefttgh, en •vyfeHtwintigflen lunydefes laers feflienhondert vier ende feβ^gm eenige andere daer op gevolgtjis vermeit,
Diin tienden ^eptcmöcc jijnbe 3® aenfbag boojs niibDag nacc ge()ouDcnconfci;£nt<emet tic J^ee^ cengaece «25ctieputcecbencng£i)aeit
wppo?t ter ©etoaüerinse / ootfi gepjefteect öeBbenlie ben gecequfreetbcn €ebt/ 5i)n De ï^cecen Boelens, Ro- yeren iSeccetatfii dc Wilt, bcftomen gcBUenDe nooöige «ITreDentfalett en antiete bepcftOeji nae ben mtbbag upt 'i$<tE!;aben-]^age betcepfl/ en bcjj abont^ ontrent feben upten gefeomen tot Rotterdam.
^cn elfden bitobejJmojgen^otttcent fes upcenmet ftequaem getpe fη jupbcn tolnt fn't^lacSt toan ben Ca? pitepB Coelentroever afoebacen na Dordregt, om ais baa- tc binben ben Jgeet de Wit. <0mrcent ben mibbag accibeecben boo; Dordregt, en (mami)e;^eecdeWitaenb?oot / toesiïialben ontrent vicrfitpt;en t»etbe€ü&een contrade tofnt (abeerben totinife Krabbe,altoaetpaecbenboenaenflaen/ enbe trocgen tot get epnbe toan be Kii,baer mft0 ben bontfKc cnfiet Jjetloop ban 't getpe ten antfeet quamen.
3&e$inaiötS Barbe tofnt/ 3«Pbten supt-jupttóep met beel regen/biesihalben geen repfe bonbett bo^bèreii: Φίπ twaeifden dito beS ttiojgensS ïjet teeet alö bòòi rcH/enmoejlénölpben leggen/toatStenbe op Betgetpc en becanberingc ban be totnt. ilSibbelertbölegerifumeert en geocamineert gebibcn· bcbe papieren t'öaerbet narlcfitinge biènenbe/ geeft- ben J^eet-.de Wit aen öanben ban ben #et Boclens,aïs!" baewoebetfogt en geautBorffeett toefenbe/gep?efféctt' bciiiïebt-bp Daic iKo. ïüefolutié ban ben tienden iicfetiKaent{jirieuirectt.
ISetmibtegji be toinbt ett onbequaem toeber tònti> nuecenbe/fultic bat eehtgc fcftepen ttacBtinbe repfe tc- boiberen / bjcbcrom te rucï) moeflen feomen enfcöijbc Icbcn./ fiebDen op get abbösi ban ben Capftepn bfê get toebirontoerüaer oo?bCilbe/ ööerefolbeertte Wpben leasen.
nagt!$ baciaöel toeber met ftgbe faoelte en regen. <©é»<iertienden beji mojgeniï be toint toefl hoojtbjeff boijjanbigft toeber/ gtngen t'jepl / en ftomen nacmib» öagiSontïentrdrie upten/ met laeg ttater/ in 't Zyp 'teti ^£eer 1 aHööcr Icggenbe tot ontrentfes uprert bat ftet water g«toa<rfi'nteasi/eaen boeber ot^ber jepl/en bomen jnertenboncfeeciRbeKecttenantfier/ be toint toeffei iöwïnmatdijfftenoelte.
^^natiötjSoocttoebet/enbe be toitiit ttOO?ttoe(l jepls wnuooitenpaffecrbeSetSchelde, boménbe omtrent T^eesow ijet^ïetpe te bettoatïjten. f ««iendcn bess moigenjS ten acht uprcn / paf» leitwn Tcrgocs,be toint noojttoeft en goet toglwr/quai |
men be.cÌ mibbagjj boo} 't berloop ban Det getpeDDo^be Jlaben ban Armuyden ten ancBer (altoaer begeer van , Braeckel, bpbeanbetclgectenquam) enbe niet bone» feer boo? bie van Middelburg,
g&en vijftienden arcibeeecbenbeiï mo?giien0goebt tgbt in be boojfs JStabt / entcrflontnae üaer 6om(le tn 't Sogement/Ueten boo? een ban be ;23oben notifica^ tie boen ban gare ftomftcaenbe ^cer ^enfiónatisi de Hubert, enbe berfoetiien tjjbt enbe gcicgentflept om fpn eb. boo? y emant banbe Oare be oojfafie bcEicm te ntàc^ iten / ten fine om be aubientie te.p^ciircren / tmer toe / met bpboeging ban eenige ejcciifcn/ toterben eeappoin^ teert naemtbbagö^ 1 op een%.nalDa« tommoWtept tc berBiefen 5 beröalben ben ^ecfetartò Ijp bc anbcre ^eercn^ebeputeétbet<Miri;óe ig b!?tf0t&t / be toclcBc bietibolgéti^ benöigent^tei^l^eer ||>enf(onQCts( omtrent vier üpren/aen fönaoBÉmentïsf&enbtnben/ en ban be felbi m« ölle ttbilf tept Benigent fjï / Bebbentw aengenoit^ènbeaiibientietejpióttïretisn/ jeittreJI^eeren <tEiccomthittéértriënbaer bati notifjicarïè te eebïstt/ bote bé^oo?li|càréi[ì)ett téoòeti toËbIrbïiirén/ (etitKitbcter'> (lont bacr ö^ ótii {otitrabiiftte.te boen enbe be eerên te bértoeliek liieti / bógD D'et meerbcr gebeelté uptgegaen Sünbe / iji in beleefbe termen j^beclf neert en nptjiBefteH: tot»«o?ecn.
g&en feftienden bf ί mo?gens omtrbnl acht iipren/iii ben ]^cet Kaet^enfionarisi de Hubert,fie l^éÈtet» <0es
toelcBeboojbeniSe'ctétiiriii deWild.üincbfn aenbe trappen oritfatiijén/en bpbéànbetei^éèrenin,be Sale geiept toefcnbe / ua eeniggè iöiiiplimeminjiër matérie applitabcl / en een 6o}t bif(ot^t;f$ pb>r be OO;fac,tfiê befec befcnbinge met ben acnbleben banbierì/òbec en toebec mitfgaber^Ì aenbiebing banbe ]^eeren «Óetomitiitteere ben tot bec felber rommobitept en genoegen ( npê|itt|ntf boo^flaenbe ben baigB ban niojgtjen ) aubientfe ujbo^n Bebben / neffensi notificatie bat B^c^ fel0c6gBineggenfoubb toefen onbctMenftè ffifééren <@ecommitteerben/ boo? ienfgè tipt bètt peen begroeten en bertoelleBomen^^^ ftin boo; ben oBe» meiten SetretarijSi in boegen àl^boorén toebêcom afé. gelept.
^acmibbagsi omtrent vier upre na tifitatie/ fgnfesHeercn <©eiotrth»ittrtititen;! Kaet i^enfiortatii gefeten in ttoee t
Baer io. po.<QSecommitteerb£h àen't Xòge men begroeten/bie boo?'aUe be ^eetenifieiiowì benbencben een be trappen ser,ettpt(;enBnì|b|
biebtngé ban aubientie tegèamo^gBeVt votenij ttiitfgabersi fotttrtiiere tepeMtie flan Ì g^pàffcerte^^ beti mo?geH met beri jfeèep |^infiouat(!ï de Hubert en acccptaHe bàli be^éngeljob^nBiibtétitie / oocli toebec om met biérgéiBtfie cetemortiè
g&en Heer van Braka,feft dép Wbitt bàtt U^rilSie? ËMiens, aWbàér tbè bati
feert toefettbe/ gèföe^èej^itlienËcdt,, {tBelglIi be.anbere ééerên <(BeicómmiHêettiéh bóóibeii ()eiibang%iin Bace €omm.itfè/tei;lKt'g'aberftig(eÌiàtt Baer ]|ό. IIlö. Bàti^'. bengebaen.^ ji^i .-mw
φβη feventiendenit9.to^iltöïl^É|it tbeatlpjett / fpn be felbe^ Béère.n/ in.be iSwxitóft bàii giftermgte^ melt/ gBéfétenMdriéCatòsff^h/.Ràét peti-ιΧοάΒβ* ment &omen pinbén / be toelÏ&éteneben aéti be tra&en ontfangen / enbe ie belale gtetepbi teièfenbe / Bebbett ber&laert banbe j^eeren,$tatén'bafi ^eeiant gecom-! mitteert enbeggélafite toefen Baét afte Balen enbe tee aubientie te brengen/ toejJBalben/ baer op nae eenigBe cothplimènten ter materie bie^ef\bê / be Banbt enboo;? gatïgB genote'enl^ebüenbe / in be €iirolTen 5Dit eetre^ ben / enbê ut |3étgaberittg|ie ba» Baec <eb. jgiog. 3ÜQ geinttobttcèert / altoaer plaetfe ggettothen Bebbenbe op oïbinati^floelenïiaettoegereebt30nbe/ eenweynigh gefepareertbanbefïafel/ enbe Bet middel banbiett tegen^ ober bén l^eet iSaebt ^^ennonarfj}/Beeft ben l^eet van Braeckel, naet be 0 jbinarits falutatie en bet^ bete complimenten feerfutcintteTgcfi enbe bupbelgtïi gBep2oponeert Bet günt Baer ban Bare IgoogB iQog.
<©2 )· |
L
-ocr page 203-
I84 SA KEN van STA ET
lèi4 in mandatisttiais oBfSSeben/ fisD tojjöctji tcfetetcnïie
■ tottjetQuntöoojöacc inoljcficDjifietoasibecbatcttöc
Ùoo?f0n€t).iBie«otecaclcum / cube Bier nabolgeiis
be gefnfecccct mct üeleefOe acnbteùtnge / bat / in casi fp
ijaecomtmitöcfnctiien tenp^fncfpalen/ ofteDeom-'
jtanbiaBcptDecfeitìet/ bp monde ofte tn 't booifcïj?e=
bcgefci]}tfte nietgcnocgijfjcm inocljten gebbctigcric·
pUceect / fp Oecept enbe gijcncoljen laaccn de goebe iiu
lentie ban Ijaec l^o. lEog. in monbclinge aen te (ìcllcn
tonfecentie / nabec te Debucecen. ©aec op ben gcmd s
ten Igeec ïiaebt ©enfianatiiï na eenige boo? afgaenbe
congcatulattencnbebecfalacingQc/ Doe aengijenacm
bcfebefenbingey»a.öaenl)are «Sb. iiaog. enbe ban btc
fclbec gO£Öe genegentgept fonder eenighe particuliere
ofte generale deliberatie, ofte omvrage op gedane pro-
i)ofitie, ende aenbiédinghe op de faedce ten principa-
en, geeft geanitoaoibt: namentlött! op betwee eer-
itc, in ojbje be ampliatie op boojgàcnbe placca-
tenbentwintighften ©CtObeC feftien hondert drie en
vyftigh gljeaccefteect/ en Bet concept placcaet in ,ϊΒαρ
öeii ^aeci! feftienhondert vyf en vijftigh (ngeÌJÌ«nt / ίη
fuöftantieljctguntbe ï^eecen Baec^o. iiaog.<©cbei
puteecben in ben feftien hondert fes en vyftigh
fcöiifrelöcBKcöantientoaigefleit / enbe op Bet laet'
(te/ Jijnbe begepjojectecröe verdubbelinghe der Lijfte
van de Convoyentcgcn$S be tegBentooo?Digc loopenDc
lafien en mibtelcn / al? te toeten/Bet gena«mbe recht
derConvoyen meteen derde verhooginghe, cxempt
op de Rivieren, midtfgaders een derde verhoginge op
de Waren ende Coopmanfchappen den Orifontpafle-
rende,ende hetveyl-geldt, fulfJcal.iiOctgccneöiett/
Ofte lip Baer l^o. jlBog. ïïcfolutie ban ben neghenden
3tPitl feftien hondert feftigh gcpjejcctecct tüasS ϋφ^
ben te toccbcni<©at fiace igo.naog. baec omtccnt Bab?
ben gcrcmatquecttbeefqiiaüfatie ban bê lallen op de
Rivieren, metbie ban be gee / oo^belenbe 't felbc fpc=
cialiicB ten opficBte ban be Commercie upt t e ^^obin^
eie ben ZeelandtopBrabandende Vlacnderen, be-
fwaeriijcfceendeondienftigh, al.ö pjetenberenbe ten
tninflettbp be boo?fcB?ebe ejcemptie tc. moeten ber()Ip=
ben / en bp öe boo?fcB?ebe verdubbelinge niet Deftoaert
te bjerben / bat be toelgcmclte ^jobincic be weynighe
Commercie,biefe nocB obectgB Babbe/t'cenemacl fou>
be fiemen te veriiefen 5 't toeicii Baer «Èb, iKog. bec-
tcouöen niet te toefen ban be intentie ban Baec^oogö
iiaog. nocBte ban be I^eecen bec felbec<i5ecommttteec«
ben om baec toe te laboreren, ©erfilatenbe tot beflupt
bat Baer <!Eb.j!ldoe.op begBebanep^oporitic fouben
öeliüeteren/rcfolberen/ enbebe%ecen «eecommit--
teecbenanttooo?be laten toeBómen. l^jettoeU&e lii>
&e^eeren45ebcputeerben aengemerclttcnbe opgeno?
men toefenbe aljï een acte ban p?e jubitfe / oo?beclbe an»
berfintssBétgBebJupiB te berepfcBenopeen gBcbane
p;opöfitie te belibereren / en in te nemen Bet feniiment
banberefpectibeSlebea / al booten op befaccBeten
principalen te anttooojben/fonberootfifelfsigclefen te
Bebben Bet gunt bp Bet geftB?iftetoa!$gebebuceect en
ebergelebert / tegemoetfienbceenBo?tec]cpebit{e en
flntto00?be/f0nber abmiflïe tot be aengebodene confe-
rentie , toaec toe fp be particuliere rebenen enbe mof
ben / bie in generale termen bp monbe enb? gBefcBitfte
toarengebebuceert/ Babben gereferbeert; gebbenbe
0efametttU)cBe ï^ceren«i5ecommitteerbeni benderei
tatijSdeWiidbctfocBt/ Bet geallegeerbe nabec acn te i i|chêcnbeBetameiötBemibbclen / aljSöevifievanre-
b?ingen en te raifonneren; be toelcBe ban / na een bcroii gifters op be Comptoiren ber «ionbopcn/ enbe genecai«
gljeflclbe ttoöffelingB banbe l^eecen<!Becommitteeri ; leberfilatinge ber ^cBippeciS enbe iStupilieben / foe
öen.öbefaeclseopmmcnïic / IjeeftgBeallegeert / bat ; Betinfiomealiuptgaen/mitfgaberiibeconfignatiein
Baccì^o.jjtiìog bp ber felber genomen refolutie en befe | plaetfe ban cautie teflellcn / geenfintji beftoaerlfltft
befcttbinoBcnietanbersS boo?6abbcnof BetracBten / boo?eerlijcke KoopiiedenenSchippersbie't3tanöti
aljSbe confervatievan de Commercie ende het bene- ) recBtgenegeHtoacen te betalen/maer/fuffifantoittte
,üceren der gemeene middelen tot proteftie van de fel- : Beletten bie Bet felbe bOO?Ì)acBteli)rfi foube tofltót
ve geheven wordende, fatten opficBte ban'teecfle/1 fcauberen/bie geen aenlepbinoBe baec toe BeBoojbe te
naj«entli)cB de verdubbehnghe van de Lijfte, tegeng , too?begelaten/cnbe geenpatrotiuiemeriteetUenj fit>
iietflffcBaffcnbanalle beanbereBiw bpo?gaenbela= Balben bat begBeene bie fiettoelmeenbett in'tberfen»
ften / Boetoel ten opfig te ban be t|)t be lepe in o?b?e toe^ ben ban Baf c goeberen ban b'een ^^obintie oftcïStaW
fenbe / boo;namciKl0Cft / lae alleen in acBtinge gBeno» na b'anber/ boo? beurt fcBepen fonber confïgnatieofte
men beconferbatie ban be Commercie, alsigeoojbeelt b{nncn-lanbfei|)afpoo?tentelitBten/ Befiolpen foube
toojöenbe/niet te Bonnen beilaen met öe continuatie Bonnen too?ben / toeltBgDetaltip be ttafiouetenbe
^tes
banbenofDefban't Veyigeid, fulcicaljS'tgefcBicbe/
enbe beel min al!$ 't bp be boojgBemelbe refolutie toaiJ
gerontipieect / alsi gantfcB niet gBcpiopo?ttoneect toe»
fenbe na ben aert enbe nature ban be Commercie / be
toelclie in 't Beffen ban foobanigBe laftcn moeHen tooi»
ben geobferbeert / gBelüift be erbaceniBtpt fulcr Dab»
begeicert/ enbebpanbereonileggenöe Coningenja-
loers wordende van'c welvaren deier Landen, wiertge-
practifeert ibatnocBtansï beboo3fcB?ebe 3t0(leinbiec
Boegen toasi gcbjejTeett / bat geen CoopmanfcBappen
boben be tegBentooojbigen of gBepjojecteerben op Bef
toierben beftoaert/ maer beel betminbert/baer Bet in^
tercfi ban be Commercie fultrtoaiS bercpfftBenbe /
fuit](bat bienacngaenbegeenbeftoaernt^ gBeallegeert
ofiegeimaginccttlsonbctoojben / enbe bat ecBter ben
boojflagBtoasigcbaenom beintrobuctie maer provi-
fioneel te laten gBefcBieben/onber cicacte ofifcrbantien
ban be grieven aen allen sgbe/ om na ingenomen Ben»
iiifTeenDe abbusi banbe tefpectibe CoUegien teraiba
iniraliteptnaberepfcB banfaecBen geco?rigeert enbe
gebjeffcert te too?bcn / gcljjtB fdfsf oocB tjet boo?noem»
be project nu omtrent vier ^aren oubt / oocB bp Baer
(£b.jI^og.tngetolIIigttoo|benbe/ al^fbooren inpjace
tpcElteftcUen / een nabecereveu vanGecommitteer-
den upt alle be Collegien te« 3ibmlcalitcpt enbe Com»
mifen «©cneraclss foube berepffcBen j bat toel toaec
tonjei / bat bö't boo?fcB?ebe project beexemptie der
Revieren toaii boo? bp gBegaen / maer bat fulcir toa»
gefcBiebt boojDacljtelijcB en om rebenen / bat be boo?»
fcBiebe crcmptie maer toa$J ten opficBte ban een derde
banBetouberecBtbecConbopen/ en alleenltitB boo;
ben t jjb bat Bet fclbe geBeben foube too?ben / fonber gea
meenfcBapte Bcböetimetbe permanente lafien / bie
be Commercie langss be Revieren aüoosS Babben gfie»
b?agen / en in többan <©o?log beel BoogBer als> bie ban
be Zee j mibtjS'itoelcBe geen reben tot be dcemptieof»
te bifiinctie toasi gebonben/fenber batmen oocB Bonbe
befererenaen 'tgBealiegeerbeinterefibanbe ^lobin»
tie ban Zeeland, al.ö Jijnbe be anbcreenbefpecfaltjcft
bie ban Holland, fOO ten opficBte ban be qualiteyt ende
quantiteyt ban be Commercie / aljSmebe benaetue»
ren ban be iSebieren / be Rhyn, Maes, Wael, &c. bed
meer geintereffeert/ecBter batmen bienaengaenbe fou»
beltonnen rebenen toiffelen enbeconbefcenberen totbe
bcfle/betoelcBebeanbcrep^ebalerenbe / fpbe<©ebe»
puteerbcn geerne fouben Booren / en gare Üoog jjlSog»
rapporteren/ fonber bat nocBtanjS baer aen Bet gegeele
toer cB fou beBooren geaccrocBeert te blpbeii.
Cnbenoopenbebettoee anberefaecBen/ Befiaenbe
inbeboojgBemelbe Ampliatie enbe Bet c0ncept®laci
Caet tot fjcactec fuy veringhe der binnenlantfe Pafoor-
ten , ba t baet fn/ geli)cB in be p;opofitie toaiü berBaelt/,
toepnigB of geen nieutoigBept/ immerjS geen beftoaeci
nf^ofonmogclpcbB^ttoa^ / inBererenbeallebere^
benen bp ^ebuctie bermelt / enbe in ben giare feilhien
hondert fes en vyftigh baer toe geappliceert / aissgni
be alle be o?b?ejii baer Bp göeflelt / ampliate gfjenoegö»
faembegrepen inbe paccatenban bedaren 1597
enbe 1623. oocB be 2in.fïructie boo? be Commifett
«tBenecaeljEi/ enbe Bet gunt baerbuptentoa^ gBefle^
tueertenbegeconcipieert / omtoecBtenemendcim-
bragie van inefgaliteyt in be p?aCtijcBe bCC bOOjfcBjebe
Paccnten / enbe hiecingfic ban fcauben boo? feec rebe*
-ocr page 204-
Γ"
|
en OORLOG
i§teben foo groot ogenomen foube gonnen luojtien bat fiaecaennimmermeec sebjec^ foutieb)o?tKngI)eDon<^ ■■ iun itontlubecinöemttföten/batDeJMjjleïieliooifcBic- tie dubbelde Lyfte noobiöö ΐ»βίί tot confctloatfe Uon bi jieflotie enbe boo?f5 ^laccaten tot bes Eanbtji-mibbei Tm / fonüec bat εεηίβΟε beftoaernfffe bobm ben tegften^: toooibtgenofteoDePioietteecbe opfief baec innefoube toojben eebonbcn / maec tee contrarie / bat fulcj; (itette totOeneffcieban eetl^teeì^oopUeben; entoa^becfeU Der gartel0tfie inenfcg bat gaec oEb. iPog. tot be opinie öan öe anbete ^?obtntien/ geliefben te conbeftenbeten/ tttetaenbiebingedc.
op ben gScmelbe ^eec iSaebt ^enfionarijü fpicecËenbemetbe l^eerennaefl omtrent gemfitten^ bi / niet anberiS boo? buplötB fieeft gefept / aljÏ bat ïjaec (Êb. jBog. gepjoponeerbe enbe bp ggeboegfibe rebenen foubeejcamineren/ enbe ontisü|fel{H6 in bier boeggen refolberen / bat gare l^oogg HSog. enbe ber feibec fite> ren <(3etommitteerben!$foube nemen tontentement/ cbotlj bergoopten of be faetbe allefintji niet en ^uamen upttebalknnaeberfelber intentie/ batbaeromtwbe ileeren Staten ban be anbere ^jobintien bet felber confenten tot andere faecken van ghewichte ende itn- portentienietenfoudeaccfocherén, get fclbe op ne» menbeuptbepiopofitie ban ben igeet van Braeckei, fpjeetftenbebanbegebane becblaringgebpbe Heercn ipcbcputeerbetl üan Gelderland op ben een entwin- tigflren ^unp laetfileben / enbe be betommeringge ban get ggebolgg bp anbere ^jobintien/ bebuterenbe baer teogenjïbe noottnenbiggepbtban beboo;tgangg ber Confenten / boojnamentigtfi in be felbe gelegentgepbt beiitjjbt.tf.
^aer op gaer €b. HSog. te ggetttoete geboert bat bKltoaenva^/ batfulticbpbegenicltelgeeren OEiebc- puteerbeniÏban Gelderland in bier boeggen toaj^berc filaert / en oot6 toegenii be anbete p?obintien bp coniti nuatieban gaer €b.j|ISog. negattbeop fuU6erebe« !t)t6e enbe imposante faSen ftont te bebucgten / macr batbantoegenbe feibegeneraliteptnocg boo?befe<6ei committeerben in'tgepjoponeerbe / geenpofitibeber* Iilaringe of notificatie bienaengaenbe toa^ gebaen / en Dat futcr boo; gaer €b. H^o. boojficgtiggept gep^ebe» wieert foube Bonnen toojben / en be anbere fi jobintien geanimeett/te continueren in ber felbetgoetteillicgcpt/ fo teannetr bejS Sant ίΐ- mibbelen te recgt toierben gge^ beneftcieert / gelpcB be felbe fulctc onber berbaacgtinge ban bien gabbe boen blpcgen/ 3ünbe meerenbeel ber fel- ber gaer <£b. il^og. boojggegaen / felf^ tot get fecouri^ ban beWeft-indifche Compagnie naer be iftufleiian Africa boo? be Igcece «©ebeputeerbensi aan Zeeland foo ernftig geurgeert / cn nabergant be anbere ©jobintien ücbifponeer t toefenbe / geretarbeert feifjS boo? aenteec- keninge bp faute ban autorifatie tot confent/ enbe nae^ bcrganbt toeberomingerenbe get rebiciuaiUeren ber fcgcpen / onber ben l^eere ban Waffenaer ggefonbeert bjcfenbe / onggereet toierbe bebonben om confent te blagen / met recommanbatie/ goetoel niet fpeciaei ban lalt oer <0ebeptiteerben / bat be felbe enbe bierggeltjcbe aenftgjöbinge ftrögenbe / nebenJS be <©jbie tot be p?Oi pofitie / ootB autgorifatii tot confenten/ mocgt too^ben gegebcn/ ombeü temeer fpoetin faecBenbanfobani? gen importantie te Bonnen maecfien/'ttoelcB ^/nttm ogenomen jiinbe/ iiibefaecBebaecBpgeWeben/ enbe met begooilgcBe ctbilitepten gebimmitteert toefenbe / fijn met biergcliicbe ceremonien en eicp^eflen ban goebe gcneoentgepttoeerafgelept/ enbein gaer ïegcment gcbiacgt.
Ëd. Mog.Heerenì
De Ho. Mog. Heeren Staten Genérael der Vere'é- nighde Nederlanden gheinformeert wordende , 1 van Commerciti ende desLants-mid-
aeicn der Convoy en,daer van geheven wof dendejheb- en naer rijpe deliberatie, en weigenomen advijfenjom ae een ende de andere teconferveren ende benefipe- renopdeniw/Bfj^iy^in Oetober des Jaers ftftienbtndert ''"®v/''«''ghearrefteert ende vervolgens doenpu- |
Placcaet van ampliiitie, mitigaders een concept tot /ttyveritige\ande binnelandfche Palporten byy»iPro- vintien , ende de Collegien ter Admiraliteyt daer inne refiderende, gepubliceert en voor goet aenghenomen endegearrefteertwefende,alleenlijckby U Ed.Mog. ineenigepoiht-envoor»M«acude iejvieerlyci(_) oockim- praiticabel geoordeltwordende, nietenwasghedaen Jubliceren ofte arrefteren, ende om die redenen oock )y'tCollegieter Admiraliteytin derielver Provintie refiderende niet enwiertter executie ghellelt, heb- ben door Miffive ende aenmaninghe aen de Heeren U Ed. Mog. Gecòmmitteerden ter Admiraliteyt compa- rerende, foo veel ende ontallij cke devcwren aengewent om defelve te perfuaderenende dilponceren, fich in de voorfchreve twee faecken met de andere fis Provinciën voor 't gemeene beft te conformerenjWef- aengaende om kortheyts wille tot Ü Edele Mog. ken- niflè ofproductie der Notulen ende Copyelij ke Mifli- ven des ( des noot fy nde ) gherefereert wort ; maer des niet tegenftaeiide geen veranderinge ofte vervorde- ringe vernemende, hebben in Martio des Jaers jeftiin- bendertfesenvijftigbzen UEd. Mog, Staetsgewijfe ver- gadert zijnde,tot dien eynde gedaen een ipeciale befen- dinge van Gedeputeerdens i;y t cn van wegens der felver Vergaderinge, doordewelcke feerduydelijck ende omftandelijck is gededuceert, ende gedemonftrc^rt de rechtmatigheyt, waeromme U Ed. Mog. de voorfchre- ve articulen van (»»/?//««>, oockinderfelver Provintie behooren te doenJjubliceeren en te praöiferen, oock het voorfchreve Concept van Placcaet nevens andere te amplederen ende arrefteren,omme vervolgens oock allomme gepubhceertende ghepraftifeertte konnen worden, ionder dat door ^len dien yetwes ter intentie vanhaerHo.Mog.ten principalen is gheeiïeftuecrt, maer ter contrarie dat de welgemelte Heeren Gecom- mitterdens met een fchriftelijck antwoort in fiibflantie niet anders continerende als txceptimendtdilaym fondei eenigh fondament naer vqreyfch ende importantie der faecken fijn afgevaerdigt.
Vieren Vderti^hfie Boeck 185
bliceren, feeckeredm^/juKiVan voorgàendeghenerale en particuliere Placcaten op den opheve der voorfchre- ve middelen geemaneert i Èn wyders in Mayfeftietihm- dtrtvijftH vijftigh ghearrefleerc feecker Concept van Placcaet tot nader ende exader fujvcringt der ihnelimdt- fchi Pafftmen i requirerende onder anderen inef- feéb en ctnfgnatie van dis lantsrtckt , in flattft van ter concurrentie van dien camit te ftellen voor den uyt- voerofvervoeringhede'r Waren en Koopmanfchap- pen van d' een ot d' anderj in plaetfe, datfulcx volgens het Placcaet ter ooifaecke van dien in den Jaere Mim- bondertdriimtwintigb geemaneert, alternativegnevor- dertkonde worden ende moite ghefchieden, edoch daernain ervaringhe komende dat het voorfchreve
Daer by gekomen is, dat dè hooghflgemelde Heeren Staten Generael in December des Jaers Jifiienhondirt /tfligb by eenparigh advijs van Gecommitteeerdcns uyt alle de Collegien ter Adiniraliteyt naer rijpe deli- beratie ende examinatié overghenomen, ende acn alle Próviiitien ghefonden hebbende eehe ctncipte lijfie der genoemde Cetivfjeti, ófté weldergemeenemidde-
len , omme in plaetfe, van ordinaris middel der Convoyeö meteeù dir de vtriifginge, mitigaders noch een derde verbmgingt teriopfichtc van de Waerenende Koopmanfchappenden Orifint pafferende't Veylgelc
fulcxalshetwierdt gheheven, ofbyconcepte refolu- tievaùdén«i^Si«</i» April des voorleden Iaersyf/?»V«-. bondertfepigbtei VergadèriiigH van haer HooghMoJ gende was geprojedleeit gheheven te konnen worden ^ ohdèrde prxcautien ende Kmitatien van redres, ver- minderinge, ende employ der penningen, daerncvens redient, en de felvebyyi/Provinciën in May den ^hendeh laers fifiienbmdert eeaen/eftigbingewilligCf geconfenteertaijnde, UEdeléMog. wederom al- icene , niet tegenftaendé alle aengewende devoyren en perfuafiven ontleent van de nuttighey t ende nootwen- dighéydt, fotenopfichtevanhet piiblijckals particu- lier , en de eXempefen van andere omleggende Konin- gen ,Princén ende Potentaten, tot noch toe fijn bly ven ■ 4& ί difficul- |
-ocr page 205-
|
TÓÓd. difficulteren, fenJn rdm ugivm ; waer door de andere ^ Provintien gepermoveert foudenkonnen worden ter intentie van U E. Mo.te condefcenderen of yets anders aen te Wyfcn daer door hetghemene beft b'y andere we- gen beter geholpen, ofte meerder nuttigüey t toeghe- brachtfoudekonnen worden.
Met welcke alles by haer Ho.Mog. aendachtelij ck o- verwogen ende 'tgevolgh van dien geconfidereert we- fende, oordeelen met de j egenwoordighe Regerijaghc defer Landen niette konnenbeftaen, dat een Lit der Bontghenoten, in faecken van diergelycke nature, als voor lynverhaelt , in welcke alle de andere verftaen ende oordeelen een nootwendigheordre endenuttig- heyt voor alle de andere Provintien te refideren , tot beneficie van de Commercie , ende de Inghefetenen vandien, alleen fo lange ende na foo veele gedane aen maningen ende devoyrènfoude bly ven difficulteren, daer toe nietfuflSfant aenfiendc de redenen inde fchrif- telickantwoorde hiervoorenghemeltaende Heeren dér felverOecommitteerden in den Jarefiflienbondirt fes tnvyftigh bchandight , ende door defelve overghe- braght fyndejgheflindeertopeen gheallegeerde ofte ghepretendeerJe nieuwigbejt mde lejwairnìffe diegheen van bey de behOoren tegen gefproocken, veel min ab- foluyt gerejddeert te worden,by aldien anderfints kon- nen gliededuceert ende gheaftrueert worden met regt eUde reden, ja met een ghemene nuttigheyt te beftaen oock foo weynigh om datle fouden reftringeren de quaetwillighe Fwai/ofe/ifi ofte defelve in periculbren- gen van valfchelijck te fweeren, cndeG'oddelijcke of- te menfchelijckcftrafFc fübjeft re werden , naerdien de faecke ten principalen wort vereyfcht tot confer- vatievan publij eque middelen ende patrominie van Vroome ende Eerlij cke Coopluy den ; welcke bey de te bewaren ende te betrachten het Officie ende pligt van de Magiftraet is, dié anders doende, ende foo het quaet ghedoghcnde , veeleer, ende meer den Toorn Godts over Landt ende Steden heeft te beduchten en- de te verwachtfen ; Behalven dat de voorfchreVegealle- geerden nieuwigheytofte beiwaerniflewel inghefien ende geexamineert wefende, bevonden fai worden in lich felvén re vefvallen, endè niet anders ais den bloo- tennaeòiofyets vanweyniö;he importantie ofte nae- druck te behouden, als jTynmeerendeel o^elieel be- grepenin voorgaendePlaccaten op die materie gheë- irtaileert, fuicxdat e^ghentlyck meer Èenftuckswyfe rendvatie tot elucidatiè alsampliatie ghenaenit hadde ^ konnon worden, gèlyck óntwylFelij ckghefchietfoude hebbiin, foo bedcnckelij ck waere gheweelì, dat μ het gCringheftindamentvan de titulioodaenigTiedifficul- téytby UEd. Mog.ghebouwtibude fyngheworden , fynde doek gheen bifwatrfiiffi in gheenvan bey de te vinden^ maer wel pointen vm erdrt tot beter executie van voori^è Placcaten ende geconfenteerdé liiiddelen, die bjr/f'j Provintien dienftiggeaght, b,y eeri alleen niet gedimcdltòert behooren te worden.
Hebbende, noopendc dsghe^mJtBeerJe vtrdUbbelinght der lijp , alsTOorenverhaélf, noch gheen redenen ter contiariè ghehoort , die eenighfints fatisfadtoir fyn gheweeft.
Ende behalven dat vernomen wordende ccageneraci tììijniigtnhy de Heeron Staten van do iès hooglwc- mélde'Provintien , in'diervoögcndatde HeerenGe- deputeerdeiïvan GeUtrlmìt àkn ■vjfentwmtighfimjuay léftlcden inbrenghende confent op 't laeft gepètitio- hecidb millicih , tot verval van de extraordiiiaris .egui- pagid van wegen déHeeren'der félverPriiiqpàIei},ron- delj'ékVfcrklaert'hébbén ytetrheene mdtrtjetiii'fn ter ZfétefHÌliu tmìdtfteHdìreu^è tetalwghe doen, vtor
indi iilier;inir 'EdeJe Mggi. tp 'di voerfcbreve jtincttn, pitis-
faüU^edattifiudewefeh · "WordendcoockVandeHee- rén'Gedepüteerden yaij depdere Provintien dierge- lijctó tale gehoort, als niet Iwftnendebegrypen , dat- men bëhipprde te venvàer],qòien foo notablé middelen die door iritrodu<aieeh'd<>j öbfewanüe vatj^gtidc ordres biiyttfri/ji'eniandts befwàerniffe die de's"'Landts hulpè Ènde voorforghe mcriteert ( fóo men oor- deelt ) ìvel tot ecH mllliiin Jaerlycks ( behoudens |
God zegenoverCoitimercie)geconfequeertfoudekon-
nen worden.
Hebben hare Ho. Mog.alvoorentot andere delibe- ' ratien te komen, boven alle de bovengemelde devoy- renUEd.Mog. nuwederommeStaets gewyfe Verga- dert wefende , door de onderghefchreve haere Gecom- mitteerden nochmaels goetghevonden te befenden, en, gantfch ernftighte veribecken, dat de felve om foo veel geallegeerde redenen nu en hier bevorens de fel- ve te gemoeteghevoert, ente betoonende pli^van goede wel geaffeótioneerde en fo hoog geintereffèerde Bontgenooten tot voorkominge eii vermij dinghe van meer onluften en ongelegentheden, die ontwyfFelyck ftrecken fouden tot verhinderinge van des LandsEqui- pagie foo hier onaentalstot fecours vande Weft-In- dij&e Compagnie op de Kufte van Africa, mitigaders de middelen daer toe gerequireert, nu eyndelyck ende eenmael·ontrent de voorfchreve drie faecken tot de o- pinevand'andere yii Provintien believen te Condef- cenderen en fig met de felve conformeren, met vrien- delycke acnbieding door de voorghemelde Gedepu- teerdens, by aldien de felve haer by monde ofte in de- fên niet genoeglaem mochten hebben geexpliceert, de goede intentie van hare Ho.Mog. naeder in mondelin- ge conferentie met Gedeputeerden byUEd.Mog. tc nomineren naer vermogen te deduceren , Verhopen- de ende vertrouwende dat UEd.Mog. daer door vol- komentlijcken t'eenemael fullen werden gheperfua- deertengedifponeert tot het gunt voor defelve ende andere Bontgenoten ten beften van'tghemeen wort gerequireert.
ji5«mMiddelburghden yêofntiinrff» September /eftienhiadert vier m fefligb.
©en achtienden bfto/ ficBIiin 0geti Bifofgnijl SÉBal)/ maec beenenbeb'anöec leöenaenfpjeec&enbcöentöljt. aepaffeect/bectoacfttenlie ben uptflag bec 6efoien«» 1)? ()e»€b. IIIO0. enj^bbcnbeti toefiatu b«cfi^na«n l^eec 1^0. H^og. otoecaeftlljeben.
Hooge MogendeHeerenj
Aer dat wy eenige dagen j eghens den ftorm enda onwedergeludteert hadden , en door contrarie windenlynopghehouden gheworden, fo fyn wy eerftop voorleden Maendagfyndc den vyftienden deièr alhiergearriveert, epdenadatopdegewoonlij.ckCu- rialia vifitenende 't gene daer van dependeertvoldaen waren volgens hetgebruyck alhier , fo fyn wy op gifle- ren ter audientiegeadmitteert, opghehaelt, ende we- der gereconduyfeert aen ons Logement , metalle be-^ leeftheyt ende civiliteyt over al fcj egent, ende met fo- danigen eerc ten reipefte van U Ho. Mog. als gebruy- kelyckis: Ende hebben door monde van den Hee- re Èrakel, onfe propofitie gedaen, behelfende de inten- tie van U Ho, Mog. met aenbiedinge van nader con- ferentien die wy alle uyren te ghemoet fien, dewyle de 'Ledenvan defeProvintie hare particuliere deliberatien daer op fyn houdende , en wort by ons niet ftilgheftaen defelvcj fooveeldoenlijckisdegoedeintentievan U Ho. Mog. tedoen begrijpen , ende vorders te labore- ren , ioo veel in ons is allerweghen U Ho.jMog, ordres en bevelen ons mede ghegeven ten eiFedle te brengen. Waer niede,&c.
Middclbargb den mbtiwde» Septemberfeftbienbimderl vier en fefligh,
®en.n^entiehden 'iimojeeniSiwo? be 3©«aflber<«'· Ohe; /Bejcaemen geen appoiotement tot be becDoatgte tonfecentie /bfe not|]tat)j$ baatec jpbenaf tiecfiontien bat te beeiiKicBt^n (tonbc/cn bafceebÊttü bat
meeftaUe be Ubengoebe t'ticUnatfe toonbete ronbefmi» bicep tet im<ntte taan Ijaecio. iBo. 'ttoclii fö feecnw" eelBtftlfpaüeoccaffmonberboulöen/ tegemoetfieabe b'uptfeumlie.
©Mtcent öen tttibbagB guam benCanurDetoaitbic
jjaef |
-ocr page 206-
en OORLOG Vier en Veertighfle Boeck. ïgj
|
naec boo? tóft üan Den ieet «act ^cnfionatisü upt ben Membanfjaei: <!EDeIe|Bti0öentie bcrfoechen eenupc te bcrhiifen enbe (iellen om nocfi befcn naemibbaBö in conferctuiete bomen/ toaettoeïianten tptontcent vier upcen oeappowteert Belibcntie / fiin aen Baet So» ncntent ocfcmbcn ttoee Caroffen/ om baer mcbe te bet£feomen/öct toelclicöefti)ict3i)nïie/ fönDooifo ©iecÉii «©ecommttteecDEnsïneteniiiien i^eecelSaciit ©enfionacisi DeneUen aeti öe tcap ontfanaen / inaeicpöt ^ùftegljeniiobcc madianbecea ambe tafelggcfcten tofeuDe/ met be felbe tot be confecentfe gctreben / enbc ftcefiben oemelten ï^eece Baet ©enftonattii nacr eenfi oebooiaf9i>enDeiompUmcntcn/ enbcgebane berlilai ringe oan be ooebc enbe finccce inclinatie ban 0aec «Sb. |βο. te conciicrercn in alle drie be pointen in be cebane uioüofittc bccbat / cnbe tot be felbe tcconbefcenbecen'/ flcnoecfaem / bc faccfic bafïoeficlt/ in bcrtDacöttnfle bp alötin bè fctbe oocitjBonbcn toojbcncccufloclielt/ enbe Dcljolpen in ecnige ödeben enbc becommctinfle / alji te toeten:
Eerftelijck, <©aiiie.t Verbodemen ban be 3©arcn enu €oopmanffIjappen upt befe Eanbett gacnbc nacr Brabandtofte Vlaenderen, ofte ban baei: ftcmcn» be/ toebcrom op ben ouben öoet foube too?öcn geintroi bufeert cnbe ball geflelt / tot toeeringc ban be mcnigtj' bulbigc Sluyckerien cnbe Frauden ieaeUtOOOjbigB g{)Ci fcijicbchhe en bagtijjcjc mcec enmecr tocnemcnbe / boo? aiietDanbc kieyn vaertuyg be boo?fc{)eb?c paffagie ftes quentecinbc.
1. ©at ceni ge pjomptc o?b?e moföte tooïben geflelt cnbchjcl o(jec)cecuteccttottoecrinc!)cbanbe enorme Sluyckerien, bje gcpleecftt toojbcn fcoo? Bet i€canfpo?i tecen ban be fine ïlDacen enbe ïftoopmanfcgappen pee affé ban Antwerpen, ofteanbCïe ^tebenm Brabant op Breda,Bergen-op-Zoom cnbebtctgclöcfi/ bie ban bilfC mette o^binacijï Veer ofte Beurtfchepen naCE Hollanr, Zeeiant ofte anbecc qiiacttcccn / toojben ge^ bocct fonbcc ecnige öetalinge ban 's^lanbtjJ gccetStigi fiept.
3, ©at be Collegicn tcc aibmiralitcpt al te famen cnflthin fjet Dpfonbcc bacc toe fouben too?beii gfjes l)?atfit cnbe ofjcijouben/bat gene difpenfatic vanden opheföccglicnieeiicmibbclcn bolgfienbcbc nicwtoetc nrceflcrcn Éö.|ie teötffen/ fouben mogBen boen ofte laren gcfcftieöcii in't ftjepn ofte gc.oote/ birectelytft ofte iiiötrectclücli/ maccpetsinootfaccljclüiic befpcurenbc Ijct felbe t£c ccrftec bpeen-ÏJomfle baec nae communi^ tecenacn be aSetommitteetbeti itpt alle be Collegicn tei 3llbitiiralitèpt / enbc boo? bc felbe jScbcnen baec toe Mcncii bc aen B^ece ì|o.aBog. ojn alfometgöemeüe licnniffe en goetbinben bccianbect / en eenpatiglgfft gci P}actifcccttch302ben.
4- ©at l)ct l^ioicit tot bc nfcutoe Lijile fn ©cccm» üicfcftien hondert feftigh tcc ©ctgabccingfj ingBci bÌEnt / albooccnss in p?a«öraue te flcTlcn/boo? Accoriti mittcccbcn upt alle be Collcgicn tee ttbrnicalitept met ntTumprfebanal(ebe Commifcn «PeuctacljS foubcii
p:
bic te hoogh ofte te laegh mocfjtc tocfcn ge(lclt/ gcf o?ci= acect / cuce geb?cfl"eert «ae icsentooo?bigc tjjbtss gDdei gfm{)f|)t.
5- ©atinbe boOjftBjebC nieuw te arrefteren Lijfte bc gocbf ccn langBii be Re vieren uptgebocct toojbcnbe ofte inl5üracnbc/fóubc too?bcn gccietmcett ban,een vicr- degedcelte ban 'iSEant^ ïiecljt/ ofte fmmcrjS boo? be> foiicitrc te fourneren columncn ntct Boogpee beftoaett rooilirn alsi bc fclbe tegentooójbia bcftoaect jjjn / en bat ^'f mtniïcn fo (qng büprénbctotbat ben Honfngtj iDan Hifparignien fai bif fen gcbifponcctt bolgenii bc flipula » nc tn't t€iattabt ban ©itbebc Vkemfche Havenerite l^cfwaren, en (Sgàcl te ftcllcn met bie ban befen iStact/ ofte bp onificritcniffc ban bien boo? befetting bcc boo?f5 <Abcncn ban bcfcc 3Pbe ofte anbece mtbbclen be paffa» Ojcoucïbcfclijegcflootcn.
6 ©atoppjactijcquebanBetectfle actijtficlban öcbctoufte àmpliatie, fp?cBenbCban öe vifitatie der Cpmptoircn foobanige o?b?e fotibe toojben gcpeU / bat |
fulocliuptenbe Commifen <0enecaeljï boienssfunctie ititfi,
Öeti3Sboo?nicmanbt anbets foube gefcBicbeti atöop_L
Commifftebanbe Collegicn tee Stbmlcalitepbtboo; Petfoonen upt ben Kaebe/ofte pemant anbeirji baec toe gcQualifitecctjönbe.
7' ©atbcgemobcccbebifficultepten&pSet Coltegfe tccflbmicalitcptia 3@cfl-3@?iejlant en Bet J^oo;bcc- <@uaniei: tegen be fcfTte ban be i^ecre Ockerfe op boo?« (iclUngc ban bc ïgecrcn jStatcn ban Zeeland, al een ge? riipmen tübt bcclccbcn baec toe gBcobtincect Bcbbcnbe Commiffieban Batei^o.iEog. foube mogen toojben ixicg genomen / en ben gcmeltcn i^ccce met bcBoo?l^cBe cefpectgcabmitteei;t,
8. ©atBctCollegiiteeSlbmiraUtcptfn Zeeianctcn cccflcn boenlticli/ motBte too?bcn becBolpen aeiiUe
achterftallenover gedane extraordinaris Equipagie Öp
bc cefpcctibe ^?obin(tcn geo?bonnec«op confcntencn bcloofijc fubfibicn aen 't gficmclbe CoHcgien en anöete notBonbctaeltflaenbe.
i. Eyndelijck, ©atmctallcncrn|lcnpbecocp?c(lem cnbe gBccrpcbiccct mocBten toccbcn Bet gBeo?bonneeei> be iècours voor de Wéft- Indifche'Compagnie nacr de Kufle van Africa, gnbc tot betmeecberingc ban 't felbe gBebciibcccectcnbe gBctcfolbcect foo'tgBebolgBenbe gelegcntBcpt be):faetBefult)C6Dcoo?beelt fallooojbente bcrcpffcBen.
^aec op be 4B!cbcputeecben nacc cetipjoque Cibili» tcptcn tee matccie Bebben gcantbioojt enbe beiblaèct/ bat fp met gcoot aengBenacmBcpbt Boo?ben enbe bee» (lonben be gocbe inclinatien ban Bace cEbcleiIgogenbe/ met bo?fcceeBoopccnbebcctcoutocn/ bat be felbe abf folHtel{)c& cnbe onbce bccbiatBtinge ban tebclgtB ton» tentcmcnt op be boo?gc(tclbe pointen tot be intentie ban Bare l^oogB iBogcnbe foube obertecbcn / enbe be Igec;: een bce fclbec «tSctommitteccbcnjü tee «(Eieneealitept ge^ laflen 't fclbe ctlangcnbe / Bace op bc drie pointen tn be p?opofiiiebiebat/ metbe anbece l^iobintten tctoni fo?mecen ; bceblaeenbe niet gcQualificecet te tocfen/om met Baee <SbCle iBogenbe pctg pofitivelick ter neder te Aeiien, maec bat fp baec ban peet inent enbe omllanbie bccigt foube boen / enbe om be eebencn obee enbe boebcc bace toe bicnenbe gcallcgeeet/ be fclbe met Bare partii· culieccn bcbopten inel eenfligB acnnemcn builbeti tefe» tonberen.BeettoubDenbe bat Baec dEb: iBo. in be nabc^ cebcfoignej^enbcltbecatieobeebe intcobuctten ene;x» cutie ban be vij f cèrile pointen te ballen / ooc& banga»
cBepen
men in Bet cctffe ariicficl gcei;p?cffecet / aljS mcbe bp be intlanticnop b'cremptie ban be Revieren met een vierde, Ofte bc )cgentooo?bigen Ooct onbaebeefpjebelgft aenboöfenbe / bat be boo?f5 cfeitìtie jcgentooo?biöB niet meec alsi een feite boas beb?agenbe / en bat be gcpjopo» neeebealtecnatibetcn opficgtebanbe pafTagien obcc be eebieccn be Commectien ftBabclütft en (telivaeclgtd bocfenfoube/ elj^tmpliteceiibi; continuatie,banbefe* gcntDoo?bige laflen cnbe felbc pjibeeenbe ban be benef^ cicnbpo?beeanbceingbceljjfle/mit^ Bet tefferenljan 't ©epl-gcltte bectoacBtcn.
(©o?belenbebatnoopenbebe vierccflcAnbe pointen tncpnig bifficHltcpten flonben te bebucBten / en baèe op fecieufclgt^gBceccommanbeeet gebbenbe Bate éjcpebf tfe/i!$ be fae^ baeé bp beebleben/ en fgnboebètom boo;
©en fes en twintighften bito retommanbéeïbcn in 't pacticuliec be bebo?becinge ban onfe eicpebitie / en toeCi», nemen alle^ op ben goebenboet te flaen.
^abemibbagB begroete ben l^ece ïftaebt pnfiona» riü / bic berigBt beet / bat Bupben mo?gBen tee aderga* becinge ban Baèe €bele n^ogcnbe ban be conferentie / op giff ecen geBouben/eapptöt toatf gebaen / enbe geoj? bonneectecit eefolutie totanttooojt enbe eicpebtticte concipieren / om op jpaenbagB gecefumeect enbe aecefleect tc tDo?ben / J^ectcoubicnbe alltt tot contente^ ment ban Baec ^oogBlISog. tefullen uptbaUen/ Baec becfeetberenbe bc fclbegaec tcrflonbt baec n«i te fulUn boentoeiti^en. |
-ocr page 207-
ipB SA KEN van STA ET
|
5 eti twee en twmtigfte bito ijetflonben bupten becs
. toatötfngöe / öatbe Igeermtoan Middeiborgh met Ba« «ö. in te l)?engen aDbtisS / nofl) niet oeccct en toa» ten maet allei in gocbe termen fiont oelflcfi öan ter fi»- ìjenafDetitìittoietÌrcn / bat De regetinsetoan Vhffin- gen ίία op Bet cepioponeerben roet De aiiDece vier ^te^ • öenftabDe gefonfojmeitt/DetDaltoe DefenDenDe De Jget c Kaet ©enflonacfji/om fpn €b. DeDebOiDecinge bet fa^ 6en te cetommanbeten / beet fig eicufccen Doo? inbtf. pofitte; latenbefeggen / batfjjnCD.DcinamibDagjS pemant Dan fpne b?tenbcnfouDe üeifoe&cn/en Difponej «nïiaecbentocpantbecfaSete üectcljten.
paet be mtbbag quam be ï^eece iSaet i^enftonatisi DanZiericMe Bact binbe aen'tlogeraent upt ben naem enbanttjegenbe jgeecfiaet^enftonatliS de Hubert, naecbegttietfngfie cepetecenDebe eiccufenbantiupDen mo?gen/8aec öope en eenigftnti betfefteting gebenbe/ bat mo?gen met refpett /«n rottontentement ban Baec JEog. geexeb. en gebimttteect fouben toojben/beci foethenbe bjfenbelöh bat fo langöc pattentte toilbe ne^ men/'ttoelt6 fp naec fijn <eb. bebantfit te fiebben boo? be genomene moepte en bojbere gepieegbe cibHttepten/ elfo aengenomen Rebben.
(^nbectufTcD^n tof ctben ban anbece biegen beritgt / bat De Igeecen ban Middelburg notg niet geceet en toa^ ren/maecmo?genrefolbecenfoube / enbebatinbefeU toe ^tabt en meec anbetc btet|p?obintien geen laflgel- den derfchepentoletbebetaelt ofte immers feettocp> nfg / en geene name biaecbfg jgnbe / onbet pïetext bat oocfi bietgelgtfie laftgelben feec fobetlflth inHolknt en Vrieflant gefieben toojben. g&endrie entwfiitigften'iimoigeniS bcrflaen/batïiet gepjoponeetbeinbe J3?oetfil)ap Dcr,^iaD Middelburg «abec en bjel gee)camineert bjefenbe / De felbe fiacc met eenparige (temmen/Dog onbet eenige toepnige remar= qufji/met be anbere böf^teben Ijabbcn gctonfo?meert cn '(felbe abbp^ befen boo? mtbbag ter 3@ergaberingDe ban 0aec €b. iBog. foube boen inbrengen.
^aebemibbagg / omtrent bier uprcnQuamaen fiaerSogement fesl^eeren<6ecommitteerben;i( nebend benïjeere Baet ©enfionarii / gBefetentntweeCai roffen / upt ben naem cn ban toegen be öeeren Staten ban Zeeland, naer beelbeleefDee>:p?effien/ foo ten ïefpectebanöaerïgoog JKog. alji ber felber «©eterni mitteerbenjS / ercuferenbe fjet retarbement in f)aer Φ pebitiegïjeballen / enbe bo?betjibpmonbe boo? ben gemelbe ;^eeriSaet|^enfionarij$ bergaelt igebbenbe ber fubliantie ban t gerefolbeerbe / leberben 't felbe in ge= ftiljifte ober nebenji Lyfte van Lallen inde Vlaemfche Havenen gegeben / baertoealDier6o}t{|epbt0tielben toojtgerefereert.
E Staten van den Lande cnde GraeflFelijkheyt van Zeelandt, &c. Met aendacht gheexamineert ende rij pelij ck overwoghen hebbende 't geene in haer Ed. Mog.Vergaderingheopdenfivmtienden deferloo- pende maendt September mondelinge isgeproportio- neert ende naderhand by ghefchrifte overgegeven by de Wel-Edele, geftrenge, Hooghgeléerde en voorfie- nighe Heeren Uh»n v»» Briikil Heer van Kermerfteyn, Metper lm de Wit uyt den oucRaet àctStzàDitdnclt ,Όκ- ter Tarq Billens , WH. Riyer , Borghemeeiler der StadtZiüi/ , refpeiStiveghcdaebin de Vergaderinghe vande Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Veree- nighdeNederlanden van wegen de Provintien van Gil- derlandtHcllaadt, VrieJUndt , en Cher-Tffel, hebbende tot adjundt de Heer David de Wilt Secretaris van de Ad - miraliteytvan i4>wy?«r<irtOTÌnkrachte ende vermoghens hare brieven van credencie van de hooghghemelte Heeren Staten Generael gedateertin 's Gravenhaghe den ibietiden defer loopende maend , verklaren dat deeere vandefe aenftenlijcke befendinghe endevi- fitc, mitigaders de beleefde groetinghe daer door ont- fangen, haer ten hooghften lief ende aengenaem is,en dat naer Ed. Mogende niet enfullen onderlaten om by alle occafien te betuygen haer ibnderlij eken y ver ende voorbodighcyt om alles te contribue re dat tot de mee- fte luyiler, dienft en contentement van haer Ho.Mog. |
als compoferende'tgehele lichaem van den Staet foude ι konnen gedyen , en van hare trouwe en opi-echtighey t _ ' I billiglijk worden gedeiidereert jen voor fo veel aengaet " de drie onderfcheydene pointen by het geproponeerde vande Welgemelde haerHo.Mo.Gecommitteerde ver- meit, verklaren de hooggcm. Heeren Staten van Zee- landt, dat haer niet liever nochte aengenamer is als dat de gemeene middelen vande Convoyen en Licen^ ten behooriijcl^werdengeregtileert ende Van alle ifrfro^, mtYoa etiiefnyc\iTienhtvtyà, dathetdaetom haer Ed. Mog, die het competeert, een forghdragende cioghe over den gemeenen Staet te laten gaen, Ibnderlij ck ter her- ten nemende, daertegens door eenighe ftriflr'er en be- ter ordre, als voor défen te voorfien, ende fouden oock haer Ed. Mog.deielve,namelijckhetbewufl:e Placcaet van ampliatie , mitigaders defuft/eringb van ie binnen· Undtfchefajfurten deer bet cenfgnertn va»'s Laats mht ia plaetfe van canne te Hellen, eene geconcipieert in Oc- tober feflhieo hcndert drie en vyft'igh, ende het ande- re in May fephieubimdirt vyf en-vyftigb , qjoverlanghe hebben gheampledteert , tenwaere de felve daer inverfcheyde becommeringen ende bedenckelijck- heden hadden ghevonden , volghens hetghecne uyC haren naem iterativelijckaen haer Ed Mog.isgérepre- fenteert; ende alhoewel de Heeren Staten van Zee- lant haer daer voor als noch niet en vinden ontheven, Soo verklaeren haer Ed. Mog. niet te minomdere- fpedive Provintien in defen noch naeder te gemoet te treden, en in alles te believen , de voorfchreve beyde Placcatent'amplederen , latende aen de Gecommit- teerdensvanderefpedive Admiraliteyt om met den anderen nader te overleggen hoe de executie van dien, op de befte ende conven^ellle wy fe ever al ega/ycl^foU' de worden in het werckghcfteldt, Onder die condi- tie nochtans, dat /ms/ö/ime/het bewufte verbode- men wederom worde geintroduceert als voor defen , fyndehaerEd.Mog. te vredendatdienaengaendc een goetReglementwordegemaedl, omdeSchepen foo wel buy ten de een als de andere Provintie, fonder on- derfcheyt door des Admiraliteyts Officierente doen depefcheren,fonder nochtans de Admiraliteyt in Zce- knd deJiidicatufe ever- defranden , dieby de Officieren vandelicenten fullen wordenachterhaelt,eenigfinti t'iwtriiVn, maerdietelatenalsvanouts, engelijcK al$ fulcx naer alle redenen en billigheyt behoort ; ten an- deren dat eenmael den peremptoiren ordre mach wor- dengheftelt,teghens dieenermeen gbenaugfamtopenbun fluyckerye , vermits de tenniventie ven de Commifin ten re- cherche, fpedalyck^tot Bredi», die ten refpedte van de goederen, komende van Antwerpen , te lande wor- den gepleegt, met het emaneren van een bondig Plac- caet, ende de refpedtive Admiraliteyten Commifen Generaels niet alicene t'authoriferen , om ontrent de poorten en inkomen van de Stad Brerffl, Bergen op Zoom en andere Steden meer, de Millitie van het Lanttot haer adfiftentie te nemen, maer oock met Ruy ters en voetknechten de enorme fluyckerien opdeweghfelfe teatraperen, nadatdegoederenheteerfteComptoir ' van 't Lant foude wefen gepafleert, om de carreluyderi die haer adfilleeren, allò af te fiiyden de Commoditey t diefy vinden, om ghekomen fynde binnen de poor- ten ,Jiare goederen datelijck in het eene ofte het ander huys en fchuyre te verbergen, daer toe eenige tot Bre» da voornoemt particulierHj ckfchijnen afghe vaerdight tezyn , die bereyts door dat middel tot ineftinabel na- deel van't Lant groote ConqUeften hebben ghedaen. ΤίβΛΓΛ», datderefpedlive Admiraliteyt inden op- heve van de ghemeene middelen den anderen gheen voordeel en foiiden komen af te fien, ' door eenige ««- niventieofdifpetifatiedair ontrent tegebruyc^f η y maer aen hetghetoeene land ende aen de anderen den voorfK ophefgetrouwelijck te prefteren, midgadersdePlac- catenenordonnptien tegensde fluyckeryenettcon- traVentien van dien ghemaeft of te maecken, doch in cas de eene of de ander Admiraliteyt mochte bevinden dat eenighe Ipecie van Coopmanfchappen wat te veel ofte weynigh foude wefen befwaert , nadever- anderinge die dagelijx indeCommercie voorvaM»'^'®
i I 'cfelva |
-ocr page 208-
|
'tfelveby de eerfte ghelegentheyd fuUen te kennen „even, om by de Regeringen, naer overlegh van faec- cen, daervanhet noodige redres te procuveren, fon- der den anderen buyten reden gegraveert te laten. En nademaelde Heeren Staten van Zeeland befpeuren j dcnernftenyverdiehaer Hoogh Mogende hebben, om alle frauden en fluyckeryen van deghemeene mid- delen meer ende meer te werenjcn dienaengaende alle- £nrs een egualiteyt te doen obferveren, foo vertrouwen de iëlve valtelij ck dat haer Hoogli Mog. defe rfnV onder- fcheydenepointcnt mede fonder cenighe hefitatieful- len ampleiteren, alfoo de felve naer proportie, immers foo veel tot het beneficieren van de voorfchreve gemee- ns middelen fullen contribueren als hefarrefteren van de Placcaten hier boven gemeldt. Aengaende dev/r- liitihlin^e van de Lyfle dtr Cmvifen tndc Licente» , verkla- ren de Edele Moghende Heeren Staten van Zeeland daer in eyndelijck mede te confenteren, midts die con- dicie ende anders niet : dat de goederen paflerende de Rivieren, die bevonden worden byde voorfchreve Lijftehoogerenmeer befwaert te wefen als voor hee- nen, lullen worden verhindert, ende ghellelt is die te- genwoordigh zijn, fonder die met eenige meerder ofte hoogerbefwaernisaenteflaen, 'tfydan dat fulcx be- vonden wort ten relpede van de Zse, een werden of wel een/f/if part minder te wefen, maer waer het mogelijcfc noch te verminderen om de Commercie over de Re- vicrep eenighfints te conferveren, vermits die j eghen- woordigh meer als oyt pericliteert, om gheheelijckte worden gediverteert, foo ten refpede van de Have van Hujnherc^u, daer alles ϊί^ e» wWrt/ï wort uytende in- ghevoert, als ten acnfien van de Have van Oofttttde, alwaerde uytgaende ende inkomende goederen foo weynighzljnbefwaert, datbillicklijck te vrefen ftaet datdeCoopluydenfoeckende haer meeile profyt, hare goederen daer fullen invoeren, ende van daeroock verfenden, om te ontgaen de merckelij cke meerder taften ^e alhier in't inkomen ende uytgaen, ende paiTagie over de Rivieren moeten worden gedragen ; hebbende oockdeexperientie altoos gheleert, foo wanneer de Rivieren hoogh fyn befwaert gheweeft, dat die als dan merckelijckminderinkomenhebben gegeven dan als dieverlightfyn geworden,meynendehaer EdeleMo- pide datdacrmedehet/e^^iWi mede fai komen te cef- fcren,om dat het meer tot vexatie als profyt fai kemen te cedyen, ghelijck dan haer Ed. Mog.oockfouden ver- ftaen, dat die tmmfaüurtu komende uyt UralantjVlaende· rtn ttidi Walfche quartieren, matelij ck fullen worden be- fwaert,om dieniet gheheelijck van hier ende naer 0«- /ϊίηΛ te diverteren. Moghende oock willydendatop 't beneficieren van de manufactnren inde Provinciën van Hollandr wel worde gelet dogh fodanigh, dat ande- re Provinciën die daer op eygentlij ck niet gefet en 2ijn, daer door om hare Negotie die fy dienaengaende met andere quartieren hebben, niet en worden ontlët. En vertrouwen de hooghgemelde Heeren Staten van Zei- hnt foo veel van de equiteyt van haer Hoogh Mog. dat de felve niet minder hare favorable oogheulllen willen laten gaen over die gheene, die foo feer by de Negotie over de Revieren g leinterefleert zijn, ghelijck die van Zeelavdi ende de Mafe, alswelde Oefterfcbe Negetiefoo merckelijck te favoriferen met die van de Orifentfen Ttl, geheelijck te ontheffen, gelijck met de introduorie van àe voorfchreve verdMe/Je Ly/lefd komen te ghefchie- dcn,ongetH'ijffcltom de felve oorfake ten refpede van dcgevree/dt iiverfie dof de Engelfe , Tronfi en lIaml>«rgerS)als hier in Zteltmt de vemiinderinge vande laften op de Ri- vieren ten relpefte van de Vhemfe Havens wert geurgeert, de wclcke ingevalle eenmael volgens 't vijftiendi artijkel van Vrede, fodanig ware belaft,ds de Riviere de Schel- de en andrc Zeegaten in't op en afgaen werden gechar- pert, fo foude onget wijffèlt de gevreefde ende genoeg- '^''^^''''"'idelijcke diverfiedaer door werden voor-^ ghekomen; Derhalvenlbo werden haer Hoogh Mo- ghende ernftelijck verfocht om hare ghedachten op nieuwsoverdefefaecketewillen laetengaen, ende te ietten door wat perfuafive of pofitive middelen den Ko- mngh van Spanjen eenmael rot preftatie van't voor- noemde ■u^ttendi artijckel fai fconnen werden ghe- bracht. ___ . |
De Heeren Staten van Zeeland hebben by occafie van defebefoignegheoordeelt, haer Ho. Mog. wel ten propoolle te reprefenteren,het merckelick gerief en le- lie, dat de gemeene hooge Regeringhe in haer refpeft enauthoriteyt, en defe Provincie in haer indifputabel recht en noytgeturbeerde Pollèifie, wert aenghedaen doordenon-fli/mi/^tvandeHeerMeefter Hamel Ockeife alsRaedterAdmiraliteytin fVefl-VrirflimteHhtt Nmder- Qnariier, haer Ed. Mo. eftimeren het felve te wefen een feer difobligeanten en verre uytfiende maniere van doen,datmen door eenige difcrepantie tuflèn twee Pro- vinciën in andere faecken, met defe gene gemeenichap hebbende, een Provincie fai obligeren in dier voegen haer eyghen en indifputabel recht door complaifances , diemen van haer defidereert in andere faecken, gelij ck als te redimeren : het is haer Ho. Mog. bekent, met wat moeyte de faecken van de Admirakteyten in voorty- den fy gereguleert j en hoe de ièlve gebracht fyn m den gemenenEedtvande Generaliteytj 't Seder wekken tijd de Heeren Staten van Zeeland in de admiflle van drie Raden uyt de andere Provin tien haer opgheleght, noy t difEcultey t hebben gemaeft ; gelij ckoooc de hare indedrie Admiraliteytenin Hollandnoytlyn gerecu- feertjfulke folemnele ordres qok te interrumperen, kan in defeRepublijckenietalsvanfeerfchadelicke gevolg en confequentieweiènjHaerEd.Mo.verfoekendcrhal- ven, dat nare Ho. Mo. haer geledeerde authoriteyt, en het notoir ongelij ck defe Provincie aengedaen, fonder uytftel, gelieven te doen repareren: Ende vervolgens die voorfieninge doen, dat den gemelten Heet Daniel Oekerfe op een behoorlij cke en convenable wijfe in fyne fundiie werden geinftalleert.
Dehooghgemelte Heeren Sta,ten van Zeeland ver- foecken mede ernftelijck: dat eenmael de defeótueuiè Provintien mochten worden gebragt tot effettive betaììns ge van bare confenttn tet de Zeefaeckeri ghedragen , Op dat de Admiralitey t alhier, die door manquement van dien , vervallen in een feer groote achterhey t en verhif ven
refinantie», daer door eenighfints mochte worden gefu- bleveert en bequaem gehouden, om den Lande dienft te doen, gelijcfcfyhaerdaerin, duyrende de voorlede
Oorlogen feer lofeijck heeft geevertueert, gelijck de Regeringe ende dégeheele Wereltfulcxgenoeghfaem bekent is : Sij nde oock mi het pretext van nare rekenin- gcterGeneraliteyts Reeckenkamer over te brengen, mede weg genomen, vermits de felve tot den jare fe^ieo hondert vfftig in cluys aldaer tenBurele fyn geprefenteert en overgebracht.
Recommanderen haer Ed. Mo. dat de^if- weldadigeenievjantlijclfemdernemingevande ingelfcbe Natii ep de Kufte vaa,Africa , wel mach werdengeeafprebendeert, niet foo feer ten refpede vande Weft-Indifche Compa- gnie , die anderfints van den Staet feer wel heeft gemc- riteert, als'wel ten refpede dattet fich lact aenfien als of die voorfchreve Kufte gedeftitueert wert om aldaer de fwevende difFerentën met de wape/ftn te demefiert» > om na deuytkomfte van dien alles in Etmpa ende elders tot voordeel of nadeel van defen Staet te reguleren: Ver- trouwende haer Ed, Mog. derhalven, dat de Ed.Heei- ren Staten van Vrieflandtniet minder als de andere Provinciën defe ghem ene faecke vigoureufelijck fullen willen hanthaven, ende fodanigh beleyden ende diri- geren , dat die onder Godes genadigen Zegen, tot eere ende glorie van de loffèlij ck Regeringe van defe Repu- blijck mach uytvallen.
en OORLOG. Vieren 'Veertighfle "Boeck. ïSp
Bedanckende dehooghgemelte Heeren Staten vati Zeelant de welgemelde Heeren haer Ho. Mo. Gecom- mitteerden voor de moeyte in het uytvoeren van defe befendinge genomen,met verfoeck, de goede oprechte intentie van haer Ed. Mo. in defen vervat, ten beften by haer Hoogh Mo. te willen feconderen : Die haer Edele Mo. nochmael van herten toewenfcheneen voorfpoe- dige en floriffante Regeringe. Aldus gedaen en gearre-
den WM en twintighften September feftienhniert vier |
-ocr page 209-
ipo S AKENvanSTAET
|
I (ί(ί4 >»ί»β>£- Onderftond ter ordonnantie van haer Ed. Mog. __ Gctccckent
VietcrdiHuylcrt.
©upKti't tocIcBÊ liaec^b. HUog. ferfeHfeijjc&rei conirbahüeet,tii« / Dijt ben opDcf bàn βΛ laftgek op ίιε fcöejieti ihöe tefpictibe ^^óbintien/ bp öace igo. iEog.
bemeec wt quellagie enöctjtbetfte alsipioföt.teiiceCi fien / fcenetnael afgefcöflf t. \
(Cên anderen i üatgSeDi^tcultEect motQteb)o?bet\ intbêcf9iC6aenBacelooaö3SSOB.get)acn / of nocö (laenùepeuaén te töo jlien/tot Set (lelUn ban een Sout- ketetötSIuys, alS jjjtiliienotopiljjtB booisljenomen in p;cjmtitie banbe j^tebetünEeelanbt/ gaécbaec me&eecnccentie.
<!Etì bàec Bp iwenlie pjefetitatie ban twee Oxiioofden Franfcliewyn, aenöei|ec£en «©fiecommftteetDcnce^
naMefléntfiepi baö faec&e.
P^àecw bpbeööemcUe Igeecen <iE5efommitteeci ItónmètljietaüelijtBetetmenbanöcleeftiicpt / SebbiO bébanétboo^alTeeei;/ cefpect/ enbebeatiOiemte ten tefpêite Jttàn ftaei l^o. jöSijg. ontfangen / eööe obernei mémebê %ójfcijiêbeïiïefólmieente / betfeecs &ec£nljaet:]|Ì9. |Ìiig.tKttfngoutieba|nbien / mitfga^ becj^üe tUee^ geboeigberaecËen/ aeit gaec fabocabe^ ipcb φ ^ttioüknelQth te (μΐΐεη cappe^tecen / optl^ met
aengeböden prefentatie in regarde van haer Ho. Mog, bevelen idaer aen de felve na eenige verdere inftantien eymlijckdifFereerdcn. «Sn alfogemeltei^eeKntoeöcc afdiUpiÖebbentie tot aenöec felbec Cacoffen / fpn met alle eecbiébigljept en bjuntfcfjap ban ben anbeccn Q^f fcftipbin.
(Cétiiönt baec öp / DcDDen c gijeboegfjt ten fiiipfe ban beft JSaet i^cnfionacig be Huybert, en be felbe f η 't pactïtMUec bebontfi t ïjcbbenbe boo? ben goebe pbet / aengettien't tee intentie ban fiaec lo. HSog. ohtcent be boojgiieplbe faet&èn/ (netbecroec6/ gaec bp gaet: iib. Mog. U ercufeten / bat om ben tjjb tc menageten Óm met geen tppt^bifitesS foube opflowbe / fpn boojsl öijcplt tia Ter Veere om ftét ^agt te binben / 't toeltB fp booi af bettoaetti fisjbbe gefonben en fön beS abantii t^et É!?noontitfip afn tóojt gekomen. ^tótiatBtiiiiïittprttglfuptengtngcn'tjipl/ betofnt
i^et ^;pntg lioelte.
't gëtpe orttcétlt Ziérckzee ten antbec b^ntii met i^en bonche^boben WiUcm-Stad ' ©én vyfeü twinfigliftbn bito bejs mo?g0en!i ontrent b|ie ujjire gòet bóebêc/en be b)tnt a{0 boccn/gingen'tjcpl pafTàpenliè oàt tent acht upcen be Kii, en op be mtbbag be j^tal^ Dordr^ met g^poten arbept boo? 't becloop
inbiïMgensiirtÖi^
C^^bbèna^ii gaec^a.|Bog.befen bpütappon Obeiij'elebect ób ben dertigften iSeptemliCt feftienhon- dért vÏe^ en (eiïig. 0etebent bat» lohari'de Wit, T.van Boel^iis, W. Royer,"David de Wilt.
infectie ötet té Hanbe / bebe onfe fcgepen allentf OSlbén.b&titect^t berbtebén. I^aecïgo. libg.batg- tén^Moriic, begéetben abbiiiï ban be tebmirali- imi eh of niet alle gingl^efetenenenbeai&nbetbaenen bMfQbMi i^0t|ien / Satiben enbe paetfen/altoaei; Öi^goébe^ngefetenenbefetEanbeh/ becmitjibe con^ mteMfë fiecfjt^ / geintecbice^tt b)a$i/ met g à^e fc&epen
ilaétfen^etbpttt te énbatijlieöttnaput!;?
éri7 liànbèn énbX BipojbiêMn/tcn
iipcétt bplfbbatiigl|éìKQ(^^^ K^nben élit lenR^t ^ / fob'ant!
^ ______ . fobantiÉ toetbobt
qpfiaecfi^iSétj 7 tttetcti
iiüMtp'^^^^ ie fijehflen ïhéb?
........... |
t'8up!SBeöoo?ben/enbeboo?ba.toban'.tfelbe betbobt uptgejepltfonöetoefen/ uptte.boojfcBicbeeuactieten . ' Öertoa?rtobec ,fouben mogen fiomen/enbe ootfe geen bettoaewsi jeplen / omeenigfje b?uc{)tenQfteilanu» factmen / flet fp Doebanigö bte genaemtmogBienJwe» fén / ober te brengen / beel min bat fuICF ba·? bjeembe oftéuptBeemfcBefcBroen.foubc mogljcn göefcBicben / pp pene ban tonfifcatie bec fctjepen en goebecen / enbe atbittaletojcectie aen benlgbe/tenlapebanbiegeea ne bie ' tfelbe tonttatÏÊ fouben onbetnemen / «nbe baec obicgeconbinceecthjoiben : «nbeombatfulijconbec anbete pietejctenniet finifierijjt6 en quame te gefcfife- ben:bat.be^c|)ippec£ibiemettiaei: fcDepenupt befe Eanben bjflöen faetttec^eri om g^ec insDelaberi goebes tenieb^enggen tee plaetfe.baetfobanfgBbetbobtniec en toa^ gebaenofte totettgepjatttfeect/ tee concur- rentie ban betaiaetbpc ban bien ter arbitragie banbe CoUegien ter^ilbmiraUtcpt inbie Quartieten / boo? gaet berirecit cautie fjtellen fouben/ ban Ijare repfe net» genj$ anbec0 te fullen birijjeren alii ter plaetfe bp gun be&entgemaecfit / enb^e^opBareingejabengoeberen becblaertenaengegebentoaren/ filpbenbe incaSban contrabentie/ nocg baer en boben gerefetbeect be arbi:» tr^le fïraffe aen ben lijbe j bocö allei» met bie ej:p?e(Tie enbeümitatie / batfobanigcnbetbobt foube bomen ti cefferen enbe toerben ingetrocften ten opficfite banbe googggemelte iftiicgen/ Eanben enbe paetfen intge^ nerael oftebpfpuber/ foofìaeit aen be toelgbemelbe ^oUcgientcc tdbmiralitcpt notopjIöcB foube bljjcben 't booifcB?cbe berOobt albaer afgebaen/enbe be mutue» lefcljipbaert enbe CD?refponbcntte ban Cotnmercie gepermitteert te toefen ; beer inne bp be meer toelge' mcItpCollegienter Hlbniitalitept metfoobantgöen bopjficgtigbept enbe citcumfpectie foube bienen te too?bcn oöebifponcert alji be felue aen fjaer l^o. ÜSog. fouben todlen enbe bonnen becanttooo?ben; ia foube oin feecber te gaen / enbe op bat bp {jet eene Collegie of <iguattter in p?e)ubitie ben Det andere bi^naengaenbe/ niet en toierben gebifpenfeert / bp Baer Jloff, bon^ neti toojben baft gcftelt enbe gepjbonneert / bat fobani» genbifpenfatie/ t^in'tgeneraelofbpfonbet/ nietew toiert b^rleent al!$ na boo^aenbe abberteniie aen {laei: lÉo. jp^og. / enbe baec op bebomen te toefen ber felbec approbatie/ tenepnbebeerbanoocbte gpijcbnoti* ficatie toerbe ggebaen aen alle beanbere Collegieti ter ^>n\iratitept/om te bienen tot bet felbec narigtin* ge: €botB foube ingetteboene berbobt bienen tetoeci· bengBeejcp?e|Teett /beiÏtiitben / Xanbetienbe peet* fen / baêropöetfelbefoubebomentetepectecen/om bpinabbertentie ofteonbunbt / geenberfpattinaein bel^egotieop anbete <@ctoefien te cauferen^enbe ootEi bipinctiegetnaecIittulTcDen beüïgtbcn enbeSlanbm ofte Paetfen / baec ban oubt!$gec jpetlegggenbanbe quarantaine Ofte ïict opflaen bec göebeten in be Laza- retten in contagieufetpben/ ingebuprige obfcrbantie getoeefi / ofte oocb bte 'tfelbe nu aen een boeten enbe I0bel(jcben töbtbaniechdagen mochten p;actifieten^ toelcier^fEDcpen en Uoopmanfcgtappen Biet teEanbe ftomenbe gfiebuprenbe fobanigen o?b?<i / op ben felben boet foubenannen toecben gei ra(|em /om goebe rebei· tien baer toe te a^pltceren· ^pnbelijce/ bat 0et eenigfté tt^iibbel om get gbet oogmercb ban gaet l^o.pog. on? trentbeboo?fcSi2ebefeec&e tebeceptben en boen effect fo?tecen/foube befïqen inbeeenparigDept banbe cjcecu^ tic boo? alle be ©jobintien/ fonber ortbetfcflept/en οη<< bec anbereo fpecialgcB be <£b· l^og. I^eeten Stateti, ban Zeeland tebifponetentot affiant banbebetragB» tinge tot fedufie offé ciempiie.ban 'tboojfcfijebe bet» bob bp anbete %onfnge.n/^incenen^otenteteh/beo?
filifonbetebefertbing^rituytènCommunicatieyanhaer
O. Mog-ppe emplop banbe <©?blnatp|lSini^t!i
fòibe bepóbietï tetoètben / mét bieembe, ^i,^celn!g|)é'gpefaeceit / i^öojimatiftlappeii '
ctjtcBjénmn^ , banben^taet / geftertlitjnetCrcbentialenTnaenlipi'
bingjen/ gelgcftbièbaivZeeiand öabben in Vranck-.
"jSÌjteaitifeect tSeiigaenbeì
.. igjjénbebe IMoot ban beRuyter bie fecreti oA?é toa^toeg0efenben om te gaen na Cabo Verde en Gui· SSï
nea, fCfiieefbi CommljTacijS Mcrtaignebenderden.rt^
«©ctobiis ban op be ïteiieboo?eadix, batb^vier ·^' |
c»
-ocr page 210-
en OORLOG. F/Vr^» veertighfe Boeck^ l ρ ï
|
en twintighften ^eptembec toacen Dan MaUaga öBe? icplt nae Cadix, beji anbeten baegis fagfieti tn 't paffes ' rÉiibcn©0si-3iöntfcael Lawion inbe 25apebanGi- braltermetföneonbeïiiiBaenbe €fiuab?e tenancBec leaalicn ; btenfelbenbaglj quamen twee a drie mijlen bewcflcn Cadix tegcns! ben nacfit ten ancher / enbe bcsS anbetcnbaegljSSBntie ben fes en twintighftenditoop be öcöe/ altoaer onfe ©loot geenpermiffietet fcfjoon maccfienljjbecgunt/ onaengefienbe nootfaccDclijcl!- ncpt baec ban bp ben Ì^eccBiJiUbmicael dcRuter oen benlgflCtogf) banMedinaceli enbe Don Antonio Pi- mentel toosi boen cepjefenteccn/ 't toekhe guoote onge? leeentDcpt aen 0 iKog. fcöepen beroo?factRte / fo ten aenfien ban bet felbec jeplagc bie boo? be buplf gfie» ben meccftelp betöinbect tolect/al^ mebc bat be Uup» ben bec fcD^P^^i boo? be too;men fcDabe leben.^<en bag toacen alle be (©fffciecen ban utoc Jgo. iKog.ïBloot ge<= occupeect t)aei: ban toatec cn eentge anbece pjobifien te boo^fien/ enbeijigeccfolbeectbc^ianDecenbaegl^^/ in (©obesinaem/t'sepltegaen.
mw felbectöötseplbeuptbe ©apebe ^paenfcBe ©loot / oBebcflfncect nae be Weft-Indien, beflaenbe be fclbeBloot In feven ïSonlni|C<©allioenen enbe feven- tien ïïoopbai tbeciS / foo «Sallioenen alsï jpi egat0/alle rijcft glKlnbcn / gfiecommanbeeict boo? Don Emanuel
de Magnoilles.
φε boo?naembe ïgeet Lawfon met fgn onbcröeBöeni be iSfguab?B tn 'tgeflgte befec 25ape t>p dito;5paenfcBe ©loot gcboraen / is be felUe onbec Ipe göepaffeect / eec^ ben be iSpaenfcbe ©loot / fonbec (icjitlien / met negen ftljooten/ baci: op na befioocen ijS geanttooo?t. €n» gelfclK ©loqt ban boocen/ eecben mebe ben ^paenfcge ©öö-lbmicael/ bie bangelöcfienanttdoo?be/ en na befe cecemonf en iS be boo?fc{)?ebe<£ngelfcDe Bloot/be^ Paenbe in dertien jeplen boo? Rottajonttent ttoee mö= len ban be ©ape ten anc&ec gebomen.
®e mbmlcael Waflènaer lagfj ben fesden bOOjGoe- ree met be ©loote ; men bebe niet als «iSaltotS uptfen^^ ben/en na be numbje en gelegentöept bec €ngelfc!)e te becnemen / men maecbte noxg albe mgne ban of boo? getCanaelofteacgtecomDet fetoucste fenbennae Guinea, maecöettoaseenfêinte/ alfoaenbeRuyter bten laft toas! gefonben / om na Guinea te gaen.
Ktatl Biii' '•Kimit It Bloot 'tuiesp
^en negenden ontfiRgeu gaec naog. een iBif^ fiDcban'tCollegietecSlbmicalitept tot Rotterdam, 0cfcö?ebenalbaecbenachftenbefes/ öoubenbein ef» fect / bat bes Lands Vloot onbec ben ïgeec ban Waffe- nacr ^bmtcael / eenigDen t0b gelegen gabbe in ^ee boo? Goere, enbe met feet ftoate (lojmtoinben biaS bes roogt gdetoeed / toaec booi be fcgepen niet alleen gcoot gliebaec fouben bonnen l^ben / rnaet onmogel^cb l»as bat bewaffer enbe viftaiie fchepen aen Boojt ban be (tliepenban (0o}logg bonben tismen ; enbe betPtile onfeec6ecb)aS loanneecbe tninbtfabotabelfoubebo- men te toaepen enbe befio^mtoinbenopgouben / bat ))aec<e«becgalbengoetgl)ebonben {labben {joecio. IBofl inlJibentben tegljeben / ofbeboo?noembe 31. ^bmiraelmet allebe fcgepen foo ban (@o?loggals jTommectie onbec fgne ©laggge befcljepben / niet ten fpoeblQdcn fonbe begooren te fiomen binnen gaets tuf? fcfteGoereeenbeHelIevoct-Siuys, fonbec nocfitanS bat eenig boltb aen Sanb foube toojben geabmitteect : a®aec op gljebeli&eceect / ootb in acgtingge genomen
οβίΕί nattientl ϋβ bat eentge pecronen gun De^ Dnflaen:= Of/ banabböfetoaten / batBetfaifoenhocfifotoetce ntetentDaiSbtcloopen/ ofte bat bplaneec continuatie nan be toeficiflt&e tofnben be toeltBe bes ïantsi »Ioot/ gpebtliüieett na Guinea, teetfttnbetben boo? be gopfbfnOetCanaelinteleopen / be felbe éStfiepen Wil achter Engeland om fouben fiOnncnlOOpen ί ίϊί Boctgebonben / batbebooïfceiebe3®i<Tibeioppelöc6 sefoniienfoube tooibenaen alle be^oUegtcn tee 9llbi W'ïalltcpt : met betfoetS / bat be felbe aendonbtji/ o^ wtnatljtenbe baci) / eenfge<0ebeputeecbtnuptben nacen toliben {lectoaectji fenben / gettifttueect fo op ftet noo?fi8j5beeEcflepotnt / ornine beiScBepên onder ne viagge ban ben öBcmeltc %. SibmKael fiifttiepben |
te boen bomen binnen <iBaetS boojnoemt / aW op fjet 161S4.
b00?fci)?ebe tweede point / caecbenbe Jjet a.chterom__
boen 5cplen ban besEanbtS ©loot gljcbeflincectna Guinea j latenbe Bun op öet felbe tweede point eicacte.' {gcb ais boocen / info?mecen boo; ecbacene Ecelupben Ijun op 't baetb^atec toelbecflaenbe : 3IBöbecS iS gece» foloeect / aen be gemette Collegien tee aibmicalitrpt te fcliiliben/ bat Baec b)cbecenbctDtnbtfulf)cefnig<' fints toelatenbe/ in allet pie enbe fonbec eenig bectceh/ bebpbjes boo;be fcgepenban }iarec(ffo}te onbec be ©laggeban benmeec ggefepbe E^SUbmicaelgeBoO" cenbe / gfieceet gBemaecBt/ omme te ftcecben tot ijalf ISobembecnaeltbomenbe / lvilbeuptp2effes enbe nae be felbe 9lagge fenben / alfoo fonbec be felbe bpb;eS be cefpettibe Sants © oot fo onbec be boo^fcg^ebe ©leg- ge immebiatelücb gBeBoocenbe / alS naec Guinea ge« gebeftineect/ niet en foube bonnen Bacc ccps bojbecen/ fcBoongBenomen / batbetoinbtfaliocabelquame te biapen : ^uUenbetogbecsoocb aenbe boo}fcBiebe Collegien gefcB?ebent»o;ben / bat Baec ($.boben be boo?fcB?ebe vyvresmoeten (tcetbentot half jgobem^ bec boo^fcBjeben noch een maend bictualie boo; Bei^^ fcBepen tnilben bec(o;gen / enbe be felbe teggenji alle onbecbiagBte boomhallen biebeji Xanbts ©loot foube mogen obecbomen/boo; bien be cepfe langer foube mt' genbupcenalSmenboojalSnocB te gemoetbanfien/ be boo?f5 fcBep«n ban Bacen ceffo?te tnilben toefenben/, fonbec nocBtans bat be boojfcBjebe ©loot / na be boo}« fcB?ebe tweede vy vres foube Beööen te toacBten / bp alf bienonbettuffcBenbemint fabocabel mocBu bomen tetoapen. »n«ti«
Vrieflandnfet teboen B«öli«nbe met beOoft enbe mmeit Weft indifcheCompagnien/ ais baec in niet flecebe» cenbe/ ecBtec ombat B^tnubJiecbt eenfaecb enbe li^o^logB ban State, Bebbenben achiien(@tto&ecboo; befe ma«l alleen / om mobecenbe cebencn / gBetonfen» teect in be petitie ban be fes hondertduyfcnt gulbenjt (bjaec banbe <iEauipagieboo} Baec^ïobintie quota foube )»0}ben gBebaen bp be i^eecen iSaben tee ffibmi* calitepttot Hariingen) onbec nabolgenbeconbitienen ceflcictien / te toeten bat fptiaecboo? niet Iniibenpjeo jubicecen/ altececen/afftaen / ofte becanbecenBace aenteebeningenenbe p;otefiatienban tjibttot tübtte' gens en op be faecben ban be Weft-Indifchc Compag» nie tee becgabecinge ban Baec lo.jlBo.boo}be Igeecen <0ecommitteecbenBeecbec&}obintiegebaen / biefp alle mitsbefen alS nocB infipeecben / appjobeecben en» becatiftteecben/ ojbonnecenbe Bace<0ecommitteeei' ben / boonaen baec f nne te continuecen / enbe Bet cegBt enbe fecieufe intentie ban be ^jobintie te confeebecen enbe upt te bjutben alS boo; befen/ becmibts fj» niet begeecben Baec te engageren in be faecben ban be booifcöjebe Weft-Indïfchc Compagnie ben iStaet befec Eanben immebiatelgtb niet raecbenbe / enbe inaec ban Bace j^jobintie nocBte genot/nocBte p;ofgt/ nocB retoucen/ opt ontfangen ofte als nocB te becbiag»· ten Babbe : ao^öbecjj ojbonneecben Bace 45Becommit« teecbentec becgabecingBe ban Baec l@o.|I9og. met alle fecieufe bebopcen / be faecben baec Benen tebe^ lepben/batinconfo^mite banbebecblacingeupt ben name ban alle i^jobintien/boo? refolutie ban Baec i^o. iBog. ben vyf entwintighftcniSeptembet lefHeben/ aenbeni^eec EnvoyeDowninggBebaenober Betge? paffeerbe/ eenminnelücbebergelBtbingBegBetroffett mocBte biecben / tot rebelgcb contentement ban be ge^ intereffeecben/enbe fulcx met becgoebinge banbe fcBa? ben biemen bp onbeefoetb enbe nae eicacte genomen in» formatie / bebinben foube bpbe felbe geinteeeffeeeben tebiefengelebeit : (i^ocb fouben Baec ^ecommitteec» ben alle mogelgcbe enbe efficatieufe bebopcen tfeb' ben aen te toenben / bat alle iieetoötiecinge tuffcBen be ^coonenbe ^ngBefetenen ban Engeland enbe ban be^· fen^taet cboo^foofieelenbe becfcBepbeneinteccffeii ban Μ bupcigBept/ oube (Sractaten enbe SCOiantien/ enbe bep?ofeffie ban een enbe be felbe S^are^ecefb}" meecbeReiigic onbub^eecbelptb aen malbanberen becbonben)mocBtbDO?benboo?gebomen/enbebeb;eea beenbebXentfcBaiP tuffcgen bepbebe iSatienalont'
me |
-ocr page 211-
S AKEN van STA ET
|
mefo?oÖ^uliiel{ji60öetünrertJeect/ öaectoeootfi ftp Iwnflemeltenli^eec Downinggoeöe (naefjaceoptnfe) aenlipbinöe toaii oicöeüen en eenise (ioflfe gljefuppctu teectUpfjjne iBimocien / öetoclcliefaitiptüpgetooegi öeaSfglemcntenfainpi obecgdebctbelölicban tocDec 3rjtjip?ctenf<cn / fpöctfiaen/ batin cenminndöthe tonfecent(e,ni?tb6felbe ì^ictDowningbooj <©eöepu> teecbenupt Ijetmibbenbahöaec ï^o. naog-aDitffu- itieect/gecramtneect/ enbeonbec ^obesigOenabtgen 3£g0entcnfpoeb(gi)(len toteen final? abjufieminttJéi Boo?bin gebjagt u «xietben / op bat elfo tjcpbe be iSatl· en / en toebeEjgtS-óoften Weft-Indiiche «ffompagnie in alle be getogen bantfeloeceU/ gai^Habigatie en €ommeccicmeti)?ientftljap enöe gec^flggRt Dantes een mogten. <!ii>nbelöt6 oatoen ijqtb öaèï lo, naög. inbebentBen/becmiisSbefeontmicn / Wacljtenenbe ftöaben / ftarenooifp?onc6öabiienupt|)et boenetibe eanbdingeijanbe Ooft-Indifche Compagnie / ofbe ffjtteKgompagnte baec ban niet üeöooit getnbuteert te iBi^ben ijp öaecJ^o» IBog.om of be Weft-Indifche Compagnie. / ofte anbeïsi befen ^taet / met gelbt ofte <©ojlogij\@töcpentefe£o»öc.fcn tee. fommp ban twee miUioenen, te meet / öetojjle be aftoeringe banbe ge^ ö^epeBbeonDeplcn/enbebeoetoelbabigljebenomtrent Cabo Verde gepleegt / ntet alleen mébiatelgcb nemaeip bocR tmmebiatelücli Qtiam te tebenbeten tot bec felbec 'Compagnie notabel pjofjjt/ becfectfeectöcp^ ban ïjace ^gotie enöe meccbelötUe oljecuftljcpt enbe abans tiement / in meltüen rcguacbe be felbe Compagnie oo& tninbec laficn ban €qufpagie cn anbecftn^ / booj get toehomenbe foube Rebben te blagen.
be upt €ngl)elanbt infiomenbe abböfenVan bc gcoote ^quipagie albaec / abopfeecben bie ban be Sïbmicalitept alljiec ben negenden «©ctobzisS/ ott» nog twaelf (opitale fcöepen toe te maechenna Guinea, om gecect te 3 jjn tegen ben twintighften IPobem.bic / baec webéïfpeiBenbeeentniiliöen. »—;
^at onbettufTcöen bit nieu tonfenrtoiect afgeluagt Uebeficiecenbe #?obintien biefiaec quota in'tjong« (ie iöeconfentectbe miliioen gulbenè noc0 niet en gabben opgQe!i?ag[jt / met alle bébent&ilijc&e mib' tielen mogftten toerbcn bebJogljen Bare pennini 00en / fanbecupifiel ·/ te fucnecen a,en,;be. Colle» gien tee ibmicalitcpt bie baec opal.üei;ei>t!} gt)eaf« figneettteacen ν
=^$BlSimebebateenpaetlüt6 geconfenteert toierbe in ïjeeitcaojbinacisi petitie ban fesmaelhondert duyfent gulbenö tot be <!Eqnipagie nae Guinea becfogt/ enbe be refpecttbe ^jobfntien bangljelüchen Qgepecmobeert om tjace quote inpromptisbaecoptefurnecen / Ijebi &enbe be Collegien tee 3tibmicalitept baec op notl^niet een fïupbei: ontfangen.
^onbec be b)clcbe boojfieningige get be Colle: gienganftg onmogDeiijcbfoubeballen/ totbefenieu:: bie €quipagie te tceben/ beelminbaec in te continue; ten / l)oe gcootelüic nocQtan^ gaten pbec tot fetucitept ban Òet Eanbt met bie ban Daec i^lo. HSog. toccefc jionbecenbe.
g3e301ootlagiiinbefet0btboo?Goeree, enbe Set flojmbebagelijc);/ foobatbeftöepen gaecnicutoetot half ^ecemftec gebetlineecbe bictualie enbe befiouften niet6anbenobec6cpgen / enbaecombJiect gelaft met iie Bloot binnen gaetiei te loopen. ^pnbelütfi ben vyf- tiendcn taetfete al labecenöe Wnnen/en fettent tHffcijen Goeree enbe Q^ack. |
^tjnbe bp fjaec |Bog. een jUSifTibe ban be ten Borre ban Amcronghen enbe ^eccetaci^ Pieter vanLodefteyn, <©!)i£ommitteecben ban 'tCollegie 'tee aiomitaiitept tot Rotterdam, gl)efcli?ebenin bejS 3tanbt0«giagtbooj Heilcvoetnuys, ontfangen / tious öenüe ohbcc anbecen /.bat be Lootüiedcn bie 'jSïantiS fcpepen Dabben binnen gfiebjatljt / enbe bolgenjï gate i^i). jliaoa.o?b?e opbefcgepen öan(0o?IogDe moeffen too?ben gefionben / aen ben Eupt. Ulbmicael enbe öun l^eeren Cictommitteetbengabben geboleeertenbete bennen gegeben / bat bebiple alle be Eootfliebenaen boo?bti)an beiei Sanbtjs fcliepen moeflen becblpben/be iniNomenbe en uptgaenbe l^oopijaecbp ΓΦ«Ρ<η niet en fionben toecben ggebient / becfoetfienbf becgalben bat;i leopgace Eootsiboteh toébeifoitbén i^osgen gaen / bclobehbeopbejsàanbt^ fiBeiieO,ftöbf(nte& tefiiiun ■ paffen / bat footoanheêcbJebècetiaétoinbt foube bic» nênfpl{eben.gaet:foo tübelüc&lnebecoitime aenboojt ban be fcgepen fóuben begeben / bat bc0 SlantiES Bloot baec boo? geenftnt^ fótibe l»o?ben g,etacbeect.3@aec op isigoetgebonben / aehbengBcmelbeHupt. Stbmiracl te rcg?pben bat βρ eéttige ban be boo^fcg^ebe Eootflie;: ben / boo? foo beelàìsi fonbêt onggemacB fenbe ongerief t^anbeboo^fcgzebe stantii Bloot gonbegljeftgieben / nagareEootjSbotenfduoebermcigentelaeten gacn / om be inhomenbe enbe uptgaenbeCoopbaecbp ftgepen tebienen : onbec bie ejcpjeffeconbitienotötanö / bat be felbe Sootj^lteben tliaet aenftont^ toebecomaen fioo?btbanbeboo?f£{)iebc ïantg Bloot foube {jebbcn te begeben / foo gaefl lüoebec en toinbt foube biillen bie» nen / om be felbe Bloot buptensi gaets te 6onnen p?ef? fen : «gpbe alfo be boo?f3 Hldiffibe mebe mentie maetb;: te / batopbe fcgepenban be Capitepn^n Treflongh enbeHogenhoeckfeccbeele fietfeentoaten / enbe bat be felbe fcgepen ban Cgicucgijn^enbeil^ebitamen:: ten (leegt fonben toefen boo^fien: becftaen / aen 't CoHegietectIbmiralitept tot Amfterdamte fcB?ö= ben/ bat gaec aenfiontjSbe boo?fcg?ebe fcliepen met meècbecijfêcbitamcnten tof Ibe boen berfi en. ber0 ië gerefolbeert/ not(imael$i aen alle be Collegien teciibmicalitept tefcö?ötien / batfiaec €.al ηοφ iti gebolge ban gaet ifêog. tefolutie enbe aenftg;i):> bjÌn^ boben be vy vres boo? be opgcmelte Eant Bloot tiioeten.be (teerden tot galf j^obember naeft&omenbe/ nocgeenmaendtVidtualie boojbe ftgepen ban garen teffojte totlben becfo?gcn/ enbe tegen;»' alle onbettoag» te hooiballen bie be boo?fcg?ebe Bloot foube moggen o)9ecitomen/beboo?noembe gare ftgepen toefenben/ fonbec notgtaniÌÌ bat be boo}ftg?ebe Bloot nae be boo;:? Pcgjebe lefle Maendtvyvres fpube gsBben te toagg' ten/ bp albien onbertuffcgen bé toihbt favorabel mot|> te gomentetoaepen ^ be^ foube ben boojnoembe XI tibmicael alle be Capitepnen onbec fgne Blaggge gegoprenbe / gebben te betmanen / bat be felbe mebe allebebopren foubengebbenaen tetoenben fulcienbe baec'tgegoojbe / tenepnbebat be boo;ftg?ebe lefle maent vy vres, necg boo? get uptloopcn ban bcsi Eantsi Blqpty toaft boenlgcö/ aen Doo?t ban gunne cefpectibe ftgepen gebjagt motgte toojben: i$uUenbetoj|ber!$ opeg aen be opgemelte Collegien ggefcgjeben too;ben/ batgaer€.ten fpoebigfiengate l|o. iBog.toilbebe^ ttgun toat bp gunlieben ten cegarbe ban be boo?ftgie« be Jcfte maent vyvres alftetcpts toaji betticgt enbe effectueert ; banalfoobefcgepen (laenbe tetbitectie bangetCollegie tee SllbmicaUtept in Vrieflandt, betmitd be berte afgelegentgept bec plaetfe / niet toel fpoebiggggenoegg banbaermet beboo^fcgjebeleile maent vy vres foubenöonnen too?benberfo?ggt : ^ji goetgebonben aen ben gemelten S. Stbmirael te ftg?ij- ben / bat gp be Capitepnen bet soojftgjebe ftgepen foube gebben aen te feggen ofte boenfeggen / bat be fel· be boo? gare goebe befienben/ofte atibeti tn be naeftge* iegene plaetfen befet Eanben / fobanigge o?b?e toilben boen fiellenenbe bie boo^fieningeboen / tenepnbebat be boojfcgjebe maent vy vres ten fpoebigfien en in allet pie gun motgten toecbcn toegeftgic&t,
Sptlaflbangaer ]go.iiIgog. beben bic banbe lbi> miralttept tot Am/lerdam cefferen ben uptboerbati alletganbe maften foo toel ban be geene bie ggefcgeept toaren/aljei baer toe nocg confent bcrfogt mogt toerbe/ botg in bolboeningge ban gaerl^oog jjlSog.fpetU' latten obet get boen ban btergclücbeberbobt teggen^ benuptboetfian Touwerckenbeanbete fcgeepji be^ fiouften/opineetbenfp boo? tegentooo?bigg niet ban (entiment te toefen / bat baer obet in generale termen offelfü^boo; eeniggefoojten banbien eeniggberbobt toietbe gebaen/ maer baer op fimpelgcli getontinueert be pjactique bp gaec in obfctbantfe 3iinbe ; baec in be» (laenbe / bat geene 3©aten ban contrabande, baer οπ' bet beboojgemelte mebe Begrepen toaten/ ten Comp' tcpie ban be «tTonbop aenggegeben tof ecben / «tt fp bp
ite» |
-ocr page 212-
η
en OORLOG. Vieren ifneriighpe Boeck. ipj
|
rtfflucfteöaertoe&enupiboectoiectietecfocöt/ baec F ·ΛιηίΛ&εαΙΐεΐΐΌεπφερΐ banfaiCften/enöenaD« ben K- sVinfilJan'tSanbttequireetDe/ al^bant'elcBensSae' ■mobiccect wiecbt / baerboo? eencontinuele toeboec banfbbanfge ïöoopmanfcöappen na Defe 3tanbe toiew n^ectueect/bicbciffiaiö<ecmetbat[inbc/0nniQgclijc6 toaren aenanbetelSatien geWeett te tao?acn/beei mini Der mattfcafiel bat ban be felbe niet alSboo? cmfeSan= ijen^bienr en loiecbe / en fonbe mitït bten booi a(0 t:og 0002 fobanig (if biecgelöt^t becbob / niet alsi een ongde>= nentfitpt boo? onjs felbcn 5ön te beïbjacfiten/ immersi foatiiöetapp?e5enbeecöen. _
φηΐ drie en twintign:en tofect ben H.^ibmicacl acni
^tm: acfcöa«wn/ fat ftp aenfieois b?tef!ï metbejSEanbsi ÏhI pootfoubeöebben^ee teWefen/ fonbec/ cmecni=
* m« o?b|e / fip ït^nb^een^fb' anbec ban bejS 'Santi fciiepen baat gcDjech ban bfctualie ofte anbecii mogten fieftöen / bat bte geene bie Ijet meefte öebben / be anDe^ wfoubenafTiffewn/ fuHenöe {jet berbere toecbenna= nefenbcn; besifoubenabe fcOepenin Helievoctfluys «iBïié / niettoecbengetoatöt/ maet 8p 31. mrnicaei Be <ffapitepnen ban be felbe fcfiepen IjebHen te iaften / batfe oppenêban caflàtieeniJctJacel^o.iBog. öoo8Ö«' (Ie indignane, ff cl) ten alberfpoebigöftenenbe foo ijet eeitfgfintsi ooenlijcft toajS/met Ijace fcljepen bp be boo?# fcf)?ibe®tei«f0uöenl)ebbente becboegen ί 3®ööeïff is oen 't Collegi® ter Sllömfcalitept tot Rotterdam ge- ftöjebeii/ bat fjaec inbeaen fleniSbjief/ eenige «©es Deputeetbcnapt Den gaten/ nabe meecgefepbeEanbS ®io« bJilöen afbeeebigtjen om 8et geene boo?fcI)ieben t£itel)elpen effectueren / enbebe felbe J^loot malte blijtupttepieffen / fonbec om eenigetDanbe ooifaften isdm gocbe totnt te becfupmen/ oocb bp albienfe eenig grü^ith in be felbe ©loot motöten boojfien / 'tfelbcfo bc?imogclgt&/tefap|}lecen/ enbetotbien epnbe be btoiulieoftebeDoeftenbaectoenoobigg / met fiaec be(b»aect!$ te nemen : togbecsioocg aenaUe be «tflegien terSlbmicalitept/ mitfgabec^aenben oe« mclbcnil.$ebmtraelgeftg?ebenbatfeallebe€onbop^ eri tegmb)oo?bfg inbe^eegaten seplbaecbig leggenbe «m npt te lopen/mitfgabersi bie ingebome foube mog« ten 5pn/of We in ^ee nocB foube bonnen bJOjben opge^ baen en bejegent / bp eirp^^'e <0aliot0 ofte anbece Mb' bijii-25argucn baet toe upt te fenben/ toilben ojbonnes renfttg eenflontüi bpbej$ Hant^ ®loot onbec be i^IaggDe banbenbooinoembe ^.^bmicaelteber? botgcn.
w 3n 25etofntl)cbbeten ban be Weft-Indifche Com? SU' paome/nottficeerbenben vierentwintighften,batfp *>■■ ban t0t tot tflt Bacc Igo. jjBog. moepeUcli moeften bal» len met blagten ober be pjoteDucen banbe «ÊngelfcBcn/ maec bat t' elcbenjs Dare ondragelijcke violentien be (Compagnie ban upt b'eene Dan upt b' anbece plactfc ban befeiSi&taetg conqueflen inNieuw-Neder- landbepofftbeecben / ten epnbe Oaec^o. jKog.niet onbibent foube 3ön be maniere toaec boo? ben ^taet befcc ïanbcn ban gaec buptenlantftge tonQuefien / en be^IngOcfetenen ban bien/ ban bel^egotie albaec bjfccbenomfet enbe op bat gaec ïo fKiog.goebe gelieftemotljte toefen opb'eenofb'anbecemibbel na bare boocigfie ()oog[|e topgeptin tübtjS tebentben boo? 't bielcbe get totale berliejï motste boojgebomen toojben : <Snbeepnbelöc6 moeflen gaec üo. Ilog. be^ ojocfbelöcötebennengöebe» / batinconfoimiteban ttnceboocigeremonfirantien/ boleantienenbe tnaecs fcljoubrtngöen/ be fcfiepen en Bet bolcB boo? ben ^at- togg ban lorck upt €ngelent gbcfonben / geaffifteect met be matBten ban Nieu Engeland, beïStabt Nieu- Amfterdam nMvyftighjacenboo? befeniStaetinböU iecuftenbeb?ecDc bcfeten/ op benfevcncntwlntig- ften3lugu(ipicfHeben/ enbe be ggeöeele Nieu-Ne- denantfche ^^zobintie te onbecgeb?aiïjt / ingenomen / tnbe bet tengljclfe gebiebt gefubiftieect / en aenfionrtf JJ^wnuaemban Nieu-Iorckgenoemt / een faetbe we b^fenbEnbeb?oefbe mcnftjen albaec fiabbegftei maecw/ enbe ben jStaet eentonauefie boen ber ie» im/ toelc6icappacentiebjonöecl0c6bjaii/ iaeclötjc
V Deel. |
duyfenden ban menftgen Bawfeoftbebetoinneh/ be itfti4
fcDeepj$baectelceebebecmeecbecen/ enbebinnenlbocte__
lacen onggeloofSicb foube gebben boen toenemen/ be iSegotie befer Sanben ongeloffpcb boo?tfettebe/ en=> be biebe Compagnie mültoenen aen getfielofgee ten bien^ ban ben ,;@ttaet / enbeboo?tfetttnggeban be ISegotie b^ec ïanben te boü gelept / ^abbe boen ixc Itefen / en baecom göenootfaecSt nocljtnaiWiebibben/ bat fjaec iKOg. befe violentien ende feolWliteyten tegensï ben jStaet enbe be^ CompagnlejBigcootefcge» ben/ na 0aceg6ececl)tig|)cpi getieföen te cönfïbeceWn / eubeboo?almebe in acfttinge te nemen bebedrocfye ende lamentable fetef ftten bec ί ntooonbccen (ftbaet ge? bUben / op f)oope bat bp geer ü^o. JlEog. nocQ m&beo len foube lbonnen gebonben tDo?ben om gaec toebecom teöecficllen. ^
©envyfentwintigften tófitt aen be Collegfcfl tee ^{Ibmiralttrpt eengefcf)?eben / bat na be getnoontgc&e P?opo?tte onbec gaeclteben gfieobferbeect b]o?benDe / ten fpoebi gften taJiiben equiperen tnbe in ^ee t?engeti
achtien van de confiderabelfte fCjgepen iMm <®0?Ιβ3|β /
tegcntooo?btgl) bp 't S:anbt bupten emplop toefsnbe/ ooclt boo?t£Ì intonfo?mite ban firn üo. mog. tefoia» tienenbe oenftö?öbingebanbenfeven entwintigften jSeptembec leftebe en ben drie en twintigje beféj^/ alle <iConboper!ï enbe anbece fcgepen ten (^ojlogfie te^ quaemin gaerliebec biflrt(tentoeo?be |)anbt#ibe / mitfgaberjj bie albaec ban bupten notgfoubetimèi> gen bomen tnte ballen / eenfbnbtd enbe fonbec eé« niggtgbt bccfupm geceetmaecben/ enbe boen bet;» ?cplen nae be!$ Eenbt$ ©loot teggenloooibigf) onbec öetiommanbement ban ben ^c van Waffenaer bso? /ofomtcent Goercdeontboubcnbe. 3®i)bec$t0i ootb aen be felbe Collegiengefci^eben / <i0ecommitteecbenall)ieceetfÌbaegD$s (iaettìie te beca fcgpnen / mebefpecialptblnilbenlafienenbeinficne? een op alle get geene tot be meefie bebo?beringe ban be boo?fclj;ebe nieuta) aen te fiellen €guipagie foube mo» genbienen ; i)e0 foube tot becbalben be «Squipagie enbe onbecgoubt bec boo?ftg?ete adithfen fchepen ban ^02i0ge / eljütotbólboeningebanbefolbpeenmont!' boften bec jilSatcofen/ mitfgabec0 ban allebecbece onboflente fuppo?tccen op be boo?fcb?ebe SanbtjC Bloot onbec ben gfiemelten l^eec van WaiTenaer, al boben/inemplopsünbe / boo? fobeelbe felbe nae be eec(igco?bonneerbettibt ban driemaet)ben/ (n biend toiectgetontinueect / bpben^abebanj^tategebaen enbe uptgefclÖ?ebenb>o?ben petitie tee fomnné ban
vijftienhondert duyfent gulbensï.
^oefietfiontin Ooft-Indien, geeftpct bolgöeiibe i!tappo?t:
Rapptrt door de Gecommitteerde "BtwimhebbtriHVAn de Oo^· Ιηάί[ώβ Compagnie dtfer Landen » mon- dehngaenhaer Ho. Mog.ghedaen , endt vervtl- gens bjgefchrifte êverfelevert > weghcnsdtn toeftant derfnekftt in Oofi-Indien ,fo ah de felve op bet vtr- treckjüMde Retour Vleot^ jonghft in defe Lmdeuaè- arrivert, volgens de Brieven eu Advjffen van aaer beklemen 3 ζ,ρ gevpeefi.
Ho. Mog. Heeren,
DEwijledoor'toverlyden van den E.DirckSteur ,
RaedtOrdinarisen voor Commandeur over de ftif^n fi,
voorfzRetour-Vloot metteVlagge in 2«/«»» aen- ®o(i- gefcomen,deBewinthebbcren vindcOtft-IndifcheCom ^^feii pagniedefer Landen beletfijngheweellomnadeor- drevan hetLant, den voornoemden Commandeur voor U Ho. Mog. te prefenteren, om Rapport van de toeftantder faeckcnin Otfi-lnJimte doen, foo heb- ben fy lieden niet willen in gebreécke bly ven van haer zyde te prefteren en te volbrengen'tgene door de vóor- fchreve toeval nietgedaen heeft konnen worden.
Hetisdanfulcx j datdevoorfchreve Retour-^ioot in«m»fchepenbeftàende , den Decem-
ber des voorleden laers van JBatavia 'tzeylghegaen , ÏJ mitf- |
-ocr page 213-
194 S AK^ENvanSTA ET
|
1 tf 64. miti^ders van twee na fchepen , die den fivtn en min- ^ tigfltti Jmuury defes jaers mede van daer vercrocken zynjghevolgtwefende , fyn de eerfte fchepen ontrent hetljeciie van Maert, ende de twee afidereden/ëwoi/en cnde negeuden Aprildaeraen, aende Caià Je Bsnne Efpt- riwrt wel ghearriveert 5 van waer/ia ghenoten behoor- lijckeververfinge, den feftienden van de felve maend gefamentlij ck weder in Zee gefteecken zynde in'daefl: van Godlof )behQudenhierin'tVaderlandt
gearri veert zyn.
Het Retour daer mede overgebracht, is in verghe- lijckinge van voorigejaren niet feer groot geweeftjniet boven de vyf tn tviintighnuul hindert dujfmt guldens ftyf in koopsgekoft hebbende.
Van de drie achterghebleven Retourfchepen in't Jaeft van°tjaeryi^/f«iiBrfei-( emmftfUg van Biififia ver- üOcken,hadden verhoopt dat als nu eenige tydinge be- koflien foude hebben^maer dewyle daer van federt nog 'inIndien,nogaen deCah Je BmneEfpsraNce aiets ter Werelt is vernomen, wort aen der felver behoudenifle nut'eenemaelgedefpereertjenwaer by de Compag- nie'tve-liesvan/tfchip Arnhem daer byghevoeght, eenfeer gevoelijcifc ichade inde fji/f/^ tonnen gouds importerende, gehad heeft.
H: „ ■
vertrocken, God lof, wel en be: arriveert, daer aengebragt hebbende een getal van drie dnyftmjevenhondirt acht e»twititighK.oppen , daer onder fiftienhindert en fes foldaCenjwer benderten tingtntig dooden hadden onderwegen over boortgefet.
Endeomdantetredentotderefpeótive Gouverne- menten , Refidentien ende Comptoiren die de Com- pagnieonder de Souverainiteyt van U Ho.Mog, in Oifl-Inéien is hebbende, en fulcx een aen vang nemende, van de Oofteife Quartieren, heeft de Compagnie daer! vooreerit gelegen het confiderable Eyland van Amboin» waer onder noch verfcheyde andre Eylanden forteren. DefeEylanden,en voornamentlijck Amboina , fyn die gene die teghenwoordigh de Nagelen uytleveren, dan is jongftfo foberen gewas aldaergewceft,dat men niet bo- ven de ntgen en veertig pont daer van tot Batavia bekomen heefrjtot een groote verachtering van de Negotie van I«rf/ew,mitl^ders notable fchade van de generale Com- jagnie, als wordende een goede quantiteyt daer van tot looge prijfen in Indien gedebiteert, en het verdere her- waerts overgefonden, hier door is dan veroorfaeól, dat mette voorfchreve Retour-Vloot niet een pontnage- lengekomenis j dathieiin£«ri>;flmedegheenkleyne verlegentheyt is ghevende, en ten ware de Compagnie nc^ een parthye daer van in voorraet van voorige jaren overgefchootenjgehad hadde, fouden t' eenemaei daer van deftituycgelêten hebben ; Van 'tgewas van 'tnae- fte jaer wort mede fobere hope gegeven'twelck fodanig uytvallende, doste grooterve^eltheytlboinlnrf/enals hier te Lande baren fai, oock een fwaren flagh voor de Compagnie wefen,dat fy fogrooten Capitaci,als vande «a^i/fnjaerlijcxfcomtte procederenjfal moeten miffen, wekken niet tegenilaende de Compagnie mette fware lallen van guarnifoenen, mitfgaders forten, ende forti- ficatiën j die fy tot verfekering van de felve is houdende
befwaertblijfcjondertullènworteraenplantingegedaen van een groote menigtejonge boomjens, om daer door metter tij d wat inde ruy mte te komen, maer die moe- ten haer tijd van wafdom hebben.
Wy hebben inde vyfiig j aren tot voorriêttinge van 't Chriftendom onder deHeydenen ende Mooren aldaer met het fenden van Predicante», Siecl^emrefters ende Schovl- meeflers ende andere feer gelaboreert, noch koften noch moeyten daer toe ontfien , ende evenwel vande pro- grellèn van dien, vermits traegheyt ende ioberenyver vande Pfiiüfawtiekonnen wy God betert, ons feer wey- nig roemen.
liertegens waren alle (iefchepenpytiiet Vaderland ' ehoiiden in Indien glie- |
de Compagniefoude mogen te doen ofte te handelen ,λ
zyn, maer fyn met fobere verrechtinghe weder fn Βλ»^, "
geretoumeeft.
Wegen de inruyminge van VmUron aen de Engelfe» fchry ven den Generaci en Raden , dat nu volkoment· lij ck fij π verdragen, defelve hadden daer toe een Aftp vanden Koningh van Groot Brittannien geproduce.eó: diefovuyl,bcimult-en beimeertW3s,dat deonfegroQ. te reden haddenom te twijfFelenof al eene Origenele Ade wasjdewyl men gewoon isfodanigelnilrumenten
in forgvuldiger bewaringe te houden,en'twelke de oor·^
IndeEylandeu , va»i Biwda , daer de Netenmitfiatet, den,datfy onmachtigzijjide die langer te fupporteren,
eyndelijck tot die reioluti e gekomen zijn.
ende fiB/Z/Vvallen, was alles noch in goeden toeftand gebleven.
NaNifeGaràfflen de verdere OofterfcheEylanden, 1 door ons geftelt, was tegenwoordigh dieinte waren eenige Chaioupen gefonden tot nader ontdec- noch vertroutlieyt niet,die totgeruftheyd van de Coip- Is^ge van defelve, 011} te liea wat daer ten dieofte van pagnie wel foude werden vereyfchc, c^at deentremifc
vande
Tuflchen deConingen^'i» Tarmiff ende TideerbQj^c
...... itic
fake is, dat met over en weder fchry ven, fpreeckeneu handelen, eenige weecken doo^elopen en ghepaflèert zyn ; Edog op de verfeekeringé van de Engelfche,ende
het verkenen van eenfchrift daer van, dat een origine- le Ad:e ende Zegel van denConing was, fo is men eyn- telijckdaerovereensgheworden , de onfe niet andets wetende of de Engelfche Ibuden daer op aenftonts der- waerts aengegaen ayn om polTeflie daer van te nemen, heeftmen bevonden , datfy vokk nochfchependaer toe in voorraet hadden, maer dat fy volgens haer voor- geven,die noch eerft uytEngeland ware verwagtende j waer uytgeblekenis , dat fy de voorfchreve befmulde Aöe alleen tot dien eynde hebben geprefenteert, qm ons daer door reden van weygeringe te geven , en dan
occafietekrygen om daer over teprotefteren,en groote pretenfie te maken.Dan dewyle na alle apparentie met haer deiïeyn noch eyntelijck fullen komen voort te va- ren , h eeft het felve ons gheneceffiteert om de Landen ende Forten, die wy daer by ende;omtrent gheleghea hebben,tot voorkominge van alkongelegentheden die daer uyt foude konnen ontftaen, met Iwaerder guarni- foenen,tot grote befwaernillè van, deGompagnie,befel te houden,2.y nde niet weynig beduch t, dat die nabuyr- fchap. en mits fy daer alles van node fullen hebben, als een Eyland zynde dat nog waterjnoch yets tot der,men. fchen onderhout van noden is uytleverende , ons-Vf^l queftie en onluften fai komen te baren .hoewel vaahjer- die ordre fucceffivelij kis gegeven, dat de onfe haei Ìji- len hebben te wachten die Natie eenighe de minfle r^- den van offènfie te geven j OndertuiTchen heeftmen, iiüff jaren geleden, ondervonden, dat fy met tv/eiCche- pen, daer omtrent leggende, onfe Ingefetenen fo verre hebben weten te debaucheren, datfyeen parthyefpe- cerien van de fel ve zij η machtig geworden, welcke In- ghefetenen daer over hare verdiende ftrafïè hebbeij moeten gevoelen; diergelij cke onderkruypingen,Lor- rendrayerien en andere pradlijcquen fyn wy niet wey- nig bedught, offullenbyhaeraenwefendoorgaensko" men voor te vallen en in't werck geftelt worden,fo men haer eenige behoeften weygert.daerom fy haert'elkens benodigt fullen vinden, en die ons fomtij ds mede niet veeloverfchieten, fai men ons voorincivil,cruel,ja bar- ! barifch decrieren : Wy hebben dit by deie occafien niet konnen voor by gaen in 't korte aen te roeren, pm dat wydefe onluften en vordere onheylen almeijente j voorfien. God gheven, dat het anders mach komen uyt te vallen.
InTar-»ateofdeMfl/imEylanden, diein voortijdeA ^ de meefte Nagelt» plachten uyt te levwn, doch eenige jaren geleden , ghenoeghiaem geextirpeert zijn, bleef alles meeft op den ouden voet continueren, uytgefon- dertdatde Spaengiaertsdie van alle oude tijden daer gerefideert, en de vermaerde Stad Gammolammaghchid hebben,vandaerzijnopgebrocken, enmetallenha- ren ommeflach na hi^nhHa geweecken,fonder eenige de minfte teeckepvanpofleflietelaten, enwaeropG^»»- nialemma door de Inwoonders ftont ghedemanteleert te worden; watredenen de Spaengiaers daer toe hebben gefiioveart, blijft onsonbekent,danwertgemeentdat> dewyle fy lieden niet alleen gheen voordelen daeruyt waren treckende, maer felfs fware laften te dragen had- |
-ocr page 214-
en OORLOG. Vierm veertighfle Boeck. IpJ
|
Commandeur®βο Fwrylwierdghemeent, dathaerwel
inordre houdenfoude.
Op Marnuli,gelsgen op den hoeck van Or/ffM,hebben wy mede een befettinge, principali]ck dienende tot in- liimelingh van de Rysaidaer vallende, maeralfo fulcx liiet veel fchynt te beichiecen/al de ièlve lichtelij ck ko- men ingctrocken te worden.
Op Macafer, heeft de Compagnie weder een Comfi' t&yrgheftabileert, alwaer een tamelijcke Negotie is vallende, den Coninck en Grooten geven voor, by het Contradt en Vrede met onsgemaedj te fullen continu- eren j fo lange Smn en Maifi aea dm btmtl loopfuUtn btibin, niet te min, fyn dapper doende methet voltrecken van de muyr rontfom haer Stad, die wclfis mjUn diftantie in denaenvangfal beilaen ; volghenshetghemaeiaeCon- uaajfyn alle de Pmagefen daer uyt geiet op drie a vier ge- ringe Familien nae, en een par^e Hechte Canaille.
Op Ti»;i»-,daer de Compagnie haer befettinge is heb- bencfe, fyn de falcen meeft in de felve geflaltenifle ghe- blevenjDe Portugefen bly ven daer noch op vericheyde )ketfenrefideren,dogfeerarmenfwack, waerom de ngcfetcnen haer hier en daer met geheele troupen be- ginnen afte vallen,haer toevlugt tot ons nemende; dat- ter goud in 't gebergte gevonden word,is al lang kenne- lijckgeweeft,maerderechteghelegentheyd , en of de quantiteyd de moeyten en coften fai konnen opwegen, isnogniec bekent, van'tkoper fchynt meerder feec- kerheydtewefen.
Den Radia van Ìwe,fchyntin alle manieren devriend- fchapmetde Compagnie te onderhouden, fyn Land niet als Rys en Sappenhoud uytleverende, en waerom 't felve by ons alleen bevaren word.
AlarM/)z«-fl,eenplaetsgelegenop'tEylandBirniiiword by de Compagnie befoght om de Peper die daer is val- lende, mitlgaderseenigh^iwtdat daermede van daen komt, dogh 't jongfte j aer heeft de Compagnie weynig Peper van daer ge&egen, wat hoog in prijs ghefteygert zijnde.
Onder de Peper gumiiren,oÌdaer de felve is waflèndejis wel hetvoornaemfte het grooteEylantvanSwmafM,daer opde Compagnie verfcheyde handel plaetfen is heb- bendeivoor eerftjop lambì,daer wy van allen ouden tij- den een aenfienlijke Comtoirtotinfamelingvan Peper gehad hebben en als nog hebben,gelijk daer nu en dan mede in koOT vangmt gedaen word j Ten felven eynde word by de Compagnie mede een Comtoir gehouden, cp Palamhang,op het voorfz. Eyland mede gelegen,mitf- gaders nu en dan mede op Andrigiri eenige handel ghe- drevenjDan op de Weft-Kuft van't felve Eyland,heeft de Compagnie altij d in contradì om de Peper alleen te
:had,gelijk het volkeren dier notable prerogati ven ten voordele van de Cbmpagnieisgeamplieert: als onder anderen,dat de Compagnie op de voorfi Kuil de nego- tie alleen fai befetten met uytiluy tinge van alle andere, geen uytgelbndert,en dat die contrarie doet of anderen eenigen handel gund,lal werden geftraft : dat de Land- Heeren,Landen,en Ingefetenen,voortaen fullen ftaen en voor akoos bly ven,onder protedie van de Compag: die ook daer tegens aengenomen heeft,haer η a vermo- gen te befchermenteghens alle hare vyandenterZee, geene uytgefondert j dogh op de t' huys comité van de voorfz Afgefanten, heeft de ratificatie nogh voor eerft daer op niet wel willen volghen, wordende niette min
nenrefolveren, is des feÏFs Rivier met eenige fchepen befet gebleven, om alle vaertuygen,foo veel mogelij ck, daer buyten te houden ; Anderfints heeft den Tinbandtl m Ïtrnb, Liger, en die quartieren, 't voorleden jaer een
redelijckfuccesgehad.
Doch mits het lichten van 'tComptoir in Atclìo daer onder Porei mede forteert, isonsvolckdaer inigelijcx ' opgebroken, latende, tot dat den "Redia fig weder komt i tf |
te voegen, de Rivier befet,die daer op vaft ghefteld _
heeft, fy η Geiànten van alles t'accomoderen, na Ma- lacca afte fenden. ΛΕβΙατ*
Malacca,is een Stad,die de Compagnie'in vöorgaende ta. tyden de Portugefen heeft afgenomen, ghelegen inde Straet, waer van de Stad fyn naem voert, die oock het principaelile gebied daer over heeft ; Ter ooriake van de guarnifoenen die daer moeten worden ghehouden ,
valt de felve de Compagnie feer laftig, en 't welck oor- fake is,datmen voorgenomen heeft die vry te verkley- nen, om met des te minder guarnifoen te konnen wor-
den befet,wordende ftaetgemaeö: dat de onkoflen van de verkleyninge ontrent twtebondert dufjent guldens ful- len komen te koften,dog aen de laften van't guarnifoen fai als dan ontrent veertig duyfint guldens jaerüjx worden verfpaert,iullende evenwel de handel,fo wel als nu,fon- der verhindemiilè fyn vryen cours konnen houden. Onder het Gouvernement van Malacca is mede.depen- dent den handel op Tatiagiri en Oudjamfalaa^, dan de fel- ve is althans van weynig confideratie
Ons volck varende op feekerfcheepjen den Ïxterge- naemt, heefteen execrabel fchelmiluck aenièecker Moorfch vaertuyg gepleegt, hebbende drie a vier en der· tig menfchen,daer onder eenige vrouwen,na dar de fel- ve vry mishandelt haddeq, om 't leven ghebragt, waer vmtotMalaccavier dermifdadige fyngerabrae<a: ende wj/'opgehangen. Om de fmaet en affronten in Siam geleden,en voorna- mentlij ck mede ten infigte van fekeren ganfch onghe- fondeerden eyfch van ®>»r en tacbiigbdH)ifentguìd.die Cy wegens fekere aengehaelde lowi^hebben gedaen, is het Compcoir aldaer op de bekomen ordre vandeGenerael enRaden in alle fti ligheyt geligt,met intentie evenwel om de fake hoe eer hoe liever, weder tot een billick ac- commodement te brengen; hier op fijn twif Afgefanten van den Koning aenboort van onle fchepen haer voor de Rivier onthoudende verfchenen , om te vernemen na de oorfaeck van dien, de welcke in een Brief aen de Koninggefchreve vervat wefende, fyn de felve eenige dagen daer na wederom gecomen, verklarende dat de wederwaerdighedenonsbejegent, buyten kennis en tot groot leedwefen van de Majefteytgeichietware,met verfoeck dat daer over geen onluften tuften hem en de compagnie mo«en ontftaen,en werd voor vaft gehou- den, (JateerftdaegseenGefandvan daernaJBefdKMfal
werden gefonden om alles by te leggen.
Mits Mfe onluften in S/ew voorgeval] Comptoirin if^ur, een Stad onder'tRijck van S/em ge-
jehoorende, daer onder ander en den T»n medeisval- ende, inigelijcx moeten werden geligt; Twee fchepen heeft den Koningh van daer na lapan met een aenfien- lijckcapitael allerhande koopmanfchappen gefonden j en is te vrefen dat daer in fai bly ven continueren.
In Arracan, isdeCompagniegewoonjaerlïjcxgoede „ partyeEj'i,mitlgadersS/fli/in,ofLijf-eygenen, tene- gotieren, dan mits de groote toevoer van Ryi tot Bata- via, word den handel daer meeft in S/aw»gecontinu- · eert.de welcke van daer na Bawi/Mgevoert, en aldaer fo by de Compagnie als by particulieren ghebruyél wor- den, die haer daerom doorgaens feer verlegen vinden.
Dewhandel in Tcncmiu die veele j aren herwaerts gans niet befchooten heeft, iswederwat beginnen te revi- vilteren, ter oorfaecke van 't welck vaft gefield isjdaer weder een vafterefidentie te houden; boven de Syde daer vallende,word nu en dan mede goede partye Gout daer genegotieert, wordende uyt de Provincie lunem in China gelegen, daer aenghebracht ; de Ri vier was iëer hoogopghevloeyt, fo datter verfcheydie dijckenwae- ren doorgebroocken, en wel drie Provinciën inde bo- ven landen ondergelopen ,waer door de iyde aegfl voor't meerendeel bedorven,en groote verachtering in't ma- ken fluck^goederen, mitlgaders't ïnkoopen van Gout en Mufius gecaufeert was.
Den Koning heeft een verbod gedaen,dat gene van iyne Onderdanen het Cbriflengclovefiilien vermogen àen te nemen, en waer op de Jufuittn uyt dat Rijck ook fynuytgefet,
ïi a Het |
-ocr page 215-
τ 664.
196 SAKENvanSTAET
|
HetOpperhoofcvandeCompagnieinlapanjdatvol- , gensdeordrevan'tKeyferlijcke Hofgehoudenisjaer- ] ij ex de oprey fe van Manga facki na Ie Ju te doen, om nef- fens eenige gefchencken de reverentie aen de Keyfer.te bewyfenjhadde die reylê volbragt, en fonder dat daer in y et remarquabels was voorgevalien;den Key fer was van ytdi mlrwo geweelt, om fyns Vaders G raft te befoeken hebbende in cZ/a tuietlf dagen, dat daer toe was uytghe- wceüjov^ïdcdertig xonnm 6i«tigefpendeertenaende Tempels vereert.
Tpt Mangafacki heeft de Compagnie een cargafi^n lÌgehTAff \&n atbt biiidirtdertig (/«//entguldens, iepen dè
acDgebTAff \&n atbt biiidirt dertig <<«ƒƒ««» gmaens. De fchependè Ttperail en Vclltnhovs meteen cargafoenter monturcvan tweihondirttachtigbdufftnt guldensmede derwaertsgefonden,zijn tot UoHgafackinietverfchene,
wordende uyt eenigefeekereteyckenen de felve voor vergaen of ghebleven gehouden, waervan indien die belioudenwaren, feer ovutàc vjftmiien goutsibude ^ngeprocedeertgheweeft , 'twelckeen ghevoelijcke ichade voor de Compagnie is 5 De Negotie is daer wel ai'ghe!oopen,en de fepimbsndert dnjftnt guldens van daer weder iö retour gekomen , doch hetichip s" Graw/ew in iy η reyfe daer van daen mUaüacca met een cargafoen ten bedrage van ontrent tvjte bondtrt vyftig duyfent guldins door ftorm van fyn gefelfchap afgheraedlzijnde, is ner- gens te voorfchij η gekomei^ eniulcxmede voorver- ooren gehouden, dat wederom geen kleyne fchade en defefchadenhebben dandebetaeldewinftendat
IS
jaer in Japm by na t'eenemael geabforbeert, .fijnde een feercrapendé ibrgelijckvaerwater, ende waeropde Compagnie God betert doorgaens veel fchepen komt
Het geene van daer in retour wert gebragt,beii:aet ten raeerendeelin Silver en Ceper ; tot den uytvoer van Gout heeft den Keyfertotnogtoenietwillenverflaen.
Om de fake om de Noon weder te herllellen en 'tvor- dere oogwit van de Cbmpagnie aldaer te bereycken, is door den Generael ende Raden weder een aënfienlijke magtvanyiwwfif»fchepen van Oorlogh mtitwailfbtn· dtrt Soldaten vcrfien, onderden Commandeur Baltha- /rtriWf,derwaerrsafgefonden ; De vooifz fchepen fyn in dc Pifcaderes alle byden anderen gekomen, ende van daer na Hockfituuu, in CA/»egelegen overgefteken, daer den Koopman Niif/5 die van'tjaer tcvoorenmet nog eenige fuppooften daer was overgebleven , aenftonts aen boort quam , doende een verhael van't geene by hem tot het bekomen van den vry en handel in dat Rij k mkfgaders verdelginge van Co.ti/./a of de fy ne wasghe- daen ende vericht, dat op het eerfte noytref Juyt of ca- thegorijcq antwoort hadde konnen bekomen, maer al- tijdcenachter deur was opengehouden ; Doch op het tweede, d at een goede gheneghentheyt daer toe in haer hadde befpeurc, ende waer op oock de apparentien die hacrrotde Vrede tuffchen de Jarters en Οίί»;β hadden vertoont, geheel ware verdwenen.
De grooten Chinefen Coopman Savia Oom van de voornoemde Coxiuia, die hem na het ο verlyden van fyn voorfchreve Neef onder den Taner hadd e willen iüb- mitteren , was door den Soon van Cexinia, tot wieni kenaiire fulcx was gekomen,in de gevanckeniiïè geftelt alwaer hy hem felven omtleven gebragt hadde,een man van feer groot vermoghen gheweell fynde , me( wiens fchatteneenlijckuyt den koophandelgetrockenjCwji nia alleen den Oorlogh heeft weten te voeren.
De RomfchiGiefleljclfhep dede in 't Rij ck van Ciwegro- te Progreflën in 'tvoortfetten van 'tCbriflendom: tot Pikin Hxli^fteuw ende meer andere plaetfen haddenfe veel ker- ken geiligr.
Om dan weder op de voorfchreve Zeemaght te" ko- men , heeft de felvc dat ongeluck getroflFen,dat in'tzey- lenna de Tartares om met haer te conjungeren,hetoor- iogfchip't wapen van Seelandopde Klippen geraeft ^nde aenftuckengeftootenis, dog met berginge van hetvolck.
VoorGK«»<ygekomen2ynde, hebbcnfegetragtdie Stad met een aiTault te overweldighen, mitigaders een ftorm daer op gedaen,macr mits den harden tegenftant weder moeteti afwijckcn,Dan'tgeene tcrSec oaer op 1« |
;evolcht,isvanvrybeterfuccesgeweeft. Desvyaads Leemachtin t«i&»fgrooteende kleynejoncr ™
kenbeftaende, d'onfeontrent Guemiy ontmoetende,"^ fyn met de felve in hevich gevecht geraeft, dog dede aen vyand blijcken datfe zeeluyden ende foldatenwa- ren ,endehethun aen geen moet noch couragie en ont- brack, weerden tot dien ey nde haer dapper in fchieten met grof Kanon, daerlèwel van waren voorfien,als me- de met't werpen van vuyrwercken, maer onfe fchepen onder het chargeren vanMufquets hun te met wat na by komende, gaven op haer lbo gheweldigh vuyr datfe geenftand en dorften houden , maer het op een loo- penfetten, yderomeengoedheenkomenfiende; de Terfw/ciiarmadehaer daer ontrent mede onthouden- de , liet den Commandeur Bort aen de O verfte van dien afvragen,waerom hy niet gefocht hadde,den vyand van fyn zyde mede afbreuck te doen, ende wat nu vorder lyh intentie was,die daer op tot antwoord gaf,dat onder haer volck een grote verflagentheyd was geweeft, dogl^ verfogt dat onfe Vloot haer naer^i;*»»/)* wilde begeven, om den vyand die daer nae toe geweken was,te vervol- gen; waer op de onfe daer nae toegegaen zij nde, des vy- ands macht weder aengetroiièn en de ielve fodanig aen- getaft hebben,datfe voort van een fepareerden,en con- fufelijck de vlucht namen, fonder dat in dit laetfte tref- fen mede een eenige Tartarife jonk haer by de Vlood vertoonden, gelij ckfy ons van defe viótorie oock alleen deeeretoefchrijven, envoorhetfelve grooterecomr penfen belooft hebben te geven. Nae het eyndigen van de Zeellach is bevonden dat de Caxinders de Steden Ay- meey en Quemoiy, mitfgaders alle vordere Ey landen, Ka- ftelenenSteràendaerontrentgelegen, verlaten had- den , hebbende haer vrouw en kinderen met hare voor- naemftegoederen in tweihf/tdertenfiflig&uck jonaken geladen, endaermededevlugtghenomenfonderdat- men weet waer nae toe j waer op de Tarcers haer mee- fter van de voorlz verlaten gemaeét hebbendejalles met branden en blakengeruineert hebben. Tbien van des vy- ahds jonken fynder in de grond en veel reddeloos ghe- fchooteiï, vier joncken die aen de Tartarfche fy wilden over komen, fyn in onfe handen vervallen, ende daer nanochviervaertuygenmet R^VenPai/jf geladen,
VanhetEyJand Goa/ö» hebben de onfe feventn dertig iluckenyfergefchutgehaelt, daer van acht in Europa ende de reft m Orón gegoten fyn.
Omdefeoorlogs delTeynenweluyttevoeren, heeft haer onfe Vloot by een moeten houden,en waer door haer de occafie benomen is gheweeft om op dekoop- vaerdyjoncken te paffen, endaeruyteengoedenbuyt te bekomen.
De Commandeur Bort was na de Bataille na den Tar- tarifen Viceroy en Velt-Overfte vertroken, by de wel- ke hy ontboden was ommet haer nader te fpreken, wat refolutie by haer nu vorder fai fyn genomen, bleef nog ònbekent,dog konden niet wel geloven,wat beloften te vooren oock hebben gedaen, dat de Tartars fiiUen ver- ftaenmetonsna Γλ^μ» over te varen, geen zeeluyden wefcnde, of die de zee gewent fijn,evcnwel maedlen de onfe ftaet na Tayv/in mette Vloot over te fteken, 't iy dan met ofwel fonder de Tartrcs,fchynende tot recuperatie van dien goede apparentie te weien, de onfe fynde ger laft om te trachten een bequaem rendevous op een van deEylanden, byde Cexinders verlaten, tebegrypen, werdende wyders met groot verlangen verwagt hoe den Tartar, daerwy het Rijk van nu van fodanigcn formidablen vyant, die hy noy t machtig foude iyn ge- weeft te onder te brengen, verloft hebben, hem tegen» ons aen ftellen ende in het reguard van des felfs gedane belofte van recompenfe, gedragenfal ; Het omflag van onfe macht wort gemeent dat haer den handel iàl doen toeftaen ; OndertuiTchen hadden den Gouverneur van Cincbieuw den Commandeur Bort doen begroeten, met verfoeckwy onfen koophandelhetaenikendejaerbf hem wilden komen dry ven, heeft oock Perfoonenni BaMwrtgefonden, omteverlòecken datfynejonckea daer fouden mogen komen, dat geen quade teyckene* fcijn.
OpdeKuftcvan Ογ»βλ»Λ/heeft de Compagnie ee·
wee |
-ocr page 216-
|
feerimportantenhandertgenehetjonghftejaer, foo voor't Vaderland als voor Indien, principalijcken in ■ van daer is ge vordert geweeii, heeft in koops
over de vhrz-u'^ntwintigbtonneagoutskomen te be- draeen. De plaetfen ende Comptoiren die de Compa- mi^ daér toe is hebbende, fyn eerfthet Cafteel GtldHi OOÏ^Udcatti daer den Gouverneur fyn refidentieis houdende, ende ten anderen Viegx/atnim een Stad die fy nu eenige jaren geleden de Portugefen heeft afgeno-i men,de Comptoiren, die fy daer heeft fyn voor eerft om de NoortAlrtywfflfniwnjWaer onder noch verfchey- dc andere minder Comptoiren forteren, alsPa/;ce/, neebtrm,Omülepatnam, &c. Ende om de Zuyt Ttgenepat^ nrnn en andere mindere j De Negotie heeft daer alom- me in voorige goede toeftand blyven continueren.
Onder de Kuil van Cermandil is mede gehoorig den handel op Po^», daer de Compagnie in%elijcxhaere Comptoiren als in jlwtf en Siritmgb is heb bende, welck Rij ck nu eenige j aren herwaerts vol troubles door den inval der bailaertChinefengeweeftMjnde,veroorfae(3: heeft dat de negotie aldaer meeft heeft moete ftilftaen, dog begon,als nu weder eenige wackering in te komen
t, met kleyne barquen de Ganges af moet werden gevoert, eenfeerpericuleufê Rivierfynde, heeftde Compagnie metne^f« barquen door ftorm op de felve Rivier jonghft verlooren gehad,de quantiteyt van over de negenhmdtrt duyfent ponden, fonder welck verlies wy dit jaer vry grooter quantiteyt mette retourvloot foude gehad hebben.
Van Brngult wort nu ende dan mede bevaren het rij ck Orixa, veel E j'i ende andere Lijfs behoefte uytge- vende, tot ipij finge van het Eyland Cefien, dat daerom doorgaens benoodightis. Het Eyland Ci^r/swisaltanseen vande coftelijckfte 'T'™· panden die d« Compagnie in Indien is hebbende. Het geene't felve is uytle verende beftaet ten principalen in Cantei, voorts OHpbanten, .4r«ci^ende diergelij cKe , de Steden en Fortreflen die de Compagnie op 't felve is poilideren fyn Ctlemhe, Gidt, iSegmbf , Hanar en Jafft- tiopatnem, die met feer Iware guarnifoenen werden befet gehouden ; 'tgetalderfclverjongftöverdéfWMii>»ji/<«t vijfhondtrt Koppen bedragen hebbende, ende waer van t'elckenseengoet getal tot verfekering van de Caneel fchillers in het velt moet werden^ebruyd,deKoningfe nietveelte vertrouwen zijnde, alhoeweiden felven fich eenige ty t herwaerts vry ftil ende geruft gehouden heeft,deoniehebbenwedereen Gefantaen hemghe- fonden, met een eerlij cke fchenckage ; hebben tydin- gedathyfeerfeeftelijckisgherecipieert: hed Caneel fchillen hadde weder een onverhinderden voóitgMgh gehad en een goede quantiteyt inde fchuerea gehaelt.
VandeO/r^Wtin waren de ftallen tot Jaffmapatnam endeAlamcftrefièlijck voorfien, om de Coopiluyden die daerom foude komen te gerieven ; Het ^ψ planten nam oock v.in tij t tot tij t meer ende meer toe.
Opr»fBci»r<ngeiegenopdeVafteKuftover Cejhu^ heeft de Compagnie mede hare refidentie en Negotie, wordende, daer mede feer veele Ly waten gehandelt, gelyck het felve oock een pterl ni^lìerie is hebbende.
OpAiewerisinlgelijcxeen^Mr/fawit, maer die heef neh tot noch fchuyl gehouden. ^sjongfte Conquefte van de Compagnie op de Por- «tïm Wgeren,iyn gevallen op deCuft van Ale/»W,alwaerfe de Portugefen heeft afgenomen de vermaerde Stadtvan ^'-ciWiitemCraogaiierCeilanea CrtneMr,diegantfe Kuft Λ uytleverde, die nu al by con-
fradten met de Vorften dier Landen gemaedl, als den SmitmiH en andere aehde Compagnie,met uy tfli^ting van aJle andere,is verbondej tot nog toe heeft de Com- |
Ctuchin eenStad van een feer groote eiïèndue 2ynde,tqt een beknopter gelegentheyt te brenge en tot dien eyn- de de felve tot eendefenfyf Kafteel te reduceren , àn- derfintsishet eenfeer fchpon vruchtbaerìandcende waer door alle eetwaren tot een feer eivilen prijs daer tebekomenxyn.
Naerdeverovering^ vanCenàe«rwaSdemeynÌÀehé Cana- dieStadtedemantelereneneenComptoir allen mer te houden, maer ten aenfien van de ttercke iltuatie,eh dat het de fleutel vande conquefte aen die kant is, miti"- gaders in voortyden al confiderahle Negotie ghehadt heeft, is verftaen de felve meteen Guarnifoen van tw« iWfrt Koppen in befit te houden ; DefeGuamifoé- nen foo op de Cüjft van Moidar als voomamentlij[clc óp Ceyltm ftreckén deCompagnie totongeloffèlijckelailen en die voor een groot gedeelte mette voordelén, die de Caneel isgevende doojgaen.
Soohaeftals CWn«eofvermeeftert was i heeft figonfe gote» macht weder na Cmcbin en vervolghens haer Temt ghe- went, om die plaets mede te fubj ugeren ,danheeftden
Dg begon,ais nu weaer eeiiigc watKcriiig iii te üuiueii. 1d hetRijckvan Be»^<»/»heeftde Compagnie mede
eenfeer importanten handel, endaertoeverfchcyde , ^ _ ^ , ____________
jtiiüal' Comptoiren, als voornamentlij ck tot Ougli, Cefnmaba- 'Radia het Leger aen 't marcheren iyndejfig kpmen on-
jar,Decc!i,Paii(fia, P/ff/» ende foo voorts. Hetgheene derftellen, metbelofte dat hy voor eerft aen dé Com-
by de Compagnie daer wert genegotieert beftaet ten pagnie diegetrouwigheyt foude bewyfen die oy t aendp
mecrendeelÌDifdtendexydiftacligiedertii,voortIjwaten, bewefenhadde jdathy noyt/i/iifofCiWiii/in
Selffef>Su}cker,Mufcus, Rj>,iwerendedierghelijcke; fyn lant foude doen wegen nog uytvoered^n met con-
metten handel ging het daer naerwenfch: En alfoo den ie: " Salpeter in fattena vallende, die oock aldaer wort gera- fineert
fcnt van den Koning van Cmchin, en deCompagnie die hy met eenen verklaert na de wetten van 't Landt het regt alleen daer van te competeren j dat tot dien eynde de Compagnie in iyη Lant foude mogen^doen bouwen een ftene packhuys tot verfekering van hare middelen en maintenue van haer regt, en voorts geniete alle pre- ëminentien pn voordelen diede Portugefen ayt gehad hebben 5 gelij ck ^e 'tfe}ve indier voeghen van woord tot woord in een formeel contratì is begrepen.
Ende hoewel de Enghelfche wel behoort hadden ïn- ibnderheyt door.den Koning van Ctucbinen den voor- noemde Radia daer toe aenghemaentzynde^ van daer te deflogeren, iijn fy luyden niet alleen daer voor eerft gebleven, en fonder dat wy der felver yertreck niet te- genftaende daer toe wel bevoelt waren, en niet als een woort by den Coning van Ceucbin te koften hàdde , ee- nigfints hebben aengedtongen, maer fy a foo ved ver- der gegaen, dat haer fchip de Htepwel voor de tweede- mael daer voorkomende, hoewel het daer niet te koop was vindende,gelijk wy ini^elijx noch niet een cori Pe- fer daer gekogt hebben, eö fubc van daer onverrichter fake hadde fnoétén vertrecketì, egter evenwel, na hare oüde wijfe,met nieiiwe proteften voor den dag fijn ge- komen,daer nogtans haer geen het minfte belet is aen- gedaengéweeft, blijkendewyders bybe-edigdeatte- flatie dat ten tyde haer fchip ae Lufpatt^t te vooren vboi- Cwcim quamominigelijcx nae Porca te gaen» deEn- fche noch voor noch na date van dien niet een blid /iwbyhaer packhuyfen daer hebben gehadt, eh dien niet teghenftaende heeft men ons doenmaebalmede met gely cke protêftén bejegent géhadi
Den handel die de Compagnie althans tot Wnfwrfe heeft, is^eenfintsvan degrootftecohfideratie ,fyndé ϊΒίηβιίί' de logie en 't Coniptoir aldaer ten principalen geitìgt "^®®· met die intentie , om^gedüyrende den Oorlogb met ÏortugMl, en wanneer onfe Vloot voor Go» haer ont- hielt,daer van daenalle noodige ververfinge tc mogen bekomen, dat nukomtte cefferen.
Maer in Suram, mitfraders de Rycken van Jtiduflaa enGttfitrmeis den handel wederom van vry groote importantie j hetprincipaelfte Comptoir wort ghe- houdenin Ì«ratt(,daerden Direfteur fijn refidentie heeftjwaer onder gehoorigfyn déComptoirenin Ama- dabat en Agra j Met de Negotie aldaer (ou de Compag- nie het jongfte jaer feer wel geftaen hebben,ingevalle het ongeluk van'tfchip den Ώβίρΐιίη niet en was voor^e- vallen>'cwelk Van SuratttinBiiieviaTjeyleadé voorPuhte Gale opCeyleh met iy η volle ladingè van viir ionder t m der- tig dujfent guld : ten meereiideel in contanten,door lec- β 3 »«
en OORLOG Vier en Veertighfte Boeck. 195
pagnie weynig voordelen van die Kurt getrocken, de fware Garnifoenen de winften alle hebbende geabfor- beertj Het getal der felver verre over de duj/fmt koppen monterende,en waerom,goetgevonden is, 'twerck op |
-ocr page 217-
ipB SA KEN van STA ET
mert, alsbydegedencken dermenfchenniet ehisgei ,μ
ichiet, fo dat altemet qualijck raet gheweten hebben de <
felvete bergen,endatw«/iiinofte/w/»n;?realenhetlalt. '
Op ίΛ/ΛΜ heeft deCompagnie haer Cantoir,behalven
dat fyverfcheyde andere havens in des iêlfs Landmedg jj^
bewaert ; den Soa/ofiMmngiynde den Vorilvandat
Lant, en een magtig Heer, hout de voicken daer om.
trent ineen geduyrigen allarm en fchrick ^héeft tegen-
woordig fyn meefte vermaeck met v/iegers, en 'c welke
door alle de Grpoten wort nagevolgt ; voor defen was
hy feer met Hanea en der felver gevegt befig, die nu hier
doorwatgerufthebben. De ghemelten Vorft foude
geernfien, datwy hem weder met een iwwaWi It^ti,
quamen begroeten, om fo het fchynt, fyn aenfien en
refpeiS: omtrent de ghebuyr-Volckeren daer mede wac
te vergroten, alfo hy het dan den naem van image weet
te geven, om haer te beweghen vangelij eken te doen,
' maer den Generaci ende Raden fegge, dat fy haer hou-
den of fy fyn meninge niet en verftonden.
Die van Bantam, daer wy insgelijcx een Cantoir, dog iju.
van weynig ommeflag, hebben, blyven methetaen-
houden onfer Lij f-eygenen tot een feergroot ongemak
enfchadenvanonfelngefetenenvan Batavia, nogh al
continueren j het minltexJat men haer doet ofte vergt,
ftellenfyhaer aenftons fugitijfna iSrtnfaw, maer om-
trent «wof/^mylen van Bai/imagelegcp zijnde , daerfy
hare protedlie vinden,diredelijck tegens het Traftaet,
dat wy nogfo onlangs met haer gemaeft hebben.
De goede koop is een gewenfchte faecke voor Bn-
γλο/λ, hetplanten van Suycker-Riet neemtfo veelniettoe
als wel wenfchtenjmaer neemt evenwel niet af, het ma-
ken van Τ huynen en het planten van bcmiet! accreiTeérc
noch al van tijd tot tijd, fo dat alle foorte van^rifnteen
maiskrayden, yooïtvrucbten enimngfwajjiri) daerabon-
danttekrygenzijn.
De Nederlantfehe Burgerie vermenighvuldigt wel in ge-
talie maer in rij ckdom en welvaert fchy ntfe eer te de-
clineren, dat fyniemandt alshaer eyghenluyicheydt,
en datfe gheen bequame middelen byderhanc en ne-
men, te wyten.
Achtentwintigh Vndicannn waren altans in I«AV»over
derefpecSivePlaetfen j Landen ende Refidentien van
deCompagnie verfpreyt, doen de felve het EylaNlt
Tortmfanoch. was hebbende, was der felver ghetalghe-
reguleert op twee en dertig ; hebbende boven dien nog
een feer groote menighte Sieckenircofters ende Sdtolmtt·
fiers,
Zijntegenwoordigtotietawiibefich meteen Prt/w-
mihn toeteftellen; en weten albereydts daer feer goedt
papier te maken; in treyn zijnde, fai het de Compa-
gnie meeralsf^ii£4i/«;yfntguldensjaerlijex komen te
profiteren.
Staenmedeomeen bequame Schel voor dejeucht
op te rechten ; waer toe jonghft een Reilir hier te Lande
isaengenomen.
Degenerale onkoften van Batavia daer onder de fol··
dyen, equipagie van Schepen en anders gerekent, be.·
dragen in het jongfte jaer een millioen , mgen hondert drie ut
dertig duyfentgulden·, waer uy t af te nemen is met wat om-
meflag de Compagnie daer te Lande befwaertis.
De onkoften van Ceylm hebben 't jongfte jaer tot acbt
hondert fes enfeftigb dujfent gulden gemonteert.
Amhoina , hondertfes ennegentigb duyfmt gulden.
Banda, bonden vier en tacbtigb duyj'ent.
Cormandel, twee bonden twe enfeflig Jiiyftnt.
Malacca , bonder t nigtntigh dnyjent.
En lbo andere Plaetiên als Ternate, Sohr de Calo de im··
ne EJperance mede naeradvenant : alle welcke laften uyC
de winften van de Negotie weder moeten werden ge->
Vöüden, en goed gemaeckt.
Hier te Lande iijn de laften 't jongfte jaer gevireeft)ft
fevtntigb tonnen gonts,
Omde Negotienin J«i//'<Bnabehoorenwaertcne-'
men, mitfgaders alle de Landen, Plaetfen en ' Comp-
toiren, diedeCompagnffedaerishebbende, enineeii
goed aental beftaen, te bevaren , endede felve van
alle behoeften en nootdruftigheden te voorfien, voorts
vage egen, „ , , _
lerhandeflaghvanifrfwfwerckcn tot Ì^Mwaaengeko- acretourcnvandaerjaerlijcxoycrcebrcngea, enden
I Stacc
te gïiefoncken is, z,ynde niet boven de twie duyfìnt acht
_ Timdert guldens daer van gefalveertjDèn grooten Sasjmn
wiensTroon door een van fynSoneh,onder voórgeven
idat de Vader overleden was, met gewelt geöccupeert,
en fulcx althans daer in gefeten is, wort ih'tCafteel van
^gra nogh in gevanckenifle gehouden , wetende die
'MoorfenConing te feggen,dat hy nu de rechtveerdige
oordelen van God'almachtig is gevoelende,dat gelij ck
hy met fyn Vader omgefprongen heeft, fyn kinderen,
ais nu met hem doen, en dat de felve gelij cke bej eghe-
ninge weder van de hare Tullenie verwachten hebben,
tot dat fyn geflagte t'eenemael fai komen üyfegeroeyt te
worden, ofte te gronde te gaen.
OndertUiïchen mits de voorfchreve vobrgevalle ver-
andéringh is de compagnie genootfaed: geweeft defen
nieuwen Coning door een aenfienlyck gefantfchap in
lyn nieuwe regheringhe te doen cotnplimeijteren, met
' vèrfoeck dat de preeminentien eh voorreghten die de
Compagnie ontrent haren handel in des felfsrykeft van
fyn Voorvaderen gunftelij ck heeft gheobtineert, door
hem mede fouden mogen worden gheconfirmeert, en
'twelckden felven'toegeftaen, endedaervandenoo-
digey?r»MWi, gelijck die brieven genoemt worden, ge-
geven heeft i De onkóften van dat geiantfchap al verre
in de ftflig dujftnt guldens belopen hebbende j De Gou-
verneur Generaci isdóo'r den Koning befchoncken,
dat voor een groote eere gehouden wert/chynende dè
Stad van Dillij, in plaets van Agra, tot fyn Hof houdin-
geverkoren te hebben.
Het wort voor een verwondeiingh opgenomen, dit
ovef'hetdoen vande Tr«nfcbtn Caper ^ op het Roode
Meer daer Hwiert Bago Commandeur is gheweeft, ons
gheen meerder moleiUe en onghemack tot nóch toe in
iS»r«t(i is aengedaen.
Volgens de advifen miet de Engel fe fchepen onlangs
van daer bekomen,ibu die Stad door fekeren Rover Si-
vafii genaemtjfeer onverwacht overvallen, ingenomen
en t'eenemael ^eplondert fyn gheweeft, hebbende de
onfe de loge van de Compagine noch met gewelt gede-
fendeert, en haer voor fchade behöet.
Metdefaeckenvande Compagiiie In'tRijck van
tirfim daer defelve m'edc een importante Negotie
heeft, ging het t'eenemael nae wenfchj 't hooft Comp-
toir wort gehoudeh tot Ganirm, waer onder dat van £ƒ-
yaAenisforterende;/i/feenifcrtbalenfydeisde Compa-
gnie volgens contrait gehouden jaerlijcx van den Ko-
ninghtotfeeckerenprijfe,teontfangen j waerteghens
de felve weder vryheydt van tollen is ghenietende ; dan
vermidsop de felve fyde hier in Europa de vrachten,
rifico, ende anders gerteckent, weynig voordeel ge-
voelt wert , heeft men die qüantiteyt t' elcken foecken
te verminderen, fulcx dat die op de helft ende daer be-
den gekomen is. '
Mtcha en Baβcra heeft de Compagnie voòr defen me-
de bevaren en haren handel aldaergedreveüghehad,
maermidtsde fobere profyten , die daer béhaeld
wierden, heeft die vooreenigen tyd gheftaeét, doch
nuophoopevan beter Voordeel die van Mwin weder
hervat gehad.
OeCalediBotituEfpiranct heek de Compagnie alleen
«Calia D»
^«(Sf met die intentie in befit ghenomen, omaldaer een
mance, bequame ververfch plaets vooralle gaende ende ko-
mende fchepen te hebben; ditooghmerck is tegen-
woordigh bereyd , zyndealle aerdt-vruchten ende
andere ververünghen daer althans inabundantietfi
bekomen , eenighe andere voordeden hebben haer
aldaer tot noch toe niet opgedaen ; verfcheydeLand^
reyfen tot betidtrt mylen ende meer lantwaert in fyn by
de onfe ondernomen gheweeft, maerniet terwerelr
uyrgcvonden, meefteendoren fchraelLandzyndej
eri weynig bevoldt.
Het EyJand Mauritius ^ dat wyeenighe jaren ge-
leden, hebben verlaten , wortby ons om redenen
daer toe dienende , wederin pofleflie ghenomen ,
tot welken eynde eenig volck derwaertsafgefonden is.
Uy t het Land van de Mat taram op het Eylant van la-
, ie fodanighen overvloet van lip, boven al-
-ocr page 218-
en OORLOG. Pi'erenVeertighfieBoèch I99
|
StaeC aldaerwederom metvolckenalleanderenood- lij ckheden van hierjt^elckens te voorfien, heeft de ielve " altans in dienft en effettive employ bondirt vurtig Sche- pen,alle van voick, gefchut, ammunitie van Oorlogh, proviiien, en verdere behoeften voorfien ; wordende, buyten des Staet gemaeckt j dat fyjaer uytjaer in, niet min als f^int'g dnyfent man,ib Matrofen alsSolda- ten, in haerfoldye is hebbende;wat vrügten, benefide, en voordelen den Staet defer Landen daer uyt trekt en geniet,islichtelijck te apprehenderen.
Qefeventigb, tOchtigbta meer tonnen goutsdiede equipagien jaerlij cx komen te koften, moeten ghevon- den worden uy tte retouren die j aerlijcx uyt Indien over komen,fomtij d mgentig^omti} a b«»dert,oock wel bmitrt tn tun lonnen gouts,'t eenejaer min't andere jaer meer, nae gelegentheyt van tyden ende iaecken , by verkoop komende te renderen.
'i Gene dan boven die laften komt over te fchieten j wort aen de ghemeene participanten uytgedeelt, en 't wekk al wederom in 't Land b ij ft,of oock wel ten dee- le tot ontlafting vande Compagnie geemployeert wort. In voegen dat alle 't geene jaerlij cx minder naer InJitu gefondenwort, als van daer herwaerts komt» tot ver- rij ckinge van 't gemene Landt, ende de Ingheiètenen van dien is ftreckende ; als by exempel, van 'tghene de Compagnie uyt inrf/'ceoverbrenght 5 komtjaerlijcxge- lijckgheCeydt is, titgentigb bondert, hondert mtientinntn gems naer gelegenthey tte procederen jende 'tgheene wederom naer Indien gefonden wert, beftaende in con- tanten, koopmanfchappen, provifien, endefcheeps- behoeften, voort de detcrioratie van de Schepen daer bygereeckent, wort van tiwiMigb tot op dtrtigbtmnm ^isijjaerlijcxghecalculeert, invoeghen data! hetver- derein'tLand blij ftjaerlijcxfoo veel wji//«e«e» impor- terende, enwaermedehetfelve eSèftive wort ver- rijckt ; waer by noch jconcurreert dat alle de retouren, hier verkogt zij nde, wedernae andere Landen moeten werden getranfporteertj die dan voor eerfthaer recht nnttytgam, mitfgadexs waegb-gelden tnà& arbtyts-lósnin moeten betalen. Schepen tot overvoervan dienvaft noodenhebben, en dierghelijck, behalven noch de groote correfpondentie en verderen handel die 't felve domme geeft, enontallijcke andere voordelen daer neffcns concurrerende. Soo dat feer wel enmetregt mach werden gefey t dat het géén Compagnie van Tar- tiailitrtn, maer eygentlij ck van Stait is. Den Stm het principaelvoordeel daer van treckende 7 en waer uyt af te nemen is dat foodanige Compagnie, waer uyt loo veel hndirt dayfint mtnfcbin foo hier te Lande als in Inditn haerfubfiftentietrecken, endeden Stm foodanighe voordelen toebrenghtinwefenmach blyven ende ge- mainteneert worden, en waer toe de Bewinthebberen van dien UHoogh Mog. gunft ende behulpelijcke hand met alle fchuldige eerbiedigheytidjn implorercn- de. Aldus gerapporteert enovergelevert defenM»»» twintigbfltn Odoberfilimbondirt vin wfiftish, ghetcec- kent
p. van dàkì.
3In belfbicaifc gelipt jönllÈ/ isi Öi« éerften Novem- ber eOit-ODcbonbcn / toe te leooostl àen Abraham van Wicquefort, obecDenalbcciptjS öp Bern eieöaötenöe Söföaen / cnöe nocfj te boen tot ben iaetfien December nacfliiomeniie/ boo? Tranflatercn alü! anberiS/ ten WenflebanbenEanbe eöebaen/ befomme ban twee duyfent guibens! ecni/baeï ban Dem ajbonnantie foube toojöcnoebepefcöeect.
^e Jgeec aentoefenbe (©ebeputeetbe ban be ^jobln^ ne ban Stad ende Landen, 0eeft fifec opboen aenteec» «enen / bat fp fn be faobenpaenbe tontlufieïjab öïieion- femeett op 't begagen ban be Seewn fflne p?f ntipalen / 060 Dat in tocfiomenbe ben éSuppIeant niet anbecSi louöe too?ijen beloont αΐϋ naec p^opóitte ban ben atöept / bte tjp foube ijebben gebaen / fonbet bat ceeatb oDenomen op be Boooöe fomme öem op ötipbentocgelept,
^ocn ίί ootfi ocDoojt Bet roppo?t ban bie ]®<eten ban |
OmmerenenbeanbecêBare ïgoogB Haogenbe ©ebe» \€6£
puteecbentotbefaecfienbanbeZee, metenbenebenji_
eenigBe Igeeten 4£iecommftteecben upt ben Saebt ban sierfk^ ^tatefnbefolgnegBetoeefl 5ijRbe/ ottt te letten ofte (χη- boo; becbetectngBe ban be mtbbèlen ban be <@enecalf tépt alÌÌ anbecjÌi / niet eene goebe fomme penningen ge^ P^ofiteectenbegBebonbenfoubenbonnen toecben/ be toelcfie neberii be guote.e ban be tefpectibe |^?obintieii in bé eictcao^binacijï confenten/ albeceptjsigeb^agenfn note te blagen / geemplopeect fouben bonnen toeicben/ tot becbal ban belaften bie bpbefetonllftutie ban tpe enbc faecHen tot befenfie ban 't S^anbt enbe ban be goe» iieSIngDefetenenbanbien/ foo buptenaliü binnen Eu- ropa , ^onben gBefuppo^teect ie moeten biojben / ItenbebegBemeibe^eecen bp bec felbec cappojt baec toe boo^ggejlagBen / be intcobuctie ban ben twititigh- ften penning ban alle collaterale fucceiSen. ^tem een veertighilen penningh b£inallealienatieö , enbe hy- pothecatien ban vafte gronden enbe goebeten/mitfga» ber? Bet p?ofijt ban be reduótie der intereflèn, ban tot vier ten hondert in'tiaec / obcc alle tapitalen Biet be» boocenj^genotieecttot Ia(!efoo banbe «6enecalitept aljS ban be cefpectibeCollegien «cSCbmicalitept tot fO' banigen fomme alj$ BetfelbemetBetlaeclüoc aentoaüt banbien / tegBenb)ao;bigB QHamte montecen;SOaet op gebelibeceect 3ijnbe/i^'t boojf; cappojt bp be ^ee^ ten ban bie l^jobmcie ban Zeeland obecgenomen / en? betoiettbienonbecminbéttben UoelgBemelten ütaebt ban<$tete becfocBtBaet l^oogB· IBoff* alnotg toé te laten bomen Bunabbg^/ cabenbebe quote bp'ttef;» fo;t ban be dSenetalitept in alle ejettaojbinariffe petitie en te blagen.
Sin befet{ibtlagên<esafevenen twintighCeningii ^cBepenaen BetOoft-ayndebanWigt j enbe nocft fes bóo? Portfmòiith. (!Eenp?obifioneelbei-bobt boo^ben tgbhan twee
allecBanbe touw-werck, fchyfgaren ende hennep. i^^iif^
^eColIegfen banbe Sbmitalitept biaji aengge^ φ^™ fcBjebenùe eeuipagieban notB achtien capitele teti Iog;9(Bepen;baec opBebbenbet felbet<@ecommit« teecbenbenrerdeni^obembec/beftge(telt;^at/otn' " opnieub)!$uptte binbenBetgBetalban notB achtien <i^o?log-^tBepen/bebielcfietn6o}tentptgeteetfou', ben6onRen3ön/omb'eenebot}enbeb'enbet nu/ ge« fonbenteb)o}bennae '0llenbi)aioote / of lp bet:* tcecb ban be felbe / op foobanigB cenbeboujü Biet na té beramen / fouben b)o;ben geemplopeert be nabolgenbé ^tBepen. 3(10 eerfteIBcbbp Bet €oUegieteK3tbmf>' talitept tot Rotterdam boo? bet felbet contingent Bet ^cBip genaemt Groot Hoiiandia, ggemonteect met feftig (i ucBen / enbe gemonteect met twee hoadcrt vyfs tighftoppemtet Rotterdam > gBemoweett met vier en veèrtigh flucbeti / enbe gBemant met hon- den vyfenfevyntlghboppen. «et scBip Delft, gBe·» monteect tmiifes en dertìgh tlutben / enbe gemant met hondert veertig boppen.
25p Bet €oUegie tee fCbmitaHtept tot Atnfterdamy Bet^tBipAmfterdam,gemonteettmetreftigflucben/, en gemant met twee honder vyftigBeppen.lïet^tB(p Coeverden, gemonteect met fes en vyftigflutbetl / e« gBemant met twee· hondeit vyf en twintigfioppen.l9et ^tBip Tromp, gemonteect met fes en veertig ftucbeni enbe gemant met hondert vyf en fevcntig boppen. i^et éStBipDoesbürgh, gBemontcett enbe gBemant al0 Booten. i|et ^StBip Haerlem i gBemonteett met veer- tig ff ucfien/en gemant methondertvyfen'tfcventigh boppen. l^et^tBipdeSon, gemonteect«ngfiemanii. booten.
2Sp B» €ollegie tet SBbmitaUtept fn Zeeland, get ^tB<t> genaemt Mïddeiburgh, gemonteect met vier en veertigh flatben / enbe gBemant met hondert vyf en fïventigh boppen. I^et jgfBip Öe Zee-Ridder * gemonteectmet twee en dertighfiucben/ en gemant met hondert dertigh boppen.^et i$iBip Der Göes, gBemonteect met dertigh fiucben / enbe gBemant met hondert dertigh boppen/ ofeett antKc inplaetfe ban meetbecgcooK^ _ |
-ocr page 219-
ipB SA KEN van STA ET
|
ïédA ©Pöet «ffollÉöiettF gUbmiraliteptin't Noorder-
__ Quartier, fjet fc&ip Gelderland, gemontcect met feftigh
ftucften / ed gemant met twee hondert vij ftigh boppen. $ieti^CÖ{pdOudeEendracht,gemonteect met vijftig fïuchen/ erttie gernant met twee hondert 6ορρίη. Jget dScfiip 't Wapen van Hoorn, gemonteect met dertigh fl;u£Ben/ en gemam met hondert dertigh 6cppen.
36» Bet Coilegie tee SBDmtcalitept in Vrieiland, 6et ^töipgöenaemtooiiergoo, göemonteertmetfesen vijftigh fiwc&én/ e« gemonteect met twee hondert vijf en twmtigh fioppcn. ^et iStWp de Steden,
gemonteect metfesenveerdgitutben/en gemant met hondertvijfenfeventig hoppen.
^'ael; ttp fietboojnoemtie CoKegfe tee mmiraUtept inVrieaandomupt teUÌnben bec felbec conttnöBcnt Dan dtfe^cgepen/ nocDfouben &onnen boeggen een i5il&(p/)9Jflnneec fp baepioé ban öe 3^?oWnirte ban Stad «n Landen, jtpiecben gep2oWlicÉct ban noobf gBe gelbts mtótìeUn/op ceecïteninge b^n tjaec Ho. confenten aloiecept^ 0ei9;àggen ofte ηοφ te b^aggen / gebbenbe be felbe ©iobiijtie nocft o8ene penningöen altooii aen ïm Ibelgpemelt» Collrgie tot be boocfgge eQu^age^ gge^ furneectgegabt/ïigtöanooiffletaeiisgebjeeft /batfp felcbétiissgaeccontingentbaec fnne niet gebben bonnen pjefferen. 4l>becftilticgace lo.H^og. inbebenrhen gegeÜen / of iQaei: toe geen nabece bebofcen bp be boojf^^iobincfe (t^anbecetijben foloffelötj^totbe faecl^^b^be ^ee ggetöntcibueecgebbenbe) fouben b(enen aengeb)ent te too^ben.
apt&iengj^enbe al fuIcK be boben ggenomtneerbe ^töepen Set ggecegutceecbe getal banachticn^cge; pen.
Φβη bitaUeiEionbecfeecbece becbiacgtingge enbe bafÌ bectcontoen/ batbp be cefpettibe ^jobintten
foube too^ben ingewillight de extraordinaris petitie van vijftienmael hondert duyfent gulbentf tOt befenabeCÊ
eqnipagte/ enbe tot becbalban anbeceggebaneenbe nocfiteboene lafienaen 'jiEanbtiSBIootetec goebec ceectienfnge tanggn b^cfocbt / mitfgabec^ oot6 be be« fectueufe i^jobineten ganfcg fecteureUjcfi becfocgt sa> üe aenggemaent tot fupbecfnge ban gace <!Eb. HSog. confenten albeceptiï ggeb;agen. aifoo be Colle;: gicn tee aibmiralf tept in gacen goeben pber bie fp gab> ben tot emutfebangace ]|o.^og. foonoobiggeoj^^ Ïijeieiniet betleggen teiatea ^gnbe anbecfintjs te bebuicgten/ enbemoeftenbe 4Sgecommttteecbenjütot gace befcgacgOeinnamebangace ]^eecen€ommit« tenten bp befen gare iBog. ooch becblacen / bat oe ijoojnoembe «JEiuipagie bp gebjetfe ban prompt fumif- fementbanpenningBen/ niet en foube Bonnen gebben fün boo^tgang ofgetoenftgt fucCe$i / alfo be Collegien tec^dbmicaliteptbooj boocige eguipagejüenget wey- nigh inkomen bat baec tegen öp befe tijbtjS ggelegenti Ijept een gecupmen tpt gectoaectjs gebben ggenooten / albecepbtjififgrootefchulden bjacenggecaecöt /enbe bp becbec opbjingingge ban lafien/ fonbec bat baec te« oens tofecbe gebacn be begoojltjcfte boo?fieninggc ban gelt-mibbelen / gace ftnantien geftgapen ftonben in fo- banigen becloop te gecaec^en/ bat baec na toel fbiaec< IptiJ foube toefen te cebjeflïren,
^e <{E(etommitteecbenjeibatt get Coilegie tee micaliteptin Vriefland, fiennenbe betonfiitutieban fiaec Coilegfe/ gebben niet bonnen boo^bp toefen ban g iKog. ( onbec cebecintie ) te moeten beftent maec? Hen/ bat fonbecconfentbanbe l^eecen Staten ban Vriefland in beopgemclbe opnieutojï gepetitioneecbe vijftienhondert duyfent gulbenji/ enbe fwlcF boojgaen^ l^e / 'tboojf; Collegte onmogelg&e foube be boojge^ noembettoee Stgepenggenaemt Ooftergoo enbebe Steden, te fulUn bonnen in jee brengen, ©ecgalben 0ace <!gb. iBog. tot gec confent in be boojfj fomme bt> n$l;ien.(ibeanbece ^jobincien nabec motgtenteo?ben e^ngemaent.
^iebanben Haebtban State gabben ben derden 3peB|Uacp be0 booilcben Slaeci feftienhondert drie enfeftigh gaecïgo. jKog· teggcmoebtggeboect / gaec conjitiecatien in 't gene aengaenbe bie (@uact(ecen en- be ,$t«ben ban gètceflOjtbanbef^genecalitepbten;^ |
b.eombe fetoeop eenigge goebe mantccebaec toe te bzengen/batfp boo? eenigge ertcaoibinacisfenbenaec feecfteccpiopojitefouben gegoubenjijnte gelpcnton» tcibuecen tot alle be extraordinaris petitien, be tocltlie inonggeteggcne tijbenuptggcftgjcben enbe[Bpbe te» fpettibep^obincienin bengacen fouben moeten gjje;! bonben to02ben: €nbegabben febect hernomen upt gace ^0. jfeog. ïflefolutie ban ben eerften ^«np ben/ enbe ban ben eerAen befecmaent; bat be felbe becfocgteneen fpecfaeibec abbp^opbe quote ofte op getcontinggentnabe toeltfteget boojftgiebe reflòrt ban be Generaliteyt in foobantge c]c(ca0|binacts$pctf; tien foube bonnen toecben acngcflagen. Sp meenen baec op bat bie quote banbecictcaojbinatisi contcibu^ tién in'tgenetaei foube moeten gep^opojtioneect h3et= ben paecben flaet ban be o?binacisi mibbelen / be tociti beobecget öoo?fcg?cbereflòrt gcgebentoiecbcn/ etiöe bat bie ban met foo beel ggciptbgcpt al!$ get eenigfintü foubenboenlgtb sgn / foube moeten gecepactieeci luo:, ben obec be ^uactiecen enbe ^teben banbe <6eneraif> tept/ enbe op bat funbament bp gaec ;pnbe gge; maebt een fetieufe cefierie op be boo?f5 orbinoci;» mfbs beien / foube gaec abbijjS gebjagen /batmen get gefieie reflbrt banbe <©cnecalitepbtfOTibc moggenaenflacn meteen romingentban vier guldens tegensyder hon- dert gulbeni / bie tot lafi banbe ggefamentlpcbe ©jo» bintten ertcao?binatisi fouben toecben uptggefcfijc» ben ; ^0 bat get boo?fcg?ebe reflbrt t' eltbensSfouöe uptb?»ngen enbe fontcibueccn vier gulbenjSbobenyder hondert gulbenii / be toeltbe bp be ^eecen j^taten ban be J&?obtncien / bolgenjS gace quoten / fouben toecben ggefucneect / ente om bie mibbelcn / ban 't beojfcgje» betontinggent temoggen uptbinben/ meenben bat booj eecd foube bonnen too?bcn geemplopeect get P2of0t ban be reduftie, 't toeiae met be becminbecins gge banbejaeriijcxe intereffen obec get Comptopc ban ben <©ntfangec <©enecael ggepjofiteect / enbe ans beclïntiftotafloffingeban tapftalen/ moflenggeera» plopeecttoecben/ enbe bat boojtaen getb02tuenbfen bp feer onggelegfiene ttìbt / enne alö be ejctcaoibinart^ petitien tot ei;ce ffibe fommen fouben bomen te monte- ren/ bp gaec fouben moocntoecben omgeflagenopbe fiequaemie manier/ met foo toepnigg beftoaecenbe met foo beele gelgtbgept aliEi get eenigfintfoube bosn^^ liitbjgn/ enbe bat gaec ijoogg H^og.tot bienepnlie ob!ï foube mogen bifpenfecen ban foobanige cefoluticn baecbp get boe?f5 pjofptban reduftie totbe aflof» finggen ban Capitalen ρ jecife ggeaffecteect / enbe gaer booitii autgocifecen om be boorfcgjebe e)Ctcao?binptii mibbelen tee ggeiegenet tpbt in tcap« te bjengen / ente naebecepfcg ban factben te boen ejcetutecen.
]^eecen in οver-Yflei enbe Gelderland getoeei 3(jnbe/beeben ben veertienden get bolgenbe cappojt.·
Verbael van het gepaflèerde gheduyrende de Commiiïïe van de Heercn lo^n 4e Wit, Marinus van Cromtnon ende Nico· laes Cam, by de Ho. Mo. Heeren Staten Generaci der Vereenigde Nederlanden > Gecommitteert wefende te reyfen aen dc Heeren Staten van Over-Tplt en vervol- gens aen de Heeren Staten van Gelderlant en Zutphen, ten fine als by hacr Ho. Mog, Refolutie van date den eerflen November feβienhondert vier en fefligh.
Denderden iSooembec/nabatfpgaicgeWKtt ggepjepaceert tot becepfe/ enbe CebtggeDaeni^ bolgenjS beaefolutiebanbentweeen twintigh-j? ilen 3(lugu(tp feftienhondert een en vij ftigh, enbe af' ^ fcgrpt genomen / gebben gaec op cepfe beggeben / ente ^ besnatgts upt ben Hage bectcotben met getbtnnm^^ Slacht ban be ï^eecen <©ecommitteecben Saben / enoe iaij obet Haerlem tot Amfterdam ggeaccibeect toefenije/ nj fönaibaecom getongcfiwpmig toebec/ etnigentp»"^ opgegouben / ènbe gact begeben gebbenbe in 't ^atöt |
-ocr page 220-
en OORLOG Fier en Veeritghfle 'Boeck 2Q I
|
hai|tie»«ecenbait&e ^timfcaKteptalbaec/fgt) beji
naat0 omtrent half twaeif ban Daec te jepl eeeaen m« rentucfi^Iiitb^^^in^^^n^^decbeffooctiei: / metinten^ Ueomtot HardenvycktetiebarQuecen j maecontget (tact toetjec/ ^n Dat be ïteebe alDaei: een lacectDal Wag/ aoetaebontjenlietoec tesepUn naegetfinacte )»atec/ om OP Zwol te INonncn Komen; iiomen&e boo; get ^Kp/ bcegen De toinDt contcarie/Decgalben cefolbeer Den Ijacc met De COaloup aen S^anDt telaten fetten tot Geimuyden, tócctoaectiS fp eet(t affonDen een ©oDe / omteüecnementbat seUgentgeptalDaectoajïom op
ZwoUe6om«n.
i^nDeitufTtDen gebben ol^efiefof aneect enbe ggecefa; ittcect (jaec S^afi enDe (jet oljene Dacc ban DepenDeect / cntie een project gcmaecKt ban potnten D(e te becDan^
Delen ftonDen.
^pn bctDerjS fleattibeert tot Gelmuyden, enDe ban Dact met open 30aettupg{) Dooreen nieut» gemaet&te (itetlibnett gehomen omtrent twee upcen nae De miD» Dag tot Zwol, cnDealDaecfiaet affapren gcDaenBeB- benDe / rgn omtrent vier upcen ban Daec gegaen / enDe bomenbenotgiüettentialf bieggaenDetBoshuys tot \Vyhe ,fjjn Daet baat getatDeett / en betmtts De gtoo= te DupftecD^Pt / onbieDec en ceaDen / om De QuaDe toe> pnieteecboojt: gticreeDen Danin Denacgtal^ get (t^t ban De H^aen begon Doo? te b}eec6en / Dog bonDen goet een ^ojiillon eicpjeg afte fenDen / om De poo?t tot Deventer open te gouDe η enDem$teeno?D;eop gaec ïoaement.
^P bonDen / al|)oeb}eIDiep in De natgt y De pookte bp DelxtatgtbefetenDe boo;i)aec ggeopent / enDe met itneneenfgóe 26oDen ban De Staten ban Over-Yf- feimet flamboub)enf)accintoatgtenDe/ enDeconDui· fctenDeinDe^ecörtgBe ban De halve Maen, altoaec fp bonDen / enbiegaecootli aenbeDeuce ontftngD/ ben ®?iffiecbanDcn3lanDeRoeiinck, feggenDeban toegen De Staten ggeojDonneect te jp / om gaec Daec opteb)at[)ten.
as^aecop eenigeceDen enDeb}oo?Den bancib<Utept flcb3iffeU3önDe / gpöaecbefeentniaet&te/tentoace De Staten ban Over-Yffelnotificatic ijaDDeg&cfiaDt banDefefiomfte / Dien Dag fouDenljebbengeftljepDen/ bat De notificatie fjaDDen ontfangenbp Duplicaetop IBaenbagDbetleDen / DatfpbcctoonDerttoecenbaM niet ontfangen te {jebben Den p?intipalcn Die nu al acgt baocnout toa^.
Sp becfocöten te toeten aen toicn Dat fouDe liaec aD» b^effegebben te Doen / omtc notificeren l^aec {iom^e entep?otutecenauDientie ; ftpDc Dat fulüï niet noobig bMi / Dat fp om Die aDD?eflre te ontfangen enDe Det gene Daec ban DepenbeecDe / toajS gBeojhonneect / met aen? bfebinggeban allecibiUtept / Diefp met cetip;otatie Debben bejegent.
3@tiber0/alfoobecmit£iDefrcqucntf)eptbanDe]gee;> ceniteDcn banDeJ^jobincieDeïgecberge geoftupeect QOü/ fo logement Doo; ojD^e ban De Staten beflelt bp taQo?naem(le EieDen ban De StaD alDaec / ben ^eec deWitjtenÖUPfebanDeDodtorGoudewyn , en De ffiefiCrotnmon tcn flupfe Byler ^^oiuteoc/ 5pnDe oeojbinatlsibecgaDec plaetfcnban De<l5eDepmeecDe Staten bifec l^jobincie / inDe fjjn ban Denopgemelten «5c<i52iffjctRociinck inbefelbe plaetfeeUïcefpec» ttbe geconbuifectt gctoojDcn.
®enfeften®obembec betdaenDe / Datbe l^eecen Staten ban Over-Yffd toelfouDen toillen fcijepDen ban Dien boo^miDDag / enDe niet en foaDebp ben anDe? ten blpben / Dan alleenig op Bet fubjett ban öace Com» jntme ; Soo fiebben fp nooDigö geacijt öace ^fopofl· tie ngefcfijiftetebecbaccDigfien/ enbe Daec toe booj Dag opgepaenDe 3ünDe / ötbben Dte geceet 6on«en fieb» wn/engemaet6t.
«mtcewt tcnnegen upcen / i0 ben opgemelben <i5rifi JSh 6aec Bomen binDen in öaec Eogement/ „"ïr^ö^nss ben3p?efiDcnt fiomenbegcoeten : <SnDe ft. ^®t8Ö«fonDen toasomte becflaen toanneec »5 UuDientie ftonnenSoraen / ató toan» ecnige «Secommitteetben Oaec fouben Sornen opi» Beun en coaDuiferen alsf fiet SìBooìDì: H^p be felbc tTKt tfbilitept bejegent gebbenbe/ iif De aubientie gcappoin- teetttegens elf upcen. |
3®{)Dec$ / (Dn becfcDepDe %ecen banbe iSegecinge Saec getoeefl bomen begroeten en faiueecen Daec fp Dif< coucfenmeDe getoiffelt / enbefelbefobeelmogelpcb f geimbueect ban gaec Igo. It^og. goebe meeninge. Sp fgn omtcent ten elf upcen opgegaelt tee auDientfe en Dat met ttoee Cacoffen / boo? De i^eecen Muiert,ban Aimeioo, Schrieck enDe Royer, XeDen ban Daec i^O» m^og. BecgaDecing/nebensi De 45?iffiec Roeimck,altf fpecialgcÏi toegenjï De Staten van Over-YiTci Daec toe <0ecommitteect/ Die ftaec in öaec ïoaement (nament* Igtb baec De i^eec De Wk boaj$ gefoucieect ) fjjn fiometi binben j «tEnbe nae een cibile aenfp;aet6e ban bectoiUe* goming enbe aengenaemgept biegenjS be l^eecen Sta« ten ban Over-YflèienDececipjoquetooojbenbanbe* leeftiieptenbecibilitepten / fobpbecfelbecl^ecc/ aljf Baec toefenbe g^etoiffeit/fpn geintroDuifeect tee 3tuDi« ernie in boile ^ecgabecingge ban |aec <£b.|B09. opbenStaDtöupfe ban Deventer oibinaciS becgabec paetfe ban De Staten Desi HanDt^ / footoanneecbea
iCouc tot Deventer ijï.
SpfgngeplaceectggetoojDencecgt tegen obec beti i@eec3^jeftDentaen(^afei / elchopeen poel met acm* leunen / enbe na DatfpDetooojDenban tibilitept enb« gcoeteniffe uptgefpjootfien Dabben toegljenS Baec Jgo. Ifêog.: Soo BebbenfpDefelbeCreDentiaelobecgBele» bert/ De toeltfie gclefen jiinbe / ftebben gebaen ecc(I bp monbeDoojDen^eecDe Wic, ennaDecftanDt bpgöe* ftgjifte obergelebect be boigenDc ^jopofitie :
Ed. Mog. Heer en,
UEd. Mog. fullen ontwijffelijck door der felver
Gedeputeerden feer welwefen gelnformeert vau'
het gene in eenige tyd herwaerts,de principaelfta deliberatien van haer Ho.Mo. hebben geoccupeert ge- had, namentlijck overden toeflanten mineesdieby vericheyde vandeEnghelfchen natie isijn aenghewent geworden, denydighejaloufieoverde welftantende florifantheyt vandenStaet, endeden zegen die God Almachtig over de felve ghenadelijck ghelicft uytte ftorten , fuppediteerc ocrfacck dat eenighe haer· boofaerdighey t foo verre den toom gheven, dat fy niec aenfiende wat recht ende billick is, haer in alle manie- re trachten te evertuerentot fubverfie van dat groo- te goed , ende den wclftant van dit ons lieve Va- derland : Godzyghelooftjdat fijngenadigehantfoo verre over ons word befpeurt uytgeftreckttezijn, daC alle machïnatien worde bevonden aenghewent buytea onfen boefem ende lichaem, ende de uni veriìt?ydiòo- danigh geconftitueert, dat onder de Bondgenoten oo- genichynelijck word ghefien een onderlinghe liefde » vriendfchap, eenigheyd, goede correfpondentie en confidentie,waer in de verfekertheyd van den Staed t* eenemael is gefbndeertjmet intentie om die te cultive- ren ende te maintineren, enonverbreeckelijckt' on- derhouden, fonder daeroyt van afte willen wij eken, maer ter contrarie,die meer en meer figh openbaren ende op-doen, totwelftandvanhec ghemeene lieve Vaderland. Den Staet dan aldus van binnen Zijnde geconftitueert, ende van buyten overal ghekroont met een glorieufe Vrede, ende noch byionderlijck met ftercke ende treflèlyke alliantien, word vertroud , datmenallenthalven wel fecuyr mochte 2,yn, fooo- jenbaerde fig wanneer ende van wien 'tfelve het min- ifte wierde verwaght een quaedwillighevc by de naeft- gelegentftenaburen, endenamentlijcfedatinEnghe- lanavele gemoederen vande Ingeiëtenenfeerontruil zynde, ende wie weet door watquade paffienende ingeven gedreven Tijnde, het fodanig hebben weten te beleyden: dat by het Parlamentaldaer feer fware klag- tenzyngedaen aendenConingh, daerdoor occafie jhegeven is gheworden aen haer Ho. Mog. te denc- cen op de fecurit^ vandenStaet, ende fonder aen yemant eenighe offenfie te geven, is by haer gerefol- Teert geworden eengoet aental Schepen extraordinarii toequigeresi Epde hebben wijders totwcghneming
vu* |
-ocr page 221-
224 SAKEN van ST AET
|
201
ì66a. vanalle bedcnckelijcke ombrale, endetotvoorko- ■ mingh van alle animoiìteyten die inde ghemoederen van wedemjdsingefetenen begoflete komen^ ende óm by gevolge foo veel doenlij ck den wegh te baenen, oih den Staec van alle extraordinaris equipagie te ont- heffen, den ConinghvanE»^i/«BfWc willen veifeec- keren datgeene intentie wasom eenighe van de Sub- jeaen vanSijn Majefteytde minile Ixfietoete bren- gen , direöelijck ofte indiredelijck, maer alles ghefint re zijn te contribueren tot vrede ende vriendtfchap. En óf welhaer Hó. Mog.gelijcke verklaringh van Sijn Maj eftey t hadde verwacht, foo heeft men van de felve te bekomen gedeftitueertghebleven, maer ter contra- rie niet anders vernomen, dan gefilterde plaimts ende klachten,gemengtmetdreygementen, eveneens als ofmenhiernietandersgefint en was te plegen danin- juftitie en op genige faecken de gedefireerde latisfa£tie te geven j daer ter contrarie men over al getracht heeft ende effedtive oock geprefteert daer de billichey t fulcx vcreyfte, degherequireerdefatisfadietegheven, jae felfs die complaifance gebruy ckt, ende die condefcen- dence gehad, dat men getracht heeft fatisfadtie te doen hebben, oock felfs daer de reeden, juilitie, cquiteyt ende billicheyt ter contrarie was leggende; zijnde het daer en tegen met ons foodanig gelegen, dat op de me- nighvuldige klachten en onghelijck, deinghefetenen vandefen Staetaenghedaen, van de Zijde met recht mochte worden geexpoftuleert, 'tghenemet onrecht van de andere zijdewierde voortgebracht; om alle't fel ve U Edele Moghende t' exinneren met een perfeft wjf, van alles vinden wy ons volkomentlijckghelaft endegheinftrueertommein conferentie tredende van ftucktotiluck, ende van point tot pointhandt-tafte- lijckderechtmatigheydten complaifante maniere van procederen, byhaerHoogh Mogendegepleedit, U fidele Mog. voor te houden, ende met eenen de inner- lij cke confili» ende beraetllagingen die by haer Ho. Mo. daer over ende omtrent ghehouden werden klaerblijc- kelij ck voor ooghen te ftellen, dewij Ie de intentie van defe befendinghe voornam entlij ck daer toe is refledle- rende, op dat U Ed. Mog. in de gront van alle faecken ende raedtflaghen infiende ende alles ondertaftende, daer van met fundament fouden fconnen oordelen ; wy vertrouwen te fullen konnen aenwyien, volghens de intentie van haer Hoogh Mog. wat onghefondeerthey t en onwilligheyt in de fuftenue zijn ontrent de Schepen de Sontie Ïfperaact ende Bcmvetiture ; dequade interpre- tatie die men gheeft aen het vyftiende artijckel van hetTradaetjonghft ghemaecktmetden Coninghvan Etigehiidt : namentlijcken mede over de woorden litsm inceptam prcfeqiii, ende vorders wat by haer Hoogh Mogende is gedaen in defe faecken, ende noch rot wat aengebodenefatisfadtie, hoewel nae reden ende bil- lickheyt niet verobligeert in andere faecken haer Ho. Mogende haer hebben ingelaten. Uyt de proceduy- ren van de Enghelfche, die eeril; fonder eenighe reden occuperende, een Fort vandefen Staec ghenaemtS. Jndries, gelegen op de Riviere Gmhia, ende daer naer de Forten aen Cobo Verde, ende naederhand noch, als uyt de tydinge uyt Engtlandt aen haer Ho. Mog. is opge- bracht, dat van Ce^i Ceri ; vorders befchietende, for- cerende, ende innemende metghewelddeSterckten van den Staet, ende noch onlanghs de Colonie aen de Manthamnes de Stad Nieuw-Amflerdamendcfyne depen- dentie, ende foo gheheel Nieu-Nederlandt, kan ghe- noegh afghenomen worden, wat men in Engbelnudt iti den boefem voert; fy fullen foo voort gaen, by al- dien het, onder Godeszegen , niet tydelijck ghefteuyt en word met de macht van 't Land, om aldus den Staet van het Land, van haer armen ende vleugels ontblood zijnde, alseenonbeweghelij eken romp, diefichniet kandefenderen, foofymeenen, aen te taften ende t'eenemael te vernielen ende te verdeftrueren ; haer Hoogh Mog. dit alles aenfiende met foodanigh een oogh, als trou we Regenten toeftaet, hebben noodigh geacht ( ghelijck fy aen de eene iyde hadde betoont aUe complaifance ende condefcendence, oock aen d'an- dere fy de opdeproreitievan den Staet, waren vigile- rende ) te doen extraordinaris Equipagien , ende van υ tijd tot tijdin Zee brengheneengoet ghetal capitale Oorlogh Schepen ; Eerftelijck onder denLuytenant """ AdmiraeldeHeere vanWaffenaer eenconfiderablc Viootevaninde dertigh Schepen , ende noch te on- derhouden op de Middtlltutfibe Zee totbefcherminghe van de Commercie van defen Staet aldaer teghens de Zee Rovers en Barbaren , onder den Vice-Admirael deRufter, een ghetal van «««(/"Schepen ; ende om af teweerenalleoppreflie diebydeEngelfche opdeCu- ftevani/«»ne« aende Onderikenvan deièn Staet ghe- daen, ofte ge vreeft wierden ghedaen te worden , een aentai vantifT» kloecke Oorlog Schepen onder den Commandeur vmCamptn ^ die boven die geene, die by de Weft-Indifche Compagnie worden ghe- vooden daer by gedaen te zyn, ende alle teghenwoor- dig zeylrede zyn leggende ; maer alfo de tydinghe, die van tijd tot tijd uyt Engbelandt zyn inghekommen , mede brengen van grooter ende grooter toeruftinge al- daer, foo is by haer Hoogh Mog. verder gerefolveert van noch een aental van in de achtitn capitale Oorlogh Schepen te doen equiperen, ende binnen veertien dae- gente doengereedt maecken , ende in See te bren- gen ; ende op dat de macht van defen Staet met die van Engelandt foude mogen in ghelij ckhey t ftaen f allen ty- den, hebben haer Hoogh Mog. geraden gevonden te doen aenbouwen een getal van «cbtiin cftevieren twin· tigb fware Schepen van Oorloghe , totfuppletie van die verongheluckt zyn, ofte van ouderdom komen t'onbruyck te werden ; ende op dat meneengeduy- righe fuppletie van de verouderde ende t'onbruyck- bare Schepen foude mogen hebben, wert voorgeflagen |
omi
ijaerlijcxnocheenigie te doen aenbouwen. Ende ders, vermits men bevonden heeft by fommige ge- legentheyd ende tyde een groote diferte ende ghe- breck van bevaren Volck , worden mede voorflaghcn ghedaen van geduyrigh eengoedt ghetal in dienft te hou- den: vanalle'twelcke UEdMog.de projeiitenzyn toeghefonden; U Ed. Mog. konnen wel oordelen dat alle de ordinaris middelen der Admiraliteyten , die ghenoeghklaghen wegens voorige laften en fware equipagien ten dienfte van den Staet ghedaen, hare finantien t'eenemael uytgeput te zyn ; Ende is daerom goedghevonden te doen door den Raedt van State eerft een petitie van tiiwmeei hondert dajjetit guldens toe verval van de Equipagie vundertigb Schepen boven gheroert, ende om me die drie maenden in See te kon- nen onderhouden : welcke lange overftreecken zyn- de, ende noch meer als drie maenden daerghecontinu- eertzynde, U Ed. Mog. wel oordelen konnen , die penninghen niet luffifant te lullen 2|yn, maer te fullen i moeten worden noch gefuppleert ; ende dewyle de ag- greflie van de Engelfe op de Kuften van Africa en Gtii- ne» mede noodfaeckelick moeten worden teghen- gegaen , foo is verders tot verval van de equipage ende tranlportvande Militie derwaerts gepetitioneert een {omtne van fefmail bondirt duyfent^Idens ; ende om de aenbouw van noch vier en twimigh nieuwe Schepen, mitlgadersom in te kopeneen merckelijckequanti- teytvanCaBWj, ΜαβίΗ , Ztylen, Am\trs , ende ver- dere behoeften , totvoltoyingheder voorfeyde Sdie- pengherequireert ; zyn noch by den Rade van State petitien uytgefchreven , tot een fomme van twu millieenen guldens j maer aUbo de advertentien ende ad- vyfendie vanbuytenin komen van die by die van de handt genomen worden, ende meteen y ver voortghefet , foo is wel te oordelen dat den Staet niet ledig kan ftaen hare macht mede te verfterc- ken: daer toe endetotverval van die onkoften den Raed van State wederom uytgèlchreven heeft een pe- titie van noch hondert dujfent ^Idens, als allei breder by de re^edive petitien U Ed. Mog. toeghe·; fonden is, is af te nemen : op wel ck niet getwij öêlt en word, of U Ed. Mog, nae haeren gewoonlijcken y ver, ten beften van hetghemeen , fullen fulcke reflexie maecken, dat fy nevens d'andere Provintien der fel- verBontgenoten , haerconfentenfulleninbregen,als mede op degheproje(5teerde ördrevaü eeaB-igitmiiit
dt |
-ocr page 222-
r-
en OORLOG Vier en Veertighfie Boeck. 20}
|
^ Λ Muri»» op te rechten, ende aldus aende handt te m houden j en in eengeduyrigen dienft een confiderabel aentalBootfvolck, waer van mede UEdeleMog.de voorflagenendebefoigneszijn toegefonden, endewy in laft hebben U Ed. Mog. confent ende adveu daer op te verfoecken , als mede tot den eenparigen ophef ende verpachtinge van 'tgrojfnr gildt op de VPjnen en Atynïn, volgens de Ordonnantie daer toe geconcipieert, ende U Edele Mog. mede toegekomen met fpeciale dfièda- tievanhetirifi«»vanhetfelvemiddel, totverval van deonkofteninhetd<nio«w»»vanfooveel Schepen van Oorlochjaerlijcx, als daer uytfoude konnenworden vervallen.
WydersEd. Mo. Heeren, U Ed. Mog. konnen oock wel afnemen, by aldien men den Staet wil maintene- ren, geen andere mefures ofraetflagen by haer Hoogh Mog· hebben genomen konnenworden, ended'evi- denteneceffiteyt daer zijnde, dat niet anders dan met viiOreufeendepromte confenten de iàecke kan wor- den in ftaet ende poftuyrghehouden. Wyen willen nietinkereren ende repeteren de redenen, die breder by petitien door den Raet van State uytgefchreven,en- de op de verdere projeften U Edele Mo. toegekomen, zijnghededuceert, dewyle wy oordelen de lelve by U Ed. Mog.fonder twijfièl nae der felver importantie wel fullen wefen gepondereert, allenigh fiillen wy dat feg- gen, fooby UEd.Mog.naehareghewoonlijckewijs- heyt ende goeden y ver ten beften van 't ghemeen ghe- confidereert, wordende aend'eenezyde den prtffamtn κίϋΛ,enaend'anderezyde, omdietegcnstegaen,de gerequireerde j/ramptitade, wy anders niet en konnen oordelen of U Ed. Mog. fullen in allen deelen condef- cenderen, ende met haer fentiment komen te quadrc- ren, endatvanhaerHoogMogendeende<!feghemee- nefaecke met promte ende vigoureufe refoluticn ende confenten byfpringhen nae het exempel van de andere Provinciën, de, aen een fydefettende alle andere in- fichten, grieven ende fwarigheden, diehaerindefen hooghften noodt komen te drucken, daer van oock hare Hoogh Mogende openingh hebben ghelievente doen, als overftappende, hebbende in alles promtelij ck gheconfenteert, tot wekken eynde haer Hoogh Mo- gende ons mede aen U Èd. Mog. hebben gelieven af te fenden, endeomntieteenente remonftreren, dat in defeconlenten, eengrooteprtmtituilc wortvereyfcht, ende geen tij dt en kan of mach worden voor by gegaen, omdefelvete konnen uytilellen , dewyle kennelijck is, dat onder ons die incommoditey t in ■vtgtie is, van dat faecken van fulcken natuyr niet en konnen worden ge- nianieertende beleydtmetfoodanighe ftcmtjje als be- hoort, daer^ewii^vaadefen Staet haer commodi- teyt weten uyttetrecken, foodathet eennootiaecke- lijcke maxime moetzijn, meteenpromtitudetebc- toonende eendraghtigheyt onder dc Provinciën van haerfchouderente wi lenftellen fonder onderfcheydt vaB alle de laften van den Staet, om aldus te famen loo veel te confiderabelder te zijn by de vyanden, behalven flat boven defeghenerale reden, noch eenbyfondere alhier meriteert, dat de Admkaliteyten verklaert heb- ben, onbequaemte liijnden dienft van den Staet te betrachten, ofeenighevordere equipages te konnen voortfetten, by aldien fy niet ten fpoedighllen verfien en wierden van promte provifie van penningen, waer uy t U Edele Mogende oock wel konnen afnemen, dat net nietgenoegh fai zijn, fimpele confenten, maer dat oiemedeten fpoedighften werden^i/w^i/icf met efféc- UfsfourflifTement van penninglien in handen van den «JntfangerGenerael. Want, Edele Mog. Heeren, fflet woorden worden geen CickeH ghevult of fchult be- f^elt, maer raet Idinckentgheldt; de faecken van den ùtaet zijn niet fonder geldt o^den anderente houden ; f'^'io ntrvHs beili ; foo dat haer Ho. Mog. ons mede in Wtghegheven hebben U Ed. Mog. niet aUenighte vertokken, dat willen prompteliick confenteren in de j"P^'"vepetitien,ghe ijckhaerHo. Mog-welgeoor- öeelt hebben,dat ^ U Ed.Mog, naer haren gewoonen •ner, weynigh difficultey t vallen foude, maer die oock re willen fttpfrin ende voldoen , met een reël |
foumiflement, nevens vqorige achttrftellm, daer op wy i ίΰ^ van ons devoir hebben gheacht U Edele Mog. voor te houden, eninbedencken tegheven of niet naer het exempel van andere Provinciën, confidererende den preflànten noodt van den Staet haer evertuerendeten' beften van den felven niet alleenigh hebben ingheftelc om te confenteren, ende verfocht petitien, maer oock hebben ingewillight in den haren andere excraordina- ris confenten, als van den twc» hcndtrtfim penningh, ende diergelijcke middelen mede te heffen, endeden Ingefetenen, om promte penningen uyt te vinden, tot fuyveringeendevoldoeninghe vande confenten, U Edele Mogende mede foude konnen hare ghedachien ende deliberatien laten gaen, om in den haren fooda- nighen middel te beramen ende confenterendaerder felver Provinciale finantien ende kafledoor konnen worden geftijft, ende felve in foodanigen poftuyr ojhe- bracht, datbequaem zijnmochte, om prpmtelyck ende vigoreufelijck den Staet in alle occurrentien, en- de voornam entlij ck in defenpreftantenwWf, tekon- ' nenmetgeld-middelen byφringenende fecoureren: 1 hetwelck, U Edele Mogende wyfe deliberatie ferieu- ' felijkinbedencken willengeven,datdaer nevensoock j reflexie willen maecken, hoe veel Leden ende gedeel- ( ten van den Staetleggen buyten beicherminge van der felver Forten ende Sterkten, ende alleenigh hare fe- curiteyd hebbeffin het aenfien enderefped van den felven Staet ; van welcke natuyr ende ghedeelte van U Edele Mogende Provincie oock is, die incas van noot, metgelijckemachtende promtitude moetenby-ghe- fprongen worden, ende konnen wy U Edele Mogepde verfeeckeren, als die daer van goede kennifle zijn heb- bende, dat het by de voornaemfteende meeile con- tribuerende Provinciën, foodanigh inderdaedtghe- leghen is, datfy niet lyden foude ofte konnen aenlien, dat van diergelij cke ^artieren aen het minfte Gehug- te foude worden eenige outrage toegebracht, offouden dat foodanigh afweren, reflènteren, ende revenghe- ren met alle macht, foo dat een yeder wel foude aighe- fchrickt bly ven, om yets diei^eliicx te doen ; Ende op dat het felve oockefïèdive foude konnen prefteren, met alle promtitude, foo hebben de felve Provinciea in den haren die voorfieninghe ghedaenmet ipeciale alïèétetie (behalven de provifien van wapenen ende amunitie van oorloge, ende andere beboetten tot een Veld-Leger te lande ghereed ) van feecker vafte fonds en feecker inkomen van penningeij, fuffifant in fulcke gelegentheyt,fonder die tot noch toe te willen aenfpre- keh, dan incas van noodige defenfie te lande als bo- ven , yan alle 't welcke als vooren is verhaelt, U Edele Mog. wel konnen verfeeckert zijn. Willen mede U Edele Mogende in bedencken geven of om preifan- teredenen, nae het exempel van andere Provinciën, welcke Staets-gewyfe vergaderingen foo frequent niet en zijn, U Edele Mogende niet en fouden konnen goedvinden der felver Gedeputeerden ter Vergade- ringh van haer Hoogh Mogende te autoriferen «www- rnwvan verdere petitien te confenteren, naer dat de noot van faecken fai komen te ghedraghen, om dat de Provinciën van grooter quote te φoediger konnen be- quaemzijn, met promt foumiflement van penningen den noot van 't Land by te fpringen, aifoo Ü Ed. Mog. wel konnen fienby aldien de vyanden van den Staec in haer malitieusheyd continueren, noch meerder pe- titien uyt-ghefchreven ende confenten fullen moeten ghedragen worden. Wy vinden ons,Ed. Mog. Hee- ren , weghens haer Ho. Mog. ons Heeren Committen-
reden m^en werden ghehoort in nader conferentie, die wy U Ed. Mog. nevens een ofEcieufe offert van on- fePerfoonen ende dienft goetgunftelijck zijnaenbie- dende. Aitum in Deventer den fevmm tvjintighfitn Oétober o. ft. fipMendtrt Mtrmfejligb, wasghete^Ct kent.
JoHAN DE WfT, M. 7 AW CrOMMON·.
mtm |
-ocr page 223-
|
204.
166^ ^jopofitie ostiaen 5gnt>c/ foo geeft De l^cec
, p?efibcfenbe / senbe ìien j^ecc Haerfolte,
ban Zalland, l)aec tatauti»oojiitto«0ljehoegBt/ öat Öaec pjopofitie met acneenacmftspt Ijatilictt gljeijoon / enöe öat De felbe bp be j^eccen i^taten ban Over-Yffei, fouDe ido^Den geieeot t» feceufe Dclibecatie/ en op De fel- be roDanlab eUecefotbeeci / tot cotttentcnient ban Daec Ho, 11^00. el!$ De tonfiUutte enDe gljelegentgeipt ban De ^liobfntten eenisfint^ fouDeöonnen IpDen j ïBaec me; De fp na 8coeten(ffe en becbec betbefen cibiltiepten otiec entocDecföngeDimüteect/ enuptgljelcptDoojDefelbe »eeccn Die jjaec 0aDDen opaDc&aelt / en met Die epöljen Cacoffen nae gupii gecottimtfeert.
^p Oetiöen met opoemclbe ^eec een tour ggebaen / enDe gIjeceDen Doo; be ^tabt / enDe onDcctufTcl^en otca^ fie gijenomen te fp^cecbcn ban Ijec fubjcctban Race Commiffie enDe &ace geDane Propoütie, enDe bcc(io«i ben npt De felbe / Dat feec aengenacm toajS opgenomen tiebecreecf]ectnggebie{)aDDeninDcfdDe upigtjeöjucfit ban afftftentte enDe beftljetiitingc in ca!$ eenige fbjarig- Beptmotötebooiöomenaen Bate iJ^oUintit j toöDersi/ bat ^ ntet enDet.£i l^aDDen te betijoopcn / Dan een fatisi; factoire anttboojt opaIie|^etgencbpon$sgep;oponeect tbasr.
^ejSmiDbaglisi jijn genooDigfit oetoojben ter mael- lyt boegensi De Citaten ban Over Yflel, en fijn toeüeci om ban De opgemelDe i^eecen opgeljult enbc eetonDui:= feect/ opDcnStadchuyfe, DaecineenaitìttcBiCircch / teceecenbanljaei: l^oogD H^og-met een fcecfuntp- tueufe enDe fteeclijifie maeitgt (ïjn getcatteert gljetoti^ Den / nicmant meer alDaec p^fent 3önbe Dan Den Igeec Prefident, en De $|ect Harfolte ; De ftobcngfiecoctDe l^eecenMuleitjvan Almeloo, Schrieckenbe Royer, mftfgaDerifDen i|eec ban Y0elmuyden ^joft ban Vollenhoven, meDe (©eDcputeecöe tet ©ftflaDf r ingfie ban fiaec igo. Ugo. neben^ Den €i?tff(ec ban ίβΐ 3Eant- fcBapRoeiing: ^pöebDenals Daninalle Difcoutfen gelaboceect enoe De fetbe baet geenen otiebicigeect / Dat De intentie ban Igaec |Bo. g{)cli)t& De felf be in gaec pjopofitie toasü boojgefifU/ motftt alfoo toecDen opsBci bat / enbelfobeelbecftaenDatonDcc benifitfebanDe becfeecöecinge/ (iicojs ban noot/ acnftate ^jobtmie 00C6 pjompte enbe bigouceufe affiftentie te fuUcn bciio^ men / enDe toeof)el?attit te hiojben / fp niet alleen eene fati^factoirecefoluttefoubenljcbbcn tcgoopcn/ maec Dat Dacc op fouDe boloèen ftet ccele effect en een p?ompt fucniffement ban penningen / felfsstoteengocbc fom-- we fouDe bJecDen te UetDcn gebjatIjt / enDe Dat Dacc toe fpeciali)t& p^binciale tonfenten foube D^agtjen enbe jijcffen op ben ^noefcten/ enDe namentljjcli aen Schoor- fteen gek, verdubbeling der contributienj enbeDieC;
gelöiB.
g&enievcndcn s^obemöec fijnfpsaen bebantBen ( ncbeniS De J^eei: C aen Desi mo?gliensi geaccibeect jjjnf be ) De l^eer Prefidenc acn Dciï felfjï ïïogsment obec De goeDe ontOalinge / mi tfgaDccsS goeDe toefeggtnge Die fp ïjaDDen bebomen ban Dat De ïgeeten i^taten ban Over- Yiïelgaer betepttotlUgg binDenomDegoeDe intentie ban naec UoogÖ H^og. te gijemoeDt te geen / cnbeDe^ fen ^taet met bigouceufe confenten enDe effectibe p^e» (latie banDefelbeinbacen gfjclDe tefucnereningan- DcnbanDdn<0ntfanaer<0enecael, j^pfjebben gebon» ben in DejS fcifjs Èogfiement een goet getal ban De ^ee» een banDe ïtibDctfciiap / Die alle eenparigl) / ttaec obec enDetoeber gBefpjoofbcn complimenten/ gebbcn becs filaectDatmen Ijaec $?oog|) jnaog. hofien eecfe fteecen / bat fp naec p?opo?tlc ban fiaec tccmogen niet enDe fous ben naelaten Den noot ban Ijei Eanbtbp te fpjingljen cnDe ijacc t' ebectuecen ten Befïen ban Ijet gemeen/ enDe batfp bectoacötenDe cpgeticcojbaciDcpDt enpjomp^ titube ban be anb^e ^jouintien / in gebeiUDen noobt
' .pDacrittljare p?opo= " nu inDefcgöclei _ . enbeboonjïöaec
Bomenbe op De particularitepten te crpUtccen / fp?eec= henfeer banDe fonfiitutie ban fiare 3^?obintle Dcc felbcconbecmogen/aleimebeDoefp openlagen/ enbe booiljacebpanDen Bcfielt öupten eenioDe Defenfie/ |
Dat fp eene o?oote appjeöenfie fiabben ban De itcoupijj DaecbanDe faemllep/bon mei Deit le&c Biflchop ' van Munflers troupfjS af te fiomen/ entje-Dflttnen uptflroi»bcn becftöcpbe ftoacigfjcben enbe ttitoninto= öitcpten tiemcnbaji |)ct ^uprfcöe iRjjcft löabbc te b?eefen/bat fp ftaer in befen töt en gelegctttöepr foubtn ebertuecen tenuptertlen/engljcloofben barfptenmin!. (ien De fjelft ban fjet gepet f tioneecDe fouDenin promptis binDen/ cnDeopljet obecigegoeheojbjetiellen/DatOet in Ijace p?obintic niet allcniftalben toasi gefiett/ alg fn toel baenfitten/maec bntfp cbcntoel fouben tïjoonen bat fp Dace fcljouber» niet en foube onreetfien/ om bet» laUbanben^taetmoibeop jjacr tcncmenj ceu <i3cbeputeecbebebanclttcn Daecobec Degoebenpi: bec / enbe fepben bo?bec/ bat fonbec De felben ben iStaa niette tjouDm bjasf/ bat fp op öace ftoacigBeptJt enbeboojfteiüe g'jpben / in ^aec pjopofitie ficB genocgö enbe fatisifactop?löc6 Ijabben gfjeeïpltteect/ batfp bat niet gefpjoocben en fiabben at$i op De benniffe enbe affeucantiebiefp flaDben/ enDeboo?berj8 fïcf) c]cpi|> ceecDenopfietgjief enbeb?cefe ban Den BïiTchopvaa Munfter j fepDen De ® cDeputeerben Dat fp Daec op nitt toel boden gijelaft enbe glicautfiotifeect Jönbaniiacc ï^o.iKog./ mactbaterötccboflen feggften boo?foo beel alj$ fp pacttcultece liïegenien «oacen / enbe tn Diee^ boegen participcetDcn in De benntffie ban De JKegecitts ge / Dat ft» geen appjeftenfie fjabbe boo? bie aecutfjtcn/ en batfp biel boften oo;beelcnDen ^taetinboibomcn joflupi te 39η / om Die ftoacigticpbt niet beel te app?et icnDeren / en alle DcfTcpnen ban bie bant cigouceufcijjB fcnen te bonnen gans/ Dat fp geen affronten fouben lljben of» beSoojben te Igben : a©0berö gfiefpiootfon Ijcbbenbe ban be tegijEntooojbigBen loeftanUt banaf- fattesi enbe Difputen te Dcmefleren mei Engelanc ,βηΐΐί offefpoojDetkn bonben Dat Den ,$tftet mcecDetcon= Defcenbentie gsDbe bonnen gebjuptben ten Dien cega^ be/ entoatfpbanbe Juftiriebecpjetebutenlereentc oft e onbece sjjnbe boften oo?Delen / op bat De eemorijfi ren onDec be iöcgenten gecup geftelt / be nptbomfleop DejnflitiebanDe faecbe «©oDtS gïienabiflöe booiftei ninge bofle b)o?Den bebolcn gelaten. €nDé na bat elfli bpfonbec enDe gefepacecct ober toerfcBepDe pomte η etts be farcfeen tegetitooojDig met Engeiant in Dlfï»itc sgn» De / fiai^eneetrifcouceect / gebben tfiet anDecjS bonnen Booceittian een getietacl adveu enbe juftificatie obectie pjoteboreii bauttaec lo. iKog. omtrent Diefaeben/ enDe mtt^enén Dat Set felfbenieten )»iecDeuptgefp;o; ben alg mei een perfecte benniffe ban alleDefeptenen Deciccumdantien/ mitfgaber^ illatienDaec op bel» lenbe/ fooal^Singare üo. iBog. ^ecgaDeringetoe? booigebomen / enbe bolgenji be toelcbe fp toacen gein» firueect / quab^erenbe met Baec i||o. |Bog. intentie/foo batfp niet anbecji bebben bonnen feggen/ DanDatfp ficB niet genoegt) en boden berfjeugen enDecomoniffe» een obec Bet geiutb ban Den j§taet / enDe be rec{)tbeer« Digfiept Der felbet pjoceburen / bat fp een pbcc pettitU' lierlijcb bonben fobanig gepo?teert tot bes felf? ceffcnenbegeimbneectbanbeiuditicbanbien/ Dat(i> elcbbefonDec oo^Deelben genoegfaem geindiueerttot De commiffie B^ecopgelept/om Die oob bp anbere nen afleggen, ϊδρ boojbecS met cibile en belcefbe Isejf geninoeneneitpjeffietencefpecte banfjaec en Der felbec fioooB acnfienlücbe ïlegeringe gBebimlti' teert en Bptaelept.
gnBaerStonBementrun becfcBepDen aenfienltjtBe ©ecfonagien/Heben ban beReoBeringB/Baer Btinieit binöen/ DiegeenanDerereDenenen ejrpjefïienBebBfn gDeliebcnte oB^b^upcben Dan aljs Bier bobenijü bec öaelt. ®oo?Dersi isiin Bacc ïogement Baec 6ο«κη binDen ben «©iitffitr Roelinck,iii Beeft nae eentólaf' be en cibile aenfpjaeb Baec bomen p^efenteren en titxt" IcbecenbefiefoUitie biebe^eecen^Statenban Over- Yffel Babben gfjelieben te nemen op Bet gBfpiopoflfif- be / enbe met een gefegt / Dat Bet felfbe enbe De bo?l>«« maniere ban boen bp BaecoBfbJupibt/ ïjaif benfeerbeBacgfit/ enfluam boojDersf toeggeniDifi %eten/ Βλ« aenbifbenofficieufelöcbeaileDlcndewï'^ Deferentie / foo ten refprcte ban Baer perfonen/al-ö
1^003 |
I
-ocr page 224-
|
-, so.üSog.aenficnlötfie«egöeectnööej^PΒίΒΒίηöfn ' ^ möéii met alie HeleeftSeptöebanf&t / eiiDb gcfegt/bat ft»
----htOmetflltcmtJoojöaecpecfoonen/' maecoocft tcnces
aa^öeUattöafCCommifffefcec öaö&ent? bgbantöen/ tnbc fat fP tia*' ai'^^i® fou&en nac laten getcoutdei jijcBcappojt teöoenaenöaec i^o, iBog.öe ïiefc?nija-
Kiffaitirtititenien.
m ïïefciiutiÊ öan be Graten toan Over-YiTei, Dielöt infli.öDsiati
Extra^up het Regifler der Refoltitienvan de Staten vm Uver-Yflèl. lovis denÏe- ven en cwintigften OEiober 1664,.
DEHeerenlet/anJiffn, uyc den Ou'd-Raed der StadÏJordredit, ehdeMarinns van Crmmon , Rld- der, Scc.refpedtive Geciepucecrden van haer Ho, Mo. van wegen de Provincie van Hilland ende Zeeland, ter Vei^aderinge ^ehaek en gefeten, hebben nae Over- leveringc van der fel ver Brief van Credentie uyt den naem van haer Hoògh Móg; veihaeicdebefwaerlijcke conftitutie van tijddaerinne den Staedder Geünieer- de Provinciën tegenwoordig fich bevind,ende hecemi- nente perijckcl van een dangercufen Oorlog tuflchen EugtlmiJt ende de felve j voörts in 't lange énde breede, fo by monde als ghefchrifte ghédediiceert, hóe noodigh endepreflanthecisdatde refpeöivc Provinciën ΑβηΛ tveriart leggen , ende elck aadcr affifteren, niet^êen in't dragen van confentemn de ghepecicioneerdepo- flen, nemaer oock in 't furneren ende effedtive te berde brengen van penningen^ Hebben Ridderfcha^ tndt Steden, voorfeyde Heerenvoorde moeytedie haer Edeiëin defe faecke hebben gelieft aen te vaerden, bedanét, en de verfocht haer hàer Ho. Móg. te willen verfeeckeren, dathaer Edele Mogende defe getoondenyvereii goede voorforgeo tenhooghften aengénaera isgeweeftj ëfa dat haer Hpogh Mog. van defe Provincie oóckniecan- dershebben te verwachten als het geene van goede en getrouwe Boüdghenooten k^ werden ghedefidereert. Sullende haer oock bequamen omme daer van binnen weynigh daghen de reële eiièöen te preileren, ende in contante penningen ten Comptoire van dén Ontfan- ger Genef iel fo veel contribueren, als de gelegenthey t van de Provincie éenigfints kan lydenjcnde dat daer van door defe Provincie Gecommitteerden metten eerften ter Vergaderinge van haer Ho. Mog. openinge fai wer- den gegeven. Onoerftond ActordetrtmettevciirfchreveB.egiptr,
Was ondertceckent
D. Roelinck.
^e CSêbeputeetben fijn böojticcS tee madtijti genooi bigt 0etoo?i)CTi üfln biegen öe l^eecen Jjan be iflegeEinge ban be Stab / 't toelcft fp nieten ijeböen beïbén toepgci renam Dat fpbaecöoo?be aetigfjenacmljepbt banfiaec «ommiffiÉ nieten foüöe eenig nabeel boen. ^Φρ be mtbbag geDaelt sünbe ban eentge i5ebeputeer= benban beiÊagiflcaet/fun m£t eenfeet fionorafielenbe eeiUjth maeltjjb gfjettatteectgêtoo?ben op ben ^tabr^ Dupie /entoacen pjefent uptbeiHSasiftcaet/ bel^eecen USapoj StickenSchrieck «©ebeputeecbentei; ©ecga- becfnge banBaecS^O. jpiso./ HendrickNieuland,Wil- lem Nieuland, alle 25uïgOeinec!leceneniSegeetbetS ^n Deventer, nebenS ben ^ctcetact^ ban Defelbe ^taötbe^ec Roefe, toaetmebe bptoasiben €omi tnanöantBrouhuyfen, enbefrrt gebutigUtencefpene ban fjaec naog, Commiflïe/mer beelc bcmonfttai tiecnbeupttetlücfiefplenbeuc/ goneuc/ etc/mttfga» berg upttetlijcBe affectie bejegent getoojben.
^en achtften j^ooembec ijenboojmibbagfi gBeeitti PlopcectöeDBenbeomnii Daei; affcüeptte nemenban bctfc{)cpbe%ecenbaniie iiegectngeber ^tabt De- venter , enbe Ijaec bebantftfc ban 0aec ctböl ontftael / en^ bel)ctg8eenebecbecstoegöeiJ?a£Bt öetiben tet intentie banöaec ^o-jiaog. iSooBcbbenaWbanbecllaenöet
§eetie te boocen gaec noti) meetbec boo?ge6omen baa0/ at be aenbuefenbe o^binacijJ 4^e&eputeecben ban V. Deel |
ιος
Wejpiobincietec ©ecgabecingfie ba«Bae(]®o,iKog. Baec bebop; feec {tabben aengetoentbat befe Commtf' fte tee intentie ban gaec iBog. toei motfite Bo;» ' menteceuffeten.
®ooibet!i / alfoo fp guamen te berflaen bat tot Zut- phen becgaebccingDe bjag ban 8et(®ua«tee / enbe bat fp geen öenniffe bekomen of enbe tegïjensi toat baci» bebecgabecingBebanbeiStaetenban Geideriant toasf «Ptgefcöjeben i foo Bebben Baec bertoaeciji becboetfit / enbe albaec geatcibeect 3pnbe iegen.^ benabonbt / BeööenaenfionbtsgBefonbenaen ben eecflen i^ureBe- meeftec van Winfum, met betfoetB / of eejten ban be «©ebeputeecbe &cm fotibe Itonnen fpjeetBen ; foa tjSöaetopBp/ enbefucceflïbelötfteenigBe anbeceleei ren upt be JlegetingBe albaec/ ooc6bet» Gommarli beiirobecbeiBilitie/ inBaecEogement betfcBeneii / alss jnebe Den üeec Eanbt-®io|lban Ekeren,enbe naec bat fp openingBe göebaen fiabben ban be tebenen / toaetom fp albaec toaecen obecgBeBomen / fooBeeft BP Öaec DeBent gewiaecBt/ batben a^anbt-bacBöpbe Igeecenban'tigoftoasi uptgBefcB^ebenben vyitienden befec iBaenbto. fï. batfp albaec een eiiattiec-bacB Babben/ enbebeftcfi Juaecen metfiet Öenefitiecenban eenigBeKiooiieriijcke goebecen bpbecBpopingBe/en» bebatop bien bacbbe becBoopingge jpnbegfielepbt / fpaenbeïleecen ban Bet Jgof Babben gecefcBiiöeect / batfpfoubeUiillen bientgbt becb;oegen ofte teel bec^ jangöen/ bat fpbaec op ban't lof geencefcciptfe of feecBecBept Babben.
'©ennegendenlaobemBêc/ alfoofpmetDeeletibfs liteptenenbebeleeftBépttian öe öobengecoecbeteiecen toaecen BejegBent getoeejl / fieööen nooWtB gBeatBt be felbe be contcabecfte te gfieben/ enbe foo toanneec möaec mebe beficB toaecen/ fpnbe felbieBaecinfiaec Sogement Bomen balebitfcen j iSp Beböen niet nage» laeten be goebe meningB en intentie ban BaecHo· pog. ^ntcent Baec Commiffte boojteflellen/ enbe aen b«c filbec aoebe conbuite ten Bepen te tetommanbèten.
«©pbenabonbtftont/ 0eai:cibeett sönbe tot Arn- hem, BeflBin goetgebonben boo? eenen ban fiaec iSivte/ teboenöegjocten beï^eec pjefibecenbe Inbeii i^obe ban <©elbeclant be ^eec Vug Üeec van Yfcndoom, upt betoeicBe fpbecponben batopBepbebelISiflltbenban Baec nsog. ban bate ben leften bec bficlehett ; enbe ben eeriien befecjKaent/ BpfjaechjaSgeaccefleecten «PtgefcB?eben eenejctcaojbinaciii Eanbt-batBöinneti Nirawegen tec Balbec maent November Bacec Hfll/ bat fp baec Dan notificatie Babben boen boen/ óotb aen Bace 1^0. |@og· bat fp al^ ban baec becftB^«nbe/ foube Bonnen too?bengeBoo?t.
^pbebeninftantie / tenepnbebatöet'famett-fioms fte moiSte toojben becbioegt / te meet / tetople Me ban 't ^tiactiec ban ZutphenbaecomtcentgeMtti becfoetli toacen boenbe/ met tecfoetB get felbe te toiuenboen leg^^ een in nadere betibecatie in ben ^Qaebt / Bet toeltfi aen^ namteftillen boen; <Snbe tot bienepnbe eenigebanbe . «aben / öie bei anbecen baegs» Bupten bectwcBen moe^ Hen/foube laten aenmelben/iat alboocet» ten achtup» tsninbenJKaebtbetfcBpnentoiiben/oraöaecopteöÉlfi· tettcen/gebenbetoepnigBoopbatbaecomtcenteenigc
altcatfe foube ballen. ^
«Êentgen töb baec na / fteeft ben opgemelbe l^eec
fibecenbe/boo?fön®iettaei:/aenïjaecin Baec Mm" mentboen toeten/batbe%ecen ban beniKaetbieBup? ten moe^tt jijn / niet en Boften inblpben.
SSfemam ban toegen Betrof Φ ^ «i0ecfng/BeefÉ albaec aen befe l^eecen <0ebeputeecbe / éeniggebifite ofte aenfpjaBe tec eecen battgaec Commiffie gebaen.
®ocB ben thiendtn jSobembec/isi Baec in Baec SEoge- ment Bomen BefoeBenbenIfteec Otto van Engelen <5cifi fiec ban'tï|of ban<i5elbeclant / bie Baec naec ee^ nlsöe tooo?benban BeleeftBept / BeBenbtmaetliteiipt ben naem banbe ^eecen pjefibecenbe enbe «aben ban ben :i|obe/ batBpBuninnaebetUelibecarte toai geleptaBetoeeftBet geenèaenben Keecp^efibecenbeop giftecenbecfocBt toasï/ namentlötB/ ofbeBbacBoait bet'famenBomfte banbe jStatenban Gelderiandt, niet enfoube Bennen toojöentwcD toat beebioegt/maeï
^ bat
en OORLOG Vieren Veertighfle Boeck |
-ocr page 225-
106 S A κ E Ν van S Τ A E Τ
w
|
j 364 ìiat miin ]|eec£n bait Da nfet f^abUEti {tonnen tcfoU
__becenomEen{0e altecatie baec omtrent te tiocft / bcr=
ntttji be bepefclKiS albeccptiS toaren oemaitht / en bat biebeclcntttcnigbulDfgmoeficnsijn / oitìbcmenieOte cn Ueclftept ber petfoncn bie moellen ceconbocecct tao?» benj. i^nöc BactoÖ«nacnfp?aetlibanp£mantöanbe Reaèttnae bojöerii üoojöcBomen.
<εη fon ontrent bc mtDbasO teebcromupt Am- hem bettróiSen/ enbebess abóntsJ sijeatcibecect tot Rheenen,
©enèifdénj^obcmbec/ ban Rheerienbettrot&en 5ijn0e / fjjn bei abontö bctitiitii Ijet quabc UJebec enbe ttegen / nUt berbers ölieöomen ban tot Uytrecht, bc$i anbecen baegiS tn ben Hagc.
anbefent0bla0bfii3LantsS-®loote notfi alfnGoe- i-ede, met lati om fo rasi mogclgtfe upt te loopen / en be fcDepen na« Guinea gljebeftineett boo? 't Canael te ron^ topéren.
5©ocf) alfo / geljjch gefept isi / be ©ijö-3lbm(tael be Ruytdiraett^aelffcDepenfetreteliJcU toajs gelafltom naeGumeategacn/ uptbe jpibbelamfclje^eej foo moet bit aUeiS genomen too?benboo?Strategema5ombe Cngelfcfie te aöufeten j geljjcft ben feojt jï {jter nae be ge- i)eele©Iootto{ertopgclepr.
5©e §^iobfntiale berfilaringeban Over-YiTelboIgcni refolutfebanben fevencntwmtighften (©ttoi)er/f|(ec Dooi gepelt /.toasi lupbcnbe alsi bolgt :
DË Stafen van Over-YiTel, gelefen ende gheexami- neerc hebbende, dérefpectivemiiTivenvan haer Ho. Móg. van den feveHtundin May j fe-vmdtn Au- gufli, twtidio tnéc iinindirti£fimOù.ohcry alledefes jaers fejlienbsndcrtvierenfiftig, mitfgaders'dc redenen daer-inné vervattet, itreckcnde tot recommanda- tie , niet alleen om ipoedigh confeut te draghen in een miliioin guldens tot de equipagie van derpigb Sche- pen van Oorloge 5 yèimai' himdert duyis/tt guldens tot het verval van de extraordinaiis equipagie nae Guinea, voorts twee miUioenen tot aenbouw vanffif en twinligh Schepen van Oorloge, ende noch anderhalf millioen tot equipagie ende onderhout van noch acbtienvande confiderabelfte Schepen van Oorloge, jeghenwoor- digh by 't Landt buyten employ wefende , als mede tot voldoeninge van de ioldyen ende montkoften der Ma- trofen, nemaer oock om de quote defer Provincie daer inneeffeitivelijck ende promptelijck in handen van den OntfangerGeneraelte doenfurneren, ende dien- volgens geconfidereert de ongelegentheyt van de finan- ticndeièr Provincie, ende dat de Ingefetenen van de fel ve door neeringhlooshey t, quade gewaiïen, ende an- dere inconvenienten feer onmachtighzijnte fuppor- terenfodanigecxtraordinarispetitienter Ζςε; als de welckegeener<i/<«»« van die kant, noch eeni^e nego- tie of voordeel van equipagie ende leverantie van Wa- ren iijn hebbende als de andere equiperende Provin- tien jdaerommegheenfints bequaem om hare quoten in petitien van fulcken nature neffens de felve Provin- tien op te brenghen, veel weynigher daer inne conti- nueren , fonder geheel en al uy tgeput ende gheruyneert te worden j konnende oock met goede redenen fufti- neren , daer toe otigebimden te Zijn , infonderheydt foo langhe de vervallen iaecken van de Convoyen ende Licenten, niet na behooren werden gheredreflèert > en gebeneüceeit, die verdubbelde Lij Ile ende fujveringht vandeiimieiiUndtfcbe Fafpiorten, Jmfliaiien ·ναη Placcaten ghearrefteertj ende elFe(3:ive inghevoert; dat mede by de Admiraliteyten htir mejmgt werde ghehou- den, ende alle onnodige of delicate koften van Timme- raghesj en andere expenfes ( buyten kenniffe van den Staet t'clckens aengelecht ) vermijdt., - Doch om te be- tonen hoefeer haer den welvaertvanhet gemeene be- ile onfesVaderkndts, endedebehoudenifle van hare Bontgenoten ter herten gaet, dat haer Ed, Mog. in den yver daer toe van tijd tot tijdt toeghebracht, nu oock niet en willen verflappen, foo confenteren haer Ed, Mog, vour defe r.eyfi tot fublldie van de faecken van de Zee, in'ε gepetitioneerde Millioen tot equipagie van dntigb Schepen van Oorlogh, alsmede in Jes ton- nen gouti tot verval van de extraordinaris equipagie nae j g, Guinea, endein plaetsvan twee milt ióetieti tot aenbouw vm vieren twinti^h Schepen van Oorlogeghepetitio- I neert , in anderhalf millieen tot aenbouw van aebtien Schepen van Oorlogh, ende dat de ordinaris Gedepu- teerden defer Provincie, tot de betalinge van de helfte van dien prompte voorfieningefullen doen, alsmede ' tot de andere helfte prompte ordre ftellen, omuytte keeren, foo haeft de Convoyen en de Licenten in ma- nieren voorfchreve, fullenzijnghebeneficeertihet/^yï ί ^iWtgecontinueert, deGarnifoencnindefe Provinde ende der acngeleghene Frontieren fodanigh met meer- der aental Van Κ rijghs - volck verfeeckert, ende van af- fuyten ende andere nootwendigheden verfien, dat de felve tegens alle fubite overvallen ende invafien gheruft mogen zijn. |
Dat mede de Gencraliteyts Reeckenkameraenghe- fchreven werde, de Admiraliteyten gene extraordina- risPoften in reeckeningen te mogen vaUderen, als die met refolutie van haer Ho. Mog. gemunieert zijn,ende eyntelijckedateenmaelordreberaemt, daer medede Admiraliteyten gehouden worden van jaer tot jaer tere· keneti, op dat by de Provinciën geoordeelt moge en kon- ne worden, of de Admiraliteyten machtigh ofteon- mach tig zijn, uyt hare ordinaris i nkomen, de voorval- lendelailen van equipagie ende 't genè daer aen depen- deert te doen voorva len.
Oordelende feer raifonnabel,datdievande 0/>β-Ιη- dife Compagnie, door hare Ho. Mo. behoort te worden gheinduceert, ombydefe conjundlure van tyden, de mft-hidife Comp. ofte anders defen Staet, met geit of- te Oorloch Schepen te feconderen, tenminfteninde laetfte gepetitioneerde fomme van anderhalf Millioen, te meer, dewvle de faecken by reflexie de Compagnie di- rete en indrefte, bereetsis raeckende, ende verder foude konnen komende te raecken.
Vervolglijck getreden tot de leilureende examióa- tievande voorflaghen, om den Staet defér Landen by alle gelegenthey t van een confiderabel aental van BootJ- ' volckjie verfien, als oock de Ordonnantie waer nae in al' Ie Geünieerde Provinciën eenparichlijck geheven en verpachtet foude worden, het Grojfier-gelt van allerhan- de Jifitien, waer van het provenu ibude worden endeblyvengeafïëdleerttot aenbouwvznCoovele Sche-r pen van Oorloge voor defen Staet, als daer uyt jaerlijcx fouden konnen vervallen.
Oordelen "Ridderfchap ende Steden , op dat door de concepten van 't eerjle poind , vele confufien van repartitien ende equahfatien vande Provintien op dén Staet van Oorlogh , fouden worden veroorfaeckt, endeverilaenderhalven, datomfulcxteprovenieren, ' alle de NederlandtfcheCompagnienvan den Staet, behoorden-verfterckt te worden, yder met twintigb koppen, alle Mufquettiers, die verobligeert fouden blyven, om lbo wel te water als Matrofen, te lande als Soldaten te dienen, ende dat de Capiteynen tot defe verfterckinghe, niemandt foude moghenaenpemen, als die voomen zijn met een Billet van de Admirali- tey t wegens hare capacitey t, tot den dienft voornoemt ί blyvende nochtans daer uyt de elcdtie aen de relpedli- veCapiteynen , zijnde boven de twintigb, ende on- der de A jaren oudt, midts dat incas van elïèdive employ van de felve by de Admiraliteyten, alleen hec fupplement ende montkoften fullen worden gedragen, ende de behoorlijcke patenten daer toe t'elckens by hare Hoogh Mogende öiet ad vijs van den Raedtgi- decemeert.
Confenteren mede in de verpachtinghe van het Grejper-geldt op alle Wynen, &c, op de Ordon- nantie daer toe rede daer van gemaeckte, ofte noch te maecken, mits dathet voornoemde provenu jaerlijcx efgualijck onder de refpedtive Collegien ter Admira- liteyt werde gerepartieert, tot aenbouw van de vooT-- feyde nieuwe Schepen van Oorloge, by yeder Colle- gie, volgens ordre van de Regeringe daer uyt jaerlijcx te doen.
Waer mede men vermeent de intentie van de equi- perende Provintien te zyn voldaen. Aldusgerefolveert
ep |
-ocr page 226-
en OORLOG. Vier en veenighfe Boeck. 207
|
continuatie tcgeniS fjetaenflaenDeboojjaerfouDe bet epffcfjenin ^eegebjacfjtte too?&eneeng|)etalbantcn tninllcn twee en fevcntich capitale ^cgepen ban <©o?» loge/ bobcn enDe beftalbenDe ordinario Convoyers Die 6p De Callcgien ter SCDmiralitept upt fiate cefpecs tibelopenDe o?DfnarisSenDeeitcao?Dtnaci!S miDDelen maeüen onoerftouDen b3o?Den/ toaec ban reiHch jScfte» pen fouDen too?Den gUeemplopeertonDecDe J^lagge ban Den ï^eec ban Waffenaer S^uptenant 3ibmicael/en Dece^eteaDe twaelfj$cDepen/ totbebeplinggebanDe ISaDigatie en Commercie op De Cuflen ban Spangie j Portugael, enDe in De Middelandtfche Zee. WAtbc jStl^epen /t'emploperen al!$booren /boo; Den tiJDt ban twaelf maenben / nae een nieutoe calcula= tie DiefacngaenDe gemaec6t/ enDe Dier nae geejcpjefi fecrt / fouDcn Bomen te öoflen een fomme ban fes mil- lioenen vier hondert tachtich duyfent gulDen0.
Slljipber j^tfiip Doo?Den anDeren ggenomen/ te mannen met twee hondert Boppen/ enDe peDecBop meDeDoo;Den anDerenggereecBent/ fooinfolDpeelsS 6o(lgclt / op vyf en twintich guiDens maentificB/ maes tenDe te famen ter maent vyf duyfent guittenj^.
laocfiboo? confumptie/ fïitageDec^tD^en ewDe Degoeften/ mitfgaDerji rampen enDe ongfiemacBen/ bieten «©ojlogBe 5önte bertoatöten/ enDe 't göene Daec ban DepenDeert / ggenomen op De gelft }eggen!$ De fOlDpe enDe BopgelDen ter maent twee duyfent vyf hon- dert gulben^.
^uIcjcDfltpeDer ^tgipmaentifjcB fouDe Bomen te boften fevenduyfent vyf hondert gulDenS.
25eb?aö()enDe ober De boo?noeniDetwee enfeventidi iScfjepen ter maent 54oooo.gHlDen!S. <iSnDe in twaelfmaenDen De boben gtnoemDe fomme
ban fes millioenen vier hondert tachtich duyiënt
gulDenjü.
€nDe op Dat De boojfcg^be ^cDepen ter reegter tgt/ enDe rot Den naeflen Dtenp eniïe reputatie ban ben San? De mochten ^ojben ggeeguipeert enbe in ^ee gfye^ D^acOti teiierDen gaer^o. H^g. becfocgt /Dat tee booifcöiebe fomme een petitieöoo? Den «aeDt ban ^ate gcliefDen te boen /metferieu^ berfoecB enbe tecommanbatie aen be refpecttbe ^jobintien /om niet alleen in De boojfcBjebe petitien te bJillen tonfente? ten / maer Dat gaer CD. H^og. peDer tn ben t)aer foba^ nigengocDen enDe plompten o?D}eb)iiben fleKen/bat reciitB enDe met Der bacDt De foucniffementen ban geU ben Daec op ten fpoeDicBfienmocfttenboIgenj boant Dat bp onidenteniij ban Dien f moeiten De <3ecommit; teecDe tot Dee felber DecBacgeberfilaten/ bat onmace» ticfj fouDen 5ön / tot foo grooten enDe confiberable cauipagieofeenicBqieDeelte ban Dien/ Boe noobti»en:> bfcfjDefelbeootBfoube mogen 30« tteDen/béel mf η Daer in te continueren» ^at Bare 1^0. jBog. nae BaceBoogetogj^Beptinconfiberatie geliefDente m^ men / enDe foDanige boo? fieninge Belpen boen / bat be ColUGipntec IDniitaUtept/ fo nae aliibooren/ Be· quaem mqciiten too jben geflouben / om Den biend ban txant nae becepfcBe ban faeBen/te Bonnen Betragten. . ^angeijjcBen oo?Deelenbe Ciecommttteerben ten BooeBften tiootfaccBelgcB bop; ben bienfl enbe repu^ iatitbqnDcnÉanDe / batBaecl|o.|Ko.geUcfDennai oectefcBiPbecacnDerefpectibe Collegientet 3ïDmf
opeen extraordinaris Vergaderinghe binnen de Stad
Deventer den/es en nuintighftea November feftietihendm
vier enfifiigb. Ter Ofdonnantie van welgemelte Heet ren Staten.
D. RoËLINCKi
Ijsfiï «e cartipaiflne «r Zee alfo gebaen 5önl»e/ W nieutoè Imiiipasf jjjUöecaitE aetigePcUtot Wgoceufe equipage tegensi ^ net boo^iiiecibaec op Die ban De tllömicaliiept Den twintichften 43ouembec ijetiöen gfteatiifeect/ Dat /
talitept/ DatBaecCD.op'tfpoeDicBPe boenlfitBtoiU nigbeJSeberlanben fBupiBoocenbe/iJigoetgBeboit» oenaenbangBen/ booitbacen/enbe met allen pbec ben aenbetefpectibe Collegientet 3lbmtcaltteptte
» a fcBiP.i |
1664.
coittfRueceninben aenbouta banDe fieluu^e vieren twintigh capitale ^tgepen))an(©o?{oge/naeDeg{)e« bioonetpcbe repartitie / enDeopDet()artrei$lbiec nae bolgenDe: SJljS acht iStBepen ban hondertvyfenvyf- tigh boeten langlj/ enDe veertigh boeten toöDt/ftöeepjs- öjpfe/ enDepeDec te tnonteten met feftigh (hitfteti Canon.
acht Stge^jen ban hondertvyf en veertigh boeten langf) / enDe acht en dertigh boeten tofit/ oocft fcijeepji'topfe / enDe peDet te monteren met fes en vyf- tighflucfien «Canon.
efietonfiiK'^'^i'^i De ftoate equipage Diein Engekndt «!enDeDete(lefenbe acht iScftepenban hondertvyf oen enDeaentoietDen aenöebanDt o0enemen/ enDe endertijhboetenlangft/ enbevieren dertighboete» toaecin ban tgDttottpt booitgebaren toiecDr/ bp tDpt/ifregatjl-lntjfe / en pebcc te monteren met vier
en veertigh a fes en veertigh flucBen Canon.
iCottoeicBen aenboubi ban vier entwintigh^tBe^ pen ban ^ojioge be twee millioenen gulbenjS / öaec toegepetitioncect / opberrenae nieten fouben Bon» nentoerepcBen/ maerbatbaertoe opBetnaeuJtege^ nomen / nocgeen petitie Doorben isaebtban^^tate fouDe Dienen te too^ben uptgBefeB^eben ban een derde miihoen j CnDe Inierben Bare Ulo. fl^g. ero(lfg ber» focBtfoDanigBeboo^fieningBetebiitenDoen / bat be boo;fcB?ebe rwee albereptjz; gepettopeerbe millioenen * enbe Bet derde nocB te petitioneren milUoen gulbewü inpromptis. Of tenminjleneen confiberable fomme tnminDeringB ban Dien / beCoUegienterlttimtcaUi· tept peber naratafgncontingentmocBtenboecbentei! Banbtgeftelt/ opDat Bpfaute ban Dien/ befooben(e< geCoiiegien met beboo^fcB^be aenbotd» albereptst een aenbancB Bebbenbe gemaecBt / niet genoofaecBt en Idoiecben'tfelbe te moeten laten fleecBen/ enbeanbere baertoefn'tgeBeelonbeQuaem geBouben/ enalfiacB een fobanigen nobigenenfalutafrenboercB/ baecboo^ foube Bomen acBter te blpben·
CpnbelBcB Bebben be «(Becomntitteeclvnjt ObcEt te gBemoet geboert/ bat tenBoog^nobig enbebieni> (tigB foube 5ϋη / bat eenmaelbpBaerl^o. leog.cefo» lutie baterbe eenomen op't^^mecenbanBet reglement demarine,en&e bat met beltcBttugebanBetbolcB/ omBetfeibetebjengentotBet boo;gBe(lagen gBetal ban Boppen / fonber mBber uptftel/ een aenbang mog* te boo^ben gemaecBt om bat be CoOegien ter Slbmira' litept / bej} nobig jgnbe / Baer ten aUen tgben baec ban fouDen Bonnen bienen.
^e üeerett ban Zeelandt urgeerben / bat Bobenfiet berboDt ban uptboer ban ma^en/ toulnercB / fcB#f0a> ren/enbeBennep / oocBbiergBelBtBe berbobt mocBt l»o;ben gebaen ban al!e anbere fcBeepj^-BeBoe^eiKftdji bonbenbiebanbeanb^e ^bmiraUteptennietgoetb^e:' fenbe/ aljïmen'tnietmotBt uptboeren/ batter ban oocB niet foube ttiojben ingeboete.
^eniaetiien November Breeg beni^eerbanWai- fenaer lafl om De ^cBepen ban fpn )9loot eItB na gaec biPrictnaBnpiitefenben. .■ _
gn'tbeginbanDecembernuamtpWngeöatbeCtis »· V gBelfcBenugeneralgcB aenBaelbenenbe opb;egBtet) toat l^ereenigBbe ^eberlanbtfcBe ;StBeepen fp in narr ^eeommoeten. ^aeropl»iectbenfefdengoetgebon« ben aen 't Coilegie ber itbmiralitept tot Rotterdam tefcB^pben/ batfeinallerpleeenoftbtteCteliotjSnee 't epnbe ban 't Canael toilben fenben / om aen alie op> Bomenbe é$tBepen ban befen^taet/banbehoMe a^reffienbp beCngBelftBen onbecnomen / toaeï» fcBOtttoinge te boen / op bat be felbe ficB bp tBbt0 in be igfabenen ban be bjienben enbe Cieailieerben ban befen ^taet/mocBten fallKcen/ enbe boo;t!$ fobanig op Bare betfeecBeEingeenfecuritept becbacBtsgn/ aliben^e' genbwoibigennoobtDajSbecepfcBenbe / mitfgaberü bat een Babil en ab^it ^erfoon in aller fpoet na Breft in Bretaigne tDiiben fenben/om albaer een (hebig baer» tupginteBupren / ten epnbe om baer mebegBelgcBe toaecfcBontoingeteboen.
Jlaber in acBtinge genomen be tpingep opb^ttfef» den upt Engeland inggetiomen / ban Bet beflaett / aen^ taftenenbe opb;engenben alle^CBepenin bei^eree» |
-ocr page 227-
208 SAKEN van STAET
|
1664 ftfJiötten / öatljact tenfpoebtsljjleninbeaenftenss . bikf0/ ecntel)e<0etommiue«lienuptijenDatentoiU öenïjectoaettsifeomen / omme oDefantentlÖtöte o- toerteegentoattotafwecitige bantnjjüecc onJjepUnen pjotejciebanDe gacöe^lngljifetenen öcfec ItanDen fn 'ttoeccBgeliêl fouöe fionnenoftebeljoatentetoeclienj enùe aengijeften Dacc onttent mebe tη tonfiöecatie 60» nten fouöe / of niet ten t)oo?ft{)?£toen epnöe/ ùesi ïantiS «ao^logó ^(θΦβη OiiEticc bpeen gettot6eiienùe in ^ee ggeb^ag^t t)et)oa;t>en te too^ben / entie bat üet refuitatban öe Dclibecattenbaec omette Bouöenini fïuctueui toefen fouöe / foo toanneecbe lEattoofen gebtfftpeett / enbe be iStöepen opgelept fouöen toefen / )»(er t becgaltoen be toelgcmelte Collegi en tec3ilbmtce« Iftept mebe aengiiefif)?et>en / θει DoojfcBiebe / 25ootfi DoU6nfetaftebanc6en / maecbefelbeen)>oo?t0 be ^tgepen met get gene baec toe begdojbe / notD bp een teBoubentotnabeco?b?c.
iSeöert notö ben elfden gBeftöjeben / bat fp op 'taHecfpoebigBHe totlbenboen rquipecen enbe filaec tnaeciien eentgöe itciite enbe toel öeseplbe jptegatten / {tequaemom op be Noord Cuftetian^ngelanbtofte clbecsi te fitupffen / enbe be «ingeifciie mebefng&ei l0tftectopfetel)e|cg[jenen. Ten anderen, toecben oe Éeerenaentoefenbe «aecommttteecben uptbe (Sollen Otentecmtn calfteptbecfogt / omfntelieUen / enbe faeci^o obec te b^enggen een concept ban paccaet / toaec bp alle gingljefetenen enbe (©nbecba= nen befet ^jobfntten onbec eene conbenafile pene gge; in terbiteect toiecbe / met öace jStöepcn te jeplen boo?
tCanael tot naecbct o?b?e ban Bate ^o. aKog. enbe ^jtfoo toel ten aenfien ban be ^tgepen upt befe Eanben uptbacenbe / aljï ban bf e gDene bie get upt an> t)ece isgc&en / ICanbcn enbe ^laetfen gectoaectg\ie> munt gabben : met erp^effe iniunctfe / bat bienbolgen< öenfemanbt banbe booïfcOjebeJIngBefetenen enbe
nbetbanen befec i^eceentgljbe ilebeclantfcge bintien/ upt be Zeegaten befecÊanben foube tieb^ benuptte jeplen / banbfegaec couc0 fouben nemen achter Engheland Otti / OfanbetfmtSÏ Bet Ooft Ofte NoordwaertsgBemuntftebBen j besibatbecefpectibe «SoUegfentec ^bmtcalfceptbp gaceigo. ifêog.geau; tgoctfeect mocgte toecben baec ban bifpenfatfe te mo« gen beclenen / alleenlntb ten aenflen ban eenfge Blepne fcfieepBeni/ bie met Haring ofanbece©ift|jgebe(it= iteect fouben toefen nee belaefl gelegene l^abenenban
VkenderenOfVranckrijck , tOtHavrcde Gracein»
tlupd/enbebecbecniet/ mltöbat be felbe Sc0eep« 6en0 binnen feecBecggetal banlaften bepaelt fouben l»o?benj alle;$ onbec fobantgecautfenenbe tautelen al!jtotp;ecifenaetËomingge ban't gene boojfcg^ebe f0 /banbebedeopecatfe/ enbe banbe meefïeefflcetie eeacgt foube to02ben. 3@pbec!9ifjjoot&een becefpec' tibe «tTollegten tee ^bmicalitept ggefcgjeben / bat fo^^ banige ojbjetoilben (tellen/ ten epnbe bat gene penten^ojloge DeQuaem buptenbenepgenbomban ben ^taet binnen befeSanben / toefenbe Capabel om veertighftucben «Sanonof baecenboben te boeten/ mocDtenuptbacen / fonbecbenniffeenbefpecialepec» mifT(ebanl)aec]go. HSog. metladom pbec infjln biftcictpccfecte informatie te nemen/goe beel enbe goe- banigge^tgepenban alfulcftenfoojte enbecgactecal tiaecbebonbentoiecben/om fulcpggegoon/ aljü ban 'tfpnectjjbnaecbec te toecben ggebe i&eceect/ ofeent· ge/enbe be toelclte ban be felbe ten bienfie banben Ean ' be bp boop of ingupcinge fouben bienen te toecben aen- genomen; ^e^ijibaec en,b(>ben be ggemelte Col^^ legien / oocEi be fpoebigge boojtfettinge ban ben gfyeop Donneecben aenbouw bccbetouftevier en twintigh nieutoe fcgeepsigollen op 'tallecfecieufie gececomman^ beect/ metbpboeetngge bat/.boo?foobeelbeopgge^ inulte Collegien of eenige ban be felbe gene geleggenti^ Qept mocgten gebben / om gace ggegeele continggent in 'tljoo?fc0?ebe ggetal felfi aen te boutoen / get felbe / immecjï boo; foo beel 't niet te gelücBe/bp gun felf^ op ({apelfion toecben gefet/ enboojpublöCQue beftebinge teggense get toe&omenbe boo»aec toilben maec6en geceebt toefen^ €pntltic& / aen be ggemelt? Colle» |
gien gefcg^eben/ batfebannuafacn/ opfoomobecai tenfolbpe alü'tboenltjtgtoai^/ toilben aennemen alle get Bootsvolckj'ttoelcb men naec gtffingein ■ttecs liomcnbeboojiacc foube ban noobe gebben/ bobenbé IlSatcofen/ biebolggcns boo?sacnbegacel§o.j©oö.
cefolutieninbatesi cefpectibe öen twee entwimich* ften, enbe neghcnen twintigften ^gobembec lc|ïlee= ben / enbe ben fefden befec loopenbe maenbtopeen betamelycEiefolbpe (nbienftflonben te toecben gecon» tinueect.
Φρ'ι becamen ban een bequacm cenbebousü/ gebup^i cenbe bit tointec faifoen boo? be achticn iSrijepen ban <i&o?loge/jong|l gco?bonneect ggeceebt gemaecht te too?ben/enbe be acht iScgepcn/onbecben Commans
beuc ban Campen,gebe|llneectnae Guinea, gaec onta goubenbebp Hellevoet-Siuys, ijS goebt ggeijonbcn/ batbe boojftgjebe achtien enbe acht, te famen fes en
twintigh fcgepen/ fouben gefonben toecben binnen be Wielingen op't Vlacke,om albaec be rendevous te gOU- ben/enbe gace ïgo. jlliog.nabece?b?eoftetoacgten/ fullenbe obec get felbe gjojü bp p^obifie enbe tot naecbei: 07b?e ban gaec jÉog. commanbecen ben Com- manbeuc Comeiis Evertfz,blebaectoe ggecommit- teect toecbtmitjs befen. ^esi iéggefcgjebenaenalle beopggemelbe Collegien tee ^bmicalitepbt/ batfe pbec be iScgepen ban gaec contingent in be boojfcg?e- be achtien jongfl gco?bonneect te eiuipecen/ aenjionts naecbe boo?fcg;ebe rendevous fouben gebben te fena ben/en fpecialgc^ aen 't Collegie tee ^bmicalitept tot Rotterdam/batfe beiScgepen bie gaec ï§o.3l©og.ti?bje ontcent get Goercie G at, aftoacgten/ban befe cefolu? tien boo? ben CommlffacisS op HelIevoet-SIuys en alle anbece bequame toeggen enbe mibbelen / toilben boen toaecfcgoutoen enbe aenfeggen batfe ga^c binnen beboo?rcg?ebe Wielingen op't Vaicke tenfpoeblcga flenbecboegben/ geltit&ooc6ben Commanbeuc ban Campen aengeftg?eben bat gp gem aeufien£ib?tefsi metfüne boo?fcg?ebe acht onbecgebbenbe fcgepen mebe bectoaectd foube gebben te begeben/enbebeo?^ b?e$ibanben boo?noemben Commanbuec Comeiis Fvertfz pacecen / fonber baec ban in gfteb?eecfiete ölpben.®oo?tsSi!i ooc6geftg?eben aen't Collegie tee SCbmicalitept in Zeelandt, batfe alle b'anbece^cgea penbangacen celTo?te/in fobanigenpoHup? toilben gouben batfe be^iuaem toaeen/ om get boo?fcg?ebe g?osi/öe0noobt/te Bonnen feconbecen enbe affiiliei een.
<!Enbeombe igollanbtfcgeenbe^eelanbtfcge lauden
te befetten/iii ben achtiendenbecPaen/bat in Holland Kniia fouben bomen be Compagnie te peecbei/ ggetept^'^ toO?benbe eefpectibe/ bp Swartfenbergupt Nlmwe- ff gen na ben Helder, ban Pelnitsupt Zutphennae be Beverwijck, Ernft van Haren upt Campen nae Noort vi'ijckj Marlot upt Bredagiee in'sGraven-hage. φε Compagnie te boet getommanbeect too?benbebpbe Capitepn banSchagenupt Nimwegen na ben Briel
Louijs van Dorp upt Breda, enbe be jSecgeant jiaaioo?
Rede ban Renfwoude,upt Uyt
Maurits ban NaiTauw
Frederick van Rede ban Renfwoude, upt Üytrccht nae*sGraven-hage, L. UptLeeuwaerden, enbe Waltabourmania, naecA- meland, Heildrick van Nykercke naec Swol> en«. be Hugo van Ackerfloot upt Steenwij ck naec Texel, g|n Zeeland be Compagnie ban Weftrene, enbe Gilles vanHogendorp upt Maellrigtnae Brouwersha- ven; Pieter de Bitter upt ben Bofch enbe Coenraed Ruyfch uptBercen op den Zoom naeZiereckzeej Nicoiaes Schrafler uptWefei naec get KetcentBei· ment in get Eanbtban Cafant. Cnbebit allemet bien becftanbe / bat be noot obec 3 jjnbe/ be boo?fcg?ebe Compagnien toebecom fouben gelogeect too?ben in gaeecefpectibeC^acnifoenen. ^an toataenginc6be beebece pointen in get booif; abbiiji becbat / nament<< lp bat in befe;} tgtd gelegentgept/alle beCompagnien fouben begooeenbeeffecc&t te toooiben met vyf ende twintich man. <Snbe foo gaeH boenlgch get boo?fcB?c·; be iSegiment be Marine in tcepn ggeb?acgt j en=> be toat aengintb bebetalingge bee ^tgippec^tee fae6e ban get teanfpojteeen banbe H^ilitie/ bat g9t fel'
ïe |
l!
i
-ocr page 228-
en OORLOG. Vieren veertighfte Boeck. 2Op
|
EnocöblcntöalöenfouDe toojDensBeWffitultem roSöanW |9?oDfncien. gfigoeöt oDeüontente iiecfocrten De Huygens enöe anDite ftaec l^oog ïraóacnDe «öeDeputeerbeniï tot Set Pucö üan 0« paten- ten om ooec Dc Doo?fc{)?eoe eceterentie pof nten met tif nfaftg seecen <0etommitteect)en upt ben Raedoan ■arate to öaet felff te nottitneten/in totiferentfe te tee» / ooiö Daet en öooen te oUecIeogBen toat not0 bec^ beti tot betfeecftecinse ban ben iStaet / boüen 't göene fllbewptsi in 't toecch toai göeiielt / foube btenen bp be ftant genomen te toojben/ oocö baec op te becfiaen enbe ft) te nemen be conftbecatten banbe aigtec aeninefenbe ^ooft- (©fficiecen ban be iBUi tie / enbe ban alles rap»
^"©ctl^^drieencwintighftengeBDen bc ;@ecten Huy- gens enbe anbere fiate lioog KSogBenbe (©ebeputceti Dcn tot ftetfluch ban bi patenten, gerappo?tcect/bat Date €bcleatöterDolgljeniibefelDe refolutie ban ben "chtiendentjcfcsj/ mctcentge3èccren<i5ecommtttecci Den upt ben üïaebt ban ^tate getoee|l taacen in confe? rcntteopbe üecbetepofntenBooenbealfteceptsiafgBe= fonöcnc patenten / bccöatin'taboü$ibesiboo?fcö?eben Raedts mt ^tate ggefojmeect al^iec tnben Hage ben feventienden befejï / enbe namentl0c& bat in befe t öbtS oOclcgljintljcpbt / alle be €ompagnien fouben Defiooi ten betllcïcfit te b)o?benmet vijfen twintighman/ enDefooDaeHboenlöcli/ ijetboojgljeflaglien bolcBbe Marine acngcnomen enbe op be been gl)eb?acBt. <ên> bebiataengmtiibe betalinggebanbe ^t()ipper$ tee faecEieban't tcanfpojtecen ban be iHitlttle/ batget fdfbe foube moeten Bomen tot tafte banbecefpectfbe Collegfen bec 3(lbm<calitept / ofte in ggeballe bp be ge» melbe Collegienal^inocgbiemtjalben foube toecben gljcblfficulteect tot lafte ban be ^jobincten. ®en anbeten / bat (jace o^bele met be gt)emelbe l^eeren (ommitteecben upt ben bielgemelten ïïaebt ban ^tate nabec oberlec0t fiabben toat notft toecbersï tot bet» feetBerinol^ebanben jStaet/ bobenalle't gljeene al· beccptjSin'tbaeccbtoajSgfie^elt/ foubebienen bpbec Qanbt g[)enomen te bKtben / ooc6 baet op becflaen en> befng^enomenliabbenbe tonflbetetfenbanbe alfiiec aentoefenbe I^ooft (©ffttieren ban be lUtlitie. op gebelibeceect sünbe / op 't eecftepoint / caet&enbe bcbcrftectbingliebec boo?fcg;ebe C^mpagnien met vijfent\\'intighfloppen/ goetgcbonben tebetfoecBen ben meeroBcmelten litaebt ban^State / bat gaee oEbele
land, enbe in ben iongfiften <©o?iogge tuffc()enbe ttoee Koorder Ccoonen toaiï geftf)febt / ten epnbe/ om baec op betbolgenis in conformi te ban be o?b?e ban 't Slant/ ggecefolbeect te btecben nae be^ioocen. €nbe aen^ Saenöe Bet tweede point, raetfienbf Bet boU6 bc Mari- ne, issgoebtgDebonbenoocft te becfoecËen ben felben Staebtban ^tate / bat Baec €bele Bet beloop Dan vierduyfent ^olbaten mebc te emplopecen op be ^tljepcn ban «DojlogBe ban befen ^taet/ toflben BitngenopbeniStaetban «©oilogBe/ aibebaecmebe àeBflaenbe^?obintienban Hoiiandt, Zeeland enbe Vriefland,mitsi bat be fom me baec mebe be boo?f5 van Vriefland foube toctben aengefïagen/ niet en eccebeec» be Bare Quote onbecbe feven ©jobincfen in't beloop bec bofl?fc{)?cbe vier duyfent ^olbaten. €nbe bat Baec (gbcie tee tontoccentie ban be quotes banbe vier anbece ^jobintienin 't felbe beloop op be cepac- titiebccboo?ftB?ebe driecec(lgenomincecbe l^jobin? tien/foobeelecomplete Compagniente peectenbete boet/ oftetoelfoobanigBen augmentatfebanBoppen obecbe Compognienbanbecfelbec cefpectibecepaci titien/aljiÌ ben toelgemeltenStaet nae boo^gaenbe tojce^ ftonbentie met bc Jgeecen «©ebeputeecben ban be felbe wiobintien in fiate ^o.JlSog.®ecgabecinge tefious ocBoubenö befioo?lüfie balance en egualifatie/fou^ oe iKbinbcn oe boojfcfijebe J^jobincien aengfienaemfl je^JP· ^an toat aengincfi Bet derde point / caetBeHf w se betalinoBe ban be tranfport-gelden ban |
SEanbti .pilitie ban 't eene <0uectiffoen nae 't anbece, 1664· <£nbeepnteitkttta)at becbeciïtot becfeetfiecingBc ban _ benj^taettegBenjtellegfjeb^eefbe (nbafieenbe infpe» ciebanbeZee-Kuftenbefec Sanben/ foo in Holland al!Ï in Zeeland , mitfgabec0 tot bec|lecchfngfie ban Dclfeiel,.enbe'taeplanbbanCafant, foube bienenbp bec fianbt genomen enbe in 't toeccfi geftclt re toecben/ biiecbenbe opgemelte l^eecen fiace i^o. Jil^og. <0ebe- puteecben enbe «©ecommitteecben tipt ben iSaebt ban ,^tate becfocBt / fiacc aengfiebangene befoi gneji tc ce- fumecen/ met ben anbecen communicatibe te obecleg- gen upt toat^teben enpaetfen ten bienfine nog ecnige Cottipagniefonbcconbienflban'tJtant/foubeaonnew boecben geligt / en ban allcsS cappojt te boen.
gin belibecat ie gelept 3pnbe ben feven en twintigftea ^ecembec / goet gebonben bat aenbeCollegfen tecSbmicaliteptgfieftBjeben foube teo;ben bat Baec ten fpoebiaBtien Bace ^o iKog. toilben becitfiten/ offeingfiebolgfie ban bec felbec cefolutien ban tien tweeentwintigfl:en|g0bcmbeclefllebcn/ feilen fiHbc ; elfden befcji/ tnbenbienfibanbenPianbeBebbenaén·· geBoubenenbetegenjj koatfolbpeBet bootgbolcBbje- bec in be felbe ccfolutie becmelti item / of / en toat boo} niculi]boot0bolcfiBaec<£b. atBtecbolgBenjsr fiacei^ou IHog. cefolutieban ben elfden befejï tegensstfiet aen:· ftaenbeboo?)aecaengenomcnBabben i nocBBoebecce totbolboeninge banfiace igo.ilSog. ccfolutie ban ben
vyfen twintighftencnbe een en dertighften i^ctobec felliende, feventiendeenOetweeentwintigften J^O- bembecleflLebenbolbaen / cnbebaecbigfigBcmaetEit Babben Bun contingent inbebetouftc achtienfcBepen ban i8o?toge/enbe Boebanige ban be fcibe albectptsJ na be aO^ieUnge bolgenjS fiace j^o. JHQog. cefclutie en aen- fcBipaenjS ban ben dertiende befejS uptgelopen bjacen / mctfecicuj:becfoetfibatinca!$ buptenbecmoeben ee- nige Collcgfen uocB in beboo^fcBjebeeQuipagie'tfp in 't gefieel of ten beie befecttieuc fouben mogBen 50n / 't felbe befect aenftont 0 toilben boen fupplecen en fup- becen fonbec notfitanjü baec onbec te uecoangBen Bet CollegietccStbmicalitepbttot atmflecbam/ be toeltfiefiaecaenpactin beboo?fcB?ebe achtienfcBepen ban <©o?loge al na be wielingen afgfiefonben Beböeti» (Cen vierden, fioe becce Baec oe. in ben aenbou banbe nieub)efcBc^0 Bollen in ronfojmitebanBacell.iio. ccfolutie ban ben elfden befeS bJacen gfieabbanteecr. (3Een vijfden, of / en Boe bccle litfite i'jegatten bp Baec ^b.inbolboeningebanBace l^o.SISog. cefolutieban ben elfden en drie en twintigfte befeji it) ^ee toaccn gea b^acfit/ fonbec mebe fiiec onbec te tomp^fienbecen Bet opgcmelbe Collegie tee ^bmicalitept tot Slmflecbam/ be boelthe fiaec in befcn tot tontentement ban Bace ΰα. itSog. Babben beginnen t'efbectuecen / en alcebe eenige oBeceetenbeseplbaccbigB gficmaccftt: «Spnbejptfiiii becflaen bat aen allebe boojlcB^ebe Collegien gefcBje:» ben foube toecben bat Baec €■ fitfi ten upttecden tniU ben efbectuecen om be e(julpagfe ban twe en feventigh capitale ftfiepen ban (©ojloge tegfien^Bct aenflaenbe boo^i'aec / bolgens enbe in conformi te ban Bace IgobgB ' iiog. cefolutiebaaben tweeentwintigften befeisin alle biligfientie boo?t te fetten / cn tegBcnjü ben eeriten làactp nacftfiomenbe gcceet te mafien/ fonbec eenigl)'' fint!$ btefaengaenbe in gebjeetfie te bipben.
Cec felbec töbt is tee ©ccgabeclngfi boojtgcBjagfit ^ , ^ be mifïibe ban ben i^eec SimbafTabeuc van Gogh, gBefcBjeben tot Chelcjr ben negen en twlntigften ^Of JBrtnr- bembeclefileben/ Boubenbe onbec anbecen bat albaec lancfcie ban Lisboa töbingBe gBeBomen toas/ bat €apitepn f® Holmestot Lisboa boojnocmt foube toefen gBeaccfi tSaT bcect / mebe baengenbe twee ©jinfen / op be Cujle ban Africa ban be jgebeclanbecs albaec bp ben felben Hol- mes genomen! 3@aecopgfiebelibeeeect 3gnbe/ oocli gelet op 't twintighfte act^iBel ban 't «cactaet ben fef- tenStugufip feftienhondei-tdrieenfeftigh, tuffcfien ben SonincB ban Portugaei enbe befen ^taet alpec (n ben Hage gemaecBt/Boubenbe in effect bat ben igoogft' aemeltenSonincBenBace H^og. geenfintd fouben toelaten bat be ^cBepen/ «©oebecenen i^oopmen>
fcBappen ban b'een of b'anbece 3übe / boo? ©panben / ^ 3 |
-ocr page 229-
SA KEN van ST ΑΕΤ
2^10
16 6± ^ee-totoecii ofte piment anbetjs gtjenomen/ cnl» fa i iWofl. «ut/enUe netoenö tje Staten ban öe anbcce ©ω, ,
^ eem^ftöenofteemi»! plaets öantoetieïJijDtigeWet/ Wnctenoptetelnullescoote j^ccMDertnslicanno^,. I
acn/ enöe ongifeaiUt 3|}«0«/ fomj«n luirïwBücEb^enit/ tien bandert een en vpigh gcat«p?en /niet bimws
itwe?13atfeöefelüÉófaei»itt<Êpa«naec^f€lfii/ ofieHet nlnaeijan JjaecöoQitacntJantiiirsiitJBtfie tetmtijou,
felbÊcaeiBaaitiaDefoiUie twenteeituecetj/tnitSiiatfp öen/ofte bat Söewobtfaccftt
alb0iàwntie3©awnìMiHlii^£ljepMiantIai)ettoftcbcci fquöentoefeo/öascinnet^onöeKtoeaeaenmitiötlen
aocfit/bertoettDaiiöencitelatro eerÈtawrt/ öatöe teboo?fifen.5^e^eecro<E|cöcinrteeEbentoanl>^oWni
fiHjeBaiïtoeöeéowöm/ enbatfeliton€nl>?ö?femaeni tieean Zeeland fu jthwrticn Dat fiaa; lo.iKog.ttitt
öenliiattliatbe^c&epÊwtoacenaUiöomen/ öpalbitii te|Kip?t tjabbe iflcn Dtrotie ïgeetin i>?tntfpalen fon
fìiet quam boo? te Ballen iii€M(opa cnbe tn anöece fcöetpe tcfolutfe toe teftnben/fo lange^dbc mSunne
öeelte öan be a®ecelt /. iwo? öet uptspnöc ban Bet laec KcOttnatige bcfeoftenier en bJaïiti gEfttrajt/ eti Bcfiöin
fi«ei: E«efttiotbefelUemetfeeefieceboo?gDeiwa£Bteaci berBalbcube t.oncl«fïib)cl tifpieffelütft gBetomraW,
owmfinten enbe DetfilacIngBen foube Bèbfi-ni behjefen / teett/ en De (ielbe obecgenonten. -
enbeuptgebonben,iiSbecpflen/aenbeniaefibcnt Bar- a©atinbefen^taetomtrent Bet Noorden {igfj^ffi
leusteftBipen/DatÖpaeiJ'tlêofaUe e(ficaU2i»feofi saffeect/fai nu fielten. 3©an ben Boningftban De-fan,^
ftóene»DeóeboiK«foube lebbenaente ttjenben/ ten nemarcktoasalcebedenvijftienden®ectmBetlae(i.
' ■ - - - ieöengcf£B?ebcnibat Baec igoogOJiaoe.alnotBfoni
besönbehent/ toatf^^pe ifêaieHept bpmt^be/
enbe fgn ïtefibent boo? beetboubfge memocfalen tooji
obecgegebenteegBenbe roifbecftanben tuffcBen füjte
«I^eenfcBe Afric^eniche enbe De HoUandfche 3®cft.
^nbffcBe (Compagnie om (Iaën / enbe biatfalutaire
mibbeienenbe boojfjagenboojbe b^pBeptbec Com-
meccien / omme be fjjtie in cufle enbe onsBeturbeett te
laten / Babben gebaen ; maec baectot notB toe/ buptcn
betere toertoatBtfnge op aifnltbebeelbouDfgefolftite.
tien niet toa0 gebolgt j betoni ban niet lfeberi$ motbte
ffen/ alj$batDfe tulfcBen Bern enbe befen ^taettoei
BergebiagBteenbe baftgeftelbe J^junDt-j^abnetlijde
€o;cefponbentfe enbe eenfgBepbt / fnfonbecBepbt ooq
onDertoebetsgtrtjï (©nbetbanen/ ben b?pen Ιοορίι^
Commetcfea fn en buptcn Europa ongBepetturoecit
mocBte bierbén gebjeuenenbegBene partnebeanbete
baec tnneBinbecli)t63üni bat foolnetbe srooneban
VranckrijckalSÌ Engeland bOO? goct gfiebonben Bate
ffit ^omfctfim twintigUfte artöcftel/ aetibieeanbe
Pe^.0nbifcBe Compagnie befec Saitìea ofte Bare
gemacBtigBben / aeaftontst mMl^etUMttben aliereftii
tueert;i^eiEi (0 aen be p^eftblale Camer ban be X^efl-
^jnblftBe Compagnie (jötfcBjeben / bat Baer €. ten
fpoeiugBflenbe bOtumentenenbe betopfen ban Baer
tot ben epgenbom bev bOQjfcB^be ^TBepen / nae
Hioitugaeituitbenfenbétu o^nbetorerbtben ^gBent
be Heyde geo?bonneett bettleet Vllloai|®initïer ban
ben «onintö ban Portugadtegaenbitfoecben/ bat
Bp befe Bare fóo. jiKog. go^oe mepningBe enbe intentie
ttiet f0111 partUuUere beboiren toilben fetonberen fultr
enbe baer'tbeBoo^t.
ecfant. (Cen (êlben bage iis ter ^ergaberinge boojtgebjacBt
Betabbö!SDe0Raedsban aitate 0liefo?meert ben vier
en twintighften befejï / tot UolbomiiigBe ban Bate
l^oogB JiKogljenbe refolutie banbenfeventhiendenbec
felber maenbt / genomen op 't gBene be igcecen «Bebé-
puteerbenbanbe ©^obincie ban Zeeland tenfelben
bage ter ©ergabetingBe be&enbt gBeraaecht Babben /
namentlti(6/ bat be igeer^n Staten Bare ^^intipalen/
Babben goebt gBebonbeneengocbtaental l^ufquet:!
tieri upt eentge óBarnifoenen ban Vlaenderen en Eer-
genopden Zooratccommanberen/ om gelept te too^^
ben in Bet iIctrencBemcntbanBet €p(anb ban Caiant
enbe be SSbbcnueiSi albeer / ter tgbt enbe toplen toe bat
be nailittebie inbeboo}ftB?ebeauartiere»bQo?o?bje
ban Bare l^oogB iBogenbe te gemoet ggefién biierbe /
foube buefen gcarribeert / baer bp boegBenbe bat fultjc
foube gl>:fcB(et toefen upt bracBte ban feecbere gDene^
tale mte bp Baer loogli ilioaöenbe baer toe berleent /
fonber be felbe ofte be η bacft ofte bate ban bien te fpeci^
iBfnf(terg / iegentDaojDtgli m ben ]^aeo aentaefenli^/
namentlBc&ben ^^eer^mbaffabeur d'Ei^radesenbm
3^eet Downing5 piepoientfe en bolmacBt fiaböen gfie-
geben/ befeabupfen/ onb£rfonauto4gea Ueerbenop
gerefen / booj bjeetfame toegen toeg te ngmen e» ter ne-
ber te (lellen / toaeromfgnH^ajetleptbejil^er Hani^
bal Seeftad, etc- Babbeaenbebolen/ omm? opfone boej'
repfe ffcB bp Baer ïgo. ifêog. beBoo^^cttaentemtlben/
befe faebe f η ber be^e bougen te recommanberen / ente
ban be ot^erBoubinee i^anftncereen getrontoe b^nt-
fcBapteberfeet^eren: ^atootfifpne ^eftbetttCari-
flus bolmacBt BabtgBegeben/ omfiitintereffe bant»
fpne in befen te bctrat^ten.
gingebolge ban / Beeft ben ï|eet Carifius ( fon-
bifiten Beeft gebaen ) obergegeben Bet bolgenbe :
Ho. Mog. Heerenj
A Lioo UHo. Mog.uytde MiflTivevan Sijne Ko-'
/ininglycke Majefteytvan Denemarck, Noorwe-
gen, &c.by Sijne Excellentie de Heer Hannital
Seeftad, der felven Raed, Rijcx-Schatmeefter, endo
Extraordinaris Ambafl'adeur, over eenjge dagen inge-
geven , fulien hebben gefien, hoeferieufelijck Hoc^-
gemelte Sy ne Coninghlijcke Maj eiley t heeft doen rt-
commanaeren de Opheffinghe ende Nederleggin-
ge van de langhen tijd tulTchen Syne GenadigWi
Geoöroyeerde Africanifche , ende defer LanÜea
Weft-Indifche compagnie gherefene of ontftaenne
VerfchiUen, ende dat in't toekomende de ongetur-
beerde libere commercie op de vrye kuil van Guinea,
fonder dat de eenede andere daeraen werdeghetur-
beert,mochten herftelc ende geexerceert worden, heb-
bende defelve Hooggedachte Syne Excellentie belaft,
opdesiëlven reyfe naer'tHof, expreffelijck inden
Haeg fich te tranfporteren, en neffëns verfeeckeringe
van noogftgemelte Sijne Koninghlijcke Majefteytï
jroote gcnegentheyd, rotonderhoudinge vanonder-
ingevafle, Nabuyrlijcke Vriendcfchap ende goede
CorrefpondejQtie, defe faecke te remonllreren, als
hiededenongefchreven RefidcntAUergenadigft Ge-
deputeerde eade Geauthorifeerde, fulcx U Hoogli
' Mogi
ficeren/nocB ootö'tgBetalbee boojf? üSufguettictSi betbatbeöeer Seeftad, Bferanbersi aljrpariicultew
ofte be ploet fen toacr upt be felbe fouben toeft η geli gBt.
3@<)er op gebelibereert 3gnbe / iiü berflaen/ bat aen be
gemelleIgeeren ^Staten ban Zeeland gefcBieben foube
toerben bat Bare €b. jjlSog. ban be boo;ftB?ebe gealle^
gBeerbearte ban autBorifatie Bare i^oogBl@og.ten
fpoebfgbflen toilbenboen blücben/ ofte bat bpfaulte
ban bien ( gelijtli bertroutot toierbt bat alfultben acte
ban autgocifatie nopt in rerum natura foube toerben/
alfoomengDeen memorfeBabt batopt eenigBe acte
ban autBorifatie foube toefen gepaffeert tot Bet lirBten
oan be itSufgHettietii / ban allecnlBCÈ om ter ^ee gBe^
S^ipcbt te toojben ) Bare ii|o. mog. genootfaecbt fou;
ben toefen foobanigBenojbje te (lellen enbe bieboo?ne<
ntngBeteboen/ tenepnbebatbe dSouberneucK enbe
Commanbeur^ banfoobanige ^teben enbe ptaetfen/
aUÌtoaeruptbe boo^ftB^ene iiauf^uettierjS motgten
toefen gebolgBt / boo; ben iSaebt ban ^ate baer ober
tot reben enbe reecftenfcBap gBebojbert foubentoer^^
ben/ inconfiberatiebanBenlupben boleBenii Baren
eebt / niet göeoo?loft toas getoeefl fultjf te permitteren
oftetegBebogBen/ fonijeiBenlupbenitiorigfnaligBei
eicB^beert te toefen foobanigBenacte ban autBorifatie
aftepacent, aIjS bp 't foitmUiet ban be boojftBiebe Bas
ren eebt bjeber toaS gBebeftribeert. ootftboojtii
be ïgooeBgBeniclte l^eeren ^aten ban Zeeland te ge>
moet gOeboertBaerongBeiiitb enbe ben mijeeagBtn'
befen gepieecBt/ footegeniSeenefolemnele o?b?,e/ αΐ£ί
tegen^be» UoojfcB^eben Eed, bepbe bpBaer <i?tie(e
-ocr page 230-
en OORLOG Vier en Vesrtighfle Boeck. 2 ï l
|
Mos» ms·^ alleen y ver, ende i η de preflanile termen, S i ί vod te dragen, ende te verioecken, dat de ielve ghe - I lieven wilden j de góede hand te bieden, en de Weft- IndifcheCompagnie daerheentebrenghen , datd? vrye onverhinderde Comraercien in haervoorgedag- ten Ghenadighft Geoótroyeerde Compagnie, moch- ten haren cours ende gangh hebben , opdeplaetfen hacr met rechte toebehoorende, fonder haer t'onder- ncmen de fejvb eenige turbatie, béle t, ofte verhinde- rijigedaerinnetedoen.
·■ 'fcntvjeeden : DataendefelveConincklijckeDeen- fchc Compagnie behoorhjcke vergoedinge, en vol- komene fatisfadie gegeven werde voor de haer onregt- matigafgenomene Schepen 5 ladinghen Goederen , ook ώε haer daer by toegevoegde nadeel^ onkoilen en
fchaden, als mede:
r Ten dtrdiri;: Datoockreftitutieenafftand by defel- w Weft-Indifche Compagnie gheichiede van die byhaer onrechtrnatiger wyfe gheufurpeerde ende 'toe nóchtpe ghcoccupeerde SynerConincklijckeMaje-' fteyts Forten ende Logien op de Cufte van Guinea É nqe in Kio Strra thna , want meer Hooghftgedachte SijneConinglijcke Majefteytfoude geerne daerinne eene finale uytkbmftefien , ende dat naer een langen tijd, foo wel by der felven Brieven , als door den voor- fchreven Refident, by verfcheyde ingediende Memo- rialen gedane Inftantien , fy hare Di^niteyt en Hoog- heyt conferveren , ende der iëlver Compirne hare onwederfprekelijcktoebehoorendegerechtigheytvan de onverhinderde Negotiatie op eene vrye Cufte , fo wclin//9(Vrt als Europa , confequeren mochte; wiens hajven Syne Conincklij cke Maj. den meer voorfchre- ven Refident Genadighft volkomentlijck heeftghe- authoriièert, omfulcks met alle daer toebehorende Morivenende Redenen by Uwe Ho. Mog. voor te ftellen ,ende próvifionelijck, dadelijck fonder eenigh dilay, exceptie 3 uytvlucht ofte remife, van nu aen op de opheffingc van alle verwy deringh, hoftiliteyten en feytelikheden tuflchen de beyde compagnien, of hare toebehorende Schepen, Commandanten, endeBe- dienten, op defelvekuftevan Gniofd re urgeren, dat Uwe Ho. Mog.ghelieve door haer Authoriteyt het daer heen te derigeren , dat fodanige onderlinge Cor- refjrondentiemoghte worden geftabilieert , ende de Deenfche by een Ade ende Ordere of Decreet van de fehe, aen defe Commandeurs op de felve kufte, ge- accoqip^neert meteen ferieus aenfchryvenvan de HeerenDiredeursder Weft Indife Compagnie, in dekraghtighfteende bundigfte form fodanigh moch- tc wordenverfeekert, datiy gheruft , onyerhindert énde onghemolefteert op dé vrye Gurnefe kufté , ende de haer met reghte toebehorende Forten ¥ride- riihiiurgbcnde CbTÌfliaensburgh&e.nOrfu , alsmede de Logien aen Οέί Ci)·/ , ende in Β je Serra lìonavwen cnde negotiëren konnen , totende terwylendat de meergenoemden Refident, als daertoe Gedeputeerde van hooghftghemelte Syne Koninglijcke Majefteyt, de welckehem nogh by ghevoeghtte werden no- dighfalzyn, met die byU Ho. Mog. daerover Ge- deputeerde Heeren Commiffarifen, dewydereprer tenfiencnde difficulteyten examineren , ende naer reght ende billickheyt byte leggen , teqompoferen cnde behoorlijck afte doen traghten mpghte j maer ft) wanneer de beyde partyen wederzijds niet fouden kennen tot een ondérlingh raifonabel accommode- inem,nog fyne Koninghln cke Maj efteyt, midfgaders der felve genadighdegeodroy eerde Compagnie , tot °"?ewenfte wit, ende boven gealligeercfe pretenfien otbiUickveribeck gelangen , hebbende felvegena- öig geraden geoordeelt,de by hare Geallieerde Vrien- den ende Koningen gedaneprefentatie vaninteirofi- ^ > of mediatie, volgens die aep der felve by U Ho. Mo^rcfiderende Minifters, deHeer Ambafladeur endeExtraordinaris Heer Gedepu- teerde van Engelaiidt, gepadigh daer toe verleent ende gegevene expreife laft ende ordere, t'accepterenende acn te nemen, als mede door haer onderhandelingen mmiddehngh te fien, dat de faecke wederom in een |
en ^ruften ende behoorlijcfen Staet geftelt, -ende fo·. \ 664 danighgheredreffeert werden mochte, datekk een fijne Hoogheyt ende recht behoude ende maintinere, hetwelckden meervoorfdireve Refident niet heeft konnen ledigh ftaen, U Hoogh Mog. hier mede uyt- druckelijcken te remonftreren, ende inftancelij eken te verfoecken, datdefelvige ghelieven billijcke refletóe daer op te nemen, ende fpoedighe predfe ordre tot; φ meervoorichi«vefecuritéyt teftelJén, oockde^voor'· fieninge te doen., dat fijner Kontneklijcke Màjéfteyts Africanifche compagnie daer by foo eene vafte ■ ' verie- keringh moghte vinden, dat fy daer op gheruft'%ildér eenigh belet , haeren Handel op liaer rethtmati- getoebehorende Forten, frtdtrycxburgben&ii ChriJtU ómshnrgh aen Orfu, ende de Logie aen Cabo Corials tng- deinR/eSff)'/! Lima, ende de vrye Kuftvan konnen voórtfetten ende contànueren, fonder van de bediende der Weft-Indifchèn compagnie daer ter plaetfe, tègens het behoorende relped aen U Ho. Mo, decreet, aenfchryven ende ordere, onder eeniWQpr. geraepte valfche pretexten, -als voor defenmeèimdea gefchiet, qualijcigerefcoritreertende geexclpieeret& werden, daer met allerhoogl^-gemelte fyne Cöninck-i lij cke Majefteyt daer uyt hare reciproque ghenegent- heyt, tot ondérlinghe nodige Nabuyrfijckcorrefjön'i dentie ende vriendfchap, als mede door foodanige ef- ficatieufe middelen, dat fij ner Excellentie des Heeren Hurmiial Setftad goede oiEaen endeyverigeneerftighe remonftrantienbydefe Regeringeniet vruaéioos'eiti zijn geweeft, mogen in derdaedt verraerken fehdé vernemen, alfoo fij ne Coninglij ke Majefteyt niét lan- gher aenfien kan, dat fyne Compagnie in der felve' regtmatige handelingedoorfoo onbiliijcke turbatiea belet werde,waer over den VQorfchreven Refidênt hem genootiaekt heeft bevonden, denevensgoendc klare Dedudie ende bondige verantvvoordingé vati ittègi? Hooghftgemelte fyner Konincklijke Majefteyts Af'· ricaenfche Compagnie, tegens die vanden jongften isti en dertighftm January by dele Weft-Indife Compagniè aen U Hoogh Mog. ingegevene ongefoedeerdê klag- ten, hier by te voegen, gMts vriendelij ck verfoekendö fulcx "wel te willen behartigen, overweghen ende con- fidereren, ende op de meermalen gherèit^reerde ende ferieufelijcken gherequireerde fecuriteyt eene finale Cathegorique en fpoedige refolutie fonder ophouden te geven, om te weten wat fijnen genadigften Conindc ende Heer daer af fai konnen hebben tevérwagn ten: Verbly vende: 's Gravenhaghe den 19, Fiirumy 166^,
Pet. Charisius.
biacDte tKc Compaonfe / lupt»
al0bolc{)t:
Requefi ofieidachtevan de Weft-lndifche
Compagnie aen de Ho. Mo* Heeren Staten
Generaelder Vereeniidt Nederlanden.
Ho. Mog. Heerenj '
Aer dat de Weft-Indifche Compagnie defer'ronl." Lapden,federteenjaeroftewirherwaertsdoor ^
inffigatievanfekerecompagnie, fichtituleren-'^Bn^eie»^" de de DteM* Africaet^cbe, beftaendeuyt Ingefetenen oen van defen Staet, verfien met Odroy van Syne Ko- "Ciwcit nincklijcke Majefteyt van Denemarcken, om onder dienfchijn te verbergen de Fraude, by haer tegen den Odroyeaende compagnie door Ù Hoogh Mog. ver- leent, voorghenomenendegheefibdueert, door ver- fcheyde Memprienvanlden Heer Refident Cbari/iusy ende eenijgeMiflïven van Syne Konincklijcke M^e- fteyt van Denemarcken aen U Ho. Mog, was aenghe- klaeght met feer vele injurieufe woorden over geweld : daer ter contrarie niet als Juftitie was ghebruy ckt, ver- foeckende Sijne Majefteyt protedie voor Schepen, die tegens Ödroye waren gee2uipeert,en (gelijckdeuyr·
1 de Compagnie
komfteheeftgeleert)gedeftineert, óm< alle afbreuck te doen, fo hadde de voort^oemde^ Indige compagnie, n^er U Ho.Mo. van alleste hebben |
-ocr page 231-
ZI χ SA KEN van STA ET
|
'rfÖA gheinformeert, endefpecifijcke reparatie van ecni-
__ gefchade, voorde Weft-Indifche Compagnie van de
Deenen geleden te hebben verfocht, ende nae dat gijn K-oninclclijcke Majelleytvan Denemarcken tot devoorfch'reve Reparatie gheneghenfcheen te zijn , voorgenomen de felve af te wachten, ende U Hoogh Mog. niet vorder moeyelijck te vallen maer de yoor- fclirevereparatien tot noch toe door Sijn Koninck- -, lijcke JVlajefteytnietzijndegedaen,endetercontrarie deviolentien, naderhand doordc voorfchreve ghe- naemde Denen onder de proteftie, aktj d onder de Pa- tenten, van den Koninck van Denemarcken gepleegt, aenwaflende, ende niet alleen de Conipagnie in hare goederen beledigende, maer oock te boven gaende't refpqót dat de Schepen van de voorfchrevegenaemde, Denen aen U Hoog Mogende fchuldigh waren, noot- faeekelij ck de voornoemde Compagnie wederom aen haregheledefchadctedencken , ende de felve benef- fenshet voornoemde difrefped, aen U Hooph Mog, getoont;, ende onchriftelijck, jae meer als Barbarifche handelinge ontrent U Hoogh Mogende Onderdanen, in, Guinea ondernomen,met alle fubmiilie te remonftre- ren: daer in beftaendc, dat de voornoende Denen eerftelij ck in d e Maent van December feflitahmdert m· gtntnvijftigh'm G«i«tij]iebben onderftaen haer te be- geven op feeckereBerghCe«^ighenaemt, over langh door de Compagnie, tot haer meerder verfeeckertheyt yaii de Naturellenghekoght, ende in pofleflSe gheno- men, blijckendeby de»Standaertvan U Ho, Mo.ten dien eynde op de fel νς opgerecht en gheftelr, alwaer de felve ghekomen aijnde den voorfchrevcn Standaert omgehackt, langs de aerde gelleept, met voeten getre den 5 die van den Koninck van Denemarcken opghe- recht, ende haer fodanigh vaft gemaeckt hebben, daü- iëyan den mgtnden Apriljeflittihondert twenfeflïgb van de voorfchreve Bergh, ende een Battery door haer be - neden aen de Klippen opgherecht, van tijd tot tijd vervolgens op de Schepen van de compagnie voor Ca- fi7C«/<»leggendegefchoten hebben, niettegenftaende. den Directeur Generael Jefpervan Heufdm, haer wel expreflelijck van het Recht't welck de compagnie op de voorfchreve Bergh haflde, hqeft doen onderr. rechten, en overhareonrcchimatige proceduren heeft geprOtefteert,
Dat vorder ten twtedeu , den Commandant van de voorfchreve ghenaemde Deenen , ghenaemt y«»yi Kramtr, Commanderende op feecker Schip ghenaemt de S-Mitrtm, op den fe/di» September/^- tien hondtrt tea en /fft'gh feecker Jacht van de Welt- ïndifche compagnie , zeylende van 't Kafteel del Mjna, vyandelijcKerwyfe aengetaft, ghenomenende gheplondertheeft, ende weynigh daghen daernaer ' voor Andra noch een ander Jacht ghenaemt de Moer, verkoopende de felve aeneenige Enghelfche Schepen, fonder eenighe forme van proceduren daer Qver te houden. ,
^ Ten derden, hebben de voorfchreve genaemde Dee- nen, .door deRefidentvande Croone Oenemarckenm Engilandt, op een frivole pretenfie teghens alle reghten doen arrefteren ende met fijne ladinghe onder haer ge- ilaghen feecker Retour-Schip van de voorfchreve compagnie, genaemt den Gratf Entio, 't welck genoot- faeckt was g&weefl in Vaelmuyden door lecken ende contrarie wint in te loopen, om figfelven tefalveren, fonder dat de compagnie tot noch toe 'tfelvegereftitu- eert is geworden.
^ TenviWi»,heeftderi voornoemden/irawfc, trag- tende.de voorfchreve Compagnie alle fchaden toe te brenghen, die eenighfints doenlijck waren, on- trentinde Maendt van April fefiienbdttderteenenfefiigb naer feecker Logie van de compagnie Or/«» ghe- naemt,gelegqn in hetKoninckrijck Acira, ghefonden eèn Jm» Jacob liajot, diealdaer ghekomen zijnde op de April, des Compagnie Logie heeft ghe-
attaqueert , ende met hulpe van eenigc hondirt Swar- ten, de Bediende van de Compagnie uyt de felve met ge weidt gejaeg:, de goederen daer in zijnde gheplun- dert, ende haer felvcn allo teghen alle regt ende reden |
daer van meeiler gemaeckt,en haer ds goederen vande ι Compagnie toegeeygent.
Ten vxfdett, z,yn de voornoemde gehaèmde Deeneri " metWfi fchepen , te weten Ïrederick.den derden, end^ Prins van DenemarcJitn , over de welcke commandeer- de eenen Heynm-uien man Dtirekfdam, op den een en twintig, flen 'November/efiienhoxdirt twieenfifligb gekomen VOOr Caio Cirfo , alwaer de fchepen van de compagnie, te weien, den Gouden Leeuw , Chrtflitia, en de Faem , de voorfchreve plaeife belegert hielden , en hebben naer datfedes compagniescommijs vande Rechergeh^,' den ghcvangen ghenomcn , die ontrent Axem aen, haerluy den boort was ghekomen om te vernemen wap voor fchepen die mochten weien , haer ontrent de compagnies fchepen begeven, deiêlveopanckerleg-! gende voorby gepalTeert , ende roepende dat de felve fouden llry eken voor den Koning van Denemarcken 'j ende geantwoort hebbende, datfe op ancker leggende niet en hadden te ilrij eken, yederde laeghghegeven,. endefeervyantlijckbefchoten , foo dat de voornoem- de fchepen van de compagnie op hàer ancker le^ên-
de , fonder gedaghte van fodanighevyandtlyckeonl·' moetingen, uyt fchepen die pretenderende toetebe^ hooren Geallieerde van defenStaet, eenigevan haer volck dootgefchoten aynde hebben verloren, ende ee- nigegequetfte hebben ontfangen , dienaderhantvan dequetfuregeftorvenzyn , welcke twee voornaemiie fchepen dieghene zyngheweefl: , voorde welcke de HcereReiident Chiirijas U Ho.Mog.onderfchijnvan vriendtfch^, ibodickmalen voorfchryven aenden Direöeur Generael Jufper van Heupn verfoght heeft gehadt.
Ten/f^i«het voornoemde fchip Fredtricl(denderden met fyn by hebbende Prins vim Denemarcl^n , haer werckopde Kuftverright hebbende ende van daer zyndc gezeylt, is voorts vertrocken naer de Reviere van Siraliones, en heeft aldaer met affiftentie vaneenige Engelfchende Dienaersvan de Weft-Indife eompa-, gnie geweldelyck van daen geligt, alle Goederen ende Kóopmanfchappen mede genomen^de Logie in branc ghefteecken, ende de voorfchreve Dienaren na G/wf^- padt gevoert,de felve aldaer arreilerende ende met ved dreygementen eenige verklaringen afdringende, ende doende teeckenen een feeckere Ade, waer by fy moe- ten beloven de voorfchreven Ηηη Louwen, Schipper op de Frederifk^den derden , zynde een Ingeboren van defen Staet,niet te fullen belaften.
Tei-iftvenden t 'tgheen alleen de Compagnie foude hebben genootfaekt defe violentien niet langer te fwy- gen , heeft den voornoemden lC»-<w«frCghfoo Verre van de Chriftelicke barmhertigheyt door iyne boos- hey t laten vervoeren, dat de voornoemden Kramer aen de Barbaren aldaer belooft ende betaelt heeft gheludt een half ancker Brandewyn voor yeder hooft, dat die Fetufeoftecommandefche Swarten , fubijeden van U Ho. Mog. aen hem quameo te vertonen , waer doorverooriaecktisdat de Swarten van naturen feer wilt zynde, doordebloedighebeloninge opghehitft van U Ho. Mog. fubj eden naturelle van den Lande feer onnofelhebben dóodtgeflagen, op hope van ver- dere foo gruwelickewinften , eyndelijckaengevallen zy η,ορ feecker compagnies Logie leggende in Kìwmji
ende der compagnie bediende..........ende Slaven
Blancke ende Swarten dootghefmeten hebben, de hoofden op CeioCoryfl ten tonegevoert, ende aende voorfchreveΚγλλκγ datgruwelijckis omharenloon van diergelijckemoorderyen te ontfangen, ghetoont hebbende het hooft van feecker compagnie Diena^j endegefien hebbende, dooriyn knagende confcin- tie, foodanigh is ontroert, dat hy kort daernais ko- men te overlydpn. — (ïjjj
Over welcke drie eerfte poinden U Ho, Mog. «Jool· de compagnie voor deiê klachtenaynde ghedaen,f<> hadde U Ho Alog. wel by refolutie van den een en faii»- tigfien Marty feflienbondert twee en fifligh goetghi' vonden aen fijne Konincklijcke iMajefteytdaer over reparatie te Verfoecken, ghelij ck oock gedaen is,maei/ inplaetfe van effëdivelijckdaer over reparatie te ont'. |
-ocr page 232-
en OORLOG. Vier en 'ueertighfte Boeck. 21 3
k,/. fangen , foo heeft fi;nKonincklijckeMajefteyt acn
? * het voorgeven vandevoorfchreve ghenoemde Dec-
' nen foo veel gedefereerc, datfynMajeileyt totnoch
roemaerfimpclheeft ghedeclareerc, 'tfchipde Gr«/
£«ι»ί uytdcli Arrefte te hebben ontflaghen , fonder
dataen deCompag'nietotnochtoe, niet tegeiiftaende
door de voorfchre ve verklaringhe van fijne Maj eftey tj
deongheregeltheytvan de voornoemde ghenaemde
Dcenenwierde ghetoont , hétvoorfchreve fchipde
Grdi/£»«" met fij ne ladinge kofteloos ende fchadeloos,
selijck behoorde is gereftitueert , alfoo de voornoem-
de senaemde Deenen } 'tfelve onder haer hebben ge-
ilaehen, veel min de Jachten de Vrtdt ende de Me» ;
waei-omme de felve nochmael genootfaeckt is haer aen
U Ho. Mog. te addreireren,en met aUe fubmiflie te vei-
verfoecken, datU Ho. Mog. denK<Miingh vanDe-
nemarcken nogmael aen fyne belofte van de ontflagin-
ge van de 6ν/ΐί/·-Β««» gelieven indachtigh te maken, en
fyne KoninglickeMajeftey t te verfoeken,dat het vooriz
fchip met fij ne iögeladene goederen , alfmededeF^ii/i
ofte de waerdye van dien , kofteloos ende
fchadeloos ten fpoedigften mach worden gereftitueertj
ende dat U Ho. jMog. overwegende hoe verre de onge>-
bondenheyt van de voornoemde ghenaemde Dee-
nenfigh tegensde Alliantie met die Kroone ghe- '
maccfct, niet allen trouweloos , maerbarbarifch heeft
derven extenderen , ende dat de Compagnie figh op
de voorfchreve folemnele Travaten ruftende, fo frau-
deleus ende vy andelick is bej egent. Dat U Ho. Mog.
fijn Conincklijcke Majefteyt van Denemarcken Λ
«OW gelieven te laten remonftreren, de exceflen by
die gene die fy η Coninckl. Majefteyts Commiffie daer
toe pretendeerde te hebbeil ghepleeght , ten eynde
alle de fchade door de Weft-Indifche Compagnie
verder'mhetvi«rdi^vjfde,fefile endeftvtndtmint ghele-
den, mogheö worden gerepareért , endefpecialijck
over de voorlchreve aiFroüten, foodanige reparatie ge-
daenj waer in U Ho. Mog. over het voorleden, con-
tentement mogen nemen, en in toekomende dierge-
lijcke violentie voorgekomen mochte worden, 't welk
doende. Öcc.geteeckent
MtCHIEL TeNHOVE.
hgtlevert Jen eefi en dirtigfltn Jauuary
fePienhondm wir en fefiigh,
^it geDOcn be enfcge gerefunert / al^ bolcjgt t
Deductie en 'veranfdüoordinge aenfyne Ko-
mnckl Maj. van T)enetnarcken, Nor-
wegen t &c. op de νoorgaende klachten
'van de Wefi-Indifche Compagnie.
hare vrye onverbodeiieHandéling en negotie te dry ven HS64,
geftabilieerten opgeregtis geworden ) alderonderda*——
nigft en demoed igft geantwoort als volgt :
Ten tergen, 't Geen met groot ongelijck wegens den
BergCenf voorgegeven wert, alsofdeDeenfchenden
felvenBerghvande Weft-Indifche Compagnie ghe-
nomen, ende daer byeenighehoftiliteytengepleeght
hadden.
Het is aen alle de wereld Mnoeghfeem bekent, hoe
dat van der Weft-Indifche Compagnie Commandeur
laf per van Heufen, door valfche uytftroyinghe , ende
verbodene middelen, fyn hoogftged. Koningl. Maje-
fteyts Guineefchen Commandant SamitelSmidtgecor-
rumpeert,eniynConingl. Majefteyts Caftcel aen Cah
Cors ,de Fortreffen aen Auuemiho ende Tacquerarj, bene-
ven de Logie aen Or/«w in de Maent Aiprùfiftienbuit"
dert negen tnvyftigh, ganfch onverantwoordelijckende
bedri^elij ck, ontvreemt ende afgenomen zyn gewor-
den : Waer op doenmaels den Fetufen Koningh door
fyn Commanclant3Pfl» C/«/i het Kafteel aen Ctbg Corfif
na dat hy 't felve fes weken belegert heeft ghehad , de
Weft-Indife Compagnie wederom heeft afgenomen f
in welcke belegeriagn (Eynde maendentevooren
eer dat eenig Deenfch Compagnie fchip of den Deen-
[ fche Commandant Jso^JCmmo· in Guineaghekomen
is, ) der Weft-Indifche Comp. Dienaers, denBergh
Ctng uyt vreefe van lan Cliufx. van figh felfs hebben ver-
laten, de weynigeftuckengefchut foo daer gheweeil
aynvernagelt, endeiichnaer Mi»»·»'»begeven, ende
janCleefifulcx vernemende, heeft de vernageldö
flucken van Cmg doen weg halen, en de Logie aldaer
geruyneert, als vyf maenden daer na de Deenie Comp/
fchepen in't begin vandemaentOdtober fepienbindnt
negen tnvjftigb met den Commandant Jw/f Kramer ia
Guinea fyn gearri veert, en de felve Commandant fyn
Koningl. M^efteyts foo onverantwoordelijcke afge-
nomeneKafled ende Fortreffen, vanderWeftlndi-
fcheuiomr
:heaiompag. Commandeurl/^irfa»H««j(/ii>, blUick
'eder geeyft heeft,maer niets geobtineert,waer regens
hy andersniet heeftgedaen, als ordentelijckgheprote-
fteert, ende fyn hoogftgem. Koningl Majefteytsregt
op de ièlve bewaertheeft..
Ende als daer op de Deenfche Commandant,van def
MorenKoningvanFii«, eeöen ganfch woeftgelege-
üenennoyttevoorenvan eenige Chriften Natie ge-
attenteerdenBerghilm4«yregenaemt, met des felven
Zee-ilrant,benevens een vrye Logie aen Cai» Cor;, en
de vrye aenvaert en handelinge aldaer,voor een grootei·
fpmmegeldsheeftgekogtcnbetaeld,den felvenbeve-
iiigtjtot de Negotie geapteert, en Trider^xEurggh^
naemt, heeft den Koning van Saiw, in wiens gebied
CoHgtleydi de felve plaetsden DeenfchenCotnman-
dantnietalléenteverkopenaengebodenj maer oock
door andere Naburen, daer óver by den voornoemdd
Commandant laten aenhoudên, welcke de felve dogh
hiet allò voort gekoght, maer de aenbiedinghe én per-
fuadering dér Weft- Indifche Compagnie Comman-
deur Jafitr vanHeuJJinheeftkóntgedsLen, nochmaels
begerende dat dito van Heujìn fijn Koningl. Majw toe-
behorende Cafteel cd Forten hem reftitueren 1 en daer
tegenfig mei denKoniiigvanSoiwwegens den BergH
Cong vergelij eken mocht ; maer van Henffen heeft nae als
voor niets wedergegeven, noch met den Koning van
Sahe ( den wekken te vooren de Weft-Indifche Gom.'
bediente, om handeling aen Cc»g te ftabilieren,getole-
reertjmaer mits fy fulcx niet gedaen, en boven dien ge-
lijck boven gefeght j dito Plaets felve verlaten hebben »
derhalven de felve oock niet weder willen aennemen γ
vergelijckenwillen, enalsnu»/<»Hif<//ievaniijii Ko-
tiingl. Majefteyts Kafteel en FortrefTen niets heeft wil-
len weder geven of relKtueren, en den Berg Cw»? folaii-
ge heeft viroeft gelegen,heeft den-voornoemde Koning
vanSrtifl», bydenDeenfche commandantnietnae^e-
laten, tot dat hy de felve Plaets kopen, en de handehng
aldaer ftabilieren moefte.
Waer op hier naerghemelden«»/w ittuffiH, methuljr
van eenige Swarten , den vier m twintigbfim J^pt !
ftfiiinhtiilnt tm m fiftigb in der aacht, deCe Plaets
kficft
OPdieaenhàer Ho.Mog.de Heeren Staten Ge-
neraelderVereenigdeNederlanden, tegéns dié
vanfyn Koningl. Majefteyts van Denemarcken,
de Extraordinaris Ambafladeurde Heer Hannibal
Seeftad, ( van 'twelcke Oöi het felve te beantwoorden
Hooghftgheneygt ghecommuniceertis) vandervry-
enpeodtroyeerden Deenfche Afri'caenfche Compa*
gnie j ( de welcke niet in Hollandiche Inghefetenen ,
maerin Deenfche ende vryelntereifanten beftaet,
TOck niet om de Weft-Indifche Compagnie in haer
hebbende Octroy te violerenjveel min yemaiit te frau"
deren,gclij ck fulcx de Weft-Indife Compagnie in hare
onrechtvaerdighe klachten omde wereldteabuferen
fraudeleufelijck voorgeeft, maer om op de vrye
Afncaenfche Guineefche Kufte, en fyn Koningl. Ma-
jefteyts v^ Denemarcken tóebehoorendeFortreflen
endeLogien, uyt kracht van fyn hoogjflgemelte Ko-
emghl. Majefteyts Aldcrgenadighft gegevenOitroy,
-ocr page 233-
SAKENvanSTAET
|
214.
heeft overvallen igiinfchuytgeplondertj ck Deenfclie . Bediente aen handen ende voeten gebonden,benevens denKoninckl. Standertnaede Weil-Indifche Com- pagnie Fortrefle Nafföu Jaten brenghen, alles wat aen goucenvifaren voor handen is gheweeft, wechnemen en de Logie in brand fteecken, alfo dat met het hoogh- fte onrecht voorghegevenwertj dat de Deenfche de Weft-Indiiche conlp. afgenomen, en van daer at de Weft-Indifchè comp. fouden ghecanonecrt ende befchooten hebben: DeWeft-Indifche compagnie falineeuwigheytmet waerheyt nietbewijfen, dat de Deenfche compagnie t'eenigertijdt, een eenig ftuck GefchutaenCoe^ gehad, veel min dat fy hare fchepen daer mede befchooten heeft i maerde Weil-Indifche compagnie gaet ftilfwygendevoorby, datfy methaer fchepen fyn Koningl, Majefteyts reede voor ÏnJerijcx- burgb ende Cab» Cirs over jaren en dagen vyantlijckghe- blockeert gehouden, alle ViiTchery ende aenvaert, ne- vens alle handelinghverhindertj de Veiling Freder^x- bHrgb&nda Coi» Cori geduyrighlijck gecanoneertende befchooten}veelmeiifchen gedood, gequetft, ende ^derfints groote fchade gedaen heeft, ende daer door den Deenfche commendant op Fredtrycxburgb (foohy fich niet ganfch wilde laten ruyneren ) gedwongen , dat hydaeraf(NB ) ennietvan Cengo, eyndelijckzynGe- fchuteenighfints wederom heeft moeten gebniycken, en hem voor de fchepen defenderen ; waer uyt dan tóaerlijckblijd:, dat de Deenfche. compagnie met de hoogile onwaerheyt dieswegen valfchelijck aenge- klaegt is geworden.
X. Wat ten »»«</«» > van de tww ghenomen lachten Voorghebracht is gheworden , daer op werdtgheant- Woordtj dat niét alleen in'tjaer fefiitnbmiirtnegbmen ^^β'Φ der Weft - Indifche compagnie fchepen de iwte fchepen Saina Mmin ende dt Li'fdt, op deGuinefe Kuftvoor Ïrtderijcxbttrgb ende CtA» Ciff, vyantlijck heeft yervolcht, van daer verjaeght, ende tot der Deenfche compagniegrootefchade, hare handelingh Verhindert, maerooGkalsin't Ja.erfiftiinbindtrtfepigk het Deenfche compagnie fchip FriJirims T<rt<«iehe- naemt j voor Fredirijcxburg,pp fyn Konincklijcke Ma- jefteyt rede was gelegen, en fyn handelingh aldaer heeft gedreven, door drit Weil-Indifche compagnie fche- pen , namjentlijck den S-u/anen Armt, Vittas en Saltman, gantfch vyantlijck aenghevallen is gheworden, foo dat wanneer't voornoemde fchip Frtdiricas Tenius doen· maelsvoor Irederijcxburgb fyn ancker niet had laten ftaen, ende fich op diegvvater begeven, oogenfchyn- lijck vandc drie gemelte Weft-Indife compagnie fche- pen foude iijn overrneeftert en wechgenon;ien.Gehjck danopck de Weft-Indifthe compagnie in demaent
Fehfììaryfefiin/btndtrtitnin/ifligb, h^t Deenfche com- pagnie fdiip den Cmiir-van Vinetitit genaemt, 'twelck vanGIuckitadfiietiyn Koningl. Afejefteyts Zee-paf- fen afgezeylt was, omtteatCabedas Palmes j op^evrye Zee, overiWectmylenvan'tICafteeli>i/JW»»a,, door haer twee fchepen Λ endehet Pi^-feirt, met
groot disrefpeavaalyn Koningl. Maj^eyts Vlaggen ende Zee-paflèn heeft weghgenomen, en na 't Ki
epre iDc
yens, wec^enomen, fchip en goet geconfifqueertj en boven dien heeft de Weil-Indifche compaenie,der
_ ^ ________ _________.1
jPi/.Al/«iiigebracht, hetvolckiWwweeckenlanghinde gevangenis gehoude, ende met harde dreyghementen geprellèertomeeiivalieheEedttedpen, alle Brieven en Documenten, waer onder opck Coninglickfchry- |
Koningl.MajefteytsReedevoor Frederijcxburghniet ,t, komen kondejmaer om van de felve niet weggenomen ' tewerdenj heefthemtotderDeenfcheComp. groote fchade , na Ory«iiö op lijn Koningl. Majefteyts Reede retireren moeten: aldaer nevens efen ander Deens fchip ten ancker leggende, heeft het Weft- Indifche Cotnp. Jaclit De Vrede genaemt, fig verftout in openbare Zee, des Deenfche Commandant looft Kramers Oìenìer uyc een Canoa weg te nernen, ende daer mede voort geva- ren , waer door de voornoemde Koninghl. Compian- dant gedwongen, en als by 't hayr daer toe getrocken is geworden, dat hy om fyn Dienaer wederom te heb- ben, 't felve Jacht achtervolgt, ende 't felve nevens een dierghelij eken , foo hy voor j4r</e leggende , heeft ghe- vonden(doch evenwel fonder der Deenfche Com- pag. order en bf vel ) verovert heeft ; maer de volkeren volghenshaer eygen Eedlij cke bekentenis , vriende- lij ck getradleert, ende iyn defe twee oude ende vande wormen ghegetene Jachten, als mede'tgeene daer in geweeftis , van weynig importantie , 'twelck als de Deenfche Compagnie vande Weft-Indifche Cora- pagnie wegen haren toegevoegden groote fchade, be- hoorlijck contentement gegeven wert ,ligtelijckafge- reeckenten gevonden kan worden, foo dat de Weft- Indifche Compagnie met regt haer dieswegen niet te beklagen heeft.
Tenderden, Aengaendeder Weft-Indifche Com- pagnie fchip GraefEntio, mits de Deenfche Compagnie vande Weft-Indifche Compagnie, wegen des in twee- de poinft beroerden genomen fchip en goet, en ande- ren toegevoegden groote fchaden ^nts gheen conten- tement gegeven, noch reftitutie gedaen is geworden, maer de felve veel meer in hare vy antfchap is voortva- rende, de Deenfche compagnie Λ nsï/i een fchip IJtt Wapen van Glackjlad genaeijit,op de vrye GuinefcheKu- fte heeft afgenomen, aen 't Kafteel Del M/neghebragt,
refpeft, nevens alle Documenten , Brieven en Reec- keningenwe^enomen, het volckgevangen ghehou- denendequalijck getradleert, namaels ghedwongen om haer te dienen: Soo heeft de Deenfche Compa- gnie, nadatfyhetfelvefchipengoetfohunhet harige metonregtwas ontnomen, m Engheland ghevonden, met goede gront, na alle vokkeren Rechten , door or· dentelij ck regt moeten arrefteren en gerechtelij ck pro- fequeren laten» *
Ende heeft de Deenfche Compagnie niet(ghelyck de weft-Indifche Compagnie valfchelijck voorgeeft)
leert geworden, ende foo ^s defe faeckby de Koningl. Admiraliteyt tot Londen , tot noch toe in proces, ende heeft de Deenfche compagnie daer van nogniet de waerdevan eenen penning genoten. DeWeft-Io- difche Compagnie treft weldefen reghtmatighenar' reft geheel frivool aen , maer vergeet daerby , haei; daer toe gegevene frivole vyantlijke ooriaecke te meli den , hoejvel de Deenfche compagnie haer voorde· fen aengeboden heeft, als haer behoorlij cke iktisfadie gÏgeren wert, 'tfelve arreft te relaxercn.
Τ en vierden i DeLogienaen Or/isiubelanghende, heeft den Deenfche Commandant de Weft-Indifdie
van die Waetfenis , loo de Weft-Indifche compa- gnie iynConingl. Majefteyt van Denemercken onver- anwoordelijck ontnonjepheeft, maer denConi^ van GreetAcraa, in wiens Gebiedt defe Plaetfe leydt, nae dien hy vernomeaheefthoeonreghtmatigh eni debedrieghelyckfy defe Plaetfe fyn ConingLMaje· fteyt a^aMigh gemaeft hebben, heeft de Weft-ïn# ich^cpmp^nip.Bediente,beneveiisallê "tgheenfpa fy aen Waren en<}e andeis by haer hebben gehad, vafl daer doen vertrecken ; ende is de Weft-Indifc^ compagnie niet het alderminfte v^q den Conin^ yaaGrm Actm,veel min vande Deeofe |
-ocr page 234-
|
feclijckdefelvevalfchelijck nae gegeven werdt) afge- nomen gheworden : Soo fij η oock de Deenfche 5 na dat de voorfz. Logie ledig hadde gheftaen > aldaer eerft na A- ir^^o-ekomen, endeliebbenhaerregtmatighepoffeffie aldaer ghenomen: dieshalvende Deenfche Comman- dant in 'c minile niet kan verdagt ,veel minverïlaeght werden , maerfoudeals wanneer hy fulcx nietgedaen hadde, veel meer fyn Koningl. Majefteytsongenade te
verwachten hebben gehadt.
Ten · Wanneer der Weft-Indifche Compa·' "iiie fchepen Co fyn Koningl. Majefteyts Rede voor Frt- %r,cl;<liiirg ende Caho Cors, een geruymen tyd ( ghelijck voor gefeght ) hebben belegt ghehadt, ende alle af ende aen vaert verhindert, oock niet alleen in ' tjaer fe^Unhon- dirtf'fl'S ■> 'tDeenfefchip Fredericus voor Frtderycksbttrgb acngevallen, ende 't Deenfe fchip S. Martin in de maend nilyJifliitrljs/iJerteen tn ftfiig vyandlijck van daer verjaegc, maer oock'tfelvige fchip S. Manin nevens't Deenfche fihip DtFcrtu/ra, in de maênd November des felvigen jaers hun cours andermael na FrcderijckjbHrgb had ghefet j ende de felve van vier Wefl-Indifche Compagnie fche- pen, namentlijck, Amjlerdam jCbrijlina ^ Koofmans Ver- inmck. endede Eendracht was verhindert , ende met kanoneren wederom daer van verjaegt ; ghelyck oock voor de derde mael op den wtrden December ghe- fchietis, endedaeropmde maendNovemberyê^««- Ìfoiìdirt mee en fefiigh der Deenfe Compagnie fchepen Fre- iiricHsdin ikrHin endedePrinxCiiifiyï/dnM;, omtrentfyn Koninglilycke Majefteyts Reede voor Frederijeksburgb cndeKffAoCfr/iynghekomen , hebben de felve aldaer wederom drii Weft-Indifche Compagnie fchepen ge- vonden, namentlick, Dm Goude Leeuw,Cbriftina ende de Fmm, de welcke nae haer ghewoonte , hun de Ree- de wederom gedifputeert hebben; maer de Deenfche haren cours op Frederixburgh vervolghende , heeft het Weft-Indifche Compagnies fchip Cbrifiina , een kanonfchoot ophunghedaen, 'twelck de Deenfche Capiteyns , ten relpeft van fyn Koningl. Majefteyds Vlagge, niet onbeantwoord hebben konnnen laten , waer over 2,y wederzyds in een fchut ghcvecht zyn ghe- raeö, alfo fy fonder 't felve de Reede van Frederixburg en Kaho Kers niet konde bekomen, by welck voornoemt gevegt, de Deenfe Compagnie oock niet weynigfcha- de heeft gheleden, ende fouden de Deenfe 't fel vemael oock garen vrede gehouden hebben, als men haer maer ongemolefteert,nafyn Koningl. MajefteytsFortreflen hadde willen laten zeylen-
't Geen weghens den Gommys van Recherche ( loo maer als een Spion aen de Deenfche fchepen is geko- men j mids hy wel heeft gheweten, wie fy waren, ende diergeUjcke by de Deenfche fchepen meer bedreven) aengeroert werd , fooisdefelvemefreghtweleenighe daghen aen boort gehouden, dogh wederom aen Land gelet, ondertuflchenop'cfchip eerlijckghetrafteerdt, ende m't minfte niet beledight gheworden. Hier en tegen is niet genoeg gheweeft, dat de twee voornoem- de Deenfche Compagnie fchepen, Fredericus en Pr/»i C'j»i/tM«nials vooren verhaelt, op de rede voor Frede- rixburgh foo vyandtlick ghetrafteert Zyn gheworden , maer heeft der Weft-Indifche Compagnie nieuwen Commandeur ^ean V^cksnburgh , als de felve korts nacrhunat'zeylenvanPrii/ir»v(;xi«i'^6 met zyn twee· by lubbende ichepen Amfterdam ende het Weft - Indifch Ηuys, aen 't Kafteel dtl Mina gekomen was, fyne befte Schepen de twee voornoemde Deenfche Compa- gnies fchepen naergefonden, ende de felve aen Arda , Cabo Lupis Gtnfalvts , tot aen 't Eylandt SainS BwjMvyandlick Vervolchtende naerghejae^gtjfoodat °°^indefen poindlde Deenfe Compagnie over de Weft-IndifeCompagnie tenhooghftenfigh tebekla- genheeft. |
f Ten/^i/cM wat aengaet deRiviere van Siraleona,ontfiet iigh de Weft-Indifche Compagnie wederom niet overde Deenfche Compagnie met onrecht te kla- guen , daer doch de Deenfche Compagnie feer over- groote oorfaken heeft, om overde Weft-Indifche compagnie, wegen der felvcr aldaer gepleegde hoftili· j' teyten, ende ghewelt te klaghen alfoo der felver Com- mandeur hart Vaickenburgb , metfyn tWee byhebbendé fchepen , Amfierdim ende 'i iVefl-lndifih Hup ghe- naemt, in de maent December feflienbondert twee e» ftfiigb in de felve voornoemde Reviérisghekomen, ende dchvyfdm der felvér maend in der nacht twee boots volgearmeerdeSoldaten eiide Matrofen acn land heeft ghebragt , ende met groote tumult ende ghe- vaerlick ghefchrey ( ofte fy Deenfche Honden quartier wilden hebben , danoffy nederghehackc wilden zyn ) deDeehibheAfrikaenfche Con^agniee Logie aen Βλ- gas ( die noyt de Weft-Indifche Còmp^nie toegheko- j men heeft)overvallen,derDeenfchöCompagnieOp-
per-Commijs Girard Brtmer , nevens eenen Dienaer (mits de andere waren ontkomen ) ghevaughén gheiio- men, de Logie ende Huyfen gantfcHelick gHelpoIiecrt, de kiften opghebroocken , ende alle Waerenfo voor- handen waren, waer ondereen groote party Olyphants tanden ende Wafch is gheweeft , daerenboven alle Brieven , Boecken Obligatienende Reeckéninghen wechgherooff,5 ende daer op der Weft-Indifche Compagnie Bediende in defelvcLogieghèftclt, den Deenfchen Opper-Commijs Ermeria'tCchip Amfitr- dam, eenigen tijdt in yfere boeyen gefloten , ende alfoo de Deenfche Bediende, nevens dé geroofde Tanden eii Wafch naer'tCafteel del Ai/ne ghevoert, én de felvé aldaer ghevanckelijck ghehouden , eyhdelijck deh voornoemden Opper-Commijs Bremir, met hét Weft- Indifche Compi^nies Jacht de Eendraght ghenaemt, naer Amfierdam gefondèn,alwaer de felve opfynaenkomft indemiendSeptemberfiftienbàndirt dritenfefiig oock in hegtenis gebragt is geworden:
Als nu het Deenfche Compagnies fchip Fredericus dm i/tr^«van voorghedachte fpolierin^h niets wetende , opdenvjfdttt Mzcrtfeftienbiudert drie fnftfligh ip 5<ra- iesna ghekomen was , iji meeninghe der Deenfche Compagnie verhandelde Retouren afte halen, heeft den. C^iteyn van 't felve fchip tot fyii leedtwefen moeten vernemen, dat de Weft-Indifche Compagnie > de Deenfche Logie gantfchelijckgefpolieert, endé dë Bedienden gevanckelijck wechgevoérc hadde, heeft hyeenige weynige waeren lbo van de Deenfche Com- p^nie noch voorhandén zijn gcweeft( doch gantfch niet in coniideratie komende, by't genede Weft-In- difche Compagnie genomen heeft )uyc de Logie aen fijn fchip doen brengen, ende hebben de Naturellen van 't Landt ( ende niet de Deenfche, gelij ck de Weft- Indifche Compagnie voorgeeft)de Logie gefpolieert ende inbrantgefteken.
Valfch zijnde, dat het Deenfche fchip der Weft In- difche Compagnie twee Diehaers, met gewelt van d'aér wechgenomen heeft ; maér naer dat de felve den Engel- fchenCapiteyn, foodoenmaelsin 5»γ»·λΙμ»4leggende, verfocht hadden haer mede naer 'tCafteelrff/Ai/».i té nemen,die hun fulcx geweygert heeft, hebben fyalTóo den Deenfchen Capiteyn gebeden, datfy met hciiiop Gulckjladt overgaen mochten, die Hun uyt groot mede- dogentheytdaerinbewillicht, éndehaer ondérwégens fonder eenigevergeldinge honorabel getraöeert heeft , ende zijn de felve in Gahk^adt komende ( niét gelijck de Weft-Indifche Compagnie voorgeeft) in arreft ge- nomen, veel inih gevanclcelijck gehouden geworden ( gelijck alB de Weft-Indifche Compagnie de Déeiifche Bediende menichmael getradeert heeft ) maer ih tegen deel alfoo voort op vrye voeten geweéft ,ehde hun reys naer Amfttrdam bevordert, ghelyck fy fulóc alles met vrywiUighen, ende niet met afgedworigheneedt(als. de Weft-Indifche Compagnie nochmaelsniede onge- rij mt voortbrei^ht ) felve verklaerè hebben : gheichiec derhalvenoockin defenpoinit de Deenfche Compa- gnié,vandeWeft-Indifché Compagnie het hoogfte on^helijck,NB, alfoo fy de Deenfche Compagnie het harige afghenomen heeft, ende de felve daer over noch verklagen wil.
Wat nu ten ftvende» endeten laetften betreft, dat des Deenfche Compagnie Commendant Im^ Krattur op de Weft-Ihdifche Compagnie Dienaers Hoofden een half ancker Brandewijn foudegheftelc hebben, ea
àls
en OORLOG. VierenVeertighfleBoeck, ζ ι ζ |
-ocr page 235-
SA κ EN van STAET
|
zt6
als die van Fittt eenen kop ghebràcht haddeli, hem foo ; feer daer voor oritftèlt foude hebben, daü Hy köitS | daernaèrgheflorven is; daer op wcffc niét gfohd der waerheydtgeantwoörc, datdeii DèerifdieflCbihniaii- danc ( als een feer vrponiénde confdèhtiéiis CÌirillén Menfch) noytfulcxghédacht, veel min ghèdaënheeft, ghelijcklùlcxàishec ci? nöodc Vereyithc van vroome Luydcii, foo dòenmàèls in Guinea ghévifeeft iij η, foude konnen niet eedé vérklaert Werdeii : maer dat de Moo- renonder hun vyandfchap hebben, eiide defelvedtì Weft-Iiidife Compagnie Bedienden aen Ow.)«>qua- lij ck getrafteert hébben, daer van fai de Weft-Indiiche Compagnie de oorfaeck fqlve beft weten ; de Deenfche Compagnie is daer vari niets bewuft ; foó' is bock den Dcenfcheii Commandant Cramer, niet van éeneh doo - den kop, inaeraeneén'vergiftige land-fieckte, gelijck oock veel der Engelfche endeHollandfche Bedienden geftorven.
Maer in tegendeel heeft de Deenfche Compagnie waerachtigh naericht, dat alsden Deenfchén Com- mandant Kramtr anno fcliietihondert em en'fijligh , met het Deenfchefchip Sainü Manin Fredtricksturgh naer 0)-yinn/wasàfghevaren> ende van daer meteen Canoa weder te ru ch komén wilde ; lafper van Heujfin eén groot gheldop fynPerfoon heeft ghefteld^ ende hem feer iiaeuw oppaflèn laten , ghelijtk hy dan oock den i/ierditi AugUftifépitnboïidtri een tnfifli^ een grooteDeen- fche rij ckgeladéii Canoameteen Conftapelvan Or- Jouw naer Frii/ifjjcit'Wfi-^ komende, weggenomen heeft,
lae dat nae defeh de Weil-Indifche Compagnie pro- vifioneel Commàndeur Dirc^ Wdne oO de Deenfche Compagnie Bediende, ende infonderheydt( *twelck heclbarbarifchendewreedtomtehoorenis) óp Chri- iten Menfchen geld gefteld heeft,gelij ck hy fulcke boo- fe daed aen 't Calleel Λ/ Mina tegen wel bekende en ge- loofwaerdige Perfoonen fich noch felfs beroemt heeft, dat hy op den Dèenfchen Commijs Barthcltmus van Gm ' «f/ïi^» vier oneen goud belooft hadde, aen den geenen die den ièlven levendig of doet leveren kofte : Soo dat des Weft-IndifeComp. Commandeurs imvacrheydt felve doen ,%vaer mede fy anderen ,diediergelijckeon- chriftelijcke gedachten iioythcbben ghehad deryen be kladden.
Ν Β. Uy t defen allen blij ckt genoegfaem, wat over- grootefchadede Deenfche Compagnie vandeWeft- Infche Compagnie met onrecht vyandlij k aéngedaen is geworden.
AIï iwjf wanneer Anno fe^ienhoniert negen tn vijf- //^éfyn Konincklijcke Majefteyts Cafteel, Forteref- fen en Logie van der Weft-Indife Compagnie Com- mandeur fo onverantwoordelijcken de bedrlegelij ck afliandigh geinàeil j ende de Deenfche Compagnie daer döor alle handelingh afgefneden is ge- worden.
Ten iiuïedtn ; als der Deenfche Compagnie Schepen Saind Mitriin en 'de'Liefde anno fifliinhsndert mgtu in vijftig van de rèede van Irtdricksburg veijaecht, ende in haren vryen hàrtdel geturbéertüijngeworden.
Ten der dm-, wanneer't fchip Fredericustirtiusìnt^o- venber/ijfï/VwiiBrfirt/fy/»;?, door drieWeft-Indife Com- pagnie ichepen voor Ïredericksbarg geheelvyahdlijcker w^fe is aeügeraiit, in gróót gevaergeftelt, ende boven dien aen fyn handeling, loffen en laden, daer door feer verhindert is geworden.
Dat voor het vierde, des Deenfche Coinpagnie fchip àcnCóttriervan Venetienìa February feflienbendert einen fefiig, óp vrye Zee over bondnt mylen vaii 't Kafteel del Aiyea, met groote difrefpeftvan fyn Konincklijcfce " eyts V laggen en Zee- paffen, dóór de Weft-In -
difchè Comp.fchepen Weggenomen is, fchipcn goedt gecómfifqueert, enhetvolckinhegtenisgeftelt; dàer door'Öe Deenfche Compagnie feer groóteichadetóe- gebracht'is géwórdèn.
Ten viffdm ; dat de Deenfche Compagnie tógie aen CoHg , den vier tn iwintighjlen April fipienhöhdert ten en fefligb van de Weft-Indifche Cóflipagnie , volckerert overvallen, de Bediende aen handèn en voe- ten ghebonden, fyn Konlncklijcke Majefteyts Stan- daert, nevens alle het Goud en Cargafoenen die prcfent Waren, weg genomen, aen 't Fort Νφαν; gebracht, ea de Logie geruineert en verbrand. |
Ten fefdin i dat het Deenfche Compagnie fchip Sai„ii Mdrtin , 't welck doch van haer Ho, Mog. de Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden ver- feeckeringhfchryvens méde ghebragc hadde , Wekke der Weft-Indifche Compagnie Commandeur Iafp„ van Heujfen alfoo voort met ghetuyghen gheinfinueert is geworden, hy dan noch 'tfelve fchip met fij η volle im. portante ladmg, door ï/ier Weft-Indife Compagnies fchepen, van fijn Koninklijcke Majefteyts eygen reede voor Fredericksturgh heeft afgehouden, ende vyandtlijclj veijagen laten. Voor het fevende, dat de voornoemde He«jjia dqn
vierden Augufti feflien bondert een tnjefiig, dooideiyaig^
van MD«m, een groote Deenfe Canoa met veel Waren geladen, van Oi^iiaw komende, ende naer Fredericksbur^ gedéftineert, heeft laten wegnemen, ende den Deenfe Conftabel die daer by is geweeft, in hegtenis getrocken en geheelick behouden.
Ten acbffen ; wanneer de twee Deenfche fchepen Smnì Mmin en de Fartuna niet alleen in November/i^iin- hindert een tn feftigb van vier Weft-Indifche Compa- gnies fchepen, door fterck canoneren, fijn Konincklic- ce Majefteyts reede voor Fredericl^shurgh, de nova is gedif- puteert, endehunaenvaertverweert,maeroockalsde gemelteiwee Deenfche fchepen deavitrden December desfelvighe jaer , als de Weft - Indifche Compagnies fchepen om de Deenfche te vervolghen, hun voor in- derickjburgh wech begheven hadden , naer groote di- ligendevoorfcii/er/ffoiBr^i iynghekomen , in mee- ninghe ]iaereladinghetc lolïén , zynweynigh uyren daer naer der Weft -IndifcheCompagniefchepen,met kracht op haer afgekomen , ende de felve wederom vy- andlijck van daer veijaegt, fo dat fy onverrichter faken naer Patria vertrecken moften.
Ten negenden, als de Weft-Indifche Compagnie den elfden lanuary feflienhimdert twee infeflig , het Deenfche Compagnie fchip, het ft'apen van Gulckjladt genaemt, met ciesfelven importante ladinge, dooriw»e van haerc fchepen, in vrye Zee, feer wydt van'tKafteel</i/Almi, fondereenich refpeclvanfyn Koninklijcke Maj. Vlag- gen en Zee paffen weghgenomen , en aen 't Kafteel iA Myna gebragt, "t fchip en lading gecoafifceert, alle docu- menten onder fig geilagen, en het volck ghevanckelijck gehouden heeft.
Tentienden ; wanneer der Weft-Indifche Compa- gnie Commandeur lom Valci^tnburgh den vjfden Decem- berfeflien hondert twee tn feftigb, de Deenfche Compagnie Logie en Λ»·λ/«βλ , vyandlyck heeft overvallen, alles wegh gherooft ende de Deenfche Bediente ghevangen ) nevens een groot deel dergeroofden buyt, met fig naer 't Kàfteel del Mina gebracht, en daer door de Deenfche
geworden
én in geval des noodig zynde, voorts nog bewefen wor- den kan.
Ten elfden ; heeft de Weft-Indifche Compagnie , door de continuele vyandücke belegering en verhinde- ring van alle afende toe- voer, àen Fridiricksbargen Cé» Cer's, de Deenfche Compagnie niet alleen inharen ha<i' del verhindert, maer boven dien defelvealdaerinfeer groote onkoften gebracht,daer vah 'de fchade ecngroote Somme bedraegt.
't Gene nu voor het ΓίνΛ^Λ ; 'der Deenfche Compi- gnie vandér Weft-Indifese compagnie aen meerder fchade (foo hier vooren nietisghefpecificeert) mochte toeghevoegt zyn ofwerden, daer Van doet fich de felve (van verder pretentie ) hierïnede in de befte forma, be- hoorlijckreferveren.
Suleks alles nu heeft aénfyn Konincklijcke Maje- ftéyt 'de Deenfche Afriéaenfche Compagnie , van
tijd tóttyd alderonderdtoighfttcverftaenghegheven,
ende om remedieriijg ende affchafBngh van fulcke on- der foo naer Geallieerde hoogö Bontgenooten Onder- danen noycghehoorde hoftiiteyten, ende om fatis-
faótis |
-ocr page 236-
i<Ì6+
|
fadtie en reparatie van fodanip toegevoeghde groote fchadc,aUleroocmoedichfl: bidden moeten ; gelijck dan oock allerhoochftgeeerde fijne Konincklicke Majefteyt belieft heeft, tot verfcheyden reyfen ( daer over aen haerHo. Mog deHeeren Staten Generaci der Ver- eeniclide Nederlanden ) te fchryven, oock door derfel- ven hoochltbeftelden Refident in's Gravenhage den Heer C/rai///«m, menichmael diefwegen folliciteren lae- ten, niaer ft) leks alles heeft by de Weltindifche Compag- nie ,totnüchroe niets konnen cfFedtueren.
Wert alfo iïjn Konincklijke Majefteyt ende deflelven hoochit gheplenipotentieert fijn Excellentie, deHeere Rijcx-Raet, Rijcx-Schatmeerter, ende Extraordinaris Ambafladeur de Heer, Heer Eannihal Ziefladt, van de Gioiftroyeercie Deenfche Africaenfche Compagnie hier mede nochmael aller onderdanichft ende demoedichtt
fhebeden, dat fijn Konincklijcke Majefteyt ende fijn
xcellentie alderghenadichft ende hoochftgeneycht, believen willen de Deenfche AfricaenÌchc Compagnie by iijii Konincklijcke Majefteyts aldcrgenadichft ghege- ven Oftroy, vorder aldcrgenadichft te befchermen, en- de hoochftgeneycht te niaintineren.op dat de felvevan de Weft-Indifche Compagnie, Avegen de toegevoeghde groote fchaede behoorlijcke farisfaitie moge gegeven ■worden, alle tot dato gebruycktc hoftilite)ten gant- fchelijck afgefchaft , ende de felvc de vryevaert ende handeling op SetraUoHa endedevrye Africaenfche Gui- néfcheKulle ,'infonderheytop FreiiericksbHrgh,CaboCorf(i, ende Cbrifliaemburjih aen Orfou, alwaer fijn Konincklijcke Majefteyts Fortreflen ende Logien zijn leggende ; van de Weft-Indifche Compagnie voortaen niet moge wer- den gcdifputeert ofte verweert, maer dc felve daer van veel meer in de befte forme verfeeckert moghe werden. ! SyneKonincklikeMajefteyts en Excellentie aller onder- danigft ghehoorfaemfte ende demoedighfte Gcoélroy- eerde Deenfe Africaenfche Compagnie.
Glttc\piti dmvicocn entwintigften ΓΛκπΛ^ΓείΙϊεηΗοπ- dert vierenlefligh/Ì^/i viteri.
llact ìBoqì. öaöbeti bfen ConintS laeten manen obec be ttetaciingfje ban get relfant ban tie onberaelbe redemptie-pennfnggen / enöe bp be ötjcfiiï- ïtiitiiu naco in ieben jönbe / bie booisfcg^ebe beici Confiicr iDDlfaatie· alsi 25i?0en gctcec&em/ fjabben allcmogelijciie bebofcen boen aentonben/ ten cpnbe miböclen motfjten uptgöebonben toecben tot apeginge banöcüoojri· fcljult/ maecin plaetfcbanbetaUnge / fiSbatiben €oninc& geen anbecanttooo?bebeftomen / ali öat fijn JiBajefleptfeicgertcgfjen toaö om alle fiet gene öp aen Ijaec ïja. iBae- fcftulbicl) toas! boo? alle anöccefcftulben te toiiien öetaelen/ toanneecfp maec fijie isjjcften bart Denemercken enbe Norwegen in befenfie tegeni föne bpanben gcb?acöt foubeöcbben/ aen tociiBecss fecuciteut fip oo?beelbe bat ftaec ï^o. SBog. me fijne gettoufte ilSontgenoten öoocölijc& mebegOe^ Uaen toai. <©en litefibent Ie Maire j^eeft fifec op eenige oubectutce gebaen / bjelt&e be Waben tee 3ïbmftalttept tot Amfterdam fjem boo? Qaece miffibe Dabben gelfe^ ben teinjungecen toanneec bep?ompte Betaeltnge niet anbics Sanile bolgen;boc0op alleftetgI)ep?oponeecbe niet anbecö Himnen beetoecuen / als8 bat fön jÉla jeftept geoibannectt ftabbe fijn (Cf^eforfec Hannibal Zeefladt ben Haeg paffeccnbe/ oöec alle löaei: jBog. acfitertocfen / enbe pjfntipaljjcftbefe/ pettoesS tecon= ternecen. albien ftaec (Sb. ίϊ^οβ· betnteceffeban be betoufte fcftuit banjaectot faec p?etifeli)c6 ftabben boen inbo?bec£n/ enbe nfettot fooeene gtootefomme laeten opleggen/ be booifcft?ebe faetSe foubc ftebben Semachelijchec tot een epnbe en bolboenfngfte Bonnen eeb:aclK b)02ben / maec be fomme nufoogaootjgn» be/ ftonbenqualjjiö geDolpentoojben.
©0 be Dtec boo? aengftecoecbe mfffïbe ban ben Conjnth / fteböen gajj ^oojg jHlog. oefen ttbplen BJicf laten fc0?pben.
We Konincklicke Majefteyts mifllve ghefchreven tot Cspptniagen den vijfibitndin Novcmber left- V Deel. |
ledenftilo loei, raeckende defwevendedifièrenten tuffchen dievan^le Weft Indifche Compagniedefcr . Landen) ende die van de Deenfche AfricaenÌchc Compagnie ontftaen,is ons nevens mondelinge recom- mandatie van de inhoude van dien, door den welghe- boorenuwe Konincklijcke Majeft:eyrsRijxri^edtRijx- Schatmeeft:er, Prefident in het Kamer ColJegie ende AiTeflbr in Collegia Status, den Heer Hatiuibsl Zerftadi, op Tubtringh, Lunet ^ ende H'eUJgarrdt, Ridder , Wel overghelevert. Ende hebben wy huyden goedtghe- vonden Uwe Konincklijcke Majefteyt daer op mrdcs defen te refcriberen, dat wy niet minder als Uwe Konincklijcke Majefteyt vangantfcher herten ende gemoetgheneghenendebereytzijn, om niet alleen de voorfchreve, nemaer oock alle andere dififerenten en- de mifverftanden, die tuffchen Uwe Konincklijcke Majefteyt ende defen Staet ende wederzijdts Inghefe- tenen ibuden mogen fweven jinder goede ende minne uyt den wege te legghen ende te aiTopieren, ende voorts alles te contribueren wat tot den vryen Cours der Com- mercien, foo binnen als buyten Europa, eenichfmts in billckheyddt van onsfoude konnen werden ghedeil- reert : Ende dat tot meerder bevorderinge van dian wy eenigheHeeren Gedeputeerden uyt het middel van onfe Vergaderinghe hebben gecommitteertendeghe- authorifeert, om over't voorfchreve iubjeótdenwelge- melten Heer Bmnibd Secfiadt of wel met den Re- fident Charifius in conferentie ende handelinghe te treden, niettwijffèlende of daer uyt fai dan metten eerftenhet ghedefireerteiftft endeaccommodement tot wederzij dts contentement ende fatisfadie volghen. Sulcxdaiwyonsvertrouwendaerhenen ftellendat U Konincklijcke Majefteyt naerfyne hooghfte wijsheydt met ende nevens ons fai gheheven te oordeelen dat het t' eenemael onnodigh is,diefaengaende de mediatie van andere Koninghen, Repubhjcquen ende Potentaten te verfoecken ofte te employeren : Waer mede eyn- dighende'ende onsj eghens Uwe Κ onincklij cke Maj e- ftey t tot continuatio van de onderhoudinge van goede vrundt ende naebuerfchap oock vertrouwde correfpon- dentie, in alle finceriteyt ende oprechtighey t, eerbie- dende, biddende Godt Almachtigh. Doorluchtigh.- fle &c. Adum in den Hage den dtrtimdtu Februaryji/-
tienbondirt viirtnjefligb.
gn't begin ban bit iaec ontfingen ftaec ïgo.iBog. oocH ban ben ï^eec ïgactocft ban Holftey η Gottorp een b?icfgijebateett GottoriFben fes-en twintichften (JDC- tobec leflleben/ ftoubenbe in effect bat fjjne jpurftet Itjcbe Ï39oo?lucftttgftept beS felfjü(^eec 2&2oebec]geec AuguftFredrickCoabjotoi be^^tiftsi Eubecfi/etc. jegentooojbicft alfiiec inben Igage jijnbe / becfocftt ftabbe aen ftaec II|o. IQog eenige faecben toncecnecenbe föneinteceffen boo? te bjagen : oenbe ig becbolgenö tecBecgabecingegelefen feetftec H^emociaelbanben Igoogftgemelten ï^eecAugufl: Fredrick, ftiecnaebol· genbe : Wm op gebeltbeceect Jtinbe / tg ben ]^eec ban Haren becfocftt/ batftin<!E. ben meec ftoogftgemeU ten^eecel^attotft Auguft Fredrich, upt ben naem enbe ban toegen ftace l^o. H^og. toilbe gaen bectoeiie* fiomen enbe tompltmentecen: ^ej$b)iert ftet boo?^ fcftjebe iBcmociael geftelt in ftanben ban be ^ee:^ een Huygens, Merode, Radt Penfionaris de VVit, Reygersberch, vander Hooik, Haren, Mulertcnbe Geriacius, om te bifitecen/ examinecen / enbe baec ban rappojtte boen.
't USemocf ael lupben al^ boUft t :
Moogh Edele Heere Trefiderende ter Ver- gaderinge Όαη de Ho. Mog. Heere Staten Generaelder Vereemgde Nederlanden.
En Doorluchtigen Hooggebooren Furft en Hee- re, Heere Augnfi Frtdrick,, Enfe tot Noorwegen , Souverain Hartogh tot Shfiukh , Hiljltj», Stcr-
m»rn
Viaiiöel. ftrpn ©nitota frSJÜft aen öa«
celtcnbc J^n torn·
racïMe.
en OORLOG Fier en Veertighfle BoecL 2 I 7 |
-ocr page 237-
ii8
S A Κ E Ν van S Τ A ET
|
Grave tot Oid'» bnrgb, hem , jeghenwoordich alhier in Gravenhage voor feeckeren tijdt onthoudende , is van fijn Heer Broeder den rcghereuden Heerc, Erve tot motweghen , B.flchop tot hdick , Souvei^in Haitoghe tot SUfwicb , Hei- fiejn, &c. verfocht ende geauthorifeert haere Ho. Mog, op t ferieulie te bedancken, dat U Ho. Mog. ghe- liefte ii geweeft, in de voorleden Oorlogen tuflchen <)e NuorderKroonen.alsAvanneer, fijne meerHooch- gcdachte Doprluchtigheyts Landen ende Luyden foo wel van Vrunden als Vyanden.door der felver militie is overtrocken ende gedruckt geweeit, op fijne Door- luchtigheyts aenfoecktn tot mcerniaclen door dcilclfs Kelident gedaen.niet alleen fijner Doorluclitigheyts Landen ende Luyden dranckfalen ende verdiuckingen hebben ter herte genomen, ende alle middelen aen- ghewcnt de ielve niet alleen af te keeren ende af te manen, maer oock dat haer Ho. Mog. door hunne Heeren Amballadeurs by de Noor der Koninghen door goede ende ferieufe officien, de diflerenten en- de verfchillen hebben doen bylegghen, ende eenen feeckeren ende gewenften vrede bemiddelen, in de welcke hetintereilè vanfyneHooch-FurftelyckeDüor- luchtiglieytin alle poinden van hare Ho. Mog. Heeren i Amballadeursisgeobferveert, ende in acht genomen, | waer door rynetmitelijcke Doorluchtigheyts Landen i en Luyden( hem in "trainilenietghemeleeithebbende niet de Diiferenten der ftrydende partyen ) in eenen vallen en fekeren vrede herlielt , al Ie miitrouwen weg- genomen en inoudevertrouwlickheyt en goede intelli- gentie herilelt,
Hier uyt is nu lichtelickafte nemen,hoe hoog fyn Fur- HelijckeDooiluchtigheyt jeghens defen Staetfich ver- obligecrt is bevindende , weshalven fyne Hoogh FurltelijckcDoorluchtigheydt egheen occafic fai laten voorbygaen fonder te tefmoigiieren de groote ghene- geniheyc die fijne Doorluchtigheyt is dragende aen de- len Staet en dclTclfs Landen ende Luyden , principa- lijckfyneDoorluchtigheycs Landen frequenterende , ende hunne Commercien daer inne dry vende , alle danckbaerheyt,afFcdie endeghcnegentheyt te betoe- nen ende alles helpen contribueren 't gunt toe dienile, flore, ende toenemen der Commercien in derefpedi- ve Landen foude moghen ftrecken: Endenaedemael fijne Hoogh-FurftelijckeDüort. niet onbekent is , dat haer Hoog. Mug naer de verkrei^hcne vrede in deefe Landen, akijcit een loffelijck voornemen hebben ge- hadt met alle bouveraine naburighe , als mede des Hcylighcn Koomfchen Rijckx - Furilen invertrou- . licko vrundichap ende correfponden tie te leven : Ende iyneFurilelijcke Doorluchtigheyt deneerllen naeil aengheleghen Souverainc Prince is , die met deefen Staet in alle onderlinghevrundtfchappe en correfpon- dentiefymbolifeert, wiens beyderzyds Onderdanen oock doorgheiladiglie Commercien ende Navigatie , foo haeil wederomme in voorgaende fiore ende opne- men zijn herfl;elt : derhalvenlyne Hoog-Furilelijcke Doorluchtigheydt als een Souverain Prince vannie- manden dan van Godt dependerende, nietheeft kon- nenby defe gcleghentheydt voorbygaen , fonder haer Ho. Mog. te fon deren, of de felve niet goedt ende raet- faem fouden vinden tot conièrvatie van voorfchre- ve Commercien ende Navigatie,ommealle metter tijdt voorvallende troubelen ende bekommerniffen , metghemeene middelen wegh teneemen , met fijne Doorluchtigheydt in cene naerdcre correfpondentie en Alliancie van Commercie te treden, entoteilroic- tere onderlinghe vertrouwlijckheyt figh te verbinden , daer mede alle voorvallende ongheleghentheden door eengemeen conccrtop 'tbequacmilefoude nederge- léyt, tydelickuyrreuwegegeruymet, endede Com- mercien beyderzijts Landen ongeledert en onbekom- mertverblyvcn, |
Naerdemael oock by de voorledene vredes · tradia- ten tufTchcn de NoorderKroonen , fijneFurilelijcke ■ Doorluchtigheyt ende deflelfs Landen ende Luyden nietalsgeneraiitercntacitézyn gecomprehendeerten iugheflotcn j ende nochtans fyne Doorluchtigheyts interefle daer inne ten hooghilen verfeert, omme fich in tyden ende W7len daer naer te weten ghedra-, ghen, ende als een Sou verain Prince f wiens Furilen- ' dommcn ende Landen tuiïchen de Noorder Kroonen lyn leggende, die alle fwarigheden endeinconvenien- tendoorde Noiriir Croonen opkomende, fyngheex- poneert, endevan beydezijden denlaildes Oorloghs in fiilcker occafie fouden moeten dragen} by alle voor- vallene occafie tot ondcrhoudinge en maintien van vre- de,oock het lyne weten te contribueren : Daerom isfyn Hoog- Vorill. Doorl. als noch verfoekendejdat des Celfs V orilendommen, Landen ende Luyden in de guatanti, der Noorder Croonen, als nog exprelTelij ck mogen ge- comprehendecrtende nominatimingefioten, ofte dat tulFchen beyden eene particuliere en ipeciale aftie van gtiara/) tie toc dien ey nde mach opgeregt worden, 't welk tot meerder feeckerheydt en oblerveringedesvreedgs tuüchen de Noorder Croonen, als mede onderlinghe vruntichap, correfpondentie en toenemen beyden.ijts Landen en Luyden lal ftrecken,ende fyne Hoog-Furft. Doorl. hare Ho. Mog tot allen aenghcnamen dienden vcrobligeert verblyven. Wasondeiteeckent Avgvst Fb ideri c.DuxSlesAV.&Holfat.
In'sGraven-Hage den wWfo luny feftienhon- dertvierenfeftigh,
g^it to(«t eeficU fn Saniwii banbe acntocfcnöi i^ccKtt «©ccommtttpcr&e lianbc College tcc 311öitHcaUtfPt/ bie baet op fcpbcn Den twee en twintichften jpibjuajp/ bat al Uoorcnbaec op epntiflöcfi te abDpfmn/ tiat toppe ban bc feitie iBemoile foube bfenen gjiefonben te tüo?bcn aenbecefpcctlbeCollegcn tcc ïibmicalttcpt frlf/ om gaecte boen info^tneecen boo? be l^oopSles beninDacerefpecttbe ceffojten/opbebooXj ^anben ttaftguccenbeiom alfoo inn bolbotnen Ëcnnijï ban facchente bonnen toecben gebtent ban pertinente ab' bpfen.
3Baenfoat{i ben veertienden lüiapbfelbaei: opbp Hoiiant befe bolgenbe cefolui te.
De Raedt Penfionaris heeft ter Vergaderinghc gerapporteertde confideratien ende'cadvysvan de Η leeren hare Edele Gr. Mog. Gedeputeerden tottefaecken van Denemercken , hebben in ghevolge ende.tot voldoeninge van der felver twee diftinde re- folutien Com milloriael in datis refpedlive den t-u/imigb- ^(«Marty leftleden, endeyiyffB deler loopende maent gheexamineert ende overwoghen feeckere Memorie by den Heer Ji/<g«fl f>-f</WtitjCoadjuterdesStichtsi«- beck_, e?c. Broeder van den Heer Hai toch van Helflefo aen hare Hoogh Mog. gheprefenteert, houdende ver- foeck ten ey nde hare Hoogh Mog. het Trailaettuflèn deConingenvan Swedencnde X)inf7»e«i^ojonghftghe- flooten, ende ipecialijck de artijckelen van'tfelve Tradlaet, concernerende de ImrefiTen van de Hoogge- melteHeer Hertogh fouden ghelieven te ^λγλλΛγγ» , mitsgaders noch feeckere Millive van den Rade ter AdmiraUteydttot Amfterdam aen haer Hoogh Mog. gefchrevenden/iwtiiM twintigflen Marty voornoemt, met eenigebylaghen daer nevens gevoeght, houden- de der felver bericht ende ad vys ter requifitie van hare Hoogh Mog, op de voorfchreve Memorie ghenomen waer op ghedelibereert zijnde, Isgoetghevonden ende verftaen, datvanweghenhaerEd.Gr Mog.terGene- rahteyt de faecke daer henen fai werden gedirigeert,ten eyndé de Heer Refident de Bye, alhier aenwelende Mi· niftervanden HooggemelteHser Hartogh uyt den na- me van hare Η )ogh Mog. gefondeert moge worden,of den felven Heei Hartogh fyn Meefterghedifponeert zy om aen haer Ho. Mog.totvorderinghe van't voor- fchreve veribeck te belooven ende te prefteren, dat dc Ingefetenen ende Onderdanen van defe Vereenighde Nederlandtfche Provinciën handelende ende trafique- rende op de Havenen ende Plaetienonderfyngebiedt reforterende, aldaer noch in't uytgaen noch in'c in- komen eenige meerder ofte hooger Tollen, Convoyen ofte andere impofitien over hare Schepen, Waren en de Coopmanichappea fullen betilea .daijde eyghen
i· Inge: |
-ocr page 238-
1664.
|
li64 Ineefeten. Dat mede devoorfchreve Tolten 'Con- - voyenende andere Impofitien, alfoo gereguleert we- fendeoverde Ingefetenen ende Onderdatìen van de Eemeire Geünieerde Provinciën noyt fullen mogen ^^^^QÌi'jtrbùogt oke btfiumrt dan met voorgaeadead- vyscnde bcwilliginge van hare Ho. Mog, Ende eynde- lijck, of' hy Heer Hartoch vóomoemt iich recipro- queJijck mede fouden willen verbinden töc guaramh van bet voorfchreve Tradaet tulTchen Swtilen ende Dttmtmtrcke", voorcn ghemaeö in 't geheel ende vanalie deartyckelenvan'tfelve, om in cas van con- travenrien van d'een of d'andere zijde met endene- venshare Ho. Mog. de handt daer aen te houden, dat de gedane contraventiengerepareert;)en diergelijck voort toekomendeten beiten geprevenieert moge werden, omdaerophetgerequireerde efdairciffement ontfan- ghen, ende daer van alhierter Vergaderinghe rapport gedaeny.ijndcalsdan naeder op 'tvoorgaende verfoeck ten principalen re werden gereiblveertjfulcKals naexi- gcncie van iaecfcen bevonden fai werden tebehooren.
gDacctttcfce ijefeöiη Baccio. iEog. fitO sBrtcmfici?' meert/ cniwiS ftilcic totanttooon scgijetjeii. SeÏert in nfitfiJaïKrttngllsS Daecop ofjebtìigt. ©e ΦοηϊηΛ ban Deimemarck (jeeft toccbotgticnjs inöefe matntit 3ff6?uariHö öen f?eec Charifius ErnfifrD lactcn aen= fjoiiDcn onvrcpacatteöccattentaten ban beï©e1i-3!n< bifrtic Compagtrte / ijaertipinpseiijaeoBe tot boo?' tjacnbt toijötloDptcö berijac. ïipinftftccctie uotft op bctearfttigi) ban De reflantcnöet fobfidientjaiiiKM ja^
revierende vijftich.
gniBaect toiett öe&oo?t baniieiioobtban <l0i?aif
KorfitsUJefelt,Ïifeeen ocrupmentgiit eelattteertödb» ficnticiiiabt fttft epntljjcfe onbefient tot Bafel neber? oefetinet fijn vier iSoonen/ tn «en ΦηφΙΕί Eleonora: fttJmetfjjniSoonenlaetett immatriceren aljSiÈngeti fc^EiStubententianb' ^icabemie/ Beiti (afiwemmi bcjan Angiois. 35e ^oonS af en aen cepfenbe/ enöe J)P met te ^ocBter bwonenbe nu inöc iStaöt/ ian ineen i©o?p onbecBafel, genaenit Richen; enbe om bat ftp bcel giutoeelen öp öem fmöt/ toiecbt otlooft ecnlloiianbiiSOfiüngcl^ gutoeliecte 5ön. 3©3§ηοφ onlanaOii boci? fijn obetlpben gefien tot Bafel iu een fiefljtfwact laecBenjSfileebtfonbec mantel oftcapiei: / ntct een ftoc^ fnti'^ïcn Oanbt / enbe tn be anttec een paec patrDfen/ bieftpopbe raactfit fiabt ge^ocDt. ^eet^ fiec 59cbcrlanbcr/ bie be ^oons fleBent ftabt lot Ro- men, ontbeciMEt aen een ©olïfllon : toaect>oo?öet gfje» tucljtljomenbe ΐοοί be^tabt/ enbe oodtaen Jiem / flitic&te ftijecp/ Boetoelbooi firantliaeHeenplérefie, tnbcfiomenbetotNieuburcli opbeïtyn/ betÈlaerbe ficfj Rooms Cathoiijck, becfoctfienbe «acc öfetopfe fiegiaebente toojbcn/ gelöiö ööef£Bietii4neeif»€eö' ïsnt ban CteKgfeufen albaec onbec 't eöeWet baa Ooft- enrijck ^aec fön boot (tebleotie ^oonjü Deecïteïtent Olicmacfijt/ enbe tot Bafel opg&i^ouöen/ omtoeiaec te tcqatciecen jonbet Iiembiiecbcn glgebonÏien iujiaL· öc 3lutoccien / nocft fefthien hondert ïïiKïbattterjS aen flclt. (gnbe fioepnbffijbe fip pervarios caiüs, &:tot difcrimim. ^jjnbetfïant/ mcmocie/ enbe toelfpjei ncntficpbt toai g?00t/ liaud ali um tanta dvem tulit indole Roma Pmaet'ttoasi 0em aisr eenaltemoebicö fnöe genercusi peect/ 'ttoeltB fip n{et raac|>tti|)toMji te regeecen/ enbe gem bantgbt tot tptupt ben fabel wierp, (gen gfjemeen bec(lant fowbe fjem bepligöec m? be toereibt geliben geb?atftt.'t45ubefp?e€tiitooo?t
Itgllt : tufTchem mal en vroet, etC.
«ien mifaoegijen in Dennemarck liifect geiaufeect woJOftinof afötereoubingööanöe j^oo^fcèe toUen ™ ietaelingg ber j^ebeclantfcle Kooplupben / toiensi aocoecen inbelaftfte I3oo?tfcftetcou6lco tot Cc^jpen- ^ψη upt fjaeci fcCjepenten bej^eöe ban bie ftcoeneei "tijt / fuirr iaec obec nfet alleen fiacbe bifcoucfen {WEDOert bjferbcn/ maec becftftepbe faetfeen nu on= augijöu, pjefentieban benContocS bpftmejgatnif» L;·? 0««amineect b3o?benbe / öebben cenfgBe gem abbifen gcttacfit teinbuceten bat ftp alle «wcrtantfcöe .i^tijeepen in fiJn «ficft ban Noor-
Sfwic >Mlft litjte tont ürtitt- |
wegen Bomenbe/ ban toer enbe seplen foubeboea onti blooten/ enbe baerfoo langüe oppouben/ tot bat be ingöefio^te tol-penningljen ftube 5ijn getefiitueett / en= be{|ctafTronb((foofpfepbenbatl)aei'en Conincli baec obecaengebaen toasi)l)p Ijaec IBog. foitìie ^n gerepaceert: anbece opineerben / bat nacbemael i)ct contract boo? benïgecc Rofewljng obet be licDtingfie ban eenmiilioen gulbensi/ naec toelcÈecüS topfcboo?^ ftlijebe tn{)oube ggefcBiebe/ t»iecbt geembeert enbe niet naergcBomen tnboegljen alsi get aengeggeben toaii / bat fijne jlSaieflept ootli aen fjjn fpbe aen "tboo?» fctjjebe contract niet foube gegoubensjjn/ enbebaeri> omme boo? goebe entje fonbamentele reebcnen foube fionnen berbieben be betaelinglje bie be SrDippcriï bolgDenüi get belnufie fCrattaet boo? ^illetten in Noorwegen beben. ^enbebebacc tegen feggen/ bat Baer ^o. JlEog. naec foo beele bjtenöelycBe tocrfoethins gen boo? jjaere ^nberbanen atn fijn jjiajefiept bjucD^· teloojügebaen/ nieten Bonbenttaerlaetenbe frlbegarc öeönlpfaeme öaöbt teljieben / gemrttlit boojfcftjebe goeberenbpl^oocBgebacfjte Jföajeftept uptbeHeber» lanbtfcfie fcgeepen gelicljt/ boo? {jetmeerenbeel geen geb?upt& in ben i©o?lotl) dabben / nocHte flrecben bon« ben totonberljDHbt ban't ttienfcgelgcbe licgaet» nocD leben/ maerfoobantgBegoeberentoaeren/ tnaccmc^ be ben ConincB 3tin epgen «©nberbanen ( aen Infen gp fcljulbicö toaii ) fön fcljult betaelt {jabbe / fonbet r^gatt te nemen op beoffenfie/ biebacr boo? aenj^nec Jd^og. toierbe gebaen / in een tijbt baec fjaer ^o jKog. meergemelte gaereConincb met foo een en actnietie^ löcfie i$cBeep!i-®loDt enbe sanbt-jjsilitie «pt fijn ongelegljentljept quaemente rebben/ baec fip aiibêr^ fintS(naec menfcften oo?beel )öabbetn moeten toer? gaen; fulcr boo?fcfj?eben fcjjult be ligitimfie toast bie fgn iKajeflept in fjjn iStjcltflabbe / tot toclcöersi betaelingge nocBtanji/ naerfoobeel b?ienbeiij(Ëe en» be minnelöc&e berfoecbea enbe aenfcg?p)){n^e ban Öaec lHog. geenebe minfle o?ti?e geflelt toiec»· be: fulCK meec i^oot{}gemelte ^o. ^otg. ^gcaoeclji faem gebtoongDentoiecbenDaerelnaficfetinen tieenbe {lenbtbullinggebangaeref^u tteboenerlan? eDen/ gemercfit menalbeec fulcj; niet toiiöe èoen ^ tot Bet toelcBe bit een ban be facgt^e mibbelen toa^ bie men ftonbe BebencBen / enbe toaer bp Conincï jföii niflecjiBaecepafTien eenbefijbeHellenbe/ jgaeren^Eo^ nincBBeBoo?benteratben foo lange te nerbipbett/ tot batbe betonile fcijult foube toefen afgdept; sflnbetoel BennelijcBbat Bp alle ^uropifcfje potentaten tnfulc» Ben gelegentBepbt cep?efalten tl^Beben toterben / toelc&eboo?bttmibbel boo?fiaer ^o. SBog. aUi meer aenfioteljjcB toierben geejccufeert.
«©PÖet boo?(laenbi toiertöpbe ©eenfcfie oef«e()t / batgaeren itonincB^oebe o?b?eban beeerfle uprebat gpbe Coopmanfcgappen upt be ^eberlantfcge ftfje;: pentotgemttam/ ggefteltj^bbe/ ggebenbebefjein^ terefTeecbennaerbetoaecbebenbe goebercn aljei bie in éollanbtfonben ggegolbengebben/ abfignatieopfgn CommiffarilS tot timfietbam Gabriel Mai'cellas, toelcBe I bermibtj$ gem niet bolcgbe be Betaelingge ban een reilanj fubfidie penninggen/ fgn |ISa)e(Iepbt (foofpfepben )ban gaec<£b. |@og. competeren» be / oocB boo?fci)?ebe Öooptóeben / niet Bonbe bolboen / ftilc)cfp#et betouwe maneuementgaec^b. <©?. ì©db. enbe niet gaecen iSonincB imputecen moefien. i^ieu op toierbenliaer tegemoet gelwect beele fottbementele tebenenboo?beJ§eer Raet-Penfionaris tnfgnmifftbc ban ben feven en twintichften ^uljj bejï boo?leben f'aerjJ obec boo?r5· p?etenfien ggefuppebiteert/ bie fp alletoelopnaemenboo? fuffifantfoo Qaec i^o. il^og. nietanbec^ban fgnifòaje^eptberfocgtgabben j maer Betoefeneenoectfaem bat meec goocggeb. H^ajeflept (ienbe be €cactatentu{Tcgea gaec üo. |@og. enbe ben boenmaéIjScegerentte Frote£i:or ban <!Engelant fooba» nitggeabbanceect batter in Botte een goebe condufÏe te beiloopentoajS/ geécHo. mog. inbemaentiü^aect toegefc^ebenljabom te mogen toeten ofgp toebecom (jjntwintichfcöepeafoitóe equipeceneabeinZee B?eni 0öe«/ bolggeniiDet Contract bat be^eec Nannmgh ^ a Keyfci:
en OORLOG. Vier en 'veertighfte Boeck- 21 p |
-ocr page 239-
X2G SAK E Ν van STAET
|
i66d, Keyfer baicotìcc 0Èmaet6t/ 'ttoelcömeet goocOgcb.
_iBajedcpttegemoet fatij ì)attnbo?tenDoo?een Djeetie
fouDeliomente teffecen^ toaecop |gaei:]|o.|IQoa· 0e=> Ueftöaööeaenbcüiontntft Doo? eenrnfffitie met otta» tlje baneenfetcete ïiefolutiete öecfoecben/ gtlptft fult)c bectöoont tokct/ bat fiootfjofbacljtc .«Bajeftcpt eben aljSDetiaecteboateHfón twintkhfcljeepen foube equiperen enbe itiEee DjengBen / J)et toeltlicoefcDiet 5ijnbe men albaec oo?beelt bat fjaec Ijet felbepenfioe» foube competeren aljS öet jaet te toooren aen ijaer betaelt toasS; Deöbenbe öaec fcljepen felfs boo? aenraebtnö{;e banljaec i^o.jBog. niet Bonnen ofte mogen opombiCi ben foo lange ben mmtrael Biaeckini&Hpnsinotljin po(iup? bleef leggen.
;®teban beSibmftalftcpttot Amfterdam abbffecti benbenachften aipjü/ batgaetejS oo?beelsi benthien- denpenningh baet inne öpben KoningD ban Deune- marcken geftelt Opbe Hout-Waren in Noorweghen betBoc{)ttoo?benbe/ tenlafteban beeet|ie<Êpgeiiaersi ofte bec&ooperii / rattfgaeberiï Peck, Teer.enbe Talck inbe Bout-jabensiballenbe/bjajs een inbttecteberljooi OingeenbebeftoaernilTe bet Tollen op öe boo?rcl)?ebe ^oopmanfcBappen/ tegenjj ben Blaren tejctban (jet elfde, twaeifde enbe dertiende actiBel ban Det Ccactaet opben twaelfden ^eb^uatpbes! gaccsi feftienhonderc fevenenveertich tn 4B?abenBaöe met fijne USajei fleptiis aimbaffabeutgeflooten.
^eSlbberDavidfonban toegen ben ^Tonine® ^an Engelant, ficlj OibtnaciS OpÖOUbenbe.tOt Amfterdam, toaisin üBaptotCoppenhagen. HjpgincBniet omai0 met een ofte twee ban be^i j^oningsf^lBinifier^ mee^ bettrout/ enbe buptenbe felbe bp naec met ggeene ; foo bat men niet feetfierIjjeB toeten Bon toat fjjn uet^ cicf)tingegiertel^obetoe$$/ boef) om be bebencBingen DanbefeBefenbinge/ enbe bebifiourflenbie baet ober onber Ijet boIcB geformeert toietben toetf) te nemen / foo Beeft men totCoppenhagen uptgefltopt / bat Bp fn Dennemercken om fflnepattitultete affapren gBe* 6omen i!$. ^ebert twee maenben toaeren boo? be Sondt: ongelooffelticB bede (i^ngelfcBe enbe ^cBotftBe fcge^ oen naec be <©ofi-^ee oBepaffecct/ om Piek, Teer, Hennep enbe anbece 3©aeicen tot be €quipagie noobt cB te gaen Baleni Bet toelcB Bupten getooonte 5pbe/ gaf ootB beel öebencBcnbat tuffcDen Dennemercken enbe Engelant petd omme gincBtotnabeelbanbefen^taet.
g^e ï^eec Hannibal ZeeftadiSSupt Vranckrijck toei ber geBomen in naap/ en met ben ïftoningB albaec fiabbe gcmaecBt een (Ccattaet ■ ^e iBiniiier ban befen iStaet in Dennmercken betfotfit ban Daec te Bebben communicatie ban Bet getratteerbe / gelgcB befen ^taet OOCB banBaecin't?|aec feftienhondert twee en tieftich in Vranckrij ck en Engelant 't gBctracteecbe aen Dennemercken Babbe getommuniceert;maecbe Ko^ ningB fepbe boo? al nocg fulcr niet te Bonntn boen / baec naer Bet te fuilen boen boo? ben b?ucB. ^ulcB$i toaj^ een teecBen/ bat inbien tjjbt Dennemercken toajï beter Engels aljü Hoiiandtsialjs in't b?ucBtoasÌ/ foo toiftet alle man, befen ^taet baec mebe gclpcB te fielten / toajS cenBlepnrefpect ; inber baet ijl een effect ban beoprecB^ tebjiemfcBap/ bat b'een <0eallieecbe ben anber mebe beelt toat Bp elberiEi getracteert geeft j maer ban alle pbe> lebifcourffen/ enbe berfierbe complimenten reecBeni fcBapte geben/ isgeen manieri enbe Hannibal toa$i een groot fpjeecBer.
g^envyfden ^lunpgafbc^^eec Charifius in 't bol· geubi jEiemoriaci/ melbenbe berfcBcpben boo?gaen= be/in effect redites:
Ho. Mog.Heeren |
ErionderghefchreveRcfident van fync Majcileyt- van Dcnnemarcken Noorweghen , &'c. twijfFelt geenfints ofÜHo.Mo.fullenen gelieven in con- fideratie te nenien, met-wat groote patiëntie de felve over de vier jaren foo wel op de vecle confecutivelijckc by hooghftgemelde fyn Majefteyt aen de felve ghedane aenfchryvens, als op fyne verfcheydene ingediende ite- rative" Meinorien , ende prindpalijck vanden nesin- tiinden en ntghm tn twinti^bfle/i Februarii , den en acbtieiidtri April defesjacrs, heeft verwachceenighe equitable antwoordt, ende fatisfaitoire difpofitie te*" genieten, tot by leggingc ran alle geiefene verfchillen tuilchen der felver genadighft GeoCti-oieerde Αβ·ίοα»φ ende defer Lanàcn Wilt-indijcbe Compagnie , ende foo wel tot hcrfteilinghe van de ongheturbeerde Na- vigatie of Commercie opdevrye ünimjche Jifricnmjcbt Kulie , ende der felver onwederfpreeckelijcke met recht toebehoorende Ftrttnenàe Litgien, alstotreftj- tutievande geufurpeerdecnde nochby devoorfchreve Compagnie gheoccupeerde Forten ende Plaetfen , oock totvergoedinghe van de gheledene fchaden van
wegen de Vyandelijcke fonder eenige fondamentale re- denen afgenomen e fchepen ende goederen, macr daer toevolghensU Ho. Mug. verfcheyde preflante rcfo- lutien aen de felve voorlchrevcW eft-Indifch Compa- jnie gefonden, ende die by haer Ed. Gr. Mog. van Hot- andtende Weft-Vriellandt van den veimenden ίΛ»^ door der fel ver Gedeputeerden Heeren Commiflarifeu gheordonneerde beibignes , als den etne» fwintighfim May met de felve Commiflarifen ghehoudene Con- ferentien of communicatie , niet heeft kennen ghc- langhen,door dien deWeft-Indifche Compagnie de faecke alleen foedt te tray neren om tij t te winnen, ende der felver Gecommitteerde by fodanighe Cenferentien frevolijckpretendeerden ende voorgaven, datfy niet ghelaft en waren haer eenighfmts in te laten, waer over de Ed. Heeren Gedeputeerde onverrichter faccken moften opftaen, ende goetvonden dat wederzydtson- fefuftenuen tot meerder efclairciflèment by gefclirift vervat worden, waer in die van de van hoochged^hte fynConingl. Majefteyt en der felver Compagnie ipoc- dighen fonder cenigh tijdt verhes is,nae ghekomeji; maerde Weft - Indiiche Compag. heeft noch voor noch naer het hare niet inghebraght, wienshal ven den voor- fchreve Refident niet en fiet noe fijn Coninghlijcke Ma- jefteyt ende derfelverghenadighft Geodtroyeerde Afri· cacnjihe Compagnie met eenighe redenen of fchijnvag billiekheyt, angherbehoortopghehoudenteworden, ende bevindt hem ten hooghften genootfaeiit midts de- fen echter U Ho. Mog. inftantelijck te verfoecken , ϋς willen nac een foo langhen tijdt, op dit werck als nau- we Geallieerde Nabuyren , een beioorlijcke goedere- flexie nemen , haer over die faeck Gedeputeerde Com- miflarifen fommeren , omme de felve fonder vorder delay te examineren , ende daer vanvolghens deklacr ' blyckende Documenten na equiteyt rapport te doen, ende eyndelyck uy t fouveraine macht hare Onderdanen nae inhoudt van de in myn voorfclireve Memorie van den ntgiientbiendm February ghedaen verfoeck , daer heenen te houden, dat fy die Geoitroyeerde Com- pagnie ende Onderdanen van fyn Majefteyt als haeren I Geallieerden Nabuyr, op een vrye Kufte ende haer toebehoorende Forten, logien ende Plaetfen ni et tur- beren , der felvenfulcx met foodanighePlaccaten ende j Adlen tebeletten datmen daer op vaftifrhevten ftact machfetten , ende fulcx niet als voordelen byde Bc- ; dienden van de Weft-Indifche Compagnie opdcKu- ! fte van Africa ghefchiet, ghevilipendeert worden, oock 1 voorgevende dat fy wel de aenfthry vens van haer Ho. j Mog. aennamen , maer andere ordresvan haerPrinci-' palen, namentlijckde Heeren Diretiturs derWeft-In- difche Compag. hadden, alfoö degantfche wemelt on- partydighmoet oordeelen dat lijn Coningl. Majefteydt metdegrootfte moderatie foo een langhen tijdt niet fonder merckelijck nadeel ende groote fchade van de cefTerende Negotie , fijne meergcmelte Afikiunfihi Compagnie daer op heeft ghewagt,foo en is daer geen apparentiedatUHo.Mog.fouden infoo een billickc faeck langher konnen refifteren , maer veel meer haer obligeert houden ten fpoedighften alles tecontribue- ren tot herftellinghe van de Voorfchreve viye vaerC % cndeeenen korten ghewiflen precyfen tijdt te nemen ■waerin liiernamaels de ander openftaende pointenaf- ghedaen ende gheeffent worden mochten , waer toe iiooghftghem. fijn Conirigl. Majefteyt hem vaftelijcfc verlact, door dien de faecke geen de minfteuytftel niet ·■ en |
-ocr page 240-
ιίβΙ
en OORLOG. Vierm Veertighflê Boèck. %t t
|
kan, of mach lyden j ende in haer Edele G root Mo-
^^^ pende Vergaderinghe van Hi/Wtende JPift-Vrifflmt den vUr m tvjiutigbpm May gherefolveert, goetghevon- den ende verftaen is, dat de Commillie op de Heeren van Αηφ'^^'^ > snde Hoorn, den veertimde» der
felver Maentghedecerneertdoorde Heeren Gecom- jnitteerde Raden ende Ordinarie Gedeputeerde ter Generaliteyt, met ende nevens de opgemelte Heeren hare Edele Groot Mogende fai worden ghecontinueert ende allesgecontribueert tot voldoeninge van 't billick verfoeckvanhooghgemeltefyn Koninghli cke Maje- fleyt, de welcke geerne foude fien dat der felver nu hier in de ï^/'maenden gewefene bedienden Vicmt Clwgbcn- wA wederom nae't Hof keerde, ende goede rapport vandeuytkomfteder faecken brachte, daer medefy met reden fouden hebben haer over de wey nige ghene · gcnthey t defes Staets tot bevorderinge van fo een recht cn billick werck te beklagen, ende van de ongelegent- heden de welcke door de geweygerde juftitie over hare Onderdanen in 't toekomende ryfen ende ontftaen mochten, te procefteren,
Waer over den meergemelte Refidentnochbycon- clufieUHo.Mog ernftelijckende gantfch inftandigh vermaent, te willen fonder eenigh vorder delayinde- fer faecke toonen wat fy η Koninghl. Majefteyt van foo nauwe Geallieerde heeft te verwachten, endeineene faecke die van hare fouveraine authoriteydt alleen de- pendeert, de Weft-Indifche Compag. daerheenenj houden, dat de felve in't toekomende met meer re- fpeftfyn,Koninghl. Majeft. en der felver Odtroy mach conüdereren, ende haer niet ondernemen vorder ee- nige adie van hoftiliteyt tegen der felve Gcnad. Geoc- troyeerde Compag. op de vrye Kuften van Africa en der felver onwederfpreeckelijck toebehorende Plaetfen
volgens het contenu van de voorgenoemde inghedien- de Men
■el
Ende verblijf 01
ilemoriale te plegen, waer op hy een Ipoedige equi' 5 refolutie fonder eenigh vorder dilay i te gnemoet
■ Mo.
gedienftwilligen, Géteeckent P, Charifim
<enbe besi anbecen ba«(g ji gn bolgenbe.
Ho, Mog.Heerenj
ΤΛ E ondergefchreven Refide nt van fyne Coninghl. Majefteyt vin Dennimercktn , Nwrwi^ew , &C. twijf- fekgeénfintsofdelelve fai wel voorflaenhoe dat noch by de Provinciën een gedeelte van de in't Trac- taet door den Heer Nannitigb Ktyfer gheflooten, be- loofde/wijirf/'i penninghen te betalen reftereli ^ hy by menig vuldige iterative ingediende Memorien voor de fen daer over aenmamnge heeft gedaen, ende U Hoog Mogende vergaderinghe by verfcheydene Refolutien', akij dt met eenparighe ftemmen daer heenen heeft ghe- concludeert, dat foodanighe penningen billick behoo- renvoldaen, ende aen de achterftallige Provinciën ge- fchreven te werden, dat fy hare refterenden qaiten wil- den fuy veren, het welcke oock niet fonder mercke- lijcke vrucht ende efFedtfuccedeerde, dat de meeften haerdaerinwillichtoondentotopeenighe de welcke noch hare contingenten fchuldigh zijn verbleven, en uyt kracht van 't voorfchreve Tradlaet artyckelir/» foodan ige betahnghe door gheenerley pretext ende re- den, niet meer als de andere Provinciën konnenin^ houden ofte declineren, wienshalvenhooghftgedach- te fyn Coningl, Majefteyt goeteevonden heefit, by con- fccutivc ordre de voorfz Refident wel expreflelijckte blaften daer over noch verdere devoyren te doen^ en u Ho. Mog. mitsdefen ganfch inftantelijcken vriende- hek te verfoecken, de felver goede geliefde fy daer aen de handt te houden, by den Heer Ontfanger Generael Omi/dbjcen pertinente Lijfte van wat,ende wien daer betaclt is te be geren, ende verder de na foo lange j aren achterftallighe Provinciën aen te manen, dat de felve nare quoten wilden behoorlijck ende naeralleequi- ^yt ende billickhey t te fuy veren, waer toe fyn Koningl. Majefteyt fich vaftelijck verlaten, ende gheern weder- om lullen foecken tceffenen, watnochtuffchenhaer |
endedefe GeüniËei-deProvihcicnb^nftaeió inbchtej alfoo den voorfchrevcRefidentexpreffe ende gèn'adig- fte ordre heeft U Hoogh Mogende fulcks uyt derfelver name te prefenteren voor te dragen i ende het daer heen re dirigheren, dat haer ghelievedeii Heer Refidentli Uairt j met den eerften foodanige Inftrudib, volkome^, ne Commiifieenauthorifatieteverleénen, datfynEd. met eenige de welcke hooghgedachte fyii Konihgl. MaK jefteyt derfelver Minifters, daer toe te debuteren mog- tenionderlangeruytftelin conferentie tredëh konde» om eene Itquidath voor de handt te nemen,endè in dier- voegen alle 't gunt dat eenighe Verfchillen, misVerUànfc ofte Wijtluftigheyt tuflchen iyn Koninglicke Majeftey t en defe Geünieerde Provinciën, inócht cauiereö en by brengen, ganfch op te heffen ende uy t de weeh te roe- yen , ende degoede Vriendtfchap endeNabuyrlijcke, vertrouwelijcke correfpondentie te conferveren ende te beveftighen j waer op den meergenoemden Refident U Ho. Mog. goede ende fpoedige refolutie fai venvach- ten.
UHo.Mog.Dienftwilligen, geteekentP, Charisivs; j' Graveithage denftfitn luly ftpiwhmdni vin tnfiflig,
iiaoec öacc op toiec ööccefolèVitt i>at be fellie LiquL- datië nfet betec βΐ£ί Qfec honbe too;ben gebaen.
^fe ban be 3@e(t-lnb(fc{)e Compagnié gcliBtn o^ alleïegejielt getbolöenbei
Remonfirantie amde Ho, Mog. Meeren, dt StatenGeneraelderVereenighde Neder'' landen.
Ho.Mog.Heerén;
NAdemaelhetuHoogh. Mogende heeftgelieft de gnBiic Bewinthebberen van de Weft Indifche Compa- 2oni»a; gniebyU Hoogh Mogende reipeftive Refolu- tien van den wefiet/WfnFebruaryleftledeö tot deà lyf- ftiecfitett den defes toe, te gelaften, en te ordonneren hun berigt te formeren op'fëeckere Memorie vanxjen Heer JRèfi- dent Ciarlai, ende van aÊgepreteüdèerde'Iieenichc Λβί:αιη/ςΒι Compagnie opdennijf(«t/i»A Fiébruirytèr Vergaderinge van u Hoogh Mog, ingelèvert, foo Heb- ben de felve niet willen iiaer laten tJHoogh Móg, dàer van met alle fubftiiiJie te dienrà, ghelij ck de lelve met het nevens gaende bericht mét aSe de ftUckeii en do- cumenten daer toe dieneiïdè zij ή doende, niet twijfife- lende of u Ho. Mög. fuUen naer examlnatie van de felve
bevinden, dat de Weft-Indifche Compagnie door den voornoemde HeerRefidentorifatfoenlijdcinfijn Ed. refpedtive Memorien is ghedenigreeirt, eiide dat de Weft- Indifche|Cómpagnié defer Landen foo veele af- fronten ende fchaden yàn de öretenfe Dccnen heeft moeten lyden, dat de felve nafo langen tïjdt eyndelij ck krachteloos ende fchadeloos behoorde gheftelt te wor- den, waer toe U Ho. Mog. behulpelijcke hant met al- le ootmoediglieyt verfoecken, 'tWelck doende, &c. geteeckent Μ,ϊώ. xtn lievi. '
i^endeHo.-Mog'. Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden,
Hó. Mo G.He er en.
DeBeivinthebberenvafldeGeodroyeerde Weft- Indifche Compagnie der Vereenighde Neder- landen, geexamineertendena gefien hebbendé feeckere Memorie aen U Ho. Mpg. Ovcrgelevert door den HeerRefident Cbmifiiis op den ntgmumdtn Februa- ry defes loopende liiCrsMimhtndiHvitr tn/tftigb, bencf- fens feker bericht vande preteafe Deehfe Africaenfche Compa. op de klachten door 'de Weft-Indifche Comp. op den «β ea dtrtigfien lanuary defer laers aen u Ho.Mo. gedaen, beyde aen de felve <ioör U Ho, Mo, gefonden, om daer op te fbrmere hun bericht,bevinden de vooifc Memorien te famen te beftaen,
3 I» |
-ocr page 241-
SAKEN van STAET
|
r66± Ιπ,βζπ wtwoordeop depretenfien door de Weft- J"' Indifche Compagnie defer Landen regens de pretenfe " Deenfche Africaenfche Compagnie gementioneert in de voorfchreve Memorie van den een »» derticbfien lanuary ftpien bondert i/fer enββίώ, ende de contra pretenfien van deKroone Dennemarcken, ende van de voorfchreve pretenfe Deenfche Africaenfche Compagnie tegens de Weil-Indirche Compag. defer Landen.
Omme op de welcke U Hoogh Mog. korteUjck te berichten voor eerft by der handt nemende de pretenfien van de Weft-Indifche Compagnie defer Landen, ende uyt de' felve het eerftepoinct, foo gelievenU Ho.Mo. te noteren dat de pretenfe De enfeA-fricaenfe Compag. bekendt by haere memorie van den negen en twmichjlen lanuary ouden, ende den negendeu February nieuwen ftyl, dat.de Weft-Indifche Compag. defer Landen den Berti Con^i in poflèflje heeft gehaat voor ende al eer Jeefi Kra- mer , Commandant van de voorfchreve pretenfe Deen- fche Cjmpag. op de Kult van Gawi is gekomen.
Endédat den felven naer fijn arrivemenc aldaer, op het veifoeck van den Koningh van Soia», fich op den felven BêrcH neder gheftelt heeft, de wyle dat de voor- fchreve con feflie gevoechtby't Contraét ende Proteflen hiernevens overgeleveit het Pofitif vande Compagnie abfolutelijpk vaftftellen, te weten ;
EJat den Berch Cengi iaeygendom toekomende aen de Weft-iodifche Compagnie defer Landen, tegens pro- teftatieVan de Compagnie door den Commandant Joift Kramer vyolentelijckisingenomen,ende meteen Logie befet,fonder dat den. Commandant oytheeft konnen wercién gebracht , ohi den iëlven dienvolgendc aen dè Corapa^ieiiereffitujer^n. >
Endedienvolgende aen de Compagnie moeten wer- den goet gedaen alle koften, fchaden ende intereflen door 't voorfz. depolTideren geleden, fonder dat eenighe confideratien meriterende reden van excufedoor de voorf?, pretenfe Deencn in haere memorie geallcgcert, als dat di^ l^gie vande Weft-Indifche Compagnie niet dpord;® .Ypórnpe^den.iCr^
«^ma^d^ij voor. jKfiWWiw grrivement foude gheipoli- ecit zijn ^éweeft , , , ,i
Dait verder de Compagtyedè voorfz plaetfen nietey- gen^oniijipljjck foiidc belïtten maer alleen getoUereert zijn om de, negptic aldaer te dry ven ·
Éndè (^t de voornoenen Kramer door den Koningh van Sabmi verfocht zijnde, fich op Cmga weder te fetten aen den, Direftevir Cênerael Ja/par van Heujfen kenniiTe daer vari fóude hebben gedaen.
Wint.voor eerft, is o,nwaerachtich dat de voornoem- de Logie vande Compag., door. de Swartcn.ii^/maen- den vooii'Cramers komlte geruynecrtgeweeft is, eii 't fel- ve fai noyt werdfen beweïen.
Maer tà contrarie copftèert het dattuflchen de maent Oilobérende Decenjfeer feftienbondertnegenenvijftig, in welcken làetften, de Mllive waer uyt het Extradt geno- men , gedàt^crt is,dè Logie van de Compag. ende Stan- daert van.U Ho. Mog. onder de voet gehaeit en gheruy- ncert zijn.'
Wel niétdoorhet volck van den voornoemden Km- mer, màer felfs door fyn opliitfenen ordres door de SAvarten,
Dedu(ibif,uyi:derede^en die de Swarten daer toe heb - ben gémüvèert en het'geeaie daer.op is gevolcht :
Te weten, om datdfen Dlreittur Gènerael niet en wilde toeftaen 5 dat de pretenfe Denen mede epn Logie op des Comp. eygen gekochte Landen foude ftellen.
Waer op| de Swartenterftont een huys voor depreten- fè Deênen hebben opgeflagen, ende de Deenfche V lag- geaftelatenwaeyeri,. ,. ' '
Ihalièn gevallefaiienjJ HósMog. ficn,, dat defe ge- preteocf?erqé' Deenf^ C^ap. dê.vpornoeplde.. A'itieals Afrei gl^d^enlaudèeré, | en den VQornocnuJé!0:«in/r verr
maept, iitiyti brivèpiocedurcntecontinuèren.
Tètfwvi^iv ; Suifèn tXUp. Mogr mede.uyt het Cónr tra<3f^n^yén te fien,:of'dè,Coinp,a& isirò. ciiiiJtè negpïi^TO·.
mrioraefelv<de4&r<^.ypprQQfirot,, ioe^yghendpm is-èoe komende. ' |
By welck Contrad aen de Weft-Indife Compag. op. , j. ι gedragen wert den Berg Cenge, met het gheheele Strant ^ ' vanSaiiw ,begmnendeaenhetKoningrijcfc fim,etKÌe " eyndirendeaen de ftrandenvan Fautjn.
Ende met eenen als me t de vinger aenghewefen wert een van de onwaerheden die de voorfz. DeenfeCom- pag. omhaeruyteenvermydeüjck labyrint te helpen, hebben gepraftifeert, ende daer mede haer antwooit hebben geftoffeert
Ten/eefy?i»,Sokan de Weft-Indife Compag.defer Landen met bedencken met wat reden van recht de voornoemde Deenfe Compag. kan voortbrenghen, als de felve moeten bekennen , dat den Bir^Con^i eyghen aen de Compag.was, uyt de prefentatie die den Koning van Sdii» haer daer ghedaen heeft om hetLant vande Compag. aen haer te verkoopen.
Ende uyt de notificatie die den voornoemde Krawir aen des Compagnies Direóleur heeft ghedaen, dat den Koning van Sahim henfulcx prefenteerde ;
Want de Compag. kan niet begrypen nochtegelo- ven dat't oyt van yemant is gefuftineert dat ymant ver- koopende yets aen een ander,dat hem niet toe en komt den Eygenaer iyn goet foude verliefen.
Om dat den koopervanden verkooper tot hetkoo- pen van een ander goet, was verfogt, en aen denEyge- naer daer van notifcatiehadde gedaen.
Het tweede point van de pretenfien van de Weft-In- dife Compag. defer Landen, wert noch flauwer door de gcnaemde Deenen, als het eerfte gerefuteert.
Want het is by haer Lieden mede inconfeflbjdatde fchepen De Vrede en Blackboj, toekomende de Weft^In- dife Compag. fonder daer toe eenige com miflïe te heb- ben van haer genomen. en fonder eenige proceduyren aen de Engelfche verkogCzijn, accorderende daer inne met de klachten , die de Weft-Indife Compag. aen U Ho. Mog. daer over heeft gedaen,
Soc^datalleen deredenen vande juftificatienvan't voorfa. nemen , dienen te werden geexamineert, welc- ke in hare gheghevene antwoorde beftaen uyt eenighe permifljcn vangroot ongelijck , dat haer door het ne- men van de Vojiilhnvan Venetien, ende het beletten van de Negotie aen dë fchepen Frederiais TtrtiaseaS. Mar- tin aengedaen foude zijn.
WelckepremiiTenyeder particulierlij ck hier na be- antwoordt zijnde, voorby gaende, en verfoekende dat U Ho. Mo. ondertulTchen gelieven teconfidereren,
Ofingevalle alle de felve waer ende waeragtig waren de voornoemde pretenfe Deenle Africaenfe Compagi be voegt was, ^om uyt eygen authoriteyt de fchepen van de Weft-Indife Compag. te nemen, en fonder eenighe forme van procedwyren te houden,en aen de Engelfche te verkoopen.
Soo is notabel, , dat voof eenighe ende fondamente· le reden w ert geallegeert,
Dat hetjach tDe Vrede fich foude verftout hebben den Dienaer van Iw/ï Kramer in openbaereZeeuytÊenCa- noa te nemen, ende dat hy om fijn Dienaer wederom te hebben (Hyi/i«ii/<ri«i)'tvoorfzjacht vervolght,ende benefièns noch een ander voor Ardralegg^nde, geno- men heeft..
Een fchoone reden om teexcuferen het nemen van »w« voornamajachten, waer van heteenefelfsnietby deadlievan 't wegh voeren van den Dienaer vanden VOOrlz. JCr<»niris gevi;eeft.
Endedienvolgende in plaetsvan reden voorde pre* tenfe Deinen toteeri argement voor de Weft-Indifche Compag. IS dienende,
ö m te toonen dathernietuyt eenige rechtmatigheyt is geweeft, dat de voorfz. fchepen met hare ladingege- noinenzijn.
Maerom datden voornoemde Kramer fijneintentie niet kennende berey eken door het roven en pionderen fijne onkofteaheeftg^gtteverlichten.
Tiemeer, dewyl de Officieren van 't voorfe. jagbt verftaeode, datfeeckeren Negro by occafie als hier oft' der op,hfterfchipgekomen,fyn Dienaer was, den felvefl aenftonó van boort hebben gefonden,, Bavea <iat het onwaerachtigh is ,. iCnde wederoip
een |
-ocr page 242-
en OORLOG. Vier en 'veeritghfleBoeck. 223
|
ivn voorname onwaerheyt door dé DeenfC Compàgeiè' ^dagt dattet voorfz Jacht De Vreié^KrUtUrt Öiénaeï A^ë^
boerde. . ^
Want voor eerfte heeft het geen a'ppaféritie, dat een f acht van geringe defénfie in weer wil yah tWeé capitale fchepin in zijn geficht leggefirfé, föüde billéri#egVòé- ten yemant om wiens wille het wiiïè dat de voorn oem - de fchépen, fichfoudegeoffenfeert houden. Ende ten tweeden, blyél: het contrarie uy t de Docu-
""dsL U Hoogh Móg ftilien fien dat de VOörnóémde Krimtf Op iyri rtiy'öieiri léggende óm hét voorfe Jacht te vefraffen, eéft Canoa met drie Negros in dén morghen ftont het voorTz Jacht na gefondén hééft :
Welcke pretexterende door een Gommis van de Compagnie atn'Acera leggende, afghefondentezijn, endevértbeckéridééenighe mulquetente koopen, dé Officieren hebben doen twijlïelen offulcx waeraChtigh was.
Die daerórtime onwetende, wat Negros het mochte wefén de twe'e Aaér den Gommis om naerder befchey t feridende, d'etì Jet-den tot haer wederkomfte goet vondén aen boort te hóuden'.
Waer óp aetiftonts d'én voorfe Kramer met fyn by heb- bende fchepen de S.Martitien I>< Forta^n op'tlacht af- gekomen is, ende fyn Negros weder geey ft heeft.
't Wélck de Officieren van 't Jacht verftaeride , date- lijckhaerS'loup met! den Negro affonden, omdenfel- ventereftitüerérl.
lil plàetfe van hét welke te erkéhrien ,hyaenftontseen Slbepiïietgewapentvolck affont, endeDienaersVan de Compag. voor honden fchcldende, 't lacht gHéiló menKeeft, fratìereridehet volckals Zee-Rovers ghe- woon'zijii te dOeH, w>eygerendfe hétVölck aen lant té fet- ten, ende dwingende de felvérégensCompagnie é^gen fchepën'téilaen'.
Eiidé hofe^l de vooriz Compii om haervuylté vèr- lichten, voorftelt dat defe iiüfil^thteiiVan pörtanlie-2,ytlgéWeeft.
Sc fai U Ho: Mb. t' zijnder tijt'gehöegwei'deri gèdb-, cièrt,datéen vanbéydénvàn gróoterwaerdiéisgeWeéii zM^liGtlioïBVPeftUionvMVeHétUti', om welclcérsreftï-. tutieden Heer Refident Cbmifius ioo veel waters vilyP gÈmaecktheefl:;
Eildeliètibliipört»f/"£»«ïinËögèteht metïjméliidini geöntiechtirtatipih'arreftisgériOméhgetvdèfti'^tWelcK' hèt^n/rpöintvari'dekiachten'vandè ^X'■eft-lüdiiblié' Gomjiagi.isgéWèëft;
Om welcK arreft te j uft ificereil metalle Het genè'dàt- · tefbyte^pasóftfeniétte pas'en koinr^ défe riaVölgéti'de Γede^ίHl^vèrdei( géallegèért. Alseerllelijck, datde Weft-Indife Compagi föudéi'
Eridetén tttteidiniietWapmviut^GlailClfiidt'. 'tWelckè al gèpreiupófieerfzijndé fender eéfaigèïé· deftgèfchiettëzijn jgélijck het coritbrie hierOndei^^w '«eaeiigeweibhis.'
Sooenkoft de voornoemde Compag. daér dóórhiét· IwvoeghtzijnKervoöifzfchipin Engelant,niÈt-biii"dàt 'taldaer gedeftineert was, maer om fich té falvérelri i in- gelopen, té arrefteren. ,
Maertnocftèdevoomoemdé'pretelifeDèéHréCoirii- pigtóe refthütie van de voorfz fchepen hebb'én véHàóht tö-plaetfedaer'tfaehöorde.
Ende de Comp, voor haren cotfipétenteïi Rfech'tèif id-- nierte Larideri hebben geconvenieert^ . Sonder dés felfs fchepen door arreften in EngMaiJi té' incommcdefénjdaérfy liedeneii dé Wèftindilë'eoiöV bfrydé'WrfdWrf'zlijnilë'i onder eenén vréemdèii'Rèöitéi· mollen difputeren.
'tWÏiac-dèvoörftprctenfe'Üëetaentóedé^^l'fè- i^tqöereiïdétöfjüftfficatie vaii't onrechtrtiàtigé' arfèft airegéren j dathaergüntfch gééö cönf ehtettienttfiëili- ^«ttt^isvan-hét gtnomeneiigetbnfï^^
tndealfoohierte Landegeenjaftitiekóölïéirdè'béi' KOtóen) genootfàetì iijn geweeft 't felvéelders tèfdec- niestegenftaendein'treguardt van het mpinvaa |
Glüikfiniiwaér is, dàttétfélve êèrft in 't Izérf^iitAimàirt ίέδφ ii^eeei>/epl£6isaèngeHiél£,dàérde din'tiàèr ——
fefiiéÌibùndertetnl»jij{tgÌSgeiVTt&èèÌL
Ende in reg'uarde De fe/lilherivaa Véhitiikhetnotoyt is, dat geen maent van of daer omtrent na dat de reiïitu·^ tie van de lelve door den Koning van Dertémerckenis verfocht, 't voorfz fchip al in Engelköt w^ièidé gteïrre- fteert.
SoodatÜHo.Mog. da'êruytvfèl feohtóén fietf ,dat het maer een frivool pretext van de genaem'de Dfeeöéri isgeweéft.
Waerommefijn KòhihgT. Maj'èft'éyt VÌA Êleii'ié- merckên' bévoorénsdat vanéé'nige dffderéichaa'ë hier innegeleden, verderwieWé glìedilput'éértpdévòóriz Compag. géSrdonneert heeft de Grei/fnVw teVelaieréii enteontllaeri', blyckendé byzyn Mijéltéytsmiflirè,
Contrarie, 't welcke de lelve het vobr&'fchip oöidér haer hebben ghéliouden endéVérkpcht, fondér aéii'de ordersVandé Rrobh Denriéinercken yéts tédéférerén, poferende expreffe dat haei* alVóóreils fatisfatàlé"van dé' Weft-Indifche Compagriié défér Lartdén' gédaëü^ mofte werden.
Eenevidentreecken,gelijck hiërnaé noch filwer- dén gefegt, en'dë nü alléén in pailant wef c géüóteért,
Datde voorfz Deenfche Gompag. niet oü'dër Hét ghebiédt van den vooriloemdé Köninghib léi^éüdë, en daeromme de executie van fijn Majefteytsbé^^èleü wey nich eflimeren.
Zijnde in defen feer impertinent dat db ^retéHre Dèe-" nenallegeren,dattegenwóordichàochProce'sìs Haii-' gende over't voorfz. fchip tot Londen voor de Adiiii- raliteyt :
Dèwyle't felve niet eriis·' miTcHen' de' Weftrfti^lfe' Gompag.deler Landen ende pVet&ilfe Deidiifd AfrÌ- caenfeCómpa^iéj
Maer mogelij ck tegens d' een ofte d' ander yatfa' h&r' Crediteuren, ofwél'dé Officierënvah dé'Adinlrali-. téYt,oiiidatdéprétenfeDèenfeGötöpag. tìài/nli ^όά' felfië vaü 'tvoórfö; fchip,endë fyrië ingèladcn-^oëdèréiï gèftfeltlietibéridèV nadèrHarit' dë wettëflifiiaë· Cöftiiyi' mèli vari'ËiigcIafa'tlièéfl: oVértódén!
't Welck dienvolgende de Weft-Indife Cotóìiisféier' Landeririiëtenisraecilièndëi' miH'ofte irièerj oiFièlve 'ffcHipériclè göet Hadden in'dèri bMt'géfteèclièna zijndevoöHëielvëgeiiödh d4tnjö*Éófliii|l. f^auvVii; Dénnértiëfdfeh felfs h'eéftvé'rftaën, dattér aÏrèft-^ÖÏl ende fchadeloos afgedaen moet werden'.
OjjHétViiW^poiritVàh dè kiathtéiiyah dé·" We'ftrln- dife Comp^. werden door de prctënfé Öe'entïh'de ïelve ' dcfenfié'akbvèrHèt'iöWderèh v'iïi'dé Rrii' Cee^ge- bruyck, téH^eifydaf' niet SV", maèr'déSV^artèny dè'
ten der Weft-Indifche Comp^nic'defer Landen; fobvintf dé félve' ditdè pretèhfé Deëiien alles ontken- nende wat haer tégeil$gaet,wedéiommefeggen dathare
fche-
felij ck heeft afgefonden nae den, Koningh van ' Mirh ; om den felvertfeihducéretaVöiïi.'désCompag'.'Bedieh- dSuytdé Lo^étotÖryiwtè'drWèft,
Eride dàt' dàér op dèh ftlye'Ky t fèytelijck dén C^m- ifiis'aldaéf vàii wegen déConipagme metdiiJf rtiannéri" leggende, met een getael van Swarten, uyt defelvége- di-èVéh ehdevefjaechttofti i OA'derWërckiëVïólènïlèrf Ü ttÖ. Mig, genocli kbn-> Wèöbbrddé«dfÜèMiftiftèifs>»tfaè Weft Indife Com- pagnie haer goederen hebben konnen falvereni Soirder dài'téèïiigfintstbt haervocirdeèl kan ftreckeh difdit eferi'vàri dé'plaetfen aé dié CiuHehen dé Wéft- ' IridifeÖóïripaèi.'alshietbri'déirbrédëthëbbendegetran-· fporteert, volgens hare fuftenueaen de Krooa'Denne- |
-ocr page 243-
224 SAKEN van ST AET
|
wobrden.
De waerheyt ofte onwaerheyt van 't welcke blydl uy t het Document;
Uyt't welcke U Ho. Mog.fullen Gen dat contrarie 't voorgeven van de voorichreve nretenfe Deenende felve met hun fchepen na Cah Coree Kotnende> alwaer de Compagnies fchepen mede ten ancker lagen, het fchip Fridericus den derden , na datfe malkan dere»hadden ver - preyt, gheroepen heeft, ftryck voor den Koningh van Dennemarcken. Ende dat die van de Weft-Indifche Compagnie ant-
teftrycken te hebben , den fri^ww; eerft aendeOn- βίηα, ende voorts aen den Gouden Lee» de laegh gegeven heeft.
In 't welcke hy door fyn Macker is ge volgt.
't Welck met de verklaringe in forme mede wert ge- confirmeert j ende voor fo veel geamplieert, dat hare intentie abfoluyt is gheweeft , om de fchepen van de Compagnie te attacqueren.
Sonder dat de Weft-Indifche Compagnie als noch kanverfmnen watreede devoorfz fchepen hebben ge-
voeren.
Daerden Commandant Iw/fKraini»· door het mede voeren van fyn Dienaer , onw etende door het Jaght De Fr-iAgefchiet, fo veel pretentie heeft gemaed, dat hy de Jagten De Vrede en Blaqboj heeft genomen en be- houden.
Op httpfie poindtjtot defenfie door de pretenfe Dee- nen werdendeghefeght, datdeLogieBagasinSw<j/<i- ne, eerft door den Direfteur VaUkenhurgb is ghenomen, ende Dienaren van deDeenfche Compagnie qualijck ghetra£l:eert,in Guima en tot Amfierdem ghevanckelijck gehouden.
Soofullen U Ho. Mog. op dit poinit gelieven te no- teren dattet waer is dat den Direöeur Generaci VaUktn- in December fefiienbonderttviei mftfUgh devoorfz. Logie geligt heeft, én den Commis gevanckelijck me- de gevoert heeft;
Maer dat de reden die daer toe hebben gedient, feer rechtmatig zyn geweeft·
Want wat den perfoon van den Commis belangt , de felve isgeweeft een Ingefeten van defen Staet :
Die een jaer of drie te voren voor particuliere Koop- lieden tot A mfterdamwoonende j meteen fchip fon- der permiiEe van de Compagnie, nae de Sierationes is- gevaren.
En aldaer de voorfz Logie heeft geftabilieert.
Waer op hy wederom alhier te Lande zijnde geko- men tot Harhnghen, door den Heer AdvocaetFifcael vanhetCollegieter Admiraliteycin hechtenis gheno- men is.
Ende aldaer i^i-aSi carcere door het voorfz Collegie,by Sententie gebannen is uyt deVereenigde Nedeflanden cn het gebiedt van U Ho. Mog. inconformité van de Placcaten.
Soo dat het nietvreemtis dat den Direöeur Fii/cÌrin- burg hem -wederom binnen de Limiten van het Oitroy vindende, mede ghenomen, ende gevanckelijck wega gevoert heeft.
Wat autem de'goederen en de Logie belangt,gelieve UHo. Mo ■ te noteren, dat de Logie aldaer, is gheftelt door Ingefetenen van defen Staet, onder het beleyt van Bremtr,
Die als voren,fyneSententie daer over heeft ontfange.
En dat dezelve Ingefetenen continuerende haerNe- gptie op die Logie , den fel ven Bnmtr weder derwaens hebben gefonden..
En haréCargafoenen aen hem geaddrefleert, in'twel- ke fy,of alleen,of als Participanten ie de pretenfe Deen-
li64 ichepen FriAWiWf urtim ende den Prins φλα 1)»««-TcheAfricaenfeCompag.doordefelvegeftijlFtiijnde, 1
__ manken ia OScobsr feflienhondert twte en feflirh niet ' hebben gecontiiiueert :
op de fchepen van de Weil-Indifche Compa-j Ter tij c en wylen de Weft-IndileCompag. niet langer gnie ten ancker legghende voor Cah Carco, hebben ' die onlydelijckproceduyrenkonnende dragen genoot- gefchoten. ' faecSt is geweeft den voorfz Bremtr van daer te ligten, ea
Maer dat die van het Schip de Cbnftina, eerft op 1 deingefetenen van defenStaet,verdere occafie van coii. de felVe fchietende , fy ghenootfaeckt waren te ant- | traventie te benemen. |
Het en geeft de Comp, mede al weder niet vreemt,dat de pretenfe Denen op dit pointal wederom ontkennen de Bediende van deWeft-IndifeComp, tot verklannge die buyten de waerheyt zyn, te hebben geforceert,
En haertot G/«cit^fli/igearrefteertgehoudenhebben, met wat dies meer in't generaci in hare antwoordeop dit poindl ontkent wert:
Dewy 1 het haer manier is ( fo fchynt te welen J alles te ontkennen datfe niet verantwoorden konnen ; maer de Verklaringen en de eygen Afte van arreft fullen tonen, dat die van de Weil-lndife Compagnie niets onwaer-
woordende, op ancker te legghen , ende daerom niet j agtig hebben gepafleert.
Wat nu belangt hetfn/ende poindt, daerde negative als mede de eenigfte reden en antwoorde is, die de pre- tenfe Deenen konnen geven met retorfie , dattetfelvi- ge daer Ïy Lieden mede door de Weft - Indife Compi- gnie beichuldigt werden, by des CompagniesDienaeM fel ver is gepleegt.
Ten dien eynde gelieven UHo.Mog. demoeyten te nemen, en de Documenten eens te examineren;
Uyt de welcke fai werden bevonden , dathyop dc hoofdenvanU Ho. Mog. Subjedenfoo veel gelts heeft
hadt, om haren Commis van de recherche mede te gheftelt, ende gheftorven is in maniere als by de E,
Weft-Indifche Compagnie in harecerfte memorie Isgepofeert.
Ende fullen die van de Weft-Indife Compag. met ver- langen te gemoet fien,in wat maniere de pretenfe Dee- nen fullen konnen bewyfen,
Dat de Minifters van de Weft Indife Compag. op de Hoofden van des Conings van Dennemarcken Subjec- ten,geltfoude gefec hebben.
Waer mede overtredende tot de pretenfien vande Kroon Dennemercken , fo fullen onder corredie defe naervolgende poinften uyc de memorie van den Heer RefidentCaci/Kj refulterende gheexamineert moeten worden.
Eirflelìjcìf^i Of de Weft-Indife Compag, gehoudenis tot reftitutie van fodanige Plaetfen tegenwoordig door de felve in Guinea wordende gepoffideert, ais door ee- nenH<»i/r;Vi^Cfflr/^vandiegeeneverovertzijn , diede felve in den Jarefiflienbondert fiven en -vyftig op Sweetfche commifliegepoffideert hebben.
Ten minften by provifie de vrye Negotie op de felve ter tijt ende wyle de diSèrenten over de ielve geeyndigt fullen zijn.
Ten tvjeeden ; Of de Weft-Indife Compagnie gehou- den iste ghedogen dat de Kroon Dennemarcken op de voorizPlaetfen en v^e Cufte van Africa komt negotieren
Ende ttn dir dm ; Óf de Weft-Indife Compagnie ge- houden is, inde pretenfie van de pretenfe Deenfe Afri- caenfche Compagnie.
Om 't welck met ordre te doen, cerftelij ck 't vooifs eerfie point by der hant nemende,
So komt het de Weft- Indife Compag. vreemt voor, dat de pretenfe Deenen niet een eenighwoort ofte re- den geven in hare memorie om haer verfoeck te juftifi- ceren als alleen 't geene dat in queftie is, te weten,dat de Plaetfen haer Lieden foude toekomen.
Daerde Weft-Indife Comp. in pofFeffie zijnde , het notoyrlijck de pretenfe Deenen incumbeert haren ey- gendom op de voorfz Plaetfen aen te wyfen.
Indien de felve willen fuftineren dat de voorfz Plaetfe haer moeten worde gereftitueert.
Sonder dat, fo die van de Weft-Indife Comp.f onder corre(aie)wel ente regt oordelen op de fes qui peddiaver- ha van met regten toebehoorende, onrechtmatiger wy- fe gheulurpeerde en gheoccupeerde Plaetfen in hare re- fpeótive memorie/ΐΛ^η) geinfereert, behoorde regardt genomen te worden ;
Ten fy de felve fo klaer als den dag, haren eygendom konnen bewyfen.
■t Welck |
-ocr page 244-
|
't Welck hoewel Van de Weft-Indife Conipag. defer Landen te rechte gedefireerc wort, ja foo verre, dat de ■ gjgufL-Deenendaer indeficierende j behoorden af-
«eweicn te worden. ·
Soo fai de felve evenwel niet öm de pretenfe Deenen van 'cvoorfe bewijs te ontlaften , inaer om aen U Ho. Mog. haer ongelijck te coonen, het recht Van de Weft- Jndiïe Compag. op de felve by defen UHo. Mog. in alle fubmiffie remonftreren, ten wekken eynde UHo, Mog. gelieven te noteren,
Dat de PormgeJ'i' in den jare vetrtienbóndirt tvitt tn tag- ,ii onded hébbende de Cufte van Gumeà, hergehs doen ter tijd bewoont als bp de plaetfen daer teghehwoordigh IietCiiftcelX>i/Ali»àgelegenis , fichaldaerhebbenne- dergeftelt. ^ . . .
Ende na eenighe jaren van een Coningmne van de Mirinirs, 'tgehele Land metzijnjurifdidieghekoght, ende het Cifteel Dei Mina tot eeii royale Sterfte en For- trefle voltrocken hebben.
Dat daer op federt 't vooriz, laer veeHUkhendert tzvte en tagtig die van Del Mwà in menigte van volck beginnen- de aen tcgroeyeh, haer met eenige andere blhnelantfe Inwoondereh door deNegotie en Viffchcrye aengjelodl hicren daer op de Stranden neder gefet hebbende.
De Portugefen hier en daer aen Jixem ende Cbame twee Royale Forten aen Acarà mede een RedoUt geftelt hebben.
Om daer mee de vooriz. uy t ghefette colonien te be- fchermen.
Laetendedefelveop verfcheydeti plaetfen hare Re- geringe in het particulier bly venjfo alfle beft ten dienfle van de Naturellen oordeelden te weien.
Endé alleen tot teken van hare Opper-Heerfchappy den Tol van den t^fde Vifch is treckende.
Dat naderhant den Oorlögh tuffchen defen Staet en den Coning van zijnde ontftaen, endeln-
gefetenen van defen Staet den Coning van Sjmgtten allen afbreuck tragtende te doen.
Verfcheyden Schepen uyt defe Landen nae Guinea ' eijn gevaren, eiid e haere Negotie ghewapender handt in weerwil van de Portugefen in Zee hebbenghe- dreven.
Totdatdie van het Lantfchap Sabou in den pTeJefliin Imidirt en elf de Pprtugefen afvallende, en haér 'tSpaen- fchcgebictontreckende , haer onder prbteöievah U Ho. Mog. hebben begeven,
Diedaeropoockaldaer het Fort Νλ/Γκ» hebben ghe- licven te laten bouΛven om de Negotianten uyt defe Landen, ende die gene daer de felve mede negotieerde tebcfchcrmen,
Welcke Foitreffe iiaderhantbv de Weft-Indifche Compagnie opgh erecht fynde in den jarefiflien hoxdert i'it tn tiuimigb aen de Wefl-Indifche Compagnie is ter liandegeftelt.
De welcke meer en meer deVyanden van defen Staet trachtende allen afbreuck te doen, inden Jarefejlienhn- itrtviit tn tv/intigb heeft getragt haer meefter van de ge- heeleKuftvanG«/ttirt , door't veroveren der Portuge- fche Kafteelen te maken.
Doch als doen onder den Admirael Lam met mercke- lij^verlieswbrdehdegerepouffecrt.
Heeft de Weft-Indifche Compagnie eerft in den Ja- '^efeflienhiidirt fevenen dertig de Kartelen Del Minnende China.
Hndein den jare feflienbindert vtertigb 'tKafteelSf ^"'l'unii d'Aum komen te veroveren en daer mede de Portugefen vande gehele Kuft van Guinea ontfet.
t Welcke nu eens gheappliceert wordende op de Plaetfen teghenwoordigh door de Krodne van Denne- marckengepretendeert.
De welcke tuffchen de Kartelen die de Pörtugefen aldaer hebben gebout, gelegen zï n.
ύοο komt notoir te volgen dat de felve onder de Por- '"p^en mede hebbende gheforteert , medeonderde " clt lndife Compagnie, als in de plaetfevanPortu- geien zynde gefuccedert, behooren.
cumcm ' ^ blycken uyt de Do- |
Dat in gevalle aen de Weft-Indirche Compaghie Ty- telvanconqueflenopdevoorfz plaetfen wierdegedif- puteert, gelijck vertrouwt wort van neen, de felve bö- veti die noch verfcheyde cohtraiken metde Overfteh der Naturellen van den Lande, ende Ipecialijck op die plaetfen gemae£t heeft, de welcke tegenwoordig door de pretenfe Denen worden gceyfcht. By de Welcke eenige haer lietghebietvon U Hoogh i Mogende elide de Compagnie abfolütelij ck onderwer- ' pen.
Ende andere de Stranden ende Landen nii guej Imf^ rium onder des CompagniesForten ftaende mede ^utad ' proprietetim aen de Compagnie hebben opghedragen. 1 Ende expreiTelijck belooft hare Ingefetenen metge- ; neNatienter Werelt als alleen met de Nedcrlantfche i Weft-Ihdife Comp. fouden negotiereii.
Gevende expreflèlijck over dat yemant van de hareti 't contrarie doende, de Minifters van de Comp. alle de goéderen daei" de Negotie gedreven wiert, felfs op haer eygen Landen, ftillen vermogen te confiiqueren.
Alle het welcke voor eerft confteert Uyt het Docu- ment,
Waer b^ gefien wort dat diie van jIbm,onder de weJke de ilerde aen Tacerary is ghelegen ( de eerfte plaetfe daer de Denen gepretendeert) haer abiblUyte het gebiet van U Ho. Mog. hebben onderworpen.
En dienvolgens dat aen U Ho. Mag. over de felve eh hare landen 't gebiet competerende,de plaetfen en Ka? ftelen in 't felve gelegen, abfoluy t toekomen. Ten twden. Op de tweede plaetfe Cete Corco confteert, dat de Comp. «u/inf»;? laren eer de gepretendeerde Dee- nen op de Kurt zijn ghekomen poffeffie van Cah Cerco j waer naderhant 't Kafteel als nu daer leggende, ghebout is, genomen heeft, en niet fimpelij ck,
Maer met Accoort met die van Fit» om aldaerpriva- telijck te negotieren.
Gelijck de Engelfe doen t^r tndtfolliciteerde, om de Voorfz plaetfe methetfelve efièft,in poffeffie te nemenj van daer tnet haerfchepeö vertrocken zijn,
Naer dat de Naturellen felve de Compagnie Logie al- daer hadde verleent en opgetimmert.
Ten derden, Op de Plaetfe by die van de pretenfe Deenfe Compagnie genaemt Frederijcxtitrg ^ confteert uythetcontraft.
Dat de gehèele Straiiden van den Koning van Saietm beginnende van Fetu in het Weften, ènde eyndigende aen dat vaii Fantyn in het Ooften, aen de Weft-Indife Comp. in vollen eygendom opgedragen ende ghetran- fporteertzijti,
Sonderdatm confideratie komt dïftmdie tuffchen denBergh Amàt reende Congo in de pretenfe Deenen Memorieghemaeft.
Even als of den Berg Amairo en Congo difièrente plaet- fe fouden zyn.
Dewylem Guinea noyt voordat de pretenfe Denen defen name van Am* tre hebben bedacht, defen bergh Amatre oyt bekent is geweeft.
Maer notoir is, en üyt de Adte van Opdracht blyckt dat den Berg felf Congo genaemt wort, ende foo wel deü Bergh als het Strant ('twelckby hunlieden verkeerde- lijck genaemt is) aen de Weft-Indife Compagnie isgetranfporteert.
Ten vierde, dat de plaetfe Amincaio gheaa,emtf con- fteert uyt het Document,
Dat de voorfchreve Plaetfe al in den Jare fepienhcnint vier entwintigb ende drie en dertigb Jaren voor dat de pretenfe Deenen op de Kuft zij η ghekomen , aen de Compa.abfolutelijck getranfporteert en opgedragen is;
Tcno;/i/f, op de vyfde Plaetfe Or/i» genaemt j gele- gen in het Kollingrijck van Accra,
Dat al in den l^Tefiftienbendertviertatwintlgbi ende fpeciaeiyj/fiwiWfrf ttuee en vtertigb, aendc Comp.het Lant opgedragen ende gecedeert is.
Ende ipecialijck anno feflienbendirt fiegtn iHvetrtigb be- donghen endegheconditioneert, datgene vremifeNa· tien op de gronde, nuaendeCofnpagnie getranipor- teert, eenige Logicn ofte Strcóten ibude mogen maec-< ken.
Uyj
en OORLOG. Vier m veertighfte Boeck. i 2 J |
-ocr page 245-
ipB SA KEN van STA ET
1664. ^Uytallewekke tranfportcn de Pketfen tegenwoor-
digli by de voorfi. Deenfe ghecyft, de Compagnie ja-
ren yoorhaerkomfte, op dcKuftenvan Gui»eatoeko-
/öiende, depretenfe Dcenen noocfafcelijck afghewefen
ioude moeten worden.
Tea derden. Boven beyde de Tytulen voorfz.is in
dcfen feerremarquafael, dacgOTrciupponeertzynde ,
datdeCompsg. uytde voorizConquciien endeCon-
tradten , op de voorfz Plaetien gheen recht en hadden,
gelijck 't contrarie getoont is.
Endedat diegeene die de voorii. Pketfen in den lare
fefliMondert v^tigh eeril hebbengeinvadeert op Sweet-
fe commilïïe eenig recht op de i'dvehadde verkregen.
Endienvolgende mede Hendrick^Carlif die op Deen-
/cheiommilliein denOorlogh tuffchen deKroonen
Dennemarckcn en Sweden, de voorfe. Pketfen met de
wapenen va.n die gheenen , diede felve op Sweedtfche
commiffie tne&ten,gewonnen heeft.
Evenwel de voornoemde pretenia Deenfche, gheen
recht op de felve konnen fulHneren j maer ter contra-
riede Weft IndifeGompagniedeferLanden.
Nademael den voornoemde Hcndrick^ CarUfs Com-
mandant 5«»«««/Λμ/γ 5 delèlve aen de Well-Indifche
Compagnie op den vjftimdm April Jefiiftìbotidert negtn en
tiyftigb heeft getf anfpoirte-crt j
Na dat de Weft-Iiidiiè Compagnie in Martioy</Zii«-
btttidert ntgert tri'uyfiig mat iiia</i-ic;^Ci)-/ö/"over het VOOrfz
tranfport was geaccodeert 5 blycteade by het Accoort
ende Miffiveo.
Met welcke Documenten weggenomen wort de ne-
gative doorde pretenfeDeenendoorgaens jinidefpe-
cialij ck infcekere memorie aen den Koning van Den-
nemerkenopden tenet>dertigfte»]aa.i66z gebruyckc.
Als dat den voornoemde HendrickCarhf noytmetde
Weft-Indifche Compagnie deferLanden , overliet
traniport der yoorfz Plaetfen was geaccordeert.
Sonder datobfteert , φι den voornoemde Car/^de
vooriz, Pketfen al aen de Comp. hebbendegetranlpor-
teert. daer toe geen qualificatie foude hebben gehadt.
Nadeinacl de&lvcop Deenfe commilSezijndege-
wonnen, aen de Kroon vanDennemercken erffelijck
foudetcxekomen.
Ende dienvolgende de yoorfz Cai /i/gecn qualificatie |
heeftgehadt, om fonder confent van de Kroon Dene- '
mercken, de voorfz Plaetfen te tranfporteren. |
Waaatde capituktien die de voornoemde Carhf met i
den Koningh van Denemarcken ghemaeckt heeft, in-
gefien zijnde, fo fai confteren,
Dat de Koningh van Denemarcken aen den voor-
noemde Cac/p/'toegheüaen heeft daer anders altijd_;«r(
bun, Steden, Forten, en andere in mobili» aen de Sou-
verain cui mUitmis komende )
Dat alle hetgeene hy foude komen te veroveren, fo
wel Forten ende Pketfen,als andere dingen hem Karhf
in eygendom, en niet de Kroon van Denemarcken,
foude toebehooren.
Uyt redenen,om dat de expeditie buyten koflen van
de Kroone Denemarcken alleen op de Beurfe van Κλγ-
/^gefchiede.
Ende daerommc als 'over fyn eygen goederen vermo-
gende te difponeren,met de Comp. oockgequalificeert
isgewecllom over depketfen te tranfigneren.
Sonderdatobfleart dat hy fidi heeft verbonden de
voorfi Plaetfen aen de Croone van Denemarcken over
tc laten ^
Ingevalle de Coninckghenegentheyt hebbende om
een Deoniè Compagnie op te rechten, met hem konde
accorderCT.
De-wyle:eeiriteltjk4en voornoemde Car/^daer door
wel aen den Coning van Denemarcken worde verobli-
geert onaifyn'beloften naer te komen :
Endehetfclvenietdoendeaenfyn Coningl. Maj.erf
exemflumpaiti deretrovendanda alle des felfis intereffedaer
doorgeleden, isgohouden te repareren..
Maer den Con. van Dene. geen aöie tegens de Weft-
Indife Comp. deièr Landen heeft gekregen om Or/^
zijne beloften niet volvoerende , de Weft-Indifche
Compagnie daer over aen te fpreken,
Ende van de felve te vindiceren aS/iWi (·(«/( yets't
geen fyn Koninghlij cke Majefteyt noyt eyghen isghe-
weeft.
In allen ghevalle blija Art. i &c. van de voorfchre-
ve capituktien,dat den Koning van Denemarcken aen
CarU/toegeüaen heeft, dat hy de voorfz Plaetfen foude
vermogen te tranfporteren, aen fyne Maj efieyts Geal-
lieerden s,
Sonder dat mede in confideratien komt , datdeau~
thorifatie aen twee conditiën gebonden is.
Te weten, dathet voorfztranfportfoude mogen ge-
fchieden, eerftelijck^ na dat hy den Koning van Dene-
mercken van fyn fucces advertentie ghegeven hebben-
de,fyn Koninglijcke Majefteyt met hem nietenfoude
konnen accorderen over hc t oprechten van een Deenfe
Compagnie.
Ende ten tiveedm,dan eerfl als hy niet machtig en fou-
de wefen de conqueften re mainteneren.
De wyle voor eerft de voorfz conditiën niet zijndege-
houden^en Koning vanDenemarcken alleen een per-
ibnele Adtie tegens den voornoemde Car/i^kan fuftinc-
ren ad interejfe, gelij ck hier vooren gefegt is.
Ende ten tweeden,dcs noots,aengewcfen kan werden,
dat de voorfz conditiën fy n voldaen.
Want wat de eerfte bckngtjisnotoir dat na den voor-
noemden Carhf op Deenfche beftellinge dc voorfchre-
ve Pketfen hadde verovert, hy in gevolge van fyne ca-
pituktien , in Perfoon over gekomen is,en fyne fuccef-
fen den Koning van Denemarcken bekentgheniaeckt
heeft, om metfynKoninckiijckeMaj.over deopreg-
tinge van een Compagnie te accorderen.
Ende uyt de Documenten confteert, dat hy met den
Koning van Denemarcken inden Sweetfche Oorlogh
belemmert,enbuytenpofluyrgebracht, nietenhceft
konnen accorderen in den tij c van twee volle laren na
dat het exploit was gedaen.
En in het rqgarde van Jiettweede, konnen wel afne-
men uyt den Staetvande Kroone van Denemarcken
ten tij de de felve door U Hoogh Mog. wierde gefu bfi^
dieert, wat apparentie datter was dat den voornoemde
Cari ofdoor den Koning van Denemarcken foude wér-
den gemainteneert.
In allen gevalle foo conileertuyt het voorfz dat de
voorn. Cflc/y^alleen, omdathy van den Coning van
Denemarcken verlaten zijnde, en geenjniddel fiende
omzijnvolkin Gìì^wmtemainteren, figaendeWeft-
Indifche Compagnie defer Landen hadde gheaddref-
feert,
Ende dat niet buy ten noodt, maer ten tijde als fijn
volkingeen twee jaren eenige affiilentiegefondenheb-
I bende, in foodanige benauthey t was vervallen,
Dat ten ware de Weft-Indife Compagnie de voorfi
Plaetfen hadden willen ontfangen , fy lieden al te mael
als verlaten menfchen onder de Barbaren miferabelijck
omgekomen fouden zijn.
In allen gevalle met veele miferien alle het hare ver-
looren, én door de Swarten van de voorfz Pketfen ont-
fetfoude zijngeweeft
Dewyle Ja« Claefx. een voorname Swart in het Lant-
fchapvan Fit», daghelijcksinde Fórtreffe komende,
haer alle feer dreygde, mont-koft voor geld weygerde,
als Slaven tradeerde, ende voorgenomen had met den
eerfte haer in handen van de S wede ofte Enghelfe tc le-
veren.
Blykende by de verklaring daer van door de Officie;
ren aldaer geweeftzijnde.
Welcke genoeg betuyght dat hetgeen quade hande-
lingen van den Direöeur van deWeft-Indife Compag.
zijngeweeft, nogte dat denfelven door verboden mid-
delen encorruptien den Commandant van Htr/driti
Carlof de Fortrefle afgenomen heeft
Gelijck de pretedeDenenin hare memorie derven
poferen ·,
Maer dat denfelven door den voorverhaelden noodt
niet wetende van wat hout pylen te maken,aen hetKs-
fteel DilMyn»iya. Opper-Koopman heeftghefondeoj
om na eenighe brieven en tijdinge van^Cer/i/te vernc
men.
Ende
-ocr page 246-
en OORLOG. Vìèr en ^eertighfte Boeck. 217
|
Ende dat de felve over hare bedroefden ftaet met déa Direöeur Generaci van de Well-Indifche Compagnie ' difcourerendej fijnE haddegheprefcnteertondérbil- licke condiden 5 de Forten over te nemen.
Sondcr dat den Direiteur Jcari werden befchuldight eenige corruptie te hebben gebruyckc j om dàt àen den Commandant een vereeringe van vijfdnyfent, en aen de Cüopman van wr duyftut heeft gedaen, '
Dewyle ingiicvalle dat de intentie van den Direfteur was geweeft, 't felve wefuyt het Accooi tfoude hebben gelaten.
Ofte een particulier ende leparaet ai tyckel daer van hebben gemaed.
Ende uyt het tiende artyckel blijd, dat de voorfi gel- den alleen aen haer zij η ghegeven, tot belooninghe van hare afièftie tot defen Staet.
Ende om dat de felve de voorfz nootfaeckelijckhey dt haer in de handen van d'een ofte d'ander fullende moe- ten begeven, U Ho. Mog. boven andere Natiën had- den geprefereert.
Sonderdatde Compagnie in 't minfte toucheert dat de pretenfe Deenen in hare memorie op den len en der ' tigfiin lanuary 166z, aenden Koning van Denemarken overghelevert, poferen dat HendrkkCarlof de voorfz, Plaetfen aen de Kroonevan Denemarcken op den Martii 16 overgelaten fouden hebben,
Door dien den fel ven Car/i/de voorfz Forten ende Plaetfen van te vooren aen de Weft-Indifche Compa- gnie opgedragen hebbende,
Ende de Weft· Indifche Compagnie daer op poiTef- fie van de voorfz Plaetisn hebbende verkregen ad exem- flumijus, qui eandemremdmbìis vettdidit ^ ulteri tradidit, mqtiampmrinpijfeJ/iempctiiirif! jure moet viferdenver- ftaenteïijn.
Boven dat het overlaten en de capitulatien met de Kroon Denemercken op den fes en iwimigflen May fes- tiin mgm tn i·/^ tij gedaen, feer fufpedt is.
Dewyle HendrickKarhf doen ter tij t niet in Deaemer- ken kan geweeft z,ij n,
Ende daer mede komende tottet tweede point van de Memorie van den HeerRefident ChaHJias,
Soofaldiitindie moeten werden ghemaed tuflchen de Negotie op de gepretendeerde Plae tfen,
Ende tuflchen de vrye Kuftevan AJrica^Ïoo de felve byde pretenfe Deenen vi'erden genoemt.
Ende in't regarde van de voorfz. Plaetfen werden geconfidereertjdataen de pretenfe Deenen op de felve geeneNegotie kan toegeftaen werden.
Dewyle de pradticque in de Landen van Weft ende Ooft-Indien, dat wel expreffelijck mede brengt,
Dat niemant gehouden is yemant te laten negotieren ; op eenighe Plaetfen 5 die yder in't particulier toeko- men. i WclckepraaycqueinverfcheydeTra£taten,fomet j Vranckrij ck, Engelant, als andere Potentaten door de- fen Staet gemaed, werf geapprobeert.
Daer wanneer als gheiproocken werdet van de vrye Commerci!; op yders Landen aen derefpedüve Onder- danen tuegeftaen, altij dts met reftriótie wert gheobfer- Veert tot de Plaetfen in ydersgebiet in Europa gelegen.
Ende hetfelve fpecialijck op de Kuft van Guint» door oe Portugefen, Enghelfche ofte Nederlanders, ende ^ pretenfe Deenen ende Sweden, is gepradifeert ghe-
Die noyt toegelaten hebben de Weft- Indifche Com- pagnie defer Landen op die Plaetfen in queii:ie,ten tijde VM hare poffeffie aldaer te negot ieren.
ladeEngelfealsnochnietfouden lydendat de Weft tomfche Compagnie defer Landen, aen Cormamijn ofte ïndere Plaetfen by haer gepoflideert komen hande- len.
GelijckUHo. Mog. by hare refpeöiveRefolutien ^ oeafepienden November feftienhendirttenen feflichy ί hl?"'""'''" lanuary/fyjienAiB</<rt twee itifeflich mede fie^enverftaen,wel expreifelijk tegens gepretenteer- oeDeeneU)
Dat de ielve willende op de Kufte van Guine» nego- ί haer fouden moeten onthouden van die Phcc· |
fen alwaer de Weft-Ipdifc Compagnie defer Landep ha- re Forten ofte Logien is hebbende.
Sonder dat hier tegens moveert, dat die rari de pre- tenfe Sweetfche Compagnie ten tijde van hare poflèilie geleden fouden hebben dat de Engelfe aldaer quamen Negotieren..
Nadcmael daer door dcpraftyckc ende het recht van de Compagnie niet en mach noch kan werden geinfrin·· geert.
Dewyle het wel in haer macht is geweeft h et felve te beletten.
En de voorfz permiiïie alleen uytconfideratié in 't re- garde van de Engelfche is gegeven.
't Welck daer uyt gededuceert kan wcrdeo,dat of wel de Engelfe de permiüie hebben ghehadt, de Weft-Indiie Compagnie in't regarde van de welcke zy de felve confidcratie niet ennadden , noyt die perraiffie ghe- geven.
Maer ontrent Cah Kurcs met hare fchepen komende, altijtsin plaetsvan courtoifieop 't fondament vandc voorfz praftycquemet Canon bejegent.
Wat autem belangt, het tweede van de Negotie op de vrye Kuft van Africa, kan de Weft-Indiiche Compagnie niet wel begrypen wat de Heer Refident d^er door verftaet.
Wantindien fynEdelh. daer mede verftaet deonbe- heerde Kuften van Africa in Ad^cU , ende elders daer de Weft-Indifche Compagniegheene pofleffieghenomen heeft, en fai de felve noyt fyn Koninghl. Maiefteytdc Negotie difputeren, ghelyck de felve tot noch toe niet gedaen heeft,·
Maer indienfyn Ed, daer mede verftaet dat fyn Ko- ningl.Majefteyt in Gwiainfouden komen Negotieren , daeropantwoorde, dattetfelvegeenfints toegheftaen kan werden, door dien
Eerftelijck, de Portugefen federt het laer veert ienbpn· den twe en ta. tig tot den iaxc feSiienhondert fevm en dcrtigb door hare Kattelen , de Negotie privativelijcken met uytfluytinge van alle andere Natiën, hebben ghemain- tineert,
Ende door het verloop van omtrent hondert en fejligb jaeren ruftelijck ende vreedelijck hebben ghepolli- deeit.
Daer door alle andere Natiën met recht door prefcrip- tie hebben geexcludeert, fonder van noden te hebben haren tytul na de veertig jaicn te doceren.
Endcde Compagnie in 'tfelverechtzijndechefucce- deert, niet gehouden is mede uyt kragte van He voorfz, prefcriptie eenige Natiën te admitteren. Boven dat in allen gevalle op degeheele Kuft van Gni- nta, niet een Landtfchap gheleghen is, 't welcke U Ho, Mog, niet qui> ad Majeftatem uyt de voorfz Conqueften fubjedljs.
Of daer deWeft-Indife Compagnie niet hare Forten co Logien is hebbende,
En met de Koning expreflelijck gecontrafteert heeft, dat aldaer geen vreemde Natiën fouden vermoghente N^otieren.
Én dienvolghendc de Negotie aen de voorfz pretenfe Deenen aldaer, om deredenen hier vooren vermeit,niet toegeftaen en kan worden,
Sondcr dat obftccrt, dat de Regenten van de landt- fchappen aen de Portugeefen alleen precaria toegheftaen hebben aldaer te negotieren.
En de Compagnie als noch precario fouden continue- ren,en tot een teken van het felve voor alle aenkomcndc fchepen recognitie moeten betalen.
En dienvolghendc aen andere Natie mede vry foude ftaen hare handelinge aldaer te dry ven.
Want vooreerft fo foude dc pretenfe Deenen moe- ten aenwyfen dat de Compagnie precario de Kegotie genoot.
't Wtlekmettet exempel vandepretenfc recognitie qualijckaengewefen wort,
Door dien de onkunde Tan dc dinghenvoor dentijdt vandepretenfc Deenen voorghevallcn, haer alleen van 'tbuytenfte doet oordelen, ende recogniiie noemen het
fhecne uyt een ander oorfaecke door dc Compagnie U ctack.
Want |
-ocr page 247-
SA Κ ΕΝ van STAET
|
lé64· Want of het wel waer is, dat de Compagnie op de
__aenkomfte van alle fchepen feeckere giften aen de O-
verften binnens Lants is gevende, fo en fpruy t het fel ve nietuyt deoorfaeckedoorhaergeaUegeert, .
Maergefchict, om dat voor defen die binnen-Iantfe Koningen die Kooplieden die na de Zee-plaetfen gin- gen , met exceffive Tollen vexerende,
DenDireiSeurGeneraci Artnt lacobfivan Amersfoort op de fclagten van de Kooplieden,met die Koningen is geaccordeert,
Dat de felve naelatende het heffen van de voorfz. Tol- len aen haer voor yeder fchip dat aldaer quam tc arrive- ren 5 een tmtö betaeltfoude werden.
So dat de voorfz. betalinghe gheen recognitie zijnde, doordeprêtenfe Deenengeen pofleffie/iwiw/o aenge- wefenwort.
Maerter contrarie uyt het heffen van den Tol over deViifchers eer confteert dat de Portughefenghelijck vooren gefeght, abfoluyte Meeilers van de Zee-kuften Siijngeweeft,
Ende alleen om coniideratie, aen de Naturellen ha- re particuliere regeringe hebben gelaten.
Door welcke redenen oock vervalt hare pretentie,om aen hare gepretendeerde Logie aen Cabo Coree te nngo- tieren.
De welcke onder het Canon van de FortrefTe by de Compagnie ghepoifideertzijndeghelecht, buytenalle difpute binnen de Iurifdiö;ie van U Hoogh Mog. is ge- legen.
in allen gevalle, können de gepretendeerde Deenen als Geallieerden van defen Staet, haeracnU Hoogh Mog. niet beklagen, dat dc Wefl-Indifche Compagnie defer Landen haer in de felve belet, te negotiëren ofte tewoonen,
Dewyleden Koninghvan Fef»felfs, naerdathyde FortrefTe aen de Comp. overgegeven heeft,de lurifdic- tie aldaer niet heeft gepretendeert,
Ende daer over al eenighe verfchillenover de lurif- didtie ontilaende, niet tuffen defe pretenfe Deenen en de Comp., maer tullchen U Ho, Mo. den voorlz Ko- ning, fouden moeten afgedaen worden,
Sonder dat de pretenfe Deenen gequalificeert zijn om tegens de Comp. daer over te difputeren, daer den Ko- ning van Ïitn fich felven geruft hout,
Ende alfo wey nig inclinatie voor de pretenfe Deenen is hebbende,
Dat 5 ten fy den Diredteür Generael van de Compa- gnie met fyn devoyren ontrent den voorfchreve Co- ningh 5 voor de Bediende van dc pretenfe Deenen,had- den gheintercedeert, de felve, ghelijck moghelijckal lang door de Swarten, om hals ghebracht foudezijn ge- weeft.
Waer mede komende tot het derde poind van de me- morie van de Heer Refident, en op de felve appliceren- de het gene hier vooren is geallegeert,
Soo kan met handen afgenomen Verden, dat aen de pretenfe Deenen foo lange defe difputen niet afgedaen cnzijn, byprovifiefelfsde Negotie noch op de gefpe- cificeerde plaetfen,noch op de Cuft van Gw»»io,behoor- de toegeftaen te Averden.
Dewy Ie in materiaprovijïcnalis ad jadicathnis moetende gelet worden op het apparentfte recht, notoyrlijck con- fteert het felve aen de Compagnie te wefen,
Dewyle defelve ten regarde van de gepretendeerde Plaetfen alleen in pofTeffie zijn. De praftijcque voor haer leggende , Ende de pretenfe Deenen, noy t eenigen eygendom by Contradt ofte anderen tytul konnende doceren.
Summarie geoordeelt werdende, de Weft-Indifche Compagnie defer Landen by proviiie voorde pretenfe Deenen foude moeten werden geprefereert.
Waer me overtredende tot't vierde point vande voor- noemde memorie, relatijftotde memorie van de pre- tenfiender ghepretendeerde Deetìfche AfricaenÌche Compagnie, beftaendein («/λ»// poiniien, fullcndie van de Weft-Indife Compagnie defelve in iiu«princi- pale poinóten reduceren. Alsterftelijcl^: Dat de Weft-Indife Compagniefonder j |
eenighe redenen foude hebben genom.en de fchepen ΰ, ΐοβίΙΙοη van Venetien , bet Wapen van Gluckfiadt, feeker Ci». 1 ΒίΛ en de goederen in hare Logie in Sierraiionatni^Q^ ΓΤ Cengo. i
Ende ten tweeden : dat de Weft-Indifche Compagnie' de fchepen de S. Manen , De Liefde, Forinna ende Fredtri- chs tertius , de Negotie aen Cah Corca ende Frederixhurgi foude hebben belet.
Soo willen die van de Weft-Indife Compagnie defér Landen U Ho. Mog. met alle fubmilÏÏe ghebeden heb- ben, hare patientie in defen verlenen, om het bericht van de Compagnie op de felve te examineren.
Ende voornamenilijck te letten op het geene die vaa de voorfz Weft-IndifeCompagnie voor en al eer tot re- futatie van de voorfz particuhere pointen te komen,we- gens den ftaet van de pretenfe Deenfe Africanen fullen premitteren.
Door dien het felve tot elucidatie en j uftificatie vande , Adlien der Weft-Indife Compagnie defer Landen fecr nootfakelij ck fai zy η.
't Is dan waerachtigh dat fekere Hendrici^CarUfren re- fpeóte van fijn fortuyne ende welvaren, een voefterling aen de Weft-Indife Compagnie,alsfynde in derfelver dienftrefpedivelijck van longentotSoldaet, vanSol- daet tot Klerck op het Comptoir, van Klerck tot onder Commis , en voorts tot Fifcael van de Kufte van Afrm geavanceert, en daer door gelegenthey t gehad hebben- de om de fecreten van des Compagnies Staet,Negotie, vriend en vyandfchappen met de Wilde Natiën,difpo- fitie en fterden van hare Forten, en gelegentheden der Plaetfen in Gaine» ghelegen, te onderkruypen, en eyn- dehjckfynfortuynegemaeckt hebbende, hoewelniet na fijn humeur gheegaleert, den grontilag heeft geleyt van alle de difputen.
Die'tiedert eenighe jaren herwaerts inG«i«iiituf- fchende pretenfe Deenen , S weden ende Engelfchca zijnontftaen.
Ten dien ey nde fich inden lare fefthienhendert mbt m vyftigb in Guinea verbindende met tiü/e Swarten, Ge-< broeders en Kooplieden in 't Koninckrij ck FiW,om de Weft-IndifeCompagniete frufteren van het rechtdat de felve op de Stranden en Zee Havenen van 't voorfz, Koninckrijck was hebbende.
Het welck aliò zynde beflooten, foo heeft den voor- noemde Carhfoadet pretext van indifpofitie zynde,di· millìe veriòcht, verkregen, fich herwaert begeven, en aenftonts aen Laurens de Geer Koopman tot Amfterdam, gheaddreiTeert,
Verbindende fig in den dienft van den felven Λ Gio· <:«»»)ƒ»» onder den tytul van de Sweetfche Compagnie van Weften en Africa, Die daer op met een tamelijcke macht den voornoem- de Cor/^na de Kufte van Guinea ghefonden heeftom degepradifeerde Schelmftucken van den voornoem- den Cer/e/tot een eyndete brenghen, met foo veel gheluck,
Dat hy aldaer arriverende in denjaereyê/?»f» homl«t ■uyftig ten tij de wanneer de Compagnie in Brafil foo vecl te doen hebbende dat de Kufte van Guinea van alle macht ontbloot, fyne onrechtvaerdighe deifeynen met hare macht niet konde beletten, aenftonts, niet tegen- ftaendedeproteftatienvande Compagnie fighop Cèi Corco·) aen de Jmqurary, tot Annemabo , ende in AccraliC- dergefet heeft,
Sich aldaer niet tegenftaende de Compagnie nader- hant met force getragt heeft hem wederom teverdty» ventotin denjzre/ejlien hondertfevtnm^ -vjftigbtOCÌ^ Commiflie van de Koning van Sweeden "maintinerende tot exceffive en irreparable fchade van de Weft -Indifc Compagnie defer Landen.
Opwelckentijd ditkrancke ghebou beginnendetf befwijcken ,ende'tquaetfyn MeefterwiUendeloon^j den, voornoemden Cer/^fich met fyne gefabriceerde Compag. dooronderlinghe diffentien alsanderfinisfw verlegen heeft gevonden,
Dat hy gheen raec heeft ghefien , om fich felvefl» als door een tweede, ende by na defperate adie te ialye- rejj. . 1
Wast |
-ocr page 248-
en OORLOG. VierenVeertighfieBoecL 229
|
Want iuyft op dien tijd den Oorloghfyndeontftaen iTchendeKrooneSwedenende Denemarcken, foo heeft hyzychacn den Koninck van Denemarcken ge-
^"^Ende^^anfyneKonincklijcke MajefteytvaO Dene- ma reken Com milfie hebbende vérfocht om de Swedèn llen afbreuck te doen, met fyne Konincklijcke iVIaje- ftcy ts over te doene conquefìen gecàpituleert.
0ac alle het gene hy foude komen tè veroverên hem ili het particulier eyghendommelijck foude toeko,
'^Dathyde Équipagïedaeromopfyn eyghén koften
foude mocteii doen. , , u j ^
En dat hy del· oiten des noots als bfedCr by de voorfe Capitulatien aenfyne Majefteyts Geallieerden foude
""u'clcke en andere conditièn by hem particüliéflijck fynde bedongen, foflder dat een eenige, een groot ofte klcynpart ofdeèliriéthemhadde, fooheefthy figbc- rxe ven nacr de Stad van AmjiniHin, om te overleden hoe aathybéftmetde minftekoilén fyndeflTeyntegefisde pretcnfe Swcden foude konnen uytvoeren, ende de volgende occafle waergenomen.
hcsckcre perfoOnen woonefide tot Amftndm, ge- nre mt lafpir Vimìnei, lan dt la Vàiticqutr , Fiom £liàs ende Car/itlis hopen Htytis, voor eenigeft tijd permiffie hébben verkregen om in Sierra Limate negotieren.
Haddenuvoordetwedemael gheen permiilïe ken- nende overkrygen, evenwel geequipeert een fchip, om aeneenen Gerrii: Ìremerhier vooren ghenoemt, voor Gommis door haeraen S;ert-a/ieMfijndegefonden, een Cargafoenaf tei enden, welcke gheleghentheyd den voornoemden Or/^tot iyn voornemen feerdienftigh zijnde, hem aengelod heeft, om met de voorfz, Luyden te accorderen.
Datfemethem meteenen, een Cargafoenvoor G««- niijfoudcnuytmakcn, endathy hetfelve aldaerfoude bencficieren.
Ende d at hy daer en tegen op het vooriz Schip fo veel Soldaten en Volk in fynen particuliere dienft tot de vei- overinghe vande pretenfe Sv/èedfche Plaetfè'riibiide mede nemen als hy van nooden hadde.
\ Vaer mede den voornoemden Carhf nu op den Trap van fyne intentie uy t te voeren, fynde ghekomen, foo hccftliy aenftondszijn noodighhebbendé Volckbe- flaende meeft uyc Ingefetenen van defén Staet, aenge- nomen.
Ende eenige fimulate bodemèrie Brieven gefingeert, even als of de voornoemde Kooplieden hem tot de voyagieen Cargafoenén Gelden Op bodemerie hadde gegeven.
Opdatde WéftJndifcheCompag. advêrtentievan dcièequipagie kryghéiidé dbOr de felve ioude worden bedrogen éndéfy lüydende kalahgé, alshebbendeden Ódtroye van dé Weft-Iridifche Compagnie geviöleert, foudcn ontfnappéri.
Waeropden voornoemde Carhf ïn'tle^e van den lare/{/iis» bmidtrtfeven eii v^tig van de Eemfche met het fchip de G/ac^jfrt^ ghenaemt adroiture naer de reviere ftVf rii/iwjfl't 2eyl gegàen ii.
Ende aldaer aen den Cornmis van de voorfe Perfoo- nenffenitBrtmrgëbaemt, de Koopmanfchappenvan dcvoorfzPerforienoVergelevert hebbende, gezeyltis naer de Küffe van Guinea.
Ende aldaer komende, byentreprife de Forte Càie '^■^"'ilacquirarf, AnnmabotààcOrfoa, mitfgadersee- nige Schepen verovert, ende alle dé efïedlen onder fich gellagen heeft,
Waèrnahyde Foitenen Plàetfen bëhöorlijckmét volck befet hebbende, fich mét dé buyt héeftg lëtran- fporteert na de Glucljladt arriveréndê, aldaer ten êynde t cerile Traflaet van Vrede tufTchén Sweden êiide Dé- nemaxcken,wasgefloten.
tWelck door den Rèfidentvàn den Konihghvaü £>weden tot Hamborgh zijnde véirnomen, foo heeft hy ^nitondsnaer Glu^^fladt afgefónden eehén Gregorius ^erén"' ' voorfe Schip ëhde Ladinghe te f ecla-
V. Deel |
(Welcke ProceduyrenOm kortheydts wille alhier voorby gegaan worden, dstotdefake niettepafléko- mendè. )
Die aldaer zijnde gekomen,met den Velt-Marfchalk jEoi»-^(iy«geconfuleert hébbende, om de Schepen bin- nen de Stadt te doen komen, Or/^den weg heeft gê- wefen, om fig mette t gereetfté G out te fai veren.
Gelijckhymeteen Eemder Smack efchapperende totHarlingein Vrieflandt ende van daer tot Amfter- dam gekomen is.
Latende beyde voorfzfchepenvoor de Glutkfladt leg- gen , waer van het eene toekomende den voornoemde lajprr Vinkei ende fyne voorfchréve andere mede Re- ders , weder gereclameert, ende naderhandt nogmaels op den ouden voet naer de Riviere van Surra Lhm ghe- fondenis.
WelckeProceduyren Cdc/i/niet behagende, ende van den Koningh van Dennemarcken af keerigh maec- kende, ende den Coningh van Denemarcken daer door belet worden de de Kailelenende Logien in Guinea machtigh te worden.
So hebben de ghene die wel fm tot de vooriz Plaetfen hadden àls uy t Denemarcken lafl: hebbende, hem met fchoone beloften en prefentatien laten aenfoecken, om fig weder onder Denemarcken te begeven,
't Welck by hem wordende gefufpeóleert, als alleen gefchiedende om fyn perfoon machtig te worden, ge- lijk naderhand by de citatie aen hem gedaen,bleeck om fig in Denemarcken over fekere pointen te purgeren, hem oock niet heeft konnen bewegen.
Maer gefien hebbende dat hy by den Coning van De- nemarcken niet na behooren worde getradreert, doen refolveren met de Weft-Indifche Compagnie defer Landen, als hier vooren breder te accorderen, omdc Plaetfen aen de fèlve te tranfportéren.
't Welcke feecker Koopman tot Amfterdam, ghe- naemt lan de Swaen, heeft den felven verbafterende van de plicht die hy fijn Vaderlij cké Stad fchuldigh was, al- leenuyteygenbaèt, ghefocht de Negotie op de voorfz Plaetfen de Compagnie te ontvreemden, en na Denot· marcken te tranfporteren,
Gebruyckende daer toe alle fineflèn en perfuafien, om den voornoemde Htndrick Carhf te beweghen tot hen breecken van fyn gegeven woort.
Ghelijck hydanvanden voornoemde Cur/i/heefc weten te verkrygen een ampie Procuratie op den •yiy'"-
tiendsn Mnenjeftien hcndert mgtn en ^iijftiqh.
Om in den name van den voörnoemaen Hendrki^^Cm·- /«/"eenSocieteyt van Negotie op te rechten, ende daer toe Odroy van den Koning van Denemarcken tever- foecken.
Die fich dan oock naer Denemarcken heeft getran- fporteert, en fodanig heeft gequeten.
Dat hy het voorfchreve Oétroy heeft weten te obti- neren, en fig daer mede naer jiw^erJew heeft ghetran- fporteert.
Alwaerhy gekomen zijnde, fonder eenige Oofter- fche Participanten onder fich te hebben, een Con^- gnie van Ingefetenen van defenStaet, tegenshk Oc- troyvande Weft-Indifche Compagnie defer iLandea heeft geformeert.
Beftaende voornamentlij ck by dé perionen vah Heti- drici^ Carldf, Iati de Swaen, I/Me Kotpiam en-
de die gheene die onder de felve onbekent parcldpeer- dén.
Waer mede nu defe heerlijke pretenfe Deenfche Af- ricaanfcheCompagnieopgerechtzijnde, U Ho. Mog. enderfelvergetrouwe Onderdahenioveelmoeyelijfc- heden, injurien en fchadèn heeft veroorfaed.
So hebben de voornoemde Participanten ende piili- cipael Jiw da Swae», ende Ifiidc Kttjimans, Carhf geaifpo- neertomuyttét Accoortmetde Compagnie gemaeifc té ipringen.
Ende de plaetfen in G«i«M aen den Koning van Dê- nèmarckentetranfporterën, om aldaer haer Negotie tekonnéhdi-yven.
't Welck zij nde gefchiet {fo de pretenfe Deenen fufti-| aere η ) dog te laet, gélij ck hief vooren isgetoon.
© Ea |
-ocr page 249-
TÌ64.
230 SAKEN van STAET
|
heele werck te derigeren.
Terwylen dat λιη de Swaen, Hendrick Carlof, ÏJmc Koey- ma.vs, ende Ccrrit vati Tefighecomniitteert worden om dedagclijckfche voorvallen ende Equipagien waerte nemen.
Die dan ten dien eynde ten huyfe van een van de fel- ve vergaderende alle orders en expeditien beraemden ende arrclleerden.
te worden;
In 't welcke lan de S-jjmti fo veel authoritey t gebruy öe dat den voornoemde Carlof daer over fij n mifnoege aen hemtoonende,hy alle de Participanten in 't Nieuwe Heeren Logement tot Amfterdam heeft vergadert.
Alwaer de felve om KarlofÏi] η milhoegen te benemen, eenparig verklacrdcn,dat het doen van lan de Swaen haer ordre was.
Beleggende verder hare equipagien fodanig, dat lan de Swaen in fchyn als Fadoor daer over de dircótie had- de , concipiërende felfs met communicatie van Carhf alle ordres Brieven en Aften.
SelfsaendeHollandfche Participanten gevende fi- mulatie Bodemery Brieven als of hy door ordre van den voornoemde Klingenbergb ende Delhoe, geld van de Par- ticipanten opBodemerye hadde genomen.
Daer hem ende de andere de welcke die Bodeme- ric-Brieven wierden gegeven, iuder daed de Negotie lélfs diredtelijck concerneerde.
Om in 't welcke noch feeckerder te gaen, felfs nader- handt onder haer is ghedelibereert om't halve capi- tael na Hamburgh te tranfporteren, 't welck evenwel mogelij k om datfe ' t félve onder de pretenfe Direfteurs nietvertroude nog achter bleef,
Ophetiwiii/fjSodelibereertmenomdenHeer Paul Kling/atergh Admiraliteyts-Racd van den Koningh van Dennemarcken mede onder liaer te betrecken met het geven van een partie in de voorfz Compagnie, buy ten twijffelfonder fourniffement van geld.
Omdoordesfelfsaenfienende vermogen hare con- cepten beter te konnen uytvoeren, ende alle fwarighe- den van de Weft-Indifclie Compagnie te boven te ko- men door de authoriteyt van de Kroon van Denemarc- ken 5 die de ielve tegens U Ho. Mog. Placcaten hier te Lande foude maintineren.
Ende daer mede gaetmen voort tot de equipagnie vandefchepen S. Martiu., liefde, Fredrick,, Puftiliom vanVinetierii alle uyt defe Landen uytghevaren, ende andere oniechtmatigheproceduren over de welcke de Weft-Indifche Compagnie aen U Ho. Mog. klachtigh gevallen is.
Gebruyckende daer in foo veel licentie fonder communicatie van HendrkiiCarUf, dat den felvcn fien- heeft ingegeven. |
Daer fy η Ed. van BendrickCarlcfghewaerfchout zynde endefelfsfegghende , datfynEd.dieobjeóticdickwiis voorquam , laadde bchooren foo niet ghedaen is, fyne Koninglijcke Majeileytvan Dennemarcken het felve bekent te maken.
Ende met fodanighe vinnighe ende calumnieufe me- morialen al nogleftopden negenen iwintigflett Februaiy
EndcnadatdefelvedoorIrt«i/e Swcie» waren gecom- j aen haer Ho. Mog. over te geven, municcertaen deandere Participanten aendevoor- 1 DoordienfijneKoningl.Majefteytdaervanterdege noemde ^highenbergh ende Delhte aenfchreven om , doorfyneMajefteytsMiniilersalshet behoortgeinfor- onderharcnamennaedeKullvan G«)»eegeexpedieert meert, buytentwijfïelwel foude nalaten fo onrecht-
dedatmenhemnahettranfportvanfine Plaetfenwey geenIngefeten. vandeien Staetuyt kraghtevanbuyten nigeftimeerdcnfyneProcur.op lande Svjaiu verleent, defe Landencenige fchepen fullen moghenequipere^
veerdige proceduren te favoriferen.
Endetoeteftaen , dat door Hollantfche Inghcfete- nen de Groef Enno wierde gearreiteerc in Engelant, als de • tijdinge van desfelf arrivement wel tot Amlterdam maer niet in Dennemarcken konde wefen.
Confteretide genocgfaem uyt de fobedientie van dfis Konings van Dennemarcken ordres ontflagingenvaa den GraefBnno op de Parti cipanteil van de Com- pagnie in fynConinglijcke Majefteyts gebiedtwoonen ofte niet.
Ende blyckende mede by het metnoriael van de prer tenfe Deenen van date den Kfj-c«i;fni/in oude, en negen m twimigPenn.&yi , fonderonteeckeuingh doorde pre- tenfe .Deenen tot antwoordt opgefteltop een memorie door de Weft-Indifche Compagnie aen U Ho. Mog. op den ein en dertigfle» lanuary overgelevert, mede wel dat foodanighe berichten niet uyt Dennemarcken, maeruytdeingefetenen van defen Staet met den Heer Refident Cbarijius correfponderende, moeten komen, I 't Welck dan alfoo tot Elucidatie van defe faekezyπ- ι degepremitteert, endeallesmetde verklaringheampel «nde breedtgeverifieertzyndcj foofchyntalleen terc- fteren , datUHo. Mog.depretenfie Deenen afwy- fen.
Nademaelalle de felve van de voornoemde perionen voortkomende felfs anders de gerechtmatighfte zynde,^ komt te vervallen in de penen van den Odroye acn de Weft-Indifche Compagnie verleent.
Verbiedende wel expreffelijck aen alle Inghefetenen van defen Staet, lbodanige aftien als hier onder gefpeci- ficeert, met commiffie van vreemde Potentaten uyt te rechten.
Waeromme de Weft-Indifche Compagnie 't voor-, gaende op elk poinft voor gerepeteert houdende verder tot informatie van U Ho. Mog. de twee pointen vander felver klagten met alle hare leden fuUen ontleden, ende U Ho. Mog. haeronrechtveerdigheyt tonen.
Ende daeromme in 't eerfte poindt het eerfte fchip, te weten den FeflllUea van Venetien in Guinea .geconfifqueert by der handt nemende, S ο gelieven U Ho. Mog. alleen te confidereren dat U Ho.Mo. eerftelijck by den Odiroye aen deWeft-Indife Comp. verleent, wel expreffelij ck hebben verboden dat
Endaermede Oclroy; en de Plaetfen van Negotie wcdei op denvierden Ockoher feflienhndert ntgm enυ^βί^ι,' hebbendes fomoftcnevenwelnog twee dingen tot fub- ingetrockenheeft,edogtelaet, fiftentie van haer voornemen uytgewerót worden. Naedemael den voornoemden de Swam nu niet lan-
Als eerfltt^ki Dat de frauduleufe handelingen voor de ger uyt kragte van de voorfz Procuratie ageerde. Weft Indifche Compagniedeier Landen bededtbly- j Maeruyt krachtevan deauthonfatie doorde mede ven, om niet in der ib ver handen te vallen. ! Participanten aen hem en de andere DireiSteuren ghe-
Enderf»twe«//i,Dattetfchelraftuckaendendagko- geven, mende, den Koningh van Denemercken U Ho. Mog. [ Alle 't welcke door ons aen U Ho. Mog. voor defen, quamedewetilcl]en,endelngefetenendefer Landen! maerfommierlijck zynde vertoont, foo hebben mo- tegens U Hoog Mog. Placcaten peccerende,alhier met gelij ck daer door defe Hollantfche Deenen gedaghc dai; dreygementen quamen mainteneren, van't welcke nu ons hareadien onbekent waren, defe tegenwoordige queftien de effeóten zij n. ! Ende daerom door den Koning van Dennemarckea
Om in welcke pointen haer oochwit te bereyckenjfo U Ho.Mog.willenimportuneren endwingen omhare legt men het fel ve onder haerover, ende deHbereert ' aftienteapproberenendie vaode Weft-Indife Com- op'tcerile, en men vintgoed indefelve Compagnie pagnietecondemneren.
tetreckende perlbonenvan Vwctat KUngenhirgh ende 1 Tottet welcke haer feer wel te paffe quam het faveur
laccùDelim. \ van den Heer Refidcnt CW//«i.
Die tot Hambu rg woonende, bequaem waren om het j Die volgens de eygene verklaringhe van Wmdrik, Ctrhf werck een uytlandfchefchyn te geven. j door den felvcn aenghefproocken zynde , ende van de
Endeten dien eyndelbfteltmen de voorfzPerfonen ί iimulatiein'twerckgewaerfchout, evemvel onlydelyc- tot Diredeuren/jrcyàifHrtj om onder hare namen hetge- j ke memorialen teghens de Weft-Indifche Compagnie |
-ocr page 250-
en OORLOG, VierenVeerüghfieBoeck, 231
|
(g negotiëren biiinen de Limitcn van den OtSroye fljg-w^-IndiiëCompag.dfeier Landen verleent. — ten *wetJtn, by de Placcacen tot maiotenue
η hetfclvig<5 Oötroy geemaneerc, dat niemand alhier f Vande eenige Ingefetenen van defen Staed totfoda- nlee voyagen fai mogen induceeren ofte aennemen,
Ofte eenige fchepen hier te Lande naede LimiCen van de voorlz Odtroy, op pene van confifcatie equip^
"^^EndetendtrJin, by refölutiefelftoverfubjedvande nretenfe Decnen klachten op den fefltenim November f,fii,„liondirt een eitfeftigh ende den tieaJen lanuary fiftiw- Wfrfiiyws/^^^i^^edbivegeBomen.
DarvQorgheenvryefdiepen iullen werden erkend eenige die niet toe en komen de liigefeten van den Ko- ningvan Dcnemarcken zijn geequipeerc, enhaerniet en ontbüxiden van de plaetfen daer de Compagnie hare Forten en Logien is hebbende.
Nademael de felve geappliceert werdende op het cas iubjeftvan'tfelftlal volgen, dattet voornoemdeichip in Giiinifi met recht en reden geconfifqueert is. Want voor eerfi fai U Ho. Mog. confteren uyt de Do-
^^Dattetvoorfifchip is geequipeerten afgeladen door Jan 4e S<wMin, lan Vlashhem ende Gerrie van Tets, alle par- ticipanten in de pretenfe Deeniche Africaenfe C om-
^^battet felve niet en is gefchied tot Glukjad ofte elders joDeneniarcken, maertot Amfterdam.
Ende dat de meefte perfonen daer op geweeft zijnde, zijn geweeft Ingeietenen van defen Staet door de voor- fchrcve perfonen exprefiehj ck aengenomen. Ende dienvolgende dat in alle diipofitien door U Ho, Mog, op de felve equipagien geemaneert, reghel recht aenloopt, ende dienvolghende de confifcatie fubjeÖ; is gewcelt.
Sonder dat hier tegensmiliteren eenige reden diede pretenfe Deenen tot diftiudie van het voorgaende />«ƒ- fm fo nu en dan hebben geallegeert.
Beftacnde voornamentlij ck, daer in, dat niet alleen de confifcatie van'tvoorfz, fchipqualijck foude wefen gedacn.
Maer oock foodanigen exces inde proceduyren was gepleccht, dat defelve niet te verantwoorden zijn.
Allcgcrcndeopheteir/?i, dat de Fi>fiiltimvmVemtitn gkcn Inghefetenen van defen Staet foude toeko-
men.
Nüchte dattet felve tot Amfierdamioude wefen geequi- peert,
Veel min dat op 't felve eenige Ingefetenen van defen Staetfou hebben geweeft.
Endeophet tiveede j Datmen ab executione foude hebben begonnen, Ende dat deComp. haer eygen rechter was geweeft. Want wat de eerftt redenen belanght, fai de Compa- gnie haer alleen refereren tot de Documenten.
Daer alle de voorfz pofitiven fo naeftelij ck zijn ghe- deftmeert. dat het onnoodigh is U Ho. Mog, met veel redenen op te houden.
Ende op de tweede redenen feggcn,dat de felve niet en verftaetwat datiijnEd, meynt,als hyfeghtdatde Compagnie foude hebben begonnen.
Dathet notoir is, dat de Compagnie doorhaeren Fifcaeltegen» het voorfchrevefchip hebbende laeten procederen, formele proceduren zijn ghehouden, endehetfelvem«tney«n· onder de Compagnie geil agen Macr by Sartentie van den Directeur Generaci ende Raden, geconfifqaeert is geworden.
In'twelck de· Compagnie geen Rechter ie geweeft, niacrdie gene die daer toe döor U Hö.Mog. zijngeftelt Ende dewekkehaer Eedtgedaen hebbende, nieten moeten werden gcprefumeert,.uy t inficht van de Cöia- P^c «n ander ongelij ck gedaen te hebben,
ofte mea-uls de Hoven van Juftitien hier te Lan- Cöllegien'der Admiraliteyten,endeandere die ™wdtrefpecrive Overheden Zijndegheftdt ,opaen. «achten van· de Fifcalen rechtende iuftitie adminif- »rcren. |
Ende veele goederen ten profy ce van het > ende j {{iiS^:
dienvolghende ten behoeve ^ hare Commititeateà _____
confifqueiehj- ''
Boven dat ia defe faeckemecfulcken fpcciaJelnfight is gehaadelt 5 dat denHeer Ce/j/ÌKx haer Ed. ©t. Mo|. da Heeren Staten van Holland eii Weit-Vriëflando^op- houdelij ck importunerende , om ïeftitutiö vaade PijiH- /vevan l'ÏBwf/fB, jjjj.'!) 1;,. ' j V-
De felve met allen crnftdeconftitucie vaadelitócke hebbende geexamineeri op den irJi i» tmmi0t» ed «fa» ett twintigflea Maertfejiienhondert twee iti /<^/g,hebbettVer·' ilaen 't voorfe Qaljot welende té redlt^ccóifiitjÜBait te zijn, , ·ί· -néiVïr·
Van welcke reiölutie die van de Weft-IndifcheCoin- pagniehaerrefereraivieindofen, alle devileyncwoor- den van den Heer Refident fullen voorby g^en. bt, ■
Hetconfifqueren van het C^jotiet Wuftn hm» Glutk- fladt, fteunt op de felve fundamenten als de confiicotio v&ndePofiilliiniixiaVimim, -
Zijndefpedalijck m ί^ί» Sieralhnn zen Gerrit Brmir gefonden door die geene die als vooren Ingefetenen van defen Staet zynde , den voornoemden teghens het Odroy van de Compagnie als Commisaldaer, hadden geplacfl!. _
Ende daeromme uyt dien hoofde buyten alle twdjfffel, de confifcatie fubje<ageweeft. .. -T
Wat nu belangt de Canoa met goederen die haer ont- nomenXoudezijn, vandefelvehebbendeBéwintheb- beren van deWeft-Indifche Compagnie geen befcheyt gevonden,
Soo dat U Ho Mog. daer met van konnen berichten, in allen ghevalle , iàl de felve vanfeerweynigh impor- tantie wefen , ende fullen de voornoomdeBewintheb- beren geerne te ghemoet fien , wat dicsaengaende toe verificatie door deghenaemde Deenen bygebraghtlàl werden.
Tot de confilcatie vande goederen door de Weft - In- difche Compagnie in Sier a Liana bekomen, hebben ghe- dient de redenen hier vooren Azty ckel.. op'tfelve point gheallegeert, tot de welcke en de befcheyden daer toe dienende , ons om korthey d refereren.
Wat nu aengaet de goederen,die foo de preenieDee- nen voorgeven door de Weft Indifche Compagnie aen C onge gheliaelt te zy η,
WaeropghelievenuHo. Mog. te noteren voorvaft, dat de Compagnie hier voorens artyckd. naecktelijck ghetoont heeft dat den Berg Conga aen de félve in vollen eygendom is toekomende.
Ende dat den Cramerüch teghens alle recht ende reden daer toe neder heeft geftelt, daer hy door de Swarten des Compagnies Logie hadde latenlichten,
Dewijle daer uyt refulteert dat de Compagnie met de wapenen of geweld fo notoir uyt hare deugdelijke poflic zynde gefloten.
Bevoegt is geweeft om de gelegentheytpro&nterendc haertegensde invafonen te kanten , ende haerfelfis de poiTeffie te mainteneren.
Ende dien volghende de voornoemde Craiwr van de Perg doende delofgeren, niet meer foude hebben gedaen. als haer na regten was gepermitteert.
Ende ten tweeden, dat niet t^enflaende röorfz regt de Compagnie niet ( gelijckmeai voorgeeft, endefoude moeten bewyièn) den voornoemden CrewirdenBergh af heeft gedreven.
Maer dat den voornoemde Cnmureen pMticuliere queftie gekregen hebbende met de Swarten,
De felve buyten weten vande Compagnie fyne Logic op CaHg» hebben overvaUen,gelijck u Ho. Mog, lallen ghelieven te fien. o;
Sonder dat voor ofte naer die vaa <le Weft-Indifehe Compagnie eenige hulpe ofte acrananingc by de Swar- ten tot diej^lijckefeytlijdiheden teghens de pretenfe Deenen hebben m 't wercfcgeftelt.
'tWelck de pretenfe Deenen gheweten hebbende al- leen, gelij ck in andere pointen, tot hare ontlaftinge foe^ ken by te brengen.
Te meer u Ho. Mog. fullen fien dat de SwartenaJs de queftie by geley t was,de goederen hebben gereftitueert.
© Ζ Vaa |
-ocr page 251-
2J-2.- SA KEN. van STAET
|
Vangelijckeu,ja^anmindcfconfideradeiiis'ttwec- dcpoinc van hare preteniien. ,
Want wat belangt dat de Wcil-Indifchc; Gomi^gnic .■ deler; tLaiaden de Schepen van de pretenfc !Dienen heeft willcùiieletten aen Caio Coro te Landen > is, voor ceriBgèneràlijckgefchied. 1·;. ; i n·/
Om dat.de, Welt-Indilb Compag. uyt handen Van H, Ciir/^ontfangenhebbendedeplaetlenvan Cono, endedeSwarten.deCompagnie . . , forcenaer een belegpfinge van feS weken weder daer uyt hcbbenr dcgedr&ven, .·,;·;νί·Λ, .. ì.
Endeiladerhapddes Compagnies Logie aen Comuny in brand hebbende geileken, ende hec volck jammer- lijk vermoórtde felve genooifaedl is geweeil de plaetfe van.Cdi^ Cirffl wederom te belegeren j ·
Ende dienvolghende niet en is ghehouden gheweeil dt fchcpcn felfs van waera:chtige Deenen aen Caéo Corca te laten komen, .η..:;'·πί
Ende Te/1 iwiedtn, om dat de voorfchreve Schepen waffiJÜ. st®e.bchoorende,aendnghefetenen van defen Staeti'-iioiol;·?.
ι Die onder öen Oftroy ende naem van een Deenfche Africaenfe Compagnie tegens den Odroy aldaer wa- ren gekomen jais uyt de redenen hier voren ab Art. . . iQt Art j.aenwijlen.
Ende Tt» derden, om dat de felve iyn geequipeert ghe- weeft hiériè Lande, ghelijck confteert uyt verfcheyde Documenten,ten regarde Van S. Martin en de Liffdt.
Ende ten reguarde van Ïredirieus Tirtius.
So dat felfs de yoorfz, Schepen om de twee laetfte re- denen, indien de Weft'Indifche Compagnie de felve hadden konnen bekome, confifcatie fubjedtfouden ge- weeft zijn.
Boven dat in alle ghevalle uyt de Documenten con- fteert dat de voorizpretenfe Deenendes Compagnies Schepen eerft hebben geattequeert» . Ende tot defencie van haer- eyghen felfs hebben ghe- dwonge.
Sonder dat U Ho. Mog. Miffivens aen de felve fche- pen medeghegeven, de Weft-Indilbhe .Compagnie Iiebben gheobiigeert de Negotie toe te laten, de wij- le dc felve niet en fyn gegeven als aen fcliepen de On- derdanen van den Koningh van Denemarcken toeko- mende,
Ende in Denemarcken geequipeert.
Ende die haer onthouden van die plaetfen daer de Compagnie hare Forten en Logien is hebbende,
Welfcrequifitieninde voorfzlchependificierende de Weft-lndifche Compagnie niet en heeft konnen gelovenj-datU HooghMog.intentiefoudegeweeftfyn de felve evcnwel,van het vry-geleyde te laten gauderen.
Gelijckdepreteniè Deenen meynendatcle Weft- Indiie Compag. des niet tegenftaende, en niet teghen- ftaende alle hare violentien en feytelijkheden evenwel de pretenfe Deenen met alle vriendfchap hadde behoo- ren te bejegenen.
Endevoorfz, requifitien niet eens inconfideratiete nemen, veel min de Brieven met de felve Schepen aen hare bedienden, afgefonden.
Waerby niet reciproquelijck aen de Minifters van de pretenfe Deenen wert gerecommandeert alle goede vrunt en nabuyrfchap te onderhouden,
iMaer datfe de Swarten en de Naturellen teghens de Compag. foudenophitfen, en bewegen om de Comp. de Commercie te beletten.
Datfe de Naturellen mofte induceren de Forten in den name van U Ho. Mog. aldaer gehouden, ja felfs door U Ho. Mog. gebout, belegeren.
Dat U Ho. Mo. de Comp. noyt en fouden ordonne- ren^in cas van ongelijk yets te repareren, maintineren- de de Compag. in prejuditie van andere Onderdanen. Befchudigende haer felven alfo, datfe als Onderdanen peccerende tegens U Ho. Mo.Oöroy aen de Weft-In- dife Corhp. verleent, de ftarfFe van hare mifdaet foude moeten dragen.
Makende de naturellen wijs, dat de Compag, haer vergift foude doen fuypenj ofte anders om het leven brengen. |
, Sendende de felve om de C ompagnie te offenferen, j om ;{i8er te wapenen met mufquetten ende alderhaade 4 'Oorioghsi,behoeften , als by veele Documcntea" blijï;kende,
- Sondgr dat de pretenfe Deenen haer konnen ex, cufer<?n, geHjckfegetraght hebben te doen, te weten,' 1 datfe YST^de voorfa Brieven geen kennille gehadt foude hebben,
I De\^levooreerfthetnietmogelijckis, dathaeron- ' bekent foude geweeft fynwat door hare participanten is gefflireven,
i Ende ten tweeden, confteerd, dat onder haer delibe- ratierizyn voorgevallen, of men fodanige brieven feu- 'de overiênden ofte niet,
. Ende dat die van Amfterdam teghens 't advijs van de Hamborgfchelux. Diredeurs de felve goetgevonden hebben af te fenden.
Allehetwelckein der daet ende waerheytfodanigh ^nde gheleghen , foo willen die van de Weftlndifche Compagnie defer Landen u Ho, Mo. met alle fubmiifie op het verfoeck van den Heer Relident verklaren. Dat het valfch en onwacragtig is, dat wy u Ho. Mo. or- dres omtrent Sint Mrifit»/en ÏndtrkkTertius hebben ge- contramandeert, en dat wy te vreden fyn nogmaeIs,ge- lijckwyaltijdsgedaen hebben, ons te reguleren naer u Ho. Mo . refolucie vanden Jefiienden November/i/2i«;i}n-
dert ti/i en feflig.
Ende dat dienvolgende acn de Deenen brieven vair u Ho. Mog, in conformite van de felve refolutie werden verleent.
Dewyle de voorfz, refolutienaer gekomen informatie dooru Ho.Mog. metrijpe deliberatie genomen, en op den/<>«i/p»JanuaryImiidert wii-nochmaels isgeconfirmeert.
NiettwijfFelendeofdefe pretenfe Deenen haer bin- nen dé Limiten van de voori'z refolutie niet houdende, ende als vooren onder commiilie van Dennemarc· ken alleen trachtende tenegotieren , fonder de requi- fitien in. u Ho. Mog.voorfzreiblutieuHo.Mog.ful-' len als dan mede verftaen,
Dat de Comp. bevoegt is om hare negotie tebèlet> ten,en als Lorrendrayers te trafteren.
En dat U Ho. Mo. hare Contraventie als in defenfo naeöelijck aengewefen zijnde, de Comp. in hare pro- ceduren fullen maintineren.
Sonder dat,onder correüic,hangende defe diipuyten om redenen hier vooren Art.. .verhaelt, byprovifie een:ge negotie aen pretenfe Denen op de plaetfe in queftie,kan,ofte behoorde toegeftaen te worden. 1 MaertercontrariedenKoningvan Denemercken, ■ vandefefraudeleufeproceduyrenen UHo, Mo ghe- ' voelij ckheyt daer over fodanigh behoort te worden ge- informeert, dat de Weft-Indife Comp. mag erlangen ' 't geen de felve aen U Ho. Mo, op den een en dertigbfttr» lanuary feflien hottdert vier en feftig met alle ootmoedig- heyt heeft verfocht, 't welck doende, &c.
vier en twintighften giutlp ijecft De ï^eCf Cari- fiut ingcöleiit üet bolgenïic om^Copte loan Dien.
Ho. Mog. Heeren;
DEn ondergefchreven Refident vanzyn Koningl. *(»·■ Majefteytvan Dtnnemarcken, Noorwegen &c. ver- trouwtvaftelijkdatU Ho.Mog, fai gelieven vol- gens der iêlver gewoonlijcke equiteyt, eyndelijck foo fiwete veel acn de fincere vriendfchap ende goede nabuyrlijke Μ '' Alliantie met hooghftged, fijne Majefteyt te defere-"' ren, ende op het by lijn noch jonghft ingediende Me- moriael ghedaen verfoeck, fonder eenigh verder pre- "judicieeufe feer fchadelijke delay te effc(itueren,omnic defer Landen Weft-lndifche Compagnie doorfouve- raineauthoriteyd ende by een fcherp ferieus decreet) welexpreifelijckte verbieden, in't toekomende als tot hier toe is gefchiet teghens fyn Koningl. Majefteyts ghenadighft Geodroyeerde Afrkaenfebe Compagnie door de haere, eenighe verder έί/ίί/ύί^ί op de vrye Kuft van Africa ende der felver met ondilputeerlijcken rechte, aldaer toebehoorende Forten ende Logie»
te |
-ocr page 252-
en ο ο R L ο G Vieren Veertighfle Èoeck
^55
boo? Sfibfienatie e^öefcii geeft opfi^ Commtffacifl
Gabriel Mircelusj tocfcfeetaftbaiUiaëc φιοΟΓ
JHSofl. teontfangen/ een ccftant banfubfidie penningen
ccfultecenbe upt feeiacc Traaaejban atTtftcmicbooi
Nannmgh Keyfer ban fiaic i^o. |©og. toegen ract
Deocöflöcm.iSontngl. I^ajci^epr opgecci^tjbocBom
banöcfe que(iteufe fàecBc De fonbamentente toeten/
fepbe'fört «aieftept/ batijp ïnben ©oiJocD bic
igo. iHag. met ben Protectór Cromwel geijabt DabDeiV
met allcmöacc lÈpa. pactpe gcUofen Dabbe/
maec ooch met ()aef <io. jiBag. ©ebeputeetbe ben fêecc
NanninghKeyfer, aeiigfetgacn ijabbeeen fCtactnet /
toaec bp fiem bccobiigcecbe bco^ een fomiwe ban
hondert en in de tnegentich duyfent ryflCDaclberS /
iaerliitj; te fùUen equtpeccn twintich iuffiiante Oorloch
Scheepen,om met be felbetebecöinbecen bat gUeene
<i£ngei(c8e ©aettupgen boojbe Sondtofte Belt nae be
<©o(t^ee fouöenbaecen; Bet eecfte iaec(fcpbe fnne
USaieliept ; bat Ijem ban ha^c J^o. iKog. te» bollen be.
taelt toasi/ maec ftenbe bat öaecl^o. jKo. in'tttoeebc
laecmetben Protector Crohi^olin onbecöanbellngöe
toaecen om b^eebe tc maethen ( bat gp tn't begm
banljetfelbe iaec ban Baec i^ò. jpog. foube berfotOt
Öebben te mogljen toiteii of ijp tofbecom gBelijth Bet
jaec te bojen / fijn twintich Oorloch Schepen fbube enuù
pecen / toaec op Ijaec ^o. ilSog. geccfti)3ib£ect öajaoen
bat men met oe toaepenen tn beganöt be befte bieebe
maechten/enöcbaerommcec libocijftgem. iKaieftept
berfocijten tn be equipagic tc willen continueren. jiBen
betoecil in Dennemarcken ÖOO? atteltatten / battet bOO?i
fiOicbe lijicii fijn têrDccpcn oBceauipcect öebbenbe /
be felbe teri obitfiacn tan Baie igo .lEog, ilefibcnt
Frederick de Vries ijabbe laeten btflteten enbcmonfte«
een / eiibe bacc op een gebceltc in be Sondt, cnbe een gjjes
beeltë hl be Belt, foube gBefonbenljebbeii/ toaec fp oBe^
l)lcbcn3tjn tot bat Baec ^0, Jiiaog .inbe maenbt giunp
benJSoningBboojmiffibe foube genotlfiteect Bebben/
bàt/ nwtbe boenmael^ iïepublijcbe ban €tigelant in
bjebe gBcbomen toaecen / enbe BootBligeb. 3®ejefiept
niet aluen boo? trouwe aflìftentie bebancfiten/ maec
oob becfocBten ben Belt enbe be Sondt in't toibomenbe/
booibe (jEngclfcBiJSaticopcntelacten enbiteomfïup»
ten/ 't toeich Bottod olicfcBiebt 10/ foo toiecbt bp
Dennemarckengefcgt/bat fp/be0 onaengcfien/tiocö
eengBecupmeu tóbtljaece fCBcepenin ^ee gBeöoubet»
Bab'oen/uptinficjtbatBlaeck mctfün MootiiìDuyns
bleef leggtjen / enbe fjjne fcBcpcn niet bejï acmeecbe/enbe
mcctibebaccommcBoctoeitioojfcB?ebe (€cectact mebe
b^acBt/batBPmet fijn twintich Scheepen tot «©CtO»
becinbliipiJi in ^ee foube bipben/ bat becmibtsi Baec
i^o. lEog. BemaengBffrBiüben Babbcn/ naefluptin»
gBebanbenEngelfchen Vreede, ben Belt enbebc Sont
open te (aten/ bat Bem baec mebe be cefiecenbe t|jbt baec
Bet f^cactaet ban fpjatb / foube fijn gecemitteert/ cnbg
Baec J^o.iÉog.gBeljoubcn Bem befubfidie ghelden
ban Bet bolle iaec te bolboen/ gemeccbt fpn Uteecben»
meeftec^i boo^gaben / bat be boojftB^ebe «Sguipagie
niet minbec ai$s Bet jaec te boo?en aen Bet SIpcB gBebofl
Babbé iBen gebjllptfltc noch in Dennemarcken boo?
eenacgumenttot co^cobocacie ban Baec gefuflineecbe/
bat be ^iObintien Zeelant,. Utrecht, Vrieflandt,
Over-Yfl'ei, Groeninghen enbe be Omlanden cefpecp
tibe bolle contingenten inbe boojfcB^ebebeloofbefubfi»
bié penningen acn't S0c& Dennemarcken niet Betaelt
Baoben/ jae oocb be öeelboubigBe miffiben ban Baec
Igo. j^og. aenbe ^jobintie ban Holiandt gefcB^eben /
ten etinbe meecgBemeUé^^lntie Beece bolle Quote iit
boojfcljjebiefubfibiê penntngBen aen gBcmelte iSgcbett
foube bolboen, J^etboeenftaetibe biffecent / fepbeBp/
toaioojfaecö bat Bpmetfootoeele etnfiigBe boü?fcB?r'
hingen booi be befcBabicDöf ISoopItebetibpbàt
tot Bacéc bolboeninge niet (t^be BumtentiptrecBten/
AifKttecenbe BoocBoem. ÉonihcBbatfe upt boojfepbe!
ceftant ban gepjetenbeecbe fubfibie pemiingen /altoaec
fe op betoefén toacen / Bé^rebttaelinge moeteu binben :
toaec obcc oocft nu bie bei o?b?ejï in Noorweghenopa
göeBomen toaeren/ toant fgne iKajcflcpbefienbe bat
BaccoEb. dUi, HSog. boIgfieniS Bacte oBenomen cefos
35 3 lutie
tcplcKhen ,waeromhy nochuytexpreflelaftenordre
van ifovcjhem ren hooghften genootfaeót bevindende
fodanii^he ferieufe inftantien raids defen te reicereren ,
en U Öo. Mog. gantfch vriendelijck te remonftreren,
hoefeer fenfibertiynerKoningl, Majèfteytfoudekon-
nen zyn > ίό wanneer U Ho. Mög. hier, in fo een billi-
en klcyoc üecke, de Welcke alleen by hare authori'
teytftaet > debehoorlijcke intentie en hetrefped dat
dcrfeJven in fo een cas van hare Ingefeten en Onderda-
nen tot vermydinge van verderonrullen , fodaer uyc
konden ontrtaen behoort, fonder langer willen difficul-
tercnofcedilayeren. ^ „
Ende alfoo den vocrnoenide Refident verftaet, dat
düWell-lndifche Compagnie op fijne over de ande-
re noch openftaende pointen gedane klachten ende ih-
eediende memorialen, hare àntwoort ende beright na
foolangeaenmaningen, tenlaetftenhebben terVer-
paderingeuwerHo. Mog. ingebracht, fooentwijffèlt
hy secnfints of de felve fullen billick oordelen, dat hem
van alles pertinente communicatie tot beter efclaitcif-
fcmcnc cnonderrechtinge van het fondament derfel-
verfuftcnue, alsmede tot oeffêningh van de verdero-
pcnllaende poindtenmach mede ghedeelt endeghe-
geven werden, door dien fulcx fonder begeren, aen de
voorfeyde Weft-Indifche Compagnie altoos is gedefe-
reert > datby formele refolutien niet alleen hooghft«
gcd, fijner Koningl. Majefteyts iterative U Ho. Mog.
toegefondene brieven , maeroockwatvanonfe zyde
confecutivelijck aen de Staten mochte zijn overgege-
ven, dadelijck copyelijck aen de Compagnie isgecom-
municeert. Waer op den voorichreve Refident U Ho.
Mog. fpoedighe equitable difpofitie fai te gemoet fien ;
EndeverblyfondertuiTchen U Ho. Mog. dicnftwilli-
gen,geteeckent
P. Charisius.
s' Gravenhaghe den vier en twiatigbfler» l\mjfiflienhm'
iirtwerinfifiigb.
ï|(etboo? fsSöOcfcpt / Dat r)adcl§o.|lSoi!i.bcclioiu
bftlÖatDc Liquidatie met Dennemarcken rtloCÖt QC'
fcljtcDcn inöen Hagcjbe^^ecr CharifiusBKft bact: le-
Qcn tocbcc ben eerften 3fiuoufini> Dettoortt / öat nae oHc
tofiuntencnbcteclttenbte o()eenet)(epet!eite l>o?tn*ren
fjcEft / öct fclbe bp bie baccftp fuUï pjctcitbiiett /
moet foethen ; ben Scfibent Ie maire boo? fijnbirtricft
hjcöerom na't^of ban ijoooljflgcb.fpneöonfngi)!.
jjsaielicpt baec toe bolftome atuftorifatte tnebe te φ-·
ben bacc boo? atte bcrftfiillcn Bie öaec ttiffcljent)co£rtii
ocb. fiin ïüontnchl. jÉajcflfpt en be fdtoe nocö mocfjte
opcnftacn te ejfinen/ enbcoutìenal)up?I0(6e b?fcttÖi
fcfiapenbcfiiiicerc bertroubKlijffie cojtcfpotibentie te
l)ebe|lfoetr;bacr b?nc ffcnsJ toilbe noclj cet^jï Ijacc C^o.
Boo bejfBcinoriebccbctftljenban tocöijcjt bicboo?
Jletgiaec feiHenhondert vierenvyftigh aenfyilCiftO'
ntnal. lEoKtlcpt te betalen rcflecenbe iKbfibfcn / gccn=
fintsi ttoijjfeienbebat bec felön: cgelieben foubi be
faöe na cquttept en biHïfiBcpt ίή te ftcn eene fo 6late lu
fluibefcljuibt/ baec aen bemeefte^jobinttcrt èaere
quote tigtlg Dabben boibaen / nSct tc bifpatecen / en Dp
ben i^eet ©ntfatigcr <t5enccaclDoubleth, baniDlen
«n ïtoe beicbaccbetaelt toaji/alsf mcbe öoc brti ccflccti
oe eene pertinente berblacf nge te BesÈten.
^el|ecrlemaireÖiec3Dnbe / gafbenachftenSilUi
OWaenfiarcllo. iBog.ecnbecfiacl öati'fgfettefip
ööebuprenbefijne tffibentiein DenneöiarckcnijaDbe
Oetemar^eert;
Eerfteiijck : ^00 tófect öp ben Bottfrtg ban Deniie-
marcken boo? aen(iottl0c6 opgenomen be ccfolutie batt
Bait<gb.«i5cootjtóoö.7ttaecbpfpo?bonnctiert / bat
ye «©ntfangerii ban beConüepentof AffiiterdamciiBc
in'tNoorderQuartier bOOjWlleiten / ÌnfOUbeiltm»
wnfoobtel Koningji (ïoi-gclben aWtot bétating^e
^^"«nieetiptgelothlScbÈtlantf^eïSoopliibetlBöéöe»
öeloopctibe omtcenttvyee tonnen goutdrt Hol-
'and, enbevyftighduyientgulbcnjïtn VrieflandéfOtti
filli!'! 50« / uptoo?faiifie(foot»fn Koftltiöft
WwjbatfipbooifcSietìciSoopKeOenalobecvyffaten
-ocr page 253-
234 S AKEN van STA ET
|
öenbe / BaeromgelbtbertegBen fouben binben / enbe Bet felbe tot Booge tooetfier ban bc JSaojtfcBe gingefe» tenen ( gelgtb nu göefctjiet is ) fouben moet opnemen : Bettoate tetoenfcDen/ fepbeBp/batboojfcBjebebif» fetent boo? b' een ofte b'anber mibbel moclite toeggBes nomen toerben i toantbatin Dennemarcken gabbe becmeccht / bat eenioBe naOucige ïiioningBen Baet in bcfe besoibjes tod fouben beginnen te mellecen / enbe be felbe continuecenbe / toel otcafie mocBten bebomen om pets BtnbeclötbS boo? beSebeclantfcBe Commep eie op Noorwegen upt te toercSen.
Ten anderen ; ^00 oojbeeibc meeeSoogffgeb. jlai jefïept bat fijn Africaenfche Compagnie bOO? ijaec 10. iBog. Weft-lndifche, gcootelgr foube öcfiBabigt 3[)n / enbe bat ober BateblatBt^ii Btec te Hlanbe gBeen cetBt nocB erpebitie gegeben toiect / bat Baec lo. ilo. fouben bolbomentljjch bunnen toeten toat ban befe fa^ fietoaS; €nbe bat niet te geloobentoas/ ofte gemelte euefiie/ boo?neutcaeleïïecBtersbomenbe / foube tot nabeel ban be Klagers uptgetoefen too?ben : ©otb Bab:^ öeftcB e)cacteli)tb in g^enmaccbenonberfocBttoieban BaoggBemelte jla je(leptS(©nberbanen in boo?fcB?ebe Compagnie Betibecr ben/ enbe Babbe na nautoe onbec» foetfi / niet bonnen binben bat meer ais twee ofte drie ban bepiincipalc ©oningBSlBinifiecS Baer partici» panten noemben / toclcbe menggeloofoe meec een beel in be boo?rcB?ebe Compagnie te Bebben / om batfe öefaecben ban meecgBemeite Compagnie t!p ben ïSo; ningB fouben b0o?(iaen / als om batfe baec boo? gelbt fouben uptgegeben BeBben.
Tenderden; j^oofoubeBoogBligeb. KoningBfeec gaecne fien / bat Baec ï^o. ilSog, pemanbt gBeltefbe te autBojifecen om met fön iBiniffecS een gheneraie Liquidatie temaeben obec alle Bet gecne tUffcBen Baec ïio. jiBog.enbefiini©aje)lept / foo obec Betiaefi ge- prefteertfecours, de pretenfie over de Waren gheloft uytde EngelfcheHennep-fchepen , alS anbece btffei renten meec oneffen toagpaenbe. t®e|Btni|ïerSban meerBoogBgeb.|Ba)efleptfepbenbooiaf/ bat Baren SSoningnabolbomenafceecbeningBe / fietberacco?» beecbe ofte be inteceflfen ban bien/ Baec lo. ïKog. feec^ fiecljjcft foube foecben te bolboen / enbe ban fjjne 5ijbe tcacBten bat be b^ienbtfcBap en alliancie meec en meec motBt;toe nemen.
i$ebcct toebec tot Coppenhagen gBebometi / fcB?eef ben drie en twintighften^eptemDec banbecfcBepbe onoibcntelfliBBeben / toelcfieboojl^oningBS Stmpt- newtifn'tegiibanNoorwegen, obecbe Commercie
..J:,·- . ■ .
I c&L lutie / sBefint toaecen op öen felfö^n üoet / ais fp met
_LljoofDseii.|©a|e|leptobeeeen0De6omen toaecm/ om
.....— De intewITeban cenDetlitecSt miiiioennpttieNoart-
fche Tollen in Holiandtte ontfansen/ eninjplaeDtö
toanaelt/ in Noorwegen een Biljet te geten/ O0tft öet
felöeoccontcactceröe i»ilöenert«nöecen t«tetfl£n0e i)an het acBtectoefeii öec befchadighde ïSooplteben / inaet toe fjjn jUSatefiept oojöeelbe oeen wtonteiön / in baeaen men in Noorwegen om fulcfiic te öecöinöeceü Qcen BUiettcn/ feifsiniet naec iMPtban't ö0emaccBte (CcactaetoDecijet opoSenomen miiiioen DaDùe totiiett aennemen.i^Pljat)tje öettieojliaeniïeteaemoet fiend^e/ aen ftet Collegie ter tJltimiralitept tot Amfterdam φ' fcö?eben / öat te öeöucijten toaS / Dat men meeEOemel· te®tattaet eïccöccenbe/ boo? inijouüinse ban meec öelbenaWgeiïtpuleccthjasi/ benKontntBtoel moc{jte Bomen tot een incerdiaie ban aennemingBe ban alle be Hetoufie biljetten, enofteöaecommeBaec«Sb.<©ί iButj. niet fouöen ftonnen goetbinben / be i^cijippetsi op Noorweghenbatenbe/ ijare Tol-geiden te laeten öouöen / enöe beji onaengefien mebe te gpeben en biljet ofte quitantie ban tjetalinge / om Bet felbe op iSoninoc ®ol plaetfen te pjefentecen/'ttoeltft aengenomen toet» bcnDe/ batbeboo?f£i)?eUe ^cBippetjiopïjaec toebet' fiecen / ofte be 25o?gen bie fp baec boo? fouben mogflen gefielt OebDen/ be Tolgelden aenöen (©ntfangftec ban cecfl fouben betalen j anbetfintsibJasiteb^eefetibat be
^rt&emit^haM nfte^^^ ^Innlnpta DenjijnamTiuiuamnueii lEieggcnaiaecuooioe «cii>
ban nicuhje 3lnfirii£tie booi frp«ffeEnvoyes,fc(j«n petsi mccc inteljib'uaiOlsiijetatieGöenbaneenfinipel |
albaet / prpetibe met be pada ban 't giaec feiHenhon- dertfevenenveertigh totetbengfjeoiffent/toaec ban Baec^o. jpog. d^noecbanenaenbe l^eecen^utojges meefiecen ban Amilerdam toütloopige iilagten gebaen fiabben. Ip Beeft ben iiSeecJStljatmeefiec Zeeftad mftfgabecii ben ïgeecChriftoffei Gabel, nuonlangjjii
gBenobiliteect enbe ^tabBoubet ban Dennemarcken bpBembecfocBt te bomen / boo?Bt^c ongebalop ^ee Bem obergebomen / nog ïiceupel toasi / aen bJelthe foo ftBjifteljjcb aljS monbelingB bectBoont Beeft Betgijeen totnaebeel banbel^eberlantfcije (ScafigueinNoor- wegen toictt gBcpleegt / enbe Bebben boo?fcB?ebe i^ees ren belooft Baten iSoningB niet alleen gocbt tapiio?t baet ban te fuUen boen / maec te p^ocurcten bat op aiie be pointen ban öefbjaetniffe een icBJiftelötB aintooojt Btpgenmocljt.
ïBe €ngeifcBen SJlmBaffabeuc Cariifle in Mofcovi- en 50nbe gBetoeep/ toa0 boe in be ^toeetfe Scaren aen- gebomen; be€ngelftöeEnvoyesbiemenf£B?ecf oije» beftlneettte 30« om naeSweden enbe Dennemarcken te bomen / toatenbanben !SoningBbanEngheiandt met ginflcuttie aen gemelte^ilmijaffabeuï afgefonbcn/ bjactomme bie na Sweden foube tot Gottenburgh aen Eanbtgljefettoo?ben / ominallefpoebigDeptnaeBct iSbseetfclje J|of te repfen / enbe bie tot Coppenhaghea guam/ foube/ besboojsemtlti^mfcaflabeursibonts Ite becbiacBteu ; bede oorbeelden tecfiont / batbefe bc> fenbingeaên bel^ooibtfcBe i^eoonen tod foube mo- gen 5ijn om ftmbamenten te leggen toaec boo? be (£ii>
compliment / toaet omme men boo? befen gefegt Baös bebat mescgemeite ïiimüatTiJbeisc bp De^oo?tfc litoos nen foube bomen.
(©bec cenfgB^'bagen toas «pt bat iïijtR naec Schoo- nen gljetoeecbcn ben t^cenfcB^ K0tx-iiaebt Goude Roofenkrans met fijn ^oon lacob ; men fepbe bat ÖP ban baec foube gefcBicbenBebüen / bat Ijp upttet JSjjtfi bang&ennemactben bertrocbentoas om een Koning te foec ben bie Bem tjctec bonbe p?£ tegeten ais be 5öne / 't bjelcb feer iiualgcb toietbt opgenomen. iP Babbe te boo? metfcBipben enbe anbecfints / ficBfeecguaebt iStoeebtSgetoont/ enbe becballenin fcBulben/ toiecbt gelooft baecom te jyn bectcocben.
^e contagienfe^iecbte in Hoiiant toiert ootb felf^ öpbe Sweeden 0fieapp?eBenbeert. g^e Sweedtfche HSinifiecS aen 't (€οΙ- BwpS leggenbe / fiabben tot Elze· neur flcn Bet SonüigS (€ol-BupS een bfllet boen affige? ren/ toaec boo? fp alle be ^cBippecS upt ï|ollanöt bomenbe toaecfcfioube met Baec ftfiepen gBeen Sweet- fche Babenen ofte eenigfte (onbec bat iìjjcli fo?teccnöe ) in be <©o|l^ee gBeleeBen / aen te mogen boen / op pe ί nebantonfifcatie ban fcBï'p enbe goet enejcemplaite löf-ftraffe; be^cBippecSbanStockholm bomenbe/ toiflen te feggen bat aibàec Bet felbe §plattact mebe gei emaneert toas. €u|TcBen tojjlen enbe flaenbe befe becBinbecingBe/ toaSmeninbatiSgcböcftgB ommc boo? alle toegen bc .Stoectfclje Commercie «ètebente ineutecen/ bat fp Bare fcanfcBe il^acen (biefpbati te booten uptbe ^ebeilanben bequamen ) nu ban Gottenburgh toilben Balen / meenenbe Biec boojBaete tontepten ban be Gottenburgfe ftapelinghe te ίΦ len / bonnen in tcapn i)?engen. ^n Dennemarcken toas men alleen mobfcaetin't (tucBbanbe contagie,foo batbe ïSoningB nietallen geen quarantaine (geljjcb allc €ucopifcBe i>?in£en) ben HoUantfchen op lacfi/ maec ootb tóefionbt bat alle boopmanfcBappenupt Hoiiandt Bomenbe enbe geetti infectiefubiect 5pnbe/alS Wyn, Boter, Kaes,01y, Haring,Specerie, dcc, bjp mocBten ingetoacfit ίΠΟί becBanbelttoo?ben.
^e€ngelfcBe€nbope Talbot, ageecbeinbefetp cebefleccbom benitoningban Dennemarcken toP temaecben/batbeloilanbtfcBe in Guinea be^ngel' ftBeBabbengeagg?eflreert ι
^efcanfcöe sim&affabeur Terbn ' tóas alöaec ooih ; boo? fijne ijuölijtfie imrebeinfoimeerbe B» , flsö |
-ocr page 254-
1604-
|
6fifene &e ftanfcDc Commeccie «nDeSaecgfiiPia^
— SSe GoÏenburchfche ftapel recht BeiatteDettUe/
Kirtticlit/ 'ttoclcönletlijaienöc futciöeten/ Beeft ES öelimbalTaöcucnaec publöcBcauöU^ hfSflcci toaubat ööch te hennen söeeeben/ dat S ï& ^«^ööen becblöf / 0lje(ïm toasi Kft ίί iicfe Sweeden te bettcetlicn /berfoecfientie öaec SnDe öoninöljecn baertupcB om Bern betbJaetti tföjitioöcn/ 'ttotltH giieconfenteertij$; fgntceWtif / Sabbat KötB0Deb?atl)t Babbe/ toaSfeetam. lYci/ cnbef£lJ«nn«öeteb?enoBen een negotlaele obec ί " ntc beiTcpncn / baeUhe Colbert en anbece in Vranck- ?yck,beOoiierfclie fianbel toucBecenbe/ foubegein-
2£inbali'abeut
«nmtnflenonbjucötbaere p?atötaweftBe'enm ιβοόί^ ficcUn/ foo bjegeni bcoubeöBetooomebfebe Ooiter- lin-renOebiJenbanttictbe ^ebeclanbetiS te fianbelen / alltocgenÉiBctiïeticf/ rgcöbomenccebit/batfp bctec enbsmfcrDccöpüe ^^cbetlanbecS aljSbpbe ^tanfcBen
Bunnen binben.
©ao;of|Ii«n f£6 IJP ben ütjjï-StBatmeeficr cnDc Dcn jStabtBoubec Gabel om te fpjeetfeen boo? eenf= nf)c ©jicfcBe/ iScBotfcDe JSoopIfeben/ toelifiemen oöcc vyf jaren ttoee fcBeepg-IabingBe fioojn afgenomen Iflböc/ cnDcomBaecbetaeUngBe op Gabriel Marceius gcmefcn biaecen/ aiboaec fpgeen bolboentngBe DeBo» men&i/ Beeft bit Köcft met boojfcBiebé Kooplieben tciiobetfiaenbanmgngBeacco^befct/ befclbetn tboee parente fullen betaelen/ synbe be eecHc al boojleben ©acffcfienbetfcBenen/ bocBtoiecbenboo?fepbe öoop= i(cDenafgcü)cfenopbeesiilïöc)cauabe conpituite.
©eontudmet Engeiandtnu «ptbecilcnbe/ Beeft be scedc Maire ban knegenBaec aenbenino:
ntncf! beu 17 ^ecembec bectBoout Bet bolgenbe :
Doorl. Grootmacht, KoNiNej
Piirai. "PvEnondergefchrevenRefidentvanhaer Ho.Mog.
JL/dc Heeren Staten Generaci der Vereenighde ïlfoi Nederlanden, vint hem gelail U Koningl. Maje- i:3c!)t iieytmctbehoorlijckreipedtte prefenteren het notoyr lliianntongelijck'twelck den Koninghvan Groot Brittannitn *j™j^"denSiaet der Vereenighde Nederlanden ende des ielfsSubjedtenSoor diveriche hollile feytelijckheden foo in Africa, Àmirka als Europa is aendoende j on- aenghefiende moderatie ende toeghevende maniere van procederen by haer Hoogh Mogende daer teghens gebruyö;, blijckendeiulcx volkomentlijckuyt het ge- ne U Koninghlijcke Majefteyt fucceffivelijck, foo moudclingh alsfchriftelijck,is geremonftreert gewor- den jwaerommehy RefidentU KoninghHjcke Maje- I ^crfocckt, vigoureufe preftatie van het gheene Uhooghged. Majeftcytby het Tradaet van den lare M'mhndirtuegenea veertigb ende het volghende haer
i-ioogh Mogende ghelieft heeft te belooven, in cas de ieivc door eenighe hoftile aÖien in Eurofμ wierden geattaquccrt, ende voor al dat uwe Majefteyt daer toe üc uoodigc ende tij dinghe preparatien maeckende tuf- ichenwy en,enhooghftged. Koninghvan Groot Brit-,
M/<«>f«gclieftte latendoeneen ronde ende openever- Kiarmge van dat U Koningl. Maj eitey t by voorfchreve rnH ^ defenfivealliantie niet alleen verbonden j»,, c! , is het welvaren en profperiteyt van
eenbtaetder Vereenighde Nederlanden metraeden- fnn ·ι·® vorderen endeinrufte, vredeende
r^quiJiteytteconferveren, maeroock mecfecouriTen
von^lli^^ ende ongheUjcken de welcke
Eurnn Γ Nederlanden ofte hare Onderdanen'binnen ,. ten evn aenghedaen, ende dit alles
buvi.^ i.'"®^'·^^™^'^·® Koningvan Groot Brittanme» danCi'u twijffelinghenghebracht zijnde, vanfo- cojidiri ^^^^"''Poneertmach werden tot redelijck deut ναΛί'^ accomodement. Waer toe hy Refi- "mert fijne hooghwaerdighe Heeren prin-f |
SiPBe^ftbp benlKontntlt ooth een feecfemteaubt^ enttegeBabt/ enbegemeen bolbomen celaess Qebatn. banaliebe bfffecentm tuffcBen ben ^taetberS^eree» nitBbe ^ebecIanbenenbebeiSroonban Engekndttn btfpute/ baecfnne meecgebatBte USajeftept pectinen:> telBrg aenlDprenbe be fnfQue bojbectngBc/ cnbeinju» ({e fcptelBcËB^ben toeltbe be «SngBeifcBe J^atfe tegen^ Baecel^oH^og. (Dnbecbanen b^acen boenbe jenbcfìOi= menbeopBetbpantlötB bemacBtigen ban Cabo Cor- co fepbe bat ben <ironinc6 ban Groot Brittannien bOOJ ceben ban be betoulte Boftile octupatieaen Baec IIgog.o|b(nac(ji Sdmbaffabeuc gBegcben Babbe / bat boo?fcB?ebe foitceffe op fön ïanbt toasi leggenbe / enbe boo? be ïngefctenen ban fgn iSijtB baec gebouist toaiïj om toeltb feggen ben l^onintb ban Dennemarcken begon te latcBen/ aljï toetenbe gBenoecBfacm Bettoni tracie teaec te jgn / meetBootBtgebatBte i^oninth gBeUefbeBemfeecpatfenticB enbe met gjoote attentie een go cbe bople te Boojen/ toaec boo; Bp fpne iBajeftept tenepnbeban fpn becBael fepbe ban Baeceiljo.ltgog. toegen gBebienpelBcB Bebben bebantfit/ obecgBebeni· be een |@emo?ie Biet boojgaenbe / toelcbe ben i^onintg aennam enbe met fpnen CancelUec enöe Hannibai Zee- iladtjbtebaec alleentcBbp toaerenban Bemtccbenbc/ bcbebooi gBemelbe CancelUec een ΐοφηίφ met ben anberen gBeconfuIeect Bebbenbe / ben fïefibcnt feggen/ batfpngenabigen^eec I^onintd Bem toclBabbe bcc ftaen enbe fpn |Bemo?te nacc foube f(en / om Bem aiö banfpnmeningBetopberssbcltcm te maetfien. Hanni- balZeeftadtmeenbebat Baccello. jSìSog.bcBooitBab? benBi^m^efibcnten fpetiacle p^ocucatic ofte ten min:» (lenecn Haiffibe acn meecBooofigebacBte iKajeflept gBefonben te Bebben/ om ben<ConfngBopben infiout ban 't opgecicBt (Ccattaet ban bcfenfie te mogBen fom? «tieten.
3&en drie en twintichften ^Betembecijitec ©ergae* bertnge nocBmael£Ì boojtgebjatBt be mifftbe ban't Col» legientecSibmitaUtept tot Simftetbam gfieftB?ebeali baec ben vyfden bcfeiÌ/ Boubenbe ccfponftbeop Baece tìo.jEog. b?fcf ban ben elfden ^uipjongtllötB/ enbe bicnbolgensi betfcBt enbe abbpjiopbetequcpeten fel· ben baegeaen Baece ]@o· jH^og· gbepjefenteectupt ben naem enbe ban toegen HendrickToiienaer,Bebbenbe Commtffie ofte 3t«e ban autBacifatte omme Infpec» ttbe te nemen obcc be metinghe enbe hermetinghevjan be fcBepen baecenbe op Noorwegen, becfoechenbe baec boojen ban be ^cBtppcciS ofte (fipsenaers temogen gbentetendrieftuyvers ban 't la|ï/ Boubenbe tn effett Bét boo?ftB?ebebetltBt bat Baec «Êb-Bun geinfbcmeew Babben op bes$ ^uppUantiS bcb;|)f / mttfgaebecsÌ be quefiien baec ontcent ftoebenbe j €nbe bebonben bat tnöen 31aete fcfthien hondert leven en veertich tOt e]cccutieban Bet €cactaet tuffcBen benConfntB ban Dennemarcken enïte öefen intact gemaetBt/ enbe betec ceglement inBet flutti banbefielafiingBe becfcBe» pen op Noorwegen baecenbe/ gco?bonneect toaieetl metfnglje bec feibec/ fooBiec te Htanbe aWin Noor.* wegen boo?fcB?cbe boo? pecfoonen baet toe uBeeua* itftceect / boe? bielthe metingBe en 't paffecen bec yck-brieveuBcctoacct!ï obecbe JgcBfppecjJ afgBebojs Decttoaii/ drie ftupbecji / tee concuccentte ban pbec laft fcBeepji / fonbecbat Baec baec toe eenfge fpetfp ale ojbje of autBoctfatieBabbert bonnen bfnben/ enbe Ueelmfnopben uoetbanbe becbelingBe We Baec <iEb. becnamentn becfcBepben mantecen naec gelegentBept banfaet&enenbeconbemfe bec H^etecü gefcBfettetoe* fen;boiBbatbeboo?fcB?ebemet(ngBe niet foobacnisB in Noorwegen gBecefpetteect toiecbe / ofbatbeboo?f3 fcBepenalbaec tot g;oote bela^ngge enbe beitattebei; «$tBtppec!$bpnaet'e(t6en0 B^cmeten toaecen getoo;'
ben / baec boo; ban gjoote BlacBten en mifnoegett getau« feecttoojbenbe/ Baccella |Bog. in ben Saece Tefihien xettmn hondertachtenWftichmetben^eec Rofewii^e afge' S^ilH: fonbenebanben^oocBflgemelbenConingB/ nartbec Sc» toacen gBéconbfneett/bat be meergBemclbe ftB^^n Kj^oo;' lalleenlfiiBBiecteHanbefoubentoOibeh gemeten/ enbe '"'^tn· baec op alomme in Noorwegen paffecen/ mftsfbatiie
•in I η 7, " -----"--------β........ ί-·-" booifcBKbemetingBefoiibe gefcBieben boo? pecfoonen
'paiei voJicomentlijck geinclineertengenegenwjn. UJibieCSjjbtJÌ boec toe tccommittecert/ enbeommeallc
«iceffen
en OORLOG Vieren Veertighfie Boeck 2J J |
-ocr page 255-
SAKEN van STAET
|
eïteffen booï te feomen/ öatöan pùer jöUeeen In· fpedor feaügn tooïöcn sBenomineett / omme op 1« ac- ■ tKHücclJ00ifc8?ebeiaeifr!S waatbtc nemen/ öaec toeeentie3!>lielQan Dennemarcken toatcn BCflilt/ be
l&cet Gabriel Marcelis, aljÜ Infpedorjenbe Jacob Alof- fen, enLociew3»ckvanWefterhofaiSiHSetÉtiii cnÖÉ ban Dcfec 3P0e ben bOOinpcmbe Tollenaer alS Infpec- torwüê Jacob DirckiaHaen, Dijtnen De baojfcjöjebe ^taùt Arollerdam Claes Frederick Schouten tpt Hoorn, enUeMartenPieterfiEdamtOtMedenblick,
3ijni3c fle Infpeitors geantJioclfeeci alomme finn funt- lictgpleacn/niufgaöetiSoóc&üe Meters Dan ïl^ennc- niaccuen / boet) bie ban bcfec 3Pbe tefpecttbcljjcft tnbe iSteUen bacrfe seewmmitteew toaren ( gtjcljjtb alfoo toa^ enbe Qgeconunneect / baep boo; of tc bojbéwii drie ftuy vers per laft üan be iScBipperjï ! enbc bat Oaic «Êö. biefacuaaetibe geen hlaifttcn tmo^ge» fiomentoaten/ boel) bat ouberltnalie auellie oOebaU Ica toass óttec D2 tìECbeeÙnglje / 3önöe eeniflUcn tpt ten Hj£öec3ij!3£nbe{i#oÖenoQtin/ cnöeaen DesDbetoan ^cuucmatcfiEH/ bfealleengepjoftteett bpben ötioj- noembé jiföetersienDebpben i^eec MarcelisaenBaec bccaunt/fonbccpettoejï baecinne te hJillen oBenleten ten cefpcctc biin iiace cepfcoflen enbe becteecfnaen / bie fp in'tbecboloenban |)acc bcbtemngenijabbentebja' of)2n / bogfj acn öefec 3Pbe bp een onfectliete maniere 3i)nbe bp Den Dooinoemben Tollenaer gijetracöt / Dc boMfcOjebe bclooninge aen Ijem te ttccöen / enbe be boo2nòembe Meters maec een gtjebeeUe upt te heecen/ aelutft Ijp 't felüe ooc6 alfo tot 2tim(iecöam boojnoemt gabbe sBcpjactiftect / altoacc Wt üeboorensi ttote HctcEi! piacDten te tocfenitoasiBaiben {jp aen be booj= riocmbcniacob de Haen, maecupt gljebeettBabbe eenderde ban De ftclft ban drie ftuy vers, tnboegijen α1$ί boocen alDaec gcbojbect ·, De toeicüe pjetenbcecbe be helft te genieten/b}o?benbe nubp ben meecggcnulbe Tollenaer bcboptcn aengctoent / ootö be po?tte bic aen bespbe ban Dennemarcken Dus lange toa0 göep^ofti teect/ oenfit&tc tccciicn/ cnben Infpetìorenbe Me- ters ban;bie3pbc te Doen tebopcmienoealTigneren tot beloonin^ije te conftauccin ban mceiöooed 8öcbacl)te Koning&i 3© ïic op gebelibececit sönbc/ isS goetgcbon^ beneuDe bscflaam (onfcntecen/ acto?bcccnenbetJef toilügiicainbe continuatie ban'tboo?r£B?ebegljcnot vandrieiiuyvcrsperlall, aUecnlÖC6banbe cerile mes tiusöc/ cnueboojecnecepsi ban pDecfchtp/ tenbeCi foetbebanbe ffljippetiiflljemcten toojbenbe/ fonbec mccc/nwifgabccsi ootl) teojDonnicenbebecbeelingöe ban b)ebcr5()Den eiric De helft, latenbe aenbe birpofitte ban be Infpeótors, Daec in eeniglie pogtie te genieten of ten De&oebc ban be Mwrs ofte (laeu / boei) fultjc pjes tenbecenpe gcli)cë in, cega^b ban be boo^nortnbe Tolle- ......... ■ be Meters hooft voor
nament! be helft van twee blieken per laft Daec rijaet eeiie itecfcc toaiS / enb^ een derde Daec twee iKe^ tei;j$mQcBc£t)5ön/ ofte ggef^eit U)o;Dcnj o^bocDbat foólang&e b'eene H^etecii plaetfe tot Amfterdam boo?= fcBiébc öac^ntfoiibeblpben/ Ijpbefclbefoube mogen betbanpch / mitssnebeni l&ei Infpedeurfchap, ootft be plaetfealö jiBetec nebensi ben mcetgljemelDe lacob Dirckïz, Haen cff«"tit!el0^ üe&lcDenbe/ bqpi beöonbenjs nocljtattjS/ Da beêljulién banbie plaetfebpbiegöene daec toe ócqüaitficée»/ bp^lbienfultjc noobtgg toterbt Oeoo?beeit / tejectctenbebejs felf/S boojfïag enbe infiani tieopbfn.Infpedor.enbelieteciJ ban, Dennemarcken
Baccpo?ticinöe boo?fcöie;bé óelooningBe te ontteiöen/ enbe aen ben làoning te cenbopecen / alsi biel bienfligB totfönwoftjt/ maeceen onbermpbelgcS mibbelom 'tfelbemebérom inbirecteltjtbmet becbubbelingtjete Diengen tot (afte ban be goebe ^ngefetencnbefec Ean- t>en / be tnèlcge gelticb aiitboo? be boojfcgitbe betajin- oegenóeàB tpacen bef bnaect/enbe in p^opojtie oocb btrl beiooitben ben bicnfl biefe boo? be boojftg^ebe metingge ontfangen/ooc^ tegenti foobanigBep?actiQuenbfenbefl) gefalbeect tehiecben. · π
«Den l^ecï Appelboom 3ijnbe boo^Iebenfomec göe^ toeeH in Sweden bewett met be cöarsBe ban Hofraed > |
Dopen We ban Refident, nam fpnbcltjc& fgn ef. mmi feetbiwoecljt ban ben Conino!)/ koningin, nelWoeber iqbe'tgantfclje ifêof tot Stockholm, ne, mcnbefönmecöopjerwdie, aibiaetfön ^oföicibtbe
©iinejanAdoiph, Dieijemmct cibiUtept omfinoft/ tcactee^be enbe ooc^ cegaieecDe met een l^jefent. ®an ft)n i^ooggfurileliicfie ^oojlut[)tig|)epDt cnDe be ^jinccffc fijn «©cmalin affcbept nemenbe toogD nae Upfali altoaet öp befgtjeigchS feec toelfeom bjag bpDeni^eic <Sct!i-25i(Tcijop ^otto? Leseus obettie vieren tachtigh )aecout/ öpijenJ^eec 25i(Tcl)opbatt
Stregue, g^enaemi^OCtO? loannes Mathiie, booji
maeii^ïetepteuc banbe Coningin Chriftina. ^eec Appelboom [jebDenbc tot Upfal fijn ©jienbcn ge, ficn/ bettcotftenbe paffeecDe boojbeiStaDt Weftc. raes j alb)aec ÖP falwetbe be SBaton GuftafSpar (©oUi becneqr/ al^ootfiben^iffc^op; ^aecnaepaffeccoe Doo?KiopingArboóga, allflaec Jjp Duptenbe i^adt bifiteetbefön 25j0cbec Andries Appelboom, iJïaebt in bc^ ]^ontnf]c lücüaBftaebt / toooiienbe op fijn liupji
renbaeflDseiiamtotOrebroo, enbe Askefundtotacn
'tl^npjï Stierneiund, tochomoibc ben igeec OB^aef lan Oxenftiern, <©0ubccneuc ban Noortltnd i Die Öcm
magnifijcB tcacteecbe. ©an ba?c nae een fctjoon J^tipji Lindefund, toeftomenbe ben Colonel Lindberg fp l^i'cf. '©accnacgingöop Waditena, beroemt Dooj fijn oHbtljept enbe ftijoone fiwatie / altoaec ηοφ hjacen fcöoonei^etcöen/ enbe Bobben getoecdfcijoone Cioo» (tctii: beroemt ooch Doojbsgcboajtecitóc bebotieban SinteCatharineenbC SintBrigide. '©aetb.iasS OOCB een fciigon <ffaftecl : lier nam i)p affchcpöt ban fjjn 25?oebec/ bie^cmDHSSbecteliaötgBclcpDt: enDc glnaö met fpne ^Mitecplönekiopingin Smaland enöi
banbaecopGottenburgh; mctfonbet OKgeUicö/ fp Cacoffe bjeetftrnDe in "t afgaeη ban een becgf) een öalf mijl ban be i^tabt; toaerDoo?Dp aen fjjn rcibw ftöecntoictbtgeguetfet/ enbeeeniöDcbagijcn moefite tiebbe leggen.
(©m bat fjiec boo? gfie fp?oocftcn ijs ban b' Scabcinfi tot Upfal, 3jjnbe be eentgftfic tn Sweden, tjeb goct gite» bagt öiec te Pellen een tojjDtlopiijct bcrijoel.
Een fommier verhael van de Academie van 't Koninckrijck Sweden, gefondeerc tot Upfal.
H<etiiiöuptentto!Jffcl/ batbe jScabtUpfei ban DHtjigcconfaireectsptjetoeeftaenbc liktaleBoiii flen: teant/ gebuptenDeljet^epbenDpm/toieriit naerotiptfin^tieitijewaft/Datup Dc Meters nooit voor banberftBepDe#?abintienban't«öc6be3oncli(jept hooft in,bc^teben cefpecttbclijchegual fonliebcclen/ ; betbt)acrt# gefonbenom inbeSeligie cnbecouiinmen
bec ataiwen ggeinfìrneett tetoo?Den / ennotBnae't bcrniftigiien ban't fêepbenbom/bleefbeboojnocmtii i&taDtaitgbtfenplaetii toegeepgciuacnbc ïïcttcren. 3in 't jaec twaelf hondert vijfende dertigh onbCtDe regecingB ban Eric denStamelaeri cnöccct!ï-25if' fcöop Jerler, hjiecöec gtìeerigBeect een Collcgiebati vier 5|?ofÈffo?!ï /' bê toelcHc i η allé jpacultepteu fees 3Önbe becmeecöect/ hJiertec/ naeDc opinie ban ben igieecBurnus, baee nae optrtjetecBt eew Sficabemie. Sinbete feggOen bat itct toPiS een Collegie ban vier Canoniiben; j©aec 'i3p Boe 't3isi /'ti? ebenïoel feg' 6ec / eBilijCi» be Meflenius tn 't negende tapittil banfönSueopentaprotopooÊiffept / battcc eenCöl' legteiii getoeeft/ boo?'ecbe 2llcabemiebja!i'geb?e(feect. ïget ampt ban be «anonicBenboo? bcfen^y · toaö be:28onc6Bept telnflcuecen / enBén niétte begfletón toteenigep^ndtvgelHtBfe teeenbooojbtnbtien.
^n bientöbt foiiomebe jongBe v^rBoueren oocii i» b?eembe Eanb«n-/'boa?naementiBtii rót Parys, baeï booïbeiSbKetftBc natie eenfl?ootJ|Mpsi bjai gB^ftteÖï totBoiïe ban ben i^cec Andries 3^?etaet bet iSiabt Um ^elangBenbe be fonbatie ban be ^tabemie; 'tiü hiaec / bat Steno Stiire alfboen ©ice-Sop ban Swe- den, en be <$00 25ifftBop Uipho, baec ban be Sluienti |
-ocr page 256-
|
ft-iituan Dei^taten öe^ïïpfBsitiaêC toe ficacBttsBge- laèafi ttjais / foubme niettemin tot Rome , om te wrhronftcnöe pjibtlcalen/ enite confirmatie ban ben PausSixtus, oiJEiöcBisste ficnuptfìjnjeiHileBiec nae Dolgciiüc.
ig'K'i' Archiepifcepi, EpifcüptrHm C? CapitttUrum Clirt j C*'"· /"pflic^f''"'/"" """ charitate Jfeftelica (·«- tmirnti ) te non frxfentitim [unum fiiidium Univtrfah , „jitiflar fiudii Bomnien/is cttm bóttitilms , fraiminttitiii , frxra^titivis j eKimptionibiis ; immùtiitMibtts ) quibus Dmmienfe Jludit'm potitur C? gtmJit, , trigimus , cua· iiiii! Ö prafatSL civitctle Upjalimfi iti^itifimus , fiatu- intes pariteriS ordinmtes , diüifqui Dtminis Archiepifcepo , Bp'Jc'p'! ? ''f fpeciati donogratix cmcedemis , ut
iiitudem civitaiedt estere fit fladium gtnerale > itlndqnt pirpeiiüs fiituris tempòribus in Sacra Tbeehgia , nee US» i" Canunicü in civili Jilribus , ttiom in medici- »a fhihfiphia , quibnfcunqtit aliis fmtltmihus , à ju- re pnmiJJIs vigeat , qiiidque ilM XS i» t' leginteS Ö Siiiilmits : omnibasprivilegiis ζ? immanitatibas conttjfis da- cintiius ζί Studeiitibas in iifdtm facuUatibus in Univer- jiiati prxfati ftudii ricflri Benonienfis , ti quibus inibi iitiiniur et gaudent , mi C? gandere poffint m debennt pa- rifomiter ζί abfque uUa iiffertntia ; Inibique prxfatum Arcbiepifcopiun , Ö qui pro tempore fuerit Arcbiepifcopus Vpfiilienjis , Cmcellanum facimus , cum facultate Ö au- thsrmte concedendi perfonis bene meritis Baccalaureatns j ü- cintix . Dotloratus 5 ï? Magifterii gradtts juxta marim ΜίΙί Siudii Binonitnfis , Et infaterqtiod in vniverfi
ΰ fmguli Magiflri , Doctores , Stttdentes in prafata mivirjitate Stndii Vpjalienfs omnibus Ö fingulis prx- rogativis , privilegiis , prximinetitis , etc. binaribus et induilis per uos vet per Romanos VontipceS nofiros Pra'· dtcejfores 5 feu nsflra vel iUorum -vef alia qmvis authori- tme ρτφιο BoHonienfis fludio ejiifqtte Magijlris Doe- toribiis , Scholaribus , Et Stttdentibas in genere vel i» fpesie fub quacunqn» verborum formi hactenus ctnctffis , £t ia pofleriim concedendis , uti , potiri Et gaudere foffiiit ac debeant in omnibus Et per omnia , Etc. Nulli «ira bomimm licext banc paginam tioflrie Erectionis , cre- atioiiis , i/iflitutionis , ftatati , Etf. refringere. Si quis aiitim boe attentare prxfumpferit , indtgnationes omnipoten- lis Dii Et Beatorum Petri Et Pauli Apofiolorum ejas fe mverit incttrfurum. Datum Roma apttd Sanctum Pe- irum anno incartiationis Dominica mille/imo quadringentef- nwftptuage/imofexta , %. Calend. Martii, Pomificattis tioftri an- no feito,
©cni^onfngGuftafdeeerfte, toiectoocfena Upfal ötfaubcii in 't jaec vijftien hondertnegen, om öaec fijn fiuöicn te coiuinueten/ altoaec ftp vijf bolaDcnbe jacen ocljtec een Weef.
^accnactotccbtliefe iïtaiiemie santfcöelijcfiöBei Enpaccttcnösbecnielt/ iioo?De opfiomcnbe fiöeucein oeiicugt{/tjeniec(ie ©jofeffojiS Lucherisbjojbenbe/ oieö Momiign langoebtbonDtbe felbeaftefettenenöe gcbangcn te (lellen/ aengDefienfp bjcpguecöen De Li- turgie te onbecteecfienen/ inbe iacen vijftien honder: ^PJ^r cn feventigh enöe vijftienhondert negen en ieven-
tipi, toeröenbe öe obetige ban ^iofeffojst en i5tuöen= ten iwfij gfieconfumeect boo? öe ge|l/ bie fn 't taec vijf- tienhondert tachtigh Dacc en booi bc gegeele p^obintic Dan Upiand bappec reggeetbe. Silfoo Weefbefe 3fica==
Süeïfotst:'' yiÏ®"''® onbettuffcDengBeditiiteen
iSijn ^oon Sigifmotïd, (n Polen tot ConfngD gcttoocen /betioojSweden, fiomenbe op fgn <©om ^are ; jicabemfe mettec tööt toeöec inflaebt |
/„^"^^vusAdoiphusfutcebecenbê fön ©abccCarei, focFu niet alleen befe 2itabemie/ gBêlöcöfè ban fijn ©a= occflecfleit bja^/ te confecbcren / en Bate Piibilc^ um banben lUuliten ïgeecjohan Schjttejbàciifaclj alle be Jpaiultepten/ en berOoogfjbe 't getal ban bc i^?ofe(To?s! / en Baec faJacii fobanifö: batfe gijccn SCcabemieban gefieel Europa baet en toijcften/ maec bclefalteBobengaem '
©an oubts bjas be <Êct!S-55tffcBop ban Upfal Qiie> meenltjtë Canceliec ban beSStabemtei maec naecbe betanbecingf) banbeUieligie/ gafmen bftampt acn eenanbec ^nnovyfthien hohdert vyfen tnegefiCich, biannecc be Ctecgie becfocgt tegebben matgt en autgO' citept om te gebenben gradum ofp?omotfe ban Do- dors , Meefters inde koiiften, &c. aett ©ecfOOWen toeecbitg fobanen eere.^nbenfelbentgbt totecbt ootb gemaecfit be eecfleReftor ban be 3llcabemie.
φβη Coningt) Carel gaf aen be <!fctS-25f1Tii)op / aen anbece jSiffcDoppen / en aen be Sïcabemie {jet cecBtbanbenCanceliertehiefen: macciip ocpiimeec" beniet optoeltbe tonbitie (j^tjijn mo^i^aec naec toiecbtgeo?bonneect ban benContngl) Guftavus, bat ben Canceiier bau be iSenateucii bcsi KijcBss mo(l geftofen tóecben ; en bat be Sficabcmie fijn Vice Cance- lier foubc fjcbben ; bie aitjjbt blöft €ctsi-35ifl(Bop.
liet ampt ban ben Retìor toass in't begin pecpetus cl/ en felbenaenbe (COeologen gljettansifeicect/ tot tn'tj'acc feftiiien hondert twaelf toanncec'tannuel toiecbt. €n noCD in'tiacc fefthien hondert vyf en twintich beberben Coninglj Guftavus een ampt ban een galf jaec / 't toelch men nocft teoentooojbigB obfec? beert με toeten/ cenjSinbemaenbt banMay, βηηοφ
eensi in November.
'i<i3etal ban be iüjofeffojsi is! niet altgbt olleeniS getoeefi' ^lWtfaec fefthien hondert een en twintich ozbonncecbenbcc ConinglJ Guftavusfeventhien, vier €Beolagen/twee liecljtfgelcecben/ tweenaebecijnii/ en negen ^Biiofopijen. g&it getal bleef bpnaec altjjt/ ten toaec batmec fomtjjbtjï een of ttoee bp boeggbe / en gaec baec nae geb?uptfite in anbece faec6en«
^n'tjaec fefthien hondert twee en twintich fieeft ben illultecen J^eec Johan Schyt bit getal oocB becmeec» bert/ met een P?ofc(ïo? in be tocl-fp?cec6cntDcpbt en inbe politie/ blein'tfelbe jaec toiecbt gljeconfiCi= weert en gecegaleectmetConinchlijtöe^iibileBien/ en metbe felbe bignitepten/ titulen/ en cecöten ali be anbece <i[oninc6l0c{ie pjofc(To?!S. «©eConinginne Chriftina {jecftmetnocfjeen ©lofeffo? tnbe 3itaöife taei Ijet getal becmeecbect.
^e gagier ban be toiecben oocB ban
tijbttot töbt bccmcecbect. <®en Coningfi Guftavus boojfaclj pbec p?ofe|To?met cenfeecfiece fomme. eecftc (CfjeologicujS meteen fomme ban fes hondert '©alecsffaerlöcfiic/ enbep?ebenbenbenttoee Parochi- ën, bie ban be^tabt/ eneenop'tïanbt» ^e tweede ®üeolooicui met een gBelöcfie fomme/ enbepjebeni bebanbe ©acocBie ban waxala. g^e derde ooc6 fes hondertbaucsi met be^JObenbeban Bogye. Gevier- de eben foo beel / en be pjobenbeban Nas. ^bec iSecBtf»- gfjeleecbemct vyf hondert öcoonen. 3!bec iïSebecijn met vier hondert ficoonen. m 5^0iloropBen / gelflcft mebe pbec ilatBematicuiJ/ met vier hondert bcoo» nen ;be anbece pbec dne hondert vyfócb 6coonen met eena©oningB. <£nop bat bit geit niet mocijte manQuecen/ beebc
ben ConingBGuftavu's in't jaec fefthien hondert viei en twintich, ben een en twintichften SOuguftf flert be Mcabemte een gift ban drie hondertfesï©ooningöeti ban fgn babeclgtbe goebecen/ inbe naebucige ψα* bintien gelegen, i^p boegfibenocfiviermeel-moieni met Baec fnfiomtlen baec bp ; fes en twintich tcibu» taice 55o?pen/ vyföecf&enin be®?obint(e banHei- finga, en drie in bie ban Wcfmannie.
Ge Coningtnne Chriftina ftenbe bat ben acbept ban be ^jofefTo?^ in be ^joncbBept te inficuecen toa^ cgaei, oo?beelbe befe inegaliteyt ban Baec gageji oncee» beljjcfe/toeiSBalbcnfpbic ooffi egadmaetBte.
bOHi
en O O R LO G- Vieren Veertïghfte Boeck 'X37
iiiii 'tU3eItfttiaecni>iii'Cfnflerifcalcl>ecgaöeïfngban 0ien/ KecBten/ entufiouKiin'/ barilii iaetcnfeflicn
'rrierEéijïgljeappJoUefct. (Ènijoetoelùeautiìotitipt honderttwaelf enöebolgcntje / tc tonfitntgce» ·, maec
»innhcnffifCC«O»enOe€ctSÌ-23rffcDOp/nel3cnj8'Ìt0ni fn'tiaecfefthìen hondcrc vyfen twintich öettvyfen
uuHut. ^,ϊ^,ι.Λ,».— twintichften^unfUiS/ bCCeCCDCfenocö öan't minjfteri- |
-ocr page 257-
24^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
nÈÏMjijebooiJtbanDen dSbdman RheqlwQwjiwnis beni nitgdyieduyfent öaelöectf ΰβπίίΡηίίΡΡβΡ^ηΡβ wftamftebanOei ^ta^pplcn. ^enCaiitnaB Carel etKópeecUg as^i ùi UiaDemie
Jet p?it»leote Dan tiCgttsljoen(öetjal»pn <;?imi- neJeactten)be eremptte toàn De puölilcHe c|ifie0liEÌ> ijjiio UjfMHiinoljj t ceeöt tìan atffcBen (n'i h^ ^n^ko- icnjenfgnpartUuUe» befenfteacn allefii^ ^joMo^^ en^ètuìiÈWetT,
«inning Guftavus ej; ten&eerìie öf«c nae l)e jucifi ùfctlp ten be 3(lcabemie tot alle crimea, buptin bie ban g?auef(iej|©aìe|l£?it/ enampltfieecbe >?iUtiiften bàn (i^fe iMtifbtt((e b^n i»^ fpatie baneenbacQ-Ï^i^/ ofte febenniplen. Ciancebeecbeootbaenbe^ofepif alfe c$tatic«Ìi;iectt^niena£nbeoutfien/ enttögbeene 0κί«ί?ιη3«1 Rptìor 0ctoee(ltoa.si/ bjpöepbt ban alle UuWtewu acbepbt/ fcinbccDaec gaglesitebecminbei een. ^bechlaccbe ^eDupfeuban be j0jQfeffcwi?iootb ίφ} i^vioiabci, ban nfemanbt bte ftcD baec in Dabt ge^ tcM>;e?ft(i? fojccten i booifacl) be iStu&entei» metga» 0tc$i/ ci)c«npuM{icI^taf«l.
%i)£CHOasiecc(l denkh ^ftoUettn/ acnbeto£lc= fieqpoafiaiefiftc&fcBcgagiei/ 38nno fefthienhondert een'eri twintich ; en drie jaec baec naec becmeecbeci öetqtQp hondert,tìo,lgljensifijno?bonnant(e; Ordina- nius centum ftudiofls communitatem "victus. 3&en Thrcfoner ban be ^Ccabemte iii becpUcöt ttoeentael 'siiaecsibe gsgiesi te ijetaeUn aen be Oeconomie ban be Commoditey t en aen be bobengenoembe honderc Sri pcndiaircs, onbecbetoclche5ün feftichbieinbeCtieo^ logie (lubecenibe anbece vcerrich om gcemplopeect te toojben in be politiche Collegten.
^pbempc&tcbcfe 3icaDemlemebe met race 25ì£)Iìì otfieften/ gl)cl0clibegene bie Ijptot Stockholm ijab^ 0£/ met een laecljjcbsi inhompfl ban twee honderc baletiS/ om&aectebcrmeccoecen/ enmeteen25H)li0i tiieecö ble öp upt ftet Collegte bec Jcfuicen iitbe ^tabt Vanne fiabt genomen / bocccnbe oojlocö tegen be ^oo? ïen in,Pruyiren.€n«ocDbe 23ilJltatDcetli ban Wurts- berch in Duycilaadt.
^efe^Jgibiiotljeeclilxitctibtbaec naec boo^bc itbeca^ litept ban be Comnginne Chriftina feec becgjoot / hoo^ penbJ een gocbe paitpe 25occlien tooo? l)acc cpgljen geit/ en fenbenbe albaec ceu pactpe ban be töeecll b,an Prage, ben Bibliothecarius moet aUübt een ban bepjofcjTojsi Sün/ naec be ojbonnautie ban benConlngl) Guftavus.
^ett^ifteatcum banöe Anatomie toiecbt in'tiaec fefti lien houdert twee en fcilich albaec gl)Cb2C|TccCt lot befiuf Ij cn be tnbcntte ban ben J^eet Olaus Ludbec- kius» ©iofiffo? tnbe Höebecinei ben omgauglj ban 'tC^atcumijü^ft acht |)oecIien/ met om |)ooij() een buli^^ieti!^ ban benflecis/ allcsi tiaibcbecht mee liopec. ^enbanbcnomganggftEtmcneen g^oote 4!3lobe/ bic inet^p-fcljabulube upcenaentnijft/ oocftmetboopec pbecbetbt. ^efe omgangi) cuft ban binnen op acht conbe pplaeciei. ^ebancben in ben ommeganaD SÖQ
fevenlïubBeU/ boojvyf honderc J^cfoonen/ beeen jgoogecbanbeanbec.
^eniPl^bicinalec Chupn toiecbt in'tiaec feilhien honderc feven eu vyftich geb^effeect/ op't i>ebelban ben €onlH8U Carei GuftaP boo? ben boben-aDenoem» ben l^ecc Rudbeckiusjbie baec allec&anbc foe;t ban Ëcupben / en bieembe eu tace boomen beebt plan» tem
g&aei; iftooth een g?oate ® jucfeecge / en anbece ftgo- negeboulpen banbe 3iicabcmle. ^n'toube «Collegie jgntoiecgjoote Camecjs / een boojpbec fatnltept / aitoaecbe ^jofclTo^jai uanpbec jpacnltept becgaebe^ een/ omobec be noobiglte bingoën te belibetecen ; enbe SStabemien banbe fotuUept toojben bebiaecr. l^e onbec Camee boo^be ^Uotgeetbbanbe benten ·, cn nocO een boo? be ^epofitie. ^eneben 'tCoU iegie i£(be(€(j;cfauciebanbe ^cabemie obecalafge^^ floten met barrières. |
pactftularftepten oeeftget tolsi pitnciyaie Eeben ben befe aniuecfitc^t ì eliefWnbiSÌCaDenife/ GraefMagnusde
.....
? IWR Vi^e-Cgncelier loannes Lenseus
b(gp?ctj?.ii5Wffc{)opbanUpfali ben Redór, beviér Peeckoe?, tjfio?binaciisene)ctcao?b{naciilr Profeffors, vie? ei^twiRtig in getal. ïDeojblnacifesönöe bolgenöe gebipingueectb00ibevier:paculteptcn.
Indelheologie,
Laurentius Srigrelius, StabtS ^jebicBec.
GarelLithmari.
Erieue OdeUus. ƒ ^jjn 6e?t!ï obecleben en öaec D:iordan. Λ plaetfenbacant.
PötrnsRudbecliius.
Inde Rechten.
DanielSidenius, Hlcutoelijcfeifobetleben/ hjflcöetg ptaets!notl)bacanti$,
Olaus Ackerman.
Inie^Meàecyne.,
oiausRidbeckius,|^jofeflbjbanbe 2Cn«tomie/ ente Ïiecbojift.
Petrus Hövenius.
L·de 'Philqfipkie.
La«reatsFornelius, fn be ^oefp.
Olaua Aiiomus. Eogifiiii / enJEaHmnaticuif. Cliriftiaen Ravius, j^jafeffo? tn öe t^fttcfii talen, loannes Scheflferus, tt» be 3EH;l-(ÌP|efient?}ipt
en politie. Petrus Ling, ^jafeffoj it>be ^lefte. Marciaus Brunerus, ^Ofeflfe? tn be taef,
lonas Fornelius, jUiatftemattCItii. Petrus Foncelius, li©aif)imatit«S(. Foickerus Uhr, ^eofcffffjin be a©cl-fipi?cec6intgepr, Gabriel Emperagius i l^^OCfCUif. Joannes Loccenius , ^'flocic-ftBjpbet:/ Ctt 25Ì0lÌ0t8i·
caciujibanbf^cabemie. Vireiius, ï0?cf<ffo? ban be ontiiept ban ^toeben / en bt ouöe <©ot0ifcOe tael / C&jtfociec ban öe Sicaöcntje.
De extraordinarife Prafejforen- loannes Burcagrius, ^jofeffo? inbe (J^oflccfe talen.
EricusBenzelius,i|jofé(To?inbe©l)il0f0PBif« Magnus Ceifms, ^jöfeffoj In be |featl)cmatica.
Ï©e iaecliitfife gagien ban pbec ojbinaciii ^?ofe|To? 5P duyfentfeven hondert vijftigh gulbensS/ COpfti munt/ Datijï/ vier honderc feven en dertig ftCOOtte»/ contant geit / en noclj een paftocie / boo? pbec ^ioM®? inbe(Ctjeoiogte/enboo?be anbec/ pbec eeniooontn' glKgDebueccnbe Daec ^jofeffie. αίη na be boot banee» ^^ofefTo^/ tcecbt be SBebutne nocD een taec be felbe ga« gtêjbat men noemt iiet laet ban genabe. J^e gagetf ban be cjctcaojbinacife^p^iofeflOeen/ jgnmetgSebetecwi» neect / inaecnae'tbenfiaetDanbe ^abcmietoelact/ en ben jH^an Det meciteect.
,;3p Sönaile p?ofefTo;!$ ban ben Coning/begalbenlo^ annesiSchefièrus, ©ioj^oi inbC toel.fp?eCCl«et«f|epOt/ bie fijn jaetUjcbfe gagie tcecöt ban eenige EanbecèeJi/ biebe%ec Baron löhan Skyte, lSö{)f-ïïaet/t(WOIIi)«' gout ban: befe pjofsfTi^ geeft gegeben.
^e inbomflen banbe flcabemie stjnconfibecaitelg^ noegft ; fijn ootfe feec becöóogt booj be litetalitept bea fön jföaieftept ben obecleben «oning Guftaef Adolph, en ban be bolgenbe €oningen. Φβ illuflce eïeccitien sönbaec alle toel gecegeltial^'t Pnecbe-rpben / ft^crmen/ banffen/ fpjiogen/ f c. we oeffcningö öcc talen/ be '©nptfcfie/ ^canftgen en φβ' tiaenfc|)ejbepubltic&e <$ebQubienbanbe 36cabe>twi beCoUegienj Communitept ;25iblioti)Eet6 i cenato» miei '©jHiftecpe / pebiiinale (Cfiwpn/ ^ |
-ocr page 258-
|
necaffccïttebJojben.
3liiTer een ofigetneeue tbaifl / bie ban gcoote göebolge ofccnnnföaebtisi/ ontjtaenboojben/ ombieteoecibei icn / üccDcocnal bepofeffoceu ; maecgfjemeeniötft inecnictnatltaljSbmReaor, aWVice Cancelier, en
vier 3Ì)iafc|To?ii wet ben ^etcetacisf / biettoeemaeJ 'öjaccjitowbenbecanbect / totöe betBtefingöban een
nitnbJReitor.
getampt banbenReftoriji · bêniSdcbtttoeemael 'jitottcbsi / tooonfbegOen ^aterbagBnaebeneeten/ te beroepen/ immatcituleertal benieutoe ,;^c{)oolie=> ten / en boor be moepte geef t {lem pbcc een 6toon; tegen tooo^tiicD te bp alle gtaöuale bifputen / en fomt^^ tcc depofitie ban bc jongöe ^töoliecen / teljeDten fnfpetüe op be^^jofeflocen/en jlipenbiaite jêtuben» tetiicefcDiPbenalle pogjammen^te attommoberfn cnlJefiicBtenallebifferenteniteljebben infpettie cp't iEiebarigenDupsS/op be toacfitetsi ban be 3(iaöemie/met liaec 6ffiticr / en alle anbere naintlicrsi / alsi be Eettcc- "^Ettetsi/^?utftersi/$t.
g&e ^eefien ban pbeu jf atultept becanbett oot6 tbaee macl'si jaetii ; fjjnaitiptijS / teljebbeninrpectie opbe ^tuöcnten ban fijnfacultept jte eicamineren be gene bie öcoecut öcn gradum Of piottiotie 5 obecfien en cojrigeren olie öifputcn i fig tegentooojbig te Bouben Bp be publycs Re bif puien / Die gemeenljjch ttoeeraaeli 'sS toeefesi güei fc(iicti;n ; be j^feuhJclingen ejcaminecen of capabel jijn tot bi fiuDtcn; tegentooo?big te jijn bp be depofitien uan bejongei^Ojoliecen/ctc.
<©c gradus Of pjoittotie bcc ^tuijctiten / göefcijict ge^ nieeiUutbaliettoeejaec / metpecmijTieenautBoritept ban be Cancelier 5 publgtbelijtft in tegBentooojöigljept uaii ben Gouverneur ban be©?obintie / aispjeftbent ban 'tConf»fiorte;Vice-Cancelier, Redlor, met alle be ProfciTorsjöe ^iabjS Borgemeeftersj en anbere Eupben ban aenfien/bie baec too^oen genobigt.^a bef^e foUmnci leatttc/boetmeccen gcoote maeltpt / biettoeebagDen bupjt/tot iioiien banben <15ep?omobeecben/bie bifetoilS mtntig/ticrtig/beetttg/of meet jön/ en nopt een alleen, ©m be promotie te Bebben / moet noobtfaecftelöcö pbet ^tutientbanhjat fatulteptBPSP/ toel berftaenbe («Tljeologteen ^öilofopBie/ anbetss toetbt Bp niet gcp?o= mobeect.^epjoniot ebiefpomfangen/eniiSniet ali oni te toben ij^cefiec in be fionpen, bie ban Baccelau- ίΤ gcbjup£6clöcB/en bie ban Dodor gefcBiet Wben.iStemant fianDodor in bei^Beologie tP0?0en/bie « "f « geemplopeect i0 getoeed tot eenige Bono^ MÜleiDatge/ aliiSuper-Intendant,Profeirorj of Pa- flwrbanecmge^tak
gBemeenl9t6 omrent twee duy- ! fati^/ in|0?obinrten ban toaec fp 3ön / be oubjie ban p. ® / öeeft opficBt obec be anbete; att ommobeett ae^W^^J^^tt^JaniieiStubentinbanfijnJBatie: ίΐδη^'ί,^^ ! ïötSe dêtBolieren /
SK^ mi ottBaec
3δί iaetljjfftfiöe Vacantien ban be ®?ofe,ffacÉn; ΜίΓί/pöetmael vyfthien • hnn η φε iïonffa'^ö® "Wt®" '
ïïTiwötvveelBeeciten.ignfnec na/ öeöacanttegeepni Siftncc/ ίίί Pöcc i^iofeffo? gefio^en te tioeun booj
toittffletifen toan
'.hiimidijtö te If eten.
^ Confilioctcof rtaebtban&e tïcaöcmfciöootft ftfft acreoelt ; «©cn iSoutìÉcncuc ban öe ^^obtntie Up- "a jööaec^jeftt'^iit / boojnamcntlöc&ontcentccii „"n'lPQcnen · 5©cn Reftor ban öe 3icaöemte ίί Vice "refident; aileöe iaiofcffojsi fpnec alsi Kaöen/benebeH fpii ;:êcctctacis'»
mactknofPJOcefTrnfoocnmtnelealiicibHe / bfe iniincbiattl|j£{i bEpcnbccen ban öe Mtaöemte / too^ben bnet öeplept en geöetiDeert ; mofc be e)eef ut(e ban attei (iciiiiittaljSintibilsfaecöEn / toojbenbealletrimtnele
acccftcnöcfoubcnacn't^atlcment ban ben leonino tot , . , .
Stockholm, om bflec öeeïamtneertt / oeappiobeett / of ! sebiupcUt getoojben ^ ijet gefcDtct met duyfenden ban
ftnoöbfgfieben/in tegenbjoiöioöepr ban een oroote mes nitrite ba» boUft. |
Hptbefecwoe duyfent Jijnbct hondert vijftig bciicuc? 1664.
ïjjtftfie en fnebigDfle ban alle/ uptccltafcn / bic boo? fes__
iacen 3ön ggegagecct / pbec ban hondert guibcnsS jaeci Ijjtfisf/öatissvyf en twintig ftconcnjnocbeinige 3ünöCE onbec Baec bte bubWe gagie lieBben/ te toeten / pbec jaec vijftig 6conen,ï©aetomfe bïtobligeect jijnten mtnfien ttoeemael '0 biee t^ss te bift^ntmn / of gatrangeren ^ en naec 't epnbf gen ban 't bifpupt / boet een ban be inrpec» teurs ( bat gemcenlöch ttoee ^pjofejtojsi j{jn ) albaec te^ gentDoojbtg een cebcue ban be ^tipenbtare!;(/en bie atf» ban aöfent isf / moet baet na be boete betalen. iSo p«r mant ban Daec fig boo? een gecupmen t jjt / buPten h3e=> tenbanbeninfpedteur, «ptbetStabtbcgecft/ beclfefi fön gagie boo? 't {jeele jaer/ en fonuöt0 al be ftenefiiten. ^ptoecbenoocftttoee ofb?temaeriijuerii göesiamii nectt/ enpbec in fjjn ^patultept.
jBen üebientec ftclj ootlj van 't Penaiifme, maec niet fo cutoelijtft/ gBElflcf! anbecmaeli bp be <S)uptfci)en isi
Dentang Van de Sijfcho^^en VanC ì^onìnk- ryck Van Swedeti.
g^iiÌrtiS 25ifriBopbanÜpfal,
Lincopen,
Scliara,
Lunden,
Wexio,
Arolie,
Stregnesj
Abo,
Gottenburg, Revcl, _ Wyborg,
Joannes Lenseus, iW. Samuel» 1 M.Ioannes. D. Winftrupe. Samuel LanAorg. Olaus Laurelius. Kricus Empor^rius, loannes Gereiius. I Sacharias iCiingius, N.N. . f, N.N. , ,
Wermeland, SuenoGarellodius
tion
j"Dortp, I Narvèj j Harrefand,
Gottland, I Calmar,
isr.N. .
loannes Rüdbcckius. Petrus Stock, loannes Brodinus, M.Skyte.
gicBfatrtu bjebecfeomen tott>uiilöcite faetBetiwet
Sweden berBanbelt. i . ' · - s fif
^eetbec^oUanbt!;! fcgip Bomenbe onldttgp upt ^tacbtn Portugaeiom nae Lubeck te gam / Bebbénbeöe^aben g^.®·"^ banGottenborgh aengebaen/ órnmealbaec «rttgfie betbetfirigetebebomen/ enten bienepnbeBi teoiiaen aanbtfenbcnbenebeni een aental (©canje-^ppeim enbeCittonen / ommc bc feibe albaec te betmangBflen ofte te berl^oopen/ ig niet alleen be gefepbe boiiit / Itfìaec oocft't groote fcïjip/ tot Hoorn t'BupS BóoJs;n&e/ boojbe (Süollenacenaengeliaelt enbe met boltRöefet/ contenbecenbe tot tonfifcatie ban aUejE; / u^tooifa&e bat beboo?noembeb?ntBten banb^berfingBeopbetf €ol nietenUMcenatngBegBebem «iSbotóben ]|eere^p«
pelboom
en OORLOG. Vierm niesrtighfte Boeck. Ζ39 |
-ocr page 259-
|
pelBoomfiöB tebfcctöttötGottenburgh fiebfnliêniie /
. geeft fooHantsD ftiw iegen^i gebigtleect oat f|et fct)ip en
be JAontnelgc&e iSegecinge een 't€omtnettie Collegte afgegaen / omme (itlj toegenss 'tgUepaffectbe / en öefe obec groote p;ectie!()etit Dee Collenacen t'tnfojmecen / ten epnDe De feite na bcgootcn geflcaft tofecben / öp al· iJtenfoubenmogöenöetoonöcntoetben öare InfltHC- ttetefjeöBenobectceben.
fjn Mayo Ofec Ijomenbe / Beeft becfogijt aubfentie/ iiteljp bccbccegben feven 'en twintigften |Bap/too?i benbc boo? benïJigembeHeydegfjeljacltmetbettDeei be Cacoffe ean iStaet met biec paecben aen fgn %o> oement gt)eti?agt / en boor? be i^eecen banbec DufTen en ban VrybergenbobenaenbetcappengeEectpieect / en alfotnbcBcc^jabectnge gefntcot)Utfeect3j)nbe/ geeft eecfi monbelinge gcbacn enbecbolgen0 tn geftg?ffte becoelettect fpne pjdpofitte.
op ben ban Gent tee becgaberfngge p^e^ fibetenbe / ïjem Ijceft gcantlDoo?t enbe bejegent met be complimenten tee materie btenenöe/ enbe ijSbaec met tiptgclcpt en gcrtf onbuifeect aljS booten.
CceiKntiael Ittpbe aljü bolgt :
NosC A R O L υ s, dcc. Ord. Gen. Foederati Bei- gli Salutem, &c.
CElfi, &rc. Reverfurum in Belgium unitarum Pro- vinciarum Conjilmrium Noftrum -/i«/ic«»)8cReü- dencem nobilem nobisfincere fidelem, HaralJum appelbom , HereJitarium in Soderby &c. juffiimus COram vobis conteftari iingularem iaclinationim noflram adftypi- tnandmnim&uohm illam concordiam&confederatio- nem quse inter nos & anteceffores noftros Reges Reg- numque noftrum ab una, & celfos acpraspotentes D D. Ordd. Gen. Fasderati Belgii ab altera parte tenore mu- tuorum ante hac initorumpitSerum ex utriufque voto, & inllgni cum profperitate reciproce & diu culta fuit, quemadmod. verè ex inde facile pcrcipitur integritas ««- /ïra^quam ubivis vobis ut antiquiffimis nollns multifque iiominibus devindis amicis non paucfs, uti credimus, antecefforum quoque noftrnm Suecice Regum (quibus nos quoque infiftereStatuimus ) exemplis comprobata eft ita fperamus inclinationem vrmi in reciproca pariter Itudia propendere,atque propterea qusecunque eandem amicitiam aliquo modo delere aut interrumpere videri poffint,bona cum utriufque partisgratiaremoveripoffe Dedimus fupradióto Conliliario Aulico & Refidenti noftrö in commiffis, ut hanc voluntatem Noftram plu- ribus exponeret, proinde à vobis amice requirimus, ut eundemnon modo admittatisfed verbis ipfius nomine noftrofatìisplenamiìdemhaberevelitis , talequere- fponfum.reddere , undenon modoexperiamuranti- quam amicitiam vobis cordi effe, fed etiam eandem fic coniblidari pofTe j ut pari nobifcum benevolentia pro- fcdanovis impolterum officiis corroborari poffit.Qui- busvos Divina; commendamus protedioni, profpera quxvis optantes Dedimus Aula noftra Holmenfi die aa Dee. Anno
Nòmine j&c.
Hedewig Eleonora ScwedBaath. GuftavusBaner LocoR.S.Drotieti. Loco R.S. Marlchy, Ma^üs G. D. GatdiÈ, R.S.'Cancellarius C.G;Wrangel 'f R,S.Archi±alajTus. • :«; GuftaVüsBondt. ί . iv ::R.SiThcfaurarius. .•ijti'i.;; ■.Ed:Ererilteen. . i
^ü-'-ni-
i^ail^P^acelic aenbe Staten <iüenet;fldibec@etee>= nfgbe ^ebértanben / iSalupt. |
MOöge Ed. Wy hebben onfen Hofraet en refident, dèh Ed. én ons fmceren getrouwen Haràld Appel- boom,erfheer in Soderiy &c. fulleiide wederkeren na de vercenigdeNederlantfeProvinc. belaft in u prefentiete ' '
betuygenonfe byfonderegenegentlieyt tot continuatie van die fo vrughbare eendragt en correfpondentie wel- ketuffenonsen onfe voorouders de Kon. enonsrijck ter eenre en Ho.Mo. HeerenState Gener.der verenig- de Provintien ter andere iyde, in gevolge vande onder- lingheen hiervoor aengegaene Tractaten, nabeyder wenfch ftiet grooteivoorfpoet wederzijdts en kngh is onderhouden. Gelyck daer uy t ligtelij ck kan werden beipeurtonfeintegriteyt,welcke a lefinds u als fynde onfe feer oude en in velen delen verbondene vrienden, met niet weynig exempelen, gelyk wy gelovenjook van onfe voorganèKan.vanSweden(welke wy ook vermene na te volgen; bewefen is, alfo hopen wy dat uwe ghene- gerith.met d'onfe gelyk is, en dat daerom alle 'tgene de felvevriendfchap eenighfmsfoudefchijnen tekonnen· verbreken ofte interrumperen, met goeden gemoede van beyde de partyen foude konnen uy t de weeg geleyt worden, wy hebben aenden bovengemelde onfenHof- raet en refident bevolen, dat hy dele onfe wille wat bre - der wilde verklaren , waeromwy vriendelij ck van U L.verfoecken, datgy defelve nifetaiUeen wildtadmit- teren, maeroock 'tgheenhyuyt onfen naem fai feg- genten vollen gheloof gheyen,ende hém fodanig ant- woorden , dat wy niet alleen mogen bevinden dat onfe oudevriendfchapu terhartengaet, maeide ielveoock foo kanverftercktwordenjdatfeuytgelyckcgenegenc heytmetons ontftaenfynde , in t toekomende door nieuwe gedienfligheden foude konnen werden ver- fterckt. Waermcde wy uaendeGoddelijcke befchry- vinge bevelen ; u alles goetstoewenfchende. Gedaen inonsHoftot Stockholm den ai December 1663, inden name &c.
Η E D E W I G E L E ο Ν ο R A. Schvied Baath Guptwùs Batiier C. G. fi'rangel ff egens S .Con. wegens SC. Marf: S.C. Admiratl Stotiaert Magniis G: D: G/irdie Gtifitiviis Bond S.C:C»iicellier. S. C.TbefaHrier
Èa Ehrenfteen.
iSpne p?opofftie toasi compHmentofr/ bat naement» (ijtfifpneConfngl. IBaj.fön allergenaebicBIleileet/ goetgebonben ecbiJenbe beji felfiS toepntge pecfoon toebetom Ijettoaettsi te eypebf eten enbe aftefenben/ ombeaffatcesiban ^pne Coningl. .flBajelicpt fip't ï^ofbanBaec ï^o. |ISo0.geIötltt)oo?!jeen/b3aectenei men enbe te beccftDten/ Dcm <aen. gelafi gabbe/ gast fêo-H^og.inbe name enbe ban toegen fpn Coni(tg> l0cBe|Kaie(lcptboo?afte toenfcf}eii( gelyt^ gp ban gantfei;gei:tenlra0boenbe;eens$ geluciilge enbeboo^ fpoebfge iSegeeri«ge/ enbe baec bencffenjs tebecfeecfic» ren ban be optetgte infenife enbebolRomegenegenti geptbanfön €on<nchIöt6e jEajejiept ommetgatt Ici-lISog.te&lpben onbecgoubenenbe tultiberen be 0oebe33iienbtfcgap / alHancieenbeto?cefponbentie/ metbec felbet^taet ban outiSiip be ^oojlugtigp 45coötmatgtfgg(ie CöningenbanSweden, befelfi googgge-èecbe booj (©uöeren opgerecgt enbe glö^ultfi beect j taKlcBeci! boetltappen jëpne Conlnsllgt&è#a» jefteptfoopbetiEiin/ boojnaemeittlicgfnbitpointt tt boigenbaftéljjc&gecefolbéecttoa!» / nfetttt^elenbe / ofgaec]^o.|io9.fotibèn banbec felbéc 3Pbeinf^e' Ιρώ geteebt enbe ggeïteggen 5p met Confntfil. JÜa^ jeftept baec fnne te co#émtitibecen/enbe 't oumbefeil»^ goebeb?ienbtfcgap / «itentiecnbeciiicefponbéittttiii nfgecmaeténfattbe ftófnitiénenècbeceh oftegfflb^» gelpen cemobecen enbe tneggnemeti j te nieer/ ótii bat uptb'effectenébibènietHiÊ Blaecttrasi/ goegiêpiriiiw enbenuttfgg befelbeam toebecjptj^Mii cetttM' 9ueföc&alt0btttaipSoeejl/cn&atfiptpie# béel gét contiate ai^w felbé pbbe tóégé^ti. êntie gelgtg ftilcjc te gètM be^o^becen gét miQ meccK tua^ban bén lm/βρ fi>ne Cóninttrti flêptgemSténivmgégebén / fdoaljlgÊtéci^ó. foubnt egflfeben f^etS» te flit» upt φιί 'i^jéptiff/i' boet tmtiffoijiivktji&e s Swfoofoubé gitwiS |
-ocr page 260-
|
,,, r,f£«niaeooamiriit/ fcoacc fieenenfllfijnfleöacBten iö»t· 'J'Lajticnfmibcncollimeren/ temcec/ om öat Ijp i^tiT' iu ftìn flepecfuabeect toa^/ bat Ijet met 'i intc» ιΓωιι 'ji-^i,a„tDeDcc5iJt^fttatcnobet efiit»uamc/enbeöp un· {,002 fijn pacticuliec in befe aanben / aijS toaec in öp hcbXieentiemeeltebeelbanrgnleben Ijabbe toeg.l)e> toacIjt/j^fWelCOft^ IjabDc ontfangen/ bat öp bcc ftiüfc üoojfpof t enbe toeltìacen ban aantfcöf c (jatten toa!Stofnrcl}cnbe/bccraecitenbeboo?t^/ batfiaic i^a. mog.ljcin ael'Efbtn rcnioe J^eeccn Comniiffacifen toeiEbocacn/ ommttbefcibcintironfecentic tetccs tifn/cnöe 't geene ban fijn la|ï toaé bicebcc te e)cpone=
©act toa^ ooclt een 25?icf ban ben itaninflö aen be pjobintic ban Hollandt, mrt befe infcciptic t lUuftri-
husMagnificisi Generófis acf^eBabilihusnobhfineertgra· ftqueitltRiS'OominisQyiinibusHeüandiie. JgaeC iBb.
φ2. HSofl. ficbben bacc op beriUaect bat be boojfs. fu= ufcfccipticniet en toa^ abraiffibel/ cnbe bccöalben flortaebonbenbatbeboojfs. JBtfTibeöeopcnt tofbec= omuptsöceeben/ mitfaabec^ aen ben igcec Appel- boom ter IjanbtQÖedeltfoubetoojben / metbecfoecij om IC toillen becfojglien bat be fuperfcriptie Beceb?ef= feccttoiertbolacn^cnbeinconfojmitéban öaec «Èb.
jBog. 0cfalutie/op 't fubfect ban be fuperfcriptie enöefubfcripticn ban 25?ieben aen befelbe geabbjefi feecthwjDenbe/ ben dertighften i^obemb. be^ 3aec# fes en vijftigh genomen/ biebenflemclbeni^eec Öefli Dfut Appelboom in antDentijcqiie fOjma nocijniael^ ntbitig obetlebecinglie ban be boojfj. JCifTibe bet:: iiatibtccpciit / enbe op 't felbe 3laec te bioben i^. fclüe tencontce ίμώ oocfi te boo^ be ©ecc^fgefant Cojet.
gntoat maniere öp fijn gepjoponecrbe/jin confee rtmie Itomenöc foube jufljficeten/ i^tefienuptïjEt imbolgenbe:
Redenen en Motiven tot ajfertie der drie eerfie pointe» fm? "Vin vcrfoeck by den R^dent vanfijn Konincki^c- ke Majefiep'van Smeden , ovtrgekvert ter Con- ferentie met de Heeren Gedeputeerden uan hm Ho, negentienden feftien hondcrt vieren feftigh.
^e boo;^. b|ie eer |!e pointen/begelfen Eetfteiijckjbatgerefcinbeert mogetoerbtn be ?icte bon Eluciditie beg Elbingfe iCractact.
Ten tweeden, ^at upt fitac|)te bet onbcrlingfie Sccbonbenen^IKantien/ bebdoofbeen fcgulbig^e fubllöicnuptgetepcRt mogen toerben j €nbc
Ten derden, ®at Bet Öiet te Itanbe op-gcfblbe ©cpl-gelbt toebecom moge tuojben afgefcöaft. -,
Hetverfieck 'van dtfe drie Fointen, beflaet in de thrhooghfiebsUickbeyt, fio als'Swe'édtn fiyde. ,,
ENdewatvoor eerfl: aengaet'het refcinderen c!er. Aüe van Elnddatie, ftaét voor al wel te letten, cnde tot een onverbreeqkelijck fundament vaft te ftellen, dut cene naeuwe verbifltepiiTe en oprecbtei confidentie tuflchen'tRijcfe'Swecden en defenSttet aen beyder-zijdts Landen en Ingefeiénen altijdt feer heylfaem, en vervolgens hoognoodigh bevonden is geweeft, gelijckfulcxdeexpericnticvanveele laeren iierwaerts aen de handt heeft gegeven. },,
Terwylen dan iti die maximens, èndc op dien voet dient te werden gecontinueert, als déteerr de hoogftp reden, dat oock belet, geprevenïeert, of oock weder- pmuytdeweghgeruymtmoet werden alle het gheene twelck foodanige onderlinge confidentie en hermonie «mchfinti kan enerveren of krencken. ^,,
Waer toe fijne Koaincklijcke IWajefteyt fich' over- Dodigh en genegen toonende,wort vaftelijck vertrout, oatacndezyde van haerHo.Mog. geen mindere In- clinatie en yver daer inne befpeurt fa! werden.
Nu IS de Afte van £/»«·(&//# op het Elbingfe Tra^ üaet van foodanighe natuyre en eiTcntie, datfe njct V. Deel. |
recht gbenaemt mach worden een fteen des aenftoots, 166JL. die beyde partyen in de weghlight, verfcheydeoffen- _ fien geeft, onderlingh mistrouwen uytbroeyt, endc noch meer diergelijckequaet kan verooriaecken» endc die overfulcx hoe eer hoe liever,dient te worden wcch genomen en t'eenemael vernictight.
Men wil hierna niet ophalen alle de incongruitey- ten, felfs de impoffibiliteyten, die in defe Adle re- fiderenj heczyghefteltaendekennifle van haerHo. Mog. Heeren Ambai&deurs, die met de Koninck- lijckc Sweedtfche Heeren Commiflarifen dacr over gcbefoingecrt hebben , wat hevige debatten ftracx by het proponeren der voorfchreve Elucidatie in den laere fefiien hondert negen envyftigh tuffchen defelve 2.ijn voorghe vallen ; hoe notoire redreffenenincon- venienten daer inne vertoont wierden ; hoe klaer- lijck de gemelde Heeren Ambafladeurs daer van over- tuycht wierden i ende hoe finceerlijck fy aennamen daer van rapport te fullendoen, en vaftehoope ga- ven dat daer op by defen Staet de billickheydt foude werden inne gefien , ende alles ten befte van beyder- zijdts foude werden geredrefleert ; fy Heeren Ambaf- fadcurs doenmaels alleenliick inftantelijck verfoec- kende, terwylenfy foo precyfen laft hadden,den tijde het uytftel van het over en weer fchry ven niet en kon- de lyden, dat oock deoccurrentienvantydenen ft- ken doen foo inique waeren , men mochte aen .de Sweedtfche zyde daer over flappen, ende op een inte- rim wat nageven, gelijck fu cks daer op gefchiede, hoewel allerhoogft gemelde Konincklijcke Ambafla- deurs rontuytverklaerde, datdeobfervantie van die Afte van Eluctdatie in figh onmogelijck was, 't welck oock by het praótiferen van dien nu foo bevondeo wort.
Ende oipmc tot eenige particulariteyten te treden,' heeft de voorfchreve Adte van Elucidatie onder ande- ren defe contradiflue ende abfurditeyt, dat nament- lijck defe periode daer inne vervat is, dattenregarde van de Goeder en en Waren, die iv het Rij ci Sweeden ghe- èrachtmrdenideiedengeneinegaliteyt, voor Jooveet de Schepen aengaetj Jalhebben te werden Mobferveert na den teueur va» het tweede Artyckelvan de Ordonnantie des laersfefiien hondert vyf en veertigh. Ende in cene an- dere periode dacr tcgens ftaet , dat atte die eenigeKoop- manfihafpen ofte Goederen na Sweeden fuUen brengen, ge- houdenfuilen vefen de rechte waerdy en prijs daer van aen te geven. ν
In de eerfte periode dan wert expres beteeckent de obfervantievan het tweede Atcyckel der voorfchre- ve Ordonnantie: Ende heeft oock tot geenen an- deren eynde den Heer Slingelandt, Extraordinaris Gedeputeerde van haei Ho. Mog. defelve Tol-Lyfte, . àshnno fefiien hondert vWenveertigh. met figh uyc Sweeden nae Hollandt ghcnomen, dan op dat defel- ve Lyfte de Holkndtfche Kooplieden foude die- nen tot een richt moer: Oock heeftmen in Swee- den in't hefièn der Tollen figh nae defelve ghere- guleert. Uy t kracht van de andere periode in t^en- deel, klaecht hacr Ho. Mog. Refidcnt aen het Ko- ninghlijck Sweedtfche Hof ghefladigh, dattet den Hollandtrche Kooplieden niet vergunt, of oock door de Tollenaers niet toegelaten en wert, dat fy Kooplieden de rechte waerdy haerder ingebrachte Koopmanfchappen felfs fouden aengevcn, ghelijck de Afte van Elucidatie-wis medebrengende, maer dat fy vande Koninghlijcke Tollenaers daer inne werden geprejudicieert, om dat fy contrarie den text, felfs den prijs fouden zijn ftellendevan de goe- deren ende Waren van buyten in Sweden wcrdonde gebracht. Ende is dit al eene notoire contradidtie : 't een Artyckel diéterende, datmen figh fai reguleren na het tweede Artyckel van de Ordonnantie des laers fefiten hondert vijf en veert igh, ende het ander Artykcl vaft ftellcndc, dat dc Kooplieden den prijs haerer goedereiifelfs fullen hebben aen tegeven.
Als defe ongerijmtheyt de welgemelde Heeren Ambafladeurs van baer Ho. Mog, wierdc voor oogen pelecht, excufeerden fy fich op haren precyfen en gc- limitcerdefl Uft> drongen evenwel ophetpafTcren van
^ <Ji«
en OORLOG Hé 'tVier-en-veermhfle Boeck. 241 |
-ocr page 261-
24^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1664,. Aöieniettegenftaendefoanotoyrincoiivenieia ,
__doch verfeeckerden by monde, dat op hun rapport
aen hare Heeren Principalen met het redres van dien te verwachten hadden, ghelijck hier boven aen- geroert is.
Noch een ander onlydelijckc incongruiteyt rcfi- decrt indevoorfchreveAiite vanElucidatie, van dat de fel ve A<fte by examinatie bevonden fai werden ftry- dich te zijn met alle wel gefteldeTraótaten in't gene- raci , met alle de voorgaende Aliiantien en Traüaten tuflchen de Kroone Sweden en defen Staetgeflooten ; cnde felfs met het jonghfte Elbinghfe Traólaetdaer van het nochtans een Elucidatie en interpretatie foude hebben te zijn.
Want in alle Traflaten, die onderlingh tuffchen Potentaten werden opgericht, ende van ftantvaftig- heyt hebben te zijn , heeft fich yder Potentaet altijdt vootbehouden fytuRegalieit,Recht en en Gerechtigheden, 't welck foo een eflentieel en fenfibel point is, dat het contrarie van dien acn eenSouverain te willen vergen, gehouden moet werden voor eene inipoilibiliteyt, ^ua neque faBo nequefltpuUtione^oteflcomfrehendi: cnde of wtl diergheiijcke referve noyt in een Tradaet wierde ge-exprimecrt,foo foude die fich doch van felfs vetftaen, en in fich felfs en van fijne natuyre inviola- bel hebben te zijn : evenwel wort het om fijn teeder- heyt ten overvloet in alle Tradtaten geexprimeert ; foo blijckt by de Tradtaten de hnaojefihienhondert ■veertigh en fejlten hondert vyfen· veertigh . tuflchen de Kroone Sweden en defen Staet opgerecht, datfe fich duydelijck voorbehouden de con/ervatie van yder sDo- minierti Gerechtigheden, yryheden,lmmuniteyten,Ver' dragen, en aengennmene Vfantien fo te Water els te Lau- de. Het Ëlbinghfche Traótaet hout expres in fich, dat het alleen opgerecht wert, ende fyn ooghmerck prin- cipalijck daer henen gaet, om de intentie van de voor- gaende Tradaten te bereycken ende te bcveftigen, ende onder enderen aengefien is , op deconjervatie van de Oominien, Rechte» , Gerechtigheden , Immu- niteyte», VryhedeH·, e»aengenomeneVfantienvanieyde de ge confedereerden rejpedive Rycken en Frovintieu : waer voorts dacr inae gefproocken werdt van de mo- deratie der Tollen,wórden by exprefle ciaufulea t'elc- kens uyt bedongen > jders Regalien en Gerechtigheden omtrent de conpitutièendifpofitiederTotlen: Irem , de fpectale Privilegim aen d' een ofd' ander Sectetep of Com- pagnie of particulier Ingefetenen vergunt endegheghe- ven. .
Öe Afte van Elucidatie fluyt daer tegens alle difpo- ficic der Regalien buycen; ende claulüleertallesfoo ilricktelijck dat heC qftbehoorlijck is ; ende voor dc JCroonc Sweden ο verdraghei ij ck valt hare middelen daer <loor te iien ilaen ter difpofitie van een ander : cnde 't geen noch fwaerder is, dat by dè meergemelde Elucidatie fyne Koninghlijcke Majefteyt fich bevindt verkort κ werden in fyne Dominien en Regalien ,en dè felve daer inne een Wet wil werden voorghefchrc- ven. Egaliteyt van Tollen in't generaci te bedingen, fulckskan fyu reden hebben, kanoockin'tgenerael wel,werden geobfcrveert, maer den Souverain van den Lande foodanigh de handen tc iluycen, dat de feWe na gelegentheyt van tijdt of van perfoonenaen oiemandt foude mqgen vergunnen vrypaφoort fon- der bctaUnghe van Licenten, fulcks gaet te verre, ende.is, in fich felfs eene grooteonbillickheyt : haer Ho. Mog. felfs fouden het foo ftricktelijck j als het de Elucidatie voorfchrijft, niet konnen nochte oock wilkn in den haere praitiferen ,· ende difpenfeert fich defen Staet dickwils om nae goetduncken acn dc een of de andere Inghefetenen als Vreemidelingh den Tol of Licenten na te geven ; Welcke faculteyt den Staet en yder Souverain in den fijne aen fighis refêrvercnde. ■■••.r. |
Ehdegelick fijnejConinckUJcke Majefteytfigh niet en begeert aen tc trecken 'cgeenhaèr Hò ìMog.uyt Souyoraine macht, in faveur van hare eygene welver- diende Onderdanen of van Vreemden daer inne ko- inen c? doen, ajfoo weynich wortvertrouwt^thaer Ho, Mog. in diergclijcke gelegentheytaenfyne Maje- fteyt fouden willen de Wet ftcllen om niet te vet· mogen fyn Onderdaen of Vreemde te begunftighen met eenige verlichtingeof quijcfchcldinge van Tollen ^ en Licenten in plaetfe van andere gemeriteerdebe- looninget Adten van liberaliteyt konnen niet werden verboden; danckbaerheyt en munificentie fyn bercia que deuchden, die yder Staet paflen en infeparabel moeten fyn van een Souverain, ende die de ielve wil uytfluyten fondicht teghens de beginfelcn en Fonda- menten van alle recht en billijckheyt, behalven dat Koningen en Potentaten feer fenfibel fyn omtrent ha- re Regalien, ende om die ongekrenckc te houden, cn hoe teer dat point by haer Ho, Mog. felfs werdt inghe- fien, foude by verfcheyde en feer verfche exempelen omtrent de Souverainiteyt van haren Staet konnen werden vertoont.
Soo dat alles ingefien groote onluften en mifver- ftanden eenich en alleen defe verkeerde Ade van Elu- cidatie fyn te wijten, ende kan den inhout van dien, niet alleen niet by Sweden, maer oock niet aen de zy- de van defen Staet recht werden geobferveeit, maer fai ter contrary altijdt aenleydinghe geven tot meerder mifnoegenen mis-intelligentiejgelijckdan uyt krach- te van dien defesStaets Refidentaen het Koninghlijck Sweetichc Hof by fynememorienonlydelijckerdin- ghen aen de Koninghlijcke Regeringe al daer noch daer en boven vercht,als de Aöe felfs is medebrende, vermits dcffelve die Adte is gevende nieuw geinven- teerde interpretatien en verdraeyingen ; waer by fijne Koninghlijcke Majefteyt alle macht benomen foude werden om fyne fubjedlen, die fich omtrent fijne Ma- jefteyt en des felfs Rijck ghemeriteert hebben ghe- maeckt, eenige belooninge te doen, cnde de hun langh voor defen verleende Previlegicn hun vorder te laten ghenieten, ghelijck blijckt aen het. geene ghemelde Heere Refident dryft omtrent de Sweetfchc Sout Compagnie: Want of men fchoon met de fel vege- woonelijcke maniere van betalinghe blij ft houdende, foo en kan daerom niet gefeght werden dat van de pro- portie en differentie in 't bctaelen der Tollen by de Elucidatie opgheftelt, eenighfints yetsafgaet, ghe- lijck by den lelve onbevoeght jgefuftineert wil wer. den.
Men wil hier nu voorbygaen, hoe in egael haer Ho. Mog. de Tollen en Licenten in den haere fyn fet- tende? Hoe veel hoogerdeSwcetfchelngefctendaer inne , als andere Natiën , werden befwaert ? Hoe dickwils daer inne na goetduncken by haer Ho. Mog. veranderinge werdt gemeick ? Ende hoe onbillick jac onlydelijck het over fulcx is, dat by de Ade van Elu- cidatie de Kroone Sweden fo ftip en precijs in allen ge- bonden wil wcrdcD.
li dan de Aöe vin Elucidatie foo fchadelijck, ja ruineux tot onderhoudinghe encontinuaücvanale vricntfchap ? Heeft allerhooghftgedachte Koninglijc- ké Majefteyt doens veeldaerby nagheghevenomde doenmalige negotiatie van goede cerrefpondentie niet wyder of langer te doenaccrocberen.' Hebben defcs Staets Heeren Amballadeurs anders oprecht rapport van het gepaflecrdé gelieven te doen? Syn de doenma- lige iniquiteyten dertyden nu ganfch verdwenenIs de Aöe van Elucidatie maer aengefien geweeft om de ratificatie desElbingfe Tradaet te retarderen tercon^ templatie van Deanemarcken ? Heeft fulcx ffü efiètì al langh gedacn .> Sooishet opckbillick datfo- dtnigh inftrament nu werde weghgeruymtnadere* dudie van allerzijdts Vrede : billick en noodig is het, ut cejfmte ' caufa , ceffet quoque tfftBus , cnde dat monfter van Elucidatie wederom wert gedempt enge- fmoort.· ·■■'·"
Want terwyien meti met defe Ade niet andert doen heeft voor gehtdt, als te conferveren de navig»" tic en commercie, die ter gccafie van den Oorlogh ip Polen en Pruyffen fcheen te pericliteren, gelijck defee Staets intentie in defen genoeghfaem is af tellen ge- weeft uyt de Ëlbinghfche Aöe en Naftitata daer om- trent , ende uyt de iiiftrudtienen 'ordresdefesStaeti Heeren Ambaifideürs doen mede gc^ven, fooi» het oock billcik, dat die tyden nu verandert;iijnde, cnde
.·,■...' hit |
-ocr page 262-
en O O R L O G Η. 'tVicr~en-n;e(mghfle Boeck. 243
|
het bedencken wegen het pericliterende der navigatie DU t'eenemael ceflerende, oock afgedaen cn gherevo- ceert werden de middelen, die doen verftaen zijn ge- worden daer regens gebruyckt te hebben moeten wer- den , infonderheyt nu de felve media, die doen wierden geoordeelt falutair te zij η , tegenwoord igh werden be- vonden de Vreedcende Vriendtfchap hinderJijck te
^'^Anders foudc men aendezydevanSwedengroote icden mogen hebben om te geloven, alsofbaerHo. Mog. 't geen fy aen Sweden by ongelegene tyden j ge- noeglifacm teghensde billickheyt hadden opgedron- gen , nu na herftellinge der faken vermaeck fchepcen als noch te doen continueren : Welcke blafme als iïry- digh met alleeerbaerheyt ende met de mutuelle vrient- fchap niet vertrout werthaerHo. Mog. op fich te ful- len willen houden.
Veele particulariteyten van die tyden op te halen,is onnodig,ware oock onvriendelijck en odieux : 'tgeen daer van eenighGnts hier wert aengeroerc, gefchiet maer voor foo veel het nootwendigh heeft te dienen tot annullatie van de felve Aéle. Verre en feer verre hebben die tyden verfchilc vandenjarey^ii» veertighdoen foo loffelijcke Alliantie ende tot fo lofFe- lijcke intentie tuffchen de Kroone Sweden en defen Staet wierde opgerecht, daer beyderzijdts Staten en der felver Ingefetenen fich foo wel htbben by bevon- den, ende van welck maximen men niet en kan af- gaen fonder notoire laefie cn krenckinge van de fonda- menten van yders Staet : De Aöe van Elucidatiehier tegens loopende : gelijck hier vooren aengewefen is : als fynde een beletfel van alle vertfouwclijckheyt> en occafie gevende tot veel vervreemdinge, is het niet buyten reden dat AllerhoogftgedachtfteKoningl. Ma- jefteyt de abolitie van dien is verfoeckende, ofwel in illen geval andere conditiën in des felfs plaetfc;, die beyderzijdts verftaen mogen werden eerlijck j nut en Boodigh te zijn, ende bequaem om de onderlinge vrientfdiap te conferveren cn te vermeerderen, hoe- wel anders de opgerecbte Alliantien alles konnen vol- doen , ende eenige verdere ftipuleringe fchijn onnoo- dichte fijn.
Men vertrouwt dan dat hoer Ho. Mog. gaerne hier inne fullen condefcenderen, foo de felve anders acn hare zyde mede geintentioneert fijn alle oprechte en fincere confidentie met Allerhooghft-gedacbte Ko- ningl. Majefteyt te bly ven onderhouden : Van wek- kers goede intentie haer Hoogh Mog. foo veel te meer vcrfeeckert konnen zijn» alsAllerhooghft-gedachte KoninglijckaMajefteyt door des felfs Minifter fyn ge- moets meninge voor haer HooghMog. doet open leg- gen, en fich van alle'tgeenedc oprechte correfpon- dentle kan hinderlijck zijn,foeckt te degageren. Want anders foude Allerhooghft - gedachte Koninghlijcke ^jefteyt wel konnen flille fitten, ende alle klachten in de wint laten gaen, fich houdende aen de avanta- ges die Godt ende de Nature haer gegeven heeft ; niaer nu gelieft het de felve, haer Ho. Mog. ioo verre te gemoet te komen, tot een bewijs hoe aengenaem het alleihooghftged. Koningl. Majefteyt is de herftel- Jingederoude vrientfchap, en de memorie der voor- gaende tyden > doen defen Staet door de Sweetfche hulpe wierde verloft van de groote en ondragelijcke exceilèn, die by DennemarckenindeSontwierden geplcegt, en van die dangereufe tyden in Duytflant, dattet Huys Ooftenrijck volvaerdigh was om defen otactteonderdrucken.
Noodigh is de redintegratie van foo goede confi- dentie;het wechnemen van foo fchadelijcke Afte van Elucidatie ; het aflichten van alle mafques, en de her- brenginghe van foodani^e vertrouwelijckheyt ende confidentie, als daer tuffchen beyderzijts Staten was, eer die in den ]siTCJèfiien hondert negen en •veertig}} door een redemptie Tradtaet der Tollen ofdierghelijcke wierde gealtereert. Wclck Traftiet van redemptie Mderhandt gherefcindeert zijnde gheworden, haer Ho. Mog. verhoopentlijck hier tot een exempel fai dienen, oock aenleydjnge fai ghevcn om met veel meerder voech defe AÖe van Elucidatie mede refoin- deren ende te mortificcrcn als eene Afte ingedrongen mjuijjimo tempore, ende txtnìfuiJJtmisprindpiiso^gZ' lecht en geformeett. |
Komende nu tottet tweede ψοίτΛ van verfocck in de voerghemelde Conferentie voorghefteldt, wordt daer by aen de Sweetfchezijdegeeyfchtprcftatieder geftipuleerde Subfidien, volghens de uycghedruck- te texten der onderlinge Traftaten tuffchen dc Kroo- ne Sweeden en defen Sttet van tydttottydtopghe- richt.
Welcke texten fao klaer fpreecken van de uytreyc- kinge der fubfidien aen de gene, die in 't fijn geaggref- feert wert, dat geene cavlllatie daer tegens pLietle kan hebben.
Tot dien eynde konnen werden na gefien het eerfie^ tweede en derde, oock infonderheyt het vierde artyc- kel des Traftaets de anno feftienhondert veertigh,cr\dei doorgaens hetghcheele byvoechfel van 't felve Tra- ftaet. Voorts het daar aen volgende Traftact de anno fefiien hondert -vyf en veertigh, 'c welck in fij η eerfie ar- tyckel alle de artyckelen des voorige Traftaets anno feflien hondert nieertigh is renoverende, confirmeren- de, fonder eenige diminutie vaft ftellende meteen extenfie van een naeu we guarantie over het geene foo tuffchen de Kroone Sweden en Dennemarcken, als tuffchen Dennemarcken en defen Staet, refpeftive- lijck tot Bromfebro en Chriftianopelhefloten was ge- worden. Het wydcr daer opgevolchde Tcaftactyê- ftien hondert fes en vyftigh tot Eibing gcÙQtcn , confir- meert de voorige Tiaft aten , el ucideert en amplieert de intentie van het eerfle artyckel desTraftaets de anno fefiien hondert veertigh > dat namentlijck dien arcijckel aengefien moetv>erdcngedirigeerttejlél/e»x,jja, ende in ^t toekomende gedirigeert te fullen ilf ven, tegens alle eny^der der turhateurs, die fich full η ondernemen yets te doen tegens den klaren text des TraÜaets.
Soo dat de faecke felfs fpreeckt, ende alles foo paeckt en klaer licht, dat alle wydere dcduftie of interpretatie onnoodigh is , infonderheyt by defea Staet, als de welcke intentie van het oprechten der voorfchrere Traftaten ten volle bekendt is : ende foude de geene met recht van onredelijckheyt kon- nen werden verdacht, die foo klaren fin en texten ma: eenighe andere uytlegginghe foude foccken te ver- draeyen.
Alle objeftien tegens de fubfidien konnen lii.et an- ders als frivool zijn; namentlijck van te willen allegue- ren dat de fubfidien noyt, of maer flappelijck gceyfcht fouden ïijn geworden j
Dat via concordile eerft hadde moeten werden geten- teert ; dattet Êlbingfe Traftaet niet en ware geratifi- ceert als na allerzijdts ghemaeckte Vrcede , en foo voorts.
Wattetf«^e belanght, kan het felve genoechfacai werden wederlecht met de Memorien die van Sweedt- fche zijde van tijdt tot tijdt zijn overgelevert, als cene van den vierden luly, een ander van den K^yi» Sep- tember noch een van den vrienden dito,alle des laers feftien hondert fevenenvyftigb ende foo vervolghens : daer heenen tenderende. Dat haer Ho. Mog. parole e» eeregeengageertlijnde, bydeTraiiatende mno feftien hondert veertigh ende feftien hondert vyf en veertigh, ende de daer opflaende nadere guarantie j defelvefulcx ia nemve confidêratie ghehefden te laten komen ende effeit doenforteren : dat haer Ho. Mag. volgens de foo duyre ge- dane beloften allerhooghftged, Koningl. Majefteyt gelief- den te a0fleren ende te feconderen , dat de felve geliefd^ te voldoen eu na te komen het geene waer toe haer Hoogh Mog. uyt krachtevangemaeckteendickailsgeaüegueerde Ttadaten fich hadden verbonden > foo als de formali» duydelijck medebrenghen, ende by monde van den Refidenc van allerhooghft-gedachte Koninghlijcke Majefteyt by alle occafienis gerecommandeertghe- worden.
En gefeyt dat de fubfidien niet fo expreilelijk waren verfocht geworden, des doch neen, gelijck hier voo- ren blyckt, fa en fende daerom geene preicriptie kon- ^ » non· |
-ocr page 263-
25^ SAKEN van STAET
|
i66L· nen werden geallegeert, cum dies fimper interpelletpro
__homine, cnde zijn haer Ho. Mog.fchuldigh gheworden
felfs fonder aenmaninge de Subfidien te prefteren van dien tijde af, dat de Kroon Sweeden geaggreflecrt is geworden, volgens den onwederfprekeJijcken text der onderlinge Tracftaten.
De fB>eede Objeftie kan mede geen plaets hebben, ten minile niet ten regarde van Sweeden, alfoo defelvc gheen occafie hebbende gegeven tot eenige aggreiEe, ende allest'elckens hebbende by gebracht om den ag- greffeur van fijn opfet in der minne te di verteren,doch niets hebbende konnenobtineren , nieten heeft ver- mocht teghenseere ende reputatie, na dat men tot de Wapenen getreden was, viem concordia wyders· te ten- teren ; maer dat officie incumbeerde doens privati- velijck defcn Scaet als Geallieerde, die fulcks om voor te koomen de preftatic der Subfidien hadde moeten iien uyt te wcrcken, ende defel ve Geallieerde was daer toe gehouden foo volgens de Tradtaten als volgens de natuyrlijcke billikheyt, het interefle van den geaggref- feerde mede brengende, darde Subfidien niet onder d'een ofte d'ander pretext gedelayeert, maer ilico en met den eerften werden uytgereyckt, om figh foo veel te eerder wederom te degageren , ende den aggrefleur tot reden en accoort te konnen brengen; maer zijn de tyden doen anders geloopen ; heeftmen verkeerde coniideratien gehadt ; is Sweden van Dennemercken, van den Keyfer, van Brandenburgh, van Mufcovien, gelijckelijck aengevallen geworden, heeftmen die on- gelegentheyt met goede oogen bly ven aenfien, fulcks en beneemt aen Sweden in gcenen deele het recht om te dringen op de pretaftie van het geene by de Tradia- ten is vaftgeflelt.
Uyt kracht van de weicke haer Ho, Mog. geo- bligeert waeren de Kroone Sweden teghens alle diergelijckeaggrefleurs teafllfteren, of door hareen- tremifede aggreifie voor te koomen ; is fulcks niet ge- fchiet, daer van is by defen Staet de faute : weicke be- ter met ftilfwyghen dient te werden voorby ghegaen, als odieux en verdrietigh te werden opgehaelt ; txcidat iUe diesanïmoj en laten die aigreurs eeuwigh begraven bly ven.
Oe derde Objedie is mede feer licht te refolvcren, alfoo Sweeden ghcen oorfaecke gegeven heeft tot de non-Ratificatie,of hettraineren van dien, mier defen Staet, door de verkeerde impreflledie dequaetwillige aen haer hadden ghcgeven:endeofwelde Ratificatie nietenmochtezijn gefchietals na ghemaeckte Vrede metdeaggreffeurs, {oois doghdefelvegedateertieira tempus ratificationi preflitutum ante finem Armi lóyy. dienvolgens geduerende de Oorlogen.
Ende al ichoon ghenoomen dat het Tradtaetvan Jroeii/iwnoytwaere geratificeert gheworden, foo en foude fulcks ter faecke niets doen, vermits de Subfi- dien gheeyfcht worden uyt krachte van de voorighc Tradiaten de Annis feftten hondert veertigh, en feflten dondert "vyf en werfigh, die het Eliin^che Tradlaet uiet is omllootende, maer wel is het renoverende en confirmerende, alle 't gheene daer by is vaft gheftelt ; SoodathetE/i/e^^eTradtaetin eiFedt is een redin- tegratie en reftitutie van de voorige Tradiate» ende van de voorighe goede getrouwelijckheyt tuflchen de Kroone Smeden ende defen Staet ; dies kan daer door het point der Subfidien foo gantfch niet werden ver- ftaen gemortificeert te zijn, dat het contrarie het ghc- ven der Subfidien meerder ftabileert, en daer en bo- ven noch de Subfidien vermen ichvuldight na deme- nichte der aggrefleurs en der vyanden, alfoo dien Ar- ticulinhet£&'»^^Tradlaet geextendeert engeam- plieert wert tegens alle en yeder der aenvallende attac- quanten; ende dat is de reden, waerom den dagh der Ratificatie herftelt is op fijn behoorlijcken beftemden dagh.
Behalven dat aen de S weedtfche zyde alle-tijdt op de Ratificatie van 't ElhinghfiTtiGcitt feer hart gedron- gen is geworden, ende van defes Staetszyde de extra- ditie van dien noyt en is gercfufeert geweeft,maer alle tijdt groote hoope daer toe is gegeven.
Soo dat alle objcdtien die tegens het uytreyckender |
Subfidien geformeert konnen werden, alleenlijck be- flaen in fuptiliteyten en fubterfugien, die alfoo wey- nichfundaments hebben, als de adle van Elucidatie : "— ende zijn diergelijcke arguatien maer bequaem om de ware vrientfchap te rugge te houden.
Te willen allegeren interefl: van Staet dio doens fcheen te ghebieden om op de confervatie van Denne- marcken te letten : behalven dat die reden feer foude aenlopen tegens de redelijckheyt, tegens de publique trouw, en tegens de gerechtigheyt, foo is die nu oock ai langh genoegh verdweenen, na dat Dennemarcken tot rufte en tot figh felve herbracht is.
Diefwegendan> nae den teneur van den klaren text de Tradiaten, verwacht allerhooghft-gedachte Konincklijcke Majefteyt foo veel van de oprechtig- heyten redelijckheyt harerHo.Mog.dat defelvefigh bevredigende met het voordeel by hun genooten uyt het te rugge houden der Subfidien tot nu toe, niet verder noch langher fullen ghelieven te tergivetfe- ren : ende liever overdencken wat ongelegentheydt het allerhooghft-gedachte Conincklijcke Majefteyc heeft toegebracht defelve penningen foo langh boven hun verloopen tijdt te hebben moeten miflen: dit fai fijne Majefteyt oorfaecke geven met alle promitude haer Ho. Mog. mede te bejegenen, ende verwacht de felve overfulcks uyt defen hoofde foo veel tc eet het genot van die penningen als in figh felfs warachtigh is, dat de eygenichap aller Tradlaten daer innebeftaet, dat fonder reciproque obfervantie van de een en de andere zyde, de felve Tradtaten feeckerlijck komen te corriieren ende te verdwynen.
Het derde point van verfoeck fiet op de affchaffin- ghedes Veyl, of Convoy-gelts, waermede diedoor de Sont of Belt pilTerende Waeren worden befwaeit> daer het ontrent defe gelegentheyt mede heeft.
Anno fiflien hondert vyfen veertigh, ordonneerden haer Ho. Mog. by Placcate, dat alle Schepen en Wa- ren, foogaende alskoomende, na en van de Ooft- Zee, hier te Lande, een Veyl-geldt fouden hebben te betaelen nae proportie der Tollen die in ,cle Sont by den Coninck van Dennemarcken plachten ghehe- ven te werden , ten eynde om daer uyt te vindende middelen tot onderhoudt van de Vloote» die defen Staet tot defenfie en maintenu der Commercien doen in Zee bracht : nu is het fulcks dat even op den felven tijdt de Kroon Sweden mede tot defenfie der Com- mercie en Navigatie, als oock tot veylinge der Zee voor beyder-zijdts interefle en gemeen befte in volle Wapenen tegen sDew»i»«cii»ftont, ende al vryeen grooter laft van koften en depenfes dede als defen titaet » fonder dat hooghft-gemelde Kroone van Stuti· </i»daerommeeenichfint3 ginghbefwaren haere Ge- allieerden of NabuerenmeteenighVeyl-geldt: ende bewijft deie reden ghenoeghfaem alleen > hoe veel te min haer Ho, Mog. bevought waren om te belaftea de Onderfaeten van de Kroone Sweede» die nevens haer Ho. Mog. tot een en 't felve oogenmerck het ge- meene befte was bevorderende ; ende daer inne met haer Ho.Mog. was collimerendej tot welckcrs bereyc· kinghe nochtans de Kroone Sveede» geenfints en ley- de de laften op hare Geallieerden, maer wel op haere eygeneOnderdaenen, foohoogh als dieimmermeeï konden draghen : maer haer fio. Mog. daer teehent een laft leggende op de Onderdanen van hareCfealli- eerden, die uyt geenderley hoofde daer mede en ver- mochten te werden befwaert, is daer door aen dc Kroone Sweedea die Adlie en Obligatie cheboore» op haer Ho. Mog.datfoodanighop Sweedtfche Oo- derdaenen genomen Veyl-geldt wederom ten de Kro- ne Sweden moet werden uytgekeerc en vci^oedet; ende fulcks foo veel te meer, omdat defen Staet aen den Koningh van Dennemarcken eo nomine vereoedinghe heeft gedaen hondert twintigh duyfent Rijcksiel- ders, daer het nochtans Denemmken wasdiedeNa- vigatie ende Commercie turbeerdej ende Softitn daer teghens, die de felve turbatie fteuytedeen af- keerde. Endeftaet wel te confidereren, datin'thef- fen van dit Veyl-geldt defes Staets Inghefetenen niec anders cb bctaelden , alt 't gheene fy |
-ocr page 264-
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-veermhfls Boeck. 245
|
deÌMi Dennmarcken fouden hebben betaeldt, ende de Sweedtiche Onderdanen wierde afgheno- ^ men het geen daer fy gancfch vry ende excmpt van hadden behooren te zijn foo wel hier te Lande als in de Sont'i welck eene al te notaire onbillicheyt is geyveeft.
Dit foo voor aen ghefet, om tot dequadcconfe- quentie, die daer uyc is gerefulceert, te komen ; is het fuicks dat ten opfichc van den gevolghden Vrede ende van de groote befwaerniffs die de Oofterfchen Handel door het voorfchreve Veyl-gelt onderworpen wierde > 't felve inden jarefiftien hondentfes en veertlgh wel wierde gemortificcert , maer defen Staet gingh ^nnojiflien honden negen en veertig traéleren met den Koningh van Dennemarcken over de redemptie des OrefuHtfcheTdis, ende quamdaerdoorinHoffawe/ite hefFeoj 'tgeen anders in du iewi aen Tollen moefte werden beraelt j met welck tranfportcrcn der Tollen den Sweetfche Ìngefetenen/i#ri'«///>eif?»wquam beno- men te werden hare icdifputable Tol-vryheyt j ende iy geobligeert te geven 't geen fy in genen deele fchul- dich waren. Want van alle oude tijden de Sweedcfche Ingefetcnen vry zijn geweeft van alle laft en befwaer- niffe in de Sont: welcke vryheyt alle tijdt geweeft is indifpurabel ^ en bevefticht door folemnelc Paften , Contraften en Verbonden met de KrooneDennemar- im van tijdt tot tijdt opgericht, ende foo dickwils yets daer tegens heeft willen werden gedaen > isdevoorfz vryheydt mee bloetftortinge en groote koften gemain- teneert geworden.
Niet tegenftaende nu dit onwederfprekdijck recht van vryheyt, hebben de Sweetfche Ingefetcnen aen de Ooft-zee, die de meefte Commercie aldaer uyt maecken, volghens het opghefteldeTradaet van re- demptie ende de daer op flaende nieuweConvoy-liifte dc Anno feflien hondert vyftighdcn Tol hier te Lande tnoeten afleggen , londer dat cenige remonftrantien van d'Sweetfche fijdc daer tegens inne gebracht,cenige plaetfe hebben ghevonden, hoe ftercke redenen daer toe oock wierden geallegueert j ielfs ten tijde van het fabriqueren des voorfchreven Traftaets, daer men klaerlijck bewees dat de Krooae DenneT/iarck^ngeen meerder recht aen een ander konde wech geven, als fy felfs was hebbende: zijndeTol-vryh^tindeSowi voor de Sweetfche Ingefetenen door het Traftaet van Brmfetro in den j are fiftieu hondert vyf en veertig noch dc novo geconfirmeert, en abfolutelijck tocgeftaen gsworden : foo dat felfs eenige Leden van defen Staet in dien tijdt rondt uyt bekenden, dat de Kroone Swe- den hetgrootlle ongelijck van de wereldt wierde aen- gedaen ; daer op defen Staet wel fchriftelijcke verfeec- keringegaf, ende den Sweetfche UttxeCanterfieyn foo wijt met fatisfadlievanbeloftedimitteerde, dacmen met de Kroone Oennemarcke» niets en foude fluyten 'tgeen eenighfints ftrecken konde totprejuditie van de Kroone Smeden, maer by het daer aen voltrocken Traftaet met De?t»emarclien bieeck het heel anders, alfoo uyt krachte van dien ende volgens de voorfchre- ve Convoy-lijfte de Sweetfche Inghefetenen en den Tol hier te Lande moeften betalen , endeindeioei nochallerley beletfelen onderworpen wefcn, vermits de Hollandtfche Schepen door den Hollantfchen Re- iident in deioaialletijdteerft wierdengedepefchcert ende de Sweetfche Schepen achter aen moeften wach- ten, andere onbillichedcn te verfwygen : waer tegens in den Hage uyt den naem van fijn Konincklijcke Ma- jefteyt wel wierde geklaeght, oock eenichfints met eene goede i^efolutie vertrooft, dat de Sweetfche Wa- ren of Goederen, die de paflèerden, de vryheyt by het Brow/iiri/yiy^iTra<ftaet verworven , ongehin- dert fouden hebben te genieten, maer des niet te min wierde nae als voorgecontinucert, gelijcknochghe- oaen wcrdt, in het heffen derConvoy gelden op de öweetfche Ingefetcnen, daer van nochtans andere Na- De?!»emiircie», Norwegen > Engelanti Vranck- }? j' vry van zijn; foo dat het avantage
y oe Kroone Sjneden noch jonghft bedongen by het voorfchreven Bromfeiroifche Traitaet , vruchteloos Wordt ghetnaeckt foo langh de Sweetfche Inghefete- nen befwaert blyven met den voorfchreven laft ia τΛ^α Hollandt. |
Alfoo evenwel eyndelijck gevoelt wierde dat door de voorfchreve befwaerniffe de Negotie eenichfints fich quam te diverteren, dat de Schepen van en nae de Ooft-Zee reftà door gingen fonder Hollandt aen te doen, heeft men uyt vrelevan foodanigcdiverfie de voorfchreve LijAe ia den }atefi/iien hondert vijf er» vtjfiigh wat ghem odereert , blyvende nochtans die door dc Sont of Belt paflcrende waeren onghelijck meergegraveert als die van andere Natiën, daer doch de Kroone S weden de fes Staets Ingefetenen niet hoo- ger-a!s andere vreemde, jae felfs minder, isbefwa- rende. flet is dan ten hoogfte onbillich dat defen Staet: hier te Lande den Sweetfche Ingefetenen fulcken laft: op lade tot fcer fcbadelijck gevolgh van de Sweetfche Bcrgh-wercken en ManafaSuren, ende hun op alle hare uyt en in komende Waren meer Convoy-gelts afnemen als van andere Natiën,die diergelijcke Bergh- wercken en Manu&öuren mede aen de hant hebben , ende de Sont of Belt niet en komen te paflèren. De bygaende notitie kan daer van tot ccn kleyn bewijs dienen.
A nno feftienhondert vjftig wierden volgens de nieu- we Redemptie-lijfte alle de Waren den Orifont of Belt giis en weer palTerende,gechargeert hooger als te voo- ren, te weten.
Van hondert pont Koper moeft worden betaelt volgens de voorfz Lijfte — 14.. tevooren 4,
Van;f)e»i/frip.MelIingdract — zo. tevooren 10.
Van</»jvy#»ip. Staef-Yfer -- - ?+· tevooren ao. hondert ^out ------ 11. tevooren f.
In den jare feftìe» hondert-vyf en vyftigh is den laft wel eenichfints vermindert, maer de Waren de Sont of Belt pafferende, zijn veel hooger gechargeertgeble- ven, alsdie van andere Natiën, te weten,
hondert p. Koper.de Som of Belt paf· i 7 ferende,betaelt van inkomen 7· r ander. aU
J en Οίβ-Indien 4..
Wii'ipontMeirmghdraet - - ,, . Undere.iji
^ J Hamiurgh.Hiirw. 10
duyfentO.Stiit-Yfa.....
hondert Soilt — — ---7 J andere f.
M» Stuck Rinfche Wijn — 7 andere 5,
Ende foo vervolgens, bredei te fien in dc vooriz Convoy-lijfte.
Ende alfoo al dit is ftrijdende met de billicheyt met allerfijts Verdragen en Accoorden, ende niet an- ders als onluften veroorfaeckc, als wert vertrouwt dat haer Ho. Mog. foo wel hier inne als in de voorfchreve twee eerfte pointen fullen gelieven tc voorfien, af- ftant te doen van alle onbevoeghtheyt, endedaer door foecken te herbrengen de goede en vcrtrouwelijckc vriendtfchapen correfpondentie tuflchen atlerhoogft- gedachte Konincklijcke Majefteyt van Svieden ende haer Hooeh Mog.'t welck den grootcn Godtfegene ende beytfer fijts Staten eeuwich late floreren en pro- fpcrercn.
τ. DeA&e ven EkcidatU.
z. DeSubfidien.
3. HetVtyl-gelu
I. "Γ)Ε onderlinge Verbonden tenderen tot ecné ^ fincere vrientfchap, de welcke nieten kaa werden geobtineert, ten fy wech genomen Werde al gene tot deftruftie van foodanighe goede cónfidentiei verftreckt. Maer nu geeft de Elucidatie oorfaeck tot allediffidentie: Ergo,
De Heeren Nederlandtfche AmbaCTadeurs hebbea de incongruiteyten ende Impoilibiliteytcn van dien felfs niet ontkent, doen men ract haer in Dennenutrc- f ? ken |
-ocr page 265-
24^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1664. hen tradteerde; maer wenfchten wel dat men inre- - gard van haer precifen laft > dewijl de tijdt niet was toe- latende eene nieuwe te verwachtenjtot't obtineren van de Vrede, over al fuicke confideratien ftappen wildcj met beiofcc dat fy by haer overkomft fulcks befter ma- ten aen hsre Heeren Principalen remonftrerenfou- den, gevende oock hope dat fulcks alhier verder Ib- gefien ende alles ten beydcrzijdts befte gcredreffeert foude werden.
Onder andere contrariteyten in de voorfchreveElu- cidatie begrepen, is oock defe, dat men in de eene Periode begeert ende bedinght dat de veraccordeerde inefgalHeyt fai gheohferveert vierden nae den teneur van het iveede Artkul vaa de Ordonnantie desjaersfe- flien hondert vijf en veert igh. § quantuvt ergo attinet iena ^ Tnereimonia qua in Sueciatn in-vehuntur. En in de naeft - volghende Periode : Ut autem fuperior , ^c. wordt gheieydtj dat die eenighe Goederennaeürpeden brengen, fitllen de felve nae kaer tuaerdy felfsaenghe- ven.
Ende het is uyt kracht van defe laetfte Periode dat haer Ho. Mo. hebben door haren Refident by 'tSweet- fche Hof geklaeght, dat men haren Ingefetenen niet toegelaten heeft felfs hare Goederen te taxeren, maer alleenliick de oude Ordonnantie ende daer uyt refulte- rende Lijfte van hrino-vyfenveertìghvjìsyé\^anàt·. 't welck nochtans oock fijn groote leden heeft in de naeft voorgaende woorden der Elucidatie: quantum ergo, é'c.
Verders ftrijc defe Afletegens allede voorige Trac- taten ende oock het "Elhmghfe, van het weicke hy nochtans eene Elucidatie ende confirmatie behoordt tewefen.
Want de andereTraflaten ende oock fpecialijck het Ulhinghfe j referveren fijn Konincklijcko Majefteyc van Sweden altijdt Regaita^juraciratveiligaliumCB»- fiitutionem difpoftionem : 't wclck een foo fenfibel ροίηΛ is dat het felve om te wet pen, voor cene pure impoflTibiliteyc moet geacht werden, ^uanequepa&o ne- que fiipulatioue potefl comprehendi: dan oot k dc Ge- odroyeerde Compagnien ende anderen Onderfaten hare [peciahaprivilegia vid. Elb. TraB, in Traétatu Ami 40. Art ■ efi pro confervendis dominiisi)uriius ^ recep- tisconjkttudinibus : De Elucidatie ter contrarie pooglic fijne jVIajeftcyt de Wet voorte fchryven, hoc ver fy hare Onderfaten bcncficeren mach ofniet. Egaliteyt van Tollen als een billijcke faecke, difputeert men niet, maer een Souverain de handen te fluyten en alle middelen te benemen om d'ander van fyne ofte andere wel gemeriteerdc te gratificeren, dat ftaet fwaerlijck te lyden.
't Is dan foo alle queftien defe verkeerde Ade moe- ren gcimputeert werden, konnende foo weynigh dc- fen Staec de voorfchreve Ade voldoen als S weden, de weicke met verdriet moet vernemen dat de Heeren Staten Generaci door haren Re^dent noch meer fyn vergende, als eenighfinte byd'adtefeltwertgerequi- reert,blijckende fulcx aen het gene dc voorfchreve Re- fident voorlede laer by 't S weetfe Hof ontrent de Sout Compaignie was dolerende in fyn Memorie aen den Heere Rijcx-Cancclier in 'teerfte Lidt van dien. 't Welck dan foo veel te meer vertoont de quade con- fequentien dieder uyt de voorfz Ade fpruyten.
Hier by komt dat de meer gemeldeAdte meefl: daer- om geinventeert is, op dat de Ratificatie van 't Elbin- fe Tradlaet ten reguarde van Dennemarcken mochte geretardeert worden : waerom dan nu, cejfante hat caufa, cejjetetiam ejfeiïusAoportet. Andersfuudemen moeten cordeelen dat de HeerenStaten haer vermaeclc fchiepenindefeonvriendelijckheden: want,waerom foude men andcrfints niet konnen bly ven by de voori- ge Tradtaten, daerbeydedeparthyen fichfoo wel by" bevonden hebben,· of ten minften in plaetfevande Elucidatie in 'cftuck van de marine ende Commer- cien andere honeffas ύ· utrinqueproficuas conditiones fur- rogeren I Het gelieve dan haer Ho. Mog. defe fyner KoningHjcke Majefteyts openhartige gemoecs verkla- ringe te nemen voor een vaft teecken om in beftan- dige vriendtfchap te perfifteren, ende na't exempel . | der refciflie van de Redemptie Traöaet oock defeAfte van Elucidatie, die wel füo onbevoeght is, annulle- ren ende caflëren. |
Ten tweeden, Watdefubfidienaengaet, leydtden Text ende de Woorden klaer in het tieeede,
derde, ende oock infonderheyt 'tvierde Articul dee Traftaets de Anno veertigh, endedan vorders inhet geheele byvoeghfel van het fclfde Traftaetde Aniio vyf en veettigh ende het negenden Articul van dien, re- noverende al het geen in de voorige Fadten veraccor- deert was, ende noch daer en boven eene naeuwegua- rantie fluytende. Het daer op gevolghde TraÖaet van , confirmeert ende bevefticht de vorige, ex- tendeertfe oock tegens alle ende yeder een der Turba- tcurs.
De objedien tegens de uytreyckinge der fubCdien konnen gene andere fyn als defe ;
Ten eerfien, dat de iubfidien eer behoorde geeyfcht te worden; TcntOteeden, dat vm cewW/ii eerll badde moeren getendeert werden, dan oock ten derden, dat het Elhtnghfe Tradaet nietenisgeratificeertalsnade gemaecktc Vrede. ,
De eerfle wort gedilueert door de vcrfcheydeMemo- rien van tijdttot tijd van de Sweetfchezyde overgege- ven. Tit eerfle van den vierden July , de tweede van den «j/j^rt» September 5 ende de noch eene van den vüftietiden ditO, alle in 't Jaerfeflien hondertfevtn en vyfìtgh behalven de mondelinge reprefentaticn by den Refident van fyn Koningl. Maj. gedaeo ; waer by dan oock dient te weten, dat, doen de Sweeden An- no fejlien hondert feven en desJaers nadathec Elhnghfe Tradlaet geflooten was, Deoémarckenin- trocken, hebbenfe de Ratificatie ende fubüdie gelden geurgeert, en den Heer van Maefdam verweten dat fijne Principalen wegens de gerequireerde fubfidien de Ratificatie inhielden : Dae; na qnamen de Hollan- ders met haer Vloote ende ge wapender handt, dattet alfoo doens geen tydt was om de penningen, volgens de Trapten te ey ffchen j alhoewel het aen verwijtin- gen en exprobratien van al fuicke verbreeckingen der Tradiaten, in 't minfte niet gemanqueert heeft. Se- dert den Heer Slingeiandt te Stockholm komende, ende het eene mettec andere, oock het Elbjngfe Tradlaet geratificeert wordende, foo urgeerde men noch van de Sweetfche zyde om de achterllallige fubfidien, hel welck de Heer 5/;»g?i»»</igoetvontendebeloofdete recommanderen, wefende dit oock alleenlijck dc oor· facck waerom den dagh van de Ratificatie op fodanigh alicets verloopen tijdtgeredrcfleert wierde.
Oc tweede uHedtie werdt daer door omgeworpen i dat Sweeden, ionder alle reden ende ongeacht al wat het tot minnelijckc bylegginge mochte byghebracbt hebben , geaggrefleert wordende niet en heeft ver- mocht tegens eer ende reputatie viam concordia te ten- teren : Maer de officie incumbeerdcprlvativelijck den Staet van de Verecnighde Nederlanden als Geallieer- de, d ie om voor te komen dc praeftatie der fubfidien, fulcx hadde behooren te prieftcrcn, ende in gevalle dat niet lucken woudc, de felve fubfidien promptelijck uytreycken.
Oederde is oock licht tefolvecren, want Sweden heeft immers geen oorfaeck gegeven tot de non tatifi' catie ofte trainiflemcnt, maer defenStaet felfs, ende is de ratificatie al evenwel gedateert op haer rechten tij t, dat iss ante finem Anno feflien hondert feven en^f' tigh) nu dienvolgens geduyrcnde de Oorlogen : Tot wat eynde als om de iubfidien uyt krachte van dien te mogen lichten
Ten derden j Het Convoy-gelt is foodanigh dattet de door de io»f ofte Be/i pafferende Waren meer be- fwaert als andere, waer uyt dan fijne Majeft(^ts Lan- den die de meefte Commercie in de Bekifle Zeecon- ftitueren, meer gegraveert werden als alle andere Na- tien , 't welck niet correipondeert met dè Tradtatea ot behoorlijckc vriendtfchap tuiTchen beyde de Staten, want in plaets dat Sweden beneficeeitdcNederlantfe Ingefetenen met foo groote vryhcden als hare eygene
Onder- |
-ocr page 266-
en O O R L O G Η. 'tVier-en-^ueemghfle BoecL 247
|
, onderfaten, foo befwaren de Nederlanders in tegcn- ' dee! dfi 5\vedcn meer als andere vreemde Natiën.
iJaJere Memorie hy den Coninghlijcken RefiJetit van Sweden overgtlevert aen batr Ho. Mog. tot juflificat 'tt-van betgoet ende volle Recht,'tivelck de Kroon Sweden tn des felfs Onderdanen i^ijn hebbende op Nova Succia, gelegen in Ame" rica.
OM welck recht in gevolgh van gemelde Refidents Memorien van den fevenentimntighfienMaiiy feSitcn hondert fes en vijftigh , ende van den feven tn ti!imtighfie»]uny fefiie» hondert vier enfefiigh, iom- mierlijckte deduceren, ishetfulcks, dat het diftridt Uova Suecia, gelegen aen de Weft-zyde van de Zuyt Riviere van Fionda in America, by de Kroon Swedcn niet en is overgenomEn, gekocht en betaelt van eeni- ge Nederlanders of Hollanders, aen de welcke het noyt heeft toegehoortj raaer van de Wilden felfs, die 'tfclve Landt in eygendom tocquam, ende fulcx ten tydedat het noch onbruyckbaer, leegh en weeft lagh, ende van geene Europifche Natiën noch oyt bewoönt wasgeweeft : Welcke Wilden als rechte Eygenaers van dat Landt 't fel ve aen de Kroon Swedencn des felfs Ingefetenen na voorgaende behoorlijcke koop en tranfadlie hebben overgeleverc, opgedragen ende de Limiten van dien met oprechten der Sweetfe Wape- nen hebben geftelc en geordonneert, ghclijck fulcks blijckt by de daer over gepaflèerde Documenten en Aften getekencengeratificeertbyde ware Eygenaers en proprietariflen van die Landen j die al hoewel Wil- den zijnde, onder figh mede hare forme van Regerin- ge, Juftitie, en Politie zijn hebbende > waer by fy op hunne maniere yder in het zijn, maintineren : Ende fyalfooMeefterende Heere van hun eyghen Landt Zijnde, 'tfelve by confequentie na hun goetvinden oock mogen verkoopen en veralieneren.
De Kroon S-atdeti dan het voorfchreve Landt met goet recht aen figh hebbende gebracht, is dienvolgens hare poiïèilie daer van oock wettigh gheweeft, fonder dat de Weft-Indifche Compagnie defer Landen figh eenighfints daer door kan feggen tezijn gheprejudi- ceert, zijnde oock de meeoingenoyt gewceil de fel ve in't hare te troubleren.
By de uytgegevene Landt-Kaerten van Nieu-Ne- derlandt blijckt dat de voorfz. Weft-Indifche Com- pagnie aen de Zuyt-Rivier, v^ien mylen na boven, zijn befittende een Fort genaemt Naffhuw, welck Fort als leggende op dcover-zijde van de gemelde Riviere tcgens het Ooften , men hier niet en wil in difpuyt trecken ; Men laet de Weft-indifche Compagnie daer ■vanhaer recht doceren, maer'tfelve Fort kan haer gintfch geene gerechtigheydt gsven op Nova Suecia, 'cwekkdoor de voorfz, Revieregantfch ghefepareert isvanNieu-Nederlant, ende op de Weft-zijdevan dien is leggende, daer de Kroon Sroederi het Fort Chrt- /i'Mhecft doen bouwen, wefende de eerfteFortifica- ciedienahetacquireren van dat diftriél daergeleght IS gheworden, ende waeruyt den Koningl. Sweet·· fchen Gouverneur het refpedt ende de gherechtigheyt van de Kroon Swtden altijt na behooren gemaintineert heeft, felfs oock goede intelligentieenjnabuyrfchap heeftgehoudenmetde Hollanders opdcNoort-Rivie- re, teneyndeom foo veel te beter met ghefamender fwndt andere Natiën daeruyt te houden.
Het ware tewenfchen geweeft.dattetby defe eenig- heyt ware gheble ven, endedat die vande Weft.lndi- [che Compagnie figh hadden mogen bevredigen met net geene fy waren befittende j maer de felve Com- pagnie fiende dat de Wefter-kant van de Riviere, of Nova Succia, het befte Eylandt was,ende dat de Sweden het felve van de ware Eygenaers hadden gekocht ende dies jufio titulo bcfaKn,hebben verfcheyde praöiyquen aengewent, om op defelve zyde van de Reviere mede een voettekrygen, maer van de Inwoonders onder- recht werdende hoe verre figh de Srpeedtfche Ρλ/ìw uyt- ftreckten,konden niet wel tot hun voornemen komen 16^4. |
foo langh den Sweedtfchen Gouverneur fijn recht _
maintineerden : Heel bêneden aen de Rivier in de Bay , namen fy haer verblijf, ende raeckten met de Wilden ingrootedifordre, die hun geweldt met ghe- lijckgheweldt wilden afweeren, dogh daer in te on- machtigh vielen.
Met fodanigh en geen ander recht hebben die van de Weft-Indifche Compag. naderhant van tijdt tot tijt figh meer en meer meefter gemaeckt in de Zuyt-üe- vier, zijnde behalven dat oock machtiger gewceft in de Noort Rivier als de S-soeden waren, infonderheyt de felve iweif» door andere ongelegentheydt met haer overftieren van ordinaris Guarnifoeneii en volck wat getraineert hebbende : dit gaf aen de Weft-Indifche Compagnie ghewonnen fpei, ende fy 'm Nova Suecia voortdriogende, ruckten de grens-palen^nde Sweed- fche wapenen met geweldt uyi ende om verre, ende gingen een Fort leggen twee mylen beneden het Fort Chrifiiaa op de Sweetfihen bodem : de felve plaetfe wier de hun naderhandt wel wederom af handigh ghe- maeckt, maer die van de Weft-Indifche Compagnie daer op een Schip met Ammunitie en Volck van Am- fterdam derwaêrts na Coeiendende, quamen fy tot die extremiteyten van geweldt en hoftilitèyt, dat fy heel Nova Suecia inpatroneerden, 't Fort Chrtfltna van alle Stucken en Ammunitie diitblöotén, de Sweedtfche Colonien indiegeweften haer deden fweeren en hul- digen,ende fonder aenfien van recht alles tia figh fléep- ten, waer in fy dan els noch liijn continuerende, ende figh meer en meer beveftigende : debaucherende niet alleen de Sweedfche Ingefetenen die figh aldaer be- vinden, tot haren dienft; maer oock ( alfoo de Sweedt- fche Natie meer als eenige andere Natiën, fighisoef- fenende ende verftaende op Wey, Bofcfi en Acker- bou, oock op ViflTchery, Wilt ende Vogelvangft)uyt Vinlànt cnàt out Sweden noch meer andere Inge- fetenen treckende ende vervoerende , om figh in baeren dienft in nieu-Sveden te laten employeren.
Allehoedanighe procedueren ende enormiteyten by aller hooghgedachte Koninghlijcke Majefteyt fon- der reflèntimenc niet heeft konnen werden geleden, endebyhaerHo. Mog. verhoopentlijck met foodani-
Lindignatie fullen werden aengefi en, datde Weft- ifcbe Compagnie defer Landen fai werden ghe- conftringeerttot biliijcke reilitutie ende fatisfiadtie in defen allen.
Want heeft de Kroon SweJea met goet recht Novt Suecia aen figh gebrachtis iêlve daer van in wettige poffeffie geweeft? heeft de Weft-Indifche Compa- gnie defer Lenden roet geweldt en bedroch de Kroon Jjweden daer van ontblootis defelve Compagnie ais nochinhaerbooshcydten ongeregtigheyt continue- rende ? foo is het oock billick ende ten hooghften no- digh,dat eyndelijck eens daer inne werde verfien, ende de vcwrfchteve Compagnie tot de redelijckheyt wer- de gabracht, om wederom uyt te keeren het geene fy onrechtvaerdigh is befittende nevens vergocdinghe van alle veroorfaeckEe fchade en intereft 5 'tweick aller hooghftged. Koningl. Majefteyt van haer Ho, Mog. fonder verdfer dilay is verwachtende.
«oufe-
©eöecfiicöte Contrarie ttapncecbe / Satc i^o. jBoa.BaöDenop8rtfn(lflnDfB!jaÉtiÖouBen ban ben «-ie «ensdfcfjcn j©iniflrc/ eenigöe bEtantrecfnBcoflce maecRt In 't fitten ban Dien inDe Confecmtie, on een nirutsen ^tltel t»n Extraordinarii Envoyé, ^^ of Die meet toasi flfiö eêfibcttt/ öaectee contcatie öicn ®Ötel ban Envoyé ten tgöe ben Den^ariament^ Stricklanc boo} tTefenalgiectDa^opsgeha* men entte Qeinbintcect qI^ ben fnoot(!en tiirmen ftan bedenclien/om aen Den Honinaf) ban Engelandtgeen olfentit tc oeöen. i^et toa^epaentlfjch niit in De mactjtban <i5n0ciflnùtofbifen^taet om een onbec enbenieubKftcacötteBcbcn aen bat toooitEnvoyé, totp?tjubicte ban anbec Iftoninaijltjcfie Refidenten, bie tot notö foetoacen erltenbt ali iinmeDiateI0ch naefl aen ^imbaffabcur^. «nbe foo be fconfcDe afó iöpacnftöe «mbanaöeur^ namen fobMilgfje namen
^ ban |
-ocr page 267-
248 SAKEN van S Τ A E ï
|
T^iÌA ban Envoyé niet BooflecaTi ban Refident. i^aec©.
^ Τ JBog.jpKfuratccnDc Datöen^efc Appelboom fouDc p^tcniïcccn beplacié in be Conferentie Die acn ben J9«cDowning tda^ toegefiaen/ (jebben nut Defelbe Coufecentte getcepneect/En f)P©ecr Appelboom ooft om bic conicflatiete üccmpen/ Ijcefc fonöec tfltbec» funm Den negentienden oUecaföeUcn be pomtengift boo?tcfien/ Die ö? inbe€onfccentiefouDeüoo?ficI=. len; Defelöc 5ijn ben vijftienden ^UBUjlp öeanttooo?t in 'tïioIflenDe:
ÏInt' tuoojt- iiisn Bntr 19.
JCBee·
IS ter Vergadcringe nochmaels voortgebracht wat by den Heer Appelboom Rcfident van den Koningh van Sweden, aen haer Ho. Mog. ende aen de Heeren der felver Gedeputeerden refpedtivelijck is overgele- vcrt, verfoeckende eerfielück, Dat de bewufte Afte van Elucidine op Elbinghfe Traftaet als impl iceren- de verfcheyden incongrpiteyten, contradiftien ende impoffibiliteyten, die de onderlinge vrientfchap in veelen deelen chocqueren > foude mogen werden in- getrocken of gedrelFecf t.
Te-aanderen, Dat haer Ho.Mog. fouden gelieven te verforgcn de betalinghe der Subfidien, by'tTradtaet van den Jacre fiflien hondert veertighhüiooÏt·, ghe- rcguleert ende gemultipliceert na 't getal der vyanden, daer door fijn Majefteyt't zedert het iluyten van 'r voorfchreven Eliinghfiht Traöaet is geaggreflecrt geweeft.
Dat het bewufte FfjK/ geit op de Oofter- fche Waren ende Baltifche Commercie gheheven wcrdende,ende fulcxhetRijck Sweden meeft komen- de te drucken» foude mogen werden afgeftelr.
Ten vierden. Dat cenmael eyntelijck goede ende prompte expeditie,reparatie ende fatisfaÖie foude mo· genwerdcoghetiaenopde klachten by die vande Ko- ning!. Sweetiche Africaenjcbe Compagnie hier bevo- rens te meermalen ingebracht, tegens die vande Weft- Indifche Compagnie defer Landen.
Ten vijfden. Dat mede fatisfadtie foude mogen wer- den ghegevennoopendc de bewufte faecke van Gwi lobau, op ende tegens de Erfgenamen van wylen lacob CrìTPìts, in fijn leven Coopman tot Amfterdam.
Te» fefien. Dat de Sweetjcbe Africaenfihe Compagnie foude mogen worden geredintegreert in ieeckere Sweedfche Colonie bewoont hebbende de Zuyt-Re- wf/i van Vlorida'wx Ainerica, ende van waer defelve door die vande gemelde Weft-lndifche Compagnie dcfcr Landen weten verdieven, Waer op ghedelibe- reert zijnde, is goet gevonden ende verftaen den ghe- raelten Heer Refident Appelboom op't gheene voor. fchrcve is, eerft in cene mondelinge conferentie door de Hsercn van Brakelenàc andere haer Ho. Mog.jGe- deputeerden tot de faecken van Sweeden, ende vervol- ....................he-
gens mede by ichriftelijcke ancwoorde te gemoet gl voert worden. Op'tfeo^epoint,dathaerHo.M( _ beducht zijn by foo vene ccaigc nadere Onderbande- Unge over de voorgeroerde Elucidatien by der handt ge- nomen wierden, dat daer door by eenige van fijnMa- jefteyts Bedienden en Onderiaten occafie foude wer- den genomen om haer onder pretext van dien, van de precife obfervantie ende executie van't Tradtaetvan de voorfchreve Ê/«c/ii«fiir» in eenighen deelen tedif- penferen, felfs voor en al eer daer inne by onderlinge bewilliginge van beyde de Contrahenten eenige ver- anderinge foude wefen gemaeckt, dat haer Ho. Mog. oock geenfints konnen vertrouwen in de voorfchreve Elucidatien met groote circumfpeöie na langhwylige deliberatie zijn ter neder geftelt,eenige inconeruiteyten oittcontradiBien aengewefen te fullen konnen werden ; edogh, dat defelve des niet tegenftaende om alle vol- doens wille, te vreden zijn, (midts by den ghemelde Heer Refident al voorens ingebracht wefende een A&e Ofclatoyr van den hooghftged. Koningh fijn Meefter, van dat fijn Majefteyt precyfelijck falbefor- gen ^dattct voorfchreve Traöaet van Elmidatn by alle fijne Bedienden ende Onderfaten volkomentlijck ende in allen deelen geobferveertende naghekomen werden, ter tijde ende wylen toe daer inne byonder- iingh goctvindenende gemeene toeftemminghe van |
beyde de Contrahenten eenige veranderinge ghc- I664 maeckt foude mogen worden) haer in te laten ineen particuliere conferentie met den gemelden Refident, om uyt de felve te ontfangen openinge van 't gheene hooghgem.fijn Majefteyt foude mogen oordeelen in 't voorfz. Tradtac't van Eluddatie, tot beter onderhou- dinghe van de onderlinge vrientfchap gealtereert te konnen worden, met verfeeckeringhe dat haer Ho. Mog.inde handeliughe daer overvallende, metter daet fullen betoonen dat fyghenegen zijn fijne Maje- fteyt te gemoet te komen in alle bet geene bevonden fai worden de redenen ende biilickheydt conform te wefen.
Op 't voorfchreve tweede point, dat haer Ho. Mog, nietfonderverwonderinge te vooren gekomen is, dat hooghftged. fijne Majefteyt eenighe//«έ/Λί»preten- deert uyt krachte van het Tradtaet van den lare feSiien hondert veertigh, ende de redintegratie van 't felve door deconfumatie vande bewufte Elbingkfe Conventie daer op gevolght, vermits haer Hu, Mog, aen d'pen zyde niet konoen verwachten, dat fijn Majefteyt ende des felfs Minifters met ende wat federt den voorfchre- ve Tradiate in den laren tmee envyftightnàedrittn vyftigb, ende vervolgens gepaffeert ende vervallen is, eenige gedachten foude konnen hebbcnjom van defen Staet fubfidien te vorderen uyt den hoofde van eenige Oorlogen, die fijn Majefteyt voor dato van de voor- fchreve redintegratie fouden mogen wefen overgeko- men ; ende dac hare Ho. Mog. aen de ander zydc,oock gheenekenniflehebben , dat defelve fijoe Majefteyt door ycmant met Oorlogh aengetaft foude wefen,tnaer dat de voorfchreve redintegratie win'tg^numdde'ïn- diaetvanden laere Jeflienhondert veertigh tot fedtie is gebracht, ende fulcks na den Izzrefefltgh, im- mers dat haer Ho. Mog, van foodanighe aggreffio van de zyde van Sweden, egeene de minile communicatie is gegeven, gelijck in alle manieren volgens denuyt- gedruckten Text van 't voorfchreve Tradtaet hadde moeten gefchieden, in cas eenige foodanigc aggreffie waren gevallen, ende datmen aen de zyde van Smde» gheoordeelt foude hebben tottet pretenderen van eenigh Subfidien uyt krachte van dien bevoechtte wefen.
Op't voorfchreve derde point, dattet geallegeerde Fry geldt niet gheheven wert particulierlijck over de Oofierfihe Waren ende de Baltifihe Commercie, maer wel op alle de inkomende ende uytgaende Waeren ende Koopmanfchappen, 'tzy van ofte na Oofient iVefien, ofte eenige andere quartieren van de wereldt, ende dattet in alle manieren, foo wel fijn Majefteyt als 'aerHo.Mog. vry ftaet allerhande belaftingenopde inkomende ende uytgaende goederen op te ftellen, oock de laften teghenwoordigh geheven werdendena hun believen ende welgevallen teverhoogenendete verfwaren, mits daer omtrent obferverende de efgali' tep tuflchen wederzijts Ingefetenen, ende den voet by de Tradiaten geprefcnbeert, die haer Ho. Mog. noyt in eenigen deelen gecontravenieert ofte tebuy tei^egaen hebben.
Op 't voorfchreve point, dat haer Ho. Mog. haer bereyt houden,oock hare Gedeputeerden volko- men authorifatie ende laft gegeven hebben om over de vooi^T.. Africaenfihe ende Gutnefibe gefchillen met fijn Majefteyt ofte des felfs geautnorifeetden, in der
minne te handelen ende te fluy ten.
Op'tvoorfchreveï>«/i/ipoinc, dat haer Ho. Mog. als noch bevonden ende geoordeelt hebben, ten aen- fien van de voorfchreve oude faecke vanGroatJeheh
egeene, oock niet de alderminfte oorfaecke van kla- gen aen de zyde van Sweeden overigh te wefen, maer wel ter contrarie, dat overvloedige ftoffe is,om dient- halven van defer zyde met goet recht over het ghepaf· feerde, merckelijjck te doleren.
Ende wattet voorfchreve laetfte point belangt, aen- ghefien haer Ho. Mog. nader efclairciflementfullen van nooden hebben omtrent de geallegeerde indracht, die door de Geoöroyeerde Weft-lndifche Compa- gnie deier Landen aen de Sweedfche Natie ghedacn foude wefen i η America by de Zu ydt· Riv ier var) VUfi'
it, |
-ocr page 268-
en O O R L O G Η. V Vier-en-veertlghfle Boeck. 2 49
|
I i'(li. i/<ï> ofte elders, dat dienvolgens de mcmof ie van den I gemetócn Heer ^ίζρ/ί/έίβζ» des gewagende , gefonden lil worden a^i prefidiale Kamer van de ghemelde Wcft-Iodifche Compagnie dcfcr Landen > omhaer Ho. Mog. daer op te laten toekomen, haerlieder be- richt , ten eynde het felve bericht ingekomen , ende alhier ter Vergaderinge ghefien zijnde,dienthalven na- der gherefolveert moghe werden, fulcx als na exi- gcnEie van faecken bevonden fai worden na behooren.
©nDcrtuflcDen/ alfo men oocft fti Sweeden fag op= nacn Oen fitioocit ban onlufï tuffcfjen Engelant en ftn ^tatt/fo tuicct örn ^eet Appelboom geinflcueect Uiin Oaec/onDcC dato öcn twee en twintighlten ^nntj/ Dcptonincij^pjincipiente 5!jn. ®eneerften, DatÖP btouörüjicnötfcöap mctHoiiandt in aeeneclep nia= nieten gclint toa^ tc tjcctuecpen/ macc foo öet inoges Iricft tofl^/ öie ίε fteljonCiEn, ®en tweeden, Dat ÖP niet bepDe Oe ttaee gcoote gcc-mncfjtEn gcecne tj?tenDt= fcbapÖouöen/mDEnietinontööÊ ligi) nieflecen toils te in een onnoöigen ©o^Ingfj. J©acc ten derden, foo üc ^taten i£>rnecael met onbillicltljepc ttiiiben tjoajtüatccn/ cn ten eerften, niet affcfjaffen Oe Eluci- datieo. 4. Satisfactie geben ban ^ubfloien fecun- dumpaitumElbingenfe. 5|u|ittie öoen boD? Die oncfcljt IjaODen geIcDen. <iEn ten vierden, ceflitutie bet; afgD^nomen ïanben/ Dat Ijet onmogel^ctt foube ballen te llaen in een foo angeltjcfte bjienDtfcljap/ ^^ in fijne ginflcuctiebja^ te firn. /
^pagnien in Defe ttjot / Deöe aen Sweeden esnigtje aenfoeciiöan naöec intelligcntieenbe Verbondc ,\tot boojtfettinge Dee Commeccien/ Daec bp boegeiràe ceniflöe pointcn ban De Guarmtie Dee ©?eoe m 't ^uptfcbc i^gch/ban De ^paenfcbe Slcoon en fuc: ceffiealDaecjateni/caecftenDe Po.tugacicnöe Polen, macK alfoo fulcjc lictjteltlch fouDe gaen tot offentie ban Vranckrijck, ijeeft toepnict) fmaech göebonDeη bp Sweden,al^ boo? fo beeï De Corameccien aengingb.
®cu Conincfe ban Dannemarcken poogöOeoocft te obtineren De immifTïe in De gocDecen ban <©?aef Üle- felt,al^«imineelban gequctfie iBajeflept gelegen in Schoonen ; maec Ijem bjiect geanrtTjae?bt Dat Dr^ ^renfc[)cn fifeael^ actiën niet KonDetDojDengee^» tenDecct tot in De ^tQeebfctje ^urifDictien ; enDe bia- ccnoaclttbieeban Ulefeits jongde ^oon^ gekomen in Sweeden, obtinecenDe p;otectie al^ [iinDei;en ban (cn i)f e baa^ getoaee|l een ^tueet^ (©nDecoaen.
©pl)ett)iecboo?Den vijftienden ?ïugufii aen Den i^cec Appelboom gegeben anttD00;t enbelScfoIutie/ !)ccft ben negen en twintigften geccpliceect/ Dat caec; iientie i)ct eei;fie point / toaec bp oe felbe toacen Defj- beccntie/aentbpfenDe ban De mcongruiteyten in De be» toufit atte ban Elucidatie, 'tfeibe geljeeïe toeccft enbe bebaecobecgöepaflcfcDe pjoceDuecen/ niet anDec^ itonbcn biccben aengefïen al^ eene notopce incongrui- teytinfigl) felf^ / 5önDeongei)oo?t/ Dat een®cactaet folemnelijcfi beflooten/ bp i:eforutie ban öaec ^0. ^os. fo^nieltjcU alceDe geapp;obeett / enDe baec en babcn becIUaect / Dat bp De feecen <S]ctcao?D. ^m» balTaÖem;^ Date inne ten vollen als was bedongen, cnbcfelf^ meer al^ De felbe laflbinDen geljaDt / firac)c öaecaenmctEiucidatien of Diwgeltjche fouöentoec. ben gettayncect enDe gefo?mcet;t/ Öie totfooDaniglje cpnöf allecnlijch toiecDen ge inbenteett/ fll^ öiec ( om oöicufe cebenen niet tneOecom op te tjalen} liebec becc ftocgen öebben te biecDen/ enDe bp tjaec Jgo.HSog.ge» nocgöfacm beïtent jijn.
ï00Dct^ toa^ Ijet in De ?ficte ban Elucidatie cene incompatibele ContCabittie/ Dat paragrapho, Eventum "go^éc. uptbpcftelijch gefegt toicirt / bat aengaenDe oc in te brengen goederen, fouDen bjecDen gljebolcijt ben teneur ban ftet tweede ?|lcttjcftel Dee Stonincfiliic. ne^ol (©jDonnantie ban Den gace ieflien honderc vijfen veertigh, enbeopeenanbecpecïobein begöc= jnelbc ?llcte ban Elucidatie bateci becflaen/ Dat De ïiooplicDcnfclfiOenp?ij^ ban öace innetebjcngijen Jöaccn fouben Ijebbenaen te geben/ 'ttoelcR met rnalhanbeten fobantglj flcpDiglj toa^/Datteteen'tan= becDitccteigthtegen^ liep/een an&fi: tajlelijcftc con»
ÉlOt'
I ctii.s
titr|i»nt ί cmireiit Irtoj- [Wtul' [fttxii
[ lunst cit [ïlim
ri'i't' |
icatitepttoa^/ Dat met fiet Elbingfche (irtactaet op i66£. 't nieuto Öecflelt en geconficmecct toiecbrn be liTracs ^ tatenbe ?tnno feftien bonderc veertighcnbe feftieiï hondertvijfenvcertigh , toaec Bp Doojgacn^ pcDcC (©ealHcecDe fïgö toa^ boojbefioubrnbe fgne Rechten, Regalien enbe Vryheden,6cc. enbe bat Daec tegöen^ inbe boojfs. Sfitte bani Elucidatie acn aflecBoogbli ge. melbe ttoningl. jaaajeficpt benomen toictt De^ felfiS onbecbjeecftelijch cecöt enbe cegaelban boojgebane tcontoe bienfien aen ben fgnen of aen bjeerabcn in ce» compen^ na te geben veriichtinge van Tollen; enbe quamfjiec uptbpconfcqtientie nooifaltelöcit re bbe» gcn/öatinpIaetfeöaec<|o.JBog.aen ben gemeïben wefibent toacen fiegeetenbe een ?ictc Deelacatoij / tot onbecöoubingebe^ (3D:actaet^ ban Elucidatie, ben feïben öefiöent meectKc oojfaecft IjabDe banfjaec ©0. J©og. tebecfoecfien een ^cte declaratoir lottet on* becÖouDen Dee (Stcactaten De Annis feftien bonderc veertigh, feftien hondert vijf μ veertigh enöe feftien hondert fes en vijftigh. ^n allen gebal DattCt Elbing- fche Ccactaet epnDclgeft mebcbJeberjiitit^gecatifia ceectjpnbcgetooiben/ op ben bfi)oo?Idcfeen gefïipus leecben tijbt binnen ben gface fes en vijftigh, Ijabbe De facto geepclnbeect cngemoitificccctDe Daec na ge^ inbenteccbe Elucidatien.
<0p tjet tweede point/caecRcnbe be becfocgte fnbfi- dien, 't taeich ftar c üo. .SBog. baet iKencn griiefbe af 4eMjfen/ aï^ of Delete ban Rediniegratie banDeit negen en twintigften iSoUcmbec be^ gjacc^ negen en vijftigh, bie fiöult en pjetentie öaDDc toecljgcnomtn/ fiontteconflbececen/ Dattet contcacp toaecacljtiglj toa^/ 5ijnbebefelije?ictcnietanDec^in (ìgiifelf^a!^ een redmtegratie ban t)et €raciae£ be Unno veertigh, enbe be boenmaeiigfje bjienbtfc&ap / upt ftcacftt ban 'ttoelcft be pjefiatie Dee fiibfibieη bjiect becfocèt / al^ 50nbe ongeluyeect geWeben 'tgeen Bp'tfeibe (®cac=» taet toa^ bafl gefielt/foo bicfitoifjS een ban De «©econ» febeceetbe foube toecben geagg^effeect/ geiöcft allee» ijoogllgemelbe iftoningl. jaSajeHept fnlep ban Dibecs fctje potentaten te beuct geballen, üet geen Ijaec ÜO.JEog.met De 3acen feftien hondert twee en vijf- tigh enüe drie en vijfrig gtliefben aen te hjöfen/fcfjecn flgÖ te bupben op ben (Sngelfcöen «©ojiogö; toaec te- gen^ öaec ^0. JlBog. fjglj moefien te gemoet boecen/ batbefóoninginne Crifttna boenmael^ becept toa^ gttoeeli öace mebiatie te (ntecponecen/maecbatfulci; bp öaec ίί 0. JEBog. enbe felf^ bp be <ÊD. ©loot IBog. ©eeren /btaten ban Hollandt üjiect gebecïineect/ al^ bie feparatim be bojDece Öanbeiingbeentameetben; enbe al af fcöoon eenige actie upt befenöoo^etoace gefcö^en/ be^ neen/ foo en foube flet Dogö maec eenc gecinge befalcatte (tonnen baecen.
©at öaec J®og.op ftet derde point geiiefben te feggen/ bat öet pbec in ben fijne/ b?p fïont allerhande efgale belaftingea op te ftellen,toai in figö toel toaec/ maec be iiuetfinge gingDbaecfteenen/ óatboojget ©epl geibt be ?inno vijf en veertigh epgentlfjcfe De Sweedfche ©nbecbanen bafï toiecben gemaecftt een DenOrefomfchenTol, Daccfpinbe Sont inbifputaf bel bjp toacen/ enbe bie fp niet tegenfïaenbc fulcj; öiec teEanbe moefien betalen; öet ö^bbe De felbe gele:> gentöeptmetöet €cactaetbanredemptie, 'ifcoercft nabecöanbtgecefcinbeect toefenbe/ öeeftmen alöiec De ^toeebfcöe üdacen bp be Xüfle Dee Conbopen Öoogec bipben beftoaect af^ gelgcite 3@acen ftomenbe upt iJoorwegen, Luyck enbe anbcce quactiecen / ge? ijjch fulch^ bp nabec notitie i^ aengetoefen.
iSaecIienbe be faecïtc bec Jfetoeebtfcöe Africaenfche Compagnie bp öet vierde point becmclt/ toaii eenigc jacenöectoaect^baec obecfati^factie becfocöt/ooch fati^factie belooft / raaec totnocötoe fonbec eenfgJi anbecgebolgö.
SBeiangenbe't vijfde point obec be faeefte ban Grootjan, petfïfieecDe benilefïbent bpöetgeenebe felbe Dien amgaenbe tot nocö toe berfocöt öabbe.
<tinbe nopenbe öet laetfte point/ öQbbe foo boo? be« fenaWnujongjl/ uptboeclöcft aengetoefen öet göe- toeltenbe bemenées göepleecöc bpDiebanbe313e(!* tinbifcöe Compagnie befei: Slanbcn/ in öet toegöne«
men |
-ocr page 269-
250 S A κ E Ν van STAET
|
i66x men öctltanbettban Nova Succia in ®e(ï-3|nbicn/ ^ 'ttoeich εεη notopte biolentie enbe βοΐί«πι jijnDe/ ante omnia beljao?tte too?öen 8cccb?c|T£CCtcnDe8Ete= llitueect / op fjct felbc fonDaaient al^ bc 30e(l-anbi= fche Compamiic nu Cabo Verde toa^ ceclamecenbc.
J®at infìàntic jcDcct Ijp bebe om nabec fatigfactie foo öElJbcn nocütan^ öaec i^o. USoh- nopt op fijn me. moncnpct^jaciiacn/ aï^ ccfoluticn ban bilop. iJnbe namaclsS fcl)icftttn ben i^ett Ysbrant acn ben ïilo» tiiiigb/ bate ban in 't bolocnbe 3|acc te fien i^.
an ^obcmbcc notificeecbe bc ©ecc Ì|e«aa Johan Adolph bcg lüoninslj^ Ì3om / be gjieboojte ban een jonotn baec ban föne «ösmalinne toa^ gljele» fltn / met bcrfoccit bat öaet fêo. Jiaog. fiflö tnilbcn laten gljeballcn / bat tjp befelbe op ben Cl)?lficlijchen loopban ben boooöQcm. $;ince petet^tiabbe göenomcn / jijnbc ben felben ©iincegenafmt Caro- lus Johannes ; tnaec op i^ goetgebonben/ bat aen ben ©ettogij inbelecfbe termen gecefctibeect foube toojs ben/ bat Dare Ha.flaofl. öet boo?fcfijebe Gevader ofte Peterfchapöabbenafngöcnomen/ enbe baecneben^ aen fijn ©ojPetof 1« ©oojl. tot een gebacljtenlffe ban bcöoogögem, aongen toegefonben een filbet bccgnlt ïampet enbe 25ccften ban twaelf hondert gulben / mitfgabecsS drie hondert gulben^ aen be «tacm-ftamec; enbe toiect ben ©jiffier ban jjaec ||o. JBog. geautljotifeert om 't boo}fcl)?rben aiampet en aSecften te laten maeclten/ gelScft bet baec na gefon= beni^.
^00 tori ben ^eec Appelboom al^ ben it eer Dow- ning itlaegftben inj^bembec/ batfeecBer^toeet^ JbtSipmet ji^afienenöe j^outgelaben ban Gotten- burgh, toillcnbe na Cngelanbt/ booilïojm in Texel nebjeben/ albaec toiert belet ffln cepfe te betbo?Decen. j|ct toiect gecenbopeect aen beUbmiialitept om ab= l]0^/bieDetbefienIetgaben; bogb na langt) op^ou^ Den/ toiect noct) epnbrlijcU b?p gelaten, ^it (lelbe ben StoninggbanEngeiandt ooch onber fijne motiben ban offenfie/ al^ in fijn Declaratoir i^ te fien onbec be φη» Qelfcftefaccften.
©eiieecen 25urgerace|lecen ban Amfterdam, no= tificeerben ben vierden jiiobember/ bat albaecbooj bepalen toa^ leggcnbe een j®ofcobifc{) <6efant / ge^ beftineertna£ngeiandt, meteen fuiteban omtrent dertighperfoonen/ bie {jaer Ijabbe laten aenfeggen/ bjteben ban fgn Saerfclje fiöajefïept aen öaer i^o· jiUog. te Ijebben / enbe ban Ijaer toa^ becfoeeltenbe fcbupten ofte toagen^/ omme ban baec met ftace ba: Oagicop'sGravenhagetc fionnen eberfcljepen/ ban toaec fp öaec repgop Engelandt, fonber langD uptfiel geerne ten eerfien fonDen becbo^bcren : ^at gaec <lSb. bare op ten gemeenen befie bienfligb gijcoo;beelt Öabben/beboojfj.OPefantenmet namen FaciliJaco- flowitz, enbe Demitre JemeijanovitsdEanceliec/ ben vyfden befe^aen Xanbt te boen balen/ enbe naer een mibbaeg|)sS(€cactrmcnt/ met o?binaci^ ©aegbfcöe fcöupten ober tc facten fcljepen/ enbe onbec bet gele^i DC ban eeneii Hendrick Gravia,be Buffifcbe enbe öeclanbtfcöe (Cale pjomptelijcli fp2ehenbccnbcbec= (laenbe/ bie aen baec j@o..)lI$og. baer acribement ben feilen bcfec in ben Haghe töbel0cft beBenbt fonbe 60= men maïten/of befelbe mogelijcli eenige ojb|e op bare ceceptiefoubengeliebente flellen: toaec op gljebe» libereert jtjnbe / goet gbebonben te ojbonneren ben mgcntbe Heyde bat bp eenebequame bnpfingbe boo? bc gcmrlbc mfgefanten enbe baec gebolgb/fonbe Öebbcn te buecen/ooch met be Jl&acct ofte <iSpgcnaec te ecco2becen op ben pjiJsS/ baec op bP befelbe «Utefan» ten enbe baec gebolgb / boo; pber bagb ban Kofi enbe Ojancltneben^ bc bojberenoobigbcbrboeften/ fonbe berfojgen.
?9cfe <0efantfcbap ginab om te ejccufccenbeon» gunflige bejegcningbe en g^anbelingb bie ben <0jaef ban Carlifle in Mofcovien toa^ toebecbacen/ enbe bpiect in Engeiandt feec geneoHgccct.
^Iceebe in 't begin ban be ^omer/ toiert goet gbe> bonben te fenben een Klmbaffabeuc (ürtraojbinaci^ na Mofcovien, toaer toe toiert booigeflagen ben 500η banöenl?eccS5urgcmcilec Tulp, betoelcfte b« tp |
cufecenbe/ toiect becfoeöt ben J^eec lacob Boreeij fijn , tcapn toiect in Giulio gereguleect op vier ^bellieben/ ^ een Jfofmee fier/ een ^ecretari^/ een ^jebieant/ etn "" Cranflateur of ®olcH/baec toe gebjupcbt fai toojben Abraham van Afperen, op een l3I.ractement ban feven hondert gulben| boo? bctbalf jatr/ enDe in ra^ be ?(lmbafTabc langer bucrbe / ban nocb ceti^ foo beelj een Dodor Medecina, cm S5arbiir/ een 5&ifpenflec/ een 23otteIicc/ b^ic Sagt^/ fr^ lünecbt^ boo? be J^eec ?imbaffabtuc/biec Knecbt^ booj be (ffibellieben/ een Kamcclingb/ bjie ®rcmpettec^/ een «eteltcoin/een ®o?tiec enbe SBagagie-meefler/ een Itocfi/ een ììdcì maet/ ofte j® armiton/ een lïoetflec/ een ©oflillion/ een 0alfeniec /1' famen fes en dertigh perfoonen/ ren ïSaroffc/feven UatO^-pactbcn/ twee ry-paerden.
2Bat fijn lafl toa^/te fieninbeboIgcnbcSn» flrnctfe.
InflruBievan deHo.Mog. Hem?)StatenGenerael 351«,
derVereenigbdeNederlanden, voordenEd.Ge- jjjji'' flrengen'ErentfefienHetrïzcoh'ÏiOÏcel,. . . W'
.....Out Schepen der Stadt Amfterdam, ^J^'Jjj
. ... der felver Extraordinaris Ambajfadm aen den Doorluchtigbfien , Grootmeghtigh- ^f*· flen Grooten Heet Zagr , ende Groot-Vorfl Alexey Michay Lovits, aller Rujlfchen felfs Erbolaer, waer naer hj hem in het uyt-voeren vandefelve Extraordinaris Ambajfade fai heb' te reguleren.
I.
EErfielyck, Den Heere Extraordinaris AmbaiTa- ^ deur , fai hem in alle diligentie gereet maecken, om metten eerften fijne reyfe van hier te nemea over Lee na Rtga, met een van des Landts Ootlggh Schepen, ftaende ter ditcdlievan'tCollcgieterAd- miraliteyt tot Amfterdam.
Tot Ïetfcheer ende Tlefifn gearri veert zijnde,fai din Heer Extraordinaris Ambaffadeur door fijnen Secre- taris, ofte eenen Edelman, advertentie doen van fijne aenkomfte, aen de Gouverneurs, ende daer naer doen overleveren fijne Brieven van addreflè, met verfoeck dat defelve ghelieven de mocyte te nemen, van te be- forgen ende te procurcren volgens de ordreende ghe- bruyck van 't Landt, dat hy van den Grooten Heer Zaar, ende Groot-Vorft mach bekoomen eenvrye opene geley-Bricf voor fijn Perfoon,gevoJgh ende by- hebbcnde Bagagien, om doorde Rijcken ende Lan- den van fijn Zaerfche Majefleyt vry ende onbekom- mert te moghen pafleren ende repaffcren, ende dat te Water ende te Lijnde, oockdefaeckendaernabeley^ den, is 't mogelijck, dat hy Ambafladeur onthaelt ende getraöeert warde, als andere AmbaCTadeurs van Co- ningen ende in fpecie van de Rcpublijcque van Vme· tien, Vrunden ende Geallieerden van fijn Zaarfche Majefleyt.
IIL
Ende f«l den gemelten Heer Ambafladcur de voot- fchrcveGeleyt-firief bekomen hebbende, daer op ia aller yl verreyfen naer fijne Zaarfche Majefleyt, ende omtrent bet Hof ghekomen zijnde, fai een Edelman voor uyt fchicken om fijne aenkomfte te denuncieren, in defen verilande nochtans, foo het niet van nooden mochte lijn, een Geley-13iief te' bekoomen, dat den meer-gemelten Heer Ambafladeur naer weynigh ver- blijf tot Tetfchoer ende FlefcoK, fijne reyfe te fpocdigen.
In 't Hof gekomen zijnde, fai foo haefl doenlijck, audientie verfoecken, ende daer toe geadmitteert we- fende, fijne Zaarfche Majefleyt van weghen haer Ho, Mog. nevens overleveringhe van fijne Crciientiilen, doen behoorlijckc complimenten 5 den felven ge- vende de Titulen hier na volgende, te weten 5 Oeof luchttghfle, Grootmachttghfte Groot en Heer, Zèirenit Groot Vorft, Alexey Misha Lovits, dotr Godes Glutee, |
-ocr page 270-
en O O R L O G Η. V Fier-en-'veerrighfle Boeck. 251
|
fletei Groet, Kle-jn enWit nuflandt, felfs Erholder tot MofcotoP, Κ'Φ FiaJimerof, Novagorod, ZaartotKa- ' ' fan, Z^ertotAfirachan, ZaartotZtiierien, Heer tot PleCcau, t»Groot-Vorflinitttoumen, Smolensko, Tweert yptinien, Vodolim, Jugorïen, Ferme», Weatke» , Bol- Ïsriei' *ndere. Heer en Groot- Vórft tot Kovogorod, Jet Niderige» La»!s tot Zernigon, Refan Folotfco, RoBof, learofltf· Beloferien, Vdorien, Obdorien, Kondinien, UotoPski'lffi'M· "tdedergantfiherNoort7,yde gebie- jgf^ ende Heer des Iverfihen Lents, der Kartaiinfen.ende Q^^etifike» Zieren, eiïde des Kabardinfchen LantSi dir Zeskajfen, en Gorfchen Vorfien, ende veel meer andere Landen ertde Heerlijckheden, Oofierlijcke, Wefielijcke^ ifoordelijcke.Vaderlycke ende Groot V»derl'tjcke Erve,Heer („Je fleer/der, met congraculatie over fijne Zaarfche j^ajefteytsLijfsgefontheyc, ende den goeden Staet eode gelegcncheydt, oock vertneerderinghe van fijne
Heerfchappien ende Landen, ende welvaren van fijne Onderdanen ; ende wenfcben dat GodtdeHeer Almachtigh, defelve daer by noch langhe Jae'^n wille behouden ende in aller heyl ende voorfpoct geduyrighlijck bewaren, oock voor alle on- geluckendewederwaerdigheytbefchcrmen ende pro- tegeren. ^
Oock daer benevens fijne Zaarfche Majefteyt verfc- kerenvan haerHo.Mog.goede meninge, intentie, ende oprechte afFtfdtic tot des felfs hoogft aenfiénlijc- ke Perlbon, Landen, Luyden ende Onderdanen, met verkiaringe van dat haer Ho. Mog. bereyt ende over- bodighzijn, daerinnealtoos fonder veranderioghe te continueren. ^ ^
Saldaernaefucceffivelijckinde felve, ofte navol- gende Audientie, nae de beile gelegentheyt openin- ghedoen van de ptincipaelfteoorfaecke van de Am- baflide, ende daei" nae proponeren het naervolgen- de.
VIL
Maer dat de Ho. Mog. Heeren Staten Generaci der Loffelijckevrye Vereenighde Nederlanden, als van den Vorftendommen, Graeffchappen , ende Landt- fchappen refpedive van Gelderlandt ende Zutphen, HoDandtende Weft-Vrieflandt, Zeelandt, Utrecht, Vricflandt, Over-Yflèl, Groeningen, Ommelan- den , Drenthe, Wedde, Weilerwoldingerlandt, de Graeffchap van de Vroenhove,cn Landtfchappen van Vaickenburgh, Dalem, enda'sHertogenrade, Over- marc) tnitfgaders van eene goede parthye van'tHar- toghdom van Brabandt, ende het wijt - vermaerde Graeffchap van Vlaenderen, befittende mede veele voornemc groote Koninckrijcken ende Landen in de Ooft.Indien, als oock in Afia, Africa, America, ende Guinea, &c. &c. &c. Hadden befpeurt de con- tinuatie van fijn Zaarfche Majeileyts genegentheyc ende aiFeöie tot defen Staet, door het affenden van foo een aenfienlijcke Ambafliade aen haer Ho. Mog- in den voorleden Jare fefthn handert drie en fefiight de- felve goetgevonden hadden, hem Extraordinaris Am- bafladeur expreffelijck af te vaerdigen om fijne Zaar- fche Majefteyt mondeiinghe van harten te congratu- leren, over de continuatie van fijne geluckighe Re- geringe in foo veele machtighe, vermaerde ende wijt- heroerade Mofcovifche, ende alle Heerfchappyen der Kuffifchen Zaarfchappen, wenfchende ghélijck de felve tot noch toe goet ende voorfpoedigh is geweeft, dat oock alfoo den voortganck midden ende het eyn- de daer op mach volghen, ende fijne Zaarfche Maje- «eyt binnen fijne Zaarfchappen, Rijcken, ende neerfchappyen, Vreede met fijne Onderdanen, ende vrccfc ende authoriteyt onder de boofe ende moet wil- jige mach houden, ende daer buyten van fijne vrien- den gerefpefteert ende bemint ende van fijne vyanden (ievreeft werde; ende fai fijne Majefteyt vervolgens ten allerhooghften bedancken over de affendinge van- negemelte aenfiennelijcke Ambaflàde, ende veree- nnghevandebewuflevoornemeprefenten, met by- vouginge ende verkiaringe, dat haer Ho. Mog. daer meer cn meer zijn verwachtende cnntinuatie van |
alle goede vruntfchap ende goede correfpondentie,met lóijx.
vafte fincere ende oprechte verfeeckeringe, dat hare ____
Ho. Mog. van hare zyde, daer innegeenfints fullen manqurren, maer alles contribueren dat haer moghc- hjckl'al zijn, ende wat tot onderhoudinge van meer- dere vrientfchap tuflchen fijne Zaarfche Alajefteyt ter eenre, ende den Staet defer loffclijcke vrye Veree- nighde Nederlanden ter andere zyde, eenichfints foude konnen ofte moghen ftrecken, ende tot meer- dere demonftratie van dien , offereren de prefenten voor fijne Zaarfche Majefteyt geoidonneert ende hem Ambaffadeur ten fine mede gegeven.
VIII
Sai daer naer, inde felve ofte volgende audientie, fijnZaarfcheMajcfteytmetde befte motiven, ende alle bedenckelijcke redenen prefenteren ende op het glimpicbfte voorftellen, hoe eerlijck ende ten hooghften dienftigh het zy , Jat fijne Zaarfche Majefteyt ende defen Staet , ia alle goede eade vertrouwde vriendtfchap ende correfpondentie men den anderen bJyven verbonden, dat door afvoer ende toevoer van allerhande commoditeyten ende Coopmanfchappen, beyde Staten grotelijcks konnen werden gebater, ende de Onderdanen verrijckt, ende fijne Zaarfche Majefteyt gedicnt,aengefien infonder- heyt de groote macht ter Zee, die haer Ho. Mog. heb- ben daer door, en door de fituatie van fijn Majefteys Zee-Frontieren, men d'een d'ander altijts kan toe- fpringenfonder verhinderinge van de een oftedean- der Koningh, Republijck, Prince ofte Potentact, tuf- fchen beyden.
IX.
Daer toe culture van foodanigen vrientfcbp ende correfpondentie, haer Ho.Mog. altijdt hebben gebade ende fulJen continueren goede voorfurge tedraghen, cn alles te trachten ten beften te reguleren, op dat de- felve dagelijcks meer ende meer mogen komen te aug- menteren, gelijck haer Ho.Mog. oock wenfchen ende hoopendatinfgelijcks van de zyde van fijn Zaarfche Majefteyt ende des felfs Onderdanen, mede alfoo fai gefchieden.
X.
Dat haer Ho.Mog. dan defe haere AmbafiTade aen fijne Zaarfche Majefteyt hebben afgefonden, oock in- fonderheytom die goede vrientfchap ende corref jpon- dentié met fijn Zaarfche Majefteyt cc vernieuwen endetebcveftigen.
XL
Sai vcrhaelen, hoe dat de Ingefètenen van den Staet deler lofRlijcke vrye VereenighdcNederlandeo vede jaren in Λ/(</ίί>·ΐί/·«» kebben gehandelt, ende de ff>7tte Zee bevaren, wat goede voorforge de in Godt ruftende ZMren ende Groot-Vorften tot onderhoudinge ende vermeerderinge van de Navigatien ende Commercien met dé Ingefetenen defer Landen, altijdt hebben ge- lieven by te brengen, wat ordres daer toe by hare re- fpeétive Zaarfche Majcfteyten van tijdttot tijdüzijn gefleit epde ghegeven, op dat alle marigbeyt in laften, ende haer Ho.Mog, Ingefetenen onvcrbreeckelijck goede luftitie mochte werden toegevoecht ende gead- miniftreert, ende hoe die felve ordres voor defen wel zij η geobferveert geweeft, tot grooten aenwas en ver- meerderinge van den handel, tot cere en reputatie van tìn Zaarfche Majefteyt,ende tot voordeel van des felfs ^arfchappen, Rijckeii, Landenei»deOnderdanen, ende daer op Verfoecken» dat alle foodanige ordres, vooriaen on verbreeckelijck mogen werden onderhou- den,ende aen de Ingefetenen van defe Landen aldaer komende te wooncn ofte te trafiSqueren, volkomen vryheyt, rakende haer peifoon, kinderen, familien ende goederen, toegeftaen« ende overlaft iomende tc lyden, goede luftitiegeidminiftreert moge werden.
£nde belangende de klachten die alrecde hier te I,ande haer Ho.Mog. aengebracht 2,ijn, ofte nameele hem Ambafladeur aldacr acngebracbc mochten wer- denj fai alvoorcn defelve aen tc nemen» ende daer over aen fijne Zaarfche Majefteyt te klagen, wel Jetteo of de felve wel een te nemen, ende daer over aen fijne Zaar-
' fcbo |
-ocr page 271-
25^ SAKEN van STAET
|
1664«. fche Majefteyt te klagen ,wel letten of de fclve genoeg- ____ faemgeinftrueert ende geverifieert zijh, endeperti- nente informacien daer van bekomen hebbende, te kennen geven, dat haer Ho. Mog. voor defen, ende infondeiheyt in den jongft verloopene Isxrfeftien hon- dertdrieenfefiigh. met leetwcfen , kenniffe hebben gekregen door de klachten van hare Ingefctenen, dat verfcheyden nieuwigheden, exa&ien ende misbruycken tegens de oude ende loffèlijcke Coflumen, nu korts aldaerin'tRuiTifchcRijck zijn opgekomen ende by der handt genomen.
XIII.
Dat haer Ho.Mog. derhal ven noodigh hebben ghe- vonden , de voorfchreve klachte doordefe AmbaiTade aenfijn Zaarfche Majefteyctedoen reprefenterenj ful- Icnde tot narichtinghc van de Heer Extraordinaris Ambafladcurdienen, datdieaen dcfelve fijne Zaar- fche MajefleytsAmbalTadeur ende Cantfelier, jongft in den voorleden lare feflien hondert drie en fefitgh, al- hier geweeft zijnde, welbehandightendein gefcbrifte overgelevertzijn ; maer dat haer E. hebben geweygert defelve aen te nemen, wefende in eiFeàìgravam;»a van de Kooplieden defer Landen op Mofcovien hande- lende ende traiiiquercnde, vervat in de Memorie hier naer volgende van woorde tot woorde geinfereert. /
Memorie van 'tgeene de Heeren Gedeputeerde vande Ho. Mog, Heeren Staten Generael der vrye Ver- eenighde Nederlanden, in den mme ende njan we-
fen haer Ho. Mog. mondelinge by Confeì'entie heb- en voorgedragen, ende nu mtjdejen fcbrifteiijck overgeleven aen fijn Zaarfche Majefieyt den Gr oo- ien Heer, Zaar ende Groot-Vorjt, Alcxey Mi- chaelowits, vangehtel Groot, Kleyn ende Wit Rufiandt, felfs Erhottdsr·, AmbajJ'adear den Heer Dworenin, ende Erfhefittcr tot Cadomtky, Bog- dan, Ivanontitz, Mafohin, ende dtn Heer Canfelier Abraham Kofchof, om door haer ExceUentien aen fijn Zaarfche Majejteyt voorgedragen te werden.
E Ho. Mog. Heeren Staten Generael der vrye Vereenighde Nederlanden, hebbende ontfan- gen ende gelefen den Brief die U £. ExceUen- tien van wegen fijne Zaarfche Majefteyt,den Grooten Heer, Zaar ende Groot-Vorft AlextiMichailoviits van geheel Groot, Kleyn ende WitRuflandt, felfs Erhouder, aen onfe Ho. Mog. hebben overghelevert, bevinden in den felven fijne Zaarfche Majefteyt» Brief aenonsgefchreven,dcoTituldes ièlfsaen ons niette wefen geaddreiïeert, tengefien die is gerichtet aen de Nederïandtfche Hollandtfche, en andere Vorften- domme Ed. vrye Vereenighde Achtbare Regenten, ende alhoewel Wy Ho.Mog. ten aenfien van de groote misftellinge v»n den Titul, wel feer groote redenen had jen om den Brief ( als niet aen ons gheaddrefleert ) ongeopent wederom te fenden ; foo ift nochtans, dat Wyf lo.Mog. inconfideratie vande afièólie, ghene-
gentheyt ende goede correfpondentie, die daer altoos is gheweeft tuffchen de Groote Heeren Zaaren ende Groot-Vorften van geheel Ruilandt, felfr Erholders zal. endeonfterirelijckergedachtenifle, fijn Zaarfche Majefteyt den Grooten Heer Zaar en Groot-Vorft Machaely Ïeuderovits van geheel Ruflandt,felfs Erhol- her zal. ged. ende zedertgecontinueert door fijn Zaar- fche Majefteyts tegenwoordigh Regerende den Groo- ten Heer Zaar en Groot-Vorft Aiexey Mtéatlmits, van geheel Groot, Kleen en Wit-Ruilant, felf Erhol- der, en ons Ho, Mog.'t felve ten goede voorditmael hebben genomen, foo bevinden mede in 't openen der felver fijne Zaarfe Majefteys Brief, dat gheiproocken werdendevan'cverleenen van Audiëntie aenfijn Zaar- fe Majefteyts Groote AmbafTadeur; ende op verfchey- dene plaetfe;i meer, Wy Ho. Mog. aengefproocken werden met de benaminghc van Eerbare Regenten, '£ welck ons Ho. Mog. van geen Potentaten, Koningh of Keyfer,in de gantfche Werelt oyt is ontmoet, want |
als de Koningen van Vrenckrijck > Spangien> Enge^ landt, Polen, Dencmercken, Sweeden, endeden Grootmachtighen Keyfer van het Roomfche Rijck, ' felfs oock den Turckfen Keyfer, ende voorts foo veel Potentaten alfler in de wereldt zijn > aen defen Staet en de Souvereyne Regeringe, der felver hare Ambaf- fadeurs en Brieven aflenden, (dat dickwils ghebeurt) foo werden de Titulen van de Brieven geaddreiTeerC in defer voegen, te weten : Aen de Hoogh Mogende Hee- ren Staten GeneraeJ der vrye Fereenighde Nederlanden, ende in de Brieven felfs, werden altoos fpreeckendc aen, ofte van defen hoogen lllufteren Staet, gherepe- teertde woorden ende Tituicn van haer Hoagh Mog. Soo ift , d;it fijn Zaarfe Majefteyt in toekomende be- lievende aen defen Staet te fchryven, ofte befendinge te doen, die foude konnen of mogen aenghenomen worden, fai believen aen onfe Ho. Mog. te laten toe- koomen den Titul van Hooge ende Mogende Heeren, enie Hooge Mqgenthede», die haer van alJe Potentaten die'in dcwefeltwcrt gegeven, ende oock rechtswegen toekomt.
Haer Hog· Mog. beklagen haer oock ten hooghfien, dat'tZedertdathaerHo.Mog. Ambaflàdeur Coenratt Burchi in 't laer feflien hondert «cht en veertigh aen fijne Zaarfe Majefteyt afgefonden geweeft, ende de goede correfjjondentie, ghenegentheydc, ende onderlinge vrientfchap tuffchen fijne Zaarie Majefteyt ende haer Ho. Mog. door den felven Ambaflàdeur is vernieuwt ende beveftight, dat naderhant haer Ho. Mog, Onder- danen in fijne Zaaife Majefteyts Rijcken ende Lan- den negocierende, op vele en verfcheyde maniere zijn verongelijckt ende mishandelt, tot hare groote fchade.
Onder anderen, foo ift inden lare Anüojefiienhm- dtrt twee e» vijf/ighdooi fijne Zaarfche Ma efteyts or- dre aen onfe Ho. Mog. Onderdanen verboden, geene Ruflen hof.bewaerders ofte Dienaers te moghen hou- den, alhoewel't fclve aen onfe Ho/Mog. Onderdanen altoos,ende by alle voorige Zaarfe Majefteyten tyden geoorlooft ende gebruyckelijck is geweeft, ende alfoo aen onfe Ho. Mog. Onderdanen foodanigh verbot, fonder eenige voorgaende waerfchouwinge ofte ver- gunninge van tijdt wierde gedaen, foo hebben defelve onfe Ho.Mog. Onderdanen daer groot nadeel in hare Negotie geleden, ende benefFens dien door ghebreck van Dienaers en Hof-bewaerders hunne middelen in groot gevaer geweeft van berooft, verbrant ende be- ilo olen te werden ; foo verfoeckcn Wy Ho. Mog. dat onfe Onderdanen magh vergunt werden > In toeko- mende tyden hun van Dwore/c^e», en andere fooda- nige Ruften Dienaers alsfy tot den dienft van noodcn mochte hebben, te bedienen. Ende na dat onfe Ho.Mog. Onderdanen by fijne
hoogftgem.Zaarfe Majefteyt Heer Vaderzal. ged, lan- ge jaren haren Godtsdienft plaetfen binnen de Stadt Mofio hadden gehadt,daerfe defelve moeften afbrekenj
en naderhandc met confent van Zaarfe Majefieytjbuy- ten de Stadt wederom anderen hadden opgeboutj Soo ift, dat ktmoftflten bmdert drie en v'Mieh door ordre van de Zasrfe Majefteyt, beyde de Gereformeerde Godts-dienft plaetfen wederom rigoreufelijck zijn af· gebroocken, en is hun eyndelijck na veele fuppliceren alleen vergunt buy ten de Stadt in een woon-nuy.shaer Godts-dienft te moghen oeffcnen j ende verfoeckcn WyHq.Mog.dat onfe Onderdanen in de oeffenioge van haren Godts-dienft vrcdelijck mogen werdengc- protegeert.
Id den lare fiflienhoTtdertvier env'0igh, deDtét en Januarij in 't midden van de winter,zijn
alle onfe Ho.Mog. Onderdanen, fonder eenige voor- gaende waerfchouwinge, uyt de Stadt Mofco uyt hare eygene huyfen gejaecht en gedrevenjende dat (oo pre- cipitantelijckjdatmen hun geen tijt en gaf om hun van andere wooningen buyten de Stadt teverfien» ve" min om andere te konnen bouwen, foo dat by aldleu de uytlandtfe OfBcieren haer niet in hare huyfen e» hadden geplaetft, foo hadden fy moeten in 't open velt verbly ven, ende van de extreme koude vergaen ; na· derhandt is hunlieden een bloote plaetfe op de Koec- koy aengewefen öm te mogen bouwenj ondertüflchen
d»· |
-ocr page 272-
Ί.664Λ
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-veertighpelBoecL· 253
|
(.η dewylefylieden in de Stade nieten mochten vernach-
ten foo waren hare goederen ende middelen die in ha- re huyfen en pack-huyfen fonder volck ftonden, in grootghevaer van geftoolen ofte verbrant te worden i ende als fy nu al fchoon metter tijdt op die bloote aen- crewefenplacts hare huyfen ghebouwt hadden, ende eenieejaercn daer moeften woonen , foo waren hun- ne Perfoonen ende middelen,als fy-lieden des avondts gjjijmorgens om hunne Negotie te doen na de Stadt moften koomeUjin gaen kleyn perijckel om vermoort ende geplondert te worden : niet tegenftaende dat alle deien tijdt gcduerende, ende onfe Ho, Mog. Onder- daenen foo onvriendelijcken werden ghehandelt, de Onderdaenen van de Kroon Sweeden altoos ongemo- lefteert in de Stadt zijn gebleven ende gewoont, daer nochtans onfe Ho.Mog. Onderdaenen tot foodanige tnishandelinge geenede minile reden nochte oorfake vande wereldt hadden ghcgeven; ende alfoo tot voort- fettingevan de Negotie noodigh is, dat de Kooplie- den binnen de Stadt Mofcou, hunne vrye ende onghe- inolefteerde Wooningc hebben : Soo verfoecken Wy Ho.Mog. dat onfe Onderdanen voortaen aldaer ghe- ruftelijclc mogen hunne huyfen ende hoven bewoo- nen, alfoo'tonmogelijck voor de Kooplieden is, on- der de Sofdatefque, buyten de Stadt op deSloboda vreedelijck te konnen woonen.
Niet tegenftaende dat t'zyner tijdt, dat onfe Ho. Mog. Ingefetenen hebben beginnen te negotierenin fijne Zaarfe Majefteyts Rijcken en Landen , fy altoos de vryheyt gehadt hebben omme alle goederen daer te Ljnde*allende, van fyne Zaarfchc Majefteyts Onder- daenen ( uytgenomen de Caviaert ende Perfiaenfche Zyde) te koopcn ende te handelen, gelijck het felve altoos door de voorgaende Zaarfe Majefteyten , en oock de tegenwoordige Zaarfe Majefteyts Ambaflà- deurs,als mede aendcAmbafladeurs van hare Ho. Mo. reciproquelijck van tijdt tot tijdt toegeftaen is ende belooft ; foo ift nochtans, dat voor ontrent in??? jaren, gantich onverwacht, ende fonder eenige voorgaende waerfchouwinge,aen onfe Ho.Mog. Onderdanen ver- bodtjsgedaen,om de fes aldeicapitaelfte Koopmna- fchappen (als Hennep,Kalck,Pot-tas, Wee-das, Juftcri inde Sabels, daer ia'tmeefte capitaci van de hecle Mojcovife Nerotie beftaet) van de Onderdanen van fijne Zaarfe Majefteyt niet te mogen koopen, foo wel bo- ven in't Lant als op de vrye Jaer-marckt tot Archan- gel,direftelijckteghcnshet gebruyck ende recht van alle vrye Jacr-marckten, cnde'tgeene nootwendigh moet werden geobferveert in alle Rijcken ende Staten met malkanderen in vrientfchap ende Alliantie leven- de ende willende blyven, alle'tweickgeftreckt heeft ende noch is ftreckende tot overgroote fchacde ende prejuditie van onfe Ho.Mog. Onderdaenen.
Hierdoor ift gebeurt, dat veele yan onfe Ho. Mog. Onderdanen in den JarefeftieK hoiidert ffft'igh ende een tnfeftlfjh, felfseen geruymen tijdt voor 't verbodt van den Vryen-handel, ίοο in Mofcoui Jeriflaefj Volgda^ cnàtAchavgel, aen verfchcyde Ruffe K^ooplicdeii geit ende goedereti op voorkoop hebben gegeven, om daer voor Ruffe goederen inbetalinghe te ontfangen, welcke goederen die hun-Heden toequamen, ende aen haer moeften gelevert worden (als zij nde langhe voor 't verbodt van den Vryen haftdel aen hun verkochten reetsbetaelt) van de Zaarfe Majefteyts Kooplieden, loodanigh van de Ruffe Kooplieden zijn afgenomen, datfefelfsdiegeenedie haer verkochte goederen aen onfe Ho. Mog. Onderdanen, volgens hare Schriften endegemaeckteContraaen, hébben willen,Ie veren, tfelve door de Kooplieden hun is verhindert en belet: door welck afnemen van'tgoet, veellieden verarint iijnde, ende veel quaetwillige hun felfs arm veynfen- dcs foo ift dat onfe Ho.Mog. Onderdanen acn 'tfaat-e, tot noch toeniet en hebben konnen geraken, waer by ly duyfenden verlooren hebben, ende noch veele duyfenden aen hebben van fchulden uytftaen tot hare grootefchade.
Ende nadat veele van onfe Ho. Mog. Onderdanen voor t Verbodt van den Vryen-handel, met Ruffe Jvoopheden hebben gecontradteeit, ende kooper-gelt V. Deel. |
op de handt gegeven (dat doen in een valcur als 'tfilver wBsJ om daer voor Goederen te ontfangen , ende dat de felve Ruffe Kooplieden naderhant nietkonnende leveren , door dien defelve Goederen hun van fijn Zaarfe Majefteyts Kooplieden wierden afghenomen, endaondertuffchen het kooper geldt van tijdt tot tijdt minder waerdigh wicrdi, foo heeftmen onfe Ho.Mog. Onderdanen willen dwingen alleen fo veel kopere ftux penningen van dc Ruffen wederom te ontfangen, als aen hun op bant hadden voor uyt ghegeven, dat doen het achtfte of tiende part maer weert was, van dc waer- de die 't hadde ten tyde alft aen die perfoonen om goe- deren voor te leveren was gegeven, waei door onfe Onderdaenen veel duyfenden fchade hebben geleden.
Selfseenige van haer Ho.Mog. Onderdanen , heb- bende voor'tverbot vanden vryen handel,met de Ruf- fen gecontraéieert, om Goederen tot Anhangel te ont- fangen,ende daer voor een partye Duytfche Goederen ende filver geit voor uyt gelevert, gemaeckt hebbende goede vafte Schriften, ende Borgen voor de prefterin- ge van den geilooten koop geftelt : met expreiïe con- ditie, daiby aldien fy Ruffen Kooplieden hun ver- kochte goet tot Archangel op behoorlijckcn tijdt niet en leverden aen onfe Onderdanen aldaer tot Archan- gel met Rufch filver geldt ( ghelijck daer ter plaetfe oock noyt andere munte gegacn heeft ) fc uden vol- doen, foo hebben fy onfe Onderdanen, de Ruilen op virfétfwgi/niet zijnde ghekomen, en als fy ìnMufcoit daer over recht verfochten, en volgens ghemaeckte Contraót, hun ghekochte goet ofte betalinghe van 'tgeene gelevert hadden, in filver geldt begeerden, geen recht daer over konnen krygen ; maer heeftmen hun willen opdringen, felfs tegenï deexprellëghe- maeckte Conditiën, kooper geldt tc ontfangen, dat doen ten tyde acht tegens een was, ende alfoo maer het het achtfte part van fijn capitael foude hebben weder- om bekoomen.
Boven defe voorverhaelde harde ende onbiUicke procedueren tCi^ens de Ingefetenen van defen StaeC gehouden, foo komt noch daer by, dat onfe Ho Mog. Onderdanen in hun rechtvaerdighe faecken ende rechtsplegingen, nieten worden gemaintineert, wanc daer fijne Zaarfe Majefteyt belieft heeft, dat onfe On- derdanen nergens anders dan inde Pooflblië Pricaas fouden te recht ftaen, ende daer voor hare debiteurs in 't recht roepen j foo ift, dat federt eenigen tijdt, al hebben fy fchoon goet recht van hunne Competenten Rechter in de Voojfolje Ïrkaes bekoomen gehad, echter dat uytgefproocken recht in andere Ïrkaeffgn, tegeoe recht, wederom is verandert: OockistoiArchangtl in den lare amo fefiien hondert acht en -v'^tigh gebeurt, dat een y^n onfe Ho.Mog. Onderdanen metecnRuffe Koopman hebbende gchandelt, om een partye goet: Goet te moeten leveren,en den handel op Zaarfe Mi- jefteyts Tol-boecken zijnde verfchreven, datbyde leveringe het goet veel flechter, en een ander foortc als hiin verkocht en monfter van getoont was bevon- den zijnde, hy 't felve weygerende te ontfangen , en hem op deTol-boecken beroepen,echter is hy van den Tollenaer gecondemneert om te moeten dat ilechtc goet tegens fij η gemaekte conditie ontfangen,'t welclc hy niet wilde doen, heeft hem den Tollenaer met ge- welt van den Tol af doen flepen, cn tot fchandael vaa onfe Ho. Mog, Onderdanen, op de Pw^gefct,ende publijck νορΓ al de werelt, met ftocken op fyn fche- nen laten ilaeo, willende hem alfoo met gewelt dwin- gen dat flechte goet te ontfangen : fijnde voorwaer een faecke van grqote contquentie, feer fchandaleus voor de Natie, cn rioyt acn eenigh uytlander in diervoegen gefchiet; Naderhant in den \wfefiiin hondert ten m fefiigh is tot Archangelccn Kóópman, oiife Ho. Mag. Inghefetcn , ίη fijn huy« des nachts vermoort, en fijn goederen wech gerooft, waer van de daders πadςΓ- hant fijn gevangen,en ongeftrafc wederom losgelaten. So ift oock op vcricheydenejaer-meröen χοι^ώαμ. gs/gebeiirt,di^tdiyerfe van onfcOnderdanen goederen fijn geftòien, en of fchoon de Dieyen fijn bekent ge- worden en aepgewefen, fo fijn fy echter daer over niec geftraftjofte óntcOnderdanen recht daer pycr gedaen.
® Ii) |
-ocr page 273-
254 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
1064·
|
In 'c gene noch veel verder gaet, is dat oniè Ho, Mog. Onderdanen, hare fchuldenaers over nietgele- verc en voldaen te hebben het geene hun hadden ver- kocht ofte fchuldigh waren, rccht verfocckende, aen hun luydenhecfdve door fyn ZaaifeMajefteyts Be- velhebbers en Gouverneurs, isgcweygert, endehue fy oock daer over gebeden hebben geen recht op de Kuile übligatien en Contradien tegensbaerefchu de- naers, en hebben i<onncn bekomen> en alfo van hunne middelen biy ven verfteecken, 'c welck ftrydcnde is ce- gens't recht van alle vokkeren.
Mede heeft een vanonfe Ho. Mog. Oiderdanenin dcnjare[eftien hondertfiiligh naer Archangelgcionàcn een partye van tmatigl· tonnen IndigOj die in de Jaer- maickt des felven Jaers, niet hebbende konnen ver- kodit werden, zijn de negentiende der felver aldaer tot Arckangel in den Ambaer tot naefte Jaer blyven Iben; Soois'c ghebeuttdatden Pricaeiïïckj onder wien die in 't Landt ghekoomen waren, wedeiom over Zee was gegaen , cnde 'c volgende Jaer niet wederom tot Archangel is gekomen > dat den Eygenaerdcfelve ne- gentien tonnen Indigo, door fijn volmachtighcden uj t het felve Packhuysheeft doen afvorderen, ende of fchoon de felve ouder fyn mercke en het gewicht, a!s qualiteyc rnet fyne Fahnra accorderende wierde be- vonden , fo als die inder daet van herwaerts waren ge- ibnden, waer door fyn eygendomkonde werden be- wefen, foo heeft men nochtans fyne Gemachtighdcn, dien Indigo , dat fyn eygen goet was, niet willen laten volghen , maer is de felve het volgende Jaer twee en feiiig door den Pricaeilick van de Heer Boris Ivanowits Aioro/fl/aengetaft ; nae hem genomen cnde verkocht, vverdende alfoo den cygenaer fijn eygen vry e goet af- genomen ende onthouden.
Ende naer datfyne Zaarfe Majefteyt, in 't Jaer an- no feflien hotidert fes en veertigb lot Arckangel, ende vervolghens in alle üteden , de Tullen, toconfeHo. Mog. Onderdanen groocc befwaernifle, feer veel be- liefc heeft te laten verhoogen, wiertonfe Onderdanen doenmaels daer by aengcfeyt, dat fy gecne andere kelyne ToJlen en fouden betalen, die fy voordelen med^ betaelt.hüdden, fo mede dat de Tollenaets de ge- handelde goederen niet hooger en fouden mogen re- kenen· als die effeitive gekocht ende verkócht, ende opd'e Tolboeckenverfchfevenwaren, vangelijcken de goederen boven uythet Landt koinende en na bo- veu gdende, niet hooger foude gecaxeert werden als de felvügpkochtzijn, foo is'c nochtans , datohfe On- derdan.éfi,, boven de grpoten Tol op fbmmige plaet- len , noch eenige kleyhe Tollen, als Pedre Coupna, cnde ,Ambaer , Sina , tegen> fijne Zaarfe Majéiteyts Ordre , werden afgheno^n , epdfe tot Archangelds Goederen niet pe-efliinéertgelïjck dio effedtive ge- koehceh in de Tol-boe,eken nade waerheyt verfchre- ven Z,ijp , maer alles nade hoGgfte prijs dieiijmange- Jingé óp de Jaer-mardl beileetwert, werdeh'gertkênt, chde daer na de Tol moeten betalen , én vanghelijc- ken werden vcrbodbn de weerde overfchat , alle de opgaende en af-komendó Goederen j'xoqorifer Ho. Mögi Onderdanen gröote befwaernis, tégèns de goe- de ihtöntie van fijne Zaarfe Majcfteyt.
Ini|hclijcks willen diifikwils de Tollenaers tot Ar- changelj, de partyen pp dc Toi-boecken nietlatcri ver- fchry ven , gelijck de fclve met de Ruflen tot weder- zij ts ^npegen zijii gefloten, als hun duiickt, de pryfe van de'i^uffb Goederen nae hun fin niet hopggenoeg gelteltis , omdat fy lelfsdiergelijckeGóedei-ënheb- bende ,, de felve tc lióoger foude moghen'verkopen , van gëlijtifen foo verbiedenfe aen de Ruffe Koopluy- den ioödatiige Duytfche Goederen van onfe Onder- danen'tfe'jtöopen , àls fy in den fin hebben voorhaer felfste koopen,op dat zy onfe Onderdanen die te beter kòbpert naer haren wil genoegiaem fouden af-dwin- gheil. '
• Daéi^cn boven fo houden de Tollenaers tot Archan- gel j oilic Ho. Mög. Onderdanen foo langhe op met af-réeckenen van den Tol tot op den uytterflen uyr dat de Schépen ende Booten moeten vertrecken, ende vveygeren hun rechte reeckeninge uyt de Boeckcn te |
geven , cnde dwingen alfoo onfe Onderd«ncn> op , | hun vertreck ftaende , meer Tol af als fijne Zaarie Majefteyts ordre mede brenght en fy fchuldigh zijn. —
Ende of fchoon wy Ho. Mo. over verlcheydqnc onfer Onderdanen befwaernilTen, diverfcbe Brieven van voorfchry vinge, in faveur van onfe Onderdanen, aen fyne Zaarfe Majcftey t hebben gefchreven en laten voordraghen, op dat hun onfe Onderdanen allefints goet recht foude mogen wedervaren, foo fyn nochtans alle delëive Brieven, fo weynigh geacht, dat daer op kleyn, ofte geen redres is gevoight.
Ende allbo fijne, Zaarfe Majcfteyt den Groeten Heer Zaar en Groot-Vorft Alexey Michai Lowits van geheel Groot, Kleyn ende Wit-Kuüant, felfs Erhol- der naer het overlydenvan fijne Zaarfche Majefteyts Heer Vader, den GrootenHeei, Zaar, en Groot- Voril Michale Feuderomitz. van geheel Ruflant, felfs Ërholder van Zal. gedachtenis, in 'tbegin van fijne lolfdijcke Regeeringc, aen ons Ho. Mog. door fijnen Grooten Ambaffadeur, den Heer lisa Datiiele-wits Mi- ioflaefsky van fijn Zaarfche Majefteyts yriendtfchap, goede generi cntheyt ende afFediie, hetft believen te verieeckeren, ende die te willen verftercken , gelijck het felve oock naderhant door fijne Zaarfe Majefteyc aen ons Ho. Mog, Ambaffadeur Comraet Burch nader heeft geconfirmeert, ende nu wederom door de Blie- ven aen ons Hoogh Mogende met de Zaarfe Maje- fteyts grootc Ambaffadeurs den £)w/)re?iin ende Eifbe- littcr tot Cadomsky Bogdan, Ivanowits .Nafokin, ende den Heer Cancclier Abraham Koefihof, ovcrgefonden de continuatie van de felve fijne Zaarfche Majefteyts goede onderlinghevriendtfchap, cndegenegentheyt ten hooghften wert uycgedruckt, ende aen hare Ho. Mog. veriéeckerti Soo ift, dat hare Ho. Mog. (^er uyc afnemen, en vaftelijck willen vertrouwen, dat veele van de voorverhaelde befwaerniffen en onghelijcken, hare Ho. Mog. Onderdanen in verfcheyde gelegent- heyt ende tyden aenghedaen, alsftrydendctegensde felve fijne Zaarfe Majefteyts goede intentie en vrient- fchap geplceght werden tcgens de meyninae, ende wel licht buyten weten cnde bevel van fijne Zaarfe Maje- fteyt , ende dat het felve tot fijn Zaarfche Maje- fteyts kennifiie gekomen aijnde, de Zaarfe Majefteyt volgens fyn aengeboorne goedertierentheyt, en hooge Wijsheyt, daer in lopdanige ordre fai believen te Hel- len , dat niet alleen aen een yder van hare Ho. Mog, Onderdanen in toekomende goetrecht fai wederva- ren , en niemant eenigh cmgtlijck werden aengedaen, maer oock voor al dat den handel na den ouden, tul- fchen fijne Zaarfe Majefteyt en de Ho. Mog. Onder- danen , fai vry, ende fonder eenige verhinderinge, open werden geftélt, door welckc hare Ho. Mog, on- derdanen grooten hündel daer by geener anderen Nae- tien handel, eenighfints is te verghelijcken, ü E. Zaarfe Majefteyts L^deo en Schatten,door den cóm tinuelen tocvoer,van filver, en anders, fomerckelijck werden verrijckt, en dat wy Ho. Mog. gèenridcn tiieer lullen hebben,wegens onfe onderdanen over dcr ieendiergelijcke dingen te klagen; teiüeer, wylWy Ho. Μ og. ons ten allen tyden, ende altoos hcbhfn betoont, η iet alleen met woorden, maer met derdaeb té zijn goede en oprechte genegen vrienden vanfijiie Zaarfche Majefteyt, hebbende onder anderéri'oóck altijt toegheftaen, den vryen uytvoervah feer groot? quantiteyt Amonitie van Oorlogh, ende 't aenoemen van veele ervare Krijghs-Officiercn , cnde; Wwck' meefters tot dienft van fijnZeaerfe Majéfteyt,'t welct wy Ho. Mog. dickwils aen andere Potentaten hebbiD geweygèrt, cnde maer alleen aen onfe geaflfeilioneer- de Vrienden coeftaen, ende oockwélgcncgeii zijn i oni'jfijnci^aarfe Majefteyt wyders in 't toekomende by occafi;én, alle genegene aflfeà:ien ende plichten vas vrièntfchap toe te brengen. . .
Alle't welcke wy Ho. Mog. acn.fijne Ziarfe' ^j®" fteyts grootc AmbaiTadeurs den Heer Dworeviitf ^ Ertbèfitter tot Cademsky, Bogdaen, Ivanemts. iiefiüp ende. den Heer C&ncQÌÌti Abraham KqfchofdoQiO''^'^ Ho- Mog. Heeren Gedeputeerden hebban laten, fóo mondelingh als hier mede ichriftelijck » voordragep,
■ ' mei |
-ocr page 274-
cn O O 'R L O β Hi' 'fVier-en^'veemahfleBoecL· 155
|
met verfoécl^ dat ü. E- Excellentien, dèfeivè orife Ho Mo"· Öndcrdanen befwàerniflén ,^ifióniên na- me cniie van onfent wegen, aënfijne Zaarfé Majefleyc OD ernft vricndelijckfte believeij voor te dragen i op j' jifoo diedaer by geinterefleerfzijn > behiaörlijck redres ende fatisifaö:ie ( over'c geenc noch niet mochte geredrefleert zijn ) mogen bekomen, tot verltèrckin- ae continuntje, en meerder aenwas van de onderlinge vrientfchap en gencgemheyt tuffen fijne Zaarfe Ma-
iefteycendeonsHo. Mog. V
jA, Den inhpude van de voóriz memorie fai den gcmelten Hèer Extraordina'ris AmbalTadenr in' be- Lorlijcke achtlnge nemen, gelijck hem bji het hoog- ftc gereconjmandeert wert mits defen, of) alles redres verfoeckende, met vafte beloften, toefegginge en ver- fekeringe, van dat in 't toekomende diergelijcke exor- bitantien en exceflen, tot nadeel en overlaft van de Onderdanen en Ingefetenen van defen Staet,niet meer en Tullen werden gepleeght.
ir En nademael het fijne Zaarfe Majefteyt belieft heeft voor omtrentiwfe Jaren fijn Onderdanen te be- laften met een fwaren Tol van t/e»per tento, niet ge- neralijck, maer particulierlijck die geene dieaende uytlandersinhet LantGoederen verkoopen, waeruyt refulceert, dat de Koopluyden defer Landen, voortaen geene Goederen iii het Lant fullen konnen koopen , door dien de eene Mofcoviter aen deandere verkoo- pende, defen Tol niet betaelt, maer alleen als aen uytlanders verkoopen, daer tot die tijdt toe fonder on- derfcbeyt, ofte eenige differente van Tollen,deRuilèn acD hare Natie en uytlanders eguael hebben mogen verkoopen, foo fai den Heer Extraordinaris Ambaffa- deur, feer ernftigh aenhouden, dat defen nieuwen Tol van tien fer cento, ten refpedlcvan de Onderdanen van defen Staet mach afgeichaft werden , op dat alfo de ne- gotie van defen Staets Onderdanen aldaer in hetLant, niet geheel mach komen te verloopen.
Den Heer AmbaiTadeur, fai tot bevorderinge van de welvaert van de Mofcovifche Negotie aen fijne Saarfe Majefleyt niet alleen inilantelijck verfoecken , maer oock met krachtige redenen daer op infiftereri, dat de Onderdanen van defen Staet, geen hooger Tol- len gantfch Mofcovie» door, mogen betalen als andere Natiën, en voornamentlijck niet meer ale de Engel- fcn,geconfidereert den hooghgem. Staet ieer veel daer aen gelegen is, want byaldicndeEngelfenTol-vry mochten werden,en de Ingefetenen deler Landen daer en tegen met de hooge Tollen belaft b)yven,foo foude A^gthtfAc MofcovifeNogotk naeEngelantgediverteert werden : Ende fai derhalven den gemelden Ambafla- deur, onder anderen, aen de Commtflarifen van fijn Zaarfe Majefteyt, wel ernftigh remonftreren, en de fclve doen bcgrypen,dat fijne ZaarfeMajefteyt veel meer dienft enprofyt van defen Staet en Ingefetenen' van dien, als van de Engelfen, van tij t tot tijt heeft ge- nooten en noch geniet j als door den toevoer van gout cnfilver,alderhandeamonitie vanOorlog,Krygs-Olït- cieren, Werckmeefters, en voorts alles wat fijn Zaar- fe Majefteyt van nooden heeft, zijndedaeren boven de Negotie defer Landen, veel confiderabelder als die van de Engelfe, dewyle de voorfz Ingefetenen jaerlijcx van hier ofte vjifi/^^ Schepen,en fy maerwVr ofte "uiffSchepen, op Archangtlfenden, door welcke groote Negotie fijn Zaarfe Majefteyts Onddrdanen , tnerckelijck verryckt iijn, en noch jaerlijcx rijcker, oock fijne fchatten vermeerdert worden; fo dat de In- Refetenen van defen Staet niet alleen aengaende de Tollen nefFens de Engelfen en andere behoorden ge- leek geftelt, maer boven alle andêre Natie vaafyne ^arfe Majefteyt geprcviiegeert en gebenificeert te werden.
Evenwel,by aldien fyne Zaarfe Majeftevt doorgee- oe redenen mochte te bewegen zijn, om de Onderda- nen van delen Staet nefFens de Engelfen, Tol-vry,ge- heel Mofiovien door te laten Negótieren, of tebeneiS- ccien met foodanige privilegiën als fijne Zaarfe Maje- i Kk aen de Engelfe vergunt foude mogben
A h n-®^^® noch mochte vergunnen, foo fai de Heer AwbjlTadcur feer inftantelijk met redenen ter materie |
dienetldie, aenhouden j ïlat als dan de Onderdanen van j ζζ^
delen Staet, ten mihffén géenhóogerTbllenttOgen —___
afgenomen werden als fy voor den Jaréy^/wj/^sifo f Jes en veirtig betaelt hebWn, dat is anderhal òVtveeper cento,fa toi^rchangelals in 't L·ant,daer(e nu 'tiler offijf per cènto toVArchangeLcaachtper cento in 'c Lant mot- ten betalen.'^
Déwijle men de Nederlandfche Natie wil beaemen om voor haer geldt en beloningh te ghebruycken den dienft vari de KufTen, fooin faken van deNegotiatie als vaii de'hüyshouding^ , onder pretext en-hét voor-
feven van' êenige Geéftëlijcken, datfe door de voorfz J ederlandfChe Natie wierden gc-ergert en oötfticht > enhethuo-lieden niet wel mogelijcken is fonder die vryheyt, in 't Ruflïfche Rijck to handelen, infonder- heyt voor die gene die haerhuyfingcengelegenthe- den daer binnen Landts hebben; fo fai den Heer A m- bafTadeurin allen manieren arbeyden , dat de voorfz, I Nederlandfche Natie, de vryheyt die fy voor defen ' altijdts in dien deeleiiebben gehadt, voortaen oock mogen behouden.
Sai by alle occafien vertòonen, hoe langejaren de- fe Landen hier bevooren met groote macht te Water en tè Lande bevochten zijn geweeft, cn verhalende notabelfte fueceiTen die GodtdeHeer Almachtig, nu veele jaren aen den anderen, aen de Wapenen van de- fen Staet,heeft belieft te verleencn,endeprincipalijck dereduótie vanfoveelnotable Steden , Plaetfcn en FortrefTen onder haer Ho. Mog, ghehoorfaemheyti Item i de groote ende in alle hoecken van de We-
I reldtge-extendeerdeNavigatie,HandelingeenTraf- I fijck, de Alliantien cn Vriendtfchapmet dc grootfte 1 Keyfers, Koningen, Republijckenen Potentaten, fo ; in Europa en beyde de Indien, als daer buyten, in alle 1 andere Geweften van de Werelt, en particulierlijc- ^ ken wat Kon ingrijcken, Rijcken, Landen, Steden en Plaetfen , oock FortrefTen , haer Ho. Mog. zijn heb- bende ende befittende in ^^, Africa enùcAmerica, ende infonderheydt in de voorfz Indie» . oock wat machtige ende redourable Vlooten en Equipagieo, dat aen en aen, fo van wegen defen Staet, als van wegen de Oofi-lndifihe, Weft-litdifih* en andere Compagnie defer Landen, in Zee werden gebracht en gehouden.
Noch fai den gemelteh Heer Extraord. AmbafTa- deur ter bequaemfter tijdt en gelegentheyt reprefen- teren ende voordragen , dat na dien haer Ho. Mo» doorgaens ende tot allen tyden , metter daet hebben betoont, dat haer Ed. nietaengenamer is geweeft, ge- lijck oock noch is, als mutuele en fincere vriendfchap met fijne ZaarfcheMaj.teonderhouden, en dienvol- gens tothoogachtinge van fijne Zaarfche Maj.alder- doorluchtigfte Pcrfoon, de felve altoos met fodanige en foo hooge Tytulen hebben vereert, ais waer mede fijne Zaarfche Majefteyt felfs belieft heeft vereert te lijn, haer Ho. Mog. daerom niet hadden getwijfFelt of fijne Zaarfche Majefteyt foiide haer medehebben gelieven te vereeren met fobdanigén Tytul , niet al- leen als fy felfs begeeren, maer gelijck haer fonder ee- nig difpuyt of tegenfpraeck, van alle Potentaten in 'c Chrifténrijck, als daer zijn den alde^Doorluchtigh- ftcn en alder-Grootmachtigften Keyfer des Room- fchenRijcks, de Koningen van Vranckrytk, Span' gien i EngelaMt, Portugael, Polen, Smeden en Denne- TOirfiÉfWj gegeven wert, jae felfsoock van den Tvrck- jchen Keyfer, de Koning van Ïerfien, ende alle ande- re Potentaten buyten Eurapa , daer mede haer Ho. Mog, in vriendtfchap leven, dat is, te weten defuper' fcriptie ofopfchrift der Brieven, Ho. Mog. Heere», de Staten Generael der loffelycke vrfe Vereenighde Nedtr- landen, en in de Brieven voor en boven aen, Hooge en, Mogende Heeren -, enindentext, uwe Hoog Mogenthe· den, dat nochtans fijne Zaarfche Majefteyt, haer Ho. Mog. alleen geeft den Tytul van eerbare Regenten m welcken Tytul men gewoon is te geven aen Regen- ten felfs,van de alder-klgenfte Stad, met by voeginge, dat haer Ho. Mog, niet en kunnen gelooven dat iync Zaarfche Majefteyt het ielvemet voorbedachtheydt, tot groote difreputatic van defen Staet, totnophtoe alfpo heeft laten ghefchiedcn j maer veel meer dat den
® VOOft |
-ocr page 275-
25 6 S A Κ E-Nn vanH S) Τ A .E Τ
|
l66ii voorfchrevi! haer Hoogh Mog. indifputablen recht-
_tnatig^>e.a Tycul , Cjn Zaarfcbe Majerteyt miffchien
niei fai bekent zijn, hoewe] haer Hoog Megentheden geda^qhidden, dat de roaeht endeglorieustaeyt van defe JÈ^tpublick, endedeViiàorieusheychaer £d. van Godt.^zi:gende Wapenenen,foo te water als te lande, felfs toi in de uyrterfte doelen van den Aertbodem, fyne Zaarfe Majefteyt niet konde onbekent wefen, ende volgens dien oock hoe confiderabel haer Hoogh Mog. voor-,Vrinden, en hoe redoutabel voor Vyan- den, de felve door Godcs gcnadigen zegen in 't Chri- ftenrijck, en ooek in de Ooft en Weft-Indien,jae den gehe^n aertbodem over, gevi-orden zijfli> ende met wat Tytui haer Ho. Mog.yan alle Potentaten vereert worden, uytgenoraen niet,: ende dat alleen van fyne Zaarle Majefteyt, ende volgens met allen ernft ende y ver veribecken , cndeernftighaenhouden, dat fyne Zaarfe Majefteyt nae fyn hpoghfte wysheyt, op alle het geene voorfchreve is, bchoorlijck rogare nemen- de, haerHo. Mog. voorisaen , in fyne Zaarfe Maje- fteyts Brieven, en anderfmrs,gelieve te geven den bo- ven ge-cxprcflecrden Tytul, ende voorts oock fyne Ambafladeurs ende andere Minifters, binnen ende fauytenbet Mofcovifche ende 't Rufjifche Rijck, te bela- ften ende te bevelen, datfe tot, of vqn haer Ho. Mog. fpreeckcnde,clc felve fullen hebbende te vereeren met den voorfz, Tytul.
Boven ende behalven de gemeene klachten, aen- gaende de overlailen de Onderdanen van defen Staet aengedaen, in de Memorie hier vooren gheinfcreert, breeder gemcntioneert, fai den HeerExtraordinaris AmbaiTadeur byfonderlijck klagen, over den grooten overlaft van tijdt tot tijdt door fijne Zaarfe Majefteyts Minifters gedaen aen Thielmanlus Ackeman, te meer, om dat niet alleen hy daer door in de uytcerfte ongele- gentheyt isgeraeckt; maerdat oock verfcheydene On- derfaten van defen Stact, die hem tot uytvoeringe van de Contradien, foo hy hadde mcttet Ru/IilchHof groote géiden hadden verfterckt (door dien hem dp conditiën van die Contra£i:en niet en 2;ijn voldaenge- worden(verfteecken zijn gebleven van hare betalinge, die fy anders feeckerlijcktadden konnen bekomen,en alfoo ten hoogbften daer door werden verkort ende veròngelijckt, en fulcx niet alleen buycen kenniflc van fijn Zaarfe M^efteyc ; maer heel contrarie fijne inten- tie, s\Ï<s>QitgemekeviÏhielmanlus Ackeiuan, volgens de felviige, niet alleen behoorde te hebben genooten de conditiën door hem bedongen; maer groote gra-
tie en gunft, bovendien, ten opficht van de groote voordelen en avantagicn die hy aen fijn Zaarfe Maje- fteyt :heeft toegcbracht,door fulke treffelijcke en heer-
lijcke W^rckcn als hy daer te Lande, met ongemeene kofteti, moeyten ende re/iio j heeft ingericht gehadt, ende deChal ven in allen manieren > den gemclten Heer Ambafladeur des te vigoureufer inftantien doen , om te fai veren deinccreftcn, en van den gemelten tnan lus Ackeman, ende by gevolge van verfcheydene fijne Crediteuren, alle goede Ingefetenen van defen Staet, en alles in conformitey t van 't geene hem dien- aengaende door den felven Γ/^/Λλ» lusAckmn, fai werden geparticularifeert, en fulcx is oock te noodi- gcr voor 'tjefpedl van haer Ho.Mog. naerdemael over die faecke door expreffa laft en ordre van haer Hoogh Mog. byfonder onderhandelingen daer teHovezijn gevallen, eerft door den geweien.Heer AmbaiTadeur Burgh, en naderhantdoor den Commiflaris Alexander Ηοφ, en dat evenwel geene difpofitien daer op fijn ge- volcht, als de natuyr van de faecke, ende gerechtig- heyt van dien, nochtans wel hadde vereyft, en fulcx nae alle apparentie door het verkeert aenbreneen van die Minifters en Commiffarifen met de welcKe over die fteck is gehandelt geweeft,en die uyt infichten van eenige hare particuliere Intereifen, het met de faec- ke van gemélte Thielman lus Ackema, niet wel hebben gemeynt, en die haer voordeel hebbben gefocht uyt fijnê ruine, en ohderdruckinge.
Sei tot alle het geene voorfchreve is, ende yder poinö: van dien naer fijne befte kenniflè, endewe- cedfchap, 'ghêbruycken alle bedenckelijcke redenen |
end? roptiyen, i:en eynde daer op > ten beften vtn den i)taet,Vcnicl'IngefetenenjVan dien, de gewenfteef- fcöen y.roogen komen te volgen. ,, Den Heer AmbaflTadeur, fai oock letten o^r egee® andere,occurrentien in hecRuiBfcheRijck,-.fichen prefenteren of openbaren , om de felve tot der Lan- den dienft temogen applicieren, die,hy in fulcken ge- val fai hebben te mefnageren ende waer te netnen, ea voorts hem reguleren naer't geene , hem hier na by fchry vens op de voor te vallen faecken, foude mogen werden aenbevolen. , , , . ,. q
In gevalle aldaer aEn;'t Hof fouden mogen wefen, Amhajfadturs, Refident'e», of Agenten, van de Ko- ningen van Vranckryck.Groot Brittaigve,Ss>eden,Deiie· marden, Poolen&c. Of een van dien , fai daer mede houden goede Vriendtfchap, fonder nochtans aen de felve yetwes van fijnen Laft te openbaren, of de fel- ve tot bevorderinge van dien te employeren, oock in 'tregart van defclve, en van alle anderen, letten op den ranghhaer Ho.Mog.competerende,te weten,im- mediatelijck na de Koningen ende Republijcque van Veaetien.
Sai van fyneaenkomfte in de Stadt Afe/coe. ende voorts van tijdt tot tijdt, oock met exprefle Poften, ift noot, van 't fucces van fijnebefoignes haer Hoogh Mog. adverteren.
Secrete faecken , diedat fullen vereyiTchen, adver- terende , by Cyffre daer van een Sleutel gcmaeckt,en hem nevens defen behandigcfal werden, addrefleren- de in fulcken geval fijneBrieven aen de Griffier van haer Ho. Mog. volgens der felver Refolutie van den ee» en tv>intighften]w\·^ feflien hondert een en vyftigh op de groote Zacl van't Hofalhiergenomen, daer van hem mede Extraft fai werden behandight.
De Befoignes by iucces of anderfints af gehandelt wefende, fai den gemclten Heere AmbaiTadeurfijne wederkomfte herwaercs fpoedigen, met de befte ende feeckerfte gelegentheyt, ende de meefte mefnage van h Landt.
Den Heer AmbaiTadeur fai te fijner \(vederkomfte, van fijne verrichtinge en wedervaren aen haer Hoogh Mog. Rapport doen, ende fchriftelijck verbael over- leveren.
Van gelijcken fai hy Extraordinarii AmbaiTadeur, volgens haer Ho. Mog. refolutie van denyfjiw iw;»· tighften Odober feftieu hondert fes en vyftigh binnen den tijt van tiuee, en ten uytterften drie maenden, naer fijne te huyskomfteengedaen Rapport, fijneDccla- ratien moeren overleveren.
Noch fai hy gehouden zijn, de Stucken uyt de Grif- fie van haer Ho. Mog, die hem onder behoorlijcke Inf ventaris en Recipiffe, mede gegeven, ofte toege- fonden fouden mogen werden, om fich daer van te dienen , in het uytvoeren van defen fijnen Laft, te fij· ner wederkomfte hier te Lande, nevens fijn voorfz. verbael, by intreckinge van den voorfchreven Inven- taris ende RecipiiTe, behoorlijck reftitueren, ende daer nevens oock onder Inventaris over te leveren,al- le foodanige Originele ende andere ftucken ale hy ge- duyrcnde defe Extraordinaris Ambaflade foude mogen bekomen, om alsdan ter Griffie voorfz, gefeponeert te werden.
Den Heer AmbaiTadeur fai defe Inftruaie punöue· lijck achtervolgen, en heminconformitévandien» reguleren, fonder buyten de felve voor eenige van d» Vereenighde Nederlantfche Provinciën, Steden, of- te Leden van dien, ofte particuliere perfonen, Vets particuliers, het ftuck van de Commercie, Traffick, Navigatie of anderfints, aengaende, metden hooghft» gem'elten Grooten Heer Zaar, en Gnot Vtrft, ofte ye- mant anders , te tradleren, ofte te handelen ; maet hem altijts, houden ende continueren in termìnissìA de Generaliteyc, 'twelcke den gemclten Heer Am- baiTadeur aengenomen en belofte heeft te doen, op de aenvaerdinge van defijne Inftruftte, Aldusgearre- fteerc den . . . juiy fifiien hondtrt vierenfifiig·
an 'tboo?aafnöc tioccft/ f^ accept ban De fenWtt' g&c Dcc in 3^2anchc0t|^ Doo; D;
Heyd?» |
-ocr page 276-
-U
en O O R H O G Η. ■ UVier'.eh~v.eernghfle Bmk, i 5 7
|
Keet DoOi -----------------------~
©oojts fjceft Dc ICm&afraöéiic op Dat fabfecc mt ù'mccc CESiifiïicc / al^ öooft ban Dc Commiffacifen tteliùlcben. ©ie öe fElöcafopfnifnadffcn|)ft>i>f«= Of/ tot anttDoojt oafaetiDrg^CmijaflaDcui^ ètere tatiï/ DnrülUoorcji^liEt^öatroptefionnm feggen/ hu foiibc moeten fpjcecUcnacn ten lioninaö/enfukp niftljict tucfenCe / Dat Öcm aïji öan fouöc laten toeho» incnfijniinttoaOif.
i^n ;ê)onbatlj Den drieëncwintighften©cecmbec na niiODacD^ / 0"am bp öen ^SmDaffaCiEUt De a«pte· nant üau Otiii^m CanceUec / Die anttooojt bjaeljt Oai fijn ©f «"C tnf ί öci' ïionins nu öaDöe scfpmcheii/ ciibc Oat fijn €. Df m fouOe üeetoacöten tefleii^ (boen) ttimgfn niacuoaglj ten twee uprenna öemiböafff)/ foMùcc Dat öy 3Luptniantfïcöi3ecDecacnDe?ltnbaf> faaeiic tjerftlatcDe/ enDe fcBeiiDc alfobanjjcininDe 5tntccljainU?e/ en toiecDc booit^uptflfleptöoojben ^cctf tati^ ban De iSmbaflaDciic.
3Dc boojfj iieccetaci^ tneDec bp De ^tinbaffabcuc flcHcfrtsynDE./cappojrecröe berbecj öoe bat Den ïup^ tenant bp cypjcflTe lafl ban fijn i^eet aen üein ^ecïcs inri^ noci) bccfocftt Öen ^mbaffaDeur aen te feg. jjeii / Dat al^S &p óp inojgen hornen fotiDe bp Den fêee» re €ancclttc / ÖP ««« εη fouöc toillen nicDe bienafn/ nocD Ijf t P?crent nocD öen Ageti t ban fjaec Ho. Ιϊ^οβ. Die Dat atn öcm baböe obetfleleUect / fnlcjc öp «en öe fêcft Oc Heyde (jeeft ül booccil bet bjitciBöt.
jeaenDaal) ten twee uprcn na DcmiDDaöDbpöe J^ecc Canceliec VncfcnDe/ Ijceft fijn <2D.nictbecIe jjcufdjetoojDen boo? afbetupgt/eecfl fgne ootmoeDi· Bc flocDc flenegentOept enOe affectie üooifietfcbclba- ren / ciuot Den tiend ban öen <btaet Dee Beccenigbe .ïicDetiaiiDcn/ enbc banöepecfoonenbanöace^o. JSofl. Daec inne fgn <Cb. foiiDe altoo^ boltjetben foo fflujjc fjp leefDe/ cnDeöatöcHmbaftaöeurfuicytcn bollen fouDe tollIen becfeeefieccn.
©ttötr? öat aefpjooeften tiaDDe met Tiincn Sioning obcc ben inljaiit ban De^ itmbaffaDenr^ 25?iefenDc aenbicDinflcDe^ Prefents, enöe Dat fgne JBajefl. ijem ÖaöDeacIafl Dfcpscfenten té weygerenen nieckonnen acnnemen, Dat l)p ïjecc CanceliCE upt e)ï)jeflc lafl ban Dtn ttoningij öem Defe anttooo^De toeboegöDc/fo boojljcm epeen felben/ al^ toegen alle enDeceflIne tncDe CominifTacifen / foo Dat öicfaeche/ booifoa Deel/ baccbpliontj allc Dcnnöece{lebbenDcfflelflcj; flcaiitüjoojt.
ip)fcD?eef tee fclbec tflDt oocR ijoefietxhmenin Vranckiijck fiet ooflö Ijabt om te becmeeöercn enöe te Dciifficietrn De jpjanfcDe .ïliabigatie enDeComraec tien tn Dat ftijtl)/en ban Daec op alle anöete ïonDen/ bitnacuQaenöe oocR toegijefonDeu öebbenDe cenige opgetee^te eontcacten met Ijet Dooft jFactocie Com« ptoic tot Stockholm.
Φίε en DietgljèlgcUe concepten flonben niet flit/ nmettaiecDenDageIt|>;meeccn mecc aenggeboutot/ CM/ Qtijjch al^ in alle nieutoigbcpt gljcfcBiet / feec be^ fifrtiaijt.
. jÖH fpiaeli tnen notö ban De tjanbelban Mufco- vien op Archangel op te rechten, met gCOOt emp?ef« ffnienr.
JSofl) ban eene Compagnie na Ooft-Indien Daec toe Hubert Hugo Den aenlepDcc toal/ cngcb?upcltt tocrben foube / appacent om be boocige necinge om- trent De Roode-ice tc oaen continueren.
^infgeliic): ban cene an&ete Compagnie naec öe Weft-indien en eene Colonie te toillen gaen pfóHten op't<5plantCiijanaop drie ofti vier gtaDen BenoojDen öe 3iinic Cquiiteetiael gelegen / boo? Öc mant ban be ttibicr De Amazones aenaemt / Daec omtrent ^öec» lamfcbe Koloniën toaren.
!|tcm/ om in'tBuehop tececfiteneenfocietcpt tottet maccUen ban allecljanbfjfwarte Secp , felfi öacc m Traen of Oly ban JealbijfcDen fouDe mo- F" to^öen becmcngöt / Ijct toelrfe in De i^ollantffclje fttrarte j§.etp foo geöifielcert tuicct.
|ié(54·
" ^jtftM'
'"r
PeiaiuS'
R:
W jtrontfn
ifi· eepie
p ^aιιDflI
Ρ ütitnt .
li'P'*· ,ν, te fisn'c
teteicHiH,
Ciancii
»5(1(1 ■-hfftpn η te .«om-
«ΙΚίΕΠ, |
<enbe Daec Bp Dan fiomenDcnocljbeonrechtvaer- i
digeende onlydelijckc quellingen ecde belaftingen, ......... ,
Die De Fermiers fonDec opgouDen öeeörn aen alle DecIanDtfcfìe ^abigatien enDe Commeccien in alle manteren enbe epalleplaetfen / foofcgeengetbiel:^ baren enöe bcfie ban't SanDt toet tebecepfTfÖén/ Dat Daec in enDe Daec tcgljcnsi in tijbt^ cnDe fonDec uptficl totfcDeberfien / bp alle cerlticfte enDe bcrniif* tige miDbclen enDe evpcDitien.
®e jFranfcöc ® inifter^ toaren niet tc mifpitjff u / öatfc Jjare^ lïoningD^ enDc©aDcrlanbt#be|icfocö« ten. a0fDerom oocft toa^ loffrUjth in Den ^er Bo. reel Datöp Defgeltjclt^ bOD? ύε fijne beebe Hes e/f^J/J-
CÌH flcna timorii , ^mor t nempe Commercü , ho( efi nummi.
anbefen tijOt liet ben UtoniflööeeHScögB^-boleR ©ijuf»- te paetDt:enD£ te boet marcùecen na Itaiien teaen .f, Den Paus, :in fabeuc ban Parma enDe Modena J öet feaiiB, toelcfì nocgtan^ met De oo^fp^oncRelijcIte querelle niet gemeen^ gaDDe. ^ot Roomen feecherliept menbe bam?t oenlanDen ban 't icanfeft ficögö^- bolciuot Gellri, enöebanDemaccöeDecfelberCa» ballctpcte atanDe na Parma en Modena, foo ijeeft Dc ^au^icrjiontna Bouioigne afgflefonDen öen l^c» quijSMatthey , om alDaectc liCÖtenvyfencwintigh hondert jfantoffÌH0 eöDe duyfenc fïupteccn / cnDc alle öet ouDt Dnptfclj tìrflgljé-Uolcft te cemqntecwi rnDetetoapenen/ inboegenüatalbaec in Bouioigne gefonDen bonDen toerDen vierduyfent tepaecDt enDe te boet / 'tjeöect toa^nocljCoinmilfienaenljcfoHs Den / omnocbtiacc en Doben telieljten dyyfent jpan» tOlTin^ cnöe vyf hondert öupter^.
jjQen bDO^ feec beflgfi met befenöingen enöe Delingen om De I^ertogen ban Parma enDe Modena af te treeften ban Vranckrijck , cnDc&aecte toillen boegen met De pau|S / en bp geb;eclt ban Dien / fouDc men gaen tot be0iipt ban öe generale Ligue Öec 3ta:< liaenfeïje ©iincen enDe Staten foo ionojc οφερα? teert tegen^ Vrancktijck in fabeuc ban Romen.
enDertulTcïjen toa^ tot Romen felfiS nocDbefioa:> tcntelicgten cwaeif duyfentMan / cnöe Dat boben De fes duyfent DiealÖaecnocgonDecDe tonnen ge· bonDen toiecöen / enöe meDe te Doen acmecen enDe te berfamelen / öe j|gilttietotöefen|IebaH Den^litaeC ban De Kercken foo men Die öaec noemDe/infgelilcR^ toiecDt gefo^gbt op miDDelen om alle öat bolch te {(0« men onöecliauDen enbe betalen.
^n f)ct gebiebt ban Napels enDe Milan al^ ooeït in öat ban Den i^ectogl) ban Tofcanen, toiecDe met toe' (Ïant ban öen Paus alle Hecc&eltjclte thienden ontfaUi) gen/enbanDaecimmeöiateIi)chgcfonöen na Duycfr landt tot fecouc^ ban ben Slepfec ) Die bp feec fecieufe biiebenenDecfPieffcbefenöingDen Daec toe feec aen» l)ieltl/ cep;efentecenöe De groote raacdteuDeDeffeic nen Die De iSurcben gebben fouöen nu aenflaenöe boo? jaectegen^ ört ®uutfc!)c«ijcft / cnöeomöiioï Daimatien in te b^eecRen in öeplepne ban Itaiien» foo öat boer obec eenen gcootenfeg;icIt ontpaen toa^ bp alle öie öaec aen meeü bia^ gelegen.
iSaecHenDe get fiucRban Depjefentengiecljoocm gemelt / toiecDt in't begin ban ^anuarfu^ ben Veec WmbafTaöeuc toe-göefcB?cben / öatl)E> al nocBalïe goeöe ti^fficicn fouDe aentoenöen tot aenneming ban Dien/ cnDc öat onöertuffcöen Den ïtgeHt fouöc toe» Deromfiomen/ latenDe De pjefentenonöecöctillra» bapDeuc. ^efilactitcn caecftenöe be Commeccien toierDengefielt in (lanDenDan Commiffacifen/ om t'ejamineccn.
!ieel ban be O^ecefojmeerbc Sleligie in Artoie, toaecen ban Daec ggebluc!)t nae cn qnttentlieC Sat van Gent, Itlagcnöc obec pecfecutiein Daec Con» fcientie en (fiSoeöecen. ^n 't generael toiecDcn oocit , öeüngefetenen ban befen ètaetin Vranckrijck gpe* quelt met De quaranteyne, ftlacDtc in 't flucRbcin Commercie ié te (ten npt Det bolgenDe t
^et i^ nu ongDebacrl^R vier |arcn / bat fietben fioning ban Vranckrij ck Dceft gelieft op alle bjcmiö» ^cDepen in fgne Üaben^ RomenDe/een taj:£ ban vyf^ tig ^pbec^ per vtt jlellcn/aenaencn ful]c ^ Quiet
Ss öf. |
-ocr page 277-
25S' S A Κ EN vàn. S Τ A E Τ
|
166^. Betaeït toojfien / enöe bat alle be inffanticn üan onfen
__Z. g>taet fukic niet beböen ftonnen tjooifiomeh / foo
ittoetmen Dat fultpobfccöecenal&ia; en betalen: be- feïaft ié bupten maten flcoot i tnaec ten baec mcDc niet Berieecö/ naDeinael topbebinöenenbaaelöch^ (ïen bifKecen / bat be Pachters fjiec jjaec ©ntfanö"^ (IcïlenÖé / fiaec Ia(l oeben/ fqbanige j®ecpec^ bau be fröepen te nemen al^ tjaec Qoet bunciit/be toelfte ban oöcft fuiciie JBaet^ toeten te binbén biebegtcftepen bcci acootec meten al^ fy inbec baet spn/ ge lijch ooch nocf) bagelijc); gebeurt / en bibecfclje ;&cf)epen b'een vijftien b' anbec twintigh en dertigh baten meec boen betalen ató Oe felbe Ronnen tjoecen/en öjp moeten bit alle^ noci) opnemen / orb?epgen be ^cfjcpcn gelaben jnnbe / ban öace cepfe op te l)oubcn eh noci) boeten en onKoflen te boen betalen i bit nu bu^ lange Qebup;t bebbcnbe en alle bagen nocb flimmec too^bt / heeft onlgcmoet on? obectupgöt/ Dat top beboojben onfe ©eecen en gcoote^becljeDen (upt iieföe en fuctjt bie top tot be^ Baberlant^ toelbacen l)ebben)!jiec öan te bectoittigen/te meet/toijl top bibccfctje malen baec obec aen ben J^eec ?timbaflabfuc Boreel totParys öeb= ben gefcDjeben/ be toelcfte op onfe hiacfiten alleen/ be» fe faecft foo ïjait niet boo? ftan Djagcn / al^ toel boen jbuDe op bein(lantieene]cp?e(feo;b;eblet)aectoog{) j©og. öem baec toe mocücen homen te geben ; il3p moeten oocfe toaetfc&outoen/bat/ foo befe faeche fon= Öec cebieffe blüft/ en bat men Ijiec op befe öibiec geen anbece o?b?e iicpcbt / fuHen be ^ctjepen bie nu in ben Deginni hondercvijftigh baten betaeitbebben/ enbe in bec baebt niet gtootec jtjn / in öojten twee hondert baten/enbe fo lang^ meec en meec / betalen / öoe beel oelt bit 2}acrlijc): beb?aegöt/ ié niet toelltunbigö: J®p Ijlec tee plaetfe befe bingen en be nature ber jp?an= fe Batie ftennenOe, fïengïencemebie tot goet ceb?e^/ foo lange befe Fermiers fjaettot €>;ecmeuc^ (lellen om De ^c&epen groot of ftleen te fcBatten;en altoaect bert Stbning ban fgnent toegen een licILte / 't fai al Ijet felbe toefen/ want beco?cuptiebanbefemaet^/ i^ te groot / top fuUcn on^ toel toacljtcn on^ foo berme= ten te hennen/ bat topu€b.fonDcnbePaenbooitf fröjpben op toat totjfetopcenceDie^foubenfolicite= een moeten bp Ijacc Igoogö Jlöog. om Ijacen ?trtibaf= fabeur tebebelen fulc&^ oen lnoning booj te blagen i maer fo ^et on^ geoojloft i^ / onbertoerpenbe geecne onó onnofel boojfiel utoec <i5b. cöpe confioetatie / fo iart Ijet ^ «Sb. toelgeballenbatonfegebacgtenge· fpe elt öcbben/of Ijet ben tóoninaft belief oe fgne Yke rs te (lellen in'tPatria,inbiecboegen al^ ben lÌloning ban Dennemarcken boet/ foo mocöten be ^eljepen baec oebjant toD?ben / en op bic boet in ©jancftrijch beta= jen ; 3^at jijnbe/ fonbe top een feer groot fabeur acö» ten:<i?fte fulcjc niet lionnenbe obtinecen/bat be #nt' fanget^ / al^ oocli be anbece iSollenaren beleg toojr ben te ontfangen / öoo? fo öeel Vaten al^ Ce ^eijepen Öebben ingelaben; 't toelcft immeci cecBiren billicft ip/ taanneecmen betaelt bat be ;beöepen Ijebben ingeno^ men/ geceftent twee Pypen ofte vier Oxhootden boo? ccn Vat,drie flucften l^^upmen cn drie pucl^en SSjan' betoon booieen Vat i )ae altoaect fp on| twee (tucben SSianbetoijn enbe twee flucften p^upmen boo^een Vat beben betalen / fo toaec fietnorl) ongelgclt betec al^ nu/ booK^ met j&out enföolen naeabbenant: ïl^tjbet^ homt on^ in gebaebten noci) anbece gobtlofe en ongegoo^e pjacti)c6e ban ufurpatie, toelette be <©ntfangecè nu öiecsönöe/ onfe^cljepenafbojöee ren / te toeten / bat alle ;i^cgepen upt l)et Patria ofte ban anbece ïanben biec Itomenbelebic!) / moeten fp koebec lebicl) berjeplen/ to;p jpn/ nae beo^bjebe^ ïtonfng^ Inpt ; igu i(l gebeurt / boo} bien beel ^cge^ pen t)iec geltomen jijn / opboopcbanbjacDttehrp» Ben/ccl)tec neen cn binben/ en noottoenbig nae Bour- deaux ofte Bayonne gaeUj^o Rebben fp be^cl)ipper^ be tselcfìe Diec be toaecbe ban e^n of tweel^at goet ge· luacljt l)ebben/en meec ban twee hondert tiwintigBa^ ten ftonnentie laben / 't gefieel J^atgelt afgenomen / ofte ftonben be^cgippec^nietbectcechen/ biteecp aen Jan Sanderfz ban Rotterdam,en baec nae aen an= bece gepjactifeect / bie t)et ootb betaelt btbben; boo;
ϋ!ί
: |i'
hi htii
li li
if'l
(j··;
δ illiit
ji|f |
befe betaclbe be beï5etïöéc# booj fo bat goet fpöiec bjacBten/ en nabtól/antalibe^cJjepenoberbeöceit aelaben toaren/ boojgefteelbeataPen/nuboojalfo ^ be ^cljepen maec een ofte twec®at goet in Öebben/ baecfe achtien gulben^ te biacljtbooi treeften / moe. ten baecom fes of fcven hondert gulben? boeten : igoe l)i«betI0cit bat bit be Commercie i^/laten top ötoec «eb. oojocien/üoeftonnen ba») eenige (lucft-gocbccen ofte êpecerpe Dier geb?acl)t toerben ί toat ^cftippcc^ fullenber eenige toillen boeren i
^n Januario,ftlaegbe bf η i^artogi) banVcndofme, bat men f)iec aenöielcfeccftecetwee en vyftighS5aI. lotten / bie ben Capitepn Laurrnts Davidfz ijatibe ge» b?acl)t ofte gecoofc upt be Öobe ^ee.
.^cn tienden, bebe ,ben i^eec ^mbaffabeurban Vranckrijck fticr toebetom ftlacljte in fabeur banMai- bie anber^ Djepgijben mee ]iep;e(falien / bat oocit
ta
ben itoning niet langer fioft lijOen bat ftjn naem [jiec fo onnuttelpch tolect geemplopeect / nae bat öp fulc]c geleben babbe fo lange jaren / met foo grooten pa- tientie.
IBI in 't begin ban Frebruarius quamfietgecucljt bat be faecfte ban Romen gincft tot bjeebe. «©elijtli ooit ben OSiabe strozzi ban toegen ben Öepfer gcfon- hen aen ben ilioningt)i)abbegeobtineert belofte ban l)ulp tegen ben Cureft : ©et toelcft ben tóoninaögE» neceufelijcft fteeft gepjefieect : i^amentlflcft vier nuy- fencteboet en tweeduyfentpaerben.^ocft beeticben ftoninjjlj Peccft equiperen in be .lIÊibbelantfcbe Zit / foo bat t)P in Oefen (oonbe te jijn/ baer aen fijne bpan- ben om be querelle met ben .pau^/ toilt)enttoüf£= len.
©at met Roomcn tDierbtgDeflootentotPifaöen twaelfden jfebjuarp/ lupbenbe in 'i ifjan^ al^ boltöt;
Traité de Fife, entre Nofire tres Saint Pere Ie Fapt Alexand. f^IL & treshaut^tres Excellent & tres pui£ant Prince Louys Xiy.du Nomfay lagrace Je Dieu Roy tres Ctrefiien de Frutice φ· de Να·> varre du 12 F eb fan 1664.
AU NOM deDIEU.
Articlcs du traité fait a Pife : Par tres Illuftre & tres Rcvcrend Prglat CcfarRafponiReferendairede l'une & de l'autre iïgnature , Secretaire de la Gonfulte & PJenipotentairc dc S. Sajndé. Et tres Illuftre & tres Keverend PrélatLouysde Bourlemont, Auditeur de Rote, Confeiller du Roy en fes Confeils d'Eftat & Plenipotentaire deS.Maj.
Le detefiahle attent»t cotmuis dans Home far lts Sci- dats Coufes Ie zo jour d'Aoufi i66% cantre Μ. le Due deCrequi Ambajfad. extrsord. du Roy tres Chrefi. ayant dome afa S un )ufiefujet de deflafir, ^ caufi a S.S. une tres vive douleur: SaditeS (ommeuuionPerejaloux de l'honneur de fes enfans ^ defiderant reparer entiere· ment une ielle injure fatte au Fils aifae'de ΐΈζΙίβίρΙ* perfonne defin Amba^ afin d'entretenir defon coHé,eÌ9^ que fa Maj. dujieajuneparfaite correfpondance. & dept' venir tousles mauxquelaChreftientéfourroitfovffrir^ts fuittes de cet accident. a donnea M. Bafponi plein {or va ir é"faculté entiere de convenir avec le Plenipotewtiaire du Roy tres Chrefiien des /atisfaéìions dtues a faM*}· pour un β grand ofétrage. Et emme le dit Sieur de Bourle- montf* trouva munì d'unpanilpleinpouvoìr defa Maje/l· pour traiter a mtfmesfins, les dits Flenipotentiaires apre! la communication refpeóì'tve de leurs powuoirs> dont ilsfont demeurex. contens 1 ent ajufle, cottclu j&arreflé lts erti- cles ^lifuivent,
Articlk I.
C A Saindeté pour faire paroiftre a h Maicft. Ch. fon '-'affedlion paternelle, & encoirfdcratioadece^^ |
-ocr page 278-
en OORLOG Η. '^Vìer-en-veertighfie Boeck. ,
|
ί y fera ftipülé & eftabli per Ie prefent Traité immediatc- mentaWlafignatured'iceluypardehberation &idu- ' ^ confentement du S. College des in Camera c'eftà dire revoquera & annullerà l'incameration des Eftats de Caftro&deCommachio& de routes leurs anntxis, appartenances ^dependances & accorderà en mefmo tempsàMonfieurleDucde Parme qn delay de huit gnnefSi conformcmenc a celuy que luy fut accordé par lecoDtriflpafleentrelaRcv. Chambre Apoflr.&luy, dans kquel terne il pourraretirer&rachapter les dits Eftatsenrendant&payant efFeftivémcnt un miliion fix cent vingt & neuf, mille fepc een t cinquance efcus, qui font deus a la Chambre Apoft. fuivant Ie dit Con- traft) &enoutrepourcomplaireauRoy, donnera audlt Sieur la Faculté de faire ce rachapt, & de rendre h dite femme en different paycment: Ed telleforte qu'cn ayant fait un, la moitié des dits Eftats fera tènüe pour racheptée, &qu'il en pourra prendre pofleflïon & en jouir libremenc , l'autre moitié demeurant au pouvoir de la Chambre Apoft. jufqucsau payement du furplus. Et afin que la divifion qui fe doit faire des dits Eftats en deux portions egales foit execute'e de plutoftdansdeuxmoisa compter du jour de la ratifi- cation du prefent traité, les parties conviendront d'expedient pour faire cepartagedegréagré, &de- , clarer les appartenances Scannexes de chaque portion j laiflàntauchoix dudit Sieur Due derachepter la part 1 que luy plaira : Et fi les expres ne s'accordoyent pas dans fis mois apres leurs eledtion, en ce cas Ie dit Sieur Due pourra luy mefme regler Ie partage des dits Eftats en deux portions egales, lequel eftant ainfifait il appartiendra a la Chambre de prefeürc, en pa- yant amoitié de la dite fomme, l'autre portion de- meurant au pouvoir de la Chambre, jufqu'a ce quii alt payéi le furplus de la ditte fomme dans le terme a luy accordé, ou bien le dit Sieur Due nevoulant pis ^re luy mefme ce partage ni accepter cette offre, la Chambre en ce cas fera les deux parts, & 11 fera loifible audit Sieur Due de choifir cette des i qu'ilvoudra racheprerla premiere, &il fera tenu de declarer dans deux ans s'il entend faire le dit par- cage, ou le laiffer faire par la Chambre.
SaS.pareillfiment en faveur de fa Majefté&confi- deration & pour recompenfe des Vallées deComa- chio& de toutte autre pretention & raifon que M. le Due de Modene & la Maiion d'Eit pourroitavoir contre le Chambre Apoft. en quelque maniere que Ces puifle eftrè, prendra fur foy le Mont d'Erte montant a troia cens mille efcus, ou environ avec toutts iescommodites & incommodités quii y a pour l'extindlion du mefme Mone , en femble, les Arre- ftagesefcheus&noapayez, montansa peu pres ala fomme de cinq mille efcus, & donnera de plus au •iit Sieur Due quarante mille efcus comptans ou bien enPalaìs dans Rome depareille valeur auchoix «leS.S. &alafatisfadi:ionduaitSieurDucj a la char- ge & condicion neantmoins, que toutes les raifons « pretentions foit dudit Sieur contre la Chambre, foit en vertu du fidei commis & de primogenitu- re, oude quelque outre chef, nature, qualité & condition , que ce puiffe eftre, de la Chambre contre le dit Due de quelque nature, qualité 3c con- wtion qu'elles ioyent demeureronc elteintes de part &d'autre au moyen du prefent traité, lequel lefdites parties, n'yleursheriteurs& fucceffeurs refpeilive- inent, ne pourrontjamaisretradter, ni debattre foiis quelque preteste que ce foit, & qu'il en fera pafle un tóe publicq par Madame la EHicheffe de Modene, & autres SuccelTeurslegitimes dudit Sieur Duc,avec lesclaufes folenniter neceflaires, mefme pour la Seu- reté de la primogeniture ou d'autres obligations or- aonnées par les predeceiTeurs dudit Sieur Due,& avec pomefle de le faire ratifieraS.AIteffeauiììtoftqw'il Ì^"«"tógelegitime de le faire : Attendant quoy S. ^ajefté agreable de donner parole, que tout cela «^executera pour rendre l'accommodement conte- nu au prefent article perpetuel & inviolable. Et pour complairc cncorc d'av.intagea S.MajeftplàS. |
accorderà audit Sieur Dùc & afesSucceflèursaper- petuitéies^droite de patronage de l'Ahhayii· Hrila Pompora Su de la Pieue del Bondens, avec pou^ voir d'y prefentèr librement quand mefmes elles viendroyent a vacquerin curia: Comme auffi avec decret qu'elles ne foyent pas comprifes fur Ics regies de Cancellerie ni fujettes a aucunes referves Apoft. & que cette conceiTion defd. droits de Patronage aie toutes les mefmes prerogative$ que s'ilsprocedoieuc dedotation, ereAion, δε fondatión : S. S.derogeanc pour cet effed a toutes lee conftitutions, Privil^es & couftumes, qu'il y pourroit avoir au contraire & a toutes les derogatoiree., des derogatoires, de quoy il fera expedié un Bref en benne & deiic forme, Declarant en outre S.S. que ni elle ni fes Succef- feurs au Pontificat, pour quelque caufe que ce foit ne pourront jamais contrevenir au prefent traitté j Le dit Sieur Due declarant le.mefme pour luy fes he- retiers ecfucceiTeurs.
III.
M. le Cardinal Chigi ira en qualité de Legat en France, &dans la premiere audience qu'il aurade S. Majefté il luy dira enpropres termes ce-qui s'cn- fuit: . .
SireS.S. a rejfmti avec. une tres spande doUleur Us malheureux auideus qut font arrivex. ^ les fu^ets de mecOTitement que y. Majefté en a eu, luyontcaufì, le flus fmfibU deplaifir, ^u'elie fuffi cefable de recevoir, l'af· feuranti que ce n'a ]ami$is eflé la Penfée ni l'inten- tion de S.S. que Κ MajeHè fut offenfieniM. le Duo de Cfequi fin jimbaJJadeury fa dite S. defderant qu'a^ lsvenir il y ait de fart & Cantre la botine ^ fttcere correfymdence qui y atoufiourseftè. E» mon particulier '^attefleaV.Majefl è avec le plus profond refpeàqui niefi pojjthle la joye que fay de me voir cette entree ouverte pour fair* cennoiflreaKMaj^èp^rles plus fiumi fes (éy finceres aéiioHS de mm obeijfance, quelle ejì la vetie- ratieu que j'ay toute mamaifon aujfi t pour le glorieu» nomdeV.Majefie avec quiUe fidelité ^sule, jeconfejfe toutes les plus veritableloix de fervitude* la Royaleper^ fmne,^maifon de V.Majefi. (ombien les actidtns arri' vtx, aHome ont eiié efloigntj. de nofirefintimenti^ avec quelle antere douUur j'ay appris que moy ^ ma matfon ayons efii en cela charges dimpùtatiens finifires ir bien eloignees de cette reverence éf devotio», que neus pro- feUons> ^ que nous avons toufiours un particulier dtfir (ir ambitioH de profeffer envers V. Majefli au contraire, fimoyou noflre mai fon avims eu la moindre part dans Pattentat du vingtiefme Aoufi , nous nous jugerions nous mefmes indigues du pardon. que neus en aurions voulu & deudemartdtr>ay.Ma]efièylafupplia»t cepen- dant de creire que ces paroles cy^ cesfentimens font exprimez. paruncgur tres fimereé' forte αηβ bien que ttus ceux de ma maifon a avoir a jamais une veueretiou finguliere etparfaite devotioapour V, Ma]«flè.
IV..
Le Cardinal Imperiai ayant fupplié le Roy de le urdmAi !esvou\pir admettreaporterenperfonneftfa Majefté imitri*i. les tres treshumblesjuftifications, il y fatisfaira av plu- toft; fa Majefté ayant a prefenter «reablc qu'il le faffe.
V.
S.S. en faveur de fa Majefté pernjettra nwintenant - aM. le Cardinal Maldalchini de retourner a Rome uM^'hi- pour yjoiiir a l'advenir de toutes ies prerogatives de fa m^ dignité &c exercer les fondtions du Cardinalat, fans qu'il puiffe eftre inquieténymolefté pour raifon d'au- cun prejudice qu'il euft encouru pour eftre forty de l'Eftat Ecclefiaftique, conformement a ce que fa Majefté luy avoit fait coonoiftrc eftre fon intention ·- Surquoyiiluy fera expedié un Brefpourlcgarderee feuretéfuivànt lefir de fa Majefté &: ii fera reintegre dans f«s biensencas qu'il cut foufièrtquelqueparte a caufe de fa dite fortie hors de i'Eftac Ecctemfti-
qiie. |
-ocr page 279-
ï6o S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
I6<>4·
|
fi-r; VI. ■
Le Sieur Don Mario dcclarera per efcrit en foy de Cevallièr, qu'il n'a εμ aucune pare a tour ce qui 8*611 paffé dans Rome io. Aug. i66z, Ec cet efcrlt fera ac- compigné d'un Bref de Sa S. ouelle tefmoignera, que ledit iieur Dun Mariò eft veritablcmenc in- nocent de tout ce qui s'eft fait le dit jour. Et pour moptrer d'cutant inieux le defirqu'a fa S-de faire tou- tes les chofes qui pourront contenter fa Majefté , elle ordonnera.àu die Sieur Don Mario de fé tenir hors de Rome, jurqu'a.ceque ledit Sieur Cardinal Chigi ait elïé venu.devant laMajeflé&luy aieprefenté fes excufes au nom de toute fa maifon.
VII.
Le Sieur Don Agoflino iraaadevant de MonGeur non A- l'Ambafladeur a S. Qu^irico s'il vient par laTof- ® · cana, & a Civita vecchia s'il vient par mer, & a Narni, fic'eft parla Romàgnieou Lombardie,& luy tefmoig- nera en mefmetemps le,dcfplaifir dcfaS-pourTacci- dentarrivée leao,Aug. vr Vili.
Princef- , Le jour que Madame l'Ambafladrice arriverà a Ro- ru-itncfe ^gjg pignora Donna Berenice ou Madame laPrin- cefleFarnefeiraaudevantde la dite DameAmbaiTa- drice, jufques a Pomemolle, & luy tefmoignera l'ex- tremedeplairirqu'ellea& toutsceux de fa rhaifonauffi de l'accidcntdu io. Aug. & la joye qu'elle rcflent du retour de lon Excellence.
IX. '
seiireté Sa S, ordonnera d'une maniere precife & efficace iesAm- a fes Miniftres de portera l'Ambafladeur defaMaje- "" ftélercfpcdlqui elldcuaceluy qui rcprefente laper- fonne d'un fi grand Roy, Fils Aifné de l'Eglife, tant ai- mé&eilimédefaS.
X.
Duc Ce- SaS. en conGderatioa de fa Majefté fera cairer& fujjni. annuller toutes les procedures qui ont efté faites con- treM.leDucCdarini, fans qu'ilen puiiTe eftre in- quieté aucunement a Pad venir. Quant aux domma- gesqueles Miniftres .de fa S, pcuvent luy avoir faits, die ordonnera, qu'ils feront reparcz dans quatre mois apres les Ratifications du prefent Trai:é fe- lon reftimition [convenable & julte qui en fera faite.
XI.
Barons Tous Dccrets & aites qui pourroyent avoir eftc Rumams faits en confequenCe de i'accident du 7.0. Aug. con- tre tous les Barons Romains , & contre quelqae autres perfonnes de quelque nation & condition qu'elles fo- yent, feront caffez, & annuilez, fans qu'ils en puif- iént a l'advenir recevoir «ucun prèjudice, ny en eftre inquietez, ny recherchez fous quelque pretexte que ce puiiTe eftre, en fuite dudit accident.
XII.
ro>fcs Toute la nation Corfe fera declarée incapible aja- Si-Bin- maisdefervir, non feulemenc dans Rome, mais auflì ε·^'· dans tout l'EftatEcclefiaftique, &le Barigel de Ro- me fera privé de fa charge &^chafle.
amide Piramide a Rome vis avisl'an-
cien corps de garde des Corfcs, avec une Infcrip- tion dan& Ics termes a concerter , qui contiencfra ea fubftance le deerct rendu contre la nation Cor- ie.
XIV.
Arigiwi». Tres-Chrefticn immediatement apres
que le Legat aura efté vcu de fa Majefté remettra le Pa- pe & le S.Siege Apoft.en poiTeffion de la Ville d'A- vignon & du Comtat Venaiflin, ivec toutes leurs appartenances & dependances, & fera cafler & anuller tout aöes & arrefts, & tout ce qua efté fait par le Par- lement d'Aix , touchant cette affaire, faifant leuer touts obftacles, afin que le S. Siege Apoft. en puiffe jouir comme auparavant. Les habitans d'Avignon &du Comtat Vcnaiilln,de quelque eftat, qualité, con- dition , & fexe qu'ils foienc tant Ecclefiaftiques que |
LaicsjNoblesouRoturicrs, fans exception d'aucune perfonnequifoit originaire de la dite Ville ou dudit Comtat, ou qui s'y fòicdomicilié,,ouquiypoflède desbien, moubles ou immoubles, fcodaux^ou aleodi aux fous quelque pretexte que ce foit ne pÓurront eftn inquietez pourfuivis n'y recherchez d'aucune chofe arrivée en la dite Ville&auditComtat dépuisleio. d'Aug. i66i. jufqu'au jour que le Roy Tres-Chre- ftien remettra le Pape & le S. Sicge en poflèffion dei» dite Ville & Comtat.
. Lesditshabitans jouiront d'ufie pleine, paifible & tranquille feureté en vertu & par le benefice du pre- fent traité ; & fa Saind. donncra de bonne foy, fan, referve aucune, n'ytaciren'y exprefle, tous les Or- dres, Edits, Declarations öcAfléurances qui feront defiréés par fa Majefté, afin que Jcs habitans d'A- vignon , & de tout le die Comtat direöement ou in- diredlement virtuellepient qu expreflèment compri, fes fous lesclaüfes appofées au commencement du pre; fentarticle, tant de la Ville d'Avignon, & des autres Villej dudit Comtat que des CommunantczSourys, Chafteaux & autres lieux fub;alcernes de l'eftendiie d'i- celuy, ne puyflcnt rccevoir aucun trouble peinc, ny condemnation dcs Officiers defaS.foitenjugementou de hors,ny en leurs biens nyen leurs perfonnes,en hay- ne, reflèntimentjouvengeancede tout ce qui s'eft fait & paiTé enla dice Ville & audit Comtat en confequan·; ce de l'affaire arrivée dans Rome le lO.^xl'Aòuft i66i. Et pour l'execution de toutes les claufes exprimées cy deiTusfaS.donneralesdites expeditiònsen.lameilleure forme & la plus authcntiijue que fa Majefté tres-Chre- ftienne eftimera neceflkire pour la fcureté'& indem·' nitë des Habitans d'Avignon, &de tout leditCom. tat, commc il eft dir cy deiTus.
Et fa S. confiderant qu'il n'y a qu'ua luge en Avi- gnon & un autre pour tout le Comtat, leur donners des AlTeflèurs,afin qu'a l'advenir la Juftice yfoit mieux adminiftrce.
XV.
Lcs dits Plenipotentiaires ayant auiTi falt reflexioa quo l'intention de fa Majefté Tres-Chreftienne a toufiours efté que la desincameration de Caftro, avec la conceflìon du nouveau delay fervift deprélimindre a tout accommodement qui pourroit eftre;fait, & que pareillement en ce Traitté de Pife l'intention dei» ditte Majefté eft de remettre le Pape &leS. Siege cn poflèffion de la Ville d'Avignon & du Comtat Ve- naiflin : Declarent pour plus grand édarciflement des chofesfufdites qu'ils font convenus entr'eux, quel» defincameration de Caftro avec la conceflìon du nou- veau delay fé deura cflèftuer en la forme ftipulée& accordée au premier Artide, avant l'echange & remife reciproque des ratifications, ficrefpcftivementauiSle Roy Tres-Chreftien remettra le Pape & le Saint Sie- ge Apoft. en poflelEoB de la Ville d'Avignon &du Comtat Venaiflin en la forme arreftée par l'articlequar. torzieme immadiatÉmcnt apreste le Legat aura cu audience de fa Majefté. Les dits Plenipotentiaires ont promis & promettent en vertu de leursCommiffions & pleins pouvoirs (la copie defquelles feramife en fulte du prefent Traité) que tant la S. & le Sainfl; Siege, que fa Majefté Tres-Chreftienne, executeront plei· nement & fans »ucune contravention direöe ny indi- redte le prefent Traité, & en entretiendronc a perpe- tuité reellement & de bonne foy toutes les conven- tions, quetouslespointsSc artlcles accordez £carre· ftez entr'eux Plenipotentiaires feront ikns aucune mo- dification, diminution & reformation, puftmentfif fimplement acceptez, confirmez &ratihez recipro- quementparfa SaintetéSc par fa Majefté Tres Cnre- ftienne, & que leurs lettres deratificetion (dansle quelles le prefent Traité fera infere mot pour mot) fe- ront expediées en la forme la plus authentiqne Sci» mcilleure: Ceftafgavoirparfa Saindeté dans le tef me de dix jours, &par fa Majefté Tres-Chriftienoe dans !e terme de trente jours apres la fignature du prefent Traité, & pluftoft s'il eft poflSble, &. queIf» ratifications feront échangées de part & d'àiitre daniledit efpace de tiente jours; fin foy de quoy
■ -■■ ■ lei |
Ü
-ocr page 280-
en O O R L O G H.' " VVier-en-'veértìirMe Boeck. Ì6\
|
f jjsditsPlcnipotcntìai'rw ont iï^ne Ie prefent Tr^^^ : ΙΟΟψ· ^ y ontfaitapppf^® Ic Cachet de leiifs Armes. A Pife'
kji. deFevriei idC^.
Signé
as po ni,
Ïtenifotentiaire A^ofioUque
LoUYS Bo use E ΜΟΝΤ. rplefiifotmthire du RoyTres-Chreflien.
q^ffc boo2fcD?cbe itrtijcMeti in 't jgcDecIanbt^ oüfrflcfft/iupöenal^bolflöt:
In den Name Godts.
Artijckelm des Verdraghs, geflooten tot Pifa, tufchen onfen Alderheylighften Vader de Alexander defevende.
Ση den [eer Üoogben, feer Doorluchtige», en feer Machtigen Vorp Louys de Veertiende njm dien 'lüaem, hy der Gratie Godts, Alder-Chrifielijckfitn Kmngh'van Vranckrijck endeNavarre. DoüT den feer Doorluchtigen en feer EerwaerdenFre- laet Cafar Rafponi, overbrenger 'van d'een en d'ander Onderteeckeningh, Secretaris des Raedts, enVolmachtige-vanfijnHeyligheyt. En Jen feer Ooorluchtigen en feer Eerwaerden Trelaet Louys de Bourlemont, Auditeur der Richtbanck, Raets-Heer des Koninghs in fijnen Raedt van Sta- te, en Volmachtigen vanfijne Majefleyt,
DEgrouweIijckedaedt> bedreven binnen Romen door de Krijgs-knechten Cor/, op den twintig· firn dagh van Auguftus fefiien hondert fwee ta ftffigh, tKhens den Heer Hertogh van Extra-
ordinaris Gefant des Alder-Chriftelijckften Koningb, aen fijn Majefteyt rechtvaerdige reden van mifnoe- gen gegeven, en aen fij ne Heylighey t een feer ge voe- lighe droefheydt veroorfaeckt hebbende : Soo heeft fijn Heyligheyt, als een goede Vader y verigh over de eere fijner kinderen geweeit,wenfchende ten vollen te vergoeden, fodanigen ongelijck den outften Soon van de Kerckeaenghedaen in de Perfoon van fijn Gefant, om van fijniyde te onderhouden, foo als fijn Maje- fteyt van de zy ne, een volkomen goet verftandt, ea alle rampen voor te koomen, welcke de Chriftenbeyt foudekonnen lyden uytde ghevolgen van dit voor- val , aen den Heer Rafponi volle machten volkomen laftorate handelen met den Volmachtigen des Alder- Chriftelijckften Koningh, over de voldoeningen welcke men aen fij π Majeft. fchuldigh is van wegen fo grooten geleden hoon. En gelijck dengefeyden Heer de Bourlemont voorfien is met gelijcke volle macht van fijne Majefteyt om tot dien felveneynde te handelen, foo hebben de voornoemde Gevolmachtighde na haer Voile-raacht weder-2.ijdts ghetoont, van welcke fy vernoeght zijn ghebleven, de Artijckelen t'zaem ge- bracht, beflooten,envaftgheftelt, foo ais hier vol- gen fai j
ARTIKELEN.
G Sne iHepUQöEpt om fijn ©aberliicfte flBeneacnt^ O öcpt te öoen bljjchen tot fijn Illl0£c-Ctei(lclöcfi= Ite ffiajefiept/ en upt infkbt ban'tgt)em be, oongfnenibaflBlielielt too?l>en fai Öoo?^ tfgfntooo?. piflbbetliiaaö/ fai terflont na öc onöecteccltcningïj ? rif / BoetbinDcn tη totfiaen ban Ijet BcfaiftCoUeflie/ onthatneccn/ bati^/ ÖEtcoepenEn omiiettBenDe infeamccinBÖ Dcc ^tatcn ban Caftro en ban RoncigUon, cn ql tuat aen bcfelbifl? öanaDt/ |
fle8oojt/,fnbà(Itó/ fn fat met tenen birflunncnacn ben lliec i©ei:t!Sfl& ban Parma öet uptflcl ban atfit —1- Jacen/ bOlgcn^BetBeenJjcni i^ tocgefiacnbp'ibtc» DiasÖBÖcfiooten tuffcften Dc «ètttoaetDe?ipoflcIöc» Ite lÌtanicc en Dem/ binnen toclcftcn tijbt IjP fön BÖc» fepDe^taeten falmo0l)cn o|ïöflfn en Debipen/ op b?enBenbe cn in Dcc ö^ebt bctaeienöe een ΙΒίΠΐοεα fes hondert negen en twintigh duyfent, fe ven hondert
envijftigh ftcoaufn/ toelehe l)p oen ifc 3ίρο|ίοΙ0Λε Uamec ( boiserie (jft BifrpDc ©ecii?aöi> ) fclmloiflö i^j enbobenbienom Oc Stoningbtc bcitcben7 acn bensefcpiJenJ&ect J^ectosDffcbcnbebjpljcpt ban te ttioaen De afloffinBD boen / en De gcfepoe giomme op» bienBöenin twee onDctfcöcpDcbctaüngen : ^nbier boegen Dat öp cene ban bie hcWienDc geDaen / De Ijclft becgtiefepDe Staten geljouoen fai sönal^ afflljeIo|l/ en bat tfp De bcfettingi) baec ban fel acnbarcbrn mcN gen De felfùe in alle bjpöepDt gijenietenDe 5 De anöece Delft blpbenöe in öe macöt banbe?tpofïolijcric3feo9 mee totbe anbete bctalinge göefcljieDt jp. <gn ten ^nöebat be bccbecIingDe/ bicmen ban De gefcpbc ^raeten nio« niaecften in twee gDelijcfte bctlen/ foo ijflr(il)ctftan toefen/ baltcoclten mac{jtoo?bcn/ foo fuüen binnen twee fl^acnben/ te ccecUcnen ban Den üagl) bart 't behcaeijtigeii befe^ ©ccDjag^^/ pac? tpcnte faem obec een lipomen inperfooncn tcfiiei fen/ Den De^berftacnDe/ on» befc bccDelinglj rot totbccsöDt^toclBEbairen temaecUen/ en te bcrfila» ren toattot pDec banöe bpfonDece beelen ge!)oo?t / eu baec aen baPi^/ latenbc in fic itene ban Den Bfiefep? Den Ü^eet l^ertogD Dat Deel afte loffen / 't toclcli bem falggeiieben j en inDicnbepecfoonen/ gen be^ bet· lïaenbe / niet eenDjoebtigtoictOen binnen fr^maen? ben naeöaec bcrftic|ingl) / infnlcttengijebalfai/ of DengftefepDen i^eec Ücrtoglj felf0/ De becöcellngb banoegfjefepDe Staten bonnen ftellen in twee B{)e=> Iflcfte Deelen/ 'ttoelcfi g[jcùacn/ foo fai fjet biftas raectoefioraenben göefepDcn geec J^ertogh boo?te fcöipbentoat beelljp eetfifal moetenafloflen/ met De Ijclft ban De gefepbe fomme te betaekn / Det anbee Deelblpbenbe in be maebt De^ ìltamec^/ totbatfjp bet obecigge banDe gefepbe fomme binne De ttJDt bem becgunt/ fai hebben betaelt; of teel Den gijefepben ifeec üectogö / niet toillenDc felfbie becDclingt» ma» hen/ nocfjbefeaentiiebinglj aenbaerbcn/ foo falbe fòamec in Dat gebai De twee deeien (lellen/ cn'tfal ban ben gliefepDen i^eet JSettogggeaojloftjyn een bec tweebeelente becltiefen bat bp fai toiilenaflof^ fen; Dif^bPBÖeÖouDenfal toefen in twee patente betltlacenofbp meent be gefepbe becbeelingb te me° hen of Die boo? be ISamec te laten matten.
a-ibiine i^epligbept infgelQcj; tot toelgeballen ban fijn JHaajefiept/ upt acnmetcBinab en tot üetgelo com», bingbhanbeSallepenbanConuch oen alle anbete «^h^· epffcbencnbo^betingben/ todtlte be ì|eec ilectogb ban Modena, enbe bet ï|np^ ban Efte moeöt flebben tegben be ICpolieljjehe «iamejc/ in toat maniecen bet foube honnen toefen/ fai op (Igg nemen ben ^etgb ban Efte, beloopenbe tot drie hondert duy- fent licoonen of baec ontcent / met alle be boojtieelen en laden bie baec mocbiten Jbntot bebecnietingban ben felben 23ecgb/ ivben^'tbecloop becballen en onbetacit/ bebjagenbe ten natflen bp/ be fomme ban vijftigh duyfent ilcocMien / en fai baec en boben geben aen ben Befepien ì^m fefftOBb veertigh duy- fent Stcoonen m bacen gelbe/ of toel een falep^ binnen Roomen ban Bbeltjclte toaecDe / op bechie* ftngb ban ^ne i^epligbept/ cn tot becnoegen faan bengbcfcpbeni|eecj|gcctogb ; en bit niet te min mee becbinteni^ enbomtoaecbe Dat alle oncffenbeben en epffcöen foo banDengefcpbenileec^ertogOtetlafl ban be tóamec/ 'tsp upt ftcacbt ban Erf-betrou- wingh, en ban bet eerfte geboorte, ofupitoatan» anbecbooft/ aect/ boebanigbept enflaet bet foube moBben toefen; al^banbetiamec tot lafi ban ben Befepben ©eec ^ettoob/ upt toat aect/ boeöanig» bepten (iact DiefouDcn mogen toefen/ boot en beco nietiebt fullen bipbenban toebecjijben Doo;miDbel ban b(t teBentoooiDigb 3^ecD;agb/ 't bfeicH Oe gbefep»
tif |
-ocr page 281-
1604-
S A Κ E Ν .van, S» Τ A E Τ
|
166JL. be pactpm / nocB Dace βϊίκη cn jSabolaer^ onDic»
--Itnaö / noptfuUenijErbjfecRennocljotnMtiii lion=
nen/ onbcc toattooojaf toen liti tof fen raocöti^ cn öat Dafcbàncenopcnbaer bcfcDfPt Qljtniottlu toojbcn falfap jiiac-B?üUiu De ^cctoafnban Modenaj^fn απ·., bere to«tifleï>ooöÖötnt)nn Den fleffpörn l|£cc?&cc=; rogö/ met öe iiooöigijc beflupccn cn pkcljt£löcliür:=' Den /■ fclf^ tjooj Dc feecftftljfpt Dee eerft-geboorce, of, anbcïcbfcbintfniftf"/ baPaötflcïtbpDcÖooifattn DEfiröcffpDtnl^ctr^ l^ertooü^/ cnmct belofte ban 't fclfDe IC bom bchradjtiatn bpfiint Hoojjljcpt / foo ijHEflfli^ÖPtntocttisöc jactn» fai iuefcn om batte' Dom; 'ttoÉlcfebfCtoacöifnDe/ foo bint fftnJlBajfi, (Itpt floet Ijct tooD?tJt te acben bat al jjct fdföc bol· troclten fai toc^ötn/ om öcifröicUinsIj/in öcn tf» Ocntooojbiacn ^trtiJRcl broccpcn / altrjDt bafi m on= bccbjf echelijcbtc mallen.
€n om fijn JIIKajf (l. nor ö mete te ge balle te toefen; fai fijne ïjeplicljept betflunnrη aen Den gefepDen i|ecc ïgectoQl)/ en aen fijne jSafiomelinBenfoniTcr cpnDe/ Derecbtenbfln Voorftanderfchap obet Dc?CbBpeban Pompore en ban Pive del Bondcno, met macht ban fiaec fn b?pelijc!i boój te flellcn/ toannecc fp felfe boo? acfttrloo^Öept morljten open ballen: al^ ooeluntt baft ficllinob/ bat fp niet fullen begrepen toefen cn^ Dee De regelen bec Cancclerp / noclj eenigöf ttpofïo» IjjclteacljtecbouDinflljen onbEctoojpen/ en batbefe bergunning bec gefepDe ïïcebtett ban Voorftander- fchap allebefelfbebDOjcecbtcnfanjibben / algoffp fp^ooten upt begiftigen/ opricljien/offiicbten. nei^epliljljept Ijiec toe bicbjchenbeallf injtcllingen/ boo?rccötenengctooonten toelrlie baer tegen nioclj- tenfirpben / en alle te niet Doeningen bet berbjtec= Ringen/ toaerbaneen 2S?ief bccbaecGigljt faltoojs ben in beljoojlijclie en goeöe gljrltalte. ©ecfilacenDe öaec en boben fijne igepiigljrpt/ bat noci) ïpnoeftbe nabolger^inbcnH. Stoel, omeenigefneefibie'tfou= bemogDf" toefen/ bit tcgentooojbigDJJerbiagljfuf; Icii ftonnen tegen gaen ; ben gefcpbcn i^eec tertoglj Detfcifoe beclUaccnbe boojöem / fijne «Ucfgcnamen en j^abolgeciS.
Afgefant. ©cJleecCatbinael Chigi fai in ben Jfetaet ban ?ifgefantban Vranckrijck treeften / en in'teecfle QÜeboo; bat Ijp fai Dabben ban fijne JüBajefiept fai []p ycm feggen in epgene tooo^ben al^ bolgljt :
Η Eer Koning, fijne Heyligheyt heefc met fecr groote droefheyt ghevoeligh geweeftj over de ongeluckige toevallen die geichiet zijn, cn de reden van mirnocgen die uwe Majcfteyt daer uyt hccfc ghchadc, hebben hem de fwaerfte ongeneucht aen- gcdaen die hy konde ontfangen , die verfeeckerende hecnoycinghedachtenof zin van fijn Heyligheyt ge- weeft hebben, dat uwe Majeileyt beledicht foude worden, noch oock de Heer Hertogh van Cre^ui UGefant, fijne Heyligheyt: wenfchende dat in het toekomende van weder zyden onderlingh goct en i-echc verftant zoude zijn, ghelijck daer altijt ghe- weeftis. Voormyin'c byfonder, ick betuyge Uwe Majeileyt met de ootmoedighfte eerbiedingh die ick foude konnen > de vreugde welcke ick hebbe van my defen toegangh open te fien om aen uwe Majeileyt bekendt te maecken, door de meeft onderworpene en volmaecktfte bewyfen van mijn onderdanigheyt, hoe groeten ecibiedigheyt ick heb,als ook heel mijn Huys, voorden glory-rijcken naem van Uwe Majeileyt,met welcke ghetrouwigheyt en y ver ick in alle de waerach- tighile Wetten van ghedienftigheyt betuyge aen de Koninghlijcke Perfoon en 'tHuys van uwe Majeft. hoe feer de toevallen,binnen Romen gefchiet, buyten onfe mecningh gheweeil zijn j en met hoe bitteren druck ick vernomen heb dat ick en mijn Huys daer in zijn belaft gheworden met quaede toereeckeningen, gantfch buyten defe eerbiedigheydc en toegenegent- heydtwelckewybetuygen, cn altijdt een byfondere begeerteen fucht iiillen hebben om die voor uwe Majcfteyt te betuygen. In tegendeel, indien ick of mijn Huys't minile deel hftddea aen'tielijck bedrijf van den twintighfien Augufti, wy fouden felft ons on- waerdigh oordeelen de vergiffenis welcke wy dscr, over fcmdcn hebben willen en moeten vet'ròeςken ach ^ uWe Majefteyt, 'dêl'elvighe biddende té gelöoycn dac: defe woorden cn defe meningen dobrefeil ganfch öp.' recht hart uytgedruckt zijn, en even oock voortghe- bracht by alle die van mijn Huys, dacwyt'allertijdt een byfondere eerbiedingh cn volmaeckten drift ful- len hebben tot uwe Majefteyt. . . . , |
4-. ©e Carbinael Imperiaci ben$toningDgc6eben oeG. fieübenoe tjem te toillen toelaten om in perfoon fijn ■«η.ϋ feer ootmocbiglje cecötbaerbigingcn te b|enfl8cn'7"^ boo?fijne.iBajc}ïept / fai met ben eerflcnbetfElfDe boltcechen ; fune .f©aje|icpt tegentopoibigD toelge. ballenbcbatlipfuIciiSSboc. '
f. giijne fêcpligljept/ om fijne l^ajep. te btlieben/ fai nutoclaetenaenbcnllccï <£arbinael Maidalchi. diati ni taebec binnen Roemen tcfteecm/ om in l)cttoc= hommbc baer te gljenirten allé be boojbeclen uan fljuc iBaecDigljepbt / enbe De bebieiiingen ban ftjn Carbinaelfcliapteocffenen/ fonbec te homicntuoj» ben bcfiommect uf mocpelijcli gebalien/itpt cebenban ecniglj boojoojbeel baer in Ijp gljebatlen mocl)t toe» fcn/ om UuPten ben ìSeceheltjflten ^taet gDctoeccIicn te jtjn/ Ober eenhomenbe met öet boo?ntmcn 'ttorift ft)n iföajcfiept Ijem baec ban beiienot öabbe bc= maccht/toaer ober öem een 25?ebet bccbaecùiQ{)tful toojben tot fijn meecbec becfeechectljept boIgensS öc begeccte ban fijn IKajeflept/ en Ijp fai DfClieltSljn in föne gatbecen foo bp g^ebal Dp cenige fcDaben ge» lebenmocljtiiebbfn nptooifaechban fijn gefcpttoij» hen üuptcn !)en ilïetcbclijciien iètaef. '
6,i^eec Don Mario fai bp gefeljjift berlilareii op d «ή liiiöbeclijclie troiito / bat fjP gantfci) gIjeen beel ijecft geöabt acn al üet gljeen binnen Roome^ gDefeljict ig Opben tvrintighften Hngufti feftien honden tweeen ftfftigh. <ίίη bat gefeljjifcfal becfelc jijii mét een bjief ban fijne J^epligijept : toelehe betnpgen fai bat öe gljcfepbc ifeec Don Mario toaetlüeli onfcljnlbigl) ié ban alle 'tgeen op bien bagö i.é gebaen.ciSn om bie^ te beeter te bertoonen be begeerte toelclte fijne ^epIiQ' Ijept Ijeeft om alleate boen bat fijn .ïKajefieptfouöc bonnen bernoegen/ foo fai bie aen ben gefepben J^eec Don Mario bebeelen (Iglj bupten Roomen te fioulicn/ tot beteerCacbinael Chigi ban fönil^ajelieptfal toefen gefien/ rii aen tjem fijn berfeljooningen in Den naem ban beel fijn l^iip^ gebaen fai bebbeit.
7. ©cï^eerDon Agoilino fai ben #eec «©efantinj^"^ 'tgcnioet trechcn tot Quirico fpo βρ boo; Tofca- nen tioilit/en tot Civitavecchiafoo{)p Obet geehomt/ entotNarni, foo ftet t^ boo? Romagna of Lombar· dyen, en tjem ter felber tijbt betupgen 't bccb?iet ban fi)nell?epïig!)cpt/ obec bet toebal opbentwintigften Augufti gefebiet.
8. tOjp ben bagö bat IBe-©?onto be^ Igeecen ©De» "f fantg «öemael te Romen fai Itoomen / fai ilEeb?outo J' Donna Berrenice, of.ïföebjOUto be ©jince^ Farnefc, begefepbe J!Beb?outobe^ #eeren <i3ffant^ φειηβίΐ
in 't gbemocc treeften tot aen Pontomol, cn ftaer fo' tupgentjetuptnemenbeberbjietbatfp / cnooeltaOe bie uan baer hebben ober bet toebal ban Den twintighften ^uflufif/ en be bjeugljbc bie fp göebotft ober 't tocbrrftefren ban baec «Bicellentie.
9. gipne J^epligbept fai met een naeutoluurige en φ Rraebtige manier booifcbjpben aen frin j©ini(leri/ alle boogeacbtinge te blagen aen be «êefant ban fijn jaSajtfïept / toelcfte nun fcbulbigö acn bfm bie Dc perfoon bcrtoont ban een foo gjooten «onincB / aut^ |len /&00I1 bec «eccft / foo feec bf»n fijne ©cpligliept bemint en geacht. ^^
10. ^ijne i&cpligijept upt infiefjt ban fijn JBojeli·/ fai boen afbjceclten en bernietigen alle be rfcljt^pie·;» gingen/ge|)ouben tegen ben ©eecf η i^ertogb Csefari- ni, fonber bat bP in 'toebomenbe ceniebflnt^ baec obergcmoepttooibmniacb. ?iengaenbe bcfcöabi toelcbe De Jliniftet^ ban fijne ©epligliept ftcm mocD· ten gOebaen bebben/ fai bielàfl gtbenöatbftgtirt fai too?bcn binnen vier lEaenben na be beftratfitf gingebanbit tegentooojbigbberbjagb / bolsijen^bt
I ! tfCflti |
-ocr page 282-
en OORLOG Η. 'iVter-en-njeertighfleBoeck, 263
|
öaec ban flijemaecftt
SSeflitpien en Bonniffen bie Daet gcnomen maditen «oeff" in aebolg ban fjet toeaal op Den cwin- t ehlien Wugufii tcgen alle fioomfclje Baronnen, cn tenen cenigf anDece perfonenljantoattiolcftofliaet bic niocijten sijn / fullen becbjoocfsen enbernietisöt VTjosDcn/fonDec Dat fp in toelsomenDe Daec eenialj na» Drrlünnnioööenhtijaen / oföaecoUec ccmofPt en aciKtchack ü)o?tiEn/ onOec toat boojseücni)ct3ijn inocljt/ ΙΠ oeöolfl!) üan Dit toeüal. „.corfi IJ (iEicöeclDei^atieDecCorfi,falonljcquaemtoo?= t - hfii ütciUacct om opt te Dienen/met alleen binnen Ro- meii,niaec ooch in aantfcij Den Iterche Itjchen ^taet / ciiDe Barigel ban Romen {jacce i^aoftnian fai ban filli aiiipt becooft en berDjeben tnojDen. , I, ^nifal tot Romen een Pyramideboen op» '' rEclumontcentDetoube i0acDil)up^DecCorfi,met ceiiopfclj?iftinbafi gfjefiElDe toooiDcn / inöouDenbe
cpgfbeflupt gljenomcn te af η öe .ffjatie Dee
Λ won, m «IDec-CÖjifielöcrtfle fecninaö fai tecflont na Dat DCafgefant banfijn JBajefl. fai acfien toefen/ DEiifaiiöen Den©.Upofïoltjcften g>to£l ö^tHcUcn in ccDt'dttinge Dcc ^taDt Avignon, en 't (©laeffcDap VenaiiBn, tnct alle Dat Daec toe Ijoo?t en aen bali tó/ enfalDocnbecb^eecften en bernictigenallebonniflen en 23c|lupten/ en al 'tgeen nu gcbaen i^ bp 't ®acle= incntbanAix, cafenBe Defefaeclv DoeiiDe alle bet!· fynöccingö toegbnemen / ten epuDc De If. ?ipoflP> luilic ^tocl al^ üoo? öeen/ bie felbige moge genieten.
Hc gntoooiiDer^ ban De Ì>taDt Avignon enDc 't^jaeffeljap VenaiiBo, bantoat öoeDanigen fiaet/ gcifoentöept en ^epe Diejfjn mogen/ fo (©eeflel0clie fll^ 10f ceitlpe/€öele of ©neDele/fonDe c uptneinin= flt ban pcmant/oojfPioncfielpR npt Öf gefepDe ^itaD/ of't gefepDe «©jaeffcljap / 't 3P Ijp Dacc bjoonacötiglj jp of eeiiige goeDecen befltte/ raecetiDe of oncoecenDr/ ïccneiiofgeenEeenen/ onDec toat boo?geben iiet niocljtchjrfeii/ niet fullen mogen behominert/ bcc= bolcl)tof acl)tei:ijaclt toojDen om eenige faecftboo?» flfballcii in De gljefepDe ^taöt en'tgefepbe<©?aef» fcÖap jebert ben wintighften ^fiugufii fcftien hondcrc twecen feitigh, totop bcH bagljban Dat De 3ilbei:- Cljjilielöclifle Coningfj öen i>auö enbeni^.gitael fai t)tc|lellen in be belittingebanbegljefepbeibtabt en't<03aeffc&f>p,
®c gefcpbc 3|ntooonDec^ fullen genieten een bolle/ dille en gljecullefeecHecljept upt hcaebt en tocDoen banbittcgentoaojDtgüëecDmgl); <2ίη fgne lgcplig· IjeEH fai in goebectcouto/ fonbec eenig of flilflópgenDe of uptgebjucltt act)tecl)ouDcn/geben alle be SSebelen/ «@jDccen/ ©echlacingen en ®ei;feecftecingen toelcfie fp Jiaajefiept fai begeecen/ ten epnbcDattie^n* aoonber^ ban Avignon enban'tgantfcöe <0?aef3 fcöap cedjtelgcH of oncecBteltjcft/ bp gebolgö of upt; ùjuciitliicftbecbat onDec De öJooiDenin'ibeginban DectcgentooojDiglj^tijclieleefielt/ footoelban De ^tabcban Ayïgoon en ban be anbeiri ^tebmbe^ Dcfepficn «©jaeffcljap^/ af^ ban be ©lcchcn/53o«jen/ é>loten/eaanOe{e onbecifooiiglje plaetfenitlDeupt^ bJepbinabe^felfben^/ niet mocfiten ontmoeten ecni= ge oiiluften/ moepelgcftfjêDeftóftiecbolgingen ban beïliniptlitben f^ne^ J^eplig&ept^/'t sp booi «ecftt ofbaec bupten/ nocljin Ijaece goebecen/ noci) in (jace pecfoonen/ met Ijaet/ quaet gebencften / of ttjeeciien ban al Dattec gebaen en gefcftlet inbe gefeptìe ^fetad en 't gcfcpbe ©jaeffcftap / in g&ebolgtj ban be faech boojgebalfen tcRomen op ben iwintighften ÏBugufli ieltienbondcrtcweeenfeftigh. <iBn tot bdboeninae ösn al l)et bebongen öiet boben uptgcbjucfit / pi jpneJ&epligljeptme gefepbe af^iaecbingen geben op w befte cn hcacfttigfie raaniecen toelcfie jfeijn 3{lbec- Wflelijcltpe i®a)e(ieptnoobigb fai acljten boo? be !fechre|)cpt en öe fcDabelooé|)cptticcg|nb30onDeten oan Avignon, cn ban geljeel bat ©jaeffc&ap/ al^ fiiec boben aefepti^, λ..,,^-,
ftjne l^epligöept in acijthcmenbe baitec raaec ten «iiijcet iri Avignon ig/eR ee» anbec booj 't fieele |
e^acffcöap/ fai öaecnaeDeflanbcc^ geben/ten epn» ιόόφ^
be in'ttoefiomenbcDc<i3ei:cc!)tigDept Daec beiecbe»_I.
Dient itiacötoajben. Vsrklu-
if. ©egefepbe©oImacDtigeoocfiaci)t aöellagen ringc. Dcb&fnbe'tboojnemen ban fijn ïlllbec-CöJillelöchilc JHSajeflept altijt getneeft tejijnDaC Dcontltamecing ban Caftro, met ijtt betgunnen ban nieutoe töbt toe aflo|Tnig[)ebiencn mocftt al^öet betloopen tot alle bpleggingö Öie nocö gemaetht öjojben fton / en ban gelijcften in Dit ©etD?ag& ban Pifa Ijet boo?nemen ban f011 ggefepbeJEajcfiept te toefen ben paniJen Den H. Stoel te öecfiellen in Debefittingöbec.StabC ban Avignon en oe^ ©jaeffeöap^ Vcnaiffinj bec^ ftlacen tot nieecbec licftt in beboojgcmelbefacchen toelcfte fp öebben beflooten/ bat be ontliainccingbaa Caftro met I)et nieuto becgunnen banb?eebecupt= fiel fai moeten boltcochen toojbeninmaniei;e al^be· bongen en betb^agen i^ op ben eeerften Artijckel, eeu t/ebeftcacötingen Ibebecsgbt^ obecgegeben cn bec^ toiffclt fullen toojöen} inDeinfonbccDtpt fai ootli De ^Ibec C(]ji|ieliicltfle lüonincii Den cnbe ben i^epligen ?(!pojioiucftcn ^toel {jccflellen in bebeftt- fingebec^tabrban Avignon cnDebf^ «©jaeffcljap^ Venaiffin, op be maniec ba|l gtjeflelt bp Den veertien- den HciiJcUei/ tccllonbtnaDatDc Wgefantljecge' Öoo? bp fon J®aje(ìept fai bebbcn gejjabt.
^e gtjefepDeBolmacütige (jebben belooft (enbe belooben upt ficac()t ban D^ccc bebeelen enl^oli macftten/ tuelcliet affcöjift acljtec aen Dit tegen» tooojDigft 3@etD;agIj falgljefielt toojben ) bat foo tod föne tfPli<röcpc enbe ben ©cpligcn .Stoel / al^ ftjn ?Wbci:-€f]?ifïeIöcl$|ic®ajeficnt bolftamcntlijcb/ en fonbec eenigf) toebec(Iccbrn / cccDtilijcft ofte oncecf]- teliceli fullen naltoomen |)et tegljentooo;brgD Djagij / enalDetgbeenbaecini^beOongen/ gcbuea tigb inbecbaebten goebe tcouto onbccüouben ; bat alle bc ©uiiten enbe ?lctijeltelen iH(rcBcnljaec<©e" molniatljtig&be ©ecbjagen enbcbaflgbeficlt fulltn toefen fonbec eenigftc bemibbelinge/ bccminbecingc enbebeconbecingge/ fupbec cnbeecnboubiaDopgo nomen/ bebeflfiöt enbe behcacliiigfjt ban toebecs 5Pben/ Ooo? fijne ^cpligflept enbe booj fijn TJIbec- (iÖ?i|ieIöcË(Ie jBàajeflept 5 cnbe bat fjaec SSjieben banbe bebcacgcinge (in ^elcltebettegentooojbigg @ecb?agb ban booo^t tot tooojt in gbefcbjeben faf tooJben) opbeficacötigötlecnbcbefle maniec fullen becbaei^bicbtstin: ^Z^ati^/te toeten/ boo;rgue#rpi> Itgbept binnen ben tijbt ban tien Dagen / enbe boo; fijn ?eibec-€6|ifielijclifïe JBajefieptbinncn ben töbt ban dertigh baggen / naec fiet teecltenen ban bit te* gentooo?&i3Ö©ecD?aa()/ ofte nocö eecbcc inbien&cÉ mogelgch ip/ torlcl^e bcHcacbtingen ban ttieb£c ;(j:> ben uptg^iffelt fullen too;ben binnen ben tübt ban dertigh baglien. fÏi;ottoaecljeptban'tb]eIc&e be ge« fcpbe dBiebolmacbtiaDbe bit tegentooo;bigg ^cbjag onbecteecBent/ cnbe (iet Eegel &ai;ec iSapenen baec een boen tjangengebben. fSotPifitopben cwaeifden jpebiuaclj feftien hondert vier en feftigh. ©ubectcec»
Bent ■ f
i. ΟφτΈίφοηί,
ί' - )'· - Apoftplijcke Gevolmachtigde.
r-}i LouysdeBottrlmonu
Gevolmachdghdc des Alder-ChrifteHjckilen
Koiiinghs. i;; if. !:■.■■ : i-· "! Wil:, - ' ■
Af-fchrifi des Brevtts van Volmacht van fljm Hty ligheyt Alexander dé fevendéj ΡΛΚί. / ■ , .
ONfenWel-bemindcn Soon,HcyI en Apoftolijc- ke 2iegcningh. Wy hébben breet te kennen ge- geven dopr o.nfe andére Brlfeven, en Roonien de Moedér cn het gemeen Vaderlïndc van alle dé Natie·, isghetuygcvan de gevoeligheden welcke wy hadden, wanneer wy vernamen het groiiwelijck coeval,gefchiet o^àctitiéhiiigbfie» van de' Maéht jiugufhis des Jae« fefiìm hMdirt$meenfeiiìèh\^ seïi hei jHiijlgBfiii de» Èdelm Ftrfijons, doenfliael öeiant by ons en den
Hej- |
-ocr page 283-
264 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
166±. H.Stoel.vanweghenonfenfeerwaerdenSoon.inJefu gen het felvige endc hebben't voor aengenaem, ecde jgg
, ^ Chrifto Louüs den Alder-Chriftelijckflen Koning van verbinden Ons met den gefeyden H-Stoel, dat felvige ^
Chrifto Louys den
Vranckrijck , cnde van het geen wy daer op bevoolen
hebben, en in der daedt uytghevoerc is, felfs door den
wegh der Juftirie, om wraeck te nemen ende foo een
fchrickelijcke daedt re ftraiFen. Het is oock volkomen
bekent, niet alleen aenGodt, die den gront des herten
doorfiet, maer oock aen alle Geloovigenjefu Chrifti,
cn aen deCatholijcke Vorften, voornaemfte Kinde-
ren der Kerck, boedanigh onfe forghen en begeerten
geweeftzijn, uytaenfien der Konincklijcke Waerdig-
heytjom te fteuyten en volkomen te flillen de ontroe-
ringen welckedierghelij eken bedrijf doen ryfen hadde,
Waertoe wy geduerigh arbeydende met een drift die
daghelijcksmeerdert, opdat wy getrouwelijck ende
met aenwas van gratie , in ruft mochten bewaren cn
overgeven aen den Autheur van de ware Vrede , die
ons ten eyndc toe lief gchadt heeft, de Kudde van hem
ons te hoeden bevoolen : Soo hebben wy vernomen
met groote vreugde het geeneonfe wel-beminde Soo-
nendeMiniftersderCatholijcke Vorften, wcickers
yvercnGodtvruchtigheytwy verplicht zijn te loven,
over defe faecken tot Parijs hebben ghehandelt om de
gemeene ruft te bewaren i op dat allerley vrees van
verwerringh verdreven zij nde, een waerachtige Vre-
de in den Staet der Chriftenheyt regeere, ende onfe
tijdt een geluckige eendracht geniete j Hierom iftdat
wy in gefchrift gefien hebbende de belofte by haer ge-
daen, door welcke fy verfeeckeren onder haren naem,
datmen hier alle behoorlijcke voldoeningh fai geven
over de gefchiilen om de Valeyen van Cornacchia ende
het Hertoghdom van Cafiro, ende dat de liefde die wy
altijdtghehadt hebben tot het geen recht en billick is,
ons licht fai brengen tottoeteftaen het geen de ghe-
rechtigheyt ons kan raden, endede rechtvaerdige re-
gelen van de confcientie ons fullen toelaten. Wydie
hertelijck wenfchen alle faecken in 't gemeen endeby-
fonder mochten bevredichc te ficn ten beften van het
algemeen ende tot ru ft in allen, en die willen foo veel
in onfe macht is,voldoen aen de krachtdadige; tuflchen-
ftellingh van onfen feer .waerden Soon den Alder-
ChrifteJijckften Koningh,voor welcken wy feer groo-
te achting hebben : Door ons eygen bewegingh, uyc
onfe feeckerewctenfchappen ende rype overwegingc,
ende door de volheyt van Apoftolijcke maqht, ons ten
vollen verlatende op uwe trouw, voorfichtigheyt ende
groote bïquaemheydt in de beftieringe der faecken,
noemen ende fenden u onfen ende des Heyligen Apo-
ftolijcken Stoels gevolmachtigden, om voor te ftellen,
te verhandelen ende behoorlijck te üuyten, gelijck wy
nu vooren gefeyt hebben, al het gheen hier boven ver-
meit is, ende alle andere faecken die in «eniger voegen
ende manieren, en by wat gelegentheyt het foude mo-
gen wefen het gefeyde toeval fuu de raken j cnde door
den inhoutder tegenwoordige, geven ende vergun-
nen wy een volle en ruyme macht cn vermogen van te
konnen vrye%k ende wcttelijck, foo in onfen Naem,
als dien des Heyligen Stoels handelen,verdragen ende
befluyten, alle en elck in 't byfonder, de boven ver-
melde faecken, met de ghefeyde Minifters des Alder-
Chriftelijckften Koninghs, ende der Catholijcke Vor-
ften, met den Koningh felfs ende alle andere, ende te
belooven van onfer zyde ende des gefeyden Heyligen
Stoels, een geduerige en onverwinnelijcke nakomin-
ge van alle de faken welcke ghy beflooten fultbebbsn
te doen en na te komen, alle ende elck de boven ver-
melde faken, om reden ende aengaende het geen hier
boVen, fonder eenige uyt te nemen, of fchoon fy noch
fbdanigh waren, dat daer toe vereyfchtwiertvande
felvc een byfonder ende uytdruckelijck gewagh te ma-
ken : Ons cnde den gefeyden H. Stoel te verbinden
op de befte ende krachtighfte manier defelve te vol-
doen ende naer.te komen, ende te doen ofte doen
doen ,, ende te onderfchryven alderley handelingen
eindegêfchriftendaertoenpodighende dienftigh, op
wat manier het foude mogen wefen. Wy bevelen dat
al hetgeen ghy gedaen, verdragen, befloten en.onder-
fchreven fiilc hebben, uyt kracht van defe tegenwoor-
dige, van Waerden, vaftendeghevolchtïy, belprachti-
geduerigh te onderhouden, even of het gedaen, ver-
dragen, belooft, gheflootenende onderfchrcven w«
door Ons eygen Perfoon, willende dat foo,en niet an-
ders dan als gefeyt is, geoordeelt ende uytgefprokeu
fai worden by allerhande Rechters gewoonelijckeende
verkoorene,felf!doorde toehoordetsder faken van het
ApoftoIijckPaleys, deCardinalcn vandeH. Koom-
fche Kerck, Afgefanten felfs van Onfe zyde, ons felfs
ende onfe navolgers, ende den ghefcyden H. Stoel,
ende aJle andere, wat macht fy tegen woordigh oeffe-
nen : haer verbiedende alle ende een yegelijck, de
macht ende het gelagh van 't lelve anders te oordeelen
ende uyt te leggen j veiklarende voor niet ende als een
quaetbedrijfalie het geen anders gedaen fai zijn over
defe faecken van yemant van haer, van wat gefagh hy
oock konde wefen, wetende ofte onwetende, niet te-
gcnftaende de Apoftolijcke Kerck - Vergaderingen
ende Algemeene, ende der Lantfchappen, en der
Kercken-Raden, de algemeene ende byfondere Beve-
lenende Befluyten, de Infcttingen en Keuren, ende
alles wat daer tegen mocht ftryden. Gegeven binnen
Romen in S. Pieter, onderden Zegel van de Ringh des
Viifchers, den i/riff» t-wivtighften Aiacrtj fejhen hon-
dert drie enfeftigh, ende van ons Paufdom hiitachtfie.
Af-fchrift van den Brief des Patts, aen den Heer
Rafponi.
HEgt Cafar Rafpovi, u door ons Brevet van den
drie en fwintighflen Martius feftien kondert drie en
fefiigh, volle macht en gelach gegeven hebbende
om te handelen ende te fluyten met fijn Majefteyt de
Koningh van Vranckrijck, met andere Vorften, ende
haer Minifters, over het by-leggen der gefchiilen, ge-
refen foo uyt oorfaeck van het bekent voorva),gefchiet
Q^&^nt-ainüghjien desMaents van Auguftus, fefiim
hmderttwee enj'fftigh , als over de vereyiTchingen der
Hertogen van Modena ende van Farma, tot lafte van
onfé Apoftolijcke Kamer. Ende hebbende uyt kracht
van die gefeyde volmacht, gehandelt tot Vont de Beau·
met den Hertogh van Cri ja/ί Gefant van fijn
Majefteyt, ende met andere Minifters der Vorften
over veel en verfcheyde punten, ende byfonder over
de vereyflchinge der ghefeyde Hertogen, fonder y«ts
beflooten te hebben; gelijck ghy met den Heer van
Bourlemnt, in geval hy voorfien is met genoeghfame
macht van fijn gefeyde Majefteyt, de felfde verhande-
linghehervatten ende befluyten moet, infonderheyt
op de nieuwe vergunningh van het uytftel van tijdt,
welcke de gefeyde Koningh wenfcht dat Wy foudea
toeftaen aen den boven vermelden Hertogh van Έ0-
ma. om het Hertoghdom van Caftro, ende den Staet
van Ronciglioff af te loflèn, op de manier als Wy u be-
kent gemaeckt hebben : Hierom iftdat Wy uyt ey-
gen beweginge, feeckere wetenfchap en volle macht,
u beveftigen in't felfde vermogen, gelijck wy u had-
den gegeven by't voorfeyde Brtwi ; En geven udie
van nieuws op de felvc form en manier m *t voorfi-
Erevet begrepen, welcke Wy hier voor uytgedruckt
houden, alsofdievan woort tot woort.daerover ghe-
fchreven waren ; felfs welcke Wy vermeerderen, be-
loovende uytaenfien van fijn Majefteyt te vergunnen
ecn nieu uytftel van tijdt aen den ghefeyden Hertogh
van Parma, om de ghefeyde Hertoghdommen ende
Staet af te loffen, op Voorwaerden daer in begrepen.
Willende ende bevelende dat defe teghenwoordige»
krachtigh en van waerden fouden wefen met onfeoa-
dertecckeninge, ende dat het geen ghy verhandelen
en befluyten iult uyt kracht van defe gefeyde tegeür
woordige geheel volkomen nagekomen zy, niet te-
gcnftjiende alle Bullen en ApoftolijckeInfettingen,en
alles wat daer teghen mocht ftryden , welcke ali offy
hier uytgedruckt waeren, Wy alleen voor,'defe mael
verbreecken. Gegeven in ons ApoftoIijckPaleys op
Mo»to·Cavallo, den tweeden Vchmmy feftien htndtft
n/Vrw/i/iigA, Geteeckent
Mixandtràtfevtndit'Vmi, ^
li
l'ili··
li,ti;;;
Ι
i
NI
1
ìj
■■— -'Λ-
-ocr page 284-
r
en ο ο R L ο G Η. 'tVhr-en-^eertwhfieBoccL·
lóótii· Volmacht des Koninghi aan dm Hic?· van Boiir-
-— Icinont.
iEn Koningh niet willende nae-laten van het
^j/een in fijn vermogen foude welen , om den
Vrede binnen Itxììén te bewaren , ende oock
blijckende bewijfen te geven aen geheel de Chriftcn-
heydc, àit inde toeruftingen van Oorloghweickè
fijn Majcfteyt doet , die fel ve geen ander oogh-wit
fich voor ftelt als om te lichter binnen tebeko-
niencenbchoorlijckc voldoeningh , gcfchickt na de
hoedanigheydtderbeledigingh, weicke hyontfingh
op den imintighfien A ugnili des jaers feftkien hojtdtrt
tateen fefligh. door de CorfifcheKrijghs-lieden, in
de Perioon van den Heer Hertogh van Crequi fijn ex-
traordinaris Gefant by onfcn Heyligen V^adcr den
Paus. Sijn gefeyde Majefteyt fich ten vollen verla-
tende op de bequaemheydt > yver ende trouw des
Heere van Bonrlemont, toehoorder des Recht· bancks,
heeft hem gegeven volle macht ende ghefagh tot op
den •ü'yfthievdeit der maendi Februarij naeft. komen-
de, dien daghdaer in begrepen , om in fijnen naern
tehandelen met (oodanigen Perfoon a's fijn Heylig-
üeydt fai willen noemen , ende met ghenoeghfame
machtvoorficn > en overeen te komenaengaendede
voorwaerden endeaert van ghefeyde voldoeninghe,
't Verdragh daer over te fluyten ende te teeckenen :
Belovende fijn gefeyde Majelteyt, op Koninghlijcke
trouw en woordc , voor acngenaem te hebben , vaft
ende beftendigh te houden ai het geen in défe faeck
heflooten ende vaft geftelt fai wefen by den gefeyden
Heer van Bourlemont , tot op den vyfthienden Fe-
bruiry naeft-koniende , dien dagh daer in begrepen ,
fijn hekrachtiginge daer toe te brengen, op de ma-
nier en tijdt als verdragen fai zijn. In waerhcydt van 't
welck fijn Majcfteyt defen.tegenwoordigen met fijn
handt heeft geteeckent, ende daer het Zegel van fijn
geheym aen doen hangen. Gedaen binnen Ρατψ op
den feHen Januarij des Jaersyè/?^/f» hondert vier en fef.
tigh. Geteeckent j enwatlagcr</(fl,/e»ffi,
eaiift i?it (Splanbt Cajana toài in befctt tfjöt oocR erti
etitr fiecn öeé acnftoot^ ; ^n ν ranckrijck fcpbe men /
i«jane, t)atin't©OOJ-ja£CCViee envyftigh ban Diepe toa^
ttll Qfecuaten onDec le Sieur de BouilleaI^<i5£ne«
tael / twee SicDcpen / ben ?iùmicael obEnaemt la
Chariié gemontCCCt met fes en twintigh, enbe Dfll
©i)i-1lbmtcael genaerat ben Grooten St. Picter met
tweeendertigh^fetucftenin pbec^cljip : Doben {jet
S3ootë-bolclt / Bjouluen enbe Sitnbecen / blaren
fle-ernbataueect onitcent twee hondert ©fficiecen
enbe polbaren / betrbeelt in acht Compaanien / [io>
ben be €iuacbe^ ban ben boojf; <i|senet;ael ; Le Sieur
dcBragelonne bDà$$be eecfle ^icecteW i Lc Sieur
de Vertaumont al^ «©oubetneuc gebeflinecit ban
!)£tf;oitSeperou , (Nota) in'tCplanbt Cajana;
Le Sieur de Pezon ch anbece ©ffïcieccn / tot
Havtc de Grace alle^ oe-cmbnrquecctbJefeMbe/Jön
bm tweeden iiulö fefthien hondert twee en vyftigh
ban bacc 't 5epï gegaen nae be i^oojb-Kaep in Ame-
nca, altoaecfpaen'taeficijÉ be^ boojft ftaepijnar
men ben vyf en twlntighften September be^ feibi»
flen ^aet^ / m in 't leplanbt Cajatia gclanbt / bon»
ben Doentnael albaee eene Colonie bàn Frangoyfen
banRouan, aibaetpofleflie ban bat iSpianbt genos
men öeöiienbe fes maenben tc booten.
^cfeljeeft albatc aen Cajana aBooningen/
pen cn jpojtjcflen / op Ceperouenbc Americaafge»
fieeelfenfnbegebontot.
®it toiecbt alfoo bp bef canfcBe gepofcect.
?0en©eecBoreel betfoeht banbiecgefojmcect te
^ben/ in h)ac maniec bicbanbeBebetlanbtfefte
®e(l-gnbifc{)c Compagnie'tboo?fcl53ebe «Eplanbi
I £^"l®®f'fl«aöanbonnecct / ban beffranepoffn en
«öiabban be felbe gebonöen in öatepoffffiicÈaöbe
genomen.
«Önbe ofte gecne tegen fiant ofte oppofltiefjaer
(«TJ'®'^" ^^ eebaen / enbe öoo| biie / toat .ï^atie /
m Den naern bw pemanbt bec «eucopifcije^atie.
Sebert tic tfjbt ban br gepicfiippofeerDc ornomcη t βό^ικ
jScöerlanDtfcIje poirc(Ticof't€p!anbtCajaDa bp be--
aöefi-^'nbifföe ^cOfcIanbtfcije Conipagme of booj
tuien in [jace iiauie in gofbcbcfit gcfonDtn Vaa^ ge»
toeefltot DcnjfOfntooo?t)iOfnDaaI)ioc/ enbe of bate
ban allen tot öiil'bfi» inboliionien paifitiel be fit üJa»
ren ί
ban bc ai5c{i Ïlnbffcljc Compagnie fcpben
fliec / bat'cöc JFranfcljen öaöben betloten ; ©e
ïpcanfcljcn fcpben ban nerη ; 't 3©asJ noetitan^ aïfoó
oattet ntibie ban be Compagnie in toacen.
3&en ïfeec ?tmbaffabcnc ben negenden fcB?uac|i
bp een iiioningö atiDientie Ijcbbenbe / fpjacU ban
ftaec ilo. j!Kog. bcffcpncn tegen öeCoriairen ban
S3acbacicn j öaec nae ban beincupminge ebbe te·
(litutiebe^ Prinfdoms van Orangie. ©an bCÜi?tgI)C» BcfH»
toeethene ban la Terre de la Leue onbet ijaeti^O.
«og, gebifbt / nu tooonenbe omtrent Bet Sas van
Gent, al^ mebe ban bc faccRe bet CSecefojmeecbe
Seligie in Oe Vallées van Piedmonc, enbtepnbejtjcft
obcc becjcbepbe uptleggingen enbe obfeibantien ban
biactijebclen in't nientogöemaeehteCcactaetöeii
feven en twintighften Sllpjil fefthien hondert twee en
ieftigh , enbe Dc onlöbelijefié vcxatien böec obec in
Vranckrijckgebctgljtaenbe ^eöeclanbtfcöc Com»
mercie eiiae .iüabigatic.
ζ^εη fóonmaö / foo al^ ben UtnbaffàibfHE Ronbe
merrUm upt fijn gebarnte rnbe tooojben / toa? bec·
falrjbr bat öaec l|o. IBog; foobanige grootc concep»
ten öabben trgcn^ Oc boojfs Corfairen, cn frpbe/ bat
Öp alttjbt in i©o}log[j bjajS gebleben tcó[cn| be felbe /
en al^ befc acnfiaenoe nrngrboDen evprbitie grmtcii=
brr öanbt foubf η toetten boof genomen / fo bjaegbc
fijne IBajefiept / of ben ?lmba{fabfuc oocfi gljeiafi
toa^ toegensi üacc 8)o. JBog. te betiUaccn / bat men
Daecintefamcnfaubebolljccbcn / en met ben ©o?»
ionh frrrPiKi ftc Oni-foir^.» ----.-·
met be felbe Corfairen te macciien.
<Btt alfoo bp öaec op niet catDegotgcR en anttoooi»
be/ begeecöebat op'tbecfocbtepoint6em6aerl?a»
jQog. Sefolutie foube afbojbetén / bie 0p foubebec^
toatöten.
lÊaec aengóenbe Bet acce^ enbe gebjnpcR ban öc^
3lanbr^ Bloot bet i|aben^ en Qeben ban bat Qijelt /
infgeliicR^ om tot Toulon iKagafiJné te mogljew
maechen / baci; in te ontlaben / enbe In te bjengett
enbetoebec upt te boeten alfe p?obi|ien/ b?p enitbet
fonbec eenigöe d'entrée ofte fojtie aen beFetmiers
fcöulbigö te toefen ofte moeten betalen/ ic. itile:
Dat {(cefi ben ttoniiigtj al^ BiHicR toe- geltaen.
lÉet ben üecc Hollis, ^mbalfabeuc ban (0|οο£
aSiittannièrt^ entrée , cH obec bc cetemonien ban
ben tang en't boo? r{jben ban fijn ïtatofle/ ertbja^l
boen al noci) niet feecRet^ beflooten.
3£lfoa/ foo bad benl|ettogbbanVendofmeaI^
ben^nibaffabencban Vranckrijck, Bobbengcbarn
offieien / taecRenbe Laurens Davidfz , foo Ijebben
bie banbe ©oll-Sjnbiftlje Compagnie baèt op ges
Cffctibiett Den iwaeifden fcbjuariJ. : r ,,
HO. MOG. HEEREK
E Bewinthebberen van de gcoéiroyccrde Öoft-
'indlfche Comj^agnie ter Kamer binnenySw^if-
dam.gefieti, gclefen cn gc-examinecrt hebbende
feker Memoriael door den ìrìcet Grave^Effrades,
Ambafladcur extraord, van den Koning van Vranck-
r'^ck den negen en rw/n/if/f» Januarij ter X'ergaderinge
van u Ho. Mog. ingedicnt, pcffcns feker Gtfchrifte,
vervattende veifcheyde redenen ende argumenten,
waeromme volgens het gefuftinecrde van den geroel-
den Heer Ambafiadcur de Perfoon vtn Laurm Da-
vidfi. in vryheydt behoorde te werden geftelt, ende
daer neffens gertlaxeert eenige Balen met Coopman-
fchapp.n alhieraengehaelt by den fclven hiutens D4-
i'idji op de Moorcn in 't Roodc Meer genomen : Soo
oock ccD Miflive ofte Copyc van dien, door dc Heer
Heifogh van Vtvdofint aen u Ho, Mog. ghcichrcven ,
Ζ ge.
ffieftrf. ■
vtictian
6e ^oft.
anöi- ■
fcS» I
Ccm-
vneiife.^
rttftnibe
Slaii'
rena
©abls.-S
-ocr page 285-
266 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
gedateercden fevendenjznmry voOTÌeden, infgelijcx tot ontflaginge van de voorfchreve gcfaifeerde goede- ren tenderende, hebben niet willen onderlaten U Ho. Mog. volgens en in nakoniinge vanderfelver aenfchryvens van den vierden defes Maendcs , met alle fchu'dige eerbiedigheyt daer op omftandelijck te die- nsn van der felver confideratien en bericht.
Het is dan fulcx,dat den Staet defer Landen om feer wichtige redenen en confideratien het inteieflevan dien ten hooghften betreffende aen de Ooft-Jndifche Compagnie alhier, alken en pri vatelijck heeft toege- ilaen en ingewillicht de Navigatie en Commercie uyt defc Landen nae Ooft-lndien, entotdien eyndede felve mtt een fpeciale Odroy voorfien.
In frimo van 't welcke ten dien reguarde wortge- feyten verklaert, dat defe Landen cn Ingefetenen van dien, daer aen ten hooghften is gelegen, dat dc voorfz, Navigatie, Handelingh ende Commercie onder een goede generale ordiepolicie, correipondentie ende gemeenfchap gedreven en vermeerdert wordt, voor alle de Ingefetenen die daer in fon Jen willen partici- peren. ,
Met verboth in 't eynde van dien, dat geene On- derdanen of Ingefetenen deftn- Landen daer tcgcns,di- reöelijck ofte indireöelijck, noch binnen noch buy- ten defer Landen, lullen vermogen te doen , ofte te doen, in eeniger manieren, op poene van daer over als belettet van hetghemeene befte aen lijf en goet te werden geftrsft ; en 'c welcke by nader Placcaet van U Ho. Mog.gedateert den negenden ;ieptembery^/6<>» hondtrtenfis niet alleen worde gcconformeert, maer daer by noch klaerder en uytdruckciijcber verboden , dat geene Inghefetenen ofte Inwoondcren van defe Landen, wie het oock: foude mogen wefen, dircéle- lijck noch indircdielijck uyt de Vereenigdc Nederlan- den , ofte andere Koningrijcken ofte Landen , in ye- mants dienft,andeis dan van de voorfz generale Com- pagnie , fullen vermoghen te varen ofte te handelen, in eeniger manieren, woothydeCaiodeionneEfpe' rancex op de verbeurte (Nïjie) van lijf. Schepen ende goederen.
Zijnde 'c voorfchreve Placcaet of de poenen daer by gcftatueert, by een naeder Placcaet gedateerd den d'i»·· de» December feflienhonderten/efiien 'wigtlïicxgCK- noveert.
Gelijck noch daer en boven by Placcaet van den Veertienden December fefiienhondert enfiventieni^s- cialijcken is verboden , dat niemant, en voor al niet de Onderfateojlnwoonders ofteingh efetenen defer Lan- den , fuUen onderflaen eenige defer Landen ingeboo- ren Onderdanen, Ingefetenen oftelnwoonders, ende voornamentlijck eenigho Zee-varende lieden te huy- ren ofte aen te nemen, οιΛ in dienll van Koningen, Heerèn, Princen, als oock van eenighe particuliere in defe ofte andere Landen buyten de ghemclte Compa- gnie,en op der felverSchepen te varen naOoil-Indien, geiijck mede dat niemant hem tot foodanige dienften fai mógen verhuyren of begeven , en dat op poene van eeuwigh banniflement, met confifcatie van alle goe- deren.
En welck Placcaet in den lare feUien hondert twee en infgelijcx is vernieuwt.
, Zijnde noch daer en boven by Placcaet van dato, den iwaèlfden May fefiien hondert en f^geordonneert cn ^ftatueert, dat geene Ingefetenen van dele Lan- den figb'in Zee fullen moghen begbeven op eenighe • Commiffieii van uytheemfe Princen, Potentaten ofte Rèpütflijckén, om onder pretext van dien,eenige Ko- ningen jPrincen ofte Republijcquen , met de welcke tlefen Staet in alliantie en vrientichap,immers buyten queitie is ofte begeren tebly ven, in perfoon ofgoede- reh'fo mölefteren ofte te befchadigen , en dat op pcene van boven de reparatie van alle belchadichtheden, aeA lijfen góet te werden geilraft.
Allë't Wölcke niet tegenilaende,hebbenH»iirt Hu· ge/^Oör défen lange jaren geweeit zijnde in dienil van dc geimelde Ooil-indife Coiiipagnie, en lefl: gelegen hebbende in Surattecn^imadamat, midtfgadersden voor. Laurent 'Davidtfz, beyde onlancx ghêwoont |
hebbende tot Dordrecht ondcrilaen,nefïèns eenige an- dere ingefetenen van defe Landen , tcgensenin vili. pendie van de gemelde Placcate.n, tot SardamK doen " bouwen feecker Fregat-fchip by haer genaemt defevejt Provincien,'t lelvc met dertigh Itucken te monteren,en daer toe totAmfierdam te doen kopen de noodige atno- nitie, voort daer in te doen laden eenige viöualie en kleynigheden , verfcheyde Ingefetenen defer Landen daer op aen te nemen,en in diervoegen in Augufti fef· tien hondert een en j'epigh daer mede uyt defe Landen te VixsnmHavre de Graie, namentlijck, den voorn. Hubert Hugo in qualiteyt als Commendant, ende den wooraoGradmLaurensDavidfz. als Capiteyη op 't felve fchip ,en dat fpecialijcken met intentie om op de Moo-
rcaia'tlioode Meer tsgicn kapen, gelijck den voor- noeraàenLdurensDavidf^ daer toe Commiffie van den Hertogh van Vendofme.ah Admiraelvan Vraiickrijck, bekomende('t felve fchip in de voorfzCommilTie heb- bende doen 'mm\i\t[cn denfTParten Arent) miàt nae het RWe-Λ/fir voorfz, is gevaren, alwaer fijne in- tentie oock foo verre volbracht heeft, dat by, naer dat door het afnemen van 't voorfz wapen van de/even Provincie», 't Schip blint gemaeckt hadde, verfcheyde Moorfche ende andere Schepen genomen, geranfoe- neert en geplundert, oock eenige in de gront geboort, gehackt ofte verbrandt heeft, ende daer onder fodani- ghe Schepen die mee een pas van de Miniflers van de Nederlantfe Compagnie in die Landen reiiderende ν voorfien waren,alles om geen andere redenen dan om de Mooren fo veel doenlijck te befchadigen ende buyt temaecken: Soo en ghelijck dit alles door den felven Laurent Davidt/z, is geconfefTeert, en in de Sententie tot fijnen lailentot Dordrecht gcv/elen, breder flaec gcnarreert , ende met welcken geroofden beuyt, in, plaetfe van diredteiijck tot Havre de Grace weder te ke- ren , men na de Cdr/i/yéjEyWi·»is gevaren, alwaer men tot Martenicque verfcheyde goederen in andere Schepen na defi.' Landen gaende heeft over gefcheept, cn waer van eenighe by de Compagnie zijn achter:· baelt, end e met kennifle en toeflaen van de Regerin- geopgeflagen , die oock als noch in wefen zij η ; En hier van is 't dat by den gemelden Heer Hertogh van Fendofme reilitutie ofte overle veringh wordt verfocht, cn dat om fijn recht van ά^η Menden penningh daer ' ' aen te vinden , en't welck by denghemelden Heer AmbafTadeur in fijn voorfz Memoriael wertgefecon- dcert, endedatmet een bygevoeght verfoeck om den voornoemden Laurens Davidt/z daer nefFens mede in vryheyt gheftelt te krygen ; dan uyttet gunt hier voo- ren is gereduceerr, meenen de Bewinthebbcren dat ten genoegen is afte nemen, dat de voorfz goederen wel ende te recht zijn aengehaeltengefaiféert, alsge- ndracö door Onderdanen ofte Ingefetenen Vàn deien Staet, op hare Vrienden, en met de wekke de Com- pagnie in tradtaet is, ënde dat tegens de Placcatén en verboden hier yooren vermeit, in voegen dat de felve geenfïnts aen Vranckrijck fouden kunncn ofte be- hooren te werden overgelaten, maernootfaeckeiijck moeten komen , of ten prpfijte van die geene, die vol- gens de voorgemeltè Placcaten ofte Oitroyen daer toe zijn gerechtight, ofteliever aen deVoongc Eygenaers ghereflitueert, ghelijck als U Hp!'Mog. by der felver Refoiutie van den fiventiendt» Iijly des voorlede» laers, oock albereyts hebben verftaén, datdefelVe werden verkoft.' " ''I'· ■
En wat den perfoon van LaürenttPavi^ftibehagbt, dewyle uyt fij ne geordonneerde detentie tìièt eén be- hendigheyt isgeichappeert, en daer door ia vryheyt geracckt, meenen de Bcwinthebberen het/iPwALit van't voorfchreve verfoeck daer mede W vervul- len , vertrouwende middelerwyien , dat-^ die : van de Gerechte der Stadt Dordrecht j niet fooda;nÌge ken- nifle en omfichtigheydt in 't fenteiitïerén van den voornoemden Laurent!Davidfi. fullen hebben gepro- cedeert dat de felve haer doen daer'in feer wel ende met fondamentele redenen fullen weten te defen- deren. ' - ; i , ·;γ r?
Het geene men hier tegens bybreneïit als dat den voorfz Laurents' Devidfaj hoe wcle^Hellaiider,
■ fou- |
i
-ocr page 286-
|
foude hebben vermogen te armeren onder Cemmif- fia en te varen onder de Vlagge van Vrancknjck, komt. notoirlijck mettet voorfz, PJaccaet van den ■ ''Mieh honderten elf iécQtt\xe.xea.
in'rvoorfzghefchriftegeallegéert, fijn yan een andere natuyre, oopkcothetcas Aibjeö;
geenCntsapplicabej. ' , ^ , , ,
HfiCürguraent dat men vordcrs is raeckende, uyt het drie en faintighfle artijckel van het jongft gereno- veerde Tradaetmet Vranckiijck, waer.by de Ingefe- tenen van defen Staet haer in Vranckrijck onthouden- de vry ghékent worden yan'treehCTan^aimf én fulfcx van haere goederen mogen difponeren ,. 6cc. ichoon fy geen brieven vanNaturalifatiedaertoecn hebben, volgens^cwelcke fy voort generalijcken ih alles gehandelt en gêtrafteerc inoeten weiden fooda- nigh als de eygen Onderdanen en Naturellen.van Vranckrijck, is vangantfch fober gcwichte.
Want daeruytkan geenfintsdiéconfequentie wer- den gemaeckt, dat ten infighte de'Ingefecenen van defen Staet door het voorfz artijckel gereputeert wor- den als naturelle Franfen, de felve door de geenighe Wetten of Placcaten, fouden moghen werden belet, Commiflien van Vranckrijck'. te nemen , fonder ftil fwygende te derogeren den inhout van 't voorfz artijc- kel, en daer door te renuncieren van d'advantagien daer door verkregen. ,, _
Ten aenfien als dat generalijcken fouden plaets heb- ben, de Nederlanders in Vranckrijck tot alle Ampten mede admiffibel fouden iijn, eri met eenen moeten gaudcren van alle rechten en privilegiën die de Fran- fchen over al, foo binnen als buyten 't Rijck genieten, en dat het voornaemfte ishaerfelven in'tonghelijck ftellen, in'tftuck van'tvat-gelt, dat men onfe Na- tic buyten de Franfchen komt af te vorderen,
Datracn wyders pofeert, dat geprefupponeert, dat . den voornoemden Laurent! Davidfii , op dc voprfz j Commiffie van Vranckrijck heeft moghen armeren , ' fchoon een Hollander zijnde, dat hy oock uyt krach- te van fyn vuorfz Commiffie heeft mogen gaenNego- tieren of Oorlogen in 't Roode Meer,niet tegenilaeni· de de Placcaten en verboden van defe Landen,is mede t'eenemael abufijf.
Want het geene voor eerftwort geprefupponeert }6 alhier in queftie, en vervalt met het voorfz Placcaet yinizalixcfefiienhondertenelf.'
Dan genomen dat hy op de voorfz Commiffie van Vranckrijck al hadde mogen equipeten en armereti, dat dien volgende het prefuppooft in alle fijne Leden toegeftaen wierdt, foo en foude hy echter in geen- der ey manieren hebben vermogen te varen ofte te handelen op Ooft-Indien , veel min te Oorlogen op eenige Natiën aldaer, ende dat meer is vrienden van defen Staet, ende imet de welcke de gemelte Com- pagnie in Tradlaetis, en ia welckers Landen de fel- ve hare refidentien heeft > als daertegens klaerlijck leggende de voor-verhaelde 0<9:royen en Placcaten, die oock ingeenderley wyfe kennen werden ^econ^ troveiteert, of hebben feer wel mogen verleendteü gemaeckt worden , die men oock niet kan feggben d(wr het opgemelde TraÖaet in eeniger wyfe gelabeT faaeert of vernietight te zijn.
Wanneer de tydinge van 't iiomen van defe S^he- peninJe/ettiquam , foude de Compagnie in groote fwarjghcydtgeraeckt hebben , by aldien men't felve met met een dexteriteyt hadde weten te ontgaen , en Wieweet wat daer op noch fai komen te volgen.
Het volgende ί/ίτΛ en artijckel of pofitijfen ra^kt de queftie in defen geenfints niet.
Hetï;>fi/epofitijf, dat alle Armateurs die eenighe mnfen ter Zee komen te doen, alleen reeckenfchap Khuldigh zijn aen die gene onder wiens Commiflie oe Prinfen wordeii gedaen, is alleen te verftaen van 't genefy uyt krachte van hare Commiffie hehbenghe- I V O' haer binnen de Limiten van de felve
oock hebben gehouden.
iJicnvolgende Laurents Davidfx, met goedt recht en londer dat het eenige de minfte contradidtie im- pliceert , en in Vranckrijck vry gekende worden, foo |
hy fijn Commiffie niet heeft te büj^tengegaen , ende Ι^όφ.
echter hier te Lande gecondemneert, te weten, over —_____
de exceflèn die hy heeft begaen , tegen cn vilipendie "van de Placcaten defer Landei?,j dat, doen is, hy we- der hier tCijLande;gekomen j^ijnde , fchuldigh ghe- weeft als een Onderdaen te veralitwooordcn, en daer van heeft hem defe Commiffie geenfints konnenex·· cuferen noch libereren. ^ , > ^ : j Het foiide êen feer vreemde cqnjiruÖie maecken , j ..datOhderdanen van defen Staet haer metofdoorhec nemen van Commiffien. buyten^« Landts , wettelijc- ken fouden konnen ontrcckenft refpeÖ: en de ghe^ hoorfaemheydt die ïy hare wettige Overheydt fchul- digh zij D, eride datfe felfs vwr't p.btincren van dien > éndewyders onder de fel ve yfeletranfgrcffien en an- dere quade fcy ten tegens de Wetten ende Placcaten van den Lande begaen ende gepjijeght hebbende^ na" derhandt weder hierte Lande gekomen 2;ijnde i daer Ì3ver niet aenfpraeckelijck fouden tijn , of gecalan- geert mogen werden.
Endegelijckalshec felve t'eenemael is ongerymt» en waeromme die van deGherechte tot Dordrecht, daer op geen reguard hebben konnen nemen, • Soofoudphetvanghelijcken ongerijmtwefcnden Rechter hiér te Lande i'ontrecken de judicature over de Goederen die invoegen en manieren als verhaeldt: is zijn genomen cn hier ae^igehaeldt, en dat men fon- der eenige verdere kenniflè te moghen nemen , die fimpelijckdoordemedjatie van Franckrijci [oude la- ten komen en ten profijte van delngefetenen van de- fen Staet, voor foo veel dieals vooren in defe equii pagie en gepleeghde exceffen hebben geparticipeert.
Evenwel hebben de Bewinthebberen voornofcmc niet tegenftaende alle devoor-verhaelde reden ende. argumenten , die defelveoordeelen t'eenemael on- wederleggelijck te wefen , dedifpofitie hier op aen het hooghwijs oordeel van u Ho. Mog, willen gede- fereert laten j Doch met dien verftande dat indiea u Ho. Mog. om eenige andere refpeften en confide-, ratien haeronbewuft tot de ontOaginge en overleve- ringh van de voorfz Goederen ( alle ofte tcnmeer- endeele onder de Kamer van Zeelandt beruftendei fouden mogen refolvéren, dat niet en werdt getwjjf-, feit of u Ho, Mog. fullen onder reverentie die precau- tie gebruycken , en alfulckeordre ftellen, dat de ge- melde Compagnie door fuffifante cautie hier te Lan- de te ftellen , werden geguarandeeit van alle aenfpra- keenmoeyenilTe, voort fchaden en ongbelegenthe- den die haer daer over foo in Οοβ-Indien als hier te Lande tegens alle en een yegelijcken wie fulcks oock ibude mogen wefen, foude moghen wedervaren of acnge^aen worden , en 't welck fy oock indien ghe- valle met alle fchuldige eerbiedigheydt verfoecken by defen j Ëndp was geteecken »
P. vm Ji^Mi
^n bcfe ttiaenbt faoiect toacltet get Deffepn ban »» ^canfcget^ofl-Siin&ifclgeConipaQnie / εη &etùm ïtoninaf) felfi^ liaec in fouDe teecnenen twee jQils Uornen.
gin JSattio quötn een 25|ίεΓ ban Dominicus Contareno , HCKOflÖ ban Venetien , eiCUfeccnDC «βη ©ί- De fìiecgten Die men aen gaec o&ebaen baOtobec't netten nemen banget jl>cgtp&rn fóepfec Oaaviano, Oaec ^Jll"^ ban't boojlföen iaec eBefp?aocaen. Cnöe ben ^ob, ileet Boreel fcB?»ef ooclt bat ben ^imbaffabeut Sage- drotot Parijs tieni bDt)tIopie{) gabbe becicijtgebaen/ bat ben ^egippec ban't felbe^cgip be €ucchen gaba ben aebfent/ en be iCuechen in 'tbecöten seaflìfleett. Φεη bjief beeoH Ìn'I SHaCijn; Dominkus CmarenotOti gratta Dux Venet'tarum &c. AltìsTotenitbus Omì- nisGeneraliumOrdinum fn^eéiis ProvincierumCtmfa- deratarum in Se^o ; Amicit chartjjìmtt faltttem, ^ fin- terà deiiiiioms effeSum. Cefi tDa^ in 't ÌJtafiaené- ^en tioningg ban Vranckrijck bpifòiffibe / foo bjel al^ ben ^fimbaffabeuc algiec / beöe befe maenb£ tuebecom gcoote infiantie boo; Maltha $ maec Haer" lom en Uyttecht toacen niet te betoegf«·
Ζ ì m*
en ο ο R L^O G Ην ^ Vter-en-ruejrttghfleJBoeck, 161 |
-ocr page 287-
268 S A Κ E Ν van S'Ï A E T
|
3®ebccomcontlnuéetDcn . . ban be CommccceccnDe 4®eütclflHDïc^ in ©iancft» tijcltotoetöcoppjeffifn/ bejcatiea/ ert injufltdcn bic fp toaccn alDaec ïpbrnoe,
©en twintighfteti.SQaect epnbclijcftbeébbeiCn. BelfcSimbafraffucHoliisfgn eecflc intree / alfa bat geen ftjinccn toanbenSSIoebeelbaectjaecSlacoficii frljicisrcn/op bictojjfeaffnpbEnbe bcqueflfe Dan ben rang. ©cn fóonÌliatoà^tOtSc. Gerraain;De?l!mÌjaf· faöcur tótecbt öectoaect^ gelept Dooi be ©fccc" Mar- fchal De Clairen Baule, enDeni|eecde Bònoeil 3|n= tcabucteuc/iinvieriiacoffen/ alle in ben conta / te toeten/ een be^HoninöU?!/ ttoecDanUepbebeïlio= ninQinnen / cnbe be tjiecbe toefenbe be Itacoffen ban Monfeur Söjoeber be^ floninnb^ / fonbec bat eenige IftatofTen ban be i^eecen ^jincenban ljet bloetal^ Daen3tjnb«fcl)«nen.
J©cie"nclbe ?lmbaflrabcuc^ «aroffemcbeinben COUto/btiIflOe baec op/ en omtcenc veertien of vijftien anbecc pacticuliece iitacofTen baec na.
^n bjelih o;b?c enbc gebolg fgne OE. tot Saint Ger- main inglltonicn Dien felüen abont / enbeoclogerct boo? lafl ban ben fóoninainbe €ancelcrpealbaec/ enbe bit toiect boo? be entree folemnele Qétjouben/ foo al^ acn ben i^cec Boreel tot Bourgh feftien hondert vijfcigh niebeflcftljicttoai/ befóoninoöbbenmael^ be fbtaUt Bordeaux bcleoctt ftebbenbe/Énbe al^ toanr neec incefpectbanüaeclle. jHaog. Simbaffabe men ïjeni alfoo ban Blaye {)abafaBel)aeItDoo?Dmi^eece ^actogg ban Anville, en in fijn l^oningf)^ Utacoffe aen ^t ©of gebjacöt / enbe toegen^ fijn? jjgajepept ntlogcettenBetcacteect.
?&onbecbaa{) beii cwintighften befecboojniibbag^/ De i^erc ^inibalfabeuc in be felbe litacoffr en in be felbeejOjf grüaelt/ en geboect eecft tee aubientie ban ben fóonihglj altoaec A4onfeur bptoa^/ baecnae ban be jiabntiigtnne JQoebcc / enbe epnbelingl)bp be Moninginiie Öegnante/fonbec bat Monfeur25?oebcc be$ töoning^ gcbifiteect fp ; «ïn beeft be meet ©jabe ban Artnignac be inlepbinge gebaenjbe ttacoffen ban be^fccen @?incrn ban ben bloebe en |^ebben()aec <Joc&boenmaflnietbc«oont. '
#c^(et^mbaffabenc bebefifne eecflc aenfp?acclte in ör^ngelfclje (2tale / bie genitèrpjeteect toctbe in 't jpiaittop^ / en fpne iÖajc|lept baec op geanttooojt Öebbcnbe ! Ijeeft be fêeere ^fimbafTabeuc toebec in fjet ί cancopf gecontinueect te fpjeechen.
aBoenfbdgt) abont en ^onbecbagb i^'nttbbagl) fijne «icccHióttc iii 't logement boojfe Daec op toe ge» prepareert gctcaeteectgetbo^ben/ fecc abonbanteldclt en magniföquelöcR aen be tafel toegen ben ftoning / rnbe ij! be j^eec ^mbaffabeuc ben felben abonbt Den twintighften öefec in be felbe ïltacofie/ o?b?e en conbuite / tot Parijs tpcbec göeReect enbe ingfjelio» men. ... -
1664,.
VoUiS «Enghtl- »«i 9tiii- baffe- ewtin ®iaiicft. rgrft.
©p We toöfe/ fegl) icR/ i^boojgeRonienbebifa tjuptc ban 't boo^cijben bec nacoffen bec P;ince ban Den.S^lciebe.
Borécl,fa iang gp albaec toa^ Hinbaffabeur getbeefi/ bat bp fonbec bifpupte ofte contefie bp be l^eecc Prin- ce van Cöodé en be anbece j^eecen #;incên bafi ben asioebe nltiit^ geabmittecct toa^getoojbenmetöct voor, ingaen, voor énbe àen de Hoogehandt ban be ileecen 9;tncen. i>em toa^ een ^toel met armen jge- geven boven en inde befte plaetfe ban be ttelneC; in't uptgaenban be Itamec infgeli)c]c babben bcm be igee^ ren pjincen be felbe ecce aengebaen/ enbc aen giace iKJoge f)«nt afgelept tot beneben toe aen bare j^oogb JBog. Cacoffe. .f^u toafl alfo geo}bineert ban toegen ben iitonintli / bat be Ifeec ^actogb ban Guife enbc 4^be ban Soiidbs, in 't inbotnen bp be i[^eere f^jince en toaccn niet te gemoet gegaen al^ àèn be deur v»n d& K^er baec befc .i^?incetoa^bietiti^oogebabbt beeft gebuuben / blpben te boet obec epnbe (laen in ^tÖonoraöMflcöan be fiamec/ fdnder ftoel te boen ge= ben / upigaenbe/i^ be l|eece pjinre be eecflc en boo? aengegaen/cn beeft be i^ecc i|actog ban Güife alleen oelepöt tot aen bp fchaiier ofte oppcr/te ban öe tcap / |
ctìbcàtbàet; Bétlatcir bnbec Sët ^èïfpiien ban fi^ ì/·^, ι ©ffitiécch / tot bcnebén aen be ^atwc. ' |
33c filacöten obtc bcjcaticft bi» JiébccIanbtfcSe in ®?anchcijcts geleben /3dn te fien biicna metöaei; cefpcctibe.
mn tóojiingljtiJcRftt fcanfcBeri «mBàffaBétó «0,1«,.
<0|abe d'Eftrades, IjCift ben eerftéri ttpjil fCneej^fMnit PKfTf owbientie becfocfjt/' söuöcöoojbc étfCenban v»®"" fklerode enbe Glinftra met De nïeutóë Cacoffe ban te'' ^taet / met fes J^aerben / mttfgatiirt^ een gqej^ ' getal anbereiacöfferi / gctcochénttietfcs, vier en tweeipaecben/ upt fijn aogenicnt gebaclbt infe ®ecgabccing!) ban baec i^o. Mog. en op een gcobte fïutoetoe (loei met armen nebec öefètïn jtjnbe / beeft gebaen fijne pjcpofitiebpmonöe/ ooclt bc felbe bcr^
VUCL-UbllVttt / VL uuyz
befen becfocbte refiitutie ban be iioiTitnabbcCienen (©oebercn ban be iïiöbedöcfte <a?b3e ban Maltlia b icr te atanbe gelegen ; ïPacc op ben böojnofiiitim neec ^imbaffabeuc bpbenJ^ecccRüyer recigifcüa· beringe pjtfìberenbe / bcanttodojbt ^(jnli^ ben fef. ben toeörc afgegaen/ en boo|bc geirieltè'iliiicch Öoec ï|o. jlBog, «SebepHteecbcn gececonbuifeCctnaébt^ felf^ 3lbgemfnt mboegen enbe manifcre al^bP^aa baec opgebaelDt toffl^jijnbe bOD?tji btt boo^fj lÈe? morie gcftelt inöanöen batt beJICecen van Omme- ren en aiibecebaec lEog. ©ebj^iiteécben tdttié faRejj ban JVlaltha , om te bifitéi;itt ; ccaminccfn/ en baec ban foo baeft bociiljjrft taj^oit tr boifti.
êfjn®?opofjtictoa^aï^bolgbt: ,
Messieursì
ILn'eft pas necefliire derepeter iby lesraifoiisqui verifienr Ie droìil del'ordrede S.^ww^e Jerujalm fil' furies terres'&commàiidènes fitüées en ces Pro- " '' viiices , par ce que'le droift fe troll Ve fi bieneftàbli par les memoires qui ent eftédetemps éiitempspte- fcntez a voï Seigneuries & particulierement par la de- dudtion du ίτοίββ/τίΐβ ìs/iws mìle βχ (ent feixentetrm quejufques icy il nes'eft trouvé perfo'nnc qüiàie vou- lu OU peu refpondre.
Ce filenceobfervépendant unelonguefuited'an. nées par ceux qui poflèdent une benne partie de ccs Terres & Commandefies eft une MÉrque infaJliblé qii'ils fe fentcnt convaincus en leür confciences de l'injtiftice de leiir procédé : Et neantmoipi ils öe'fe rendent pas a eux roefmes n'y a la juftice , non plus qu'aux inftantes prieres du Roy mon Màiftre, a la pa- tience efpuifée de POrdrc > ny aux fentiments equità· bles de quelques unes des Provinces de c'eft Eftat, qui jugent qu'il luy faut donner facisfailion.
Vos beigneur. 1'opt fait efperer par un grand nom- brederefolutions, dontl'execution fe trouvantretirj déepar l'oppofition indireile da ceux qvii poiTedeüt feulsprefque plus diebiens, appartèfiàntsa l'Ordre, que tous les autres enfemble , font Ie flus de difficul- té, faMaj. m'abienpofitivement cominaiidé derc- prefenter dans une audience publicqüé & eipreffe
ces qu^l fait faire mr fes Μiniftres dèpuis pres de trm- teaxii pour la reftïtution des ConinjaiidèWès.
Car encore qiie Ie Roy commé lè frèmiër Pr'ièè Chrefiie» fe porte a preflèr cette reftitucion pöur plu- fieurs confiderations tres fortes i & qu'il fe tròuve obligé par 1'inclufion qu'il à dönné a Mqpfietlr lè Car- dinal dt Heffe comme grand P«V«r dé lOiiire.de St. "Jean de Jeruzalem en Allemagne δε àui bi'èns & coin- mandcriesquiendependentau dernier deÏf remtes, dont elle a donné advis a vos Sc^neiUiei par fa lettre du </e«5!ii/i«é Novembre litfb. Si eft ce que fa Majeftéellimequede quelque importàriceqo®. cettereftitutionfoital'Ordre ; II impórtè bien ρΐω a V. S. S. & a la reputation de c'eft Eftfat de foùfle- nirpàrla celle qu'elles ontdefia acquifed'aVoirpour prehiiere maxime de Icur politiquedefendertoutfi [twa.ù.iomfur la juffiiea^/ttrPeqmté. ' ' |
-ocr page 288-
|
u. Il leut importe , d4i jc, d'antant que depuisirenU -«rVlles n'ont pas alleguéune ieule raifon quipuifle - ? ftifilrla pofleflìon des biensde l'Ordre qu'ellesre- itiruerit promptement & de bonne grace , ce qui a pBé occupa avec un peu trop de frecifitation ou du moins qu'elles contcntent l'Ordre paruntquivaicnt mii fafle cognoiftre a tous les Roys , Republiqucs & Pfinces de l'Europe kur bonnc intention & incli-
nacion qu'elies ont pour la juftice.
line vous imporce pss moins Meflìeursdedcfga- scrla pjrole formele que M. Vos Ambaff. extraordinai- ret ont donne lors que le Roy mon Maiftre vouloic oue l'intereft de l'iirdrede Malthe fìftuneparticdu traitcé qu'ils ont conclu depuis deux ans, & d'exe- cucer les genereufcs refolutions que V. V. S. S. ont de tempi en temps prifes far cefubjeftal.'advantagede l'Ordre & au concentemcnc deceuxquifefontinte-
"^^C'^^ontieRoy mon Maiftre demande prefente- ment l'execution , les conjurani: parcequileurdoit eftre le plus cher di2 vouloircenfidcrcr que ceslon- pucurs& remifes, donc on a jufqu'icy entrctenu& pavé l'ordre font incompatibics avec le procédé franc & fjQcere de c'eft Eftat & de certenation , &avec la bonne intelligence laquelle Monficur le Grand Maiftre de Maltke a de^out temps entretenuc avec elle.
Sa Majeflé f§ait l'intention de quelques unes des Pro vinces, & enferoicentierementfatisfaite> fieU les j qui ont ces bons fentiments , obligeoient Jcs autresa s'y conformar, & ü ellesexecutoienten ce point l'union , qui eft a c'eft Eftat ce que l'ameefi a hmme, &fi VosSeigneuriesdefirentque je me fer- ve de lermes un peu plus preiTans, je diray quèle Roy croit que V. V. S. S, font indifpenfablement obligées en vertu de leur ufiio» de contraindre Jes Pfovinces qui les compofent de faire juftice aux Prin- ces Voifins öceftraDgers, & particulierementen 1'af- fairedïl'Ordre , puis que ces biensfontdelanature de celles dont voftre confoederation pei-petuelle parie bien éxpreflement > & puifque d'ailleurs Ie naau- vais procede d'une feule Provincepourroittroubler leRepcs de tout 1'Eftat, &extremementfon Com- mcrcé.
Aulfi ne faut il point doubter que l'ordre ne feit tres-fenfible a tout ce que V. V.S.S. refoudronten fuitte de cel te audience, qu'ilnefe reffente de l'outra- gequ'on luy fera par de nouveaux dilays, auflibien queparuntefusabfolu , & queleRoy mon Maiftre n'approuve en toutes les fagonsle reflentimentqu'il en tefn^oignera.
Je puisdeclarer a Vos Seigneuries que faMajefté croira que c'eft nn defryabfilu dejuflict j fl ellesde- fetent a lapretendueindependence que quelques uns alleguent pour Ie baillage, & pour les Comih;^iderics de leur Province. Car outre qu'il y a Uj||cóntradi- öion manifefte en ce qu'ils advouent quPe baillage eft de l'Ordre de S. JeandeJerufaltm. êcdifentee- pcndant qu'il ne depend pas du Grand Prieur de l'Or- dre en Aliemagne ny du Grand Maiftre de .WaMi; Ce feroit a eux a prouver cette pretendue indepen· dence, puifque felon la regie du i:/ro;VCii»o»j celvy^i tllegue uw e%mition la doiht fTouver , particuliere- ment quand c'elt contre Ie droitcommuncomme en "cas, eftant conftant qu'il n'y a pas un Convent, College, nyOrdrequilóit independant, nyaucun Baillage, Commanderic, ny Convent de l'Ordre de 5·7«» JeJeTufalmQüi ne depeade du graad Maiftre
de l'Ordre de ΛίβΛέβ.
Ceux qui font icyles afFaires de MonfieurIe Car- dinal ^ Hejfe Grand Prieur de l'Ordre de Malthe, lansdifpenfer neantmoins leurs parties de cette nccef- me de prouver, ont bien voulu faire voira l'ceilpar des preuvcsconvaincantes & infaliibÌts, que Ie Bail- H^ dXJtmht öc les Commanderies qui y font an- nexecs dependent immediatement du Gra»dPr>turé Q Aliemagne , & ont pour eet efiFed: produit cyde- vant les propres lettres des Baillifs</'i;ir«/&i. comm' lis prod^jfcnt prefentement avec cc memoire la copie |
d'une lettre figiiée par prefque tòuts les Gomman- l66/L, deurs du Baillage d^Utrecht y dont ils ont 1'origtnal en- ■ , trelesmains qui juftifie leur fubjeilion & dependencc du Grand Prieured'Allemagne.
Ce ne feroit pas moins un de/ny mttifiife de jufiice fiapresunepourfuitedefrwfiesi , la Province i'ü- trecht s'advitbit de 'dire que pour la reftitution des biens.dé. l'Ordre de Mahhe il fefaut addrelTer a une Cour dejuftice ordinaire. Car outre, queMefficurs les Eftats d'Utrecht ne voudroient point reconnoiftre de jurifdiftion hors de leur Province, ainfi qu'ils fe- royentjuges en leur propre caufe , Ie procédé de la Ville de Nimegen fait'bien connoiftreque 1'onn'au- roit pes moins de peine a executer une fentencequ'a l'obtenir. Avec cela ne faudroit il pas que la Province d Utrecht mift l'Ordre en la Poflèffion de fon bien, puis qu'il en a efté depofledé par une pure violence, &que la Province ne peut alleguer aucun tiltrepar lequellapoilèflionluyaitcftéacquife , puis qu'il n'y a point de Donetion j point de Tefiament j point de "Vente , point deDiiri/j pointdeioe^e/»o»,&pour dire en un mot point de pretexte pour envabir les biens de perfonnes innocéntes, qtii vivoientdans l'obeiflknce de rEftat& qui commefidelles fujeösde- bvoient jouir des mefmes privileges, libercez , & advantages, donr tousles autres fubjedts de c'eft£ftaC jouiflent par la bonté de Dicu.
Sa Majsilé en recommandant la reftitution des biens de l'Ordre en general , entend y comprendre fpecialement celle des terrcs que Ia Ville de W/wwe- ^i/ifpoflede & l'execution dela fentence rendueen Gueldre mefmele Λχβίκ^ς/»»? Decembre milβχ cent quarantiβχ par la Cour de juftice , fortifiée de la jrefencc des fuffragesde Deputez desEftatsdc a Province. 'Car la Ville fe confervanten la pofTeflìon d'un bien qu'elle a mal pris, & qu'elle aeftécoe- damnée dereftituer; SaMajefté croitqu'èn vcrtude voftre Union j & mefme par la raifon de bon Góuver- nement, Vos Seigneuries doivent tenir la main a ce que certe fan tence foit executée, & a ce qu'uoe Ville particuliere defere aux j^ementsde la Cour fouve- lainede la Province , aflSn de prevenir les iocon ve- niente qui pourroienl naiftre du refus que l'on feroit : ainfi que V-V. S.S. le remarquenc fort bien en leur refolution du donzi^me Aouft. wil (ìx cent cinque»· te huilt fur cetre melme afiàire.
C'eft ce que j'ay bien voulu adjoufter a ce que je re- prefentay fur ce mefme fubjeél il yaunan, Se a ce qui a efté fi fouvent debattu par ceux qui m'ont procé- dé en l'honneur de mon employ , & le Roy mon Maiftre m'a commandé de prendre cette audience ex- pres pour prier V. V.S. S. comme je les prie tres-ip- ftammentÓc de toute affe0ionaunomdefaJVlaj.de medonner une refponce categorique touchant cctt* affaire, afin que l'Ordre fe voyant fatisfaidl V. V. S. S. enraportent la gioire qui leur fera rcndue ; ou cftant rebutée, il fe puifle fervir des moyens que la nature & lesloix divines & humaines fowrni0ènc a ceux a qui on a refufé la juftice.
Fait a la Haye ce fremitr Avril milβχ centfoixente quatrf.
Signé
d'E S τ R A D E S. Myn HEEREN-,
Et is niet noodigh alhier te herhalen de rede- nen , deweicke't recht van dcOrdre van Sist Jan van Jerufalem vail ftellen op de Landen ende Commanderyen ghelegen in defc Provinciën» alfoo 't reclit van de fel ve figh foo vaftge-eftabiliecrt vindt door de memorien j oewelcke van tydt tot tydc acn u Heerlijckheden over-ghelevert 2ijnghewe«l* ende infonderheydt door deDeduöie yaaaen^dfil Maert fefihien honiert irte en feftigh dat tot noch toc niemandt gevonden is die dger op heeft wiUca of kon* nen antwoorden.
ε} Die
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-njeertighfieBoeck. 269 |
-ocr page 289-
S A κ E Ν van : S Τ A E Τ
|
270
Die ftilfwyghentheydt ledert ecn langh ghevoigh
__Zi van laeren geobferveert, fijnde by dieeengoetghe-
deelte van defelve Landen ende Commanderyen be- fitten , is ecn infaillibel teccken dat (y haerbevinden overtuyght in haer Confcicntien vande ongherecli- tigheyc van haer Proceduren: Ende echter.en ghe- ven fy haer felven niet over de luftitie, noch aen d'inftantelijcke ghebeeden van den Koninghmijn Meefter aende cyndeloofe patiëntie van d' ordrc,noch aen de billijcke fentimenten van eenige Provinciën van defen Staet, devi^elcke oordeden dat men haer fatisfadiie behoort te geven.
U H. hebben 'tfelve doen verhoopen door een groot aental van refolutien, welckers excutie fijnde gcrctardcert bevonden door de indiredielijcke oppo- fitie van die > dewelcfce bykans alleen meer goe- deren van de voorfchreve ordrc befitten , als al d' anderen te faem , defelve maecken de meefte difficulteyt Syne Majefteyt heeft my feer pofiti- velijck ghelaft in cene publijcque ende expreiTeau- diëntie te reprefenteeren , datcct niet min d' .inte- reft is van U fJ. al® die van de Ordre dewelcke hem verplichten oiD de yverighe inftantien te continue- ren , dewelcke hy laet doen door fijn Miniiters ze· dert bykans derttgh jaercn om de reftitucie der Com- nianderyen.
Want hoewel den Koningh als eerfte Prins van de Chriftenheyt fich ghedraeghe om, te preflerende voorfchreve reftitutie oip yerfcheyde ieer eonfidera- ble redenen j ende fich verplicht bevindt door d'in- clufie , dewelcke hy aien den Heer Cardinael van Heffen > als groot Frieur van d'ordre van Sint lan van Jerufalem in Hooghduytflandt , ende aende Goederen ende Commanderyen die daer van depen- deerÉa ghegheven heeft in het laetfte Pyreneefche TraÖaet, het welck fy, aen U H. genotificeert heeft door haer brief van den pwaelfdenNmemhcxfeftie» hondert. ftfiigh. Soo:is 'tdat fijne M^efteyt acht van hoe groeten importantie defelve reftitutie aen d'or- dre foudc moghen fijn,; dattet ü H. ende aen de reputatiieiivan defen Staet veel meer importeert om daertdqor vaft te ftellen de reputati&die fy aireede verkreeghen hebben dat fy yoor de eerfte maxime van haer poljtycque alle haerailien fondcrcn opdejuftitie en biUiekheyt. - . ι ■
Het importeert haer > fegh ick, alfoo fy feedert dertigh (a^ren geen eenigh« reden hebben ghealle- gueerc dewelcke de poflèilie van de goederen van d'ordre lbude kennen iuftificeren , dat fy prom- ptelijckende met goede gratie Reftitueren het gee- ne met weynigh te veel haeftigheyt isgeoccupeert gheweeft » of dat fy ten minften de ordre conten- teerden, door een equivalent , dewelckp aen alle KoninghcD , Republijcquen, ende Princen van de Chriftiïnbpyt doet Jblijcken haer goede intentie ende ghen^entheyt, die fy hebben voor de lufti- tie. i.f:r:::, -
Het €n importeert u niet min mijn Hecren te defgageren het formele woordt, het welck φ Hoe- ren u Extraordinaris Ambaffadeurs hebben gheghe- ven ,doen den Koninghmijn Meefter begeerde dat d' intereft van d" ordre van Malta een ghedeclte van het Tradlaet iiytmaeckte , het welck fy 't ze- dert t-wee jaeren met haer gemaeckt cn ghefloocen hebben , cndc t'executeren de genercufe refolu- tien de welcke U H. van tydttottydtopdatfubjedl ghenomen hebben tot voordeel van de ordre, ende tot contentement van die geene dewelcke haer voor defelve ordre geintereffeert hebben.
Soo js 't dat den Koningh mijn Meefter altans veribec|t, d'executie , haer fweerende by het geen haer 'tutffte behoort te fijn dat fy willen confide- reren dat; die Longueurs ende uytftellen waermede men tot noch toe d' ordre onderhouden ende vol- daen heeft niet fijn over eenkomendc met de op- reehti? ende fincere proceduren van defen Staet, end?· van. defe Natie , ende met de goede intelli- -;eritïe die den Groot Meefter van Malta altoos met ler onderhouden heeft. |
Sijn Majefteyt is bekendt d' intentie van ceni-. | ghe Provinciën, ende foude daer van t'eencniiel voldaen fijn , indien die geene, dewelcke diegoe- " deintentien hebben, de andere obligeerden haer daer in te conformeren, ende indien ly in dat poinft executeerden d' Unie, die aen defen Staet foo veel is als de Ziel van een Menlch, ende indien UH. begeeren dat ick my diene van wat preffanter' Ter- men , fai ick feggen dat den Koningh ghelooft dat U H. indifpenfabelijck verplight fijn.krachtc van haer Unie , om de Provinciën , die defelve uytmaecken te dwingben tot het doen van Juftitie aende Naebuyrighe Princen ende Vremdelinghcn; ende infonderheyt in de faecke vand'ordre, alfoo defelve goederen van die natuyre fijnwaeromUL. eeuwighe Copfcederatie wel expreflTelijck fpreeckt, ende alloo wyders de quade Proceduyren van een Provincie alleen de rufte vanden gantfchen Staet fou- de konnen troubleren, ende voornaementlijck haer Commercie.
Oock moet men niet twyfièlen dat d' Ordrefeer ghevoeligh fy over al het geene U H. fullen refol·"· veren nae defe audiëntie dat hy figh niet wreecke over d' outrage die naen haer ial aendoen door nieu- we Dilayen, foo wel als over een abfolüyt Refuys, ende dat den Koningh mijn Meefter niet in allen deele goet vindehetReflcntimentdaC hy daer over lal betoonen.
Soo kan ick U H, verklaeren dat fijne Majefteyt fai ghelooven, dat het een abfolute weygeringh van Juftitie is, indien fy langher difièreren op de ghe- pretendeerde independentie dewelcke eenighe al- legucren raeckende de Baillage , om defelve uyt haer Provincie te commandeeren : want behalven datter ecn manifefte contradiilie is in het geene fy bekennen dat de BaiJlage dependeert aen de ordre van.Sint lan van lerufalem , ende feggen echter dat het fclve niet dependeert vanden Grooten Prieur vande ordre van Hoogduytflant noch van den Groo-1 ten Meefter van Malta ; foo fouden fy die gepreten- deerd indepentie vaft moeten ftellen, dewijl vol- gens de regel van Canonifche reght den geenen die een excmptie aliegueert defelve moet vaft ftellen, in- fonderheyt als het is teghens 'tgemeene recht, ge- lijck het oock in dat casconftant is datter geen een Convent, Collcgie noch Order is, het welck fy independent, noch eenige Baillage, Commanderie noch Convent behoorende onder d' ordre van Sint lan van lerufalem , het welck niet dependeert vaa den Groot Meefter van de Ordre van Ma ts.
Die geene , dewelcke alhier de dinghenwaer ne- men van den Heer Cardinael van Heffen, Groot Prieur van d' Ordre van Malta , fonder nocbtans haer Parthyen tedifpenferen van de nootwendigheyC om teiproyeeren, hebben wel oogenfchynlijck willen doen fifn jìpor convaincante ende onfeylbaerlijcke
:ht, endede
telijck dependeeren van den Grooten Prieur van Hooghduytflandt , ende hebben tot dien eynd» hier voor de eyghene brieven der Baillouwe van Uytrecht geproduifeert, gelijck fy altans met defe πl^ teorie produifleren de Copie van ecn brief bykans van alle de Commandeurs van de Baillage van Uy- trecht onderteeckent, waer vanfy 'torginael in han- den hebben het welck haer fubjeitie, ende defcen- dentie vanden Grooten Prieur van Hooghduytflandt verfchoont.
't En foude niet min een openbaere weygeringhe fijn van luftitic, indien nae een vervoigh van Jertti» laeren, de Provincie van Uytrecht goet vondt te feg- gen dat men om de reftitutie vande goederen vaa de ordre van Malta figh moefteaddreflecrenaenew ordinarie Hof van luftitie, want behalven dat ds Heeren Staeten van Uytrecht geen lurifdiÖiebu]'- ten haer Provincie fouden willen kennen, de Regh* tersin hun eygen faecke fouden fijn ; deprocedurfiO
der Stadt .Nimmegen doet genoeghfaem blycken dat
men geen minder mocyte foude Sebben om een
Senteniie
1^0
reedenen fpat de Baillage Commanderyen die aen het felve vaft fijn immedia· |
-ocr page 290-
|
ί £ sg^tentiec'executerén» alsom defelve eobtinercn; [160+· benevens datj/oude het niet nootfaeckelijck zijn dat ■—^ de Provincie, van Uytrecht de voorfchreve ordre in poffiflie fte'de van haer goede, alfoofy van defelve dooreen puere violencie ontbioo: zijn > ende dat de Provincie gheen Titul ter wereldt Itan allegeeren, waer door fy de voorfchreve PoiTcìfia hebben kennen pretenderen, alfoo'er gheen Donatie, Teftament, Rente, Decreet, Confircatie, endeom in een woort [.gjeggén ,, gheen pretext ter wereldt is om aenhacr te trecken de goederen van onnoofele menfchen, de- welcke leefden onder de ghchoorfaemheydt vanden Staec, ende die, als ghetrouwe Onderfaeten moeiten genieten defelve Privilegien;, Vryheden, ende Ad' vantagien, welcke alle andere Onaerfaeten van defen Scaet door de goedtheyt van Godt genieten.
SijD Majefteyt recommanderende de reftitutieder goederen vande ordre in 't generaci, meent daer on- der infonderhcyt te .verftaen die vande Landen , dc- welcke de Stadt Nimmegen befit , ende d'Execu- tie vande Sententie felfs in Gelderlandt, ghewefen den negentienden OscQxnbeT feilien hmdertfes enveer- tigh, door het Hof van Jufti.tie, bekrachtight zijnde door de tegenwoordigheyt vande ftemmen van acht Gedeputeerden vande Staeten van defelve Provin- tie : alfoo de Stadt volhardende in 't befit van goe- deren , dewelcke fy onbehoorlijck verkregen heeft, ende dieiyghecondemneert is gewreeft wederom te geüven: Söo ghelooft fijn Majefteyt dat U H.be- hooren in krachte van Ü L. Unie , ende felfs door de reeden van een goede Regeeringh, de handt daer acn te houden, op dat de voorfchreve Sententie wcrde geexecuteert, ende op dat een eenighe Stadt difFerere aen'coordeel van het Souvereyne Hof van de Pro- vintie, om voor te koomen de inconvenienten, de- welcke fouden konnen ipruyten uyt het refuys dat men foude kpnnen doen : ghelijck U H. 'tfelvc feer wel befpeurenin haer Refolutie vanden fwaelfden Au- gufti, fefiienh<mdertachtmv'0igh op defelvefaecke genomen.
Dat is 't gesne ick wel heb willen voegen by 't geen ickop'tfelve fwbjedt qver een Jaer ghereprefenteert heb, ende by ' t gèene foo dickmaels is gedebatteert gCT weeft door die gheene, dewelcke my in d'eere van mijn employ geprecedecrt hebben : ende den Koning mijn Meefter heeft mijn gelaft de tegenwoordighc Audiencie expreffelijck te verfoecken, om U H. te bidden, gelijck ick defelve feer inftantclijck met alle mynegenegentheyt uyt de naem van fijne Majefteyt bidde, ray een cathegorique antwoordt op die faecke te laeten toekoomen, op dat de ordre haer voldaen fiendc U H. konnen rapporteeren de cere die haer aengedacn fai werden ; inplaetfcdat de voorfz;. ordre verftooten zijnde, haer foude konnen dienen vande middelen die de Natuyr, eade de Goddelijcke ende de Wereldtlijckc Wetten toebrengen, acn die gheene, die men Juftitiehécftgcweygert.
Gedaen inden Hage den eerfien April fefiien handen 'viermHfffiigh,
Geteeckent
!
d'EsTRADES.
®fn feftienden Dcbe Den ^ECCe d'Eftradcs bcfc
nicutoc3jn(iantic.
' Htót"" τ ^ Comtcd'Eflrades· Ambaffadeur Extraordi- I iii(i/„t,( nairede France, croit qu'en prenantfon audien- [ •wsmbe celepremierjourdece moisil a dit teut cequi I BocMcui pouvoitobligervosSeigneuriesa iuy donner une re- ÌP°"f®Pofitive&categorique, furksinftancesquele Roy fon Maiftre fait faire depuis pres de treate ans, pmr la reftitution des Commanderies & terres de 'OrdtedeJiiaMe, fituéesencesProvinces. Ileftime auffi avoir fuffifamment convaincu celles qui les poiTe- aucunfyetexie, dcl'inju- «ice de leur procédé, c'eil pourquoy ilavoit railon Q eiperer que V.V. S.S. y feroyent reflexion qu'elles |
executeroient Ia parole, qu'elles Iuy ont faitporter de 1 j
boucheöeparefcrit, qu'elles prendroient une bonne __—
refolutionfurcetteaffaire, qu'elles confidcroient les recommandations & vivesinftancesde iaMajefté, & qu'elles donnerpient en cette occafion des marqués de 1'amour qu'elles ont pour la.juftice&pourl'equité^ Mais voyant qüe tout les offices qu'il a fait aufli bien que ceux de lès predecefleurs demeurent fans efFeö:, &ayantaprisde pius que Monfieurw» Ommeren, pre- mier Commilïaire en cette affaire part demainpour allerenGuéldres, il fe trouve obligé quoy qu'avec ua extreme regret de declarer a V. V, S, S. que li ellesfou- frent que Monfieuri/asOrowifi»«parte làns qu'ilfaflè fonrapport, & fans que V.V. S.S. faffent au Roy la refponce qu'elles Iuy ont promife, & qu'elles doib vent alajufticede fon interceflion, ledit AmbaiTadeur Extraordinaire Ie prendra pour un (^pour
unManifefiedefhydejufiieei & fera fes proteftations, Iblemnelles, congediera les Agentsdel'ordrequil'an- guiflent&feconfommenticydepuisrrwriannées, & en donnera advis au Roy fon Maiftre, & Ie laiffèra agir ainfi qu'il Ie jugera a propos pour la confervation de là reputation.
Ledit AmbaiTadeur Extraordinaire pour fairevoir que Ie Roy de fon cofté eft preft d'executer poinftuel- lement Ie triaöé fait entre faMajefté& V.V.S.S, & qu'ii veut rendre la juftice en tout ce que 1'on peut rai- lonnablement demander de leur part prelênte cn mefme temps Ie memoire que Monfieur Berw/ a fait donner a IaMajefté, ainfi qu'il eft opoftillé &figné de Monfieur de Lmne, Secretaire d'Eftat & de fes Commanderaents ou ledit AmbaiTadeur Extraordi- naire efpere que V.V.S.S. tro.uverontfatisfaftion.
Fait a la Haye ce fixiefme Avril mille fix cent foixente qu«tre.
Signé
d'ESTRADES,
DEn Grave d'E/hadfs ^ AmbaiTadcurextraordl·; naris van Vranckrijck , vermeynt dat nemende fijn audientie den eerften defer maendt, hy alles gefeght heeft 't geen u Heerlijckheden foude konnen verplichten om hem te geven eenepofitiveendeca- thegorijcque antwoordt op de inftantien , dewelcke denKoningh mijn Meeiter federt by ngLC dertigh μ- renheeft laten doen om de reftitutie der Commande- rien ende Londen van ordre van Malta in defe Pro- vinciën gelegen ; hy vermeynt oock genoeghfaem overwonnen te hebben, diegeene, die de felve Goe- deren fonder eenigentytul of prserextbefitten vande ongerechtigheydt van hare proceduyren ; Sulcks by reden hadt te vcrhoopen dat uH. daer op reflexie fou- den nemen, ende het woordt doen executeren, hec welck fy hem foo by mondealsbygefchrifte hadden gegeven, gelijck oock dat fy een goede refolutie fou- den nemen op die faecke , dat fy fouden confidere- ren de recommandatien ende ernftige inftantien vaa fijn Majefteyt, endedatfyindefegelegentheydtpreu- ven fouden geven van haer liefde ende genegenthey E tot de juftitieende rechtmatigheydt ; maer fiendc dac alle de officien foo wel by hem als by de voor defen hier aenghewefene Ambaffadeurs van fijn Koningh aengewent fonder efFedt blyven , ende wyders ver- ftaen hebbende dat den Heer van Ommren, cerfte Commiffaris in de voorfz faecke , morgen na Gel- derlandt vertreckt, alfoo vindt hy figh ghenoodt- faeckt , hoewel met een onghemeen leetwefen u Heerl. te verklaren indien fy hec vertreck van den voorfchrcven Heer van Ommeren toeftaen voor al- eer hy rapport ghedaen heeft, ende fonder dat UH. den Koningh laeten toekoomen het antwoordt dati/ hem belooft hebben, ende dat fy fchuldigh zijn aende Gerechtigheyt van fijn interceiI5e,datden voornoem- den ExttaordinarisAmbafladeur't felve voor een ab- foluyt refuys, ende vooreene openbacre weygeringhe vanjuftitie fai houden, ende fijnfeictanele protefc- 2 f tio
en OORLOGH. UVier-en-^veerttghfieBoeck 271 |
-ocr page 291-
τητ S A Κ ΕΝ vati S Τ A E Τ
|
3CBt' I Es Gommis des cwquante ii"ftf "J* ^ fols pour tonneau font tous ten άπ- les joufs des inno vations dans la nen ^m pcrception defdits droits & SBoïftl, contreviennent diredlemeni a Ja tentur des artides de kur Ball & a 1'intention du Coni. & apportent toutes les difficultcz imaginablesen k perceptioü de leurfd. droits, & mefme difent picfentemcnt qu'iis ' onc ordre d'en uferainfi pour cmpelcher les Mollandois de poiivoir venir faire leur Commerce ordinaire cn Erance.
Le premier article de leur Bail porte que ledit Mabille joüira piaineraent & paifible- mcnt du droit de civquante fols par tonneau ordonné eltreleué &perceudes Vaiiïcaux eftran- gers fortans de tous les ports & havresdu Royaumc,conforme- ■ ment a la declaration du lo.Juin arreftintervenu en con- fequence, a la charge quc ledit Mabille ne pourra exiger ledit droit de fols furies fu-
jets du Roy de Dennemerq j & lesEftatsGenerauxdes Pro vin- ces Unies du Pais Bas qu'une fois feulement pour chafque vo- yage cn fortant des ports & ha- vres de France & non en y en- trant.
Au prejudice de quoy ils le- ventfuries fujefts des Provin- ces Unies & du Roy de Denne- merq Ie droits fur les Navires qui entrent chargés & fortent vuides,& quand lefdits Navires vontchargerdans unautreport ils leur font une feconde fois payer le droit, quoy queladef- charge 6c charge ne puiffent cftrecenfé qua pourunvoyage feulement, & que pour la feule defcharge on ne doive aucune
1664,- ti® doen, fullende de Agenten van deOrdecongc- _____ dicrenj dewelcke zedertdertighjier verlangen , endc 'laer alhier conibmeren , ende oock den Konigh fijn Mccfterdaer van bericht geven, ende hem alles laecen doen wat hynoodigh fai oordeelen om fijn reputatie tc conferveeren.
Den voornoemdeQ Extraordinaris Ambaffadeur, om te doin fien dat den Koningh van fijne zydeghe- recdtis, om punöuelijck het Tradiaet tuflchen fijne Mnjefteyt ende U H. ghemaeckt, te doen executeren, ende dat hy Juftitie wil geven, in alle 'tgheen men in de redelijckheyt, we^hcns haer foude konnen eyf- fchen, prefenteert ter ielver tijdt het Memoriael, 'c welck den Heer Boreel aen fijn Majefteyt heeft doen overleveren, gfaelijck 't ièlvegcappoftilleertende on- dertecckenc is vanden Heer de Lionne, Secretaris van Staet ., ende van fijne beveelen, waer in den meer- gemelden Ambaffadeur Extraordinaris verhoopt dat U H. voldoeningh fullen belpeureij.
Gcdaen in dsn Higsdstififlienclm April fejikn hott- dertvier aideriigh,
Gereeckent
d'E s tr a des,
a©iitf)phrtÉpntie nidt,bim De Wacljtcu bmiticn i^eccBorcel, bolcI)t:
M. ΐAmbaffadeur d'HoUande s'ejt tous- joursp/atat en termes generaux, auf<iuels tl efl impojjihle de re- fposdre.t^u'en tnefmes termes generaux. |
L'fl» wi demeure pas d'accord desmef- mes termes de eet ar- ticle, mats Ion con· -vieni qu'il doit eflre executéeneefens.
Il φ vrey que les vaijfeaux tflrangers qui entrent dans les ports de France char- gex., & fortent vni- des.payentledreitde <)0.folsny ayantrien qui defirmfe eet te for- me de payer dans Γ ar- ticle precedent, lequel n'a efié couché aux termes qu'ilefi ctitceu que pour tviter 'que |
Lefdits Gommis ne fe con- tentent pas de cette vexation ils en font encore une plus grande iurl'eftimation du port des Na- vires qui n'eft faite que fuivant leur caprice , Scfansconfiderer les marchandifes qui font dans lefdits vaifTcaux : ^^r exemple qu'un Navire qui n'eft jamais venu en France chargé de vin a fon premier voyage , fi c'eft a Bourdeaux lefdits Gommis ne luyfont payer que pourautant de tonncaux qu'd a chargez, par ce qu'ils font a la veiie du Parle- ment qui ne fouffriroit pas leur vexation (comm'onfoutFreail- leurs) fic'eftal'harante, ilsluy feront payer un cinquiefme d'a- vantagequ'il n'aura de tonne- au* de Vin, Pourquoy cette difterence fi ce n'eft que la crainte les retient a Bourueaux, &pour le faire voir c'eft que fi ce mefme Navire qui charge a Bourdeaux de Vin, & n'a payé quepourcequ'il avoit dê ton- neaux de Vin, vient a charger de fel, on luy fait payer fon port fur ce qu'il a de iel, & de plus on le contraint a payer pour le voyagé de Bourdeaux ce qu'il a moins payé de tonneaux qu'il n'en adeièl; Or c'eft une cho- fe conftan te qu'un Navire por- te un cinquiefme de fel d'avan- ge que de Vin ; Neantmoins a tonnay charante quand un Na- vire eft chargé de vin on le fait payer comme s'il eftoit chargé de fel, & a caufe qu'on ne ne feit pas cette injuftice a Bour- deaux on luy fait payer ce qu'il n'a pas payé a Bourdeaux.
Ils n'en demeurent pas la qu'un Navire neuf falTè fon premier voyage en Efté & qu'il charge de fel, il eft conitant qu'cn cette faifon commeonne craint point de mauvais temps les Navires cn prennent plus que dans l'hiuer, outre que le Bois de ce Navire neuf n'eftant encore point apefanty par les radoubs & les reftes de l'Éft qui fe mettane dans les mailles des Navires fait qu'il s'enfonce moins en l'eau, & fur 100. ton- neaux il y a difference de dix qu'un INavire eft plus leger qu'unautre& de pareille quan- tité en la diffürence de la charge, fuivant ces raifons neantmoins on n'a pas efgard a cela, ;& dans un aatre voyage de ce Navire dans l'hiuer on luy fait payer efgalement quoy qu'il foit au fïeu des Gommis dudit Mabille, la marchandife eftant mefurée en leur prefeace, qu'il prend
chofe fuivant ledit article cy lesfemiersnefajfent ι deflTus. fayer deux fois Ie |
droit a un ναφβΜ qui en)reroit charge'éf^uiepres »mir decharge recharge· roit dans Ie me fine port, é" fijfent payer Ie mefme droit aux vaiffeaux en entrant avant que d''avoir defchargi auciinesmarchaniifes, Ce qui tnctmnOdoit fort les Mai· flres defd.vaiffeaux. |
Toutes les fois qui Μ. l' Ambajfadtur d'HoUand. s'eJt plaint ' de la difference de k tauxe des v^ijfeaux on luy a toupours of. fert d'en faire une tatixefixê.per J.s offi·^ ciers du Roy en chacun des lieux ou t*/; arri- verent en prefence du Maj. ^ du Capit, du -vaijfeaiti é)" de les faire enfuite marquer^ avecle feu, en forte qu'ils ne feront point fujets a cette dieren- ce de tauxe; Peur ce qui efl de la difference que M. l'AmbaB'ai. remarque de hourt deaux aux autres beux deux qui ont fait ce rapport a Μ, VAmbaffad. ont pro· fit è dun peu tropde chaleur qu'il afur cet- te mattere pour luy impofer ce fait con- traire a la veritèj eflant certain que It Parlement de Bour- deaux n'a jamais cog- vudecedreit, é'af- feurement β Monfeur fAmb.y avoit fait unpcu de reflexion, il auroit facilement re- marque que Ie Roy efi egalement obe'tparfis Parlements commi par les derniers p»i- fansde fon Royaume
Toutes ces difiin· (lions fentent bie» flus la chicane de celuy qui ne veut pas payer que la concujfion de ce- luy querefoit.
s'llfe troume quel- qut vaijfeau qui *it payé a Bourdeaux furunpied^ auquel ο» ait fait fayer M* fupléement enehtrtn- te fans donner qui- tanct Ie firmier 0» Conimis cantre quilt preuvefe trouverafe- ra ρ uni feurement i Sur le furplus PAft· fiil fur Ρ Artide prt'. cedenty pourvoit.
moins |
-ocr page 292-
|
móins dé mkrchandi/e "'qu'eu
precedenrvoj^egé, & Jeur raiioà cfl: de diri q"'»' a porte aoö.con- neiuxdefdùncfois, qja'ainfi y fjuc qu'il Jcs .paye toufipiirffj ·, quoy qu'il ne Icspuifle plus ' por- ' ter, qwe"c.eNmre viéòiiei· charger de vin a Tonay charan- te on Jiiy fera parer le droit conitfi'e's;jJ àvoif chargé 'de jfelj qu'il aillc a Bourdeaux' otì ne Juyferapayerquepour ce qu'il aura defonnèauX de vin. 'Màis s'il rctoiiffieaprcs dans un aucre portoil iuyvfait pyér ce qu'òil" n'ófc luy deiftafiaer a Bourdciujf pourleditvoyage, & decer ex- cedentonh'en donne poiut dp quitance, ce qui ne peut paflèr quepourunb concuinon mani- fefte.
Depuis quinze jours lefdits Commis de cHarante onc fair une vexjtibn encore pire qué lesaucresjUoNavire Holl.donc eft Maiftre .... avoir chargé a Boufdeaui if4. tonneaux de froment qu'il eft vcnu dechar- ger a Tonnay charancc cu a caufede la difference des toef- mes il a rendu i6o, tonneaux, cetie difference ne provieiic de fraude qu'il euit fàiw a Bpùr- deaux,maisde,cé qùé le tonne- au debled de Bourdcaux eft plus fortque ccluy de chàrantè j Je M. avoic acquité a Bourdeaux
llaefléperpetuel- lement decide que le vaiffeau payeroitpour fon port noneuef- gard a la auantité dont il eft chargè e- ftant impojjible que le fermier ^ fon Com- tnis puiffent entrer dans la dtftujjion de •verifiera combien de tonneaux monteront les marώandifes qui entrerent dans un ■vaiffeau ce qui expo- fereitlesM. des Na- viresa des vexattons qui feroient prefque cont$nueUes & fans
aux, quoy que s'il euft decharge ce bied a la niefme méfure^qu'il l'avoit chargé il Te ìufttrouvé plus de deux tonrieaux pour centdediroinution. Eftilpoffi- ble (le vòir une plus haute inju- ftice? Neantmoins elle a efté appuyée par leur juge & fans l'authorité de M. de Terron qui en a fait donner maìnlevée a- pres douïe cu quinte jours de rctardetnentj. ijavoit eftépon- fìfqué & le. Màftre ^conda'mné en de groffes amendes, nonob- ftanc que pour ay<?ir :rnainlèvée defoRvaiffeau il euft oflFerC de configner pour'lefdits fix ton- neaux. .
Ilsont encore flit μηο autre demande au mèfme Maiftre qui ayant charge de vin & d'eau de vie enia'Riviere de charante dont lefdits Comtnis ont tenu euxnicfnie3Ìeoonipte& enre- connoiffénc la· quantité qui eft de' 1T9. tonneaux demy de roarchandi'fcj de' quatre barri- quesde vin par tonneau & deux pipts d'eau de vie auffi par ton- neau ileftvuide deal a ai ton- nepx fuivint l'eftimation des a rimeurs. Neantmoins on luy »eut fairé paycr ledit droit fur le pifdde 160. tonneaux a caufe qu'i.U poné; 160. tonneaux de o'edj & dorefe navant le voila tixc. pour payer les dtoits de
I/y β plutoB'a fi huer qu'afé plaindre du contenu en cet arti- eie j la d^erenCe des tomeanx de Bor- deaux en charante ne peutejìre, le tonneau deMer ERant efgal par tout, les juges ne peuvent jager que fii- vant la rigueur de la hy qui confifque la . marchandifi d» mar- chand qui a fait une faujje declaration foit peur la qualité foit |
Ileft facile dé juftifier tout?? ces choies 'ρ4Γ les prqwdures & ferver V
ades dè julticé méfme par .léljir un deces^articles qui memoires "ce qui aefté fpi;trBV· cotte le nomdu M.du prouvé par M.deTerron.;;-^7 'vaijfeau tt'^ui htm-^ fin Ics chòfps s'ea vont xlansun, tenu fiit-arrivé, U, fi grand dés brdre que le .Cpna- reifon de ma eli que merce fera ablblument Af.
OD n'àppdrte qùelque temedea> i'jùniajp s'eftpiaifit cesvexatioiis que la maniere de lever ces droics rendent encore plus infupportabJes par leretar- dement que cela donne iaux Navires,
^a cotte iSf nomme on luy a fait faire rai- fon, mats il f» lieti decroire que MfAm- baffad veuttoufìours
fe plaindre 1 camme cela vient d^ un principe de Navires qni n'efi en luft le Roy ne peut éf ne veut entrcpretidre d'y remedier.
Fait a Paris le 4. A vril 1664.
Signé
De LIONNE.
M.le Comte d'Efirades fera adverty que M. l'Arar baflàdeur d'Hollandeavoit formédes grandes plaintes que deux vaiiTeauxHollandois qui avoyenteichové» Calds avoient efté retenus que les fermiers vou- loicnt fairé pàiler les droics des tnarchandifes qui avo- ient efté fauves & qu'on Ics avoit fort mal traittez pour les frais du fauvementauHì toft ilenfit eferire au PrefidentdeCalaisqui eft juge del'Adm. &parlarc- jponfel'ouaaprisque ces deiix Navirciavoycnteftê fauvés fans frais que les fermiers n'avoient rien de- mandé Se que les proprietaires eftoient venus > rccaer- ciera Calais du bon traitement qu'ils avoient receu & le Refidentde HoUande qui eft a Calais a pris des iuainsduditPrefident copie de la lettre quiavoiteftè eferite Ìur le fubjeitpourrcnvoyeren HoUande.
^aec op boIs&De ^'attt>ec;n ba^Qg^ bit fiappojt : HÒ. MOG. HEEREN.
Η Et heeft U Ho. Moe. gelieft by der felver Refo- lutie in dato den elfden Julij defes loopenden «ρμ uatt Jaeriterequirereneenfchriftelijck advys, van μ «Wi- de Heeren uwer Ho.Mog.Gedeputeerde tot de faken gl^"®· va.n Maltha, over ende ter faecke van de ioftantien tot tot Μ reftitutie van de Goederen van deOrdre van Maltha fMckta gelegen hier le Lande, tot verfcheyden malen ten U 5j!{l,tai H.Mog. ghedaen , in gevolge ende tot voldoeninge Λ®"'·» van welcke Refolutie hebben gheraelte U Ho.Mt^. Gedeputeerde gelefen, ende rypelijck gheexamineert alle de redenen ende motiven'tfedert eenighe jaren herwaertsgededuceert uyt den name ende van weghen d'Ordre \a,n Maltha, door den Prince Cardinael, LandgravevanHi^jinqualiteyt als OverfteMeefter van degemelte OrdreinDuytflandt'i in krachte van des felfs Bulle ofte Commiffie in dato den fes en twin- tighfien Mey Jefiien hendert negen en A^ofte door de Minifters van fijn Furftelijcke Eminentie aen U Ho. Mog. mitfgaders de Heeren Staeten van de refpe- itive Provintien gereprefentecrt, tenderende ten eyn- de dat de Goederen binnen de Vereenighde Pro vin- tien gelegen, waervande gcnielce Ordre voordefcn het befit ende genot gehadt heeft, aen defel ve mochte werden gereftitueert, omme byhaer daer van gedifpo- neert te worden volgen? d'Ordonnantien ende ftatuy- ten daer van zijnde, ende daer jegens aen d'ander zyde feriiufe reflexie genomen, op 't gunt in tegendeel van
dien
en OORLÒGjÉ. 'iVier-e^eerì^eBoeck. 173 ;
. - rj5o;tonneaui quoy q'ti'iÌtl^cn remeie'.lUfl tertaì»
aura qiiè 120'. que deïo.vatjfeaux.
■jj,, ti n'y ΐη a d(ux
qui chargeni ti cueilletté en diverts porti é· deuxfjutnith aurontmi fois feyè dans le frmier fort leur port entier i i/jr »» ponrrontplus dans les autret ouilspourronteUerpouracheverleurch4rze. |
-ocr page 293-
274 ^ S A KEN,^ van STA.ET
ι
|
t <J<S4».-dicn 5 in 'tbefoigne voor meergemelde u Ho. Mog. |
ten / nirtbjptoacen/ maec moefien Detaelen t gioo κ?/;, fjabbe ebcntoel bp ben Koningt) (onöeccefpect) bun, > ten be ejctenfie ban tjacc j^o. ,ϊβοβ. SSjieben bEC^ {üaect/ bat jl}ne JüSajefiept gljeliebenbe toe te flaen bejiBagafijn^op bepDe plactfen/ men foobeelpgh foubeontöouben ban Toulon tebefoecficn al^ eenich. (tnt^botnlgchenDemogel0cfttDa^/ enbe tcnfcöacce De (@o;[ogt) i&cljepcn ban ben ^taet meecal^beec= tien boet bjiietec^ ban nooben tjebbenbe/ albaettot Toulon fouben moeten fcfioonmaecften/ obecftalen enbe calefatecen, oSnbe b^bt fgne Jl@ajc(ieptbe faecft in bebeucUen genomen.
laicn tweeden, |)ab ootR ben Jtoningf) bebenrfit obec be goebe o;bjesS bie boo2 fijpe ll@a|c(lept{i begeec^ tebej^eec Hattogö ban Vendofme al.é Hfitnicael/ enbebeiieec 3|ntenöcnt Colbert gegebfuijabbenin 'tcegacb ban De geftrande Scheepen , foo tot Galais eecfi/ enbe baec na bp Bologne, bepbeuptEngelant fiomenbe/ na Rotterdam enbc A mfterdam , gelabm metaBolleJIBanufactucen/ enbe öet laetjte jgnöe ten i'3tanbti t©o?looö-^cf)ip göenaemt Wuipen- buttel, Capitepn Fabricius, geblebcn tuflTcIjen Calaii enbe Grevelingen, loobenbe enbe pjpfenbe fgne JUa» jeflep^ goetljept enbe ünflitie in 't geene üjci nagefeo» men tuaji in allen/ enbe niettemin becfoecltenbebt' tecobfecbantie ban't geene Daec in eenigBefjabbett gefeplt enbe gecontcabenieect / enbe babt om ceDje^ enbc celtitutie ban 't gce]cto}q«fftbe/ baec toe fjp bei ItloningD^ genegentöepbt goetenbctoclgcinclineect Dab gelaten.
©en^tmbaffabcuc booj befen bettoittigt öföljina be/ t)oe bat be tCcten ban cantie bie be geinteceffeectic inbepDebeeecftegDebleben^cbepen tot Calais eiiQe Boulogne, IjabDen moeten gebenaen be fecmiet^ albaec obec Ijet pjetenfe droid d'entrée bec genaufca» geecbe goebecen ingetcocltenenbe g^ecefiituecct toa» een/ enbe om bat onbec bit pjetept De gljeflcanDe ^ctjepen enbc Goebecen btecbcnbe t'elcben^opal);' iiouben enbe gOecnelt tot gcoote fcüaebe/ becbetf becï©aeccn/ enbe totejcceffibeonBofien boo? De ge· inteceffeecbe : foo bab |)t> nu mebe becfocfitbatbe litoningij gelieföe boo? een genecale enbe göebuecifle ?&etlacatictebebeelen/ bat acDtetbolgenbe Ijet vlet en veertig hftc ffictöcftel ban fiet jongfl/ ?llnno feftien hondert twee en feftigh gijcflooten (Ccactaet tot Pa- rijs , geficanbe ;6ct)cpcn/ öaec 50olcft/ ©oebeten enbe !itoopmanfcl)appen niet anbec^ fouDen moggen toecDen bejegent ofte belaft/ Dan fooal^'tgbemelte vier en veertighfte ^ficttjcftel bicteect enbe tniöe bjengDt/ enbe fpccialijch mebe tcbcchlacen/ bat ge- ftrande enbe gebergde(Êioebetcn/ gantfcft nietfcfiuf» Digb fouben b)cfen aen be p?etenfe jFemiiec^te beta? len lesdroidd'entréeoufortie, onbec pxne bat be Contcebentcuc^ fouben moeten bolboen aenbege1 inteceffeecOcn alle geleben fcgabe / onltoften enbeln^ tecefien boo? be onbeboojlgclite be^ratien enbe eicactien geieben: CpnDeltjch bat acgtecbolgen^ 'tgbemelte vier en veertighfte KcttjcRel / tufïcöen bepDe Stateti een Reglement hjiecDe gbemaecht / om te Definieten toatcecbtban fauvementmen foube mogen pieten» Decen ban bepDe ;pbe naec aDbenant De biaecbpe/ enbe onl^Qfien enbe moepten aengelecgt tot tjettur* gen Dee geficanbe jgcbepen enbe Goebecen: 30ant inbeitoeebefaeche ban^cbip-bjeuc&tot BoulogDe, DaecbeinlaDingl)/ foo al^ be gefnteceffeecbe fcM" ben/ ten boasb^en maec toeecbigb ina^ gbctoeefl omtcentvyf en twintighofte fes en twintigh duyfenC (6ulben^/ Daectoaecen be pjetenfïen obec getcecpt banfouvement, obec Deonitoflen banbe ?llbniicali< tept/ obec De eractien enbe ejrtojfien/ bpDe^<0ou« becnement^ (@ficieccn afgbepecfl/ enDeobecbe pjetenfe droid d'entérc, bebjagcnbe tecfomme ban feftien duyfent twee hondert en drie guldens, feftien ftuyvers,
®.en derden, fteeft aenbe lÌioningb obetgelebaf baec Üo. IQog. S&?ieben/ raecltenbebe feechebentie Ccfgenaemcnbe^CommifTaci^ Jan Hoeuftzal. Die bpmetbe i^tet Colbert in alle pointen b^bbe ober· IfgÖtenbcgebifpiitfECt / enbe ban DemteaigefcbiP'
beti |
1 " ficatie van'c contra gefuftineerde , dat de Heeren
Staten van de refpeaive Provintien yder in den hae-
ren de voorfchreve goederen wettèlijck ende met goe-
de titulen hebben aengeflagen, ende alles naer fijne
meriten ibignenfelijck zijn gepondereert > raeynen
voorderfelveradvyshetfortabelfte endc het expedien-
fte te wcfen dat om me verfchcyden refpeden, ende
infonderheyt ih'confideratie van de krachtige inter-
ctfficn van vèrfcheyde hooge Potentaten,góede Vrun-
den, endc Geallieerden van dcfcn Staet, mitfgaders
de ouverture cndeaenfoeckcn in der felver name ghe-
daenV om de yoorfchreven differenten metamicabel
wegen ter nieder tc leggen ^xié faècke daer heenen iou-
de mogen werden gederiecert, ten eynde de Heeren
Staten van de refpedive^rovintien, daerfoodanige
goederen fouden mogen gétégen zyn ( aende welcke
rcfpediveliick dedifpofitie indefen, foo volgens de
nature van de faecke felfs, als conform 't gunt u Ho.
Mog. dicntbalvcn op Acjl· fevejitienden lulij [efihiett
hondert vier en vijftigh hebben goet-gevonden te ver-
klaren, alleenlijck is fpederende, by ferieufe miffi-
ven van u Ho. Mog. wierden verfocht ende foo veel
doenlijck gedifpontert, omme de Heeren der felver
refpedive Gedeputeerden ter Vergadcrioghe van u
Ho. Mog. behoorlijck te inftrueren ende t'authorifc-
ren > omme met de Minifters vandehooghgemclte
Heere PrinceCardinael inde voorgeroerde qualiteyc
daer toe mede behoorlijck wefendegeauihorifeert,
over het gunt voorfchreve te mogen handelen, tra-
deren , ende fluyten , ende by wegen van amicable
tranfadie onder de noodigeendegcrcquireerdecau-
telen, de meergenoemde pretenfien te rcdimeren,
mitfgaders t'eeneraael te mortificeren ende t'extin-
gueren.
a©acc op Bebelibftfftt jtjnlJi facrflacn / bat βεί
booifcbiebe cappoit copielijcfi Qljeronbi;nfoul)eb]cc=
Den aeri iietefpectibegjobincicn/ met bccfofch öat
öe fclbc De Ifeecen ï)iinne <©eDeputeectiin in Date
@ooa() U^og. bergaDetlnglje totben inÌ)ouùcnban
bien/ fao Dae|l Qoenidtit / ita beljaotentDiiDcn autfjo'
riffcen.
jsit q^e ©ecren <i5ebeputfecbe ban be S»|óbintiel)eb=
«e^T'" öcnl)icctE0en^affufttnEect/ batbanljctöoojfjrap»
bnntii po|t oftE aöüpg en 't obecfenben ban bien / aen be ce»
®ioDin. fpectibe ^^jobincitn beboo?be te tajecben 8efuperce=
ttnrn"" beect/ (ü^ocöeelpjejubicabelaen'tooeicecïjt/ Ijet
° üjelcft De Igeecen Ijacre pjincipalen tot be floebecen
Daec üp geinentioneert/ cninDecfelbec^ajobincien
flöefeacn/ toa^ competecenbe/ cnbebaecbeneffen^
gctboosfcD^ebc abbij^/ enbc obetfenben ban bien/
oocli aeljeelDcb luieecenbe / Iiaei: J^o.JQoq. Qefolucie
boo? befen op Dat enbc aöflöcfi fubject / met cijpe be=
libecatie op fimbamentele cebenen ban ^taetcnbe
na tectite/ al^ mebe op t loffeldcli e);cmpel ban na>
bupciQe ttoninaen/ Sepublijcquen / enbc ï>?1ncen
genomen. €nbitnUc^oocft onaeconfibeccect be ce>
Denen bp toelgemeite @eecen principalen bp bec fel>
bec fcbjiftelijclte ©cDuctie becbat. 3®aec ban be ces
fpectibe f^^Jbincien jegentooojbigf) coppe biacen bec=:
foecUenöe.
«mhnf- ceecRenfcDap ban fijn aen»
foBtiic bjengenaenbenfóoninaft.
25 oreeis «gnbe ecrftelijck, obec öct toeflcfiaen .TOagefgn tot
Sifim' Marfeiile, baec toe fjecft göeccpiifcntcett De tebenen
bïii fto- toaecom tjet pojt ban Matfeille, foo Bequaemniet
nmaö. tocfenbc boo? gcootc ^cjjeepen / tjaec ίΙ|β. .i!föoa.ber=
focöten bat tot Toulon mebe een .^ebeclanDt^ j©a=
gafjjn ftonbe toecben toegljc|laen j ({Snbe alfoo {ip
met De i6?eec 9|ntenbcnt Colbert, te boojen obec
Defc faeche gljcconfccccctiiebbenbc/ bebonbenljabt
bataile^ baec op acnquam/ bat be Fermiersaiüacc
tot Toulon betpacljt biaecen/ op conbitte batfelfjs
Dc# Honinglj.S ^cöeepen cn <i5alepen / boo? alle upt
cnOeinhoomcnbe]@aecen/ IBunitien ban
<S)ajIage/ctc· gabben moeten betaelen/ batoochbe
«engelfcfte i0oilogö-i&c{)cepen albaec ontlaebenbe/
ofte nptfenbenbe/ öaw gDeBocöte ©pbje^ enbe
-ocr page 294-
en O O R L O G Η. 'iVier-en-veertighfle BoecL 27 f
|
öcii/ in IjofScn fai arene ccöenénen fcfjecnen obfC· neblcttcn κ ! bolDocninae Dee fommen ttcncné Öf regrats du fel, aen €cfaenamen be» l)oo'Dctetti«ocn p^ompteltjcïiöolbaen/ foo al^aen tillc'an&cve ban göelöche natuECéfouOegcfcljleDcn. fetin JSÌftÌEfliPt ÖaD oocftDe BoeDtöept aeöaotöfi" Dnreoptcöoocen/ enbefcDa^inljoopeöat öaecincen goeDc iïffolutic fouDe toccDen Döenoinenal^inaUE
'"'^miDelpcft Oab flecepjefenteect aen ben Utoningö/ hoe Dat ijft "ïEplanöt Cajanain America, tofl^ Ccne Colonie öec ©eceenisljbe jf^ebecIanDen / Doo? be .^COfCianDcr^ nu al banÖe jacen feftien hondert fes en vijfcigh enüe feftien hondert feven en vijftigh befct/ bctuoonc enOe gecultibeect / onbec be commijTic fntie pjotectic ban Daec lïSofl./ enöe fultït^ met baille öecïnöiancnbaecban in bjceDfaeme polTeffic inac^ honienjijnDe/ boenmaelalg niet een eenigl) fubject Dan ©jancftcücft öaec op toa^ / maec bie be beginfe= Jen een f ranfcfje Colonie ?ίηηο feftien hondert twee en vijftigh afngebangen/&ojt|baect naec t'eenemael ÖabDc flcabanbonneect cnbe brrlaeten. J^j» babc baec» om Dtn lüoninaö bat fijne Jl^ajefieptgljéliefOe goeöe ojöjftc (lelltn bat De equipagie boo? JUSonfieuc be TracytecöanDC goenortien/ baectegen^ nicteniuili Dc atttntEcen / alfoo 't fclbe contcacïe foube toefen cnöEten openbaece öofiilitcpt tegtjcn^öet ieftiende StitijciidDec jongöfi gijemaecitte Mliantie Die alle geweide ende holt.iiteycbctboobt; enbe boegDcbaec bp / dat i)acc ]|o. jHog. be boIHoinen betifeecltett^ jcptljaDùfninfijn Jöajefiept^ iüonincWijcRe affec= tic cn jufiitie / al^ al ecnigt) anbec bjeemt ófte j^otentaetfirfcft^fouöetDillenboojneraen/ bat fnne |i}ajc|iept'tfeibefoubetcacl)ten met alle nianiecen boo; te (tomen enbe te bet:t)inbecen / enbe beelmeec batfoöantggegoebe o|b|eÌ aen gljemelte IBonfieuc Tracy fouüegelicbentcgeben/ Dat öp ban allego» (lilitept/ glietoelDt enbe ongeiycK tegben^ be jgebec^ lanQtreColoniee^ fìgl) foube gebben te ontj^ouben/ 't biclchiip bectcouDe Dat Ijaec do. Mog. fotiben ijeb^ tenteöfïbjacöten.
iboo beel al^ fijne IQaiefleptbaec pet tegenl bec· macnDf al^ Dat fgne fubjcctenbie plaet^ alboo; De
onfc ίίπηο feftien hondert twee en vijftigh in pofle .
öaöbrnBöcnomen/ Beeft baectegen^onbercicöt oe? iiacn/ bat fulch^ tuaccacDtigg tua^/ maec Dat fp fcaiicopfen Die begonnen Colonie fio?cg baec aen t'eenemael ftabbeu beclaeten / enbe toaecen baec upt bccctochen/ enbe bat be jgebeclanbec^ baec naec/ Iwben i^ gefegöt/ Bét <eplaiiötCajana, leDigft bon alle fcancopfen ggebonben Bebbenbe; 'tfelbe met confent ettbe accoo?Dt.bec gnbiaenfcfie gn® b)oon&ccen/ Babben gBemaeclutoteen^ebecIanb' fcl)e Colonie ?ïnno feftien hondert fes en vijftigh, enöe feftien hondert feven envijfngh, onbec Ceme iniiTiebau Baec Ho. JI@og.enDe be protectie ban be felbe.
3ln't begin ban Jlàep fïelbe be l^eec SEmbafTabeuc lioreel fijne hlacBten enbe bebencfiingBen op be&iec boojgcmelbcpainten; itiebé bjengenbe be bolgenbe ccDcn.
©p'teerftepoint ; (Cotnocljioecontinucecbenbe ticcfrcnenontecBtmatigDebefttjaecniffen enbe quel= iinaBcn/ oiitcertt Bet Beffen enbe pjactifecen ban tv at-geit, enbe alfoo beltpofiille op bit pointniet anoec^ beflont/ al^ in beloften ban een aenfiaenbe DOo?acflaaen eégleinent/ foo teghen^ be boojfcBiebe Wfluaerniffen ban't Vat-gelt, al^ obec Bet meten oec S)EBcpen tiiffcBen bepDe be g)taetcn bat Bet no» öiQö toa^Oat 'tfelbefonbec eenigB tflbi beclie^Dp οε öanbt gBenoomen tuiecbe / enbe tot een filaec tnof recötinatigB beflupr eBebjacBtj be iipoflille Scheen ban een «eglenient op'tYcken bec
„„®P'tweedepoint; Dat Op alle ftjn giiebuecigB aenöQubcn en ©ffitien/ Babbe noeö niet lionnen üEcnrpflenBctArreftducommandement duConfeil ? enoault, tot e);ecutic ban Bet liccefl Sllnno feftien nowjcrtfes en vijftigh, cotitcabictócimentgeobtineett |
boo? Jacob van Waflèndael, .ïleöecIanötgCoopman iS^d,.
tot RocheJle, tegen^ Die ban Sabels dOllonne,&c. _Z_
^Bciflcfiel veertigh ban 't iCcactaet enbe om be confe» quentic toa^ Daec aen feec beel gelegen.
©p 't derde point j ®ot fict efiabliffement ban be Conluls in Norinandien en Op be 3®efi-ïllUfl ban Bretaigne tuaeren alle bebopccn tot nocfi toe b^ucBtea loo^ gBetUEed/ foo batgBenootfaecftttoa^/ banbe tóoningbtebeclicpgeneen Arreft duConfeii dejuf- fion (gcigchmcn bat noemt) in'tceguacb banben Conful in Normandien ^ om te bepjoeben / of Bet fijne bEöoojlijcisc operatie fouöe binben ; enbe inbieii jae/ al^bantcbcbojDccenmebeBctConfulat in Bre- taigne boojfcljjcbe/ Beteecfle (nu al drie jacen gfte* DuectBebbenbe/ BaDbe gjoote onftofien toegebjacBt aen be Conful David Sueiius bp Baec j@og. geoj^ banneect.
<@e faeclte enbe bit point ban'tflellen ban Con^ ful^ in Defe quellinge t|jDen/ boo? be <©nbecfaeten ban )arci|o.ü@ag.enDc tot confecbatie ban be jgeDec::: anDtfcBe Jsabigatie enDe Commeccie / toa^ foo ims pojtant/ oatttiel alle ]^;obincien ban 3^;anclttne]ft aen be 2ec upthomenbe ^ebeclanbtfcBe Confùl^ nobigB toaren / ja foo bat niet cn Bonben toecben gea obtineect/becmit^bcConfnlaetgelDen/bat Bet oic- boic enbe tuelbefleebt foube toefen/ Dat be Conful^ bpeenjaeclöch^penfioen / ofte iCcactement onbeca BouDen miccDcn tot lafte ban ben ^taet / toant alle^ ïuiect acngelccBt om be^^ebeclanbtfcBe Cooplupben enbe ^cBippcrgte quellen enbe boen upt 392anclt> ctjcbbectcecften/ engace Seebaect enganbelaenbe JFcancopfente brengen/ op toat maniecc öft oocft Sönhon.
Φρ'Ε vierde, vyfdeen fefde pofnt ; 981 be 3®ecett albaecbecfiontBetmet Baer i|o. jHSog. bat Bet ne- gentiende enbe t wintighfte '3ficttjcfeel ban 't nieubi ge* maeehtei^cactact/ alle3@acenlibec enbe b;p in bat ]3ijcli moeljten biecben ingebjacBt exceptés (culemene les huiiies de baleines, fob bat àlle anbece afìial ban 3@alb(fcB of oocB alle 3@acen enbe ^pecien/ en ftof« fen baec Traen of huiie de baleinè becmenggt mocBte 5ön/fi?lf| oocft Swarte Seép, bie ban ®caen geraaecEu: mocBte toefen/ niet becboben toacen bp get twintigfte ^cttjcftel ban 't iCcactaet / bat obieuc toe^/ enbe byi bjebec intecpjetatie niet cn mocBt/ nocBte enltange^ aniplieéct toecben / ol^ met bolhomen toefiaen ban bepQe Staten Contcagenten.
iCot uptboecingBe ban'ti^coctaet ban Fife bec< tcoclt ben fêectogB ban Crequi na Italien, maec be CacbinaelChigymaechte biepnigB fpoet. H^e üIqd ningB pbecDè in fgn Deffeph op Barbaryen.
Wbo Bet be ^eec f canfcBe ^mbaffaDeuc algiec in cepacbt ban ben ^iin^ biat BoogB po;teecbe ; foa tDiect:bp een ecbatén ^tm^ pecfoon gB^fteUtoat boloBt;. .
LEs Ambaffadeurs d'u- ne conduide exaöe. diftinguent les perfonnes" & le temps, quand ils vienent àagir.
Qugnd l%n Ambaila- deur de treu ve cn la pre- fence d'un autre Ambaf- fadeur, il maintient fon rang, fans ceder en rienj ibit qu'il foit occupé en la fundiion de la charge, OU qu'ii foit hors de la difte funöipn.
Semblametncnt quand il fait voti- le luttre de fa charge lez, aiidiences pu- bi iques & en des fun- öions fernblables, ilrCT; prefente fonMaiftre, &
Δ JlB&affàbeue^ baneen i^uefii» ·" naeutoe enbe ejüact bc= lept / fullen onbecfcöepbt Se maften ban ©ecfoonen San enbe töben / toanneec fp {tornente agecen/ of pet^ ih'tiDeccfete (lellen. UIS
W^ een ^Hmbaffabeuc »'"»βΓ- fïgBbint in be tegentoooif bigBept ban een anbec ?CmbaffaDeuc/foo mainti» neect pbec fijn cang / fon* becpet^tecebecen ofobet; tegeben/ Betfp batBpbea ftgB fp in faftenbanBaec bebiint ofte baec bupten.
SangBeltjcften al^ een ^mbaffabeuc fijn lufire toont in openbace aubif n^ tie / of biecgBelJelie be» tcacBtingenban @n com< miflïe/foo ccp^fenteect BP fgn meiftf^/ «löe mitf» bien |
-ocr page 295-
27Ó, S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1(5^4· pouf cela il s'attribuc bicti nceiiit fjy Detti acnfoo-
Daniacn causi.
.nincc ali cc»i ttmbafTa' Onte biiptcn öc affaiccn uaii f!)ii Dcöicniüac / cDclflcIt m acnjcnc tDanDcIinaen/(ïc. betuacct oftc Ijouöt bP tod fjju rcfycct in tcsnacia ban anOfcc; macc ontccntflcooi tci^crccny bjactljt Ijp figi) itict Ciffcctic Ila Ijate öÖc= boojtc/ con(ìDcccrenDe oat i)pniaci; cn ijj een lEinilUc ofiDicnacr/ cn'tfdöcüooi ccn töDt landt.
€n0e bcrbolQcn^ Dcbjic= gcndaljDic arene Die flacn» DE tuillen öouöcn / Dat ^m» bafTaDeiir^alinubaltìcn/ cn in alfr^ orconfiDecrcrt moc» ren biccùcn / g^clgth tiflcc 3®tctler^.
^p>aiebrnbetup8fn fift
contcacie in (jacc Dageliicfi:: fe actien/ aeUjcIttoanneec fp upt Dact ilaniertn gacn/oni peniant tot tjaet: hoinenDe te otitfanaeii/ rnbeiueDctupt: gaenöe te a&elcpöen/ fcIfiS ban De toepni^ flcr^jincen/ 'ttoclchnoiit bp Daec JDeePec^ en toect QCbaen.
De Ittcooninae ban ben ftepfec/ toecben inbc;fealc baec Den llepfcc eet/ oocit ta» fel^ aöefïelt booj be »euc- ffiojfien / niaec niet boo? cenigl) ^mbatTabeuc ban ccnigö abfent ftenc-Bojfl/ of fct}oon Den KImbaffabeuc fclfë een ï)jince ban fjet ïtijchtoa^.
JlJpltn ben <l5?abe ban g)tDaetfcnbnra!) / 2fimbaf= faöciir ban Den tórnc- ©o?(l ban 23?anDenbucaÖ/
fll^ in'tSaecicftienhondert negen en twintigb, be beelin> oe bec ïanDen ban Clebe/ <i0uHcftcnDe2Secae gefcüies be/ liet be naem ban be ce ^alarin ban .i^icubucalj in'tiCcactact boo? öem te= fienen ofte (lellen/ of toel Ijp ItmbafliiDeuc toa^ ban een ttcur-Boirt-
^ie flaö toil gouben rn {e« benbuptenopfpiaecft/ moet tuclonDecfcijeiiOen ben tijDt 'al^ Ijp in De bebieninaDe i^ & charge, & quand ® ban fijne cöargc/of ban Den tgöt oarc biipten.
€en ^oone jrjnbe (n ecnj= gè bcbieninge Die gem ben booj cang geeft / frlf^ ban fpnen ©aöec bupten bebic= ninacbiefcube/ filinDiebes bicninae bacc ban tnel gau> Deren ; maec bare bnpten in gemerne toanDelingrn / ofce op niaeltijDen ban Djienbrn oftenubcc^/ fouDcnirnftem uprfaccheti/ foo bpfjjn^a· bécniet cn ccbrei'bc.
Ban gljrlijchen toecben be J^oltticque (©fflciecen bloor^ Booft metten Ijoet in De tjant
le mémerang.
Mais quanti un Am- baiTadeur n'eft en la fundtion de la charge, comme aux pourme- nadcs,&c. il garde fon refpcit avec des autres; mais envers des Grands Seigneurs il fe gouvernc avec difcretion pour leur naiflance, confideranc qu'il n'eft qua Mini- Itrej & cela pour un temps.
Ecilfctronape , le quelque voudia fou- ltenir,que les Atìibaf- fadcurs font en tout & par tout gutant que leurs Maiftres.
Eux mefmes tef- moignent le contraire en leurs adtionj quoti- dicnnes, qnand ils for- tent de kurs chambres pour recueillir en vc- nant 6c pour accompa- gner en partant les Mi- niftres des moindres Princesjce qua ne font jamais leur Maiftres.
Au courronnement de l'Empereur on met des tables en la mefme fale, enlaquellerEm- p^ereur difne , pour Ie Èledteurs; maïs pour nul Ambafladeur d'un Eledteurabfent, bien que l'Ambafladeur foit Prince de l'Empire.
Feu ' Comtc de Schwartfenbourg Am- baflTadeur de 1'Jidteur de Brandenbourg , quand Ie partage de Cleve,JuiUers&Ber- gue, enl'aniiiap. fuc parachevé , laiiTa au Princa Palatin de Neubourg efcrire fon nom le premier enlei- creture du traidte.bien qu'il eftoit Ambafla- deur d'un Eledleur. · *
Qui veut vivre fans blafme, il diftingue bien Ie temps, quand il eften funiition - dé
il eft fansicelle.
Le fils adminiftrant chàrgfr, alaprefeance devant fon Pere, le- quel eft fans charge; mais aux pourmena- des, & aux fcftins des parents ou des eutres particuliers, il eft bien mocqiiej quand il ne c.'dc a fon Pere.
Ainfilaiflènt Ics Of- ficiers Politiqués par- ler- plufieurs avec le chappeau en main, ce- peiidànt qu'ils leur |
tifjegent rnbe aengefpjohm/1 ι in faecften finec amptofte bcDicningetaechcnbtj ttiatc ' footiaeflban anbece grnir^ nefaecfiengDifpioften toert/ boen fp Oic aticben met toie rc5. fp fpiccclten/ öaec öoof&m
bechen.
^e anttooo?btboojben laoning ban Vranckrijck cpnbelingbgegebrnaenbeaoib Hollis, ïJmbaffa, bruc ban Groot Brittannien Op fijne |5|opo|itic tot cefïitutie bnn't ©jinsSDoin ban Orangie, toa^al^ bolgljt : Que Ie Koy s'eftantdefia declaré en cett'af- faire la 1'ayantrefu ie a 1'Eledlcur de Brandenburg &a d'autres qui s'en eftoient meflez > qu'il n'eftoic plus en eftat de la pouvoir accorder, fon honneur y eftint engagé & partant fa Majefté prioit Ie Roy de la Gran- de Bretaigne de ne le vouloir plus prelTer , tötlcft
boojdaenbc anttooo?Dt gemelte tt" lïttiDanaiituc met jongfl ojbinaice na Weft-munfter Decftobec- gefonDrn.
©en vyftienden naap Beeft ben Iioningl) geant. tooo?Dt op be pointcn boo? een maenbt aen j)cm obec-grgeben boo? ben ^tmbaffaDtuc Boreel.
Cnbeeerfteiijck : gioo eicufeecöcötmföne Jla» jefiept ombeftalbcn Ijet jnaagafgn tot MarfeiilebDos befengeaceojDeect/ mcbebiecgeltjcrt lËagajIjnboo; be^ Eanbt^ J^Ioot te mogen opcreljten tot Toulon.
cebenen toacen/ op bat geene fcaube onbec Ött P?etcj;t ban üet boojfs JHàagastjn en toiecbe grpltfflt tot nabeeiban be^ ttoningb^ inhomen.
(^cn tweeden; ^engaenDeDecepacaticban&e^ cejTen tot BoloignegrpleecDt aen'tfcftip ben Dolphin alDaecgefirant/ Degefjeele laDinge toaecDiabJijnef omtrent vier ofte vijf entwintighduyfent gulDetl^/ bicectclöcli tegen^ öet vieren veertigfte mctflchelban 't jongfi gemaechte ötcactaet tot Parijs, baec op be lÌìoningb Dabbe Doen belooben alle bedoojlijebe fati^· factie/fo in ceparatie alé m ojbje boo| 't toefiomenbe. , (®cn derden ; ®e faecfic ban De «öcfaenamen ban bc Jfeec getoefen Commiflaci^Jan Hoeuft,om temo gen gebben cefiitutieban fìatepenningen/obecDere- garcs ban'tl)outbieben!^oningg gabbe na gemgo tcocften/ enbe Die aen anbece Jfcanfen in gelijtlte sta» ben (ìaenDe betaelt toiecben, Jloetoel op alle tegcns toecpen obflaculen met ceben gabben bonnen boI> boen; foo IjaDbebe iteec !iintenbent Colbert niet bonnen goetbinben anber^ al^ bat be faechen aenbe Chambre de luftitie ttioeficn toecbcn gelaten.
(Sen vierden ; ^aecltenbe f)et <lBpTant Cajana^op alle0emonflcantien enbe feec pactfcultete ceDencn ban Kenniffe bpgeb;ac()t/ om aen te toijfen battet fcl' be (gplanbttoag eene Colonie bet ©ccecnigöbejf betlanben/ befet bp {)ace©nbec6anen'tfeDect Dm gace feftienhondert fes en vijftigh enbe fe ven en vijf- tigh, enbe baei; ban DejSebecIanbet^inbjeebfanit pofftffif toacengetoeefl nu feven jaren gDeQuecenOf enbe nocB tegentooojbigö 5 foo en ftregen göeen ant» toooH / al^ alleen get felbe «Epianbt bp be Subjecten ban bien honing eecfi ontbecht toa^ in 't^aec fcAi» hondert twee en vijftigh,enbe baecom battet Bemtop quam: ^nbegoetoelOP baec tegen^ fjabDe boojgeü liclt battet felbe tffiplanbt al obec honderden ban Iv ten ontöecFit enbe bebentbia^ getoeefi boojbeCafti- lianen,cnbC namael^ Doo? be Engelfchcn enöe Neder- landers brhent enbe bebaren : ^00 en honben alletö cebenrn niet Delpen/noetjte oocR be nabolgenbe / al? Dat bc JFcanfc&e ^atie öet felbe «Cplanbt C^ana in 'tSlaer leftien hondert twee en vijftig töfl moCDtbOO?' nrmen^ gljetoeefi jtjn met een 3Fcancopfe Colonie te befetten/maec bat fp ijet Bojt^ Daec aen ('tfelbe onte» quaemoftecnp^ofptelgcftgcbonbente BiiJben) bit» lieten/enbe Dat be^SebecIanbec^ liyi. op CajansfiO' menbe/tfclbeallecn bebuoont gebonben {jabbe niit be naturele Americanen,fonbcc bat een eenig f taw man albaec toiecbe gebonben/ enbe bat be j^ebecian< becgmet confententorfiaen bec Americanen,'tf£lW tot een iSebeclantfe Colonie flebben gemaeiBt/li· ebentocl bleefmen bafl flaen bat Bet ®?antfic0cR tof»
quani/
parlent des afiàires, touchants leur charge ; maisle font couvrier aulfi toft qu'ils com- mencentaftirc men- tjon des aucrcs afFai- |
t;·
I?
-ocr page 296-
en OORLOGH V Vier-en^veemghfle Boeck. 177
|
miartl/ rtt öat Öe JfjanfcÖen'tfEtofcfthienhonderc wee en vijfcigh ÖaÖÖcn ontOccRt, (öp't vijfde point namarl^ üooj Sfftcit bolaftfn^ r-fi / ai öat Öa^f ^f· contentementHamen in oe antttioo?t ÖfSS iioningb^ / bp apofiiUe Dp-o? De tffte le^abc d'Eftrades ocii tjaec^o. j©D8.©ei:gaÖecinsï) nlicü'acöt öftt twaelfden JiBactij öoo|lci)cn / mcDe bicnacnüe Dat fynE Biajcfirpt in eene fijne Ùeclacatic fòuDc Doen uccbanijen en begrijpen alle De ^etijcïirlm Ln'tifractflrtban Vrientrchap,N»vigatie, Com- rnerde en Marine ÖCtt feven en twintighften ?ïpjil feltieo hondert twee en feftig tot Parijs gcflOOtcn / oni De feiüe Declaratie te fenöen aen alle De ©aclementm en foiiüftainel^oofDen ban 't öijcft / ra Die alDaer te Doen ofiftcüctfn eii na fiomen / öaDDe anttoaojt gcliccgtn / Bat De ocnifltt Declaratie aïfoofouDe torcöen op gfic= maf ciit tot öate ©o. lïSog. contentement.
OÏtinDeltjcIt/ aengaenDe De betalinge Decteflantcn tot-UomcnDe aen De dertigh Compagnien ©oet-bolcft imt Den Dientlban ïjace jKog. in 't^lacE fefthien hondert twee en veertigh, obergegaenniDiebanDcn
lìoninaD / foo ί$ Daet ban af getuefen om te fpjeecftcn niet De iffft^ Intendent Colbert, ai^ tocfeHDe matC; ricn Die sifit caecliten / enDe Dat toa^ gefcpt ; De Ko-
ningh betaelt geen oude fchuiden.
®fii l^artogö ban Crequi toa^ Den thienden ban Touion bccrcplt/ cnDe niecnDe Den CatDinaelChifi in See te ontmoeten/ jijnDe Den vierden bnn Roo- menüectrocften.
iftt' g^c ï^efi; ^imbaflabeuc Borecl toietDt Den feven en 5 twiDtightten|Bapgcautljoi;ifeett/ totbjcgönenunge
ban be menicDbuIDigeliIacljten/ Die ban ï<!t!at· foo ban De ceneai^banDeanDecesö&eöÖföaetibpiec^ ·"'· Dm obfc f)ccc|Tcn ontrent Den opöef ban 't betoufie vat geit, begaen toerDenDc in 't cauxeren ban Dc gcoa= te Det ^cöfpen/ met Den jftonincftofDe^fêlf^geau: ti)ocifccrben te conbenieijen obec eenfge gereguieetDc DemeetingeDcr^cïjeptn/ foalbiecaIpinD£Ï|abenen
oen al^ ten aenflen ban De^cBepenop Noorweghen baciiiDe/ met Den ïitoninsl ban Denemarcken Den twaelfden ^ebjuacij feftien hondert feven en veertig, enDe ben vijftienden ^pjil feftien hondert acht en vijf- tigh, (jcconbenieect en becbolgen^ oocft totnocfttoe Dfpjactifcftt bja^ gi)etoo|Den/Df^toiecDtgefcD?ebfn ani bc (toUegien ter lïDmiralitepttot Amfterdam en (n'tNoorder-quartier, Dat ïjacc iIiD. naec cefuinptie ban beboDjf5 tetconcta met onDetlinge communicatie «ne pectincnte Sünficuctie toiïDcn concipicccn / ooch jiaee l^o. .üBog. foo ijaeflDoenincft laten toe ftomrn/ bacc nacr Dcngemelten ÌÌmbaffaDeuc ïjcm Dien aen^ flacnDe ontrent alle De pacticnlaritepten ban'tfelbe tondi fouDe Ijeböen te reguleren/en Daet inne oocfi fpe» cialijch in acljtingete nemen/ ïjoeDanigen geDeelteban De gcljccie groote Der fcljepen immecg in 't ceguacb ban öf ffiaten Die toanffnhjinge fnbject toaren / in 't beta= Icnbanljct vat-gelt totbeljoef ban De ^cijipper^ fouDe bebootm tc bjecDcn gebefalqueert ; JBijDer^ toicrt Den gtmclttn K^eer UlmbafTaDeur göeiafl by continuatie alle pbctige beboircn fap Den tóoningl) aen te ViienDen / ten epnbe fijne |fêajefieptgbcDifponecrtmoct(tctDer= ben / foobaniae o?D?e te fïellen/ Dat De gSngcfctcnen rnbe ©nDctboncn ban befePjobincieinöarcDeugb= Deüjc&e pofTcflic op {jet «Eplant Cajana niet geturbeert niocljtcn tocrben/ enDe oocft Daec ober gijcfcijieben aen bc J^^efibiaie feaniec ban De (©eoctcopeerDe Weft- indifche Compagnie Defcr ïanDen / DatDefdbeban tijbt tot tijDt aen ïjaec ï|o. Hàog. tpilDen laten toe fto= men alle tgeene Daet ontrent tot naDec gnfïtiictie oan Den H^eec Boreel fouDe ftomien Dienen / enDe ban ^εοε operatie toefen; <!SnDegl)emertIttDeftiaci)ten uau be gingcfetenen Defet Eanben / met Zeep op * f'jck traffijcqtierenbe nocb bleben ongecepa; h^ ïi nocbmael^ gljefc&jcben fouDetoerbenani, ?tmbairaDe«r Boreel, met lafl bat tjpbp mi ontrent ben Stoning/ enbe be^ felf^ öooge iiS alle mogelijcfteoffiaentoilDeaentoenDen/ tfn nmbe Dm inboet ban De boi^fj iwarte Zeep, of V, Deel. |
oocft ban anDece foojte bati ïQacencnDeitoópmanï fcljappen/ bupten Deii Traen enDe Olyevan Walvifch in fpecie/ 'tfp onDer p^rtcpt ban Dat Dare incenigc Traen of Olye van WalvifchfouDemogtntefenbecì niengijt/ of anDecfint^ in ©jancfirijcft Dicrctelijch óf inDicectelö'cft/ niet njocljte UicrDcn of öiijücnbetbo» Den / De^ Dat fjp Dim onbecminörct ooch üoojnamenti lijcft aenijoitbrn foiiDe/ ten cpnDcDatDefwarceZeep fap De ^ngrfctcnen banDefm^taetnae©;ancfttijc{t becbocrttDftDenDe/ met berhlaringe banDejEagis (Iraten ban De ccfpectibe ^teDen öacec cefiDentic / baii Dat Daec inne geen Traen of Olye ban Walvifchee tua^ bccmengljt/ onberljinDect in fietUoojfj^ijcft in geblaat/ enDe fulcj: De felbegsngefetenenbooï'ttofi ItomenDe Dien aengaenDe ban alle bepatie enfaiftjïêi menten ban i}ace«©ofDcrtnenDe€oopmanfcbappen geli&ereert/ enDe ober öet gepaflTeecDebcljooiJtjcftgea DefDommageert mocöten tDcrDcn.
CacDinael Chyfi Legatus a Latere paffeerDen Den achtften Jl^ap booj-bp Livorno, fonDec aen ïant te gaen. ®cn derthienden arcibeecDe a la Cuicat in Provence en Den veerthienden tOt Marfeille, gemelte ategart enDe fijne gcoote fulte obec gebjacijt toetDenDe in vijf paufcfte <©alfpen/ De 25o?geiie ingetalban drie duyfent toa^inDeïl3apenen/ mitfgaDce^alIcDe ^oIDatefque ban De ^taDt / CitaDcïïe enDe Caffeelen Die aüe mft öft fianon enDe loffen DcrüEiifquitten gcoote bieuoöDe betutfen.
«Paer toai cen23?uggegcmafcïttacnbeoeberban Öft taatrc regbt tegen obec bet ^taDt-ljup^/ altoaec een (STfifatcr op geteclit toa^ met ftofielijclie tapijten be&aiigen/ en met enigrootDaixDaecop/ enDeeea anDec filepnDec Daix pjotatif om fiem te Dienen/gaen» De Doo? De ê>taD tot in De^ 25ifTc{jop^ en Catbe^ D^ale Sterch/ alle De fïcaten metüSapijten&cban^en ïnefenDe/ in toelcfte JücccfiijetTeDeumtotoDegöe"
>e Eegaet fe^eerbe inget{|up^banMonfieurde Vaibelle beftt met <i5uacbc^ ban De aeojgetpe.
i©p benfefthiendcn |©apbertfOCRbanMarfeine, ben feventhienden ϊ)ΐφ aboHt^ quamcH tot Aries, enDe ben achthienden tot Niimes, ban baer fouDe paffeten bOO^Bagnos, PontS.Efprit, Montelimar, Valence, Vienne, cjlbc fouDe Dm vijf en twintighften binnen Lions fect (latclD'cft in gcDarlt toetbcn.
ïift fcijccn DatDeLt gaettoatbjofgcci^gijcftomcn in i^^ancftrtjcft al^ men bectoacl)t baDDe/ enDe bat men iii öe pbinten ban ceremonie tot fijn ontljael enDe tot allc^ toat Daec ban bcpcnbeect / nocb niet toel een^tnaccoD^b entoa^.
^n 't laf tfle ban Mey fcIjicRtc be ^Hmbaffabenr bm ber berfcbfpDe ftlacljten ban be jSeberlanDtfcöe ^atie tot Bordeaux, Rochelle enDe Nantes, bie alle fcec ba® Den Dat bare Éo. mog. geliefDcn upt te binben be noo» Dige cemeDien tegen^ be ondragelijckequelllngenen onfchuidige ia(ien albaec betmaent enbe aengetocfcn / bie alle eypjeftelijfft toegelcght enbegebirigeertbjicc= ben tot ruine bcc .f^eberlanbtf^e banbd / op enbe upt bat öijcft naec Jiiiebeclanbt.
M. Berrier bobbé booj Parijs om gefonbenftfnebtl^ letten aen alle (infonberöcpDt oocft Jiiebeclanbtfc&e) principale Cooplupbcn / bare bctfoecftcnbe bat fsi fouDcn tofllen bergabercn ten bupfe ban le S. de Fave- roies, omme (jaec aDbfjfen te geben op bet fubject ban be Compagnie op te ccgljten totbeCommcccieban be Ooft-lndien , enbe fnïcft^ boenmaeï^ göefcbiebt toefenbe/ fijn be<©ebfpnteecbenbanbie©ecgabetini ge na Fontainebleau bettrocftcn om aen ben I^oning^ rappojtteboen.
^aer na becflbePeeceeerfïe^jefïbentbc^^arfei' ment^ bp bcm ontboben bepiincipale^fóooplupben/ bie cojrefponbentie IjielDen met be ïioop-ftebtn Dee ©eceenigbbt .^ebetlanbcn / om upt baec te betnemm nae be acntoaffenbe contagieufe fiecftte binnen be ^tabt Amfterdarn, baec obecbeelgb^etcgetmag^ neerttoierbt.
®ot Rouan fatb men boojbeftaepnumerciiep» he meet Jpjanfe JBimpel^ toacpen/op ^cöφen Die upt NederUnt quamen en bettoaertp gingen/ opt boo} ^ α befen.
«fltW- nati
•fföpnw rijcH/iit
BtticiBB banDct ®rBc« taet ban gilB. |
-ocr page 297-
25^ SAKEN van STAET
|
1664, bffen· ^00 bat ije Jiebecïanbtfclje gce-biairt enlic
-1 ftanöcï iu De jaeöfjïaiitfcöc^cöcpen/ εη in tocbacc
ban üjaceH fccc DcuiiinOetDc. .ïl^ni ÖctoimpeiDf oocft betbrffciuniet/ toelopmtlijcft uptfeögmbe/ D^afle bie onrecbtmatigE lafien cn qudlmam/ erpjeflTeïijcft toifthfu opsffet cnDeanigcbaeii/ om be Nederlan- ders te boen üjycfimEnbenöanbelenbeSee iciacctbe ijancoifni toe te bjengficn. «enbcbaecticplaetff m Ijabbe al noci) ö«m Conful gljeintrobuccect honncn bei ben bie be scimpjcfteecbe mocötf ijelpen.
©e Lcgaet a Latere qnam bcn fcven en twintigh- ften Hiap tot Lions, nitt foo groeten wgijcn bat pcbec een toan befuitebeflcötoa^omfDnfelbentefal öeten/ "" ' " " - ■---
laetfien
toe sö^fafCL_________
gijfpaifeett nae Nifmes, om te tjermijbenbe^tabt ban Avignon enbe be Comtat Venaifon, toien^ re^ flitutie in ojbje ban eiccnitic be^ iCcactaet^ ban Pifa be iartfiejijnfoube.
(iEot Vaiencc in Dauphinetoa^öiigïjcreneontmtt boo? be i?ecce l^actcgï) de les Dignieres, (i5oubec= Ofuc ban" bie pjobincie / gïjebolgtit ban twee hon- dert tìbfi Itipbcn foo in itacoflcnal^tepaett/ enbe 10 ban bafc ürrtroclicu brn ies en twincighilen om be^ anberm baföB^ te Lione tcüjcfen/ enbebanbaecte bfttcrcftfη ben derden 2|unij.
5Ë)cn ïlartooi) bau Crequi aïtibeerbcn ben der- thienden .feap in be Golfo de Repallobicbt tip Sintc Margriete, enbc nae een ijalbenbagljEuften^/ bec= bolgliben ftjn togï) op Livorno, baec Ijpaenquam ben vijfchienden , niöefoobooit^totFlorence, ban toacc jnen abbij^ IjabbibatbcnJ^iincebanTofcane Qljeccpfl iuaé nare V cnetien, enbe ban baec na Man- tova.
^αα Bacìi aljï mm tijbingf) Jjabtbanbeiacnitam- fie ban ben ïjertojjl) ban Crequi tot Zoomen/ enbe fijn gcebt oncbaef / fyn be liaiOflen ban ben ïto= ninglj g[)efonbeu ban jfontainebleau tot Orleans, em ben CacbinacI Legaec op te nemen enbe tegge^ ie^en tot Nemours; ?titoaec öpfïcöeenigeöagöen foube cufien ; enbe be USaccqui^ be Lionne Ijem biiiben.
?De 3Lfgart baec na tot Vincennes, nuam fomtgt^
Mazarin, toiecbt fónbec gcoote fuitegclejibt a la por-
Stmbal'
faDeiir
niit'
noD^bt
ontie
i&rtiec'
ianbrcfit
liiatfi- tin.
binnen Parijs incognito al^ ban logeecbe in 'ttjofïri : fonbec gcoote fuitegcleiabt a la por menade, bjiccbt gljctcactcert booj ItöaDamclaDu
chefle de Buillon tot Ruel , ban Monfieur kPrefi- dent de Maifons op fijn l^up^ / toegljen^ be üioningb tot Verfailles, &c. mibtctufffïien bat ban Roomen toiccbf» afgcbjacljt D'ojbje^ bie foubengrijieeclien in eniige gjtaer^ oftuccltcfijciie faechen / om baec nacc fijne publijriie ennée te boen totpacij^mbrbanbe öoningö öe eec/ie aubinitie te mogen fjebben.
53c Cardinael Imperiael iji bectcochen ban Lions Den veerchienden ^mitj meteenWepngöeboig&bmi t wintigh Jpecfoonen / enbe tot aen geftome» in 't begin ban betoeech/ baecomme bat be entrée ban ben Catbinael ati^aet binnen Parijs toa^aengeHeit te fullen toefen op ©onbecba^j/ maer ijet feibe en Ijabbe geenenbooitganggggrgabt/ becmit^ eenigtje nieubje boojgeballen bifficnltepcen in pointen ban ce- remonie , obec toelche faeehen bccfcljepben Cou= ciec^ aen 't i^of af gefonben fijn getoeefi.
^e üloninoljl· 3F?anfcije ?lmöaflabc«c d'Eftrades obec gaf be» feventhienden l)et bolgenbe .E5emo?iad/ tot anttooojt op be Ijiec booj gebane Rlacljten.
Le Comte d'Eftrades Ambafladeur Extraord. de France a ordredereprefentera VosSeigneuries que Ie Roy fon Maiftre ayant efté plainemeot in- formé par fesdepefches, & par celles de fon Ambafla- deur aupres du Roy d'Aiiglererre,des differences & prc- tenfions de cette Couronne fut les ComjiagMies Jes Jn- des de cec Eftat a creu long teraps que c'eftoit un diflc- rentquifepouvoicregarder......comme une af- faire de particulier a particulier, &quifedevoit vui- dcr aoiiablemenc fans s'engager ny l'un ny 1'autrc |
Eftat: quemefme Vos Seigneuries ayansdepuitpea fait pafler en Angleterre un Ambaffadeur pour y offrir ' toutes les fatisfaftions raifonnables, il y avoic licu d'at- ' tcndre un fucces heureux de fa Negotiation qui pre- viendroit toutes fortes de mesintelligence entre Icj deux Nations, & qui ainiì l'intervcntion de fa Majeaé n'y eftoit nullement neceflaire, mais depuis ayant re- cognu que Ie Roy d'Angleterre pourl'intereftdcfcj fujedts entendoic fe charger de la refaraCwn des ttrts qu'ils pretendent avoir ÌouiFerts deid. Compag.qu'ü armoit pour cela & que Vos Seigneuries ï'ettimants de iiiefmeengagesalaproteition defd. Compag, comme ijeös natureles & dont la conduite leur paroift
leurs fujec_______
jufte fe preparoient auffi a la defeqfive, faMajeften'j
pu garder Ie filence plus long tempi dans une occafion fi importante ni diflirouler fes fentiments fur uneaffni. re qui touche tgalement l'intereit des deux jtHHex, qui |uy font fi chers; C'eft pour cela qu'au.mefme temps qu'el- Ie fait ces inftances aupres du Roy d'Angleterre par fon Ambafladeur a fin de l'eüoigncf de touc efprit d'd. greur & le porter a un bon accommodemenc, elle a commandé audit Ambaflàdeur Extraordin. de repre. fentera V. V. S. S. de quelle importancc iieftpour leur Eftat d'cn uier de mefme, combien par prudence Elles doivent eviter une guerre dont les evenemcDts, quelque puiflànce qu'elles ayent ,demeurerontleplus iouvencala difpofition de la fortune, combien la du- rée d'une bonne paix eft preferabic mefmes aux ad- vantages qu'on peut vrais femblablement efperer de reroporter par la priie dee armes, & enfin combien leur Commerce jur lequel leur EfiatfemhUprmipalementfui' fiUer pourra foufFrir cn toutes les parties du monde pir une guerre avec l'Angleterrefur cesconfiderationsfa Majefté fe trouve invite par un pur^^fincer tffeél de ion amitié envers cet Eftat d'exhorcer V. V. Sì. S, de vouloir donner lieu a un bon accord par les facilità qu'elles peuvenc y apporcer deleurparc commed'au- tre cofté Elle β charge Μ. de Cmminges de faire le mefmc office aupres du Roy de la Grande Bretagne; aupres duquel elle ofefe promettre que iarecomman- dation ne iera pas inutile, & & Majefté defire avec une fi forte paflìon devoirdebon heure prevenir lesmaus qui fuivent d'ordinaire une guerre auiE fanglanteque celle qui s'allume entre deux puiiïantesNationsj que fi V. V ■ S. S. eftiment que fa Mediat'ion puiflè leur eitre utile, & qu'ellefoit aggreabie auRoyd'Angletene, elle s'offre d^honccemdcV^m^ioyctfansaucune-mt ny interen que l'advantage & la reciproque fatisfaftion des parties quelle fi propofera (G elle eft acceptée) pour l'unique objedt de fa conduite dans tous les couis de la negotiation, c'eft ce que fa Majefté a trouve 1 propos de refpondre a deux Memoires qui ont efté repais ent/ e les mains de fon Secretaire d'Eftat par Monfieur l'Ambaflàdeur Boreelfur les aiftiree d'Angleterre.
A l'eigard d'un troiSefme par lequel ledic AmbalTa· deur demande une declaration de fa M^efté addref· fante a tous lesParlementsduRoyaumepourlaveri- fication des conditions & articles du demier tniitté, iedit Ambaflàdeur Extraordinaire a ordre de refpon- dre a Vos Seigneuries que l'on travaiUe prefcntc· ment a examiner les matieres contemies dans ledii traitté pour diftinguer celles qui peuvent eftrefoumi- fes a l'authorité defdits Parlements , & que foudain que cette diftinaion aura efté faire fa Majefté fera ex- pedier & verifier lad. declaration a la fatisfaflion de V.V.S.S.
Et pour un jw^r/Wf/wi Memoire que Moni, l'Affi- baiTadeur Boreel a prefenté qu ü fe plainc de la pile d'un Vaifleau Hollandois nommé la Cturronne ocea demande la reftitution ; Ledit Ambaiïadeur extraord· a ordre d'alTeurer V.V.S.S. que fi par les procedura qui fe font a Tou/e», il fe trouve que led. naviren'ait point efté chargé d'aucunes marchandifesΛ Ccafffi^' de comme l'on le pretend, ii n'y aura nulle difficult» ny dilay a kd. rcftitution.
Il doit acijoufter que £t Majejllé eftime que V« Seigneuries font fi bien perfuades de fon aflèftio» quelle ne doutepoint, qu'ellesn'ayentcuautaot/·® lujec de fe plaiedre de quelques4<A'/>yi<tf/;n»xqui'«
foit |
-ocr page 298-
|
f /(ij fontdepuis peurefpondusafonprejudicedanslesPro- ll^T· yinces, qu'elleenaellen)efmedes'enpr«»</rie/4fi>B- iuite de celujluilesa^Hblices.
iourdeJuiIletii64.
^ Signé
dEiiredes.
Den Grave d'Eftrades, AmbaiTadeur extraor- dinaris van Vranckrijck, heeft laft aen u Hecr- Jijckhcdcn te vertoonen, dat den Koningh fijn Meeiler, volkomentlijck gheinformeert zijnde door deflclfs depefches, ende door die van fijn AmbaiTa- deur by den Koning van Engelandt, van de verfchey- den prctenfien van die Croon op de Ooft-Indifche Compagnien van dcfen Staet; JÓefelve heeft langen tijdt geraeynt gehad t dat het was een different 't welck acngelien koft worden ...... als eene faecke van
particulier tot particulier, ende deweicke minnelijck behoorde tefyn bygeleydt, fonder dat d'een of d'an- der Staet fich daer in engageerde : Dat felfsuH. heb- bende onlanghs een AmbaiTadeur in Engelandtghe- fonden, om aldaer alle redelijckc fatisfatìien aen te bieden, foo dateer apparentie was om een geluckigh fucces van die negotiatie af te wachten > deweicke allerhande misverikndcn tulTchen de twee Natiën foude wegh nemen , ende dat alfoo oock de inter- ventie vfln fijn Majcfteytgeenfintsnodigh foude we- fcn , maer hebbende federt verftaen , dat den Ko- ningh vio Engelandt om d'intereil van fijn Onderda- nen goedt vondt fich te belaften met de rroaratie der fchaden > die fy door de voorfchreve Compagnie pretendeerden gheleden te hebben , fich ten dien fine armeerde ; ende dat u H. haer mede ghe-enga- ceert achtende tot de proteétie van de voorfchreve Compagnie, als haer natuyrlijcke Onderdaenen, ende wekkers conduite fy alsreghtmatighaenfagen , haer oock prepareerden tot de defenfive : foo heeft fijn Majefteytfijnilil-fwijgen niet langer onverbrooc- kcn konnen laten in eene fo importante gelegentheyt, noch diffitnuleren fijne ghevoelen in een faecke, deweicke cgiiijck 't intereft van de twee Geallieer- den raeckc, diehem foo lief zijn ; 'tlsdanfulcks, dat iy ter felver tijdt· als hy door fijn AmbaiTadeur by den Koningh van Engelandt doet aenhouden om hem te verwyderen ende efloigneren van alle ghenegentheydt tot bitterheydt, ende hem brengen tot een goedtac- comrao.dement, den meer-ghemelden Extraordina- r'n AmbiiTadeur heeft ghelaft u H. te vertoonen, hoe feer important het voor haer ilaet is'tfelvetedoen, hoe fy door haer voorfichtigheydt behooren voor te komen een Oorlogh, waer van de uytvallen > wat maght zy oock mogen hebben, dickwils fullen blij- ven aen de difpofitie van de fortuyn, hoe veel fy be- hooren te prefereren de continuatie van eenen goe- den Vrede, felfsbovendeavantagien jdiemen waer- fthynlijck kan verhoopen te verkrijgen door de prijs der waepenen, ende eyndelijck hoe veel haer Com- lïercie, waer op haer Staet principalijck fchijntgc- grondt te zijn , ende waer door dcfelve fubfirteert, u j i'jdcn in alle de ghedeelten der .We-
reld dooreen Oorlogh met Engeland : Op diecon- iideratien vindt fich iSjn Majefteyt ghenoodight door •en peur ende finceer eiFcft van fijn ghenegentheydt tot defen Staet, u H. te vermanen om middel te wil- len geven tot een goedt accoord doordefaciliteyten die fy daer toe van haer zijde konnen brenghen, ghe- iijck hy van d'andere zijde de Heer Λ Cemmmgts gneiaft heeft dcfelve oiBcien 6y den Koningh van Groot Brittannientedoen, bywienhy fich wel derft oelooven dar fijn recommandatie niet fondervrught lal Zyn ; ende fyn Majefteyt wenfcht met eenè foo krachtige ghenegentheydt de inconvenienten , die geewoonlijck eene foo bloedighen Oorlogh, als die oewclcke tuffchen twee maghtige Natiën ontihet, "ch fleept, tydelijckte fien voorkomen; dat in. Qien ly haer mediatie noodigh achten, ende datde- h' fk L van Engelandt.aengenaem fy,
Diedt by haer m«t een goet hart aen » em defcl ve te gc.
?txiprendrt DonnéalaHayelc 17 |
bruycken fonder eenigh verfoeckofintere/lalsderc' cip/oque avantagie ende fatisfaftie van de twee par- tyen, deweicke fy fich fai voor ftcllen ( indien de fel- ~~ ' ve aengenomen werdt ) voor d'ecnighlte objeit van fijn conduite in den gheheeïen loop van de Negotia- tie , dat is 'c geen fijn Majeiteyt goedt gevonden heeft te antwoorden op de twee Memorien , de welcke in handen van fijn Secretaris van Staet door den Heer AmbaiTadeur Boreel, raeckende de faecken van En- gelandt geftelc zyn.
Raeckende een derde Memorie , waer door den voornoemden AmbaiTadeur verfoeckteen verklarin-
fe van fyn Majefteyt aen alle de Parlementen van *t Loninghrijck, tot certificatie van de Conditiën ende Articulen van 'tlaetfte Traöaet, is den meergemel- ten Extraordinaris AmbaiTadeur ghelaft uH. te ant- woorden, dat men jeghenwoordigh arbeydt met het examineren van de materien in 't meer-ghemelde TraÖaet vervat, om t'onderfcheydendiegeene, dc welcke aen d'authoriteyt van de voorfchreve Parla- mcnten gefubmitteert konnen werden, ende dat fyn Majefteyt korts na dat de voorfchreve fcheydinge fai zyn ghedaen , de voorfchreve verklaringhe tot vol- doeninge van u H. fai doen expedieren endt veri- fiëren.
Ende op een vierde Memorie , 't welck de Heer AmbaiTadeur Boreel geprefenteert heeft, waer inhy klaeght over 't nemen van een Hollants Schip, ge- naemt de Croon , cn de reftitutie van 't felve ver- fücckende, is den voornoemden Extraordinaris Am- ^ bailadetl'r ghelaft u H. te verfeeckeren, dat indien in gevolge van de proceduren tot Toulon ghebruycke- lijck , bevonden werdt dat het voorfchreve metgee- nighe contrebande bevraght fy gheweeft, ghelijck men 't felve pretendeert, datter geen difiBcultcyt of dilay in de reftitutie van 't felve fai zijn.
Hy moet hier noch by voegen dat fyn Majeftejrt achtende! dat u H. foofeergeperiuadeertzyn vanfija ghenegentheydt, dat fy niet en twyfièlt, of fy heb- ben foo veel reden ghehadt haer te beklaghen over eenige feditieufe advyfen , onlanghs tot fyn nadeel uyt gheftroyt in haer Provinciën ais fyfelfs heeft om haer te wreecken over de conduite van die > dewelc- kede felve gepubliceert heeft.
Ghedaen in den Irlaghe den feventbieeJe» Jülf fefihien hondert vier en fefiigh,
Gcteeckent
d'E/lrader.
ï^rt abbö^ ban Holiandtbacc op/toa^: bat fijne «„j. IBaifflfïit Dantfcïj officieufelijck bedanckt ntOCfJtf lautsi h)o?ben boo? fync befonbcce affectie boo? be boo?« obJö* fcö?rüc sÖcbanc pjopofitie ainbrfen^tacttictoifen/ met berhlacm0c enbe bccfeecftecinaebatöaceitooBi^ ,ïl5off. ban Bace sijbe baet albiceiit^ tot «He fadlu trot enbe söeniatft gljetomitbabben/ inalicljetsee· ne fcbect cenigljen tgbt ijfctoaect^ tufTcöen bepbe bc Natiën oneffen toa^ boojflDcballen/ enbe bat be felbe oocft aï^ nocïj in foobaniuöe bifpofitie contfc nueecben.
©at ftaee ïioogl) jKoa. upt Ijetflljeene öaerenbe Bate HSinijiec^ ban ben «oninoö ban Groot Brit- tànnien Uoo? flfjcftomen enbc ontmoebt toa^ / niet anberi ban Bbeltjclte bifpofitie ban bie jijbe te gfye* inoebt fagljen/ met üaflbectcoutotn/ batft)n.ï!Da» jefient bic, gircene ban ftjne'enbetbancn bie op b< ïttufie ban Africa eenigfie ffoiten enbe ^cfinJO» ban be <i5foctropeetbe Weft-indifche Compagnie be» fee atanben met gljeiuelbt ijabben af eöenomenoft· öÖeruineert / in be felbe oncerijtbaecbige ocaipatic geenfint^ foube tolHen pattocineren : «ffinbe bat mit^ biente bectoarfjten fïonbt bat al ijet gcfne tuff^ea ben öoogögemelten ïtoningl) ban Groot Brlttannien enbe bc^ ^taette befmelttentoa^/ ttrtoeberBom- fle ban ben i^eec IJowningh eBitraojbinari^ enbo» pc biW ten öotqjljfigemeiten fóoningö/ bic menals
tv β » Dice .
cn ο ο R L ο G, *? Vier-en-'veeyiighfie BoecL 279 |
-ocr page 299-
1604-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
i66 4, Öiec alle öaarn te stjemocbt fagft / in Dee minne cnDe Bupte»! bentoegtiantoapenenaeairopieertfauDcftoni nen tnecben / Daec toe aeltjch ijacc .iBog. genegen toacen ftetfjace na De uutterfle öecmogljen bp te b^en^ gen/ IjctDefelbe oocft fpnDeclinge tael-geballigti toe^ fen fouDe / Dac Den öoogö-gemelten totngo ban Vranckrijck ten felöen epnDe Ijet fijne Öoo? De aen= OÖeboDene offiden ban SSntecccflie enDe Jl©cOiatie meDe qnanie te contcibuecen : ^ullenDeljaecï^ciogij lÊog. Ijaec tenïjoogljUengelucftigöacljtenDaeEDoo? occafie tebeRomen/ ommeaenfijn jfllajeficptaiPe tooojnaemfie <0eanieecOc ban Defen ^taetöaceequi= table conDuite enDe toegebenDenianiecebanpioceDei een omtcent ben ïioningi) ban Groot Bnttanmengei ö?upcht/ te boen blijcften enbe inbengconDtöeftent hjecDen ; <©oc!t öaec fielobenbe boa? be booifcf)?cbe confibecaOïe intecceflïe/ enbe De reben boo? fooaeni fienlijcïie .f[©onawl)ge£VPUpeettbjei;betibe/ eenlJO|= te enbe b?eeDfame uptliamfïeDccbo0?rcl)iebeDiffecen= ten te fnllen erlangen. ^ ,
©et en becbeelbe De teecen ban 't f ranfcBe l^of niet/ om g&eDnpciglj op te foecltcnenuptte binDen eenige begiiame cicpcDienten en miDDelen/ DaerDoo? be Navigatie enbe Commercie ban Dat iSljch Doo? De^ nietctiii, fpgft, «©nOecDanen mocljtcn tpccbeni)et=
fielt enDe gcbeneflceett.
©00? Defen toa^ toe göefonDengïjetoeefÏaenBaec ©oog!) .f®og. het «ÖDict De^ tóonincH^/ totopceei)^ tinge ban een Franfche Ooft-Indifche Compagnie, baec obec men boo? ftet g&eljeele Öijch befïcl) Vua^ ombcinteeckeninghebccCapitaclcn te l}clpen bebo?= beren nut gtooten pbcr enDe cnconragement.
Sebert bja^ ooch bpbeljanDtgf)ebatDefa?mcrm-- oe ban een gepjibiïcgeecDe Weft-indifche Franfche Compagnie, en men tOierDe ban Fonttinebieau be= cicljt Dat men nu alreeDe na lange enDe beelegiaten öelibetatie aen 't ©of gijetefolbeert toa^é tot beneficie ban be Zee-vacrtcn enbe Commercien , enDe Ì)et maecften bec Manufadturen enbe Neringhen binnen Dat lïijclt/ betarifbananeuptgaenbeeninhomenbe ï©arcn enbe ItoopmanfcljappentebOEn epamineten / cefumeten en reformeren/ enDe Denfelben tarif( Dat De atijfle Der gerecfttigijcDen) Die men tot noci) toe eeijeben IjaDDein'tupt-gaen enDein-feomenDerfelbe te beranbcccn/ foo aï^ Den beficnDienlïban'tiiiijch foube bcrepffclien ; €nDe fouDe t)et boojnemcn ü)e= fen/ Dat men alle De Jl^aren Dieuptbattigcfefulten upt gljeboert too?Dcn / feec foube ontl)cffen enDe oantfclj toepniglj boen betalen ; bp exempel / be Char- ges de Chaions, J^janfcöe B^annfacturen bie boo? Defen in DeouDetarifin'tuptgaenplegljen/ enDeal^ noci) geftouDcn toaren te betalen t waeif aSnlDen^ chien (inpberp / &iec nacc niet meer al^vijftighfinpbet^/ oftefoistournois, foube betalen / enbe alle anDece na aDbenant berminDert boecben.
5^aer en tegften bat b?eenibe 30acen enbe |!©a= nufactnren ban bupten in gi)eb?acl)t / en boben al iJie meu in Vranckrijck felfgmaedtten/ ofte Die men miffen fionbe / en Die maer tot oberDaebt enbe bjulp^= ()cpbt (itecftten (les voluptueufes&nonneceiTaires) Dat Die Dapper enbe bupten alle maten beftoaettfou» bentuecDen boo? bet toeïiomenDe; ^W^bptjcempel/ Set fiuch ©ollant^ Eaecfien ban vier en twintigh ofte vijf en twintigh jF?anfcöe ellen langfi / bat in Den ^are fefthien hondert twee en dertigh betaelbe fes ^ulben^ boo? recl)t ban iuKomen/ enbe in ben ^aere fefthien hondert vier en vjjftigh toiccbe ber» fioogbttotop fes en dertigh (I3ulben^ tournois, drie fols fes f)enningl)en enbe baer naein'tgaerfeftigh anbetmael iuierbt bec!)oogf)t op fes en vijftigh<i3ul» öen^ / acht fols enbe negen ©enningfien bat foube nten in befen te maechen nieubien tarrif nocD meet toeröoogöen tot op . ...... enbe foo alleanbece
b?eembe X@arcn ban bupten in {tomenbe/ berboogen tiaabbenant.
« (©p toat baijfe Itiierbt gecontipieert get toecch ban He Ooft-Indifche Compagnie, ^ te fien MptbebOl= Senbe^rtÖcBflen;
l&oojt- fettlnuB
Iirr
ίΡίβιικ «Cam |
Eerfel^ck.
Dat de Compagnie fa! gheformeert worden uyt
alle Onderfaten van fijn Majefteyt,van wat con- ditie de felve oock fouden mogen zijn, de welc- ke fouden willen in treden in de gefeyde Compagnie, voor foodanige fommen als fy-lieden geraden fuUen
achten, fonder verminderingevanhunAdelichapen
Privilegie, van welcke fijnMajefteytdegoetheyc(àl hebben haer vryheyt te geven, en fai elcke part die men daer toe in leydt, niet minder mogen wefen dati duyfevt Gulden, en de augmentatien niet onderde hondert Guldens, om te lichter calculatie te maec- ken in de deelingen en verkoopinge van aöien, van welcke parten het derden-deel datelijck moet gefour- ncert worden op deeerfte toeruftingeofCargefoen; ende de twee andere derde-parten van jaer tot jacr yder reys de helft, op verbeurte die in deghefeyde rijdt de Penninghen niet openbrenght, vantever- liefen al 't geen fy gheavanceert zijn , 't welck dan in dat geva fai komen tot gemeen profij C van de gefey- de Compagnie.
Dat alle Vreemdelinghen ende Onderdanen van wat Prince of Staten het foude moghen wefen, lul- len toe ghelaten worden in de gefeyde Compagnie in te treden, en die gecne welckeGulden in leggen, fullen ghehouden worden voor Regnicol- les, fonder van noode te hebben Brieven van Natu· ralifatie , en door dat middel fullen hun Vrienden ( fchoon Vreemdelinghen zijn ) fuccederen in alle de Goederen die in dit Rijck van hun nae ghelaten zijn.
III.
, Dat de parten ende portien, die aen particuliere Geinterefleerdc van gefeyde Compegniegehooren, het fy oock van wat Natie de felve fouden mogen fp) niet fullen mogen acngetaft worden of geconfisqueert tot fijn Majefteytsprofyt,.al waren fy oock Onderda- nen van Princen en Staten, met welcke fijn Majefteyt foude mogen in Oorlogh geraecken.
IV.
Dat de Dlredteurs van ghefeyde Compagnie niet α·»| fullen moghen worden ghequelt of ghedwongben in haer Perfoonen noch Goederen , ten opfichte van de afFaires van de ghefeyde Compagnie, noch de ef- fedten van de Compagnie niet aentaftelijck door Hy- pothequen van de Koningh , noch oock aen ghe- taft voor het geene dat foude moghen wefen fchul- digh aen fijn Majefteyt, door particuliereintereflèn in de felve.
V. ,
Dat de Officiers, die een ^mwm twintigh duifent Guldens in de ghefeyde Compagnie fijn hebbende,''^' ' fullen vryh?yt hebben haer refidentie te maecken waer fijn Majefteyt haer heeft gheobligeert door fijn De- claratie van de Maendt December laetftleden in de Bureaux des Finances, en andere Plaetfen van haer eftabliffement, en fullen daerom niet laetea haer Recht, Gages, en Kruyden te hebben even als of fjf prefent waren.
VI.
< Dat oopk al die gheene die in legghen tot der '^j femme van fes duyfint Gulden in de felve Compagnie) fuUen hebben het reght vanBurgerfchap, indeSte- so»· I den waer fy woonen, uyt genomen in de Steden Fa-ί^Ί rijs , Bordeaux en Bayonne , waer fy het ghefeydej recht niet fullen konnen hebben , ten ware fy ren min- ,53» j ften thienduyfent QMidüü in ehelcydt fulleu hebben in ί'^ΛΙ dico Compagnie.
Dat
Artkukn en Conditiën, op de ivelcke de Cooj>lieJe„ i/;/ en Negotiantcnde Komngb 'verfocht hebben, om fyn Majelieyts Declaratie endetoeflemminghete ®pnil hebben , aengaende 't oprechten van een Οοβ-Ι», ^ in Vranckrijck,
CuuM
itt^r
Jiaijl Grïa.l
iwi. Γ |
-ocr page 300-
1604-
|
cn OORLOG.
VII.
1 Dat al die geene die begecren in ghefeyde Com- pagnie in te tredenj fullen geobligeert wcfen het te ver- klaren in de tijdt van yfxmaendenj terceckenen van die dagh af dat de D jciaratie is gelicht cn geregiftreerc gcwjrden in 't Parlement van Parijs, na.verloop van weltke tijdt nicmantraeeren (al geidmitteerc worden in gedachte C ompagnie ; En die geenc die haer Par- ten iullen gefourneeit hebben en gedecJareert fullen wefen, mogen Jrie macnden na 't inregiftrement van de voornoemde Declaratie , ftellen en nomineren de helft van de Directeurs van Parijs, om tecompoferen degenerale Kamer van degefeyde Compagnie, ende de andere fullen genommeert worden mdcghéfeyde tijdt van fis maenden. ^ ^^ ^^
Datter fai worden ghe-eftableert een Kamer of Di- retìie Generaci , van de afFaircn van de Compagnie in de Stad van Parijs alleen, die beftaen fai in enien t-win- tigb Diredtcurs, iivae/f vzn Parijs en neghen van de Steden der Provinciën, de welckeghekoorenfullen worden, te weten de t-waelf, door de geintereffeer- de van Parijs, en dcandere, van degeinteref- fcerde van degefeyde Provinciën , elck in fijn verdee- linge, om dat elcke Stadt of Provincie eenige genomi- necit; 'tweick ghereguleerc fai worden door de Ka- mer van Direftie Generaci, na dat de felvegeltelt fai zijn na proportie van 'tgeen elcke Stadt fai hebben in geleydc in dito Compagnie, of foo men beft geraden fai duncken ; En in toekomende fullen de verkxefinge altijdt op de felvc manier^aen.
En terwijl dat dito Compagnie fai ge-eftableert zij η gelijck boven verhaelt is, voordeeerftemael, fullen gcfcyde negen Diredteurs van de Provinciën gekooren en genommeert worden, van de geintereileerde van elcker der gefeyde Steden en Provinciën by provifie, fonder in gevolgh te trecken in toekomende, een van de Steden Rouan , Nantes, St. Malo, la Rocheìle, Bordeaux, MirfeiUe , Tours, Lions en Duy'ukercke» ι of andere Steden van'tKoninghrijck, die'cnotabel- llc intcreil in gefeyde Compagnie hebben ; Enincas dat in eenige van de genoemde Steden, geen geinte- rcifcerde foudc mogen geworden, foo fai in e ck van de andere Steden twee genomineerc worden , foo- danige als ghekofen fai worden van de/fi Diredteurs genomineert voor Parijs ; Oock mach elck vandegs- feydc geiBcerciTeerrle Steden een CaiFier nomineren , om de Penninghen te ontfangen, ende over te ge- ven acn de Cailier van Parijs, die genomineert fai zyn voor deeerfle mael van degefeydeyji Diredteurs van Parijs, die dienen fai tot dat de generale Kamer ghe- cftablecrt fai zijn.
X.
. En mogen de Diredteurs anders niet zijn dan Koop- lieden en Negorianten fonder officien te hebben, uyt- geromen Secretariflen van den Koriingh, die in de Commercie gheweeft zijn , in welcke diredtie mo- gen komen en gheftelt worden onder 't getal van Di- rcaeuft, twee Burgers, fchoon de felvc in de Com- mercieniet geweeft en zijn,gefien de felvc niet en heb- ben eenige Officien , en fonder dat her ghetal mach vergroot worden in ghefeyde Kamer, om wac oor- ftecke dat het oock foude moghen wefen : Welcke Compagnie ten mïnilen fai beftaen in xi/iri/i par- ten van Kooplieden en Negotiantcn fonder Charges, fonder dat eenige Perfooncn moge vry fteramen heb- ben tot de verkiefinge van dc Diredteurs , fo geen tie» duyfent Gulden ten minften in de Compagnie en heb- ben , noch gekooren om Diredteur te wefen voor Pa- rijs , die niet en heeft ten minften fwintigh duy· Guldchs en voor de Provinciën thien duyfent 'juldcns in gheleydt, allegheintereiTeert in dc Com- pagnie.
XI.
■ ^at de Kamer van Diredtie Generaci mach ftel- leo particuliere Kamers van Diredtie, in fulckghe- tal cn Steden als haer gheraden duncken fai, totpro- njt en nut van de Compagnie, en mach oock regulc-
: C«t-
iril""?
Mtl Ji! ttirfia- im mll"> jilci» ' i'f'}·^' JMfJ^Wi tJ.T K-l- m '.(T i^Um t" litincn "p
{TfJüC·
:n
ί,ΐΐχχ I
Ι..'ί1
kl MKlT i'jl.'l
tj.-fc'iTi" /i-r f>i/f9i
luJiW-
tuìitn ^cìvr.' t:p'.z}n·
Gui-.ir- |
XII.
dttri.
Dat alle rceckeningen van de particuliere Kamers van Diredtie der Provinciën, fullen geftieit worden van fes tot fes Maenden een de Kamer van Diredtie Generaci toc Parijs, alwaer de Boeckenbehoorlijck fullen ge-examineert, gefien ende gearreftccrc wor- den , ende oock de verdeelingevan prufijtgedaenby de gefeyde Kamer van Diredtie Generaci, of fooqls fy geraden fai duncken. '
XIII.
Dat ghefeyde Kamers van Diredtie Gcnerael ende Ομ«<ιγ- particulier , fullen nomineren de Officiers die noo- digh fullen wefen om de Kaflen , Boecken ende Reec- keningcn te houden, oock in-koopende uyt- koop te doen, tc armeren ende equiperen , de gagien beta- len , ende andere ordinaris onkoften meer elck in fijn verdeelinge.
XIV.
Dat de eerfte DiredleursyiDfaJarenachterecn vol- gende fullen dienen j naer verloop van welcke tijdt ■ alle jaren tot Parijs twee verandert fullen worden, ende een in de andere Kamers , ende fullen maeckcn in 't afgaen de cerile, tweede, derde, vierdeQaà&vyfde verwiffelinge van die gcenc die afgaen, endefoo ee- nige quamen te fterven indeeerlte/iuiwjaren, foo fullen door de andere Direöeurs, anuere in hun plaets ghekooren worden , ende mach een Diredteur die af gcgaen is, naer verloop van /«jaren, weder op nieuw gekooren worden, oock mogen niet t'famen Dire- dteurs wefen Vader, Soon ofte Bebouc-Soon, noch Broeders ofte Schoon - Broeders , aen welcke Di- redteurs fijn Majefteyt verfocht (al worden , toe te ftaen eenige tytels van eer ende Privilegies, totghe- dachteniCfe in 'c toekomende.
XV.
Dat de Diredteurs van de ghefeyde generale ende Cmtur^ particuliere Kamers, fullen prefideren tour a tour ,'^"'''· van maendt tot maendt, te bi-ginnen met de oudtfte van elcke van de bare.
XVI.
Dat de ghefeyde Kamer van Diredtie Generaci, G.wrir- mach maecken Statuten en Reglementen tot profijt en voordeel van de Compagnie, die wanneer noo- digh, fouden worden gheprelenteert aen fijn Maje- fteyt, welcke ootmocüelijck verlocht fai worden hec te confirmeren.
XVII.
Dat gsmelce Kamer fai maecken een generale reec- Gtamr- keninge van de eff'edtcn van dito Compagnie alJe/fi jaren, ende fai niet geoorloft wefen aen eenigh gcin- tcrefleerdc te vertrccken, ten Zy hun fijn adtien aen een ander geinrereflTeerde van degemeitc Compagnie, ofte aen een ander ( die altijdt hrt felvc recht onder- houdt) verkocht heeft, op dat de gronden niet ver- mindert worden.
XVIII.
Dat fijn Majeft.toe ftaet aen gemelteComp.ignie, jWi». de macht om alleen tc Navigeren ende te Negotieren, buytcn fluytende alle andere fubjcdten , van üe Caef de Bonne Efperance tot in alle de Eylanden in de Ooft- mfiiver Zee, fetts van hetnaeuw vanAiegf//<7wendede/itf»· tnismyt re, inalledeZuydt-Meers, ende dar voor de tijd van vyftigh achter-een-volgendejaren , fijnacnvanghne- mende van den dagh af dat de ecrftc Schepen uyc dit ^i.èmtfl , Koningrijck fullen uyt varen ; In welcke tijd fijn Ma- ""iersin- jeftcyt expres verbiedt aen alle Perfoonen de gemelde Navigatie ende Commercie niet te doen j op f cene de ^'^"dàt Contraventeurs haer Schepen te confifqueren, mitfga- miiftam ders Wapenen , Munitie ende Koopmanfchap , te appliceren tot profijt van dito Compagnie, aen welcke rTp'^m^' fijn Majefteyt toe ftaet te veifendenGout cndo Silver λ» waer het van nooden fai zij π, foo in 't Eylandt Mada- ''' gafcer ih iadsOofl-ludieit, en andere Pketfen van de tw^o;. gcmelte Commercie, niet tegenftaendehet verbodt nacnrt ' daer op gedaen, volgens de Ordonnantie, aen welcke vaagifiy. fijn Majefteyt de goetheyt fai hebben van die te niet te , doeninditreguatd Sj"'
3t a 3 Dat i
V Vter- en · ^eertighflc· Boeck. 2 8 I
ren het gheta/ van de Diredteurs van gefeyde particu- j liere Kamers. |
-ocr page 301-
1604-
SAKEN van STAET
|
XIX.
- Dat fijn Majefteyt oock verfochc fai worden, toe te
ftacn acn dito Compagnie, de eygendotn en heer-
G««or- lijckheyt van alle de Landen, Plaecfen ende Eylan- den, die de felve foudc moghen conquefteren op de vyanden van fijn Majefteyt of die foude mogen occu- peren , het fy dan dat de felve mochten wefcn geaban- donneert, woeft» oftebefetby de Barbaren, ielfs la- tende aen dito Compagnie het profijt ende alle rechten van heerlijckheden op de Gout, Silver, Kooper ende Loot-Mynen, ende alle andere Mineralien, felfs het reght van flaverny en andere voordeelige reghten die mochten aen fijn Majefteyt toe behoorenjter oorfaeck van de fouverainiteyt in de gemelde Landen.
Dat fyn Majefteyt begrijpt in degemelte toeftanin- ge, de eygendom van 't Eylandt Madagafcar ofte St. Laurens, met de Eylanden daer aen grenfende, j For- ten , Wooningen ende Colonie, behoorende aen fyn Onderdanen, waer over fyn Majefteyt op het onder- danighft fai worden verfocht, om toe te laten aen de Compagnie, op het minnelijckfte te handelen met die geene die foude mogen hebben geobtineert de gift van fyn Majefteyt van de gefeyde dingen, foo niet ,te reguleren de gemelde fchadeloosheyt, nae te hebben ghe - examineert de intereften van de partyen door CommiiTarifen die tot dien eynde fulien worden ge- deputeert , op dat dc Compagnie het felve mach in vrede gebruycken,
XXL
Gtoictr. Dat de eygendom van de gemelle Eylanden en din- i'<rt. gen ghehoorcnde aen de Compagnie, fai blijven aen dito Compagnie, nadatdetijdvanhetOilroyfalge- eyndight zijn, om daer over te difponeren als de felve goet fai duncken, ja of het der felver eygen erf- deel en goederen die de felve toe b^ooren, waren.
Gmcm. Dat fijn Majefteyt de goethey t fai hebben van te ge- ^""M·. ven ende te accorderen aen dito Compagnie, boven unlljH, de hooge, middelbare endelaegejuftïtie, dewelcke fliiii,inde behoort aen de heerlijckheyt ende eygendom hier bo- ■vanM- ven gheaccordeert, ογ het Eylant Madagafcar > ^ηάκ fiiptpdf andere daer in't ronde EyWf». noch de maght geeft om te ftellen Reghters om de fouveraine Juftitie te in Μ dc handthaven in alle de uytftreckelijckheydt van het ge- Vcfthc'dA "i'ïlde Land , ende andere die haer ftellen fouden mo- gen onder de ghehoorfaemheydt van fijn Majefteyt, fiyde\Lm- endc fclfs O ver de Franfchen die daer woonen, op con- ditie nochtans, dat foo dickwils de Compagnie Regh. ters kieft, de felve fai moeten noemen aen fijn Ma- jefteyt aen welcke oock fullen de eer van getrouwig- heyt moeten doeh, ge vende Juftitie, ende fullen de Arreften geintiiuleert zijn in fyn naem, tot dien eyn- de dat fyn Majefteyt haer doet (foo het hem belieft) expedieren de Provifien ende Commiflien ghezegelt met fyn groot Zegel.
XXIIL
Dat om de executie van de Arreften en vooralle Adenswaer het Zegel van fyn Maj.noodigfai zijn, dat daer geftelt fai worden yemant onder de hand van die gene die prefideert in de Sou veraine Juftitie.
Dat de Officiers, geftelt|tot de gefeyde Souveraine Jufticia, mogen ftellen fulck een getal fubalterne Of- ficiers , ende in fulcke Plaetfen, als de felve fullen noo- digh achten, aen welcke fy lullen doen expedieren de Provifien ofte Commiffien onder de naem ende Ze- gel van fyn Majefteyt.
XXV.
Dat om de militie te commanderen, de ghefeyde Compagnie aen fyn Majefteyt nomineren lal een Geu- vemeur Generael o^sr't Landt, ende andere Plaetfen die geconquefteert fouden mogen worden, van welc- ke fyn Majefteyt feer onderdanigh fai worden ver- focht, te voorfien ende ontfangenfynEedtvanghe- trouwighcyt, ende in cas dat fyn conduite niet mocht aengenaem zijn aen gefeyde Compagnie, dat de felve fai mogen nomineren een ander, die behoorlijck ver- ben fai zijn door fyn Majefteyt. |
XXVL
Dat fyn Majefteyt de goetheyt fai hebben van te ac- corderen aen ghefeyde Compagnie de macht en het vermogen om Guarnifoenen teeftabileren inallede q, voornoemde Plaetien , ofte die noch geconquefteeit Aw*"' fouden mogen worden ofte aen-gebout, van lulck een getal Compagnien ende mannen als haer noodigh fai duncken daer in te leggen, mitfgaders Wapenen, Ca- non ende Munitiën, oock Canon te doen gieten ende andere Wapenen in alle Plaetfen en foodanigh getal als noodigh fai wefen , op alle welcke fai ghedruckc ftaen fyn Majefteyts Wapen , ende daer onder die van de Compagnie, ende fai gefeyde Compagnie al mo- gen doen het geen noodigh fullen achten te wefen, tot verfeeckertheyt van de gefeyde Plaetfen, welcke ful- len ghecommandeert worden door Capiteynen ende Officiers van alle qualiteyt, die door de Compagnie fullen worden geftelt ende af geftelt, alles na hun befte goet-vinden, met laft evenwel altijdt den Eed vange- trouwigheyt te doen aen den Koning, ende by gevolg een particuliere Eedt aen gefeyde Compagnie, ten op- fichte van des felfs Trafyck ende Commercie, XXVIL
Dat fyn Majefteyt oock de goetheydt fai hebben, Ct«». van toe te ftaen aen dito Compagnie te mogen fenden AmbafiTadeurs, in des Coninghsnaem aen Koningen van de Eylanden, ende met hun trafteren van Vrede ofte Tre ves; oock Oorlogh te verklaren, ende alle andere aftien die tot voordeel van de Commercie fou- de mogen ftrecken.
XXVIIL
Dat de Direöcurs van de generale ende particuliere Kamers, fullen doen fchrijvenophare Boeckenalde''"" Gages en Salaires die fy geven aen haer Officiers, Die- naers, Commifen, Werck-Lieden , Soldaten ende andere , welcke Boecken gheloof fullen hebben io Juftitie , ende oock dienen tot decifie van preten- fien, die yemant foude tnoghen hebben op dito Com- pagnie. .
XXIX.
Dat alle diffèrenten, die mochten voortkomen) c«r om welcke ooriaeck het foude mogen wefen, betref- ^· fende de gefeyde Compagnie, tuflchen twee ofte meer Diredleurs ofte Geinterefleerde en een particulier) om deaftairen van de gefeyde Compagnie, omftandig- heden ende aenhanghfelen, fullen geoordeelt ende getermineerr worden by den Raedt van Juftitie, buy- ten fluytendc alle andere, van welcke de Sententien ende Jugeraenten Souverainelijck fullen ghe-execu- teert worden fonder Appel, tot ter fommevan i/jff- tkien honden Guldens : Endc voor aflFaircn van meer- der fomme, fullen echter de jugementen ende Senten- . tien worden ge-executeert, niet tegenftaende oppofi- tien ofte appellatien in eenigerley wyfc ende fonder prejudicie, doch fai mogen het appel reflbrteren voor de ordinarii Reghters, die daer van kennis fullen ne- men , ten welcken effedt fyn Majefteyt verfocht fai worden te eftabileren de ghefeyde Raedt van juftitie» in de Steden waer die nietzijn, ende waer men die noodigh fai achten te moeten wefen.
XXX.
Dat alle de criminele materien, in welcke yemant van de gefeyde Compagnie partye mochte zijn, 'tzy in eyflchen ofte verbieden , fullen worden ghejugeert door de ordinarie Reghters, met belaftinge nochtans, dat om welcke faecke ofte onder wekk pretext het fou- de mogen wefen, de Criminele niet en mach betree- ken de civile, 't wekk altijdt gejugeert fai worden, ge- lijck hier vooren is gefeydt.
, X X XI. .
Dat fyn Majefteyt de goedtheyt fai hebben te belo-^ ven aen dito Compagriie , van haer te befchermen ende te defenderen voor en tegen yder een, ende oock fyn Majefteyts wapenen teghebruycken inalleghele- gcntheden , om dito Compagnie te mainteneren» in de volle vryheyt van haer Commercie ende Navi- gatie, ende oock reden te eyflchen van alle injurim ende quade traöementen Ende in geval eenige Natie mogt willen yets onderwinden tegen dito Cotnpegnie» |
-ocr page 302-
|
j fj| dito Compagnie op haer koften doen geleydea [ de Schepen foo in 'c uycvaren als in 'c wederom keren, " doorfoodanigh getal Oorlogh - fchepen als de Com- pagnie nodigh fai achten, nietaileeninallcGewcften van Europi en Africa , maer felfs tot in de Indien
tue.
XXXII.
Dat fijn Majefteyt de goetheydt fai hebben te avan- | ccrenprefentelijckvan fijnpenningen» hct-vyfJevm · alleonkofteq die voor dei/r/f toeruftingen endecar- pufoenen moeten gcdaen worden , foodanigh , dat foohaeft de voorftelfalgenomineertzijn by de Com- pa<'nieora de penningen te ontfangen, fijn Majefteyt fafdoen leveren drie hondert duyjent guldens, cnde op de felve tydt als van de geintereflèerde ontfangen falzijn vier hondert duyfent guldens f foo fai fijn Maje- fleyt noch andere drie hondert duyfent guldens leve- ren , ende foo vervolgens , 't welck zijn àrie vyfde- parten ; Het eerfle Jaer dat niet meer fai komen dan op een vyfdevia't geheel, en fai fijn Majefteyt niet fourneren in de twee volgende Jaeren, door welck middel van avance fijn Majefteyt plaets geeft tot efta- bliflëment van de gefeyde Compagnie foo avantagieus ''ji, voor den Staet.
Λώ·· XX XI Π.
't'tn Dat fijn Majefteyt de goedtheyt fai hebben, van zJVi dito iomme teleenen aen de Compagnie fonder in- tereft, jae ielfs fonder eenige part daer in te nemen,
maer fai hem vergenoegen dat dito Compagnie fich
jr^ ,1 verobligeert de gefeyde fomme nae verloop van tkien pdir jaren fonder intereft, hem weder te geven, reecke- tiende van die dagh af dattet eerfte grondt - capitael van de gefeyde Compagnie is ge-ey ndight gheweeft. Ende in cas dat op het eynde van de gefeyde thien]i- ren , fich bevondt door de generale reeckeningh, die gemaecktfal worden, dat gefeyde Compagnie van fijn capitaci verlooren mocht hebben, als dan het ver- lies fai komen op de Somme die fijn Majefteyt heeft doen avanceren ; oock fai aért fijn Majefteyt feereer- ii lm- biedigh verfocht worden, dat reeckende de efteden van de Compagnie, om te ontdecken de fchade ofte profijt, deImmeubles, Fortificatiën, Canon ende Wr-Munitiën van de Plaetfen, daer niet in begrepen mo- '''mïè E®" 5 fich te vergenoegen metdereecke-
■^mt- "inge die by de Compagnie gearrefteert fai zijn, fon- ij!.-!·. dercenige andere Reecken-kamers te kennen.
^ XXXIV. inirtit I Dat de Koopmanfchappen die uyt de ko- men > cnde geconfumeert worden in Vranckrijck , ^f:,'" maer de helft van de laftenfullen betalen daer zy van der<jr;fivan fijne Majefteyt opgefteltzijn , voorfijn «""i- rechtopdei;i//"Gro(resFermes, welckc helft geregu- ' ^wC worden op foo veel ten hondert, ende voor
[^fi un die Goederen die men wil ftuyren in vreemde Lan- deii) het zy te water of telando, de felve en fullen fck geenige laften betalen van inkomft noch uytgangh, i-.,ifm!i "^i^sr fullen geleydt worden in bewaringe der Maga- p.'imtt zijns van de Douanes ende Havens van de plaetien r/iKr. , ten zy daer eenige zijn ofte
'φ dir ' beflagen worden ende in bewaringe ghe- r ftelt, ter tydt toe dat de felve daer van daen worden V^ir,- gelicht, inwelcke plaetfen men Declaratien gheven fai aen de geinterefifeerde ofte Commys van gefeyde vj/GroflesFermcs, geteeckent door een van de Di- redeurs van de gefeyde Compagnie, ende als wan- neer men de felve foude willen elders fenden , is men geobligeert weder te brengen in een feeckeren tydt een acjii/i van cautie als die gearri veert fai zijn ; Ende C-tT" wat aengaetde onbekende Koopmanfchappen die niet 'ito „j, gebracht zijn by de Γλγ ƒ, die fullen betalen drie per ' volgens de valuatle die gemaeckt fai worden by 'Generale Kamer van dito Compagnie.
XXXV.
^ Dat het Hout ende noodige faecken tottet tim- van de Schepen voor dito Compagnie, falbe- L·:^^' Rechten van inkomen, deSchepcn |
l^én, cnde Koopmanfchappen bevrydt van Recht van Ad- miraliteyt, het Hout, Munitiën van Oorlogh, Vy- vres ende andere nootfaecckelijcke dingen meer tot viöualieringhe van Schepen noodigh voor de Com- pagnie , falvry van alle Impoftenzijn, foo wel in'C inlcomen als in 't uytgaen, geduyrende den tijdt van het tegenwoordige Privilegie.
XXXVI.
Dat fijn Majefteyt fai doen fourneren aen dito Com- pagnie voortoeruftinghe ende equipage, dequanti- teyt van hondert mudden Zout, ofte foodanigh an- der getal, als dito Compagnie foude mogen van noo- de hebben in de Stade van Havre de Grace . uyt han- den van de Commys van de Provifie-foldcr van ghe- feyde Stadt, betalende alleenlijck de prys van inkoop, op conditie van ter goeder trouwen te gaen ende ion- der teabuferen.
XXXVII.
Dat fijn Majefteyt toeftaet aen dito Compagnie in te voeren de Ecclefiaftiques in de gefeyde Eylanden Madagafcar cnde andere plaetfen alwaer zy Woonin- gén fullen maecken , in foodanigen getal en qualité als dito Compagnie geraden fai duncken te behoorcn-
XXXVIII.
Dat fijn Majefteyt ootmoedigh fai verfocht werden, niet toe teftaen eenige Brieven van Staet, refpyt, evocatie ofte uytftel, aen die geene die gekocht fullen hebben efFedlen van degefeyde Compagnie, ofte ver- kocht, dingen die daer toe dienftigh zijn, opdatzy altydt bly ven in ftaet van te doen betalen de Debiteurs door die wegen die Zy zijn verplicht.
XXXIX.
Dat fijn Majefteyt ootmoedigh fai worden ver- focht, goedt te vinden dat dt^ïtmsPoequelinÏere, Mmilet Vere, le Brun , de Faveltes, Cadeau, Samfin, Simonet, Jahac en Scet, Kooplieden , fijn Majefteyt aen fullen mogen prefenteren defe artijckclen, ende op de felve ontfangen fijn Majefteyts wille. Dit voor- fchreve eftablififement feer voordeeligh zijnde voor het Rijck ende aen alle onderdanen van fijn Majefteyt, verdubbelen haer genegentheden ende gebeden om een langhduyrigegefontheyt voor fijn Majefteyt.
XL.
Dat fijn Majefteyt oock ootmoedigh fai verfocht worden, door de boven-genoemde Gedeputeerden, van goedt te vinden dat in cas dat yets mocht naegela- ten zijn, uyt defe boven-verhaelde artyckelen, dat men daer van de memorien in levere, aen die gheene fijn Majefteyt fai gelieven daer toe te committeren, om het rapport aen fijn Majefteyt te doen, omalfoo ge-employeert te worden in fijn Declaratie die ge-ex- pedieert fai worden achtervolgende defe tegenwoor- dige daghvaerdingh.
Gedaen ende gearrefteert in de Verpderinge ge- houden onder het goetplaifier van den Koningh, ten huyfevan MonCiÏWTÏavoreUes, Koopman tot Parijs, opmaendagh den vyf en twintighfien dagh van Mey fifiien hondert vier en'feiiigh.
Ge-e)camineert ende gearreïieert ia my» "Raedt j de» laetflen dagh van Mey feftien hondert vier enfeftigh. Geteeckent LOUrs. Ende lagerflont
Ό E LTONNE,
©00? Dffrn BcbBcceebtiSscfieltem aöbjj'^banmol; lanDt op bc p^rfentatie ban .üBebiatie banj^janrlt^ cöcfe tiiffcljfn «enarianbt cnöe öefcn ^tact i Φεη elfden 3lii3u(ïi fuli]c Uoojt Qcbjatljt ban toEflen IjaccilojlöoB.
De Ho. Mog. Heeren Staten Generaci van de Vereenighde Nederlanden , hebben gefien, ge-examineert ende overwogen, dat ie Heer Comte à'Eftrades i Extraordlnaris Ambafladeur van Vranckrijck, den foventievden der maent Julii laetft- leden, eerft mondelingh geproponeert, ende ver- volgens in de Vergaderinge van haer Ho. Mog. fchrif- telijck overgelevertheeft, inhoudende infubftantie een exhortatie, op dat men van defe zydc alle expeditie •f cnde
1664,.
1 Geaf' crdecrt.
Geacccr" deert.
Geaccor- decit.
GeaciOf' deert.
ill^ebfa· tie ben
tp tur. feu tórt' StIenBC Deren Atatt.
»01-
!anDtf( etibfit.
en ο ο H L ο G Η. ν Vter-en->veertighfle Boeck. 2 8 j |
-ocr page 303-
|
ItSö^· cnde complaécntie foude toébrengen ο in te efFenen
__cnde wegh te nemen de difïerentcn , die fchynen
aen.den dagh te komen tuiTchen den Koningh van Grodt Brittaniiie» ter ecner zyde, ende defen Scaet ter «nder 2,yde ; dacr by voegende, dat in dien haer Ho. Mog. oordeeldfn, dat de Mediatie van fijne Majefieyt haer tot dien cynde kefte dienen , ende dat den Ko- ningh van Groot Brittaxniex het felve voor aengenacm hielde, fijne Majefteyt foude fich daerin uytgoeder herten cmployeren. Soo hebben nae rijpe deliberatie goet gevonden , te antwoorden door de tegenwoor- dige aen de Heer voorfzExtrgordinaris Ambafladeur op fijn Pfopofitie : Dat haer Ho. Mog. fijn Majefteyt feerootmoedelijckbedancken) voorde bsfonderlijc- ke afFedie die lijn Majefteyt aen defen Staetgetuygt, door devoorfchreve voorftellinge, verklarende ende verfeeckerende tdac haer Ho. Mog. van haer zyde al- tijdt hebben doen kennen, dat zy zijn feergenegen tot alle fadliteyt endecomplacentie, wat belanght ai dat gefchiedt is van eenigen tijdt af tufifchen detwee Natiën , cnde dat zy in de felfde difpofitie noch con- tinueren. Dat haer Ho. Mog. niet en konnen oor- deelen, door het geen dat men te kennen gegheven heeft van wegen den Koningh van Greot Brittannien, foowel aen haer als hare Minifters, als dat de difpofi- tie van de andere zyde daer toecorrefpondeert. Ènde dat zy t'cenemael geperfuadeert zijn, dat fijn Maje- fteyt fai geenfints willen approberen die gheenevan fijn Onderfaten , die met gewelt ingenomen ofte ge- ruineert hebben opde Kuit van ^/t-zm eenige Forten en Schepen aen de Geoftroyeerde Wefi'lndifihe Compagnie van defe Landen toebehoorende, noch haer protegeren in haer onrechtvaerdighe poiTeilie. Ende alfoo, dat men gelooven moet, dat de over- vallen tuiTchen den Koningh van Groot BrtUanitkn cnde defen Staet, met vriendtfchap fullengeaccom- modeert werden , ende fonder de Wapenen , nae- demael dat de Heer Downingh j Extraordinaris En- Voyé Vin de voorfchrevc Heer Koningh, nu hier is wedergekomen. Tot het weick gelijck haer Hoogh Mog. volkomentlijck gedifponeert ende bereydt zijn, om nae haer macht te contribueren, alfoo (al haer heel aenghenaem zijn dat de voorfchreve Heer Ko- ningh van Vranckrijck daer toe van fijne zyde contri- bueert door'de Officie van tuiTchen ■ fpreecker cnde Middelaer, 'twelck hy haer heeft doen prefenteren. Haer Ho. Mog fichfeergcluckighachtende, de oc- cafie daer in tc vinden, om te konnen doen fien aen fijn Majefteyt, als aen de voornaemfte Geallieerde van defen Staet, haer rechrvaerdigen handel, ende hem in den grondt te doen kennen haer aengename maniere van doen, dcwelcke zy gebruyckt hebben tegen den Koningh -vin Groot Brittannien i fich oock belovende dat door de middel van een foo hooghcn tuflcheo-iprecckinge cnde mediatie , de reden fich onderfteunt vindende door een foo machtigen Mo- narch , men hacft fai tot een goede en vreedzame eynde van de voorfchreve difierenten komen. Ge- daen in de Veranderinge van de voorfchreve Heeren Staten Generaci.
In 'sGτίvenhΛg<zάsτ\eIfdenliuξμMfcBienhondert <vier en feiligh.
^atcc^agll öm negenden'^ligtlfii fiffft Df Lcg.iet ban Parns cianticlijch fijn «ubïijcftc gintccc gijrbarn binnni Parijs, taiitöt öcffclf^ arootni toeloop ünn mcnftïjcn en magnifimiticn DeCfccnionifngdijchtc ' boorai/ foo boo? De foubcraine SJooförn cn,i!lf5aai= fïcatcn Dooj öc CoUraicn ba» De Clergé. ©£ boöjfs Lcgaet loa^ ban fJcfoIutiE scVuccfï op.ïBafn^ öagfj Dactr aen Vutörcotii tc bectcechcn nae Stoignon, om De J»tabt cu De Contad de Venaife Du toefïant ban öen ïtonüigö in bc pofTéfTie ban Komen te ne= nien/maec De felbc Lcgaet eecfi bcctcocftcu een Daaii latfc.
«ieerp gn 't ïaetft ban 'Jiiigufii quam tubinolje Dat Den ^rSnft föertoai) ban Beaufort inetiiuipe bati DeilMtljcfehe ì!ib"io. «©aicPfWbec/ierrfit/ lua^araccibeect boo?teneplactfe iiun. eenaenit Bogia, gciraen tiiffclieu Tunis en Algiers, enDe Dat ban Dare boojt^gepaffeertiua^eofïtuaertfi
<£at6t· «εβιΓί
31ntrM tct
rijf» |
aen / onittcnt twintigh mijlen / naecreneplattfeoe;
naeintGigery, aliiiari-i)ftiitDSll?öoWiSclantit/ be
plaetfe awttaqueert enDc ingmomeniuas/ nietfon= Der bfcliesS ban't f raufrljc airger.
^eDeit isS ccnêicljip banDeJDloottot rouionacit Criiómen met berrcïjepöe gequetrtm / rnDe occlt aioot aftal^olontarifcn ; Die teferecrDcn Dat De inette (grt toBÖ ban Beaufort ffcc DofnDe toa^ om Die plactfrn tebcïflercittn/ cnDe toteene bfquame$?abnitcitia= Ren / Daer: tocboo? «ΐ'|ί een acoote fomrae gelbt^ i)ft= focflttorDt. Soldateica toieibt Doo? De 23acbit ren bp een gcbjac&t / baa· upt men pjefmneerbt bat 3P pet^ op oir conquerents fotiben ottenteccn / cnöttot Toulon iDierbni bfcfcljfpbe ^eljepen toegeniatclit/ ominteïabeneenigD ntccc©olcii/ BibjfiS rnbcbcti betfinac/ bie alDaec totOigeryaantfc!) noDialjUja: een/ Uo?t^ Dati: nae acht hondert Jpcanfebe upt qc- Bcgaen om 25?ant· fioiit en bcc^ JBatec tc Ijalcn / 5ijn boo? De JtDoocen neDccgemaecht.
®ot Parys toieet bp bit ©arïement iiptgrafbcn rni ?lt:t:e(i/ toaec&pberfaobentoifiittotpnma^fccniBrr hkj, naefl-fionienDé / alïe «Commereie rnbe öanbcl/ foo "'i'S bp Etc al^ bpSLanDt/ booj alïci&cijepcii/ (βοΕδ^Κ^ι ten / ïtoopmanfeiiappen / ie. uiet uptaefoiibtct / ιλκι» bic itotntn fouDen upt De pjobineifu ban Hoiiandt ["& enbe Zeelandt, opbetbencte fneonfifcatiebaniSoE T? beren cnbc^efiepcn/ enbe ftraffe obec De ^cljipptrsi S enbe fianbelaer^/ bie 'tfelbeaticnbcccbfn; üctbtt^ bat aUclupbrn upt Hollandt ofte upt Zeelandt, tio; menbe na Vrancknjck, 't 5p te toater ofte te Eanbc / niet en foube mogen in bat ïïijeh geaDinitterrt iiiaj= ben / alsJ nae gcljotiDen Quarantaine , 't jp in be ^paenfclje j^eDerlanDen/ alDaec itomcnDetepaflcci ten/ of tci· plaeife enbe^teben in Vranckrijck bate toe te ojbonneren ; enbe Dit alïc^ bermit^ men ab' bpfen ïiaööf öat De Contagieufe fiecftte in De ©mt; nigljbc Jilebecïanben buptcn maten feec toeacnoiiuii fiabbe.
^e ï^eciogin baïi Orleans in be ïtraem bebaHtn 5,™, ban ceii jongen koiect bcnï?ectogb bcojctnffH' 2t>2ief ban ben^mbaffabeucCoreel baec obet gljt; ïufhBftoenfcöt/ bic Daec op fcDscef Defen bcïcefbfiip
i
MOnfieur Borecl, roftreSccrefair. vousaurapu faire f^avoir avec quel reflentiment jayreccu les tefmoignagcs qu'il m'avoit rendus de la joyc que vous a»ez de la naiiïance de mon Fils, maii com- me voftre afFcition en monendroidt ne s'eft pas ter- miné aux feules marqués, que vous m'cn avez donnea en voftre particulier, & que vous avez youlu jecon- neulTe que Meffieurs les Èftats Generaux de Hollande prendroient beaucoup de part a eet avaotage arrivé 1 ma Maifon, je vous prie auffi de les tiïeurer que mt fentant obligé aux preuves qu'ils me rendent de Ia mienne dans toutes les occafions qui s'en prefenteront en vous tcfmoigneray queje fuis,
Movfieur Bottel.
Voftre bien bonAmy, Stgni,
Philippe.
Fontainebleau ce j.Aouft 1664·.
Λ Monfieur ^oit^itAmbaifaieur de MeJJieurS kt EjltU Generaux fres Ie Roy Monfe'tgneur é" Frere.
MYn Heer Boreel, U E. Secret, fai u hebben kon- nen doen weten, met wat een refièntiment ick ontfangen heb de betuygeniflen die hy my ge- daen heeft van deblydtfchapdieghygefchept hebt uyt de Geboorte van mijn Zoon ; maer alfoo u genegent- heyt te mywaerts niet getermineert is door de eenighe marqués, die ghy my daer van in u particulier ge- gheven hebt, maer dat ghy-liede oockgewildtfaebt dat ick moefte onderrecht zijn , dat de Heeren Sti- ten Van Hoiiandt feer fouden participeren aw dat voordeel , mijn Huys over-komen ; 2oe |
I
-ocr page 304-
Γ
|
en OORLOGH V
verfoecke ick U L. oock haer te willen verfeeckeren dat niy gevoelende verplicht door depreuven die zy y ducr van geven, van de mijne, inaile degele- ecntheden diedaer toe fullen voorvallen, endeUL. bewonen tezijn ;
MijnHeer Boreel,
Uwen wel goeden Vrindt, geteeckent
fortUtneblamien derden FHILIFPUS- Augufti i()ö4·. Aen den Httr Bareel, Anibafladeur van mijn Heeren de Staten Generaal by den Koning mijnen Heer ende Broeder.
53f(0EbcputectDe bit^tabt Avignon nibc ban't Contad devenaife fjCbOmopbcndrieen twintigften Augiifti binnen be^tabtüauLion fiate nifutucfub= niiiTicnUDimnbofn acn Dc^^^au^atcgaet a Latere, Dicfnuctfiifc öan baecflcnomcn ïjeeft otec Grenoble cHbc Df grootc Chartreufe iiae Valence, atoacc fljncü tcain in ojbjE tuiert acb?aci)t0mmet9C0Dtcf0lemm= rf)it möf mafliiififentie fune Entrée bmnen Avignon ic'öocn / fiiöc ijan bie^taöt en Contad be oube poifcf^ fïe tocörc am te nemen; bcJ^cecebeMontaufierfiab totLions fijn affiljeiibt ban Dem genomen om Bec= toactt^'tcItEeccn.
©c Cacbinaeï Imperiaci geeft fun^ auöientie ban Congé flfijab/ enbe bc nieutue Nuncius ban bepau^ Roberti öc fijnceecfie banabmiffie ; foo bat met Ro- men alIcsS fffieen te toefen fiecfïelt op ben ouben boet.
Staten ban Languedocq ijabben boo? <i5cbcpii= tccrDm !)ai-e Cajers aen ben floningö gep^efenteect llfÜClI^ een don gratuit ban veertien hondert duyfent giilùen^/ enbe Iieefit ïjet tocio?t geboect be asiflctiop ban Uiez ; ban toelchec^ j|acangue becfeïjepbentltjc^ 6c toicrt gefpjooclten / gaenbe b?p niet tot boojbeel ban bic ban De Öchgie in bat ïïtj'cït.
^n bcfcn tpbt gcafeecbe be ©e(ï feec in befe 5Pjobin= tien. an'tlaetfi ban ^eptembec Maegöbe be ?ïm= baffabcm: Boreel bat albaec aï boojeenige bagen toa^ aciiflritomcn be Capitepn Torfay fïacnbe op be cepac» titif tian Zeelandt, bic 2S?iebcn mebc bjaröt ban mijn l)cECcn bc(6eeommittect:beiiaben/ al^oacRnnban mijn ü^ceren be^tatenban ^eelant aen bien ïioning/ op Dat niocöte homen te ccfTei'en be interbictie ban bc,iic8otie/Bacc in begjobinciebanSeelanbtmcbe bcgteprntoa^gebjojben.
?3cboojf3 Capitepn Torfay fonbec be ?tmliaira' Dciic acn tefpjtfien ofte fgneiiomfieMtrntteniaec; " at .......
ficn/ Ijabbc ftfin immebiatelijcft geabbicflcect aen 't , l?ofc».ibcftjne25jicbcnobecgeicbect/ enbe acht bagen JSiwn ii öatcnaeü)a^l)»bpI)emgeftomcn/ enbebectoittigljt ^fiKi. Dat bc Itonlngö alboocen op bie faecïte te bifponecen gttiiiinn. (tt toctcn om be pobincie ban Zeelandc te |tel en bupi g ten Die gcmelbe interbictie ) goet öabbe gebonben te ftljiptam aen een peec tot Duynkercken, €ousijn ban ie i?tfte gjntenbent Colbert, bat öp öem in allen fpoctfouDe Ijrfjben te becboegen in petfoon na be bmcicban Zeelandt, om tebecnemen enbetehonnen getupotii of aïbaec in Zeelandt gantfcl) geen ^efl ofte contagicufe (leehte ontlieeeften en iaasS / enbe baec banteftcmnmcappoitboen.
ψη tweeden ; bat bt ieeten Staten ban Zee- landt , om gcniclte interbictie te boen eefferen / fouben albooren beijoocentebectiicben bpPaeraet anetftan= « "abigatie enbe ftequentatie met alle beplaetfen/ ©tcoenenbeaanben bangejeeïHólknt enbe bepec= foonm banbicn/ fonber biiiinetie ofte eycfjjtie ban Piactfen / alfootjetnict genóegö en toa^eenige^te^ oen (ali Amfterdam, Haerlerri , Leyden cribeUy. iL «J' l""·™ oeinfecteert te betWacen/ maet b3cli)E8cI)celep?obinciebanHellandt.
befe gep?eoccupcecbe opinie enbegmo^ {."^•^ffoïutieDp. 't jigof be^ Itmbafrabeucg aubientie tt "" tarbccen / enbe oocft ben lafi boo? öaec m.
ÖEmgegeben al^ onbjucbtbaec enbe niet wipettaöcl maften/ ten fp bacï i» «iDe bien aengaenbc |
Vier-en^^ueertighfle BoecL 2 S 5
tuflcDen be^?obincienbanHollandt enbe Zeelandt» ιζ^^
naebec toiecbe bergeleecften / foo ïjabbe nobiglj geacijt_ZÜ
ban bit beecicöten ban Capitepn ban Torfay hennijtê tcgeucn opbat|)p bienaengaenbc naebec motgttoe^ tf η fjaec ï?o. goebe intentien,
fSn ©ctobet quamen bie ban be .ïSebecIanbtfelic Colonie uptCajanatot Roebelle (üan bejfcanfiÈc iiptgejaegljt) foo naeeht enbe ellenbigi)/ bat bie ban be jaebeclanbtfclje.i^atie aïïeen nietmacBtigfitoacen met(lacccantaten/ ombaecinteboo^flenj enb)tec= ben fiaec fêo. j©og. alöiec becfoeïjt om ftace ©nbecbas nen bp leben enbebuptenbecbecf tebouben.
Φρ eentijbtal^ be jpranfcljen ibit exploit bebenin America, continueecben 3P tot Gigery in Afficai maet albaec bonben ;p meec oppolïtie.
3In befe .ïl^aent bjongl) be iieec ^tlmbaffabetu: Bo- reel op bc^ itoningl)! intecceffie tot boojftominglj ban ben (@o?Iog() baec mebe on^S Engelant bjepggbe. ^en iOtoninitò fepbe baec toe genegen te 5tjn enbe (icg alcebe aengeboben ijabbe. ©e ^jmbaflTabeuc hlaegbbe oocft al^nocgtoebec obec 't becbobt ban ^f^abigatie enbe Cojcefponbentie met be 39eceenig|[)be .ii^beclanben om be contagie.
©p bat (ïucft fcöjcef in^obembetbat Bet Arreft enConfeilüoo? foo beel caecfitc bebifpenfatie ban '£ intecbict/ infabeuc banbep^obincie banZeeUndt, toa^ in beboo^lijche fo;niegefonben baojbeÏ|cecede Lionne aen ben fêeece ïlattogl) ban Vendofme, bie baec obec fijne patenten babbe opgemaecfit enbe bie be^lmbafiabcnc öaiibe boen bjucften enbe geautijeiis tifeectafgefonben opaïïcüabcnen ban Vranckrijck, om aen be cefpectibe CoHegirn tee ^bmicalitetit boo; bie ban be j^ebeclanbtfcfie jiìatie te boen be^ 5o?aen be encegificatie ban bien/ enbe baec nae be Publicatie enbe affiate in aile plaetfen baec enbe foa getbet)oo?be.
M. de Matharel, ^eccetacisS <i5enecael ban be micalitept ban Vranckrijck, [jabbe oocft alle be boo^fj fUccefien enbe patenten/ bicectel!|clt en immebiate^ iijeft/gefonben anbecmael neben^ fijne 20?ieben acn bic QemelteColïegienbanb'^tbmicalit. enbei^eecusaci qui^ de Lionne habbe oocft biecgclijcfte toefenbingen gebaen aen be fïbmicalepten ban be j^jobincie ban Bretagne ; aïtoaec beConpinginne jUSoebec in fooba» nige faecfttn enbe niet be ìE>eec fêectog ban Vendofme, tefeggen enbe te bifponecen öabbe.
(0p bit boojfiacnbe cj;enipci öan bjucljtbace bifpe n^ fatiein'tcegacb ban be pjobincie ban Zeelandt foa libecalijchgcobtineect/ jjabbe be?llmba(fabeucmebe enbe becbec fijne bebopcen aengetoenbt tot becbec bifpenfatie ban alleanbcce/ enbe meec ì^iobincien/ ^teben enbe plaetfen bcc ©cccenigöbe .ï^ebeclans ben te mogen üecficijgen / boo? foo beei be felbeplaets fen niet bcfmct en |ouben toefen bolgen^ be becRla= cinge ban be jl|eecen .fl©agifïcatcn albaeï / of bat foo toanneec cenige befmcttinge foube toefen tee plaetfe baec be contagie toefen foube/ be^cBepen enlüoopi manfcBappen ban baec ftomenbe/ foube mógen bol< fiaenenbe geabmitteect toecben/ mit^ boenbeenbe obfecbecenbebequarantcinc, enbe toa^ in goebeBoo^ pegeftoiilen/ omfuleppet^ te mogen obtincccn/ fop in 't gcnecaeï al^ in 't pacticuliec / boo? be Commeccie banbenÉaEinflÖ toegen be^tabt banEnckhuyfen, aïtoaec gantfc0 gfteene befmettinge en foube toefen/ enbe be gefoutcn #acingB enbe ©i^ geene befmettinge toe en bjengöt.
g^ocij obec acht bagen ftabbe aen bc Booge ïïegetin^ ge bei toittig[)t/ to&t becahbecinge bocnmaet al booceti geftomentoa^ in be i>?obincien ban Normandien, aïtoaec boo? een nicu becbobt ban 't iêof/be ititecbictie felf^ in 'tcegacbt ban be ftjobincie ban Zeelandc, feenemaeltoebec opgefet toa^/ enbe met be laetfie 25?ieben«pt4Sebeclanbto<ectbectoittigBt/ bat bieci gBelijcfte intechictie in Normandien) mebebfii bat êof gebaen toa^ obec beiabenenbanPicardiea ban Brittannien enbe Rochelle.
^oen quam oocft tpbingBe batbeni^ectogB ban Beaufort ban Gigery bcctcorftcn toa^ / enbe bat »)tc wtn
baei; na De fiS^uctftea enbe l^oceninfeecgcoatg^tal
oni= |
-ocr page 305-
28é 4 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
16^4«. omtmit cnöeinörtsencfttbanöiepIaft^becfcBmm
-- 3ijnbe/ ïjaöönt op cene Ooosbte fcnige flucften(6e=
fctjut^ gfplant / inaft mcDc 51? De^taDt enöe Deffdfi^ ©ao?tofrcftenBrDuyci0bIijch [joiiDEn bffcDootni : ^e ■pcanfclje .il)iliiie (Die toel vierduyfent man fieccft toa^) bitfirnDe/ oiticDat ingcbal De Barbaren ιηεί hun Corps d'Armée op afquatticn/ 3y Defdbf nirt fη fouben [jrbbcn ftonncn tc(iHfwn / ?ijn met se= öeeltc ban 't «örfcöiit tn Ijet scene betbtc öebbin fion' ncnfalbareii/ aecctirccrt in öe.^cfjepcn cnbe jFcan^ fcDc 25atcquen / enbc alfoo bie plactfe becïaten. 55acr toicrt bp öcbocoOt / bat beJBocenbe piarti mmincect tjabbrn/ metmcccanbecetpbinfle bicbjp öatt enbe tetbjictiflö bjacen / cnbe Die al De toecelt ftec ontlieiben. , , ,
^ebrct öfcft ban bm föonmoö afobtineert fcne nette berBiaringe/ at^bat be^jobincie banZeelandc rnbelöacciïngfjftcJien/ tetuctfMin^cftepen/ 3©α= celi enbe^ccfoonm/ fouben toefen grbifpenfeect en Oe-cicipieectban 't belienbefjnterbict op ben negen- tienden ÏHngufli te baoceii gebaen I tot Den eerilen «©ecetnbei; acnfïaenbe : be [joogfiflcnieitc berftlatinge neffcH^ be JDatentcn ban ben ï|eec l^actogl) baii Ven- dofme, 5ijnoochp?amptel!jcIt terSanbengefielbt in BOf be bf DooJlijche fo?me.
Oe f^ttt teactog enbe be ^mbafTabeuc mebe / ïjebi fien bici-efpeftibe terftont boen afgacn/enbetoegefon^ ben aen alle lUbmiralitepten ban ©,'audiiijclt ban fijn ï?oogl)c)it^ bificict/ enbe aen bie ban De .ïaeberlanifelje .f^atie iiiallcïlabenfn.
33an baeril bic becanbcringeingeballen (bnpten bf^'^nibaffabeuc^ ftenntffe enbe toeten optoatfub= icct ofte cebeneu ) bat M. Marquis de Lionne, liO?t^ baecnenftcefl begonnen bijfirultcpt te maeclten/ om Öiecgfliiffte '^Htoninglj^ojbjr^/ in ben name ban be ïloninginne Bïoebei: / te bepefcftccen aen be iilbmicai Ittepien inBretaigne, enbe be fafte baetbp niet bleben / maer i^ bie bifpenfatie boo? De #|obindeban Zeeiandt nocb ingctrocficn getoeefi enbegelimfteect Bhetowben / namdUlijcft foo bette/ bat be boojfs bifpenfatie geene plaetfe foube fiebben boo? Die ban Zeelandc ban beKebietC de Somme af/ nodj op be Seine, notö op be lïebiete be Loire inrinp^/ Wp? benbe Bet Snterbict in biaein; tegen^ be l^jobinrieban Koiiandt enbe De anbete |)?obmden/ in 't geöed.al^ te booten.
dTflriii. ïtoningMjefte ftanfeije ^tmbafTabeuc/ I)c&=
«tóei Jjon Benaebefeseöfde ^omec gebaen feec blptige inflans Ji?tfTeti tien boo? Maltha, Beeft epnbelijcft ben Cacbinad rnheiiDe jjanHeiTen aenBaecï?o..f[|Soa.gefcöieben befenenii
MeJJfcurs ;
CE n'cft pas fans une extreme douleurque je veis encor aupres de vos Hauces PuifiTances Ia pour- fuite du recouvremenc de biens de mon ordre detenus en Vos Pro vinces, enEftac de me necelliter alesprierde laterminer, quand felon les promeiïes de Ie faire quelles en onc bien voulu reiterer fouvent atous les plus Grands Monarques de la Chrelliefité qui leur enontfiitinftanccs, &le continuentgene- reufement, jem'eftois periuadé qu'aujourd'huy je debvois avoir un jufte fujet de vous remercier.Ce n'eil pas que je crufle debvoir douter qu'elles ne leferont encor, fans deffier de l'cquicé & de Ia luftice & belle maniere quionttoufiours regie les chofesdans Voflre Illuftre aiTemblée ; mais ces longueurs Meflieurs> que Vos H. H. P. P. apportent a rendre mes efperan- ces y conceiis infruöueufes, commes elles mefont, & a mon ordre d'autanc plus infupportables qu'elles fa- ^ucnt ìnfiniment la patience, & la bonté que tousces Grands Monarques Nos tìenfaiUeurs, Proteiïeuri eJ* deffenfeursom pour nous, me font encor prier tres af- feftueufement Vos Η. Η. Ρ. Ρ. de lesabregerpardes prompte? delibcrations confceurei de celles qu'elles f^avent prendre dans les rencontres ou 11 fe traite, com- me en celuy cy, de s'acquerir du merite & de la gioire, de donncr fatisiaflion aux plus puijfantt Momirfuet |
qui compofent la Republyc^ua Chreftienne, & dg | faire cognoiftre , queramitie&bienvcillancedemon Hl
ordre ne leur eft pas fi odieufe η y indifferente, qu'el. les ne foyent bien aifes de la cultiver, au moins en luy rendant un bien, qui peut beaucoup contribuer a fc rendre plus util au fervice de teute la Chreftiente dans laquellc Vos H. H, P. P. ont fi beau partage. je fga» bien,MeiIieurs que parmy un corpscomme leVoftre,il n'eft pas bien facil dc regler les mou vemcnts des mem- bres qui le compofent dans une affaire outous ont de differents interefts, & ainfi diveries paffions, a un mefme branfle, & egale pante, & que pour cela il peut s'y en rencontrer que plus efcairez des divines iumieres del'cquité^ &de la jufticequel'ordredela divine providence nous impofentderendre auncha- cun, font portez a noftre fatsfaition, &lesautrcsa s'y ^pofer > & c'eft a ccux la a qui par advanccje prie Dieu avec mon ordre de retribuer a recompenfe de leurs S. ficgencreufesintentionsquoy quenyelks nous remettentöc nos biens, nynou5 endefdommj- gent. Quepourtant ne pouvant plus vivre dans une perpetuelleinquietude d'eftre a charge de VosH.H. P. P.pardesiollicitations infruÖeufes, qui les accu. fent a noftre grand regret detenir en cela pres d'Eiles les noms de ces Potentats expofiz a luelqttes meffrts &i nous d'inftruments a leur en faire recevoir Ie cleiplaifir. II feroit a fouhaiter qife Vos H. H. P. P. refoluflènt poficivement dans leur aflcmbiêe la reftitution oulc jufte defdommagement de nos biens, & que ces gene- reufes Pro vinces qui en ont l'intention, parlapartie qu'elles en pofledent en ouvriffenc & frayailènt lecheminaux autres & conjoindtemenc avec V.V. H. H. P. P. les portaiTent a fuivre immediacement leur glorieux exemple Ie tout dans un terme de peu de fep- maines, qu'il pleuft a Vos H- H, P. P. de leur limitet pour cela, &ainfi, Meilìeurs, nenouslaiflerautrc neceflìté que de chercher atouteeftudelesoccafiona deleurefchanger cefte atìion dejuftice, parlesfer. vices qui dependront de nous, comme nous feross afleurement atous en general & en particulier; mail de la couleur a plus de longueurs, apres y avoir em- ployé tout cequepourcelaapul'arcificedenosEnne- misfur Vos efprits & Vos H. H. P. P. letempsqu'il auroit fallupourdefmcfler, examiner, &recognoi. ftre bien des fois noftre luftice. Vous eftes trop efclai- rez & equitables pour ne mepoinc advoüerquenous neferrons point exempts de blafme aupres devous, mefmes, fi apres cela, & tantd'inftances &prieres infrudtueufes, nous ne nous cognoiffons en droitdV voirrecours atoute.sles autres voyes que nous laiflênt ouvertes la nature & les loix plus fondamentales de Vos Pro vinces fans riendire des plus modernes, que vous impofent en noftre faveur divers traités faitsen- tre plus d'un Monarque & Vos H/H. P. P. qui jufti- fieroient toufiours noftre procédé fur cc que voui n'ayez employé l'autorité fouveraine qui refide ea vous pour nous en efviter Ie fuj edl, auquel nous ne fe- rons jamais portez que par la contrainte que poum nousenlaifler la nature du Voftre en noftre endrolt. Ceft pourquoy avant de pafferaaucunafle qui puft vousmettre dans Ie moindre doute du monde de'i paifion que rious avons, avec mon ordre, de nous conferver voftre amitié ny Ia fincerité & candeur de celle que nous avons pour Vos H. H. P. Ê je lescon- jure encor cefte fois de toute mon afFeflion a routes en general & en particulier tfieöionnez & autres, ώ nous donnerla fatisfa&ion qu'elles nous ontipromifcf par les boucbes facrées de Monarques a qui EUes en on fait porter parole, Sx. ce fera for la refponce qu'ella jugeront de nous faire avec mon ordre, a cefte priere qui leur en fera rendile a ceft efìèd, que nous nöut re- ^erons. Et que cependantcn mon particulier je leur reprotcfte que je fuiï ,
MeJJieun,
Dc Vol Elautcs PuilTancei trei-afF-ftonB SerWteur
Le Cardinal de Hejfe, Heyfersheym Ie 14. dc Dcceink. ï6U.
M^* |
-ocr page 306-
en ο ο R L ο G Η. 't Vter-m-njeertighfie Boeck. 287
CMtfn Heer en j
'f TS niet fonder een uytnemende fmerCe dat ick
I de devoiren > dewelcke by U Ho. Mog. aen'
eewendt worden > om de wederkrijgingh van
, Qoederen van mijijordre in U L. Provinciën aen-
„ehouden, fie > if ««« Snet my t? noodtfaecken,
mhaer ceverfoeckcn defelvcaf te willen doen, als
" gevolge van de beloften, dewelcke zy fcer dick-
ïnaels hebben willen reitereren aen alle de grootfte
Monarchen van de Chriftenheit, die dacr over by
hacr hebben laten aenhouden , cnde dacr in noch
gnereufelijck volherden, ickmygeperfuadeerthad-
de heden rechtmatige reden te h^fabpn 5 oock daer
urer te bedancken : 'tis niet datickgeloovete nipe-
ten twyiïelen > dat fy 't fel ve alsnoch iullen doen, fon-
der tetwijffelen aen de bilUckheyt, ende de Juftitie
ende goede maniere dewelcke de faecken altpos in
U L, llluftre Vergaderingegereguleert hebben ; niaer
deDilayen, PMi Heeren, dewelcke u Ho. Mog.
by brengen, maecken de hoope die ick gefchept hadde
onvruchtbaer, gelijck myfelfsoock, endeaentnijn
ordre foo veel te onlydelijcker > welckers patiëntie
zy oneyndelijck fatigueren, gelijck oock degoedc-
hcydc, dewelcke al die groote Monarchen onfe Pro-
tcdcurS' Cnde bcfchermers voor ons hebben , ver-
plichten roy als noch u Ho. Mog. feer affèdueufelijck
te bidden, defelve te willen verkorten door goede
deiibcratien , gelijckformigh aen die, dewelcke zy
konnen nemen alffer yets gehandelc werde, gelijck
dcfefaeckeis, waerdoorzy meriten ende glorie kon-
nen verkrijgen , gevende fatisftdlie aen de mach-
righfte Monarchen, dewelcke de Chriftelijckc Re-
publijckc t'famen voegen ende doende blijcken, dat
de Vriendtfchap ende genegentheyc van mijn ordre
hier niet foo haetelijck ende indifïerent is, of zy
zijn feer blyde de felve te cultiveren , ten minften
gevende aen haer weder een goedt, 't wekk veel kan
by-brengen οπα haer nutcelijcker te maecken tot
dienft vin de gheheele Chriftenheydt, waer in U
Ho. Mog. eenfoofchooncn deel hebben. Ick weet
wel, mijn Heeren, dac in een Lichaenj als 't uwe,
het niet fcer facyl is alle de mouvementen te regu-
leren van de Leden die defelve t'lamen voegen, in
een faecke waer in een yeder verfcheyde Intereften
heeft, ende alfoo oock een verfcheyde driften in een
felve Branfle cn gelijcke Panta > ende datter daerom
eenige gevonden konnen werden, de wekke meer
verlicht door de Goddelijcke Lichten van de billick-
heyt, ende van deluftitie dewelcke d'ordce van de
Goddelijcke Voorfienigheydt ons opleggen aen yeder
een te verleeneo ) genegen zijn tot onfe fatisfaflie,
ende d'andere om haer daer tegen te ftellen , ende
'tis voor die geene dat ick voor eerft nevens die van
mijn ordre Godt bidden dat hy haer Hoogheyt dé re-
compenfe daer van wedergeve, cnde haer genereufe
intemien, hoewel zy ons niet wederom geven noch
onfeGoederen, nochte ons van de felve defdomma-
geren, Alfoo dat wy niet langer konnende leven in
eene geduyrige ongeruftheydt van U Hoog Mog.
moeyelijck te vallen door onvruchtbare follicitatien,
dewelcke haer tot ons groot leetwefen befchuldigen
datzy daerdoor by haer houden dc namen van alle
die voornoemde Patenten ge-exponeert tot eenige
kleynachtingh ende ons tot d'inftrumenten dewelcke
taer dat ongenoegen doen omfangen. 't Waer te
wenfchen dat u Ho. Mog. pofitivelijck in haer Verga-
deringe vaft ftelden de reftitutie of 't billijck defdom-
magement van onfe Goederen , ende dat die gene-
reufe Provinciën die 't felve van raeyninghezijn tc
doen , door 't ghedeelte dat zy van de Zelve befit-
ten, den wegh daer van openden aen d'andere end?
de felve eenfamentlijck met u Ho. Mog, brachten om
inimcdijtclijck haer glorieux exempel nae te volgen
c felve alles binnen den tydt van weynigh weecken,
t^e me^er dat u Ho. Mog. haer den tijde daer toe be-
hoorde te limiteren ; ende alfoo, mijn Heeren j om
geen andere nootfaeckelijckheydt overigh laten als
•Dalli oecrftigheydt dcgelegemheydt te foeckcnom
haer de felve aöie van luftltie te beantwoorden, door
dedieniten die van ons Tullen dependerengelijck
wy gewiflelijck aen een yeder fullen doen, foo in
't particulier als in 't generaci j maer latende tot meer-
der longeurs verloopen den tijdt (naer dat daer toe
fai gebruyckt wefen alles wat de liftigheydt vanonfö
Vy^nden op dc finnen van u Ho. Mog. foude ver-
mogen ) de wekken van noode foude zijn geweeft
om meer - maJen onfe luftitie wel te demefleren,
examineren ende bekent te worden ; Soo zijt ghy
al te verlicht, ende te rechtmatigh om my niet te
bekennen dat wy by u niet vry fullen fijn van gebla-
meerttewordtn, felfs, indien nae't felve, ende foo
veele onvruchtbare inftantien ende gebeeden wyons
niet door't Recht bevinden om toevlucht te nemen,
toi alle andere weghen, dewelcke ons de Natuyr,
ende de fbndamentabelfle Wetten van u Provinciën
open laten, fonder yete te feggen van de Moderne ,
dat uL. verfcheyde Traöaten tot ons voordeel ver-
bindt , Mmaeckt tuflchen meer dan een Monarch
ende u Ho. Mog. dewelcke altoos onfe Proeeduren
fouden Juftificeren, in gevalle ghy L. dcSouvetainc
Authoriteyt dewelcke tot uwent refideert niet ghc-
bruyckt had om ons de redenen daer van te beletten :
waer toe wy noyt gheraecken fullen als door den
dwangh, die ons de Natuyr van't felve fai konnen
over-laten, van de uwe in ons regard. 't Is om die
reden dan, al-eer wy overgaen tot eenige Aftic, die
U L. in de minfte twijfFel ter wercltlbudekonnen
ftellen van degcnegentheyt dicick, nevens die van
mijn ordre hebben, om ons teconferveren in ü L.
Vriendtfchap , noch de fincerit«yt ende oprechtig-
heydE van die dewekke wy voor U Ho. Mog. heb-
ben dat ick noch dcfe mael met alle mijn genegentheyt
haer alle in'tgcperael cnde in't particulier foo detoe-
genegige als andere beAveere ons de fatisfiiftie te ge-
ven die zy ons belooft hebben dpordegeheylighde,
monden der Monarchen, aen de weicke zy het woort '
hebben doen brengen , ende 't fai nae d'antwoordc
zijn die zy oordeelen fullen my ende mijn ordre toe
te voegen op hetverfoeck, 't welck haer dleo aen-
gaende gedaen fai wefen , dat wy ons fullen reguleren.
Ende ondertuflchen protefteeren ick haer in mijn par-
ticulier te zijn
Mijn Heeren ,
U Ho. Mog. feer toegeneygden Dienaer i, ■
"Den CART>INJEL
van Hejffèn^
Keyzersheim den vier entmntighfitn
December /«β'κη kotidm vier
tn feSiigh.
gjn^ecembertoifrt ooclt 0eft&?fbfn/ öattotPi-
rijt tuflcljm Vranckrijck cnËngelandt DiJO? Den ato|Ö
Barclay Fitz Hard ingh ffn CcactartOffTootentoa^/
foofjcpmriijcft/ Kat ömConcrlitc öet SegrtgaUOc
morteli op settfii ölinbfliitaö / fonlict: öet te Itfen.
ϊ0ίε foubc grtoobcn öatmi Caiicriifc foube yctiei
gelen 'ttofïcft öp nirt Jja&De aelcfen ί niact: aljoa
men in®?aiichriicr» Defoi^taet Ö?uchte tnbcD3epcii=
öeln't Ilucft ban «ionmtfrde / enöe Ije ^iigelfc&c
tijouilIwctïmiuSff / foo toa^ &Et öicc micatmnbut
é- trmit artuius.mn toa^ brtJKf H oorft boo? rmfcbas
butoe; toant Oat (iïcactact filintit enOefabuIeujc
getoet|lEnöc0ctil£bm. ,
φβΐ ©eec van Beunipgen, gcbfflgnfcrt om nae
parijstc gatti/ toa^ ben elfden ©eccmbec tot
Bruxel, cnbe quatti ben negentienden tot Parijs ;
Γίίη Cftatartet toa^ «EptiaoibiBeci^ minifit» / flp
Ijabbeaubienttc ben acht cntwintighften®ecetti6fr.
Il^etfijHlafleiibeani&^rHgentDa^/ ttfimuptbtc
WJÏBenbe: '
-ocr page 307-
288 S A Κ E Ν van STAET
|
fubfiantie bairtgcenebe onöcrBcfcöietieSlfijt» fante ban Öe J^eecen Staten (iEienecaclbanDe®et= fenig&öe .ï^ebecIanDtfcöe ©jobincien aen tien?CIbec- CD?i|ïelijcIi(ien ftoningi)/ fgn JBajefiept sep?efen= teertijeeftinbeauDientiebiebefelbeljfHi ben achten twintighften ban 50ecember laft|ï boojlcDen fabora= belijcïibecieentöabt/ toasi/ bat fijn Hàeeflec^flci) ten uptterfien aen fön iBajeflcpt bci;obIiafcrt afte, boelen toegen tieeocbe©fficien/ bie befelbe upt fon epgen betoeginafje getoilt tietft tc cmplopecen/ om op fi|n bjienbelöcftlte te terminecm öet hcaheel 'ttoelcfe Die ban Engeiandc fiaec oen-gebaen ijebben/ enbe DatfeöemonbecaEffÖiiüc belaft öebbcn booi aHe an^ bete Dingen / fijn .lilSaiejtept feet ootmoebiaö bolgen^ fiate fcijuïOige plitljt te beDancRen obec öefe nieutoe oetDijlinge ban continuatie ban fijn Honingblrjebc goeDertiercntbfpt tot fjaec cnDt tot ijaccen ^taet.
3p feer gctoenfl öabben bat fgn Majefiept Bet effect cnDc Öeb?utl)ten ban fijn moeptenbecRregljen DaDbe/ fooal^ Ijet getoicDt ban be tuffcBcn - fïeUin-- gen ban een foo gcoote^onatcB boo? fijn <l5eanieci;= Den/ De openbare mljtüaecbigijept ban öaec faecRe tnbe be laetfie facilitept/ Die jp banfjaece spöe toe- gcbjacDtfjebbentotaileg Öet toelefee foube mogen bie=· ncn tot confctbatie banbe©?ebe/ Daec öabDen Doen bectoacBten.
5^a£men DiejSniet tcgenfiaenbe in€ngelanbtnict alleen beootcn ge^ooten fiaD tot be openingen enbe follieitatien bie fijn .fjföajeftfpt gebaen fjecft/ om tc boen opöouben be Ijofiilitepten bie De €ngelfe{|en fonDec oojfaecRc cnDe fonDec fonDamcnt Ijebben be^ gonnen/ enDc geeommittcect in Africa enbe Ame- rica, tegen De ILanben/ pïaetfen enbe ©nbcrfaten ban DeboojfcDjebei^eeccnStaten; maec DettoelcRe meet om te bei toonbecen / bat fijn IHSajefiept I)ebbenDebpbenftoningBban<{EngcIanbt fecienfe in= gantien gfj^aen/ bat Oen <©o?log& ten minfien in Europa niet getcanfüojtcect fouDe too?ben / bie bp nae tecflonbt baecnac begonnen getoeefi boo? fiet ac- ceflecen ban alle be ^cbepcn ban be S^eccentggbe i^?obincien tn De S^aben^ ban oEngelanbt / enbe Dooj be Ijofifliteptcii Die berbolgen^ gecommitteert 3ijn/ met öet becbolgen enDe nemen ban anbecc pen metgetoapenDec öanbt op bolle gce/ cnDe met fiet tcacteren ban be ©nbecfaten ban Deboo?fcö?fbf 5^eeccn Staten obcc al / al^ bethlaerbe ©panben/ oboi eppieffe ojbje ban be booifcöjtbe JSoningö ban
Eneelandt.
^at ö^t gccne 'ttijelcR be tccötbaecbigebettoon^ becinge ban een foo c};tcao?binarife enbe betcaffenDe
tocebuce feccbermeecDect/ batfebcct be laetfie
ffieien ban fijn 3Slbec-CB?iflclöihfie.ïi^ajefiepttot confctbatie ban bc©?eDe in Europa, foo bette af i^/ öat De booifi^jebc Staten eenige plact^ fouben gegc- bcniifbbenombic tc biolcren/ bat tee contracie fgn ICiajcfÏcpt ban ö^tc becfocöt ö^bbenbe batfe öaec Bloot niet fouben laten nptgacn/ om te ontgaen De ÖoPitcpten/ toaec mebe benltoninglj banCngöc^ ïanbt öaec Djepcbbeη / inbicn 5P bc CanacI foube paf= ftcen/ öcbben 5p f\ilc): tocgefïaen/ enbe bp nae op oc felfbc tpbt öace Sce-macöt biefe bctgabect öabben/ gefepacerct/ ombietocbccom in öaec ^aben^tc boen Romen.
iBaec bat befe goebe intentien ban fijn J©aiefiept naeutoelijchsS gc-e):ecnteect toaccn / ofte öcbben bc boo?fcö?ebe $?eccen Staten ficö gcfïfn i» ben ©ojlogö (ngcstoacötelt/ toelrRc 3p Dod? bie mibDcI meenben te ontgaen/ enbe Dat booi eenbeccafTinghe/ Die foo toeci teminbcctccicwfcceni^ / al^ be jlBinifïec ban Dcnïloningö ban^naelanbt in ben Haegh refìbecen= be/ meenigömael bccWaect öeeft/ bat fijn Mcefiec bie niet foube boen/ enbe boo?alcccmen totbeì@a= penen foube Romen / ÖP al boocen^ bic foube benuncict mi / gelijcR men in biccgelijcRe tonjunctuccn getooon
te boen.
©eonbccgefeö?cbe öccftnocögefcpt/ Dat öP niet ÉntacBtenootfaecReiócR tesó'n/ in'cRo?t tebeDuce= een/ öat öet p?occDeccn Uaii €ngclanDt/ foo inju' el^ ongeccgelt enbe ofenfpfi^ / om Oatftju
^liiibBft, 5Beit' ninsen aen 't
l^of
^Piopofi tie, |
JBinifiersS ban tpDt tot tpbt aen fiijn Majeflipt Bhf. communiceett öcbben alle^ toat inDefefaccheatpaO ^ fcect i^ / enDc Dat 3p öet gclueR geöabt öebben bat ' ban öaec 3Pbe nirmenbal Bötbaen i^/ toaer bp ju ÖebbcnhonnenmeccRen/ bat fijn.iBajefieptpetite: Böf» geöabt öccft tefegani/ ofte mcccDec bifpofitit ban Öaft 3pöe tot eenbjacöt cnDe aofbc inteHigtntie
tetoenfcöen/ al^3p inaile^ cnDcboojgaen^aetoont Öcbben met Den Itoningö ban cBngelanbt tcytlcn onbccBouDen / bat 3P fonöfc tfacnfitijbiiiDj) omöflfï öcbben De pjopofitten Die fgnlIKaiefitpt tot Dien epnbc boo? fijnen ?ttnbaffabeuc öaec abeöaen Öccft / bat 3P BEboIflbt Öfbben ben caebt bic ΐ)ρ
bcBeccfcontrccrtöcbben allr^ toat öaec foube inoatn tecBöcn tnbe mcfuce boen nemen aen^ecfooneniiie öaec foo fece nietRonnenontöoubcn/ bat 3p Romirn app?eöcnDeccn bat allt^ toef confibcrecenbe/ inliart nietbflïttcacntefpjcccRcnbatSP geen cefolutie etiöc fiantbafttBöfPbt aenoegö in Defe faecRe fouben gcfiab Öcbben.
39at alïe^ 't toelcR men aen De 3pbe ban Cngtiant Öceft bp gcbjacöt om te Dienen tot ooifaetUe ban hlacötcn/ cnDe tot p?ctf]i;tbanRcaRecl/ gercbiiccctt toecbt/ Dat men ttoec^naclfröe^eötpcn in©o|i- 3[nDicn/ enbe drie op beiìufien baniiuineabtt&os ben enbebcröinöect öffft op beïiiif^n banGuinej boo? cemonfirantien cube Denuutiatien/ bieöarcop Die plaetfen gebaen sgn / te Romcu in De i^abeii^ tube jaiactfcn banbc©uanbcn bie on^boleR tecSeemct ^cj&cpen belegert öifi / foivOcc Date ©panDtiijcficr toijfe tc attaqueren ( te nem^n/ ofte eniige ban be felfbc qualijcR te tcactecen.
^at Dit gcfcöiet toa^ fonbec eenige o?b?ebanbm ^tact / cnDe Dat De «Sngclfcöcn fclf^ göcen anbcte ' maniere gebyipcRt öaöbcn/ öfbbenDe altoo^ ge« fufiineect Dat öet in bic (iSuartieccn niet geoo?loft toa^ De ©abcn^ ban Dc©panDcn tc fkcqwenteccn / boo? betoelcRe 3p öaft ©ojlogö-fcöfPf» Dabben/ cube oocR Bebcrrctecrtconfifcatien tegen Die gcene toelcfin fouDen boo?nemcn bacc binnen te gaen i maec Doilwl be(©ofi-gnbifcöe enbcï^cfi SinbifcDt <Corapaan(cti ban öeBececnigöbe |9?obincien/ tegen bctoclcficjp befeRIacötcn fo?meerDen/ Bare faecRe booj bie enbe bedeanDcrc ceDenen Defenbcetben/ enDebobenaHcp met öefe cegel ban recBt enbe bJilicRDcpt foo genera' lijcR ontfangen enbegeapp?obeect/ batpbcr cenam fönspbc beDoe?t boo? goet te Rennen'tgBeene Dpte^ geni anbecen p?actifccct : De boo?f^?ebe #eeccn stif- ten nocDtan^ begccriaö SÖnbe be faecRen te effenen/ enbe confibececenbe/ bat foo men ben Ïtontngliban «CngcIanDt toefïonbe 'ircene öP in Defe occafiebf- göcccbe / men bei!SngeIfcf|en foube obligcccn in tou Komenbe tcbocn in DefelfCecnDebiccge^eRefaeeltm ban maximen bie metbeiiberttpt banDcCommtt' tic enbe 4^abigatic mecc fouben obcc een Romen / al^ 3P boo? befen gebaen öabben / Bobben 3p gepaffecct boben alle Bacceccbenen bieabantagieu^ boo? tiatc «©nbecfatcn 3gn/ enbe öcbben fo?miie55ccIaratlni aen ben JiÊi'nifiec ban €ngöeïanbt ban Denvyfden enDe vyf en twintighflen ^eptembec laetfl btrlfbtn gegebcn/ tnöoubenDe bat 3P be eeinteceffccrbcn in be bDo?fcD?cbe ^cDcpen fouben Doen bergodicn De fcöaben bie sptoaccIfltR fouben mogeti gelebcnön" ben tcroo?faetRe ban be boo?fcD?cbe bfCöinDcringf/ foo bat aengaenbe beft vvf ^cBcpcn be ©cerca ten alle be fati^factie Die men in bcnnacmbaiiben Stoningö ban «eiigclanbt ban öaecbecfocDtÖfffi/i^ gtbcii öcbben.
5&at Bft alleen aen DeCngcIfcBcn gemaniiiuw" Beeft/ bat men nietgeRomen i^ inliquibaticbanw boo?fcö?cbc fcöaben / enDe batfe B« effect ban Si boojfs ©edacatien nietbecRrcgenBcbbcn/ ört Reopcnbaec maecRt/ Boe b?cemt enbe ban allffitt' cecitept af i^/ bat benjKfnifiec ban<ifngcIanbton' ber anbecen öifft toillen laten paffccen boP? cec&tbaecbfge oojfacfRe banBofiilitcpt We6raonn«
ro» |
-ocr page 308-
16(^4.
|
fiiöe necotttmittfftt öoo? «öiiacïanbt / ttianqufi iiifiuüan üolbjcnginóe Uan De üooifcbjcüc^erlacai firn in Efn^cl)?ift 'ttoclcltc Ijp iiifojmc ban^jotefi ncD'cfifcrt cnDi aeii bc boo^fcljjebe i^ccccii Staten öcnvkden ba» Dcrc,r®aeiiD£ ge ejcïjiürcrt/ rnbe op bc frifOe tjiö ocfonben öccft {nae bat men friibt ) oen öc lèiiiifïcr? üaii anbei ε pjinceii Die luröe in bm iiarall rcfiöfrf" / om öefc ^joccbuce tc aiit^cife» chi /ciiDföc ^aprimi ban fancnStoningD teju(iift=
fjp onbcrgefrt)?cticnnict cn foubc alifsftm bat br Uoojfcljjctoe J!Bini(ifr / gcDupceiibi bc €ontiflatirtt oürcbc lióojfcöjcbe vyf Jjcfjepcii / tipt ben nacm ban ffjii .©allee getaant ftccft/ bat ljpniftrffeon= gciifocn itja^ €ractaet ban .W^acint nier bc ööo?= fciijfUeï^ccitn^taten tc macclieu / om fooOanigge fnöebicrgdijcftebifpuptfn boDj tcftomcn/ Ijc&beiibe
lanötmljctfclfbc^iÖjiftbJit laten pafleeccnboo?ccn tfcclun ban tofpnigö inclinatie bàn bc boajrcÖJclJè bceren^tatrn tot «nbjacljt cube gocbc fO|i:cfpon= örntif/ bat IjetboojfcïjjcbcCi'actaet niet gemaecht ié nctocfli / 5ijnbE gantfcö toaecarDtiflÖ / gDriijcii Ijfin feifö niet onbchcnbt gljetoccfl/ Dat Dcbóoi= jfiijcöe iWcren Staten fcDcrt bccle infiantic» in €n= OflanDt öfjcöaen om obrceni tefiomen obet cencc= ülcnieiitöanbejBfêarinc/ enbc {jfbben baec toe nopt ffnige Difpofitie gebmiben/ 3p blpbe tuarcn üjegen De openingc bic fiaec gljcDacn toieclJe boo? bc boojs frfeebe JBiniflec / cnöc fouben felf^ gijccrnc gecon= tcibticectöcöbcn foobcclinljarebja^/ om Dicfaecïtc tcconflubftcn/ inbien men tegen ailc cebenen ban Dc 5pOeöan €ngclanbt niet Ijabbe toiflcniimita-cn i)ft effect ban DatiiEi'actatt in DeSanbcn cn geen bimciMiJucopai boitort 'iBff" Öftïïfcfit aengact/ met (ici)oo?bt gebifcccntiectt te bjoiben boo? De Di^ (Jmitie ban be plactfcn; cnDc Dc boójlfcipcbe Λίηίί fÌrc in bcbifpupten acngacnbe be pen fitij gepjcbaiecrt öaöOc ban bet gbecne inCn^ topa Qcpjactifecct too?bt/ sijnDe bet o&ft»?upch 'ttoelclt in Indien ontfangen i^öfntt'eencmaelcom tracieeröf. {
^at öc anbcce Itlacbtcn ban be Cngclfcljni befiaen iH tweü i^ooft-flnchen ; ï^et eerfte gaet aen een 5>φίρ genaemt Henry Bonavoncure, 'tüjdchobet eenentwintigh3iaccn ftranbc opbcïtnfiban'tii^p' taiiDt Mauritius : toacc obcc 3P iUagcn bat bet ©olcfi Ι)ΛΠ Dc<0o(i gnbircbc Compagnie booj be boo^fcbicbc Staten gepjibiicgiecct / bic in 't «Öpianbt toarcn / eenigcöoebrccn falbcccöc; maec De oo?faccftc ban fiateftlacDtc i^ iucgbgenomen/ enbc bilicnccrt licft felben Öoo? bc ^cclacatie bic jp maccitten / cnbe boej öe Hete bic fp bctbolgcn^ onbccteccltcnbcn / bat 3P baccopniet en fonben pjetenbccen : ?!>c anbcce tro?=
"löc (jclabcn met ©o?tui^rcbe ®coupcn / ban be onrcngctefcontcecrt stjnbe in bc Straec van IVIalacca, f iiüE Qctocpgert bebbciibc bc boo?fcb|cbe 33panbtlijche ^ronptti obtrtcgcbcn/ Daa ccnsiöccötgcfcöiEbc/ uiaec in bet €naelfcb^cbip genomen üJicibc. ©at öetuieïujacc bat Denobcclcbcnltonfngb ban Ën- ^landr bcbbenbc gcintercebcat bp De boo?fe5?ebe ^tafen / uooj be geintcrclTecrbcn in be boo|fcb?ebc |
ÖpinHollandt tcgöm bcboojfcfijcbeiTonlpasmeEen #20Cf^ begonnen te maeffioi/ oineei; grbcelteban ijctberacco?beerbegetbt tcöcbbni/ enbebatfcaenbe boo?fcf)?ebc geintecejTcfcbfn fonben betalen tot twee encwintigh hoederc ïicóohen/ Uiacc ban Dp bfcbol· aïjcii^ beniieecbe/ enbcaiJbjeffcctbc ficlj bacrnafrui 't 3iàcc viér en vyfcigh atn bc <ίΓοηηηί(ΓΒΐ'ίίίη bie (6ebeputccct hjaren oin bc bfcfeliilïen tnflcöen be ttoecj^atien te bergtltjcBrn / met'een pictcnfjc ban feven honderc duylent onlbni^ / enbc 5Ü«Öe afgC' flag;cn getoeefi/ bonbt |)P eenfectcct om Den tegcn^ ÜJoojbigBcii ïioninglj tc engageren ombefcfaeclicte becnientoen / gcbuprenbc be iföegotiatie ban öct lactfic (Scaetact gemaecftt met bc boojfci)?cbe i^cfrcn Citaten/ in 'ttoelcficmeu ober een nnam/ batfjct be gemtcceflcecben in bc bDöjfcf|?fbé ^cfiepen b?p ....................." begonnen
bolgen/ gelijcft bPbrgoiincnöabDcboo?De€cfgcnaï men ban bé boo?fcl)2cue Pindar, ibeleftc nn öaetc pjctenjlen Dcben nioritecen tot bp nac feven hondert duyfent ïicooncn / bp be b002fcb2ebe ï^eefccii ^ta= ten: i^ocbjcl men bem babbcbocn bipclicn/ Dattec geenfonbamcnt banrecht in bacenepfeb toa^/ cnbe bat in allen gcbalic bolgen^ be natupce enbc ^fcb ban bc facche/ cnbcabflijch'""! in 'tboojnocmbe €raetaet ober een gcfiomcii toa^ / 5P bacc be|joo|ben tcabbjefTcccn acnbeSfufiitie/ cube bft boojnoembe pjoccè in bc fo?mcn betbolgen ; maec be JSDinifiec toiiïenbe een anbccefinaen Defctooojbengcben/ tïjn obecbif facche bede rontefïatifη gebailcn; maec cm een epnbe Dacc ban tetiiacchen / brbben De booji fcbebeilccccn^taten Doo? een ©eelaratic bp gbe^ fcpjifteaen De boe?noembeJH9inifiàban£ngeiandt geabebrn gcpicfentcect / Datfc b"" toilDen cemittfi een aen De 3&eii(ie ban Dét PaclamentbaiiParys, ofte ban cenigö anbec ^Icntrad ï?of ban «ifnDc bcm i^ gefcpbt gbchjccfï / bat om alle lon- gucurs te ontgacn / De faecfte fonbc sebitecitiineert kbojDen fonbec eenige nicntoe.ifjtbibitic bati ^tncfien ofte ^cbiiftëh ban oe 5pDebaiibcboo,'fcD?ebei?eccEa ^tatcn.
©c onbcrgefebjcbc ftceft berber gefepbt / fiat bP iJict en tbJijffribc ofte fijne .ilSajctiept fonöc oojbee· len Dat bc boo?fcb?cbc i^ecren Staten batcingebaen bebben allegf bjatmcntorttdijch banbaftfto|ïetoen= firbentecoojfarchcban bcboojnoembc hlaeljtcn enbe p?eten(ien/ enbc alfoo Dacc geen anbere ban bc 5pbe ban Engilandt febcrt be concUific ban bet ïact(le (tcactaet jijn / Dat De üoojfcb?fbe iJcercn Staten etfectibdijcit oojfaccfie aen Den ïioningb ban En- gelindt gegbcben Bcbben om bolhomen fati^factie tc nemen ober baec briepbt ffijnen ccgnarbe / foo bed te meet batmcit inEngelandcbcccc afsynbeban
(«cite ban baec hlacbteni^/ Datcen^cbipigenacmt ■ te gbil»?upciien ccn foo eeclijciic cnbe ofaiigercnbe ^ Bonne Efperance , boDj be Portugyien , boen maniere tcflbeng De (©nbcrfatcn ban De boojfcfcebe Bpanbm ban bc boojf; J^cecen Staten / bcbjacbt 1 igeeren Staten/ mantiiiretbc ftaec cebcn te gbcbni
/ wu} UK uiiiiiiccurctuEii m ue uaDjici}?coc i gcpojt aruoni get jfujl· uun v^umiuuijri,, (.lUMut ^cliipcii / 3p foo bed confibecatie niDe Diffeccntie ; bc «öngelfcben baec onitcentbabben/teobccbaücni Dooj fijne ©fficicn gcbabt Ijebbcn/ bat 3p ccn ac=, mact beboo?feb?ebe ï?ccccn graten bebbenbegewc»
coiimiobenient gcmcnagccrt Ijebbctt / npt ftracbt ' ' ' ^ -. - .. .....
watr ban bc boo?nocmDc Compagnie aenbcQeinte= «llcftoenbetaeit beeft dertigh ofte veéïtigli duyfent «tooncn/ 't tucicft \m Ijet gebotìcn ban be bóoj^ ttotmbc onbrtgcfcbzcbfn fcljéiii scnöiöbfaeó'» Öefe h ^«««"Hwt "té bcbbfirj maet feven fdeten K^fft'lrtt^ bc bö(^ffb|tbë^cï)epcnoÏfcgcSomcn
> «êngBlfüB-mart / öAbertDê gêi ©ait be boo?fcB?ebe »inifier ban Engdandt (ti / liüeüieï förtbêÉ tében / Dat Βέ boijj= 'tsfmeïbe ©jotci^ fit&nocb Dienen toü/ om coleuc «loeiiHJeSifbfpert gett, fjijett gei feftien hoi»- aeri Dé óoWeptcn Dot? fijnen ïtonin^ 0ecommit= oert tweeen veeitfgh settjWfpöiteiert Β«ίί«ιΥ Öefft tecct te BöeöEH/ iiàt6emeei:senielt)cféeEren|>tate«
fenteect foobanige fati^facttc tc gbcben aï^beiiïioi ningö ban Enghelandt foube niogben bjcnfcben/ inbién Daec bctofjfen toatcn om bacce ©nbccsatcn te obcctoinnen / Die conDt upt onthcnben De Dact Die baec op gdepDt tnietDc/ bebbenfe Dicfaedie niet meet becbolgbt / a!foo 3P fionben bp
öbec beele cnbcbccfcbepöe Warbtfn ' toaec ban jp be- Ijoojötntcbcctoaclitfn DefclfOeS»fiit«c öiemcnijem
botorf bet boo?fcb?fbe / men bacc en bobeii be (©nöcrfatcn ban De boojfcb?cüe i^eccen Staten op DeütniÏban Guinea befcbuïbiabt bffft / Oatfe Doo; een ^ommc gbclb^ ben Coniugb banFantynacn- gcpojt bfbbcii bft rojt ban Cormantyn, 'ttoeïeft
__________ , . . . _ fólibe Jijn A/fm imeptem prófiqui j l)et _ ______
fclf^ bcruoigen^ ge - eiöibcerC ren project / inbien ©jocc^ te becbólgen : «©e liBini(trc ban ben ïioning iiirt cn tóarc bat bcboojfeijjcbe ^ϊΚίιίιΓκι; ban <!2nge= ban Etigelàndt in bm Haegh bc|i|Icerbe niet bie te beti
cn OORLOG Η. 'tVier.en-veertighfieBoecL· 289 |
-ocr page 309-
290 S A κ E Ν van. S Τ A E Τ
|
löódt. onlangi)^ ctnigt bàgcn in tjace ï^attené opgcïjouöfn
_ l)fttt>cu feccltcc ^\xKftfrij / ï)« toritRe foo
fllsS Hicn fcpat / Jilìafim in Engelandt fouöc bjeiigcn ; mate öat i^ meccalbaniopcnöarc tcccRünDatDe0e= fepbeH^iniltri; macc p?rtcjctcn foecltt itpttekjiuDcn/ aUboDcopöoHöiiiac ban I)ct booi|cl)?cüe «iet Qcfcijicbt al^ ϋαο; iurpnigljbagcn/ enbemaccem Effcct ijS bau cenacnei-aléopjc DicDf semfibcl^ecrfn ^tatcii gratiicn Ijaööcii / Dat men geen .iBaften upt Ijact ©aüEn^ foiiDe laten gacn/ aïfoolj^cc g£tcp?e= fmteecttoa^/ Dat twngcb^jccft bare tianfjaobe/ om teboIDjcngm {)etbou\»ni ban een ronftb£ira&Ie Bloot (0ajlogt)-fc!)epcn btófe bcbcn macchen. ©at Dcces mon(lcantien DoojDegcfrpbe iBinificcgcbaen/ gljc= fonöcn toactn acn De ^Omiralitcptcn / met o?ö?e fKbte infojmecen ban Detoaecl)epbt banbefaecitc/ cnbc bat Df opIjouDinge bau t)ctgemcIDe^cb>pnict langecgccetacbceït gctoeefi/ alsJ gebupcenOe Drn tpDt om De gcfepbe info^maticn te Doen / enbe Dat fjet tecfiont ùaccnaecgeccIaiceecti^gctocclÌE/ fjoetoel men op befclföetpbtbjepgïjöe Öe ©ioot ban De glje- itielDe J^eeccn Staten in De Canael te attaqueccn/ OiDe bat men Doo? puWijctie o?D?e opljiel De^cljepcn ban De ^nbioonbcc^ ban De ]3eccenig()De ^jonbincien Doozgantfcf) Engelandt, iDeltftmenopDeinflantien ban Dm SCinliafTaDcnc niet jjceft ïaten bcrtreclien/ al^ om Die op nteuto^ te acrefieren/ toanncec men «n gcootcc getal alDaec geïociit foube öebben / geïijcft men naeDcc{)anbt gcDaen j^eeft.
DeanDece p?eten(ïen/ actiën / enDefiIaci)tcn DieDccbanbcplie besijbengemaeclitsijn/ ban ouDcc Dato al^ Dcconclurie ban fiet laetffe iCcaccaet met Engelandt, totgcenpjeteftcnban quabcinttHigentie ïtonnen Dienen / geïijcft gefcpöt i^ in 't vijftiende ac' tijcftel ban ftctfelfDetoctaet/ junbeaiöaerbaecen bobcn fjcpjéffelijclt geaccojbeect/ Dat De pjetenfïen/ actiën enbe {tïaciiten/ DieDaccinnietafgcDaenjijn/ fiiUcn Degcepen toojDen in agflen / Die men toeDe»;= 5ijt^ foube upttoifleïen / üuDe oprceljtelijch &ftecmine= een beo? ecnb?ienbe!t)cfiBecb?acI)/ oftebatfe anDct; fint^ fouDen gebecibeect üjojDenbooj^ïrbiter^/ bol» OjensS Defojme in 'tfelfDemtijcM bcgrèprn/ enDe a foo Defe ïijfien gemaecftt eriDe uptgeüjifTelt jiin/ cnbc bat {jet aen be gemelDe i^eeren Staten niet man^ queect/ Dat men niet en atbepbt tot effect ban Die Clanfule/ Deb&enfc ban öacespbeboIDaenljetgeene De H5ini(ïcc ban Engelandt allegecrt / battec in De atijlle acn DespDe ban De gemelbel|ccrcn^tatcnge- ij;|)ibecrteenigepjetcnricn5ijn biefcec quaUjcftgcfon= öeect jijn/ enbe gïjelijcft get öem belieft Die feeclicljt- beecoigl) te nomea ^xrrawganti diegheenconüde- ratie meriteren , aïfoo De ciaminatic ban De cecljt= öactDigïjepbt ban be gcfepbe p?ften|Ten beljoojbt gt- cefecbeect tetoojbcn aen De itenniflê ban be göeencn Die atöepben fiiïlen om Die te accommoDfccn / ofte banDtegl)ecncn toelclte bpmanquement ban Ijctac- eommobement Die al^ ^tcbitet^ beijooccn te DedDe= ren / enbe battei obecficn ban De lijfle pjobifionclijcft geDaen/ niet enöeijoojt te Dienen at^ om te c);ami= necen/ ofte onDeiDepjctenfien Diealbaecgcquotcert jijn/ niet en jijn eenige ban Die nattice/ Datfeniet ontfangelijch jijn / ofte om Doo? Det vyftiende^c- tijcUel teniet gemaechttetoojDen/ oftcomtebei)oo= rentoeftennifit ban De o?Dinaci^ 31uftitie; 't<i5eenc Dat De gcfcpDe HSinifiec becDcc boegljt in 't gemdbe ©2ote(l / Dat men eenigftcn tijDt gccetacbeert fteeft ombc3tijfi ban be gemclbe^taten op temaecHen/ t^ in aiïcn gcballe be tiutluiffclingcgcfföiet/ fonbcc baflgemaecftttesijn aen ccniQijpjetrjrtbanaltelani
gelongueurs. |
3E>eonhetgrfcIj?fbe (jccft fijne .ïKajcfïept gebeben/ te toilien ban confìDeteten/ be bjeembe ©joceDucen ban De Engelfchen , Die in De pjetcnfien op alle De ftlacljtfn Diefe gcabanceett enbe gcpjoponeect Bcb? 6en/ foo binijche enbe cecfitbactDige ïïefolnticn glje= hcegöen fjebben / al^ Ijiet booten gefcpDt iï / enbe nocötan^ ban fjaecspDe foo toepnigD giufiitie aen De (©uDecfaten ban De gemelbe l^eeten Staten in bec- fdjepDe öoDjbaHen/ toae? m jp DaetobiC bet-- focöt ïirbbni aïé5ijnbc Daer tofttelijcft enbe notom- i/ic ïijcftfcIjulDigl)/ gcüacn/ gelyth blijcïtt boo? ftctoce- ne aen ben Coningïi ban Engelandt Doojeen^eclife ~ ratie ban De booifcöïebeJ&ccrcn^iatenbanbcnne'. genden ©rtobfc ïactft IcDen gcicmonficeert i^ / enöe Datmceci^/ Dat öe gcfepDe <iingclfcljcn / Dchjctcltt feOect ftet laetfie (üüractaet mctEngehndt gemaecitt niet enRonncnbeimjfen/ Datiiicu mi cenig^^tlin ban Denlioningj^ban Engelandt, noc& banpcnia^ ban fijne ©nDcrfaten ftceftgfattacqncrtt/ ongcljirft aengebaen / genomen ofte gcrutncect ïjeeft / mtie bie nopt eenige abance ban pjetenfie op ïjet ghefne De 3©e)l ginbifcöe Coujpagnie ban De ©ccecnighbe ©^obincien in America cnOe op^Deïtnfl ban Africa
onDec De autöoritept ban De gemelbe ïfcecen Staten ^ffibeecbe/ gljemarcftt tjebben/ in bolle ©jebe met ï@apcnen Doo? een ©loot tot.DicncpnücuptEnghe- landt in America gefonbm/, genomen cnbegeoccua pecït öetiben een gocDe ^tabt met cenEanDt ban dertigh ofie veertigh mijlen opDcïtuft banDe2ee/ gepeupïecct ban bp nae vyf duyfent ^ntooonDei:^/ maechenDc een Colonie/ taekftcr^ ba(l-fïellinge ce^ nige Miïlioenen geftoji Ijeeft/ niDe DieDeenDecja. ten ban De gemeiDeieecen Staten ontDecftt/ enbe bpDevyftigh^iaccnbjeeDtfaem befetenljebben/ enbe bte bp nae op De felfDe tijbt met een^Ioot op fijn ©ojloglj^toegcrufl/ mcbe Dooj ai^apcnen De ijooj; friJ2cbe Compagnpe afgenomen ftebben een jFojt tot Capo Verde, tweeauDfCC op be ïltufï ban Guinea, vyf ^cïjepen gijclaDcn met becfcbepDe üooptnani fcöappcn/ enbe Die foo fouDec teDen / nocö eenigöe anberepjobabeïpjetcptbaojbercaffingc De g^emclDf .§)tatenDcn<0ojloglj in ttoceiSuactieren ban bei@ci reltaengeDaen ftebbirn: ^at Die felf^ om gaet göci toeltteautïjorifecfn/ allegccen/ DatDefcöaben/in^ jntien enbe affronten Die De<0nDcrfatenbanbe3^ eenigljbe p^obincicn gaet aengcDacn gebbcu / iiact: geobligeect fjebben een DecDen#o?iog5 in Europa te beginnen. iSn inbien men bjaegljt / bjaerom t *0ra bat De gemeïDe Staten op öet gocbt abbpii DatjpJaös benban 'tnemen ban Ijet gljcfepDefojt ban Capo Verde, eiiDe ban bet attacqueren ban De anbete/ fjebbenbe te becgeef^ in(iantiegeDafnböojDccetiitu= tie ban 't gemelbe jpojt / enbe booj be opöoubiiiSE ban De begonnen ijofiilitepten/ ;p alDaer een ©loot gefonben öebbcn/ nietomCccipioquf{ijcftbe3Fo?tfti/ ^cDfpen enbe (©oeDeren ban be <0nbcrfatcn ban Enge andt te attaqucccn ί macc om üJfDecom te nemen ijet geene ftaec foo ontecl)tbaecbigl)IijcIi afi gljcnomen toa^ / enbe om n{ct te lyben bat i)rt ©olcfi/ 'ttDelcft ban ben Honinglj ban Engelandt gebifaboueect koa^/ {)aec foube becbieben te Itomen in Ijact: pïaetfen / enbe bjpdrjcft fouDen bermec(iE= ten De ^cfiepen enDe «©oeDcten ban i}aecbooif5<!^n= Decfaten.
©at om eenigöe couïeuc aen Defe foo ongfiefijiii DeetDe p?ete]Cten te gljeben / 5Ρ0«εε toillcn pjetiafe een ban öct veertiende ?tcttjcftel bani)etboo?fcD3Etó (Cractaet titffcDen Cngeladbt en öe ©eceenigpe f ?0i bincien / ini^oubenbe / Dat De tontcabenticn ban pawicuiiece^eefoonen tegmen 't gemelbe €cactaet/ niet fouDen bjeecBen DetonfeDecatietuffcljenbetwee Jl^atien ; macc Dat De contcabenteut^ alleen cnöe gÖeenanDcten gefitaft fouDen too?Den / Defati^fac' tie enbe^uflitie ban De faecfien Die in Europa enOe aen De Caep de Bonne Efperance bOOjbalIen·/ SC ÖoorenDe gebaen enbe gecegeleert te üJO|Dcn binnen eenStacctöDt^/ al^ ofcen^SrtijcMgfmaccrttSÖ"®^ om met meecDec 3o?ge te conferbecen be bjienbtfc&ap enDe De©?eDe tufTtìienbecwee^aaticn/ DeI)oo?öc tf Dienen omb^pelijcftDoo? allcclcp openbace bofiilitc!?' ten Die te biolcten / {jet nemen ban ipojten enDe ©laetferi Doo? gantfc^e^Iooten in betfchepDepl^' fen tecontinuecen/ met een boojnemcn Doo? bc©r fïcier^ enDe halbaten ban De^jin^ gefo?meect/ ai? Dfite Die/ taiaec obec men RlaegJit/ fouDen mogof» paffeten boo?contcabentien ban patticuliete^erfoo·- nen/ ban Detoeïcfee iietgemelDe 3ilctijcM fpjifcwj liantnetiecnistifjnt^feBBen Dat Die geene knfidBii»i
twoj |
-ocr page 310-
cn OORLOG Η. *tVìer-en~%>eettighfleBoecL· 291
|
ima,tocnfnljantoapcnenbe©nDccfai«i ban be 1)00?= ^ MücUc l>tatcn anojcccct Ijcbben tc aaen upt Dc ©lact^ fojtfiunöcaianDriiiiküafctocquamm/ fon^: öfE lirt icactact te bjcrclicn / op Οε teìfùe nianifrc nifi nioafii ocfiwft Ujoibni boo? Die gecnc bicfe De ροΓ= frfiic oiitnoimnljrbbcn/ foiibcc bat mcn [jarc De tiip= ti cc ita" ücrVüijtcii / ijotiDt ijct boojfcljjcbe ?trti)cUfi in tccnicii iiiet in / Dat bc Contcabeiiteuiggri iraft fuliflJ bjojbcn/ riibe bimljoigcnbe iubiciifcae= iiaiiaoi UJoiDiii in De jplactfeii atoarcfinurtinadio^ nini m! boojliacL-cpacncaiitcabrntictcgcnljrt iZracwct nict oÖf^^Pf'Jöcc ijanbtEnbealSjopetibarc üiiaiiDni/ nibe bat fpöacctüillfiiiminteiiemidoo? 't Kif ùc QftarlDt ì Ijtt niet in be niac^t ban bic Βε= iicn lüclcitcbefcplartfEinoeftomcu/ iuan-iiytfiiae= fo'cccrt fijn tegacii/tocbrtain baeci» tc tionicnyfnbc KilralTrii Dic 0fi«n bici)aecinl)aecl.anöfiibpanbt= inchcctiticïf»· «i^ftefoubemcnberlJCttfeggEn/ öatfe wtDüliöccctfijii Cf" Bantfcö SÉacc te blubni Utipttn öic ©lactftti / fnbc tc bectuacljtrn Ijct bofb^tnaBen jjj„^uftitc nut gcitruiific acincn / rnbc οιΐ0£ΐ·ία|= ftiiciuc liiöcii/ Dat bie gcrnc / tìic öc fcïfbe iHgfjio= iicnlirlJïic"/ bjcebtfacm foubcugcniften beabanta^ QiniDiffEacnIjaKJliettclijciic i^eeccn gaucn/ eiibc Daticalöaccoi.UjaEt Bcmacli fouben blpben / omfici) tc infilatoli uanbc<fi;otnmccie/ bie beanbfceplErg= Den Dooj coiuinobitcpt bic beboo^fsplaetrenijaci: gaüfii/ ten rpnOe bat 5P oocii tijbt fouben öctiben oiiiDacralDarctefo?tificrccü/ rnbctcniaechcn batfc ölcnift fouDc üjcbfconj ftcögeu/ ofte met eptceiiie Difficultfpt Ì ifet boo?fcÖ?ebe ^llctijchel biengfjt niet iiifDc/ enOcöcccbcn fean niet lijbeii noci) bcrb^agcn rfiifoobjffinbe onlicafbaecljcpt ten ccguaibc baiibe llfucpatcucsS cnbe KooUecS) tot picjubitie ban bc jDcttrlijrlieponcfTfiit^· SSobeli bitalie^fcif^/ na= Dicnöcii ftoiitnglj ban Engelandc aboueect/ bat het fojt ban Cabo Corco op Guinea Etlbe Nieuw-Ne- deriandt, Duoj fijn ojbjc ingcnomcn stjit / ftanjjp pjctciibcccn bat be eppebitie ban Holmes, enbebe Dpanbtfcljappcn bie l)P gecommitteert öecft/ enbe trgcnbctoelcfiebe boo?fcb?ebt staten behacen öföbe toilimiiEfnibccen/ een actie i^ban particuïicre*^ ijcrfafriii <iinbe beboo?fclj?ebEitoning&/ bie iraöu:^ titctarn Oe uoojfcïjjebe^Eccfliilitatcn/ al^eetón» tcclitucftbige faecfte batfe een ©ioot nac beiiyflen ban Africa gefonben öebbcn/ om i)atc(0nba;fatcn alDacc te Drfcn beren / cnbe Ujcbeconi te ftcggeii fift Bcciicöacc afgenomen ig/ IjcbbEube becflacn ijet iie^ intubali vyf banöaec^cbfpen/ bantwecbanöave foitcii/cnljctattaltccenban be derde, fjoehauijp fufiiiKtcn/ 'tpcneijp in bcfeii cegarDe abancecrt/ en öcn öojlogl) in Europa bofii / boo? bat'IjpgeiHio^^ inccit ban eeinge:t)o|iiliteiitöicteBeH^i)C'fi)Höige= (oniimttrcrtfoiibe-mogensijuf i
<0c boojtioimbe onbeiBcfcii?Ebe ijceft ban in öft tonciiiDcren gefcybt/ öat alfcobcc om befccnbeljeele anùcce ccbtncn bie ÖP in &et tiefonbec niet eMücbn=, cfctt/ geen fonbaniMit ban cecl)tbeccöigl)eiibt/ niet inttc in Dit ^ctijchel ig Λοιπ toapetten ban ben niiifllj ban Engeiandc tcflijen iJc bOBjfrl^ebe i^eccun Staten tc anti)ocifccen / al^ in alte ionbcce.göcpiec tcicfcöt ooifaeehe/ om öacc iebeuonnEncnpCMscii; imputctcn/ ttoijffelen be booifc|)?cöeiteecen;ê>tatfli )i)ne iüctfter^ niet / oftc fDiie WtbeL-rCfeilkiijclilie. «oningfi fai becfiacn öat be l)o|iilitciiten «aÖf«? ijacc gecoinitiitceert/ enbe ben «©ojIog^Die ijacc beoj fingelandt in Europa atngcbacn isi / fp fili iiotoii-e aagtrcffic/ enbe een cuptupe ban bebjebe-eH bjJcii&ti fcöap tiilTcljen bc twee aàaticn / toelcfte bctìOD^fe ^ees, tm é>tatcntibligcect tot neen ceeljtöca-biae eniiaoöt» fncchflijclicbffcnrie. > Ί·
®at be boD?fd)jfbe fêeecen Staten siiiöaenJötb-- ocn alic^ tuat aenitjaei- Dcpenbeccteom befcï^trênrii tfptcn tc ontgaen/ enöe'batfe -iiecö inÖecfélfDe6c-' Bccccn cnbe incïinatie tot De b?oi)c «nbc ecHlï?ael)t jun/ öat alle Ijacc actiën enbeftaei'iiclcpbttin bit-toact^ Hm nirt Engehndt ftlaec iBeiiocoöiJfCfdfbe öetattfrn. nroüni. .m^accbat bitgclucbnietjnftc&anlMiöotiït «fjöcn al? boo? &cac|)tiB£c mibbelcu alg öiebatiöe |
iBCIcfte fp ööfc tot nocö toe gfjcbicnt Debbcn/ cnbe 1(^64,
bat men ban ccconciiiatie in be |lact luaccinbcfacc= __Σ.
ficn tcflöcntooojbiaij |iaen / niet nicec ftan tcac= teixn/ al^ op bc felfbcnjbtaDeüjelbttfBfnBÖebJclbt tefiellcn.
booMiocmbcenbrrgrfcIiicbejöceft betbcc aïje^ f^pbt/ batu:)annEccfync,f©cfficrsi geccfolpccct!)ab= bmijeniui bit Tll?of te fciiben/ jöaecpiincipael oogl)= mecclftisSgrtiïrcftmet funCiilbcc-irfiitllclijcafie IBa» jffïciit (niet fijn gccbt bjelbeijagen} te concectccen bcmibbrim toririie mocljrcii üinicn om be©icbe in Europa te confccberni / inbien bc fclföe in Africa enbe anirrce löuarttcrni niet feojie bieberoin Becfieit luejöfii; macc bat nar ftct obccftomen ban beboo^s fd5?ci)e tuptncc / 5p ijcm ac«nmianbccit Êcbben/ nae cdtccatibc ootmocbigeOanch^sfbiuge biefcfijne ^ajcf}. fcl}nïbiglj 5tjn boo? fijne BecbeA^ffieioi bic bn ' l)art gfEEcben öccft om be ©jcöe tc con^becfH/ be felfbc ootinofbrtijcit te biööcn / tfBc«to)o;big{j be ijatibt te UiiihiJ ùieben tot öet:cincbicHbic«ocitfaec= ïtelych 5iju em iiietuebfcom nKtten ceilkn te(labi=> iicicn.
€iibc omtotfeo goeöra epnbe Ceiiomen / ÖatDft ft)ne JHèa§cftt|3t brticue ftjtii tteniHgljtijcftf affectie tot be boojfcijjfbe ^tatcntecontinuccai/ fnöe cecs (ïchjrhöacctEöft'ififcen niet fgae aoeiie/ bjgfe cnbe boojficlitige abbpfen/ turldfet iiianctiDe tian ccn foo beclirfjte^ionarcö/ nibc bic tot Ijrtgofbt.bancate facclicngebjageni^/ altoo^ban ljaccontfanben fui» Ìenirio?bcn met alle öcbcfemttic cnbe crìiewtcnilTe bie Öpmogebccü3aci)ten.
<enbc aïfoo be uoojfcl)?cbe Dofiiiiteptcn boo?i3ie ban Engelandt bcgoiuieii / fijn ecii notoice cnptiice ban ÖrtCcactact ban 39jicnbtl£ijap/ 'tiucich 5p metbc , boo?fcö?cbe ^tatcn graiarciitbf&ben/ enbecenbio· latie ban bci)j<be enbeban beti anquilitept ban Eu- ropa, cnbe 5p niet aHecntroublccen/ maecnorïjt'ec» ncmaelbcfitua-cnbeiibectcpt cnbecoursS banbed^» bigatie/ enbel)ct fijn üKiaji^ept toel briieft Ïjeeft De aenielöei^eccen Staten in 'tCuactaetban 'Jlfliancie lbo folemneigcit iactliniad met fiaer eemaeeht /te 1 bccfeccïteEen / bat be felbe ijact foubeguamniiecfit be obfetbantie ban öetadefepbeiiÉcactactbauEnge- landt tee gce énbftelianbc/ enbeÖaec cc£Ï)tfn«ibe libcftcptcn / cnöcpatticuUfclijch Die-ban bcCotn» metcie/ ^abigatie enbe ©iffcöcci'fn / met. t:ecipjo= quc belofte ban fgn .iiBajetiept enbe ban bcgemclbe l^ercen Staten bcgccpcη m Ijet vierde enbe vijfde ^tc» tijcïtEl/ enbe in befecccte^ctijchelenbanöetCcaca taet/ öat inbien tot p?cjubiciebanDeBÖefepbrtcan= quiUitept cnbe bjcbe Öiftfaöe«tooo?biai)i?/ ofteiios mcnfal/ .fgiijaöajeficptoftcbcöcmelbEl^ccren-^ta· ten hortien scattocqucett ofte in cenigetriip manfece aettouWfeci üjujbcn in be pofleflïe ban Ijaw ïanben / öectitén ftibc Jibectïpten ban Conunetcie / jaabi» aatie enDe®ifTf&ecpen/ üfte ecniae anbcteöiefpgöes nietnn ©fïe redjt ijeöBen te abcnieten boi^eenigö gljemaetfete ®ractaet / ofte booj öet aöemeene cecljt / bc boo?fct)?ebe attacque ofte ti;oube{a!)efc{)iebenbe te<i aïjené be armeïbe^eecen ê>taten; ^ijn itwjelìept 5t)nDe bacr ban geabbectcectenbeberfocöc/ aftefijcft De boojnoembe onbergöefcöïebe upt ben naem ban fgn IBeefier^ fiera acabbecteectenbeootmoebigbct» foe&t jjeeft / be fdbe aeliebe te gljeltjcfi met be-getnefc be ifeeren Staten fijn moatiijcfte blijt boen om bie tioubri ofte öoPiteptte boen op (jDUben/ enbctctc« pacaen 'j)efei)aben en ongcUjcIuii bic {jaec een gebaen fouben mogen jijn: «gnbeboojt^/ batinaebaltenai be gl)efepbe attaque ofte ttoubeibolgbt een cuptuce/ bat befeibe vier jusaenben baec na falJbjeecïiMi / enbe a&eiinpi^De Dien tijbt alfe bcboicen boen om em biU li&accotnmobcmint te bemiöbelen/ [jaecaltoo^afs fiftocnöe.wet'een fecouc^ ban twaelf Dupfent inan? nien/ eattt srootec foobannoobenj^/. enöenaecöat men faI «cco?öcren : 5&attet fijn jaajepegt beliebe acn be aefrpbc)^eeten^tatente boenBtboeiengèt# frctban-fijnftontnBWScftSJ®?^^^^ ^
<enbc fpedalijcfetiet enbe conbt upt aen ben »0« ninab iio» £ngeiandt^e bet6lai;cn beiAIigatietueec
fel |
-ocr page 311-
29^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i6(Sa. in fïjn.majijïi^t ficï) öoo? ïjet Uoo?fcij?tbe Cractatt
__ bebinbt / tnöe bat fnn .iBajefifpt aïfoa niet alleen
niet Iwn hoopen Ijet licactact ban üccnieutoinae ban bjicnbtfcliau Die De Engelfchcn met öe felbe fouöen toil= leu inaechcn / macc aartt niet blfben in ü?eóe met haec/ inöienjp Die niet üJflienljccfteUen mettcpam= tie ban be fcljaDen bie fijne <J5ealUeecbcnfleleöenl)eb= ben / op Dat be Iaet(ie officien öie fijne m^ajeflept foHbe mogen goebt binben te emplopeten ombebjebe teboencefïauuecen/ booj al-eec men totblacbt bec- gieten bomt / Weanbcrfintéi nietteontgaeni^/ mo- gen beïfïcrcftt too?ben boo? öefe bemon|ïcatie / bjelrfie alleen in fïcöfcöpnt tefrupten öHe^ toattec baec ban noci) obeciglj i^ te Doopen.
©at liet ten derden fijn JUSajefiept beliebe befe fijne geneceufe öefolutie tebjillenmebebeelen acn be iiio= tiingen ban Sweden enbe Denemarcken, enbe bec^ bolgen^ o?b?e te geben aen fijn .Iföinilietp in bie ben/ om be inpantien bie begemelbe^taten fuUen boen / om tjaec te boen tceben in be goebe partpe / boI> gen^be^ïUiancien biefe nietbepbe bieïtcoonen ftebi ben tefabocifecen.
€nbe bat boben al fa'n .ïfKajefiept beliebe Ijem on= becgefcöjebebegratie te boen/ batöpupthracijtban ÖieojbjebiefjptotbienepnDe ban ftjn .ïföeeHei;^ ont= fangenDeeft/ moge boojflaen met bcl5ecccn.i©ini= (ifc^onbec fijnantfjoritcpt/ be mibbeleHbiemenbe= fluaemli fai oojbeelcn om bet gepafleetbe te cepacecen/ enbe om te betïjinDeren batfoobanigebifo?b?e^ in't toeïjomcnbe niet meri: mogen gefcljieben / enbe om be b?ebe enbe c u|te en libettept ban be Commercie in 't Cbjijlenrijclt enbe ober al te Ijcrfïelien.
ï©at beffljeut enbe anttooo?bt be üionitigö baet op liet geben/'nameiitlijcft generaci enbe bilitop?/ fulcp te bemerclten upt bitbDlgenbcnacrbec©fc= toogb :
DEn ondergefchrcven Afgefante der Heeren Sta- ten Generael van de Geünieerde Nederlanden j aen den Alder-ChriftelijckftenKoningh, uyc den tnondc van mijn Heer den Graef van !</(»»»? ver- ftaen hebbende , de eerfte ende provifionele ant- woorde, die het (denKoningh op de Propofitie by hem den negentien Jen van den laetft voorleden De- cember) fijn Majeileyt heeft voorgedragen van we- gen fijne Meefters ) belieft heeft te geven, en kan tot geen nieuwe inftantien ende gebeden voortgaen j foo als hem belaft is te doen, om van fijn Majefteyt een duydelijckerende klaerder Refolutie op den inhoudt van de gemelde Propofitie te verkrygen, dan nu wel in de felve antwoordt begrepen is, fonder de fclvc ais vooren met alle ootmoedigheyt ende eerbiedigh- lijckeerkenteniffe te bedancken, dat fijn Majefteyt in de gefeyde antwoort de gemelde Staten van de con- tinuatie van fijn Koninghlijcke toegenegentheyt met fulcke ftercké ofte vaft-verbinde termen , dat men daer niet meer en foude konnen by doen, heeft wil- len verfiseckeren ; alsoock dattet de felve fijne Maje- fteyt al met eenen belieft heeft > om haar wel te doen verliaen watfe haer vaH fijne goede genegentheyt tot hare Perfoonen ende hacre Intereiten, ende van fijn voorfichtigheydt en rechtveerdigheyt in 'c ftuck van den Oorlogh, die haer door Engelandt wort aenge- daen, tebetuygen, dat hy hem felve daer aen wil la- ten gelegen iijn datfe niet en waren te fuccumberen ; ende dat hy aengaende de Alliantie die zy met hem hebben, al't geene daer hy hem door de felve toe ge- houden fai bevinden, heylighlijck fai naekomen.
De gefeyde ondergefchrevene bidt fijne Majefteyt ootmoedighlljck, dat het hem geoorloftmaghzijn, dat hy uyt foodanige ftellingen trecke^nde aenwyfe de ngotfeeckelijcke ende het klare gevolgen, om vaft ende heel blyckelijck te maecken, hoe rechtveerdigh de reden is van al het geene dat in de voorgemelte Pro- pofitie verfocht is geweeft.
Tot dieneyndc en fai fijne Majefteyt, die als een van de verftandighfte Princen der werelt , fijne ey. gene en fijbs Rijcks Intereftea twtcr verilaet > ^a eea t Ï' |
ander, hem die foude konnen voorftelicn, van foo- jy, danige Intereftcn niet gaenfpreeckenj maerwelhcm voordragen, dat het notoir is, dat de Intcreften die ' fijne Majefteyt wel weet te bcftaen in de confervatie van de gefeyde Geünieerde Provinciën ende van hare macht ter Zee om die van E7igeiandt te helpen balan- ceren , regen den periculeulen ftaet daerfe nu mede gedreyght worden niet en konnen verfeeckert wor- den, 'czy datfe tydelijck onderflut worden met hec credyt en verfterckinge, die een fpoedige en goede refolutie van fijne Majefteyt, die de felve falgeven conform het geene dateer verfocht is ; met de noot- faeckelijcke toeruftingen om het felve in'twcrckte ftcllen, eerdeefteiten, die men daer van foude mo- gen verwachten , door eenigh ongeluckigh toeval, datter mocht gebeuren, verhindert worden.
Dewyl de avantage van de veerdighcyt van foodani- ge een refolutie^van foo veel te grooter confideratie is, ora dat het by nae niet gelooffelijck en fchynt te we- fen, dat de Engelfche als men haer doet fien , datfe den Oorlogh tegen die van de gefeyde Provinciën niet en konnen continueren, haer tegen de Vrede hart- neckigh fouden kanten, gelijck alsze nae doen foo als men bevindt, ende noch doen fullen foo lange als fijne Majefteyt met cenigen fchyn van ghcen Refoiu- tie te konnen nemen haer de minfte hoope fai laten behouden van de t'famenvoeginge der geleyde mach. ten teontwycken.
BenefFens dat felf oockde andere Geallieerden der gemelte Heeren Staten, die om haer eygene Inte- leften al mede het felve ooghmerck hebben van de Vrede meteen eerften te herftellen, of de feer fchade- lijcké aenflagen ende pretenfien van Engelandt in't vervolgh van defen Oorlogh te beletten , door het exempel van fijne Majefteyt, ende door de feecker· heyt, die hy den geenen fai aenbrengen , daer hy hem by voeght, als oock door het gedienftigh mede aen te houden, lichtelijck bewogen fullen konnen werden, om in de jegenwoordige voorvallen foodanige refo- lutien te nemen, die conform zijn de Traftaten van Alliantien, die 2y met de ghefeyde Staten gemseckt hebben.
Maer, gelijck als delntereften van defeKroone, die fijne Majefteyt konnen bewegen om de inftantien die hem door de gefeyde Propofitie gedacn worden in te willigen , genoegh blyckelijck zijn j foo kan men oock aen de andere zyde feggen, dat de Obliga- tien van de AlliancietuiTchen fijne Majefteyt endede gefeyde Heeren Staten, op de welcke die inftantien zijn gegront, oock volkomen klaer ende onweder- fpreeckelijck zijn, foo klaer en foo onwederfpreec- kelijck ali het is, dat devyanddijckefeyten doorlaft van den Koningh van Engelandti foo in Europa, als ia Africa 1 enàe jimerìca gopleeght, niet t'famen be· ftaen en konnen, noch met het onderhouden van bet Traótaet van Vriendtfchap ende goede correfpon- dentie tuflchen den iel ven Koningh ende de Stateo gemaeckt, noch met de vrede en ruft van Europa te Water ende te Lande, noch de vryeoeffeningevan de Rechten der Commercien, Navigatie ende Vif· fcherye, dewijl het feecker is, dat de gefeydp Allian- tie tuflchen fijne Majefteyt ende de gefeyde Staten, verbondt tot een Garantie of befcherminge, foo van 't gefeyde TraàaetvanEngeJaiiJti als van de rulle ea vrede in Ëuropa te water ende te lande, als oock van de voorfeyde Rechten van de Commercie, Naviga- tie, ende Viflcherye, ende alle andere, die de ghe- feyde Staten in tijdt van vrede genoten hebben, of recht hadden om te mogen genieten, gelijck als het uyt het tveede > derdt, vierde. ende vyfde Artijckel van 't Tradtaet van de felve Alliancie is blyckcnde.
Evenwel is'cwaer, dat de felve Alliancie niet van
Defenfijf en is, ende dat dcfeverbinteniflèn vanoe
confervatie ende van de befcherminge des Vredes ende der exercitie van de felve Rechten» haeruieteu ftrecken buyten de palen ΜΆη Europa en dat om deus confideratie, indien de gefeyde Staten in defen Oof- logh, tuflchen haer ende de Engelfcheii felf de eerfte aenleggeri waren, gelijck als de Engelfche wel gen» |
-ocr page 312-
166^.
en OORLOGH 'tVler-en-veertighfie BoecL 293
|
füuden wiilen fegghen, of dat denOorlogh door de Fneellcheaengevangen, fijne Majefteyr geen andere Oblieatiti op en leyde, dan een Oorlogh die in africa ollppn sevoert werde, foo en waerdcr geen fonda- ment om by fijne Majefteyt het cffed van de gefeyde
Alliantie te verfoecken.
Ende dewyl dat fijn Majeileyt in de gefeyde Ant- Qfdsnaederfchynt te willen examineren, eerhy de Stitën het cflfefl: van de Alliancicn ten vollen toe- fl.j "of oockhetghcene deEngelfche voorwenden , dat de Staten felf de ware aenleggers zijn , als mede of de eerfte vyandtfchappen in ^4β·ΰα uyrgeberften ziinde, de vyandtfchap, diedaer me ia Europa ghe- volghtisj niet en foude aengemerckt mogen worden alseen^cvolgh ende aenhanghfel van den Oorlogh in j^frica", ende of fijne Majefteyt niet zijnde gehouden de Staten in den Africaenfchen Oorlogh die devoor- naemfte is by te ftaen, oock niet gehouden foude zijn hacr by te ftaen in den Europifchen.
Soo bidt den onderfchreven fijne Majefteyt op 't al- derootmoedighfte, om van fijnent wegen alle belet- leien, die de Conclufic van ditftuckeenighfintsfou- den mogen verachteren, wegh te nemen dat hy ner- ghens nae en gelieve te luyfteren als nac billickheyt 5 niet twijffelende of fijne Majefteyt fai dan van felfs toe-ftaen, dat al het geenede Engelfcheopdit fubjedl nu al voort hebben gebracht of noch al foudcn mogen doen, t'eenemael buyten alle reden loopt, cn tegen dewaerheyt.
Want dewijl het kennelijckit, dat men niemanc voor een aenvanger van een Oorlogh cn magh hou- den , dau die eerft laft gegeven heeft om openbare vyandtlijckheden te plegen, hoe kan men dan feggen fht de Staten ergens ofte in Africa ofte in Europa de befpringerszijngeweeft, naedemael dattet waer ende klicris, dat haer Vloot nae uyt de Nederlant- fche Zee niet en is vertrocken ( ende dat noch fulc- ke gelimiteerde ordrcj als fijn Majefteyt weet) dan nac dat men feeckere tydinghe gekregen hadde, dat de Engelfchen aldaer met gewclt van Wapenen twee Forten ende verfcheyde Schepen hadden genomen, ende tegen de Onderzaten der Staten alle manieren van vyandlijckheyt te Water ende te Lande pleegden. Ende wat Earepe aengaet, foo verre is 't > datfe daer dc aenleggers van den Oorlogh fouden geweeft zijn, datfe ter contrarie nae den goeden raedt vqn fijn Ma- jefteyt, omdenaenvalderÉngelfche te ontwijcken, hare Vloot in haer Havens gehouden, ende geen laft altoos gegeven om yets aen te taften dat den Koningh van Engelaudt ofte fij ne Ònderfaten toebehoorde;^ dan. al cenige van haer gemelden Koningh in hare Kavens hielden , ende gewapender handt op de volle Zee namen, ende tot harent opbrachten al de Schepen der Onderzaten van de Heeren Staten > die zy konden, aenranfen. '
De Engelfche brengen voort j dat de gefeyde Hee- ren Staten in gcbreecke zijn gebleven van haer op, hare klachten fatisfatìie te geven ; maer metgroot onrecht foo alt 'i:blyckt by 'tgeenedat in de gefeyde Propofitie door denfelven onderfchreven by monde ende gefchrifte in 'tbreede verklaert is ; ende foo als hy opelckpund: daer men over foude willen twijfife- len, nochnaeder in't by fonder fai vertooaen, kon-" oende met waerheyt verklaren > dat in al het geene de Koningh vanEngeUnJt aen den AmbaiTadeur der ge- melde Heeren Staten heeft gefeydt, of fijn Miniftcr in denHtfig^ voortgebracht,, bm defelveSraten.ia 'tongclijckteftellen, geen ftofïèenis, datmeoeen, froort foude vinden om te repliceren op'tgeenedat in defe Propofitie flecht ende recht voor eenigepartiJ culiereOnderzaten vertoont is. ! -.ίί,.ιΐΐ-ίΐτιί)
, Macrof-£e£f/i)ji//nu alwatteJdegenbaddei denStact.ïengaende , daer voht en maeckenfe gneen pretenfiei uytgenomcn; alleen op het fcndiw vande Vlootnaede Kuften van onderden V.ys-i ^dmimideJRuper, hoewel ilietiü derechteafeüdigJ neyt en de zedigheydt dip men géjiouden heeft, tfoo Kiaerzijnblijckende ) foude meii-^acrom met cenigë tondament kónnen fegghen ï dwide Heeren Staten |
Generael de Vrede met haer gebroockeri hebben, en de aenvangers van den Oorlogh zijn , dewijl datter onder alle de klachten die zy de gemelde Heeren Sta- ten voorgedragen hebben, om foodanige faecken die 't federt het TraAaet jongft met haer gemaeckt, voor- gevallen zijn, of in het reguleren van de voorgaende niet een alleen is te vinden, waeruyt eenige vyandt- lijcke aöie ontftaet, ofte teghen liaere perfoonen, jlaetfen, fchepen of andere goederen die haer toe- lehooren; was't niet alle man bekent, datmenby ;ebreck van veerdige fatisfaöie in foodanige particu- iere faecken nae het gemeene Recht ende volgens het voorfeyde Traftaet andere wegen moeft in gaen, dan een openbaren Oorlogh, ende dat de geene die met den Oorlogh te beginnen, te buyten gaendehet geea dat in het Tradtaetgefamentlijck veraccordeert is, be- hoort aengemerckt te worden als een die daer teghen doet, ende alfoo tot de Guarantie die men van fijn Majefteyt verfoeckt, rechtveerdige oorfaecke geeft : Beneffens dat de gefeyde Engelfche oock weygerigh zijn geweeft op verfcheyde klachten der Onderdanen van degemelde Heeren Staten het Recht tedoendat klaer blyckelijck was, ende daerfe lange op verfochc waren ,· 't welck de gefeyde onderfchreven, foo hec noodighis, aen nemen wil klaerlijck te doen blijc- ken : Hoe foudenfe dan eenige gepretendeerde ghe- breecken der Heeren Staten die hare Wapenen niet rechtveerdigh en konnen maecken doen gelden , daer Zy felfisfeermerckelijck in foo veel verfcheyden oc- currentien in gcbreecke gebleven zijn ?
Alfoois't oock niet te lijden, dat zy pretenderen fouden willen > als of fijn Majefteyt noch al andere nieuwe informatien cn bewijfen, diezy wel fouden konnen voort brengen om de Heeren Staten als aen- vangers van delen Oorlogh te befchuldigen , foude dienen te verwachten j want behalven dat zy daer noyt geene en fullen hebben, foo is 't openbaer, datiè te- gen dc Geallieerden van fijn Majefteyt geen Oorlogh en konden noch behoorden aen te vangen, ende dat ièlfs noch op fulcken tijdt als fijn Majefteyt arbeyde om den lelven Oorlogh door fijn middelingh en goede bulpe voor te komen , ende dat noch met fulckc vyandtlijckheden endeverftoringe van de Commer- cie , tot groote fchade van dc Onderzaten, fijn Ma' jefteyt fonder de felve ten minften te onderrechten van de wettelijcke redenen ende oorfaecken die haer tot fulcke handelingen mochten dwingen, des te meer noch, dewijl fijn Majefteyt fich in de faecktn van fijn Geallieerden hadde ingelaten, haer felts fijne reden ende van aengenomene raden te geven, om de vyant- lijckheden te mogen vermijden.
Soo tnen daer noch bydoet, dat Engelandt op dit fubjedtgehoort isgevveeftdoor ordinanieendeextra- ordinarife Minïfters aen fijn Majefteyt gefonden al van het eerfte begin van hai^e difputen met de Staten 7 over al bet geene dat vanharezyde gefchietis, ende defe het voordeel gehadt hebben, dat fijn MsjefteyC noyt yet gevonden heeft te ftraflfen in hare Procedu- dewyl haer genegentheyt tot de eendracht ende
ren 1
vrede niet dan al te notoir geweeft en is j en fai men nae dit alles evenwel noch al niet mogen feggen, dat deEngelfche de rechte aenvangers zijn, fooiilsïnen voor fijn oogien fiet van defén Oorlogh, foo in Ewro- pa als in Africa ende America, ende dat men fich ten minften tegen defe waerheyt geen party en magh ma- ken, fonder daer oock de redéhenterftont bytevoe- gen, die de ondergefchreven, foo daer eenige voort gebracht worden, het ftcrck maeckt foo te beantwoor- den , dàtter geen fwarigheyt altoos en faloverbly ven, " Het fai fijn Majefteyt oock gelieven inachtingetB Hemen, alfoo ^ivyfde Articül van hetTwiftaét vaii Alliantie, tuflchen de felve ende ile gefeyde Hecfen Staten, dé pareren tot afliftentic verbinden foo haelt als de ^andofchap uytborft ,· ctìde den GëalUeefden diede vréde niét en breeckf-, vrort aengeiêydï, dattet fel vè dan niet en kanlijdéh, dat mén de aflïfl«ntie uytftelle ortM'eïlencn die niet en blyckon.
Wat aengaet die anderetwijfièlinge, ofdenOör- logh in Eufépa niet aengeifierckt «n mi^ woliJeft ials 250 3 een |
-ocr page 313-
294- SAKEN van STAET
|
1064«. aenhangh van den Oorlogh in uifrica, cnde dat fijn Majefteyt daerom niet gehouden en foudc zijn het gcene dat door de felve Alliantie in'tvierdeende vyfJe artijckel toegeftaen, nae te komen, fai fijn Ma- jefteyt volgens fijn difcretie gelieven acn te naercken : voor eerft , dewyl het de felve goedt gedacht heeft door de gefeyde Alliantie fich aen de Heeren Staten tot Guarantie te*vcrplichten > niet tegenftaende het Traöaet dat zy met Engeland gemaeckt hebben ; dat- ter dan niet anders overenfchiet te examineren, om wel te onderfcheyden of degeieyde articulen oock tot defen Oorlogh tegen 't gemelte Koninghrijck ver- plichten, dan dit alleen, ofdevyandtlijckheden, by de Engelfche, foo binnen als buyten Europa aenge- vangen, niet tegen hetgeieydeTraÉlaet enflryden. Ende aengefien dat fulcx nu niet dan al te openbaer is, foo volght, dat men geen exceptie en kan maecken tegen de inftanticn, die op de /iwivoorfeydeartijc- Jcelen gegront zijn, dewyl men in geenderley maniere cn kan feggen geenvyandtlijckheyt tegen eenTrac- taet in Earopa te plegen, om dat men dat eerft op een ander plaetstegen'tfelveTradlaetgedaenheeft: daer men ter contrarie met reden foude ftaende mogen houden, dat het effëdt van de Guarantie al in africa felfs ons toequam, uyt oorfaecke die aldaer begon- nen Oorlogh, alioo wel tegen het Tradaet van de Guarantie is ftrydende, aU die naederhanl in Εχ^/λ gevolght is.
't Selve kan men oock feggen van de t-wee andere Hooft-ftucken van de gemelde Alliantie, te weten, van de Guarantie ofbcfchermlnge van de Vrede te wa- ter en te lande, ende van de Guarantie der Rechten van Commercie, Navigatie ende Viflcherie, op de welcke onfe inftantie al mede even alfoo gegront zijn, te weten, datter genoegh is om de effedten van de ge- feyde befcherminge te verkrygen, foo men alleen be- wyft, dat de gefeyde vrede gebroocken wert, cnde de Commercie in Europa getroubleert ofte verftoort, fonder dat de intentie van't gemelte Tradtaet van Al- liantie, ofte deartijckelen daer in begrepen, eenige exceptie konnen lijden, om dat de Autheurs van foo- danigeverftoorniiTe de felve te vooren ergens ineen ander Geweft gepleeght hebben : want foo dat eens geftelt wierde, foo en foude het Traöaet van Alliantie iioyt geen ftant konnen gif pen, om dat yemant die een der Geallieerde vyandlijck foude willen handelen, niet anders te doen en foude hebben, als denfelven in een ander deel van de Werelt aen te ranfen, en daer na den Oorlogh in Europa te beginnen, fich fonderen- de ende voort geofïèncecrt houdende, om dat de aen- getafte volgens het recht der nature, üch hadde willen verweren ende bcfchermen tegens den overlaft die hem acngedaen wierde.
; Ende alfoo is 't hier in 't ftuck van defe queftie t'ec- nemael mede gelegen, dewyl datalhetgecne daer de Engelfche de gemelde Staten over willen befchuldigen datfe op deKuft van^/i« hebben gedaen, om de vyandtlijckheden by de Engelfchen aldaer gepleeght, van hare halfen af te keeren binnen de termen van een rechtveerdige defenfie ofte verweringe bepaelt is ; ge- lijck als het de ondergefchreven breder in de gemelde Pro^wfitie vertoont heeft.
Behalven dat de vyandtfchap in geenfints
voor een aenhangfel ofte toeval van den Africaenfchen Oorlogh en magh doorfluypen, eenidcels om dat de Koningh van Engelendt met de felve in Europa heeft willen voort varen.
Op fulcken tydt als hy geen tydinge altoos en hadde watter in africa om gegaen ende gedaen was tegen de gheene die de Forten van de Staten hadden ingeno- men j cnde anderdeels, om dat de Schepen byhem in i:«r<5>i« genomen > nietgemeynt cn hadden met de. üecken van jlfiiea j ende boven al, om dat dc gemel- de Koningh, foo verre is't, dat hy niet anders voor en hadde als fijn pretenfien alleen te maecken op fatis- faàien , die hy van wegen de krakelen over dcKuft van Guinea, foude mogen begeren, ( 'twelck immers Jjpdigh was ) foo men vyandtlijckheden van Europa , rvoor fulck een toeval wüde gehouden hebben ) by Ì |
heeft felfs in't Proteft dat fijn Minlfter in den H^jj ,,, aen de andere uytheemfche Minifters om fijne Wa- ^ penen te authoriferen om gedeelt, niet eens gcwaoh doen maecken van de iaecken van Guinea. °
Ende in allen geval dewyl den Oorlogh in Euròpi door de Engelfchen begonnen (als voorfeydt) fon. der dat de gefeyde Hoeren Staten, ofte hare Onder- zaten in ofte eenige Aftien, haer-lieden daer toe eenige wettelijcke oorfaecke hebben gegeven·
ende dat de felve Engelfche de waerachtigeacmafters
zijn, foo fpreeckt de faecke felf, dat de pretenfien daer zy haer tot geen ander eynde mede en behelpen, I dan om de ongerechtigheyt van haer Proceduyre te' bewimpelen, waer dat'defaecken oock mogenghe- fcfciet zijn, dat die pretenfien, fegge ick de Staten het eiFea van de Guarantie niet en konnen benemen, noch de nature der dingen veranderen, noch de re- folutien op een Alliantie die foo folemnelijck tuffchea fijne Majefteyt en de gefeyde Heeren Staten der Geü- nieerde Provinciën gecontradteert is, altereren noch eenighfins verachteren.
Dewyl de ghefeyde ondergefchreven dan ghelooft met alle defe redenen genoeghfaem antwoort geghe- ven te hebben op alles wat van Engelandt voorgewent foude konnen worden om de refolutien die fijn Maje- fteyt door de voorgemelte Propofitie ootmoedighlijck verfocht wort in defegelegentheden te nemen; Soo is't, dat hy om dit Memoriael te fluyten, niet en kannaelaten fijne fecr ootmoedige inftantien inde gefeyde Propofitie begrepen noch eens te vernieu- wen, ende daer en boven fijne Majefteyt feerinftan- telijck te bidden, dat het hem gelieve de gefeyde Hee- ren Staten van nu aen den by ftant, inhetÏy/if ende in de fecrete Artijckelen van de gefeyde Alliantie be- looft, te doen genieten.
C. deBeuningen,
i^iecbooj aenflcrofct Dat eenbanijeocfebfubie βϋ»! men öabt met Vranckrijck toa^ &e Ykinge, ©aer f op toiect ben twintighften 5&£cember oecefolljmt/ aen ben Umfiaffabeuc Boreel te frf)?pben / bat fip ^^L
omtccnt ben Booabliflebacöteit ïtnninsö foube fitlj' ben te infipecen tenepnbc bat om cenmati alle bet! «ï Γ fcbilien/ omtrent Bet betaïcn ban öet Vat-ghelt in L Ï^^aneitctjcft bjegB te nemen/ enbeboo; teitonien/|„h| eene pertinente mctingc boo? iucbccsjjt^ Beaiitjotii»*! feecben mocöte iuecben oebaen ban alle ^efjepen / foo te | uptbefeïanben in©?ancltc{jcit aï^ upt©jancftttjcfi ''"l ia Defe Sdanben bacenbe enbe traf^quccenbe / foobantg bat alle ^^epen boo?0 na e^I)>bitie ban Bacen Man- briefen betaïiu0e ban fiaec Vatgcit in confojraité ban be felbe / niet meec en fouben mogen gcmoïe|ieert ofK in Bace crpfe opgeBouben toetben,
«©atnïïe jFcanfcBe^cBepcn in©?anchcijeft/ ente alle ^aebeclanbtfcBe ^cBepen binnen öefe ïanbtn/ confojm Bet tweede ?ittijcltel ban 't fficnctact in't jaecfeftien hondert feven en veertigh met Denemarc- ken gemaecRt/ fouben moeten toecben Bemeten 6p drie pecfoonen ten toebrcspben/ ntben^ eenen fpetteni;/ me&ebantDebctjpben baec toetenoniinei een / blpbenbe De hollen ban tDeber3libi^(i5ecommits teerDen deh tot {a|l ban Bace Committenten.
©at De boo?f5 ^cBepen foiiben toecben geniften nae Bate Diepte / langBte enbe bjeete.
.©amcntlöch / ban bc bnptenfle hanten boben bon beeenefleben totaenbeuptterfte hantbanbeanbere (iebeninbelangBte.
3[n Df tonte / booj De groote |©afi ban be^ buptenfie p&nche ban binnen tot aen De anbetr tenfiepIancBe.
àn De Diepte/ tulf^en De groote tnDe Df fofw- mali / Daer Bet op het toijtfie en onBoIfie i^ te binOen / DicBt aen tioojt o{i fOn upttoatering / ban De eene Kant regiHerBttotaenDeanberehantfirecaenDe/ baerna recBt ban Bet miSben banDefelbehoojDeaftenwtro Doo? 't bout ofie colfïng tot op be hiel toe/ ten epnbi (ft fooDanigB uptballen bat een ^ip lan^ hondert ν ji en twincigh boet/ tajt vijf en twintig » vecrthien,
nirt |
-ocr page 314-
Cn O O R L O G Η. V VicK-en-veemghjle BoecL 295
|
Sndert vijfcn vijftightaflen/enDefoaUoojtiS/
— EiéDiP«tinenteCl)acti)ec3Ì!j(ie/ Haecbansu^ Snirertt in 't vierde mttjcRel ban 't boo?f5 (Ccac-- Mrf ban bni twaelfdcn f ebjwacij fefthien hondert fc- vea en vecrtigh. alfoo De ^cö^cn Op ©ianch=
rncit bacrnDc/ ban beel minöec rfjactecsijnal^fdo: iian in 't ϋοο?ΓΦΐε0ε lÌDcactaft toccb sefpjoochcn ; flaràt ffcbonöen enöc öfCliaEii/ Dataenbecefpecttuc ^oiirafen tct ^fibmicaïitept gefcBifUm foubc toccbeη / bat iwcc ai.fietgecnEtìoojfsflart/ hjflbenamplfccen nift (tn cljartn:/ confïijm öcBcaotebanbe^cf)fpen
vierde ?lirtDcRclöairtmeec-afmeIb£ ......
flicn üccftanbc nocfitan^/ Dat Deboo|fci)?ctebrgroai tiimlie Ijacc pïaft^ foube fjcblicn ten ccfluacDe ban 't bout, Tarwe inbe a>ibece.<l5?ancn/ ofTteaDriijclt btiPSOfamEfpfciiii / maet DaUenccfluacDeban Ji)ep= hout lallen ofte biecgelSc&f/ om ix onbupat)= fncnWpt ban beftlbepartfaltuerbenafgljctCDciim/ lu con^niitc ban 't boojfj vierde ^ctijcuelbanljct boojft iSractact.
éat toijbcc^/ De ^cBcpenalbii^gljcmften jijnbc 00 öe gepl ftalcften/ enDe opDeboojenbeact)trc-(ïe= ώι foiiDctoerbengebjanbt / cnbc Daet ban gemaccftt tweei®?icbcnboo?pDfC^cI)ip/ Detoelcitebpbic/ bie De fdöe gemeten enbe bi infpeccieDaecobcctentoEbec- ijjöcii foiiïienljebtifngöeöabt/ onDectercUcntfouisen luojDen/ cnDe Dat bm eencn Daec banaltijbtblijbfn l'oubc bp Ijet ^chip/ cnbe ben anbecen betoaett ü)cc= ötn bp De j!liagi(iraet Dacc onbecDen€pgenaei;ban 't^cbipgcfetenttia^.
©at boo?t^ gljcinaccftt fouDen toecben tweeweg!; fiers» ban alle ^cöepen/ alDn^ gemeten / cnbe onDec^ tcfcitcnt bp alle Die geene DieobecDeboojfsmeetinge foa ban b'een al^ D'anDec sjjDefouDen öebben gefiaen/ Luace ban get eenïïegiftecfonbebebouDenbiecDenbp file Qtene Die ban tegen fijn Maiefïept / 't jp ï)iec ofte in ©?antRcijcfi/ Die boojfj ^cbepen öabDen gemeten / om alDafc in De ^ee-&aben bctoaerttetoetDen/ ten fpnüe De ^cfiippec^/ be^ nooD jtjnbe/ ΠΦ baec op inocfjten bccoepen / enDe foo mebe aen Defe jijDe.
33at mebe ben ^tfjiiiiei; fijne j©aet-tóief bpfïcj Ijebbenbe/ enbefijn Vat-geit mconfbjmiteban Defe = bc Ijebbenbe betaelt/ bojDec^ met geen bifjtatien ofte ontlaùinge foiiDe mogen toecDen gemolefleect / onDec toat pjeteyt Det ooclt fouDe mogijen toefen / maec bat hem na De boojfj betalinge fijne b?pebaectgbelaten fouöe moeten toojDen.
€nl)e fouDe jöet geene boo?fcö?eben fiaet/ bupren tee ttjbcn enbe bajjleti toe Dat ben ijoogljflgemeltcn $10^ ningli / boo? De gcoote enbe menicbbnlDige ceDenen Ibegen Defen ^taet aenbefelbetegtjemoeDtgeboect/ ofte noct) tegijfmoeDtteboecen/ eenmaeJbetöogijen foube iuojben öet boo?fcl)|ebe lafiigemiDDelban Vat- ieWtaftefcöaffén.
3in 't laetH ban Defe JEaenD / geflooten enDe ges pjonuncicett bp De i^eecen Juges de la Chambre de J u- ^ce, j)ct ^treefi of Sententie obec Den getoefen ^nt- 3,'ntenbent Fouquet, gaenDe tot eeuwigh banniffe- raent bupttn Dit ïJijeR/ enbe tot confifcatie ban alle ruw <i5oei)ctm / ten pjoföte ban ben Sioning.
©enftoninoijheeftnuepnDelJcItnaccDeintecceflïe ban Den {ioniìigg ban Groot Brittannien enDe ban üaer to. üKog. gebifponeect op ©^pbagöbeojleDen oen negen thienden Defec/ aengaenDe De principauté van Orango, De feibc Doo? De fijne tebocncupmen/ tnoe aen fijn ï^oogljcpt Den teec^jincebanOrange obrc te aeben enbe te laten.. , ι,,^Ρ jJfcfcÖepDe Waeijten/ Dat De ^eDerlanDtfcöe fiet Pacquec-boottUffcijen EngelantenDcGa- .w, malen BaDDengj^o»
franfie
i™ toege gebjaefit/ Datöacenttegen/ Ijaet PÌv™®· ben iaetfien^ecèmbetbecWaecDen/ Dat S'V'POif^be Pacquet-Boot, nocljte De Brieven S^jaffittoerbenDe/ Doo?De<©o?logÌji- ^coepen ofte Commiflïe-baiijDer^ ban Defen ^taet/ |
niet geincommoDeert fonbrn torcDcn/ Dacc ban Den 1Ö6/L gemclDen ©eec 3imbairaDeiic aen Den ïtoningtjban_^
ancficijcii becfeechertnge fouDe mogen Doen : €nbc ' i^ Cjctrart ban befe fiefolutie acn alle Be Collegien tcc ^Dmirahtept gefonben gctoojben / om te llceclten tot bare naceclj tinge.
3B>en ©ertogb ban SavoyenluinDig&DcBetobetlijs Dm ban ftjn ©jouto JBoeDec acn Daec i^oogölEog, Dooj Defen 25jiff;
i^ettna han ΛΛτ boini notifi- ceert tre Snot JiHrt lön
incuto JiCketiec 8>n iJRte
Hauts Fuijfants & llluftres Seigneurs ;
SI j'eftois moins perfuad^ de voftre generofitéSc affeétion en mon endroit, je ne croirois pas, commejefait, quevous apprendrei avec deplai- fir la funefte nouvelle, quejevous donne de la parte de feüe Madame Royale chreftknne de Frame ma Mere, qui apres quelques feraaines de malade deceda Ie 17, du mois paiTë. L'eftime tresgrande qu'ellefaifoitde voftre Amitié, vousyconvieauiÏÏparticulierementj Et commc je fuccede a tous fcsfentiments, jevous puifiTe aflturer, quej'yjoindraunetresfortepaffion, de vous fervir & de vous la tefmoigner cn touteslcs occafions ou je pourray avoircebonheurqueje deli- re extremement peur faireconnoillre par des preuves quc jc fuis 'aucant que nul aucre,
Hau/s, Vui£ants é· lllufires Seigtteurs
Voftre tres affèdionné Amy a vous fervir,
Signé
EMANUEL.
De Turin Ie Janvier 1664..
Ho, Mog. ende lUuflre Hteren,
INdien ick minder gcperfuadecrt vtraer van U L, gcnerofiteyc ende genegentheyt in mijn reguard, ick ioude nietgelooven, gelijckickdoe, datghy met ongenoegen fultontfangen de droevige tydinge, de welcke ick UL.communicere wegens Zaligertle Alder - Chriftelijckfte Koninghlijcke Vrouwe van Vranckrijck myn Moeder, de welcke naer eenige we- ken fieck geweeft te zyn, overleden is àùnfevenen twintighfltn van de voorlede Maendt. Defeergroote eftime die fy had voor u vriendfchap, noodight U L. daer toe oock particulierlijck : Ende alfooickfucce- dere in alle hare fentimentenj foo kan ick U L, oock verfeeckercn, dat ick dacr by fai voegen een feer uyt- ncme genegeritheydt om u te dienen, en om u de fel- ve te betoonen inalledègelcgentheden, daer ick dat geluck fai konnen hebben, 't welck ick uyttermaten wenfche, omdoorpreuventedoenblijcken, dat ick foo feer ben als yemant,
Ho. Meg. endt lllufire Heer en i
Uwen feergeneyghden Vriend om u te dienen >
Geteeckent Van Turin den lanuary i ($($4,
®ccb)Slen De Üeeccn €);tcao?binacife ^imfiafffti mt\i· beuc^ Dee Evangeiifche Cantoni nocÖ tot Parijs toa» g·"^- cen / fjebSen neben^ De teer mbafìaDeuc ban Groot Brittannien cnbe Den ^mbaffabeuc Boreeltefamcn fteo- bergaDect geteeft enDe gcDelibeceect/ in toat manitcen ««<"it enDe met toat tooo?Dcnf|itoegen^ De drie ^tatenfou= Den bebben mcecommanDecenaenbenlUiningb/ De ohtrDoi* faeche ban De acme Rcligtons-Verwanten, tooonenDe itn> in De Valleyen van Piedmont, Dieop Den een en twin- tighften 53ecembii^ ijooiIeDcnDooibemaifitbanDen ïleet fêectogö ban Sevoycn obetbaïïen siin getoeeft. 53 ö 4 |
-ocr page 315-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
€nöe alfoo Ue bcbjof f de faecftcη boo? bic arme %ie' ben nictaitrtoEUnrtouöcu/ ciiDcDatbaa ticnflfcn^ ooch üjiftöt gefcQïjt / Dat bp Dat i^oftoe geliacn foubc tpcffη aeu De Savoyfche niacfjt / om oücc Dc ©joiiDcn cnbe 3LanDcu Dat iirjcii toe bcfjoorenbe/ teniosöcn iiaflfcen/ niDc DtcacmcmcnfdjmtegamiiEfpjingen Dan alie 3yDru / ooclt fclf^ Date fp meenbcn boo? be tot noci) toe Qctooonc pjotcctie ban Vranckrijck aïtybsi ΜΦ te 3ijn: ^00 üecftnoobigljBljebonDm Uoo?8be= iriclte gcconcECteecbE ccmonficantieaen benlioningg tc bctjanbigen/ fooal^ijiccnatìoigfjt/ aï-ljottoclbe ì^m iinibatTabfUCban Groot Brictannien fijne ceclïe intcrebc noti) niet en üabbc gcbani / om in allen gge^ üalie omi tijöt nocete gcicgentöcpt te üecfupmen tot eenigl) beil)oopt accommoöemcnt enbe foulagement arn bie ban be Vallées, g[)tiijcltlJiiï|en:BorceIücc= feeciiert toa^/ bat ïjaec .fflaog. intentie baec toe
fcenemaeHua^gaenDc.
t
Remoniirantie aen den Alder - Cbriflelyciflen Ko- ningb van Vranckrijck, weghens den Koningh 'van Engdaridt, de Ho. Mog. Heenn Staten der Vereentghde Nederlanden , ende de protefierende Cantoni van Switferlandt, om fijn gutde,ende faveur, op dat den Hertog -van Savoyenjkh -we- der-houdcvanallevcrvoTgingen, overlap, ende geweit, daer meàe hy dagelijcx de arme Tiedmon- toijcn in de Vallejen is tjranniferende, &c.
©ooi»
rtftjtì-
ti£n0 iioo; be iU^aleesi tiflii «Eli· sciant/ tierc»
ÉiiiicDe jjjote- llcrcitac «Isii-
®?antli- tijtft.
«fö'Koiiingh van (ïrofit,,hrittannienfijn^ inkoija- Ïtóteeftgedaen..^ , .;. ,,,'..„ .j - ^ --"'üffihen, ni?t alle^nlijck den Heèf Hertogh
'^f. Van !.-'^ίί fté ή »5ΐ(·-'ν«ί
yìD'S^vm^'ea heeft van nieuws met tiiee olïe twMÌf juy/eéi Maphén yergippc, d^iìendcn, : -^elcke hy tégéns dé àrme luyden ghéoruyckt, om defelvevan
TErwijl dat alle de fecr ootmoedige Requeilen ende Remonftrantien, die de In woonderen van de Volleyen vanViedmont, foo fy fegghen , aen haren Souverain, geduyreiide den tijdt wel vzafeven ofte Λί/ίί jaren, continuelijck geprefenteerthebben, door de welcke fy-iieden klaeghden, over de infradtie, ende breuckc van de Vinereljche Patente, ende over de quellinghen, de welcke haer het Guarnifoen dede j van 't Fort in 't quartier van la Tour, nieuwclijcksge- bouwt, tcghens de beloften die haer lieden ghedaen wierden ( gelijck fy verfeeckeren ) in 't Traöaet van F'merol, hebben haeronvruchtbaer gemaecktgeweeft, doordeiiniftre, endeongeluckigeinformatien, ende difquiferaenten, door de welcke hare tegen-partyders niet op ghehoüdcn hebben , haren gemelden Souve- rain voor,te komen. Ve rfcheyde Machten ende Sta- ten, hebben dies te meer medelyden genomen , alsfy geinformeert fijn gheweeft, dat die arme Voickeren daer; niets e.yflchen, alsdatecn wcttigh.examcii» van alle hare Grieven, gemaeckt werde.
Byfondcrlijck de Ho.Mog. Staten van de Geünieer- de Prpyinaen hebbende ten Hooghileri geraecktgbe- weèft i.,hebbep fijne Majeiïeyt fonder op-houden ge- fupplieertj ' ielfs door den mondt van myq Heer haren prdinaris Aj^ibaffadeur Boreeti.ymK willen gebruyc- ken fijne Blachtige mediatié j ,tcn eynde dat de dingen ge-examineért wierden ,' ter pjaets, endoor vryePer- loonen, de welcke te famen en geen Rechters, en geen party e zijn, endeinmiddels, dat hare, %ckefo- tlanigh niet ghekent, lióch gheoordeelt werde, fijn Majefteyc degoetheyt wilde hebben, van haer in fijne Staten, vrye Commercie, énde handel te Uten, ende niets toe te laten, dat fy eenige fchade, vandiezyde enontfangen.
Het, was felfs noch 'ï fubjeft van eene Remonftran- tie , 'dàt mijn Heeren de Ambafladeurs van Groot Brittannieri, van de hoogh^hemelde Staten Gene- , , rael.,. ende, yan de protefterende cantous, doprordre . ,j huQs Superieurs' op geftelt ende getejicként hadden ai -iii.1.';rr^ Vaijογςί'ίβη Maendt,omgefamentiijckaenfijneMd- jeftéyt r^'préfenteren, en die^ tot nochgheblevcn > ''' ' cndé.Wijftie.rugh, door.dien'dehHeerAmbaflàdeur |
alle zijden in den ftrick te drijven, gelijck den fwintigften van de voorlede Maend gelchiet is. Terwijl dat hare Gedeputeerde binnen Turin onderhouden wierden, om in de tegenwoordigheydt van de Hee- ren Ambaffadeurs der protefterende Cesfesjj vanic- coord te traderen ; Maer'tgeene dat haer ten uyt. terften heeft over-raft, is de pafTagie die zy ghehadt hebben langhs de Landen uwes Majefteyts, de welcke haer middel gegeven heeft, omverfcheydePlaetfen, in eeneleftedefolatie van Maflacre tebrengen; Son- der onderfcheydt vanfexe, ofte van ouderdom, van die, de welcke fy hebben konnen betrappen, haere Huyfen in alTchen te leggen, enhaernietalleeniiji van alle middelen te beroven, omvandeS/e^Pi»,. rot vivres ende noodtdruft te halen, van de wdcke nochtans, fy ordinairlijck de Provifioniers zijn, tnaer cock van alle toevlucht in de Landen van fijn Maje- fteyt, alwaer fy geeèclerhande verfeeckertheydt en fouden konnen hebbep.,' foo hare Vyanden aldaer een fulckdanige pallagie hebben.
Is dan fijneMajefteytfeerootmoedelijckgebeden, van wegen, en in den naem der gemelde drie Staten, niets toe te laten dat die arme Voickeren van de Val- ieyen foodanigh ghepriveert zijn van retraiöe ende Commercie in fijne Staten te doen, nochte datfy uyt-geroeyt, ende ge-extermieert mochten werden, ter oorfaecke ende occafie, van fulcke pafiagie haerder vyanden, langhs fijne Landen heenen : Ten waerdat de Rebellyé welck men pretexeert teghens Luyden, die men weet dat noyt noch goedt, noch leven voor den dienft van haren Souverain gefpaert en hebben, erkent wierdt foodanigh te wefen , in 't oordeel, niet van hare geprofeilyde vyanden, de welcke niet tegen- ftaende de eenighe Examinateurs ende Rechters van hare faecke willen wefen, maer van Perfoonen on- geinterelFeert, in welck gheval geen macht, doende belydcnis van de felvige Religie alsfy lieden, enfou- de fich willen intereflèren.
Sy verwachten defe gratie van de goedertierentheyt uwes Majefteyts, mee dies te meer vertrouwen, om dat alleeniijck niet en is infijneauthoriteyt, dathet Traöaet van P/gwiw/ghemaeckt zy, maerfelftdat fijnen glorieufen Vader, ende Groot-Vader door dc Traflaten van •vyfthiee hondert twee en taegtntig > ende feUhien hondert en dertigh haer wel hebben willen be- iooven, dat noch fynoch de Koningen hare Naer- komers, de felvige noyt in andere handen en fouden transfereren , ende over dragen, als met hare privill· gien', ende qualitcyten , de welcke haer alfdoengeas· cordeert wierden, ende met haer oude privilegien, die oock in de Patente van Fignerol. gcconfirmeertj ende beveftightzijn; Dit doende, &G. '·η· 'l
Het geconcerteerde, geteyckent, tnde gezegèlt > dotrii Heeren Amhajfadeurs van de voorfiyde drie Staten, i» fijn origineel j is gebleven in bande* -van den Heer Amkf· Jadeurdts Koninghs 'uan Groot Brittaimien, uyt οοφιιί van^t vertreck van de Heeren JÌmiaffadeùrsiùi»de}r¥ teiierende Cantoni. Ghedaen te Parysdenstht&ea Jo· nuarij fefthien hondert drie en {eü.\g, *»dégefre/e»t(i0 aen den Alder-ChrifielyciSen Koninghindennsemva alle, doormy-wasonderteyckent -t r ,
G. fio ft EK L.
Acn den Marquis de Liònnei ■ '· " .
Μ γ Ν Heer;
. ' · · . . . ι, ; . ,, . J , .
nootfiecitlydbeyt dringht ny, mdefentvtns·
gatnde Memorie gen Jen Koningh te levéren > tef TPyl dat't felvige niet'en heeft konnengefihiedi* · door alle de Amhajfadturs gelyck, met mimde iiferoorfiit van'thaefiigb niertrtck vtn de HeertmSvitfóJcheAi»· bajfaieurs t ende dàt fnijn Heer den Ambajfüdeuf w» Groet Brittannien fijnen entree noch niet en heφgtdβ(β ·' Hetgaetvanden JienfifyntMajtffeyts, entecivaMfs" Jufiitit * dat defe Lieden Van de Volleyeéghimfervif^ at jf» ;en gemeinteneert inhare oude mon-flaetfen > en ver hieven in degenietinge van hare oude RetBte» ende Vrivi' légien^lHivifiight deer Je «χξτφ telteen vt» «
Kww*· |
-ocr page 316-
en OORLOG, ν Vier- en - ^eertighfie BoécL 297
|
Komngen Bendrick de Groote, e» Ie Jufte, daer
van deniüoninzhfioroeerdighlyckeTidehooghlijck ,delof- feliicke exempelen velght. lek recommandere » de gemel- de faecke > in Heeren de Staten , voor
deweickeickmyteyckene.
jStcDC plitlt „.in Dan- sten Ö8II \-itti!liu·
una
>tllil toil -fiaöi).
ftn,
Van u Excel.
Seerootmoedigen, endcfeergcaf- fedlioneerden Dienaer,
Was onderteyckent,
G. BOREEL.
TcParijsden 8 January 1664..
^ulch^ toierbt 8«(i<It in öanöen ban Den H!ni6a|ra'
öcuc ÜW Savoyen, al^ bolflljt.
Le Roy afant vouh que Ie Mmoire qui luy avoit efié frefenté par Μ. Borcel Ambaffadeur de Meffiem les Èflats Generattx des Provirtces Unies des Pais Bas, touchant les affaires des Vaüées de piedmon tfufi communiqué a Monf. l'Ambaffa- deiirde Savoye.
LEdit Sr, AmbalTadcur a fait fgavoir au Roy qu'il n'y avoit eu aucune contravention de la part de ion Maiftre a la patente qui fuftaccor- dée par l'entremife de β Majeftéauxd. Religionaires en I'année ii56y. Et pour en faire veoir Ia verité, il met en fait.
I. Que ledit Sr. Due de Savoye a toufiours refpondu Ie plus favorablement qu'il luyacflé poflible aux re- qucftes qui luy ent efté putés de la part defdits B?/*'- gionaires, & qu'il n'eftpointyrayqueparlafufd, pa- tente OU autrement il ieuraiteftépromisdenepoint \)iü:it\sFortdel*Tüur.
X. Que la guarnifon dudït Fort ne fait aucune vexa- iion auxdits Relisitenaires. lefquels ne s'en font jamais plaints audit Sr. Due de Savoye^ Et qu'au contraire fans qu'on leur ait donne aucun fubjea de plainte, ils cn font venus aux voyes de fait, & fe font joints a des Sce- Itrets, qui avüient efté bannys pour des meurtres, pil-' lages, &autres crimes enorraes, öe avec leur affi- Hance ont volé, faccagé & mis Ie feu en quelques vil- lages dudit Sr. Due jcmpefchéle paiïa^e des vivres aux autres Forts, & d'avantage emprifonné & tué plufieurs de fes fidels fujets avec une cruauté inoüye. Que ledit Sr. Ducafouffert cette RebeUion pendant trois mois, & les a conviez par des edits publics de fe remettre dans leur devoir, leur offrantmefmeparunefTedtde faclemence de leur revolte > qui
eftoit montrée a uq tel exces, que lefdits Religionaires attacquoient touslesjouislesplaces & terres dudit Sr.
y commettoient desaitesd'hoftiiicéincroya- bles. Deplus queleditSr.Ducleuradonnélalibcrté de choifir telsdefesjugesqu'ils voudroient, pour ju- Eer les demandes qu'ils faifoient foubj pretexte du mauvais traitement dont il y avoit plufieurs a 1'avanta- ;e mefme defdits Criminels , qui avoient favoriféz eur Rebellion. Pour cc qui concerne les trouppes qui ont efté envoyés dans les Vaüèes, pendant la conferen- ce qui avoit elté ouverte a Thvrin : Ledit Sr. AmbaiTa- fleur àtSavoyt pretend qu'iln'y a eu aucune furprife α autant que ladite conference n'eftoit faite que pour convenir d'une fufpenfion d'armes, & que lefidits Re. ligtonaires ont fait refus de relafcher deux petits licux, qui leur eftoient demandes pour eflargir lefditsTroup- ^ > bien qu'il euft efté ainfi propofé par les Suijjes ^"''/'«wii pour obtenir ladiie fufpenfion.
Sa Majefté cependant a donné ordre au Sr. Prcfi- dent ifwofon AmbafladeurenP/Wweei * lorsqu'il cft party d'icy, pour retourner exercer eet employ de travailler en fon nom aupres de M.leDucdeirfw^e aux moyens d'acoommodcr cette afiàire&d'obtenir melme quelque remijjton aux moine coulpables qui voudront remrer dans leur de voin |
Den Koningh hebbende gbewih Jat de Memorieacn
hem by den Heere liorecl, Amba^adeur <van ~—·— wijn Heeren de Staten Generaci dtr Fcreenigh- de Nederlanden ghefrefenteert ·, do opende de faecken der Falléai van Piedmont , ghecom- muniaert wierdt utn den Heer Ambaffadeitr •van Savoyen.
En voornoemden Ambaifadeür heeft den Kò- ningh laten bekent maken, dateer geenecon- traventie wegens lijn Meefter wasgheweeftin de Patente, dewelckedoordebemiddelingh van fijn Majefteyt in 't Jaer feflhien honden vyfenfefligh aen die van de Gereformeerde Religie wierdt toe ghé- ftaen, ende om daer van de waerheyt te doen blije- ken ftelt hy in gefchrifte.
1. Dat den voornoemden Heer Hertògh Van Sa- voyen altoos op'c favorabelftc geantwoordt heeft, o^ de Requeften de welcke hem van weghen die van de Gereformeerde Religie fijn gepreféntcertgheweeft, ende dat het onwaerlijcK is dat men haer door de voorfz Patente ofanderfintsfoude belooft hebben het niet op-bouwen van het Fort de la Tour.
2. Dit het Guarniloen van 't voorfz Fort geéné vexatien doet aen de voorfz Gereformeerde, de welc- ke daer over noyt gcklaeght hebben aen den meer-ge- melden Heer Hcrtogh van Savoyen. Ende dat fy ter contrarie fonder dat men haer eenige reden van kla- gen heeft gegeven, getreden fijn totfcytelijckheden ί ende hebben haer ghevoeght onder een party Schel- men , de welcke om haer moorden, ftrooperyen ende andere enorme fcyten gebannen waren, ende hebben met haer affiftentie eenige Dorpen van de voorfz Heer Hertogh geplondert, ende in den brand ghefteecken , hebben de paCTagie van de vivres na de andere For- ten belet » ende hebben wyders oock ghevanghetj ende doodt geilagen verfcheyde van fijneghetrouwe Onderdanen met een ongehoorde wreetheydt. Dat den meer-gemelden Heer Hertogh de voorfz Rebel- leringe geleden heeft, gheduyrendeden tijdt vani/r/e Maenden, ende heeft de felve door publijcque ediden ghenoodight om haer wederom in haer plicht te her- rtellen, biedende haer felfs aen door een effefl: vaa fijn goetheyt de pardon ende abolitie van haer revol- te , de welcke tot een foodanige exces waren geko- men , dat de voorfz Gereformeerde alle daghen de Plaetfen ende Landen van den voorfchreven Heer Hertogh attacqueerden, ende pleeghden in de felve ongeloofelijcke adten van hoftiliteyt. Wyders dat de meer-gefeyde Heer Hertogh haer de keurghegeven heeft van fijne Rechters, om deeyflchenteoordee- len die fy deden onder pretext van haer quaedt trafte·' ment, onder de welcke felfs eenige Waren tot voor- deel van de voornoemde Mifddiagers, die haer Rebel- leringe gefavorifeert hadden, belangende de Trou- pes, de welcke ghefonden fijn gheweeft in de Va- léenf, gheduyrcnde de Conferentien de welcke toe Turin ghe-entameert waren: Pretendeert den meer- ghemelden Heer AmbaflTadeur van Savoyen datter geene furprinfe altoos is gheweeft , alfoo de voor- fchreve Conferentien niet aen gheftelt waerén j als om te convenieren over een fufpenfic van wapenen » ende dat de voorn. Gereformeerde geweygert nebbea twee kleyne Plaetfen- te relafdifiren, de welcke van haer verfocht waren om dc voorfz Troupes gevoegh- lijcker te logeren, hoewel't felve alfoo door de Swic- fers van de Gereformeerde Religie voor gheftelt was» om de VOO rfz fufpenfie te obtinereni
Sijn Majefteyt heeft ondertuflTchenòi-dreghegeveri aen den Heer Prefident Servie» fijn Ambaflkdeur ia Fiemont , doén hy van hier is vertrocken om die funüie wederom te gaen bekleden, om in fijn naem by den Heer Hertogh van Savoyen te arbeyden, toe uytvindinge der middelen om de voorfchrcve üecks .t'accommoderen, ende felfis eenige remiific t'obtinc- ren voor de minfchuldige ^ de welckc wedtroio io haer plicinïirillen treden. ; . ' |
-ocr page 317-
317- SAKEN van STAET
|
fjii Februirio toitcbt bcfaccfte/ fao mm bffl ïton= bE/üpgtlcpt/tioojmi patent ban Amneftie ; op üc cppiicfltic ban" bini üir! tucbcr bact na bifpute. ^n ^tiUa quanirn ban bc Valleyen ccnigc »6fbcputc£r= bfn tot Parijs, bif ïjiifc trrfionbt Ijcbbmgöcaöbjcf^ ffctt aen bm Lord Hollis "ïinibafrabruc ban bniïlo^ ninal} ban Groot Britcannicn , tnbe acn ben i^ccc Bortel, Die boo2 bcfcii ijabbt bcrtoittici)t batfooba= nfgc (öcbrpiircctDrn tojacrnbcciuacöt / op bat ör twee pointni by Dcjongljfic patente tot TurincnbcPigne- rol gccÊfftbccct / inccbclijcltfcnbcb?aflelijc{tenianic= tc bp bimïioningDiiiocÖtcntoftbcngecfgulEcctenbe ncbccgcftrit.
©cfe boojfcljicbe twee pointcnbanfati^fartteenbe ban feccUccöfpt boo? Ijft tocfjonunbc/ iuacen inbe iianbeüngc tot Turin cnbe tot Pignerol in fere aenctra: ie tooo?brn rnbe faci)te teimcn boo? gljcficït / tnbc acn be (Debrputcccbf η ban be Valiccs albare booj glje? Öoubfn/ naujfntiijch/ toatboojmicfati^factieaen De J^ffc i|a-togljbanSavoyei)acfn^oubfcain/ bcfe aiicbrn ban be Vallées foubrn Ijcbbcn te boni / tot
fubitiifTie rnbc tot bfCfliffenifl£ban'tjanabligöepaf=
feccbc ban 't fefthien hondert drie en leftig cnbe vier en feftigh, al^ «IH gBeaccomraobcftt. €nbe ten tweeden j J©at fffcftfcljcpt bcföcci;ïlcctogf)ban Sa- voye boo2 i)ct tocftomcnbe fouQc Dtööni / op bat biccs ociijriie bfcofcten enbe bifojbjc niet raccc I)iec nae göci fcijiebenfauben.
3Btn fpjach ban bcfe twee fafcftcn boenmaritot Turin (tc toeten / bc tcec Servieni,?fiinbaflaban; ban Vranckrijck, cnbc bc ï?cccen (örconimittcftbe ban Savoyen ) al^ban bingeri bic inacc j>ra formai enbe om öet iiiittcriijcU cefprct bjicrbcn booj gcfìeit rnbe begeert/ om bectrc cnbe ceputatte ban ben l^ecc ©er»
togö te conferberen ; Cnbe Ijet fcljcen bat baec in fou^ be iiomien toccben bolbaen /' tnit^ bat bcfe arme bcc^ bolgljöc aiicbcn fonDfti bchennen dat fy hadden gerc- volteert endGBerebtlieerttcgen^ tjacen Souverain, en iiaccDaii ΐρ bcljoojìincite fubtm|ficbctìergiffem|fe af fiibbaj cttöe iiEi'hnjgeii fonben Rdnnen.
^m be ï^eecen <iBefìJnten ber Evangelifche Can? ton^/ öceft men öocnmacl^ tttfriöemeöe aïfooboo? Bcljoaöen / cnbe flcfepbl In öefe epgtn toöojben: dst- ter maer vifionaire endechitniriquedthghen waren, van geen fabftantie, maer die alleen fouden ftrecken tot uytterlijcke behoudenis van eere endc reputatie
Voor'deri Heer Hertogh , ende'cwelckgeene goede Onderdanen en behoorden ,nochteen vermochten te wcygeren.
ï?ccrcJi <0cfantfnban bcciantongljabbrnbit oocft ülfoo öcbtipt enbe boo? gfl)ouben aenbc<!5cDe= piitceröcn Uan be Vallées, bic bit te bier tijbt alte ftoaeceitbetmcefBtnintisïjfrIiceji tebjefrn/ nament^ njrtt/ In iiat gebecitc tianI)ct eerftepoint fpjeecltcnbe ban be fttisftótie, alg bat fp fonbcn tnoetfη befteii:: jicn wnt HptfsiDc bctÏ5tól-en/iiat fp trgen^ Iiaren Sou- verainen HcecïjabDiPn gerevolreert Cnde Kébellen wa- ren. S&aec fp gctoecfi toare η amgf tafic / toerbjucfete / bcrbdlgbbe ï'n UcoojtogObc nicnfcljfn/ bic boogmiiti taire ®coiipcn toaij brni^ecttiglj^naeijetoniieijoo?'
lijefi opbotrtöcn ban'tJrOiï de la Tour, toarenot)ct= Uaiïcn getocejï/ iooöt ^jcfïagöen inöcgeruincertin inibbcïen «ibe (©oebercn/'tot bïttoecpïngljrnbecef; fatie biitt garen rebtìijcBen toe-ocftanen eob^^bicn|Ï / foo batfpTepbentatfp om goet cnde leven biefetjiilbt op öatt niet honben laten / tegejip" toacrïjtpt enbe {jare gctoiffcn / öaer felbrη moetenbe bcrhlarm liïcbcflen te 3ijn ; .ïKïaec nnmai fp <J5ebeputeciben ber Valleyen aen / éàte Committenten ban bie impntatie toelte Pillen fupbcten / bctoijl men I)aer noci) tct Turin, noci) tot Pignerol in |)arcbei;fotötcbeftMfïeefibcjiifii= ficatie Hiet en baööe toitïcn ïjooren / ia tjipjeffelgcfi berbdiJoiöacrUantcl^icecitet». - · .
tierï enbe bn^ bertfe (labben be l^ieercn «l^èfatt^ teri öee Evangelifche CaiitoTis fonili^ banfaecfieti φ tjaöt/ ÏfJöeiiacrom edik öe^iseten uais^^jiiuipaieH en bill rwàelfdeii iRap beöïteöeti e&tltàji^ ben aen öaec Üo. Ilfjog.iciricït of bie twetgerefirbecCi be pointcn a«n DcooteftoarigöepttnMibétiRonncn
IÓ64.
^iiCcr-
Une tot tiu «e cto^e. |
binben/ enbe öacr obeciiceniHcutoqHaitJifHftonhp toftbcngcimaginccrt. ^
beben be boojfcijjebe 45fbfpHtefrbni ttaetbn· " brricljt/ geïijrft alé in'tSfacrlefthien hondertvijfen vijftigh Docl! gcfpioocltrn bjirrbc bp ben i^ecr Ser- vienc , '3tmba|1aöCUC ban Vranckrijck , ehbetlüt). «ÖebepntEcrbfnban Savoyen, acngacnbeöcttioojfttf ban'tbontocn ban een j-ojt a la Tour, cnbc battei- maer en toerbe gc-epfrijt om tcconfcrbcccnbeccüuÏ tatie ban ben teer ï^ertoglj ban Savoyen ; .E^aer bat men niet ban mccninge en toa^'i fclbe te bouiuni/ cnbe fll^'talfcljoongijcboutfoubetoojben/ bat men Öet bJCbccomfoubeaf-tocrpfnenbeDcmoIieren. ioo Ijebben bcboojf3<i5ebeputcerbendes Vallées bcrhlatrt' bat na oocft öet fclbe alfoogefcfjicöe/ acngacnDebé twee gefcpbechimiriqucgercferbeecbepointen/ enDc bat men nuaenbearmeuptg^utcei«l»5ePHintirj)£ atiebcn ban be Vallées, nictfrnlienöBaJ^bjairfjtpt boo? Ponbe / enbe aen be felbe bcrgljt bcfe twee na\jti|. gcnbepainten/ namentlijcft enbe ten etrften s^atf» ban De Vallées tot fati^factieban'tgepaffeerbe/foij: ben op bjcngcn enbe acn ben j^ecr^ertogö ban Sa- voyen betalen in geit be fommc ban een miiiioen hon- dert enbe vijftigh duyfent (0nIbcnS / tot rcHitutiebim be onftofïen bic ben i^ecr ïjertogljfiabbe nweteji boen/ om be rebellie cnbe op genomen toapenen ban bieban be Vallées tegen te gaen / cnbc tot boojliminge ban öe tcöabcn bie bc anbcrc trouttie Cathoiique#nDcctia: nen ban Piedmont ban: booj gcïcbcn gaoben.
(Ccn tweeden; ©at fp bjjnbc Valléestotfccctoi ijept ban ïjare ge&oojfacmöept boejïjcttiJcftomenöe op be o?b?e ban bi:teer|^ertoglj/ tatöacénfto|icin alle^ fonbcn moeten op rcctjten cnbc op-boutocn vier Forten , tcr plactfc ttc mcn {jarc aéiftmiffn foube/ enbe öaer in fijn l^oogijcptbegicequiceecbe^Barni· facnen fonbeieggljni / toeicfee <ì5uacnifoenWj betactt enbe Qftbcrljoubcn fonile moeten tooibm/ biibccfoii gingeenbetotfioffcnban öiebanbe Vallées.
«enbe aïfoo Defe tcgentooo?bige pjflenfïcnln plae^ ban chimeriqueboo^flcninöinberaitbiTt/ rtibeBöt' bjojbeii bjarentìi Het baeöt reaeenöefubfiarttielefaEc= hen / ïie fp baiiÏieReiigicUlrtfn Öalfflenbfrtoacöt rtocfite itdnnen tmaginetcn/ liat nimöieoliebietati ïtjrfie I)aer opt fouben totilen beBbeiiibcrgctt.
^at fp oocft tottctgccneöaeÉ nu jaiebercfittmcrDt/ t'ccnemaci onbermogent toarcn.
^00 fcpben befctöcöepHtceröfn göffetinitntfJD'n/ om alle fjet fi;Ibe acn ben ï^eec HmbafTabetic iwn Groot Brittannién mbc btn l^ett Boreel te bCCtOOnm/ cnbe te bcrfoccïicn iat ben Ììoningljbatt Groot Brit- tannién cnbf ftaer ï^o. ffliog. öacr ban tencecöwi mocljten toefen gljcinfojmeert / met oütmocöigöllt bcbc / bat öarc Piotegcrcnbe ïjanben continiietiw cjiiit geliefben te bie ben / ten ftmbe fp àrmcf nbe geönpriflö bcrboïgijiïe enbegcmartilifeetbe mcnfcfioi / inwljtcn ecnmael toecben göcfleltiiuptenbjeefetoangoeöienbt Icbin te moeten berliefcn/ enbeontMoöt toccbintiaB be ■ ouöe bjpöept tiibe cpcrritie ban te ware •ChViftelijc- ke Religie, bie tpboIaen^taceci«öecctij(erttïil)e# bilegfen/ al-eer φί be lrtcen <0|abeö ban'Savoyen cenigli gcbicbt obetftaeciiabbenaiiliaöt/ Baööenji· Piofcflecrtenbegenocrten/ fnbe biefp<0öltt5ïilmaq)' tigö baben/ aüeenlijcft bat fp al-u oc{j meditai ben befitten enbe genieten·
iBaer ben Ιιοηίηώ lift aen ben i^eec HdUIsïooi ben ü^cer be Lionne fcggcji / Dat De ütortinsÏj ban En· geiandt cnbe batt ©o..f!Kog,aengaenbe Die materie/ qnalijclt toaercn gljeinfojnjectt j «Snbe Bat boojben
Jleec de Comminges tot Londen enbe ÖÊni^ecd'E- ftrades ali)ifi7 anbete onbercecïjtingöe foiibe φ" ben / Dbec een homenbe ttiettet geme toat be fft' togö fflf^ fcöjeef Denlaftfiea ©ctoBer amfimi^om
HautiFuìJfam & lïïuftfes SèigMeun Ì
L a Lettre que vourrn'avez efcrité Ie 30. deJuillet j®^ deririer m'a furprife a un point qùie jenef^u pjuSi rois aflcz vousrcxprimcr.J'ay diiïèréa vousftire
refpoD- |
-ocr page 318-
|
refponfe, efperant que ce temps & ce delay contribue- roic bsaucoup a vous faire connoiftre, que les infor- ' mations qui vous ont efté cionnées par ceux de mes fu- ■ qui ont eiic les autheurs de la derniere revo/te funt autaot pleioes d'artifices & de raalice qu'elles font touc fait contraires a la verité. Et je ne dois pas porter plus avant m'a refponfe pour ne laiffer dans ce fileace qucl- que efpece d'avantage aux calomnies & aux menfonges
''"'iTn^faut d'onc que prendre la peine de lire la paten- ted'mtiefiie<Yie'i''Ay accordéele 14.de Feburier dernier [jiesfujefts de Ia Reliponpretendüe reformèe, póur voir li l'on donne aucune explication contraire ny a la bonte Λ ny a Ia juUice, ny a /'«iw/wwdeceuxqut ont travaillé pour me difpofer a kur accorderprefup- nofé, cc qui fe doit prefuppofer, qu'ils ayent efté per- fonnes d'honneur de bonne foyé" de bon fins > & qu'ils D'aycnt pas cu intention de me ttomper, ou pour niieux s'expiiquer, d'eflayer de me tromper fans aucu- neapparenced'en pòuvoirreuiTir. Mon intention n'a jama^ efté de fruftrer ces gens là du pardon, qua je leur ay accorde avec tant de clemence, mais bien de me faire obfcrver ce qui m'a f:Q.éexpreJfemm promis dans ledit pardon, & ce qui cft couché dans la patente d'amnék' verifiédans les Magiftrats, accepté de mot tmorpareux, devant ma Ggnature : Sanslaquelleac- ceptation que j'ay cru faite non captieufement, mais d'auffi bonne foy de leur cofté que j'ay du mien accor- de Ie contcnu de la dite patente > je ne 1'aurois jamais lignee & aurois droit & fondement de me plaindre hjutement de ceux qui auroient voulu follement con- tribuer a extorquer de moy mon confentement & ma fignaturi, laquelle neantmoins ne leurauroitderien fervy, n'eftant relative a autre chofe qu'a ce quieft couché dans la patente s'ils cuffent eu deflèin d'^ met- tre des chofes qui ne deuffent paseftreexecutces de bonnefoy.
11 fiiut aufli que je vous advoüequeje n'ay pu com- prendrc comme quoy ces gens la ont pu obtenir de vous de fe faire nommeri»»ocf»iij &que vous ayez dit que 1« Ambafladeure des Centms buifles prote- ftants ne les trou verent aucunement coulpables de cri- me dtRebiUion. comme fi ceux qui font les premiers a prendre les armesfang aucun fujed, ny occalion con- trclcur Souverain, comme il appert qu'ils ont fait par les aftes faits dans les conferences fignées pir Ie Secre- taire de la fufdite Ambaffade, pouvoient meriter ce nrim, commc fi ce qu'eux mcfmts advoüent dans Ia patente de l'amnesie concertée depuis Ie commence- inent jufques a la'fin avec lefdits AmbalTadeurs & figné par leur Secretaire par leur ordre & en leur prefence, ne portoit pas expreflemcnt Ie contraire : Comme fi lefdits Ambaiïadeurs euflènt pu donner une declara- tion repugnante ala fignature fufdite. Et comme s'ili eftoient les Juges de l'innocence ou du crinriede mes fu- je&, & que je les eufle confiderés comnie tels & non pas pluftolt comme Protedteurs trespafllonnés defdits fujeös criminels, & en fin comme s'il falloit adjoufter aucune foy a leur declaration lors qu'ils voudroicnt contrcdire honteufement les efcritures fignés, ce que je ne croisjamais qu'ils faflent. d'AiÌleurs non feule- menr ces gens ieplaignentavouscontretouceraifon, & verité, commc s'ils re^evoient quelques mauvaie traittements, mais cn melme temps il cachent mali- cieufement les graces qu'ils obtiennent de ma bonté 5 lis paiTent fous filence les faufconduits que j'ay fait donner a plufieurs d'entre eux qui ont eité pourfuivis "iminellementj & condamnez cn des peines & amen- des pecuniaires, contre lefquels, quoy que la fufdite f'tnte referve les raifons de mon fifque, jufques a pre- 'snt, on ne les a point inquietés ny en ieurs biens ny en Icurs perfonnes, quoy que Ie terme des faufcon- duits foit ex[M ré : Deplusj'ayaccordéendernierlieu ^xCommunautezdelajurifdidionde S.Jean, &'dc tioma fur leur requefte de tranfporter ce qu'elles de- voient pour l'annee paffée, & pour la courante fur l'a- ^'"'d' pauvrete n'eftant venüe que dc |
'iur Rebellion, elles n'euflent pas merité eet efgard. 11 y aeudcrniercmentunnommép*»/ DamytkBe^h ■■ condamné aux galeres par fon juge, & la féntence con - firmée par le Senat, fa femme s'eiiant prefeotée a raoy en mon audience pour m'endemander la graccj je ia luy ay tout auiïï toftaccordée ; mais cc qui cft de plus pTciÏABt Jean Jeagemet dit yïo/i»du FilJard 1 pouriuivy "criminellemcnt pour avoir en compagnied'autrcsal- fafiné Daniel Audrys, Laurent Durant & Pierre de Pie- rau tous de la melme j a caufe qu'ils ne νοΗ*
loient pas confentiraux preparatifs de Ia Bfiiffw» paf- fée , & pour avoir enlevé un Marefchal & on autre Ca- tholique a Luzerne, les avoir tenusgarottésquelquee jours dans les Montagnesj & dans les bois &avoiren- fin extorqué d'eux une rangon j Surquoy ayant ledit criminel introduit 1'appellation au mefmeSenatdeïtf. ri», le Senat a prononcé quefukvantla/><i/i»iigene- lal, il n'y avoit licudelecriroinalifer, puifquel'ac- cufé n'avoitpaseftéexceptéenicelle: Cequifaitvoir qu'elle leur cft aufli inviolablement obfervéede mon coflé que enfrainte par ceux des Vhllèes. qui permettent que les bannis > qui iont exceptés du pardon, & qui ont efté les autheurs de la rebellion demeurent une benne partie en leurs maifons paifiblement , fans que les Communautez faflent cc qu'elles font obligées pour les faire tomber entrc les mains de la juftice. '<· Ayant auifi dernicrement faite une aÌTemblée de Miniftres danslelieudeii. 7"»contre l'cxprefledif- pofition de la fufdite Patente j en fortequ'eftants eux mefmes contraventeurs temeraires & dignes d'eftre privés du benefice de ladite patente, ils fe plaignenc qu'elle ne leur eft pas obfervée par une effronterie fans exemple. C'eft ce que j'ay cru de vous devoir dire en partie fur cefujedt, en vous afleurant neantmoins de ma bonne difpofition envers ccs gens la, quoy qu'ilj l'ayent fi peu merité , & tres mal correfpondu aux bontes dont j'ay u(é en leur endroit ce quin'empe-' fchera pas que jeneleurobfervetrespoinflucllemcnt tout ce que je leur ay accordé, pourveu que de leur coflé ils obferyenc ce qu'ils me doivent & que je ne les traitte tousjourj avec toutc la clemence que vous ' pourriez fouhaiter,
Ce font,,Mefljeurs, les juftes fentlments que j'ay de vous teiinoigner avec fincerité po.ur vousefclair- dr de la verité des chofes , qu'on vous a deguifées fur tous les points dont fait mention voflre lettre, & il ne me refte qu'a vous prier d'eftre perfuadés que j'eftime infinement voftre amitié , je feray tousjours cc qui fera en mon pou voir, pour me la con- ferver, & pour vous faire connoiftre quejefuistrcs veritablement
Hauts, Vuijfants ér lUuflres Seigneurt
Voftre tres aSèélionné Amy avousfervir.
Signé
E MANU Et,
De Turin Ie 31. d'Odob. 1664., Ho. ende Mog. Heeren,
UWen Brief van den dert,ighSfen]n\y aen my ge- fchreven, heeft my rot een foodanigen point gefurpreneert, dat ick het U L. niet genoegh- faem foude uyt drucken. lek hadt 4'antwoordx aen U L. gediffèreert, alfoo ick verhoopte dat den tijde ende dat uyiftel veel foude toe brengen om u te doen kennen, dat d'informatien de wekke U L. gedaen fijn door die van mijne Onderdanen , de weicke d'Au- theurs fijn geweeft van de laetfte revolte, fo vol artifi- cien ende quaedwilligheden zijn, als fy fijn t'eenemael tegen de waerheyt. Ende ick behoore niet langer mijn antwoordt op te houden, om doordatftilfwij- gen eenige (porte van voordeel te laten aen de CaJom- n ien ende logens van die Luyden. .
Men moet dan alleenlijck de moeyte uiaer ne- men om de Patente van Amneftie te lefen, de wclcke ick den vctT$hìndtn Februari) loflieden
«βη
en OORLOGH V Vier-en-veertighfle Bosck. 299 |
-ocr page 319-
300 SAKEN van STAET
|
16^4· acn myne Onderdanen van de gepretendeerde Gere-
___formeerde Religie, toe gheftaen heb, omtefienof
men eenige explicatie geeft ftrijdende noïh tegensde goetheyt, noch tegheiis de juftitie, noch tegens de meeninge van die geene, de weicke ghearbeyt heb- ben ommytedifponerentothettoeftaen van'tfelve, prefupponercnde , 't geene geprefupponeert behoort te werden, dat'tfelve Perfoonen van eer, vangoedt Tertrouwen , ende van goede finnen fyn gheweeft, ende dat de feive tiiet voor ghehadt hebben mytebe- drieghen, of om fich beter t'expliceren, om te be- proeven of niet mogelijck wasmytebedriegeH, fon- der eenige apparentie van 't felve te konnen reufle- ren. Myn meeninghe is noyt gheweeft die Luyden ('onthouden de pardon, de weicke ick haer met foo veel goetheyt heb toe geftaen , maer wel om aen my te doen onderhouden , 't gunt my expreiTelijck in 't voorfchreve pardon is belooft geweeft, ende *t geen in de Patente van amneftie vervat is, de weicke door de Magiftraten geverifieert is , ende door haer van woordt tot woordt, voor myn fignature aengheno- men: Sonder weicke acceptatie , de weicke ick niet gheoordeelt heb captieufelijck gedaen te Zyn, maer foo opreghtelijck van haer zijde , als ick van myn zijde den inhoud van de voorfchreve Patente toe ge- ftaen heb. lek foude de felve niet gheteeckent heb- ben , ende foude leght ende reden hebben , my hooghlijck te bcklaghen over die geene, de weicke lichtelijck fouden hebben willen contribueren , om van my t'extorqueren myn confentement, en figna- ture , 'tgeene haer evenwel nergens toe foude ghe- dient hebben , tot geen dingh relatif zijnde als tot 'c gcêne in de Patente vervat is, in gheval fy voor- nemens waeren dacr in dinghen te ftellen de weic- ke niet opreghtelijck behoorden ghe - executeert te worden.
' Ick moet UL, oock bekennen dat ick niet kan be- grijpen , hoe dat die Luyden van U L. hebben kon- lien verkrijgen haer onnofele te noemen, ende dat ghy-lieden foude gefeght hebben dat d'Ambaflàdeurs van deSwitferfcheCantons Proteftants de felve geen- ünts crimen van rebellie fchuldigh bevinden, als of die geene de weicke de eerftc zyn, om de Wapenen fonder eenigh iubjedt of reden teghen j haer Souve- rain aen te nemen, (gelijck het blijckt dat wghe- daen hebben door de adlien ghepleeght in de Confe- rentien , ondertceckent door den Secretaris van de voornoemde Ambaffade ) die naem koften verdie- nen j als of't geene fy felfs advoiieren in de Patente van amneftie met de voorfchreve Ambafladeursge- concerteert , ende door haer Secretaris met haer or- clre ende in haer tegenwoordigheydt ondertceckent van 't begin tot aen 'teynde , niet expreiTelijck het contrarie contineerde : Als ofdemeer-gemclde Am- bafladeurs eene declaratie fouden hebben konnen ge- ven ftrydigh tegens de voorfchreve onderteeckenin- ge; Ende als of zy de Reghters waeren van de onno- felheydt of de mifdaedt mycer Onderdanen , ende dat ick haer daer voor foude ghehouden hebben, ende niet eerder als feer yverige Protedteurs van de meer- ghefeyde fchuldige Onderdanen, endeeyndelijckals of men eenigh gheloof foude behooren te ftellen in haer verklaringe, als fy honteufelijck fouden willen tegen fpreecken de ondertceckendefchriften. 't Gunt· ick nimmermeer gheloove dat iy doen ; Wyders die Luyden en beklagen haer nietalleenaen UL.tegens alle reden ende waerheydt j als of fy eenigh quaedt tradtement ontmoeteden, maer ter felver tijdt ver- duyfteren fy quaedtwillighlijck de gunftendiefy van myn goedtheydt verkrijghen; Sy fpreecken niet van de Geley-Brieven de weicke ick aen verfcheyde on- der haer heb laten toe komen, de weicke crimine- lijck vcrvolght wierden , ende ghecondemneert in eene pecuniele boeten : teghens weicke, hoewel de voorfchreve Patente de reden van raynFifcuighere- ierveert, men-echter tot noch toe nietsgeinquiteert beeft, noch aen haer Goederen > noch aen haer Per- foonen, niet tegenfteende den tijdt van haer Geley- Brieveo verlpopen zy j Ick heb vorder? laetilelijck |
aen de Communautes vandejurifdidie van St. Jean t/; ende van Rotata op haer veribeck toe gheftaen, het ^ tranfport van 't geene fy voor 't verleden Jaerende voor't loopende in't toekomende fchuldigh waren hoewel haer armoede niet dan uyt haer RebellerinM ghefprooten Zijnde, zy dat efgard niet gemerite^ hadden, Daer is laetftelijck een feeckeren Paul Danjy de Bobio gheweeft, de weicke door fijn Reghter op de Galeyen gecondemneert was, ende- de fentcntie door den Raedt geconfirmeert, fijn Vrouw haer aea my addrelïèrendo, om van mydeffelfs pardon te ver- foecken, ftondt ick haer de felve aenftonds toe ; Mier 'tgeen van meerder importantie is, is dat Jean Jeoge· met, ghefeght Violin der Villard, criminelijckach- tervolght wordende, om dat hy nevens andere geaf. fafineert hadde Daniel Audrys, Laurens Durant, ende Pieter de Pierau alle van de ielve Religie, oin dat fy niet wilden confenteren tot de preparativea van de voorlede Rebelleringe , ende om dat fy cea Hoef-fmit ende een ander Catholijck tot Luzerne ge-enleveert hadden, hebbende de fel ve eenighe da- ghen ghebondén ghehouden in'tGheberghte, ende in dé Boflchen i 'Énde hebbende van haer eyndelijck ghedwongen een rantzoen; Waeropden yoorfchre' ven Mifdadiger't appel geintroduceert hebbende voor 't felve Senaet van Turin, wierdt by denSenaetge- pronuncieert datter volghenj de generale Patente, geen middel was om hem te crlminaliferen, alfoo den geaccufeerden niet in dé felve ge-excepteert was; 'tWelck doet blijcken dùt de felve haer van myne zijde al foo inviolabelijck iigeobferveert, alsdefel- ve door die van de Val vcibroocken is, de weic- ke toe ftaen dat degebannén, die van de pardon ge- excepteert zijn, ende de weicke fyn gheweeft d'Au- theurs van de Rebellie , voöf een groot ghedeelte gheruftclijck in haer Huyfeft verblijven, fonder dat de Communautes doen , 't gunt waer toe fy ver- plicht fyn om de felve te doen vervallen in handen van dejuftitie.
Hebbende oock ketfteüjck een Vcrgadermgevan Minifters aengheftelt ia St.IansPlaets, tegens d'ex· preiTe difpofitie van de voorfchreve Patente, foo dat fy feliï Tenteraire Contraventeur» wcfende , ende waerdigh om van 't voordeel der voorfchreve Paten- te gepriveert te wefen, haer echter noch beklaghen met eene onghehoorde ftoutigheydt dat de felve hier niet onderhouden wordt: Suicks is 't gunt ickghe- looft hebbe U L. in ghedeelte op dat fubjeö te moe- ten fegghen, U L.'niet te min verfeeckerende van mijn goede difpofitie tot die Luyden, hoewel fy 'tfel- ve foo weynigh verdient hebben, ende feer qualijck beantwoorden de goedtwilligheden, die ick in baei reguard ghebruyckc hebbe χ 'twelck niet nae laten fai dat ick haer feer punöuelijck obfcrveere allfr 't geene ick haer belooft hebbe, indien zymaervao hare zijde obferveren 't geen zy my fchuldigh zijn, ende dat ick haer altoos handele met allé de goetheyt, dieghy foudt konnen wcnfchen.
SulcksfVn , mijn Heeren ,dc reghtvaerdige feati· menten die ick hebbe ü L. in Cnceriteyt te betuy· gen, om U L. vandeghefchapenheydtderfaeckete onderreghten, dat men U L. op alle de poindten van de welckc U L. Brief is intentie maeckende heeft ge- deguifeerti Ende my en refteert niet anders als tfL. te bidden gepcrfuadeert te willen wefen dat ick UL. vriendtfchap oiieyndelijck achte, fuÜende al;oosioo veel toe brengen ais in mijn vermogen ikl fyn om my de feve teconferveren, ende om U L. te bctoonen dat ick feer waerlijck ben,
floogè tu Je Mogende Heeren,
Uiycn feer geneyghden Vriendc totudienft>
Geteeckenc
EMANUEL.
TotTurio den ji.Oftob. i^df, |
3«
-ocr page 320-
cn OORLOGH^ 'tVìer-tn-'veenighfleBoecL· 301
|
. «η ίΒαΡ fluatti ban tBcgfjtn be Evangelifche Can- to^ οοά faüfuc üan De ©aileprn.
IllufirifitHi as Fr apotente s Domin i ;
ARfliflimutn , fanöillimumque ejufdem Reli- gionis vinculum pofcere atque flagitare videtur ut Illuftriffimis ac Praepotenc. Dom. Veftris ho- diernum ÉcclelGarutn in PedcmonEio Reformàtarum Statum à binis legatis noftria, in eatutn gratiam fub finem fuperioris anni j Aüguftem Tauriüorum miffis, nobisexpofitum breviterdefdrf^mus. Didiiigituï Le- gati, poft quacuOr menie» Turini cxadlos, réduces cundamnt, Allobrogutfj Ducetti fuis ixi\i\\tLufer· ftnlì, Ïerufin» > St, Mattini & idiis in locis finitimis > Reformïtaï Religioni addiÖls denuo in gratiam rc- ceptisiiibditis, tranquiliiratém> fecuritatenique, H- berum quin etiam avitutnque Religionis exércitium juxta antiquariim Conceffionum & novifflmarum , anno M.D-CL V. obtencarum dedarationùmteno- leffl) cletnenterreftituiflè. Maximam ailtem hanc& vere iliuftrem gratiam fidei communioni, quaecum Illuftriilim. ac Prsepot. Dom. Veftris & cura reliquis Evangelici! PrincipibuSjOrdihibus, atque Rebus ip- 1ÌS intercedit publicis, variifquc eorundem inccrcef- fionibus nee nun fideli Scindefeffiedidtorum Legato- rum nottrorum operae j Fratres ifti Convallenfes animo ut demiiTo atque hu mili ita etiam gratiflimo accepcara referunt.
Ut vero ha;c> ipfis quafi poftliminio reftitutapax & tranquillitas certior fic atque ftabilior IliuftriiEmK ac Priepot. Dom. Veftrs, rem Deo quidem gratiffi- mam, iftrs autem Orthodoxs: Religionis cultoribus antiquiiBmis &t conftantiiEmis fruiSufiflimam falu- berrimamque facerent fiquidemeis, cum Celfiffimo Seiaudia Duci teftari, fibi certiflimos deredditaaf- flidis Ecclefiis iftis pace & quiete rumores longe opta- tillimos5 eiTe tum ejufdem eofdem fingulari Clemen- ti» & conftanri patrocinio commendare j praecipue veroetiamiis, quiàgratia, reliquis faöa, haitenus excluduntur , amnefiia beneficium magni llluftrifll- marum ae Prajp. Dom. Veftrarum authoritate inter- polìtà, obtinereamiciflimeplaceret. ldipfum,obfi- dei & Religionis focietatem, non alüstantum, nei prorfus confidimus Euangelicis Ordinibus,fed nobis etiam, ut ex adjedlis, fiquidem operse precium vi- dcbitur cognofcere licebic, fummK curseenc. Nee Mc Illuftr. ac Pr^pot. Dom. Veftras celare poffumus, plerofque ex Reformatisin Pi^wowi/iicoBtibus novif- fimis tumultibus fic miferabilem in modum attritos eflè atque affliÖos, ut omnium fidei fociorumauxilio & fubfidio , ad iiimmam inopiam fuam fublevan- dam, ut egentiilimi, fic etiam digniffimi fint. Ve- runi bike omnibus pio llluftr.acPrffiC. Dom. Veftra- rurn Zelo, & augendie atque amplificandae rei Euan- gelics, ut & recreandorumfidei fodorumlaudatiffi- mo fljgrantiffimoque ftudiopehitusreliais, Deum, Jnaenutn ülum coeli cerrsque Monarcham, precibus noltrisj etiam atque etiam oramus ut Illuftr. ac Pise- pot. Dom. Veftras omnibus animi, corporifque donis cumulatiflime benigniflimeque ornare > Remque Eo- ium publicam firma placidiiTimaque pace & perenni felicitate coronare pergat. Dafaamus nomine com- ' civitatis Tigurinx roboratas ad diem Η Maji Anno 1664,.
lUufiriJfmarmn ac Vrapat.Oom.Vefirarum Studiofiffimi,
Confules, Sculteti, Landomanni, & Sena- tore® Euangelicorum Kelvetiae Cantönum nempe ligurini, Bemenfis > Qiaromsnftn Βββ- iienfsiSchaff'tifiamj ét
SeerDoorl. en Gr. Mog. Beer en.
De feer naeuwe ende vafte verbond van een en dc lel ve Religie fchijnr te begeeren ende tc eyf- dat wy aen u fcer Doorluchtige ende V. Deel. |
Groot-machtige Heerlijckheden , den hedendaegh- fchen Staec vai: de Gereformeerde Kercken in Pie- montj ons Van/w«onfeGefanten, welckc ten dien eynde in'tuytgaen van't Voor iaernaTuringhefon- den waeren , verhaelt, kortelijck befchrijven. De ghefeyde Gefanten dan,· tia dat zy wiir.Miendente Turin waren geweeft, hebben gerapporteert, dat den Hertogh vanSavoyen, nadat hy fijne Onderdanen, welcke de Gereformeerde Religie waren toe gedaen , in de Valey van Luz,ernen 1 ΐ-eroufen , S, Maerten t ende andere na-by-gelegen Plaetfen, weder in gena- de hadt aen ghenomen , haer genadelijck wederom hadde gereftitueert de ruft , veyligheyc, ende oock de vrycende by haer gheiwoone exercitie van Godts- dienft volghens haert oude vryheden , end^ nulaetil; in den Jarefiflhien hondert v^f enfifiigh gêcfbtineerde verklaringhen, voor welcke feer grooce ebde waer- lijck Daorluchte Geniden, die Mede-Broeders van de Valleyen de Geméenfchip des Geloofs, 'welcke tuflchen uwe ieer Doorluchtige ende Groot»machtige Heerlijckheden, endè andere Euangelifche Princen, Staten , ende Republijcken intercedeertj ende dei: felver verfcheyde béraiddelingen , als oock de ghe- trouwe ende onvertnóeyde arbeyt van onfe voorgS' melde,Gefanten, met een neerflachtigh endencde- righ gemoedt bcdancken.
Edoch op dat defe, gelijck als naderhandtgereftï- tueerde vrede ende tranquilliteyt feecker ende vafter mocht weien, foude u leer Doorluchtige en Groot- machtige Heerlijckheden een faeck voor Godtaenge- naem, ende oock voor die oude ende feer ftandtvalti- ge onderhouders van de Orthodoxe Religie fruftueus ende feer voordeeligh doen , dat zy eenfdèels den feer Hoogen Hertogh van Sovoyen wilden betuygen , dat de feeckere tydinghen , van dat die verdrucktc Kercken de Vrede ende ruft wasgereftitueert, haer feer aengenaem geweeft was, ten anderen de fel ve aea fijne byfondere ghenade ende ftandtvaftige befcher- mingebeveelen, voornamentlijck foude het voor die geenc, welcke van de genade, aen andere ghedaen > tot noch toe werden uyc gellooten , fêer aengenaem wefen, dat hy de weldsedt van amneftie door ioterpo- fitie van de hooge authoriteyt van u feer Doorluchtige ende Groot Mog. Heerlijckheyt quamen te obtine- ren, dat feire fuilen om de ghemeenfchap van Ge- loof ende Religie , niet alleen andere Euangelifche Staten, gelijck wy vertrouwen, maër oòckwy, als zynde Nabuyren, 't welck men foo 't de pyne waerc fchijnt, foude konnen befpeuren, ten hooghften be- hartigen, ende hier konnen wy uwe feer Doorluch- tige ende Groot Mog. Heerlijckheden niet öhthou- den , dat veele van de Gereformeerde Vergaderin- gheh in Piemont, iti deïelaetfte beroerten foo ellen- digh zyn vertreden endeverdrucktgheweeft, datzy de trouw, hulp, ende fubfidien van alle Bontgenoo- ten j tot verlichtinge vah hatr armoede, gelijck meëft van nooden hebbende , oock meeft waerdigh zyn. Maer dit alles gelaten hebbende aen dén Gpdtvruch- tigen yver, ende feerprijflelijcken ende vierigenge- negentheydc van u feer Doorluchtige ende Gr. Mog. Heerlijckheden, tot verminderingh ende amplificatie van de Euangelifche faecken, als oocfe tot verquic- kingh van hare Mede-genooten des Geloofs, bidden wy geftadigh Godt, oen Monarch van Hemel ende Aerde, dat hy wille voort gaen uwe fcer Doorluchti- ge ende Groot Mog. Heerlijckheden, met alle gaven van Zie! ende Lichaem, ten volle ende ghenadigh- lijck te voorfien, ende der felver Rcpublyck met een vaftc ende aengename Vrede , ende eeuwige voor- fpocdt kroonen. Gegeven uyt deghemeenenaem, ende beveftight met het Zeeel van de Stadt Zurich dee twae^den May feithien hinRrt vier en fefiigh.
ΌϊΡίη feer Ooorluchtigen ende Groot Μοξ. ,:i_.^,Heerlijckhtdenfetrgtnegt»
Burgermeefteren , Schepenen, Landt^man·
., .nen,en Raden van dc Euangelifche Cantoni
- » ■ vari Swìtferlant, namentlijck, Ziirlcl),Bern, Glaronne,Bafel,Schaphufen,cnAbb8tifcel.
€ f ©ef?
■ S'·· ·ι:;ί
■
IKSiiU
■ ;ιί? |
-ocr page 321-
|
ìéÓÀ.. «iBbangeìifcBc Cantons ijaööcnbEilteöcnom
_I. te I)etib£nconipa|TiemetDacc0eIi0Ìonf©£ctoantcii;
Jiiaaec felf^ gcmiilin:tciitioe(ïaenbea£iianöece<l5e= fintljebcn/ fclf^ niet acn be g^oop^-flefinDe/ gaücn bcel ooifaecltc aen Den ü^ectogD Uan Savoyen om öc^= Bclijdii^ in fijn ïan&t te boen.
gn Oftoberqtiamfjiec öeï^eec HottingerbartiDe= oen be^tabtZurich, ^ijnaenbjengcni^tefieninbe üoIgenbeanttDOojbt:
De Staten Generaci derVereenighdeNederlan- den, doorghefien, ge-examineertendeover- woghen bobbende de Propofitie den thienden ' defes , uyt den naem ende van weghen de Hceren Burgermee/leren ende Raedt der Stadt Zurtch in haer Hoogh Mog. Vergaderinge mondelinehe ghedaen> ende in gefchrifte over gelcvcrcby den Eerwacrdigen ende Hoogh-geleerden Heer DoQor Johan Hendrick Hottinger, haren Afgefante, inkrachte van des felfs Brief van Credentie van den derden Augufti ieflle- den, hebben na deliberatie goede ghevonden j den felven Heere Afgefante, daer op tot antwoordt toe te voegen j dat hacr Hoogh Mog.eerftmetdroefheydt ende ontftelteniiTe hebben rernomen , in wat voor een verre uytfiende difFerent de gemelde Heeren Bur- gerraeefteren ende Raedt, findereenighedealdermin- fie by haer gegeveneoorfaecke op voorleden Pincxte- ren, door eenige Soldaten ten dienfte van den Ko- ningh van Spangien, door eenCapiteyn vrnLaz-erne ghelicht, fijn gheraeckt ende vervallen geweeft, over ende ter faecke van eenp infoiente bcjegeninge van de felve Soldaten teghens de ingefetenen van dcnTar- geu , flaende onder het ghebiedt van icfiven oude Cantons, ende daer naer wederom met groote blijdt- fchap ende aenghenaemheydt verftaen, dattet geap- prehendeerde ende doenmaels apparente quaedt, door Godes genadige beftieringe ende de wijsheydt ende dexteriteyt van de meergemelde Heeren Burgermee- fteren ende Raedt, foodanighisteghemoedtghetre- den, dat diesaengaende teghenwoordigh te verhoo- pen ftaet, dat alle verdere nadruck ofte verwyderin- ge fai werden voor ghekomen, daer vooren fij η God- delijcke Majeiieyt ghelooft ende ghedanckt moet we- fen, ghelijck haer Hoogh Mog. oock den felven van gantfcher herten bidden, dat hy devermaerdeStadt ende Republyck van Zurkh, in't toekomende voor alle ongelegentheden, fwarigheden ende wederwaer- digheden wille protegeren ende befchermen, ende by continuatie zegenen met voorfpoedt, geluck ende welvaren , ende infonderheydt meer ende meer on- der haer beveiligen, ende doen bckly ven de openba- re belydenillè van üjn Heyhgh Weordt ende fuyvere Waerheyt, tot lof, prys ende eere van fijn alderhey- lighften naem, ende tot vordere uytbreydinge van het Evangelie fijns Soons , onfen Heere ende Za- lighmaecker fefu Chrifii, mitfgaders meer ende meer beftendighen ende i'ait maecken haeren Staet ende diergekochte vryheydt. Verfeeckerende voorts hare Hoogh Mog. de welgemelde Heeren Burgermeefte- ren ende Raedt, dat de felve haer E.facckcn ende in- tereflen ten befien zyn bewogen « ende hert-gronde- lijck toe.ghedaen, ende tot bevorderinge van dien, in alle voorvallende occafien, hare vriendt-nabuyr-, lijcke affeöie ende oprechte ghenegentheydt , voor ' foo veel de gelegentheyt van defen Staet fai konnen lyden , feer geerne met allen yver aen foo weerde Vrienden , ende aenfienlijcke Religions-Verwanten fullen betoonen , Αοοτ mediatie , inter^oftUe, als andere krachtige officien fulcks ende daer het be- hoort, naer vereyjch va» faecke» y verfoeckende den Heer Afgefante van defe hare Hoogh Mog. wel-ghe- meende intentie ende verklarinhe rapport te willen doen een de Heeren fijne Principalen. Ghedaen ter Vergaderinge van de hoogh-gemelde Staten Ge- neraci.
In den Hege àcafevtmhitvdea Odtober pilhìen ha», imvitrmfeiliih.
^Ottflt-
eeriue- oen Su (icBel- ^ec,
Stnt- taoo;&t Mti ìiim |
i^eni toffcbt oacft gjjcgeben fen<®oube iücttiiiriii/ ,, gtjciijch üoo| Drfen aen Den li>ccc Turetin ban Gene
ve, tee fomme ban duyfent <0ulDen^. ^iSc Weder- doops-gefinde anjicc/ {jcbbcn Dact foo toeï bp hafr 10« fêoogi) .!®og. al^fap brn ï?eccHottingeracnQ{ifOfeH, ben / hlngljenbe obec öe bctentie bet <6oebccen bet 3&oop^-gffinbe Ijaerc 23?oebccen / bie ban toeriim Zurich toacen berjaecijt/ enbe ban bjegijcn hatr
l^oogD 3©db. beni^eecHottingerbefaeciteiniiEUeftc
fo?megijccecomttianbeett tot tolrcancie/ ten minftni tot crflitutie ban ijaccafgl|enonune<i5ocbccen. ©η 'teetlìe fepbe ijy/ Ijaec fonbamentele toetten tejijn· 35at niet al^ be twee ïteligien / RoomfcheraùeGel reformeerde in Switferlandtmocbteniuojbentoetrfiej laten 5 5&at/ gljelijcft (π anbece Gereformeerde Syc. iten/ be eontiliea enbe öabitatie bet Jefuiten, alto bp öaec be iïeligie cnbe ominegancU bet Doops-ge- finde al^ petnitienjc enbe onD?«geï0cïi moet toojöen 00el)ouben/ batfe boo? öaec fe&ijnfiepligij cnöe cm= boubigb leben / be anbece eenboubige betlepben / ciiöe
öaec infcfittpen beberacbtinge bet toapenen enbe ötó
Overigheyts.
©at in Switferlandt geen fpeciaie ^ólbaten notft ©nacnifoenen toierben onberjjoubcn/ maec batnci nccalilcit pebec JiSan moefl bc i^apenen bjagcn cnüc ^olbact 5Ö»/ bat be fieceftte enbe beöoubeni^tian Ijaec g>taet enbcbjp&eptbaetinbelionòt} enöe öau fe boo? bet Weder-dooperen SLeece fouben toojbfn
onbecmijnt enbe gefubberteeit/ i;efiecterenbeetnicl)= lintg op be meeninglj ban Machiavel, batbeï£ttet= ipcft ateecc Chrifti Oe IKenfcfieu maecfite bjteclotó enbe ftiepnöactigö / jae onbequaem om ben litaft enbe I)ct bjeteltlijche te befcljecnjen. i^p fepöe oocft Dat 5P/ Brgentenban Zurich, be<i3oebfcenbecbecbjfs bene niet fiabben geconfifqneect / maec bebiaettim tot ottbet&oubt bet ©joubjen enbeiiinbecenbieaclij teibleben.
^00 men eïbet^ ( baet men booj oSuacnifoen en ψ buiati^ .ïl^üitie |icb confccbeerbe} fijn ceecfteningbonD bp be tolerantie ban allechanbe «©eiiiitöeben : ©atfp (ï?eecen Switfers ) ïjaec fecucitept moejlen binbcntp benontolerantie.
3in 't begin ban 3januariu^ feöjebcn fiaeti|oo0[j «·)« ^og. aen ben ïtoningö ban ^pangien / obec bc fijt "»· berpen ban bc i^arbaetfche Cojfaiicn / batfe eiti machtige ©loot baei: tegen ffonben ; Inimecenbe fn .ïBajefiept enbe allen CD?ifien i^otentaten/ om befec lijcB^ tcboenfgBclijcft ben^HmbafVabeucöaecnaein ?lp2il bctlilaetbe batrtjn U3ajefieptbja^ gecefolbettt te boen) boojt^ betfoeeitenbeb?pinenbeuptgangj)in tynel^aben^/ albaec te mogen becbecfcficn/ calfatt· een/ enbefeöoonmaecften.
©c Coningl) iieeft fltl) Daer in goebttDüligö flfjf toont/ tot bat be befmettelijcRe fieciite in befe 3lan. bm oteafïe gaf tot be quarantiene, en epnbelöcit liretg; bc R uyter laU in <©ctobei; met twaelf beliepen te gaeu na Guinea.
i^eeren ban Zeelandt Sebben in 'tiaetlï ban Μ lanuacp tee j^ergabetingg boo? ggebjaggen / bot niet tegenfïaenbe bc ieec 3timbaffabeuc ban Spangien («λ bp be§$ felf^ lü^emociael ban ben twaeifden$^ectnt> bec lefileben / öace i^ooflö .ïBi^. bolgijen^ ben !a(i ban fijnen föonin^ tóenotifieeert öabbe enbe bft« ftlaett/ bat be <©o|i-§nbifc le toaecenRomeni»«pt bc fonquefien ban be Ooft-indifchcCompagnieiiti fee ïanben / ofte upt Bai:e Comptoicen /in fijne.iÈa' jefteptg jfïneiten fouben toetben ontfangen/ in bolge ban^tgeene bie^aengaenbe bp'tiitattaetöatt ©^ebe toag geeonbenieect / fonbec cniige anOere ìk^ terpjetatien en eiplicatien baet inne te abmittecen/ cefiteconberbonbentoiciit/ bat noeöiöbcfelbiveM- tien koaecen continuerenbe/ al^ toaec obec boe?tit)« fen ban toegen Bate i^ooi^ HSog. bja^sfieSla^· ©aecop goebt gfiebonben 5at aen ben ©eer SU'» baflabeuc / jijntie Γη Brabandt, Bfiffcfeeben fouof toetben / bat öe feibe afle giKbe officien toilbe aw» toenben / fUlcB^ enbe öaec 't be6oo?Öe / ten epi^ bat Dct bd[ooftK cffec^ pp boo2fcg;ebe ftutKc ntwl^ iiolBten» „ ^ |
-ocr page 322-
en O O R L O G Η. ν Vìer-en-veertighfie Boeck. 3 03
|
©C êtiltcil bait Vrieflandtf)eD&cnb0inFebruario nclcicn 'niDc gE-fpamincfit De öeinonficantie bp baec «Qogijfut Oc ìD;incffTe ©ouarifce batt Orangie acn Ifarc éooflö J'^og· öÖ^iffcntccct / Dart toe tcnDci miDi bat acn Ö^fi^/ aI.éj]l5omDaii:fcöe ban öe inette G2111CC ton €>jangic in confiDccatie öan öe maite üan m moiiucbtieeJ^ooi-^uOccen/ cntic be öeuoïjDii
lijcliöept wan öfacüojDccïicfcöuïbni/ mocf)tcntoDj= iicn ücrgiint Brieven van Marqué op Dm ÌtOHÌng!) tian êpangicn enöc fijne ©nbecfaten De Abten, Pre- laten, etiDe aiibete ecclïelijcfififpDt ban Brabandc, OU Dat D002 Dat inibDel aljJ jijnDc i}et befie enöe ces nighfte fipcDicnt / De öoogDflljEmelDe i^ecce pjince iiiocöte gccaiicn acn öeüolDöoenmgebannegenthien mael hondert drie cn tfeventigh duyfent negen hon- derc vijf en tnegentigh pont / Dfn (jOOaiJSfniflDe re i)jmce ban <0?αηβίε ban fijne .üüajefiept ban àuaiigim nocfj bcugljticlijcft conipetrtenbe ; ifctii ücn olJcconfcHtfc" in'tboo?fcD?Ebe brcfoecfe bp ver- volgli van de andere Provinciën : jiSogeilDc IgDcn/ ijat 23jictoii ban Kcjp?£iraiicn bp |)afcl5oog(j.iïSoa· tot 't 0002Γ5 fl'nOf tutccDen iipt aegcben enDc oöeDfpc=
fcliccctimteljoacen.·
Uytrechr Ijcfft in .l^attio bcfoclijcfi^ bfcWactt: 't ?tDüp bnn öc ©oben ban 3lii|iitfE in 't boojgafn- öe 3'acc grfiflt. Hollandc fjaprcDeiiit acn een of twee |)tcDfn / ai^ iiort, Delft, &c. CnDe onDectuf= fcljcii taccfttc men in bjonilfcrie niet Engeiandc, 't toitiiiiict toe Het oni Spangien t'offnibcccn.
"(tl April bifi (iitf ftie obcc De If eetlijeïtBcpt Wittem, aiiüntr öacc l^o. ilJog;. DcOenìcggenSauvcgardetei gciijS öc infeltrcinge Die Öe SpaenfcheDaccfocÖtcn te Dom. <35e ^lmbaftabcHcfepDe/ 'ttoa^ecninDifputa^ l)ti3iccnton Brabandt.
. ï)ii fiiargljbe oocft iucDe»; / Dat De Hollandtfche ïtaóplicöni DoojinDticctetocsenbofcDcncontcebanDe
nac Portugael.
lOp üctfocöt oocR tocDcc/ bat foo toeï fiaec <i5ee= firiìjcile al^ De <!5ecefO?mcci;Dc Predicanten in Den lanùc bun Over-maze, fecc ge-enelabeett b'ecn in b'anìJicc / «locbtcn paffeten in ftace babitcn fonbec |Dafpoo?tcii / init^ anbec^ obfctbccenDe De ©laccai tcn.
Ìju iiotifucei'De bctboïgensS / bat De Marqu is de Ca- racciia ïjaDöe genocmt Deniiacb^-ijectCìopsenbcDe Sjlltgctnccltcc Maerten? van Antwerpen ( in pïact^ Unii De obcrlcDcn pnfionaci^ Edel-hecr)omtel)cc5 ünttrn De coufrcentien obec cniircalcinent ban De quo- te vactiitnbe Dcfen ^tatt / in De bctaWnge ban bCBUDe fci)uli)cn Dacc mcDe ï)et ïJettosljboin ban Brabandt ficfj Donbt bcfüjaevt/ Daecban Saccifo.lKog.pcfli^ iJucöni omtrent een derde part, flrtijtRöetïjaecl^o. IDog. oocft aïfoo goebt bonben in teguatb ban 't scrii 3P pofnöffröcii iil Vlaendéren.
3n Aprii toicL'ben Bcbacn gcootc Wacgtenobcrbe btïatitn Die öm bp .ïaegotianten befec aanben in Spangien toictbcn oen flöebaén/ mbe ï^fonberlijrit foo toanuccc Ijare üoopnianfcfiappen nictcnaingcii Sniiincitcrt iiiet iEii bccBlacitist ban be ^paenftfje Confui, aiötcir'ccltbcrrnbè.'/'amme toatti op Ijacc i?ODob te bicnen ban abbij^/ ïjebbcn bieban pc Stömicalitcpt in Hpjil öÖcfcpbt/ bat öetbccigop ban De tijöt Ijaei Wactbbjc tcIijcR Ijabbe boen pen/ Oat öe intcoöuctic ban be J^afyooiten bic öicc be ^pacnfcftcConfulsBabcti/.tot gcenanbercn ipnbc toa^ grfcölföt al^ om baecDpo? àen De t)pacn|e'Coh- iuis ijif f te lanDc ccfibcrentc een bcnepcic tóètc B3cn= Qtn/ bie in 't eccfie bjel fiinpeltjcft IjaDDcn. atjegau= ficctt/ ban Debcpcfrijc^becboaifcfeebe^afpotijtcn/ fi? oacr ban pjofitcccnbe/ ntatctiabetöanbt cnOeal bootm fulca^ tot be liEafelban öacc ï^oog l^off. bja^ Oöcuomen / be feïbe boo? inipöitftnte fomnicn fjab^ om pon, wttoopcn/ cnbeepli.bÉj[ìicÌtDoò?bétób^ « Die öe lioöpliebcnalbóócciiij^anigDgpfpokijtte outintccn/ ^Ijeijbübcn toaeFEij öói tie fdbe te poert/
iSlarö- lin ·ηιι It'w
«Kr öc imm.
WA |
ban i)oe fcöabcIijcBe confcquentie boo? bc ©nbn:ba= tóóa
ncn ban bcfen ^taet De ijoo.jfcijjcbc Faipoortcn ias' _
tcn / cnbe met bjat fonbcment Dooj De ïioopIieDcn Dacc tcgcii^ gcbolecct toiccbt / bic boè&cn^ f}ft ®cacs tact bc Marine nietanbrt^Ujarcnbccobligecct / bna Öare (©ocbeccn macc te laOeii in be ^iiebeclanbtfcjc (Coopbaccbp fcöeprn / cnbe tot iafte ban be toe che foo toanncfc in Spangien toiccbcgelofi/ geenbccbec cnquefic cn fian of iranict^ bcljoojbe tetuojbcnsöei Dacn; ?l!lfoo bp contcacie pzactijcisc fouDe Romen tc bccbalïcn Ijct geen in Dcc fclbcc fabcuc toa^ bcbons gen/ cnbe Dat Daccboo;gciIIubeectfoubcb}o;ben|^cC oogijmcccft ban l)Ct Traöaet de Marine , ban vry Schip vry Goedt, fonbcc Dat öicctegöcngincon|tbes ratic ïtan Romen ben tcneuc ban öft vierde ?l!ttöc» Rel banI)ctboo?fcIj|cbe®cattact/ Dacc iipt bat tem» fccecen foitbe toefen/ bat be boo?ffI)jcbePafpoorten gcccquicccct toiccben bp be Ooft-Indifche a©accn/ om bie ban bcPortugyfcnteDifïingucccn/ al^tcfci» bool tocfcnDe om gealïcgcccttetoojDen/ bat tipt befe atanben Portugceiche Ooft-lndiichc J0accn naec Spangien bftboctt foube too^bcn / Dacc be feibe ( booj ©obc^ 5cgljcn ) upt onfe cpgene <i5nacticceii in foa gcooten abiinbantie obec nuamcn/ bat ban|)iccna Portugael becbocit toictbcn / in pïactfi bat albacc boo? onfe jScgotiaiitcn fouDcn toccbeninB^eRocljt/ Drcluacct^ geüoctt/ cnbe alfoo iiae Spangien tocbcc» om getcantpojtcctt ; <S)ar allc^ booj foube moeten garn al booceii eenigö Pafpoort gèccquiccat tcRon^ ncn toojben om be felbe tc bifliiiguccfη / ban be booj^ fcijjebe Portugeefche Ooft Indifche JBaccn / cnbe fiilcR^ a! 3ö»be/ niet cn foube toefen ban Ijctbebjijf ban be boojfcIjjebeConfuls om Die met öacc Pafpoor- ten tcboo?ficn/iuclcRccfu«ctic/ men niet anbec^Ron= De confiDccctcn alg tot bicnfï banDc^pacnfcöej^a» tie al&iec ncgoticccnbe/ cnbe niet ban Die autöocitept bat cenige publijcRe Sinfïcumcntcnfoubcnbermogen tc paffcccn/ met c)cclufie ban be .flÉagiflcactbanöe ^tcDcn ofte anDctc legale pctfooncn/ cnbe bic nocft in p^cjubicicban ijctbOOjfcIjlCbcTraaaetdeMarine, cnbe tot tuitte ban be Megotie/ aïfoo jpbefeibctot: aUecganbe foojtcn ban €oopmanfrj^appen uoobtfacc» RcïijcR maccRtcn/ cnbe boo? [jace quabcpiactö'cRcn in Spangien l)ct DacctoeljabDcntebiEigccen/ batbc ïtooplieben bcffc atanben/ om tc ontgacn bc vexa- tien, bic albacc fubj'cct boatcn / cnbe toacc obccses bttt Rojtcn tijbt Ijcttoacct^ / mcnicljbulbigc RIacöten toaccn booj g^cRemcn/ licbcc DabbcnBÖctoiltöaece 45oeberen met De mecc-gcmcïbe Pafpoorten te accom" pngnci-en/ bat Die acnongclegcntljcpbfubjcct tema· Rcn/ bjiugcnbe alfoo een notabic Ia|t op bc^Scgotie/ bic men niet cnRoubcficnbattocgljBömomcnfoubc toojbcn/ ttn 5P boo? be .fiKinilïet^banfunStontnfli ïijcRe .i3r5a}c(icpt ban Spangien {)etmeei:-g&enoembc Traftaet de Marine nac fijn inncRoubctoicCbCBCObi fetbcect/ cnb? bat iiacc Jgoogb Λ3οβ. tot bicnepii:» be faobanig{)c bebdicen gljciicfben tc boen acntocn^' ben / al^ be impojtantic pan be faccRe cnbc j&et in» tcccfibanöc(Commo;cietcnbcjlfn ban bccfelbet gqc« be (0nbetbancn foubcn bebinben tc lequicctcn.
^c, Siccrcη Huygens cnbe anbetc öarc ito. .ïHSoff. ήΓΐ,ή,„, <!5cbcputeccbcn tot bc facclie ban be Chambre Mi- bje jas^ partie, Ijebbeö ben vierentwintighften M^cpsctap- vastu, po?teett/ bat spljabben flï)c-ej;aminccctbet.!lScmo= ciacl ban ben geec 9imbaflabcuc ban Spangien ten fcibcn Dage obcc Bfjclcbat/ ijoubenbeintffcct/ bat nac cnpc Deïibctatic ban ï)tt pjoject/ bccbatinöaec ©ooBÖ cïKog. ccfoluticbandatobcntwceden jKarrt icilleben/ menbjccmb bebonbtbatbaecbpQep?(pp nccct toictbt öet maccRcn banccnnieutocgnflcuctie boo? be iliecgtcr^ tocbccsijb^ te (ÏeHcn totinitruaie der Proccffen aÜ&ttCpt^ BCPJOÖlKCCet inbc Chambre Mipartiö , ofte bic uacmaci^ albaciTBörintirobuccert foube Rontien toojben/ nabemaci bcBcmaccRteSJn' (icuctic cnbe ïjc ampliatfe ban öienfuffifiuittoatcn/ cnbe bat be Rechters Inftruaeurs fltcn anbcw Sina fïcutticbannoobcnBabbcn/ omBacctecesnlntnin oUc facCRfn bic albacc foubcn Ronncnop'Romcn/ al^ Sijtlbe bp Öft eerfte ^ct^cM ben bc felbfampliatic " €t i aqj |
-ocr page 323-
29^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ii(i4,. apn DaetdOjbetì Oftmiittrcrt fle faecken tcadmitte- - ^ len ende reietìeren , liac Öat J^i gflooben foUÖfη Wc tot hae» ©iccfcliact ofte tot DieliananbccEtebE0oo= crn/ bat oocft Ijp^ttiiBalTabnicaïIcS^ttiöffootiam^ BE matfcie nift te sijn ban fi)»! poffefTie / brcfocfitc bat te Rechters Inilrudeurs mocljten bjojbcn gcau= thoniVect oni mct Öcu ant)crcnDacrobcctcconb£nt&« ten 5 3©nfc op acöeïitifrmt sünöe/ i^goeDt gebon^ öfH fiiDe bfcltacn/ batbcngmicltmïgEer^imualirai bene Doo) gemelle i^eeccnöaer l^cwgj) HSoB.<0ebei putcfcbcn tot antiuoojöt op betboo?fcö?eöeH&cnio= ciael fpube iuojben toe geDoecftt / bat men bjeemt be^ binbt/ bat bjj &et felüc B5cmociael toircbt geteUo:^ Cf eet [jf t geenc bare oUet al üoo? Defen o;p?e|reli)ch toa^ geconbenleect / bolgijcn^ refolutie ban ftacc i?oog8 JBog. ban ben vierden <©cccmb(t fefthien hondert feftigh, enbc bc acceptatie ban begemelbetfec?llm=
iiafTabeud ban tocghen ben ïiloninglj ban^pangieii ben twaclfden bfg t"Wge nt^ baet op geüolgDt / ol^ iuacc bp onbec anbecen betöjagen toa^ / bat boo? Öe vier Rechters ofte Commiflatifen Inftrufteurs ban pcbcd jijbe twee te committeren alle tticutoefaechm acfttecbolgen^ Ijrt Traftaet van Vrede, totftennifTe ban be boojfc{)?cbc Chambre beljoocenbe / enbe bie geene bie ban bcfrlbenatupcealbcccpt^boo?beboo?= fcf)?ebe Chambre geintcobuceect/ cnbe noclj niet in ftate van wyfen gtbjacljt bjacen (inconfojmitéban het Reglement ofte Inftruftie baec op fpecialijcft te breamcn) gcinjicuecrt/ enbe in ftate van wyfe gijci bjacijt foubcn toecben/ cnbe Dat mebe obfc net m= (lellen ban 't baa?fcl)jcbc Reglement ofte Inftruitie öoo? ftacr igoogD JiBoS- <i5rbcpiiteecbenmet iienge= ineltcn ïjcec ^ImbafjaDeui nabecgecoubfniecctfoube toctben ( tolcti^ bolgDenjS oocft becfcljepbe coiiferen= tie ) obec het infìellcn ban bet felbcclnftruaiebaacen Oöföouöni/ rnbc fpecialijch foo obec bc ijiec booten oercntiiccecbe nntupce bet faeclten boo? be Chambre te infitnecen ofte bccibecen / al^ ober be macfit aen be
Rechters Inftruóteurs te gcbcn; ^Ulcft^ bat bC p?0= pofïtie ban fift maccften ban een nieutoe Inftrudlic (al^ in confojmité enbe in gDebolge ban Ijet boo^ fcfijebe gcconbcniccrbe enbe ggebefoigncicbegljebaen Snnbc ) te recht am be ^ijbe ban ftacr i^o- llog. glie^ üjoponccrt toa^; M^aer toicrbt bp bet felbe .memo. riael abufibclijth tot een fonbamentbanbiengljcpor fcert/ bat bp Ijet eerfte ?lltti)Cnd ban be Ampliatie ban be boocige Inftruaie ban be Chambre, atnbc Kecijta·^ Inftruacurs gebcfcceett bJa^/ de admiiHe ofte rejedie ban faccftcnboojbe Chambre ftomcnbc/ öacc nocBtan^ be bifpojïtie banl)eteerfte?trtijcRd/ fnbe bu grbolge 't geene baeruptfoubeftonnentooj= öcn gfinfcccrrt / fp?cecRcnbe ban be befoigne^ enbe macljt ba«j bc gantfcfte Cham bre, cnbe gcenfint^ ban öc Rechters inftruóteurs, ban bacc obcc iua^ oocït bcrmit^ be bifcrcpantie ban bc Chambre, enbe bc toc= bitiijb^ lilacijtcn ban Ijct mi^bjupcftbanbicn/ nae= bcröanbt al^ boo?noemt gcconbcniccct bat ober be faechcn ban be Chambre op nicuto^ te inficuecen ofte Bcinfiruecrt 5ijubc / nocï) in ftate van wyfe tcb?engcn/ rni fpcciaci fjeglcmcntoftc^nfltuctiegcmaccfttfoui bc bjo?bfn : «önbe betoij e bicn acngatnbc toierbe gcs bcfoignccrt/ 5tjn tot amputatie ban be hoftcnenbe tnocpttn öun in bc p?ojcctcn gefojmcect ten fijne / bat bp be Rechters Inftrudeurs bp pjobifietetbattctfcfc· bè finacl accoojbt obcc'tgccneboe?fclj?cbci^/ foubc toefen Böeballcn viacomrJia, tufTcöenpattpenbooj öe Chambre litigtrcnbefoube toccbfij getcntcctt/ mit^ bat onbtrtufTcljni foo lange i)ctboo?fcB?cbeaccoo?Dc niet en toa^ Of troffen/ cnbe fpccialnch niet en bja^gc^ . conbenieevt ober befatclieboo?bc Chambre te inlirucs ren/ tnbcoberbcmacljtbartbeRechtersInftrudeurs tot gent bo^bn; infltuctie ofte bicifle ban faeclten en foubc itoCBbcn gt)cp30cebcctt. ^oo bo^ te bcrgecf^ foubc toefen (üommiltarifcn Infttudteurs te fïellen/ foo lange niet en toa^ baflggcftelttoatfaecltcalbaer . pcinflcuccrt foubc mogen toojbcn/ cube toatmaét ' Dc fdbigc Commiffarifcn foubcn cjrcrccten / jgnbe tottet bOO?frt?cbc tentamen concordie ïjacdelfjcft aen tK iiitK. ban garr @oogD JH^og. ocfojmcrtt j[)ct pocket |
in bet felbcr booi-gcmmtionccrDc refolutie ban ism tweeden iBacrt ïïUltbcn gcfoiit/ bacc Dpöetbooj' '' ffi)jebc JEcmojiacl ban bfn^ïmbaftabcurtoa^obic '
gljclcbcrt/ tot toclchcnbooiflasljbcJ^eercnljaerio .ïBog. (Debiputcreben Ijacc alp nocb refctecriim· JDan bctoijle ben l^ecr ^llmbairabcurbpfijniiiscmo' riael oojbeclbe/ bat allrpfaciclbiCbpbcRechtersln- ftrudteurs foubc fionncn totrben gcabjuftcert / bet- hlacrbcn gcmeltc ì^ecren «©cbrputccrbcn omtctott ncn i)aer gencgent^cybt tot bc boo?tgancli ber bcfoi^ gnCiS/ bat bp bc bOO?ftl)?ebe Rechters Inftrudleurs, ten fijne ban accoojb aljS boojfs befoigncrcnbc / onöcce tuffcöen mebe een concept ban bete maften Inftruaié optocber3i)b^ gocbtbinbcn foube ftonncn toojbfnae^ fojmeert / mitg bat in confojmité ban boojgacnbe η^ claufulcctbc foo lange i)ct fclbe concept ban Reglement niet en foubc toefen fìnaliicU gcappjobccrtengearce: (leert/ geen SJnflructie oftebecifie ban ccnigcfotciitn foubc tooibcngcbaen; €nbe toicrbcnopacmcitej^te= ten Boer i^eoaöüKofl· «©cbeputccrbcn brrfocljt/ het gccne boojfcfecbc i^ aen ben aemeltcn ïf eer Wnibafni beur bcftent te maeclten.
fóoningfiliicftc^pacnfcften^ilmbaflàbcurfciiEit ί».
ben achtften ji©ep twee bcpefcjjc^ ban bcnfóoninnh'itol· ι teDcbbcn ontfangen/ biitoclcficöpgelafitoitrötfctciS'® gcboclige fiiacljten te boen ober begljebuprige contra; tel bcnticn bicjjacri|o..ïBog.<©nbcrbancninbc®ojtii=r'fc | gcefcBe Commercie committccrben/ öltoacr spalfvl?'
buprigb JBarcnban Contrcbanbe/ ©ib?fgmöean=' bete Coopmanfcöappfn tjanfpojtcerbcn/ totefn«c> tablc pjcjubicie ban fijn ïioningljlijcficn bicnfi / fonbtc ccnigö rcguarb nocö op fjct iEcactact ban Marine, noci) op bc o?b|c^ ban Ijacr i|o. JBog. te nemen/ ni batje Ijacr niet contentcrcnbc met befe ej^ceflên / be toelcftc 3p ongcfiraft toaacncommittrccnbc/ jijnbe geen ccnigö cjccmpcl batbanbcfcContrabcntcHi-^eci nigc geftalfijt toacrcngctoccli/ nicttegljcnfiacnöcftt ber fcficpbc rcmonfïrantien ban öcm ^Hmbaffabc iir/ nu tofbcrom aïïctfjanbcfoojtcnban Graen cnbe Taiwin bc it^abcncn ban VranckrückcnbcEngelandtinldi^ ben boo? rcecfteningc ban beïiooplicbcn bergcmriüi JiijcRcn/ cn bc fclbc tranfpojtecrbcn nac Liffcbon, ficö bcbicnenbc ban dubbelde pafpoojten cnbcgec- bjieben/ ^ bp boójbal öc cene tegöebjupcïten/ öe oiibcrc in Sec tocrpenbe / cnbc oocft ban bubbclc Coiv tracten boo? bc bjacöt/ betoclcficfpe);cefr»beli)c6öt^ benbcrDoogcn/ ten cpnbcopbat/ ingcbalbcfc<0o£< beren ban gocben pjijfe mocfiten toojbcn berWaftt ( gelijcft fp toaren / booj bc i^ractaten bic ben ïtonins fan .ïlföcelicc met bci)üogö|ïgcmeltctwee(ioninrötn babbc gemaecftt) 3P onbccbitpjctcitbpnaerbceDfi rccljtctoacröc banb enRonbcn trcchcn. «Ênbcgi^cft bete nieubcinbcnt icrcbonbcccbctot gcootenonDImf! ban fgn lioningö cnbc ban bc^ fclfiS ^cöcpm ba« <@o;loge/ cnbc bat be fclbc (jabbc belieft op nietiio^ acn fijn Capitcpnen cnbe CommiHic-baccbó^ te φ^ latïcn lïcB ban alle bcfojbje^ te ontfioubcn / cnbe tcofc fcrbcren ccn gocbe cojrcfponbentie met be^nbetiia' ncn ban befe pjobincicn / ficft punitudöcR metfirt Cractact ban JVlarineconfo?meccnbc/ fcpbe; ©at fijn Honingtj oocft rebengabbcn/ fultftpbanbc^jlx ban befcn ^tact mebe te p^ctcnbeccn/ cnbe batige fraudes tïcaffclDcfttoierbenbccbobcn/bctoiJlbat/tÉi tcggenfiacnbe gacc (!E>nbei:banenbcb^gcptgaIi^/ om bupten befe pjobinticn te tcanfpo^tccen i^if^ cnbe Sioopmanfcbappen oen Siijcftcn / S^panben Μ fijn iBafclïept Dienfiigö «pt ftracöte ban'tfevcnde ftrtijcftcï/ öetnocötangfcccïtectoa^/battetrirtnirt ftoil nocö tnocfit ejctenbcccn/ tot bc B«ne «fiP tw
le ^ntooonbcc^ beben inlabcn/ bieb^epjeragatiüc niet fiabbcn / anbcrfittó foubc fulcB^ be iCcactatm bie fijn USajefïept met Vranckrijck cnbe Engelan® [jabbeop gljcrecnt/ inufoicmacdficn/ betodclteioa abfolutelijtft bctboben fict tranfpojt ban Vivr«^ bc fubjecten ban be Bifeiibe fótooncn/ cnbe bew berWatcn ban Contrebanbe / alfoo t««i? öct miiw banbc^cBepenaenbefcng»tact/ jpBöfoBbfCfflW P«iRfJiofb?ic^ft{wbfiibo«i. ^ |
-ocr page 324-
en OORLOGH VVierden-veertighfieBóeck.
|
rrap ïmatnni^ Oe Catacena (SouöEtnetir
hrt^uót fïclj PiÉparftciiDctotiDnbectcech/ becfocbt hJnim ïiriii te gcatificecenmetccn^ccn^^röipüan
inrt Iiaec 3E>omEfïijcncH / enDc em aeüftïtc ban ftifiatnifiniao: St. Andreo op Df llUfi ban Bifcayen , nSf Dare ίιρ / Dat De <@blisatie bubfarit fouDe tor= frn / inaebaWc ijaec io. 1©03. aenijenaem baDben irm öfrt Marquis een ^cftip toe te fiaen / batgeccet mJ / al toare Ijet feif^ upt bc^ ïanb^ ©loot ; mi iöttofbtBijeüonben/ Dattetboo?f3 IBemociartro^ Sft aefonOen foubetoo?benafn'tCo«cBieter3(ib' Sitfpt in Zeeland:, met fecieu^ btcfoccft ben êicr Marquis met eenbequaem^cöipban^ojlogl) ftaciiDc tot bate birectie t'accommobecen/ enbe bft fflüE foo batlÏ eenicbfint^boenlijcfttoa^/ fenbennae
'^^'"Novembsr beecbigb aetoojben be®aect
hnil Ooftende, obec Brugge enbe Gent na Antwer- pen , fonöci; lafi te bjceelten / bcbbenbe ben i|cct Marquis jIjcDafn bjccchcn aïle 25?nggen bie Ortfclbe bdcttcDrn/ mDc 3cbaenniaecftcHanbccc2!5?uggen/ oiiDcr De tüclclte aiie ^djfpen mocbten paffeten / foo bnil Gent, Antwerpen, Brugge enbe BruiTclal^am Derf. ^P lift De ©olbec ban PJaskendael oocit ÖDO?- ftctcUtii/ De tocKcftc tnbenomgangbiesduyfentobf^ inctcn fccr goeDt3Lanbtiiebatten/ enbe b^bbcnbe ee^ nige Dafffien na ben anbec be ^lupfen boen üjeecöuii^ bril/ iuaö met be boogebloct/ 'ttoelchttanfoogoes Dm fitfctV bat boo? bee^ bal enbe afbalinge bet Uia= trtcii / De ï^aben ban Ooftende nieccheïijch koa^ bei·^ Dctcrt. ©e'gcoote bancft bic ficbalbaecljabDegefo^ Miccrt; gljebupcenbe bat be jpjanfcben Dicxmunde ci.iDcmiDfceflaetfen/ befet babben/ taaecjyaltijbt öc^liilifcnopfnbieïben/ gbeincïtelgcfe tuegb gbe= jioinmDoo?befeichuyringe , betoelcficmen op pbec Dooge bloct coutinuefcbe om De llaben te iicnefïcici mt ®e©aectban Ooftende op Brugge toiecbt in [ Dict üocsbcn becb?eebt '/ Dat g>cbepen ban bondert ' vijftigh ï,a(icn Ronben Romen tot aen be 3©al ofte ïiflfjibanDe^tabt/ DaecjpinanefeecherbcpDt toa= ïcil· iKcn fabjiceetbe tot Ooftende Docft een nieu:^ tor iiarp/ baet beel ^cbepcnfonbcceenigïipecijffteï hoiibcn Icgsöcn. ®an Ooftende enbe Brugge, toe= jrn^ De ronimobiteptban beiiebiecen enbe©acrten/ mn nicn oocft alleclep foojten ban ïtoopmanfcbap' irnnaYpren, Cortrijck, Ryilel, Doornick, Va- Icncien, fdf^tOtaenSt. Omeren Viceverfòfonbei;ee= nigt|\i)atiöütpttranfp0jtfccn. .TBcnbetaelttotOo- flende ijoojnormt feec toepnigb getecïjtigbcben / ofte bp na iilfmcnbalbanin-endeuyt-gaen, cnbebetfcï= bc ooth tot Brugge, baec men fonbec tot Ooftende inteloopcn/ Ran aenliomen/ jjjnbealbaeceenï^as ben/ Die aen be JÖDe ban De ^tabt booj-bp / enbe met De ©arct ban Brugge t'famen liep. fcljen beginnen ban befe commoüiteptfleö te Dienen/ inet Ijaer JBpnen enbe Itioopmanfcbappen beciuaect^ te Djcngen/ om De cecbten bie 5p ban innende uyt. gaen in Zeeiandt, en in be ^taten ban baten Stonino betalen moeftcn/ te mefnageccn.
Alccebe boos eenigen tijbt toa^é in Deliberatie gelepb / om oocli een ?(mfaa|TaDeui; tebouDentot Madril, wn bat De ïioningb oocli fooDaneeccDebraenbefen Maet. <epnDeiijcR ben fefdengfunijgoebtgcbon^ oen/te committfcen/ cligecen/ enbe aen te fïellcn oen Ipecfoon ban ben ijjetc Hendrick van Reede van Keniwoude, om in qnaliteptaï^ordinaris AmbaiTa- deur ban bcfen ^taet/ boo? Den tijbt ban twes^Sae- ten te refiDrcrn aen 't tofban Den tóoningban Span- gieo tot Madril, bacctoeboo?bcnibenoobige20?ici Ui ' · ι " Creönitie / ginflrnctie enbe berbere bepe^ tuierben. 59e ì^eer^eDeputeetDe i»betecrDc De fpecialelalibanDePee^ ten wnepnncipalen/ ten epnbe Dat De koften tot ber^ öoojfcbjebe ^ïmbaflaDe egualijcft op Den ober De cefpectibe ©jobincien quote berbeelt enbe gefttcnen
Satrt kan ΰο·
ptiiCE natt ï«(llt' iïilrpfll,
'Bttlit ί tsn Btnr-
>9011111
nana
Stmbar-
fantiir
't(tn
«ηίρβ, Bifti, |
^nnginfiructietoaöaï^bolgbt/ QeDateertDcone-
gcnthienden ^Unij. ■
Infiruêiie van de Hoogb Mog. Heeren State» Gene- raél dtr Vereen 'tghde ì^eàerlandm, voor de Heer Hendrick van Reede van Renfwoude, ah Or- dinaris AmbaJJadeur van wegen defen Siaet ae» 't Hofende by den Koninghvan Spangicn, waer iia hy hem fai hebben te reguleren.
* . ■ En voornoemde ordinaris Ambaffadeur defe In- ftruftieende Depefchcs daet toe fpcdercndc, ontfangen hebbende.
Sai ter eerfter endebequaetnftergelegentheyt, nae hetgebruyck in Sfangien in obfervantie wefende, fijne Brieven van Credentie over leveren, en daer op in de voorfz qualité als ordinaris Ambaff. van dcfen Staet > audiëntie verfoecken byden hoogftgem. Koning.
Wel lettende cnde nae de maniere van't Hof, de iaecken daer heenen dirigerende ende laten- de dirigeren, ten eynde hy dicsaengaendc, ende in al- les geti adeerc werde, ghelijck aen de Ambaffadeurs van Koningen, in fpecie vande Republijckevan ίί- netie7i gedaen werdt.
De voorfz audientie bekomen hebbende , fai hy fijne Majcfteyt voor draghen , dat haer Ho. Mog. al voor lange Jaren ten hooghften genegen 2.yn geweeft om aen ^t Hof tot Madril scn ordinaris AmbaiTadeur tc ienden, cnde te continueren, dan dat de felve door voorgevallene ongelegenthedcn daer toe foo fpoediglx niet en hebben konnen refolveren, als hare genegent- heydt nochtans wel mede brachte.
Dan om te betoonen in wat hooge achtinge, eftimej ende refpeö:, haer Ho. Mog. fij ne Majefteyts hoogft- aenfienlijcke Perfoon, als een van de grootfteende voornaemfte Koninghen van Europa j des felfs Ko- ninghlijcke Huys, Koninghrijcken cnde Domeynen > zyn nemende ende houdende, ende voorts tot conti- nuatie van alle goede Vriendt ende Nabuyrfchap, oock vertroude correfpondentic, tuflchen fijncMajefteyt endedeien Staet, ten beften van wederzijds Onder- danen ende Ingeietenen, ende dat haer Ho. Mog. tot meerder bevorderinge van dien gemecnt cnde gere- folveert 2yn, ende blijven van hare Zydereligieufe- lijck.ende pundluelijck na tc komen, alle het geenefö fay het Tradtaet van Frede als van dat van de Marine is geftipuleert, ende belooft, ende fulcks vandezyde van fijn Majefteyt reciproquelijck verwachten , als mede dat defe ordinaris Ambaflade de felve ten hoog- ften aengenaem falwefen, defe Ambaflade te hebben eyndelijck gedecreteert, fijne Majefteyt daer nevens toe wenfchen alle geluck, heylende voorfpoetin fijne Koninglijcke Regeeringe ende een langhduyrigelijfs- ghefontheyt ,· met by voeginghe van foodan ge andere complimenten, als hy Heer Ambafladeur naghelc- gentheyt van faecken endedekenaiffediehy vanhet welgemélte Hof,gedüyrende fijn verblijf aldaer beko- men heeft, bevinden fai te behooren. Daer mede defe eerfte audientie af breeckende, fijne Majefteyts mon- delinge antwoordt ontfanghen ende beleefdelijckaf- fcheyt genomen hebbende.
Sai daer na tcrbequaemftergelegentheydtalsvoo^ ren, audientie verfoecken by de Kouingime van Spa»' gieni en hare Majefteyt nae overleveringe van fijne Brieven van Credentie, van wegen haer Ho. Mog. fa- lucren ende begroeten , ende fijne Propofitie cnds complimenten foodanigh formeren , als hy naer de manier aldaer by Ambaffadeurs van andere Konin- gen, Republijcken, Princen ende Potentaten, ge- bruyckelijck oordeelen fai tot contentement van hare Majefteyt, ende de meefte cere cnde lüyfter van den Staet defer Landen te konnen ftrecken.
Oock de ondertroude Tütyferinne ingavalle die al noch tot Madril foude mogen wefen ; Als mede den Trinet van Spangien de vifite geven, ende van wegen haer Ho. Mog. complimenteren.
Ende nademael tot noch toe na verloop van fo veele Jaren niet en is uyt ghebracht de Adtc van Neutraliteyt
"i yaa |
-ocr page 325-
i
BO6 SAKEN van STAET
|
1^04. van het Roomfche Ryek , daer toe den hooghftgemel-
_den Koningh fich onder anderen by het iijffi/eArtijc-
kel van het voorfz Tradlaet van yrede expreflclijck heeft verbonden, felfs onaenghefien de devojren by haer Ho. Mog. gewefeneExtraord. AmbaiTadeurs aen- ge went, fa| hy Ordì naris Ambaffadeur fy η Majefteyt in eene volgende audientie verfoecken > dat de felve al noch de moeyte gelieve te nemen van te procureren, dat niet alleenlijck de voorfz gerequireerde jiffe van 'thooghftgemelte Roomfche Rijck al noch hoe eer foo, liever werdc, uyt gebracht, maer oock dat by den tegénwòordigen Keyfer mede cene nieme ABe van neütralitéyt m Mita forma , foo als vielen haer Ho. Mog. fijne Keyferlijcke Majefteyts Heer Vader in fijn levén heeft gepaflèert ghehadt ; ghedepefcheertende haer Ho. Mog. ge-extradéert ende over gelevert moge werden, fai hier op met allen ernft ende yver aen hou- den ende infifteren, daer toe ghebruyckende alle be- denckelijeke redenen.
Den getneltentHeer AmbaiTadeur Ordinaris falde faecken ende intereflen van den Staet, als mede die van de particuliere Ingefetenen van dien, hem by d'een en d'andere gelegentheydt voort gebracht, ofte toe ge- fonden werdende, doorgaens houden voor gerecom- mandcert, ende de felve na vermogen met allen ernft en yver foecken ende trachten te bevorderen, ende laten bevorderen, fulcks , daer , ende by den geenen die het behoort.
Ende tot alle het geene voorfz isendeyederpoint vandien,na fijn befte wetenfchap ende verkregene ken- nifle van de ghelegentheydt van het Spaenfche Hoi, geduyrende fijne refidentie aldaer , ghebrucken alle bedenckelijcke beweeghlijcke redenen ende moti- vert , ten eynde daer op ten beften van den hooghft- gemelten Staet ende tot bevorderinghe van de wel- vaert van de goede Ingefetenen van dien, fonderlin- ge die haer ter Zee, ende met Koopmanfchap erne- ren, de ghewenfte effedentydelijckmoghen komen te volgen.
Geijck hy mede fai foecken te effeflueren, uyt te wercken ende te bevorderen na vermogen, alle het geene hem by aenfchry vens hier nae op de voor te val- len faecken , foo by fchry vens als anderfints fai wer- den aen-bevolen.
Ende gheduyrende fijn verblijf als Ordinaris Am- baflàdeur in Spangien, fai hy met de Heeren Ambaf- fadeurs ende Minifters van den Roomfchen Keyfer ende van andere Uytheemfche Koningen, Hepublyc- ken, Princen ende Fotentaten, Vrienden ende Geal- lieerden van defen Staet, ofte met de felve in Neu- traliteyt ftaende, onderhouden goede correfpon- dentie als. nae ghewoonte ; om des te beter van al- les, den dienft van den Lande diredtelijck ofte indi- redlelijck rseckende, gheinformeert te konnen wor- den.
Oock fai hy Ambailadeurdehoogheytendedigni- teyt defen Staet onwedcripreeckclijcK competerende, allenthalven conferveren, fo in concurrentie met ande- re Ambafladeurs, als elders ende anderfints.
Houdende rangh immediatelijck nae de Ambafla- deurs van Koninghen ende van de Republijck van Vè- netien.
Ende fai haer Ho. Mog. defe Inftru<aie ende het gee- ne daer toe fpedteert, ontfangen hebbende, datelijck
daer van adverteren, oock daer naendevantijdttot tijdt met alle occafien ende gelegentheden pertinente- lijck over fchry ven het geene by hem aen't Hof toe Madril, ende in die Qijartieren , in gevolge van defen fijnen laft fai Zyn gedaen ende verricht, ende wat hem daeropbejegentendewedervaert.
De fecreetfte faecken die dat fullen vereyflchen, adverterende by ehyfftren, daer van een fleutelghe- maeckt ende hem toe ghefonden fai worden, addref- ferende in fulcken ghevalle fijne Brieven aen den Grif- fier van haer Hoogh Mog. volghens der felver Refolu- tie van den ff» entwintighften^MÌyfeSihienhonderteen en vijftighj op de GrooteZael van't Hof alhier ghe- nomen, daer van heip mede Extraft fai worden toe ghefonden. |
Den tijdt van refidentie van den Ambaflàdeur in Spangien fai duyreniwff Jaren, ende fai daer inne niet mogen werden gecontinueert, als meteenparigheyi; ' van ftemmen van alle de Provinciën.
Ingevalleden gemelten Heer Ambaffadeur Ordina- ris de voornoemde Ambaffade foude moghen komen te verlaten, fai hy ghehouden wefen, alle de Papié- ren tot defelye Amhafladefpeaerende, onder perti- nente Inventaris aen fijnen Succeflèur te laten vol- ghen, of wel aen haer Ko. Mog. nevens fijn Verbad over te leveren.
Van jaer tot jaér gheduyrende den tijdt van fijàe voornoemde Ambaffade ende employ , fai hy t'dc- kens hebben over te leveren de Declaratie van fijn ver. fchot, ten dienfte van den Lande tedoen, om by den Raedt van State en de Generaliteyts Reecken-kamer, ge-examineert ende geliquideert te werden, volgens ende in Conferentie van de ordre dies aengaende in obfervantie wefende.
Eyndelijck hebben haer Ho. Mog. goedt ghevon- den , dat den meer-gemelten Ambaffadeur hem als- noch precife fai hebben te reguleren, naden inhoudt van der felver Refolutie van den thienden Atigufli fefihien honderteen en vyftigh, ophetftuckvangeen Pre/fsif» te ontfangen, genomen, hem hier bevoo- rens toe ghefonden, ende daer op oock den Commif- faris Bisdommer den vyfthiendeuO&ohtTfeflhienho^- dert acht en v^tigh, in fijn Ziele volghens de Procu- ratie doen van (ij nen dienft, behoorlij eken eedt heeft ghedaen. Aldus gedaen den janyfefltenhen'
dert vier en fiSiigh,
Sfti toat manieten fijn intrede enöe receptie (btn twee en twintighften .ï^obemfiec ) gefeijieöe / geeft ti'tt fe boïgenbe: ï^p öegaf fïrt) in feeeltec Ì,u|i-Bup^ bup! ten Madril, tec feltiec pïaetfebaecöeïleec^llmBafla' beuc ban Venetien ïiieigeïijcfte functie geöaenI|aliDf/ enöe aJöaet boo? ben Maiftre de Ceremonie met be^ feoningi)^ iüoetfe en I,ebecepe ban toegfienfin Majefïept betoiïlefiomt/ cnaf-gebjaecgtgebjoj&ra/ toannecE öp fijn eetjic aubientie toilbe nemen/ toaetpi) met beöaet op paffenbe complimenten gjbeanttDoojtit fjebbenbe/ fepbe: 53atWoenfdaghofteDonderdagh baet aen ben fes ofte feven en twintigften bito foobaitt cete gcetneontfangen foube/ inbien &etboogï)|ifle&. JlSajefiept^commoöitept foube toe laten/ cnnocötof bec op Woenfdaghal^ Donderdag j ^a bat gemette Maiftre de Ceremonie |ïcfj omttent twee upccn δρ igem in conbetfatie tiabbe op gcljouben/cn gp ben felben met een Collatie ontöaeïtöaöbe/ i^öptoeöecotnbiWi Öem gefcBepöen / aennemenbe ïjcm nabertianDt tcfuls leti abbifecen ban fijn j®aje|iept^ cefolutie. na i^ ben ^fimbaffabeuc oocfi toebetom te cuggc gefiera/
en bien felfbeh abonbt geeft aen bci^cet;cn^tnbaira= beucgbanben Keyfer, Koningen ban Vranckrijckjn Engelandt, cnbc be öepuölijcit ban Vcnetien, fp aenïtomfÏe boo| een €belman laten beltent maccden/ be toelcfte dito «gbelman met beojbinacifecout;tDÌf« tot contentement ïjefttien bejegent/ enbcbe^anOcrm baegg^ boo? pemantbangaec jFamilienbenlttiDap fabeuc laten betoelleftomen / toelehen bagö be^ öagö^ moigen^ ÖP aen alle öe auöei:e baet aentoefeni® mSinifïet^/alébanDenemarcken, Genua, Malta, Florentien, Luca, Modena, Parma cnbe Ha«M- Steden, gelgcRe notiticgegeben / toaec ban fommiie alfo öaefi ben fclfben mo?gen/ cn fommige b^naraaJ^" öagD^ al^ boben/ Bemljebben laten betoeHeftemm/ ootlt eenige baet cn boben felfiS in ^ecfoon {)em Bomen begroeten / enbe geeft de Maiftre de Ceremonie fieni bien naetmibbagb oocR laten toeten / bat op Woeni dagh mibbagl)^ ben fes en twintigften fjjn aubientif 5önfouöej 3©aec opMaendagaenaHcBrccbotimBf^ mdöc ^Hmbaffaöeut^ cnlUSinifiet^öecftftennilTegti geben/ cn becfocBt bp bicbangatejFamilietitemg^ gen geaccompagneect toojben bolgen^ öc fBjlc / ense' bjupcR ban biecgcKjcfte Ceremoniën aen bat iof/ en fijn boo?^ onbectuffcBen alle öe anbece gem Romen befoecRen / cn alle getoenfeljte affectie ban öaw f jm? cipalen tegfien^ ftaec io. ^JSog. ^taetej;p}(raaw |
-ocr page 326-
|
Tic Öccc ?ImI)a|Tabem; ban Engdandc tnaccïue te- \66lt' ^nöDfniiödmati ban öm i|ollanDrc{)cn?liraba(ra= ; lm mntiic ban ffccUrce fijns Koning^ o?D|f/ Die bcm fooDatiial) accompaigncccu niet fouöc torlatcn/ adijclt urlrtcniflK ?imbaftaiicuc Dr^ anöeccn Uaca&^ ^iiiifOaglj mrtiP^ootsftal ban^lödnilloetsmalie mt£ vier üaccDcn bp ijtni gcftomm / tn met bollto-- Iifiic bclccftl)fpO£ cfpntatie ban ijacc stact licm ftomm bfbJcUchòtnen/cn boojt^ te hennen ncbcn y Dat ben lloningl) fijn Ifêeetïcc binnen Londen nacfolücectljaDDe/ bat omtrent Dececeptien baneci niec?tniDaiTaöc»<^^/ anbere ^UinbalTabem;^ 11003 baere ccfpectiüe jFaniiiien fouben concucceten/ möeDienboIgcn^ oorfi niet goetbonbt nor{) begeecDe Datfnne^ïnibairaöcui·^ aenbatiof/ »n ijace recept fiiiVcmiae ?inibairaDeuc^ fouDrn becfoeclien ! noci) m Tt hareianiilien oocft anbere ^ïmbanabeut;^ fou' hm acconipaisurtC" / f» ÖP bienboïgensS befe beman^ ffrnticüan affectie in fynaubientienift foubeïtonnen fnniicn/ ciiDeopbatbcgenieeneman nictmocïjtege= flmlit(\)o?ötn/ in't geroep baneencnptucetuflclien nc irooiic ban Engeiandt enbeDe©eteenigt)be®jo= b nncn/fltrwrcttoa^/ footaanneer fijne üoetje rn familie in fijn aubietttie niet fonbe berfcbpnen / öp iift roiitrarieDabbetoilIm toonen boo?bcfebi(ite/ De wflclicbJciinccrbpalIeDe?ïmba(Tabeur^ pleegijt af nrtcnlit te»30?bfn üooj be puWijclte aubientie/ Doclj ilGDctnötnifTcÖcn beaeniiomfie enbe aubientie foo iiÖ2t ttasS / aï^ tegcntooo?biglj / toiect fooDanige bifite iiac Df aubientie nptgefïelt/ aeftjtli De ïleeren ?imfaaf= faDciitébaii ben Keyzer, ïïoningi) ban Vranckryck fiibcnfüutiljjcftbanVenetien, ïjebbengebaen: ©p nllc? Ijccft Ijp ï^EfC UlmbafrabeutgeantiDDO?bt/bat
liaccl^o jEBog. bolftomentlijcft baec oniti;ent fouben öcfati^'flcfrt 3ijn / enbe feee efiimeecben be eere Die ijeni IjaDDcbdicbcntcboeii/ continuerenbe boojt^ incon= Urtfatic om aïlc b?icnbtfc&ap en goebe cojcefponbcntie flcn Dat tof te onberljouben/ met toetoenfcljinge bat fiilcpoocltmocijtegefcgiebcn tuffcljen fijnen ItoningI) fnbdjaccJ^o. .ïBog. enbe alle mi^betfianbenaeneen Itant gcliclt toojbcn. 5E»ien naemibbagö i^ öfni ?im= bafTaÙrllCtofbetOItlRonienbinDen De Maiftrc de Ce- remonie, cnnotitie geben ïjoeeen banDe^ïttoning^ ï^ofmcrfift^ met öfm ?lmbatfabeuc foube homen fpiccchm omtrent be functie ban be^ anberen Dacg^/ ai? fullenbe Ijem ooch Itomen af - Öalen met DesS llo= niiiali^Iioctfe/ enbe De «Sbeï-Iieben ban be€afel / Otlljcit ban ditoDagÖ De Maiftre de Ceremonie enDe Date nac bcnl^ofmecfier met De boojnoemDe <Sbel- nianl)cm fijn Komen af-fialen/ ej:cufetEnDe Den felf? öm ï?ofmce|ier Dat bc^ anDeren Daeg^ te booren Dooj occiipaticbanDe^fóoningö^Dienti/ niet öabDeïton= iiciiliomcn; en na DatDe jranuïfenbanDecefpectibe Dccccn '^mtiaffabfur^ in anDece jiEinificc^ / alle om^ trcntDevyftigh ficrcH/ meteenonbflt/ bolgen^ Ijet c):tu)pcl ban anDere / met De meefïe reputatie ban Den ^tact / bp Ijcm ontfiaelt toaren / öeefc (iel) alle^ te pactt bcgebcn / enDe bp be twee upren op toe® jtjnbe/ iö tct piEfevitie ban fijne jüSajefiept gebjacfit/ Detoelcfte a'Mm- mctjjttGuide Vlies buptcnojDinari^omgangenspj pc/ opt)e^5ïmbaffaDeur^eer(ierebecentieficl)geliefi De tc ontbcclten / enDe nae Dat De ^mbaffaDeur nae by ccfiomcntoag/ ijem aen tenmnen/ DatficIjDecfien foube/ al^ toanneec bolgfien^ Ijaer ï^o. .liKjog. o?Dje mbcindnictic fijne l^jopofitiegebaen/ enbe €rcDen= tialcnobcrgcacbenljeeft/ DaeeopftjnJKajeflcptmet wiiionfiraric ban aKe affectie tegen^ ijaecï^o. jtEoo. Mnttgciiefbe te anttoopjDen/ enDe Daernaeoojlof ncmcnbe/ · ·- - -
^ „ - „............yvv
Datïjtc aajcficpt op fijne laetfle rebetentie fïc&toete
nmtcombccficn:5Öpljare3!©ajefieptDetoinginm
inccnaubcreapartemcut ïtomenDc/ beltefDe ijet oe fdbcticmtncbc telàten oï^etten/ enDe nae gcDane tompftmcmen/ Ijeeft ficlj nae fijne fêoogljtpDtgöci tombtbicbcucbeitó öace j©a)e(itpt op Dcnarmgijcf Ijoubni tet/ feggenbe Deflelf^ Gouvernante Daec
acDtcr fiaeiiöe / Dat fijne ioogöepbt &em bebal te Dec^ |
fien. naer gefctjiebe ijet felfbe met DetoeHoi ι66λ,ϊ
menöe fteiyecinne/ enbe toiecDe ÖP ItmbaffaDeuE _IL
Dooj Den jfofmee/Ìec tnDe Maiftre de Ceremonie in Df^ïloninob^iloetse/ oocftbpDe cefpertibejFami= iini/ üjebccom in fijnaiogement/ cnDeopnicug&ei complimentei rt/ al^niebe De^ anberen Daegij^nocf) toeberom befoeljt ban ben felbcnüofmeefirt/ toaec raebe Defe actie een epnDe Ijf tft genomen / en i^ an^ DecenDaeglj^ Denü^ertogg ban Medina de Jas Terrcs toefen biiiDpn/ enDe geüioonlijciie complimenten af- ïeggcn/ eii feDert Doo?De®eeren.'ï()mbaffaDeur^ban Den Kcyfer, Kpningh van V.ranckriick enbe De éepU'^. blijch ban Venetien feet beleefbeltjcligebifitetrt/ ma» fienbe ficö gareet om eene tweede ?luDientieJtipfgne HSaie|ïei«t te nemen/ enbe Daec nac De boojnaemfïc j^eerenbanDati^of tegaenbifitcren/ enDerontcab(:> flten af te leggen. ino-npr
<0bec De Litnytfcheydiftge in Vlaenderen i^in ^epa tembergeconbenieertfietboIgenDe: ! ■
':j;;'fr.m· . . .lü nujb·/-ii
ALfoo by.het ^r^Artijckel van 'tTrad^aet van ®tec- Vrede » beflooten dendertigfIeML·Dmrüfeβieh^^^^M honden afht en veertig binnen de Stadt van Mun- fthfp}' flerixiìVeÌÌphelen^ tuflcheji déni'ÌfcereKoninghvan binge Hifpangien j t_er eenre ; ende de Heereii Staten Gene- tufcgen rae! van de Voreenighde'Nederlandtfche Provinciën ; teranderezyde; veriiccordeert ende geconditioneerc ^me was, dat een ygelijck foude behouden, lende dadelijck Apart- gebruyckeni, de LandtCchappen, Steden, Plaetfen, Landen ende Heerlijckheden, die hy doenmaels hielt, ende beftt, fonder daer inne getroubleert ofte belet te worden, diredtelijcknocb-indireöelijck, in wat ma- niere dat het ware, daer onder mcn verftont te begry- pen de Vfecken, Dorpen,)Gehuchten ί endeplatte Landen daer van dependerepde ; Ende oock by hec fel ve Tradaet is dat daLimyten in Vlaenderen ende elders, fouden gereguleert wörden, in foodanigher voegen, als men bevinden foude datzy gehoóren, on- der het reflbrt vand'een oCd'anderezyde, wacrop rnen foude verwachten, endeföuden gereguleert wor- den , de informatien, onj te fijner tydtdegemeltei:,/- myten te reguleren ende over den Zin ende interpreta- tie van deyoorfchreve t-wee Artijckelen, oock over het accompliflement van de felve, noopende het voor- feyde 'Reglement van de Limytin in Vltenderen j difpute endcdififörentontftaenis, tuffchendenbovengemel- ten Heere Koningh van Hifpangien ende de boven- gemelde Heercn Staten Generaci : Ende wy onder- gefchreve Gedeputeerden by onfe refpeöive Procura- tien ende Volmaehten, de een van date den twmtighfienìum Ì end'andere van den vierden lulii des jaers feilien hondert vier en feSiigh ons vinden gelaft endegeauthprifeert om overde voorfchrevedifputen ende diiFerenten te concerteren ende de felve te ac- cominoderen, te adjufteren en by te leggen; Soo is 'c, dat wy na verfcheyde converentien over 't werck van de voorfz Limittn gehouden, oii3 de iêlve op .een vaften ende feeckeren voet te reguleren, en alfoo te raecken toteen finael eccommodement, foo feergc- defidereert ende foo nootfaeckelijckaenwederzyden, daer over zijn verdragen ende geconvenieert in der navolgende maniere :
Eerjielyck, dat om eèn aenvangh van dat Regle- ment van de Limiten te maccken vari de zyde van de Stadt van Sluyt de Reviere, genaemt het Swijn van het Noorden, ofte uyt de Zee oploopende nae het Zuyden tuflchen de voorfz Stade ende de tvee Forten genaemt ie Paffen > ende van daer vallende in àcKreeckt, de welcke genoemt wort het "Laffchuyre Get, ende van daer noch opwaerts loopende tot aen feeckere infny- dinge van een kleyne GrtchteopdeKaertegeteec- kpnt met de Letter ende van daer met een dwarfe Linie getrocken tot aen de hoeck van de Zydelingt- dgck, teïplietfegeteeckencmetdeletterBi van «fier zyde fai mïeeken de eerfte reparatie van ic Limite»» in dier voegen ,! dat (ter zyden gcfteldt alle andere confideratien van eenige andere Reflbrten , Jurif- diöi&, contributie, appendentie of dependentie, hoe- felve foucfcfa mogen wcfcn } alle hec iC-c 4- geene
en O O R L O G Η. 'tVier-en-veertighpe BoecL 507 |
-ocr page 327-
3oS S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
gcene gevonden wort aön de Weft-zyde van de voor- —Z. fchreveRevier, ende van de Crffciif v&nLapfehuerj, ende ten Zuyden van de voorfchreve Dwers-linie in volkomen SouverainiteyC fai blyven aen dén Heere Konìngh vmHiffa»gien. ende alle hct geene gevon- den worde aen de andere zyde ten Ooften ende ten Noorden in volkomen Souverainiteyt aen de Heeren Staten Generaci, wel verltaende dat de voorfchreve Forten genaetnt de Ρα/β» ende SinlJÌnna, terMuy- rff»/gelegen aen de Weft-zyde, oock fullen blyven aen de Heeren Staten Géneraél tot op feeckere diftan- tieaendeeenexydeafgetrbcken uyt't midden van de Linie dewelcke van hat groot e Pas loopt tot opliet Fort SinieDonaes; ende van de andere 2.yde uyt het mid- den van de Linie, dewélcke van het kleyne Pas loopt totοψ hetFon Sint JfaML· tot op feëkeer punt ge- marqueert met de letter C.
TeatxpeeJeni dat VandèlettcrBaf de voorfzi^i/i- Itngs-dyck fai gevolght vyOrden , ende voor Limite ftrecken tot aen de ininydinge van feeckere kleyne ' Gracht , "gemarqueeert met de letter E j invoegen dat • ' allés wat gevonden wort aen de Zuytrzyde van de , voorfz^eyafe/iw^/i/^'i/t . ende aen de Ooft-zyde van de voorfz nedergaendaLinie fai blyven aen den Heer ; Koningh van Hfpangieit, en wat gevonden wordt ten I Noorden van de voorfz D'yck ëndc ten Weften van ! de voorfznedergaende Linie, fai blyven aen de Hee- ren Staten Generael. --
•Ten derden, dat de SoeteUers Creecke, begin geno - men van dien hoeck géteeckent met de letter E voorts Ikl gevolght worden tot.de plaetfegetecckent met de letter F, ende dat van daer'een linie fai ghetrocken worden eerll tot den hoetk van den lonckvreuwenPol· deti geteeckent met de letter G j ende van daer weder tot aen de andere zyde vari dien feJven Polder, geteec- kent met de letter Η, ende dat men foo voorts vervol- gende den Dijck van den Klaren Polder fai loopen tot aen de Haven ivah Bouckhmtte ter plaetfe geteeckent met de letten , in voegen dat alles wat fich vint ten Zuyden van de voorfchreve Linien, ende van de Soe- telaersKreecke. fai blyven aen den Heere Koning van Hifpangiea j ende alles wat gevonden wordt aen de Noordt-zyde fai blyven aen de Heeren Staten Ge- nerael.
Ten 'vierden, dat van de punt van den voorfchreven Dyck van de Klaren Polder ter plaetfe geteeckent ί, fullen gevolght worden de Dij eken van àcPhilippinen Polder, ende van de Polder van Sinte Pieter tot op den hoeck van de lange Straet, gelegen in de Polder van Sinte Albert, ende dat die Straet fai gevolght wor- den tot aen derenconter vandeNieuweftraet, ende dat men die nieuwe Straet voorts door de voorfzPol- der opwaerts fai volgen aen de groote Sant-dyck, ter plaetfe geteeckent met de letter Λί, ende dat men van daer voorts opwaerts'fal gaen tot aen de letter Ν, ende van daer tot op het Fort Sinte Pieter ; In voegen dat alles wat aen de Zuydt ende Weftzyde van de voor- fchreve Dijcken encfe Linien gevonden wordt fai loo- pen , fai blyven aen den Heer Koningh van Hifpan· gieuj, ende de Polders ende Landen begrepen in de zyden van Noorden «nde Ooften van de voorfchreve Linien ende Dijcken fullen blyven aen de Heeren Sta- ten Generael.
Ten -vyfden, dat men met het Fort Sinte Pieter den· Dijk fai volgen tot op den hoeck van de Polder van Sint Eloy getekent met de letter O ende dat die Polder van Sim Eloy in't geheel blijvende aen den Koningh van Sparden , den voorfchreve Dijck weder fai hervat worden ter plaetfe geteeckent met deletter Ρ, ende dat dien fel ven Dijck alfoo gevolght wordende gelijck als het Axel-Ambacht daer vanghedecktwordt, den fel ven Dijck of die linie fai ghevolght worden tot op het eynde van de Heerlijckheyt van ter plaetfe gheteeckent met de letter^ blijvende al l?nghs heenen de Territoiren van Axel· Ambacht ende v&n Huliiir · Ambacht i in voegen dat alles was ten Zuy- den .ende ten Zuydt-Weften is met de Polder van Sint Eloy Μ blijven aen den Heere Koningh van Span- gien. Ënde alles wat ten Noorden van de voorfchre- ve Dijck ende Jinie is met de voorfchreve Heerlijck- Itói |
heyt van Sint lansfieen, fai blijven aen de Heeren St». * ten Generael. '
Eyndelycki dat van die Plaetfe gheteeckent met de
letter ^ gevolght fai worden die linie, de welckc bet Landt van ttulfì iepaferen van het Landt van J^es, en van het Dorp van Hieldreeht, tot op het'eynde vaa het Landt van Lafiingen, geteeckent met de letter S, op de kant van de Reviere de iiAi^/e ; Invoeghendat 't voorfz geheele Dorp van K*V/</wii)/met fijn Toorn ofte Kercke, gelijck mede het Landt van den Dodere van Kretenijfe, ende generalijck alle het Landt leggen- de aen de Zuydt ende Zuyd-Ooft-zyde van de voorfz Linie, uytgefondert het Fort van s/iwo/ij, fai blijven aen den Heere Kon ingh van Spangien ·, Ende wat ghe- vonden worden aen de Noortende Noord-Weft-zyde met het voorfz Fort van Spinola, fai blijven aen de Heeren Staten Generael, ghelijck mede het Fort van Liefkens-hoeck mtthonderttTiàt vyftigh Roeden rondt omme het felveaen de Landt·zyde.
Ende dat daer mede de voorfchreve Limiten eens voor al in de Provincie van Vlaenderen fullen zyn, ende blijven gereguleert vanS/iyiafendevandéBor· ten daer rondomme tot aen de ic/fcitólanghshecnen alle dc Frontieren.
Ende hebben wy ondergefchreven goedt gevonden oock by defen vaft te ftellen dat alle injurieih ^enfintn ende fchaden de welckc zedert het fluyten van de voor- fchreve vrede tot defen dagh ter faecke van defe Limi- tp noch ongereguleert, foo in 't generael als in 't par- ticulier foude mogen gegeven, gedaen ofte gbeleden zijn, fullen zyn ende blijven buyten alle recherche ende gecompenfeertvan weder-zyden, ende de Pro- ceiTen voor eenighe fubalterne Rechters, of voor de Souverainc Collegien, ofte Hoven geintenteert ter faecke van eenige Goederen, de welcke by dit accoord Worden verklaert te blij ven onder de eene of de ande- re fouverainiteyt, fullen werden gerenvoyeert aen de Rechters van die Plaetfen, de welcke in ge volgt van defe tranfadlie fullen bevonden worden competentie zyn.
Is van gelijcken oock verdraghen, dat de teghen- woordige fcparatie van de Souverainiteyt geene pre- judicie fai geven aen de Heeren Vafaller, dewecke door de felve van Meefters fullen komen te verande- ren, maer fullen de felve van weder-zyden by alle fo· danige hare Rechten, Hoogheden, Preminentien, Juriididtien , Exemptien , Vryheden ende Immu· niteyten gemainteneert worden, als zy in ghevolge van hare Titulen, Documenten, of oude poflèffien fullen konnen bewijfen hier voormaels hun te hebboa ghecompeteert : Ende fpecialijck fai den Heere van Sint lans Steen in foodane exercitie van fijne Jurifdii^ie endevan dehooge, middelbare, eiade lagejuftitie, oock het voorfchreve Dorp in foodane hare vryheden gemainteneert worden, as aen die felve nae rechten competeren.
Deverkoopingen, endegagementen » ende alieni· tien, de welcke van deneenen ofte den anderen Sou- verain tot nu toe mogen gedaen zijn , fullen blijven in hare kracht ende vigeur.
De Heeren Koningh ende Staten Generael fullen oock blijyen behouden alle foodane Rechten van Tol- len ende anders, als zy refpeöivelijckgewoonzijnts heiFen, in de plaetfe de welcke blijven onder haerref- fort, fonder dat de jegenwoordigefeparatiedaeraen
eenige veranderinge fai toebrengen..
Is oock expreflèlijck geconvenieert, geaccoideert ende verdragen, dat alle en een yegelijck van des Ha- ren Koninghlijcke Onderdanen, de welcke by mid- del van defe tranfaftie met bare Goederen fullen ko- men te vallen onder dc Souverainiteyt van de Heeren Staten Generael, de felve Goederen fullen mogen re- geeren ende gouvcrneren felfs, oock verkoopen ende vervreemden foodanigh als het haer fai goed duncken » niet tegenftacnde eenige ordonnantiën ter contrarie fonder oock befwaert te mogen worden tnet den W tighflen Penningh, of andere belaftingen ten refpe&- ve van dc voorfchreve verkoopingen , alienatien, ofte |
-ocr page 328-
cn O O R L O G Η. 'tVier-ên-veertighpe Boeck. ^ o^
fi'acn geïjf fbe atn tc bjcnbcη ; ©ocïi aen ben gcnirl^
ben ^ecc ?iniDa|1dbcuc ban Rcede van Renfwoude ____
gefcl)2f ben / Dnt j)p bcfe öaer ï^o. .IB og. goebe mee »ütt·
ge enOe intentie mrt fpnc particulicce Dcüoimi en <©ff
cien bp ben nicec-öoogljft gmifiben iioning enbe bji>
bccjS Dacc fnlch^ üan noo&en foiiDè nioflljm lucfni/
IicacöteirjcU fonDc ftcbtifη tc fcconbccen / cnöe onDcc be
ïjanbt te becftacn gebtn/ bat bact Po. jiiog. üp bccbcc
tefu^ ofte onrtcntrni^ ban be boojfjabmiffie/ 'üacc
©lootcn enbe ^cf)cpenban€tojli)genaccanbcce|>à»
benen gcnootfaccht foubcn tor fcn te fenbcn/ oni albaec
ban ©ictnainc^ enbc anbetc bccfjcningcn / bfi(lcn / en
fcöoon gcmaecht teftonncn bjojben.
35e .ïBacqni^ bc Caracenabccbc fijne p«WDrt«en= ^lUt»»·
tcéc tot Bruirei in 't begin ban jfiobembcc met een oii=
gDemeene magnifieentie. Ccn Ëfquadro η ïïnptitpc qiKg tia
maechte be'ïibnntguacbe/ baccnaeboIgljbcnaUcbe <ca«ci-
®conipcttct^ enbc Itetcl-trommen / Dacc nacc twaclf ""··
ban fijn fcöoonfic tant-paecbcn bccciert met tijche
ïtlecben enDcbeeïe3tintcn/ bacc nabolgöbcccntcop iti.
Pages. Dacr na qiiani een ban bc Caballiccg op fijn al-
bec-rto(icIijcïiftc. ©ie ban Drt Guide Vlies met IjarC
Colliers maccöcccben booj be drie «iSjootcn bau
Spangien / namcntlijclt Arfchot, Ligne enbc Eg-
mont. ©oen bolgijbc De .liRaiquisS omcingbt ban fïjn
vier en twintigh ^tacltcpcn / nae ijcm bolgfjbe Don
Eftevan de Gamarra y Contreras, ^ümbatTaOcin: bc^
fóoninglj^alïccn; ©e^tal-metfïcc/ ecn€bciman/
enbc twintigh ^agc^/ üJc^-gcpl«pmtbanbcn.^!tìa^;'
(ini^ / geïjjcit ooch fijn twee «aiOfrcn met fes IDcctbcii
pjcccbcctbcnbc ArriereGuarde, Dc tuclcfic gccompo»
fcect bja^ ban tweeEfquadreïïUptecpe. ©cnDom-
deecken, enbe anbccc CanonnicUcn ban Sinte Goeie
ontfmgen fjcm op ben ingangl) ban bc ïtercli ; «önbe
ben ï^ccce <!lict^25i(frl)op ittfontifical$hus\ì}}ìim^\\f
tatti alüjaccmcnfongfi'tTeDeum. ©oo? be Itcccit
toasSgccangecct be Compagnie ban be enbe
aen be Leuvenfe ^oojtban be Hellebaerdiers öic Deni
accompagiieecben totopljctlfof/ altoacc bicgcbcelc
p?occ|Tic aeribctEbe/ fecr natjijnbe/ alfoojbttjcDcct
bat 5P uptbeiltcrcBgÖegaenbjacengebupcigööabDc
1 gccegent/ jp namen üaccbJcgüboojbcStorm-itraet,
j boo^bprjettnp^banbc^omicain^/ enDe alfa Dooi
beftcact ban be oubc fólecc-ftoopcc^opbcMabcftt/
altoacc een gitellagc toa^mettoittetoaflclfïamöouf
toen/ ombcfclbcteïicI)tenbooibcHcuvei-ftraêt, en
Steen-wegh tot op öct ijof. ©e llcbcrcpe banDcn
.Marquiz toa^ fecB tgcft en fcacp / sünbc gcoift Stacca
ftcn / gcboojt met fjlbcte b?ccbt gaffcmcntcri.
ï^p toa^ alceebe eenigai tijbt te booten fiiec geVuecfi :
<Qnbe om een gocbt begin te itiaeclicn gabbe opbo(<
gcnbe toöfe gcrefojmecct.
Pmiipps par laGracede Dieü Roy deGailillci de «Ιί ,
Leon, d'Arragon, des deux Siciles, &c. A.tous ^»"^»"?·
prefens & avenir Salut. Chacun fcjait quellésgran-
des & immenfes defpences nousavoneeflé contraints ^eiier-
de faireal'occafion des dernieresguerres qui onf affli-
gé noftre Eftat, & ce tout póur l'entretenemént des ar-
mées que nous avons efte obliges dc mettre fur pied, &
cntretcnir cn nos Pais Bas & Bourgogne, qu'autre-
ment en pluGeurs&diverfes manieres, par ou nous
fommes efté reduiös a ce point de neceffité, queforCe
nous a,efté de charger nos doniaines 8c fidancès inef-
mes d'en aliener une bonne paftle ; nous èfperóns que
dans la paix nous pourrions les decharger,yoirè aug-
menter noftre revenu; mais commeileftfinotable-
mentdiminué, & les charges que nous réiient encorc
apayer, fi exceflives & nombreufes prindpaléiïiénta
l'occafion des gages ,· appoindeinents que hbuyent de
nous Ie grani nombre;denos Miniftrcs, Bc Officier*
Introduias par ia liceóce du tcmps & jiecÏcflitedelt
guerre» au-deïTus duinombre ancien fic ordinaire
de Icui^Inftitution » nous'ne nous trouvo^s ^àffeu-
lemerirén Eftat dé deph^ger nous finanèesÌK noftre
revenu'j, miis aufli ppiiö, flé'continuer d'ore^fiiavant
a tous nós clits Miniftrès,l^ <)fiiciers legaj^eriientde
leurs gages, δς appointcineijte ^ ^Qs pjftjcir' rifque de
' ' ' ■ " tombcr
I ti Succeflïen, hoedanigh die oock fouden mogen zijn,
1'"^· mits dat de felvegeichieden voor de expiratie van de
twee cerile jaren na de Ratificatie van het tegenwoor-
fjoo verklaren wy Gedeputeerden oock van weder-
zyden endeter goeder trouwe, dat wy uyt den name
endeten behoeve van gemelde Koningh ende van de
meergemelde Heeren Staten GeneraeT aen nemen re-
fpeftivelijck ende abfolutelijck de voorfchreve Limi-
ten in haer geheel > ende een ydere partye van de iel ve
advoüeren ende erkennen oock het voorfz Regle-
ment , foo als hier voor by fpecificatie ende far le menu
is ter neder geftelt, fonder eenige referve vanabuys,
vaDerreur> van andere exceptie, hoedanighdefelve
foude moghen wefen , confenteren daer en boven,
dit 't tegenwoordige accoorc ende defe Tranfaöie an
weder2.yden fullen gehouden worden als een gedeelte
ende dependentie van het Tradaet van Vrede , in
het begin van dit Inftrument vermeit, ende dat in-
gevolge van dien depoinöen daer inne begrepen on-
verbreeckelijck fullen geobfefveert ende ge-execu-
teert worden op de fclve maniere ghelijek of zyvan
■woort tot woort in het voorfz Tradlaet van Vrede be-
grepen waren.
Énde fai het tegenwoordighftc Reglement ende
Verdragh by de gemelde Heeren Koning ende Staten
Generae! geratificeert ende geapprobeert worden} En
fullen van wederzyts de Brieven van Ratificatie van
de eene aen de andere worden overgelevcrt in goede
ende behoorlijckc forme binnen den tydt van drie of
vier maenden.
Tot verfeeckertheydt van dien fijn hier vanghe-
maeckt twee eens luydendelnftrumenten, ende heb-
ben wy ondergefchreve Gedeputeerden van den voor-
noemden Heere Koningh het tegenwoordige onder-
teeckent met onfe handen , ende bezegelt mer het
Zeghel van onfe Wapenen, ende hebben de extra-
diilie gedaen aen de Gedeputeerden van de voorfz
Heeren Staten Generael. In de Stadt van Brujfelden
tvintighden van de maendt van September des jaers
ftjlin hmdert vier ettfiiiigh.
Was onderteeckefit,
L.S.) A^Colinu
L:S. ) T.B.OeUafaiÜe.
L.S.) Van den Wouwen.
L·. S. ) Maes.
L.S.) Bkndei
^elieeïmuan Ommeren tnbe anberc ijaceHo.
.mog. (ÖfticputeccDcn tot De faBen ban öe Ztt / &eb=
Den öm tienden j.5oüetHb£C gfcappojteect bat Öe Am-.
toefentjeiSföeputeccben upt bectfpectiüeColIiaien
tcctbmttaliteptliaec <;b.boo?seb?es£n()aööcn bat
tie^ Eanbt^ Bloot jegentDoojbisD in De |ISibbcIanbt«
ftljeSce ageccnbt/ gemPraftica in be Ibpaenfcfie
)@a\]cnen Honbe behomm / enbe in fpecie om De
^ttiepen fcboon te ëonntn maften / om bat l.ent^
^cbcpcn gefiomen toacenban Algiers,Daec Ditnodj=
tflti^aenanberejaatien met ©looten ban be felbe
ütuficn Qcliomcn stjnDe toa^ gepecmitteect gebiccfi :
Btbmbe bEcöalben Daec ©o.JlBog. tn beDencfiin of
acn beJ^ccï ^mbaftabeuc Rede van Renfwoude niet
gefcgiebcn fouDe bienen tc luecben/ bat gp/foo bp ben
fionfngö^uSpangi en el^ elbec^ baec ten l^obe ban
«ooDm jijnbe/ alle bcatljtige beboitenenbeofficien
Γαιώε l)cbbm aen te boenDen ten epnbe be bQo;fc();ebe
'ilant^ ©lote tot behoojlijcfie Pradtica mocfite too?«
brngcabmittccct / of Dat bti ontflenteni^ ban bien
Öatc i^o. iBog. fbuben moeten benchen op raibbclen/
biaer boo; be boojf; 3^Ioot hen bipben fubfïfieccn.
^acc opil gaetgebonben bat aen be i^oningö nocljo
«nad^ in fccieufe termen gefcBiebenfoubctbOjben/
bat De fctbe ten fpoebig&flen foobanige o;b?e al omme
in föne l^abenen toilDe flcHeh / ten epnbé bat ^e
nicccgtfepDe a.anbi®l0Dtetenfineb00?r3àIbàec
niotljt too?öen geabmitteect / mebe aen ben ^fimbaf»
fttDeuc Gamarra gijefcöjeben / batifijtt <i5b. ten.fine
booifs mcbe aen öet )Öof ban Spangien alle goe be
-ocr page 329-
3oS S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
166λ,. tomber dans des grands inconvenients, & fort pre- judiciables a noftre Eftat obligez que nous foramts de pourvoir a tels accidente & a la reftauration des af- faires par une follicitude de bon Prince, nous avons confideré quels moyens nous pourrions employer peur parvenir a des fi importants efFefts, & avonsju- gé ne le pouvoir faire autrement qu'en atterminant peur untemps lesgages &appoÌDtementsd'aucunde nosMiniftres & Officiers & les reduilTarit autant qu'il fera pollìble au nombre ancien & ordinaire de leur in- ftitution. Sgavoirfaifons que nous, les chofes fufdi- tes confiderées, avous par 1'advis & delibcration de nos trefchers, & feaulx les Prefident ScGens de noftre Confeil d'Eftat des Pays -bas & Bourgoigne eftably lez la perfonne de noilre Coufin Ie Ματψιί: de Caracena. noftre Lieiitenant Gouverneur & Capitaine General de nofdits Pays - bas & de Bourgoigne, des gens de no- ftre Confeil d'Eftat audit Pais-bas, & a bonne & meure delibcration de noftre propre mouvement & plaine puiiTance fait, ordonné, & conclu les choies points &ordonnances, que cy aprcss'enfuivent.
Frimerment voulons ordonnons , & declarons qu'en noftreditConfeil privé, iln'y auraqu'un chef ér (inq Confeillers maiftres aux requeftes de noftre Ho- ftcl y comprins un Ecdifiatliijue, & que les autres places au deiTus de ce nombre foycnt efteintes & fupprimées lors qu'ciles viendroot a vaquer.
hes Secretaires de noftre dit Confeil privé ordinai- rement fervants & participants aux defchcs ferontre- duidis au nombre de ^«iJiyf ^ demeurant la c'mquiefme place fubpriméc lors qu'elle fera vacante.
hcB Secretaires Marchand, van Axel, D ent ter s Vi- nta , & Knof demeureront avec les gages dont ils jouif- fent a preient & que les quetresdtrniers, avecl'ex- peftati ve du fervice & depefche pour lors que leur tour pichera,fans apreféntavoirentré en noftreditCon- feil, ]e mefme aura licu au regard des Secretaires Snel- liitx, de Cordes, Ricart i DeUins & Lamprecht, fauf que les gages qu'ils tirent prefentement, de nous feront mis en furceance, j ufqucs a ce que nous aurons la com- modité de leur en faire payement ou qu'ils feront en- tree au nombre de ccux qui jouiflènt des depefchcs ou gages refpedtivement.
Item, nous avons reduidt & reduiflbns nos Confeils & Cmmis ie msdomaines (^financesm nombre deβχ, & les Greffiers a deux, les Secretaires de noftre Con- feil de Brabant a βχ, comme ils font prefentement no- ftre Chaihbre de Comtes a Lille a huili j maiftres, ciniq ^uditeursytroiiGreffiersZ^ecmpremier Maifire ou Ïre- yii/iwi j & la recepte del'efpargne fera fuppriméeavec les gages duJïf«w«r, ordonnans a ceux de nos finan- ces de faire Ie mefme au regard de toutes autres receptcs inutiles.
Item , nous avons reduid , & reduifons noftre Chambre des Comtes e» Brabant a m Premier oι4Preβ- dertt hmlimiUieurs, y compris, deux pour Luxenbourg, ijuatre Auditeurs ér »» Greffier , Ce Ie de Ruremou<ie a ' «» SurÌHte»dent ouprefaiér, deuxMaiHres, trois Audi-
teurs & un C/erq fignant & les Conimiflàires ordinai- res de nos finances a
Si voulons neantmoins& nouspliift, que tous nos Miniftres & Officiers tant de nos dits Ci»/«/f que Chambre des Comptes Sc Commiflaires ordinaires de nos finances quilontprcfcntcmentdemeurcrontavec. leurs réfpeftives charjes , honneurs , prerogatives, franchifes , exemptlóns j'^gügcs , proffits, & emo- iumedts y appartenants, faulfque, comme I'Eftat pre- fent de ' ïips affaires re perrtiet pas dé continuer les ga- ges & appointements, a tous nos ditsMiniftres, "Officiers·nous en avons furcée , =Öe attérminé fur- ceons & .atterminons lé payèmentdeeeuxiJUi fontau deDTus i^ü nombre de lad. redüdtiön Jufijüés 'a ce que nóus aurpps la comraO^itéÏeJïiurdQnnercntiereia- tisfatìiòil'òli qu'ils feröüt'3udit nombtiijàuquelcha- cüü d'eux fuccedera'rèfpeilirémentaróü toiii- & fc-
Et poWr/tefmoigner j^uc'ibóusd^ atter-
minatióh des gagei &;"emtjluments'd'officefe faflè δε i'cxccute' par la voye dé la juftice , nóus decJarons |
qu'elle aura lieu au regard de nos Miniftres & Officiers les plus modeines, & que les plus anciens feront pre- Η feréz au payem ent defdirs gages &emoluments, fanj faire sucune diftimSion ny acceptation des perfonnes, felon la lifte, que nous en avons fait drefler & joindre a ces prefentes.
Et pour ce qu'il ne feroit pas raifonnable que nos dits Miniftres & Officiers ne jouilferont paspleine- ment de leurs gages & emoluments d'office , fuffent obJigés au fervice aituel, nous avons ordonné & de- clarés, ordonnons & declarons qu'ils en feront difpen. fés & que dorefnavant nofd. Miniftres & Officiers, dont les gages feront atterminés ou moderés, n'auront entrée en nofd. Confeils ou Chambre descomptes, ne foit que par nous ilsy foyent appelles ouqu'iUfo. ient entrés au nombre de la reduftion.
Si voulons & ordonnons que Ie Confeiller & Gom- mis de Brecht aurala Commiffion de J«ri»/i»i/i»/des ouvrages & reparation de noftre Palais de BnxeJles & Chafteau de ter Vuren-, des fortifications de Bra. band & Gueldres &del'audition descomptesdeladite Vtüe de Bruxelles. Le Gommis van den Wouwr» aura 1» commiffion de Surintendent de noftre maifon dite Marimont ^ & les appartenances des Fortifications de HaynaUi Cambrày, Toumay > & pais de Z.«/7e, &de 1'audition des Comtes des Eftats dudit Haynau. Le Commis Ie Ray la furintendence des fortifications de Luxembourg, Limbourg, Namur & Charlemont & du Commerce de la negotiation dupaiTagedesBa«f««* & Barques par la Ville de Gandi Et Ie Commis van Ophem aura la commiffion de Surintendent des fortifi- cations de la Province deFi<i»</r«&des Villesdeir, Omer & Aire & de i'Audition des Comtes des Eftatsde la dite Province de Flavdres, aux quels feront payées les vacationsafaire aufubjeadeleurscommiffionsau tauxe & moderation de noftre Confeil des financesoii ils auront entree lors qu'on y traittera des afiàires con- cernans les fufdites Commiffions. Et Ie Confeiller & Gommis Fetrey pour les affaires de Bourgoigne.
Item , pour accommoder autant que faire fe peut nos dits Miniftres & Officiers fupernumeraux, noftre vouloir eft que les Commiflaires ordinaires de Λίϋ»- fires de nos finances n'eftant du nombre de la redu- öion foyent prcferés au fait des emplois & commif- fions aux extraordinaires & les plus anciens d'entreeux aux plus modernes.
Item, pour certainesconfiderationsacenousmou- vans avons ordonné & ordonnons que lAuditeurde noftre Chambre des comptes a Lille van den Wóuivire Ie Maiftre des Comtes de LunenbourgWiron, Ie Maiftre des Comtes en Brabant ViUaniciofa, Ie Maiftre van den Flajfche de la Chambre des comptes a Rureinonde 1'Au- diteur l'AuditeurdejBiic;^^^ les Commiflaires ordinaies de nos finances Huylenbrouck , Lonneux è Cocx auront &jouiront de la moitié des gages & emo- lumens de leurs refpeftives charges, jufquesaceque nous trouverons en meilleur eftat.que nous ne fommes a prefent, pour leur coiitinuer Ie payement entierou qu'ils feront entré aunombredelareduftionoubien pourveux de quelque autre charge equivalente a celJs
qu'ils ont prefentement. sir
Item, a fin de ne dònner a perfonnefubjedtdefe pleindre avec raifon fi aucune de nós dits Miniftres & Officiers füpernumeraires eftants parvenus aleufS ■charges par avancemént des deniers Öcpreft fait a no- ftre proiSt & a noftre fervice n'eh foyent cncoré rem·
bourfés : Nous voulohs&ordonnotis qüe l'attermina- tion fufdite n'aura lieu en leur regard qu'aprcs que Ie rembourfement leur en fera fait, & en cas qu'il ne fe pu iffe efièöuer pfómtement comrrie nous aaigoonJ» caufé de la coürtereflè ^s deniers, qu'il y a prefente- ment en nos finances^ ' nóflre vouloir cft, que cepen- daiit leur fera payé'anmilletoent /'wwr^/deleurAr- gent9ü feurdu deniervisgt, jufquesau plain, &®· tier rémbourfement, nè fuft, qu'ils euflènt ftipuleau" - tre intertft au ^uel càs 1'on fe reiglera felon les coaw·' "tións δε ft^ulations in eftants.
,Et àii regard de ceux de nofd. Miniftres & Offidcrs qui nous ont fait quelques dons gratuits, en denie« |
-ocr page 330-
|
κ . „f fuvenir aux necelTitez de noftre Eftat, iious Ιίΐόοψ· oulons, dedarons, & ordonnonsque leur fera don-
de la forame d'Argent qu'ils onc donne, pour en jouïr t nt & jufques à ce qu'ils ferönt pourveuz de quelque autre ebarge à leur fatisfaftion, ou qu'ils feront du
/nofflbreordinaire delaredudlion.
ltem> Nous voulonj & ordonnons que toutesles fufdites rentes & traitcemencs annuels foyent pun- ÖuellemeDC paye's à leur efcheance & cn la tnefme for- me des mefmes deniers & receptes i qui eftoient de* ftinezpourlepayementdes^ges,quandils en jouif- foient» fms faire aucunedifierenceouacceptacion de de ceux qui font nombre de la reduftion ou point » nefuft qu'aucunsde nofdits Minift/es & OfEciers cuf- lentpfis autres HypoCheques ou Aflìgnations pour le payement de Icurs rentes, auquelcas en feront payea
commeauparavanC.
Si ordonnons à noftre Lieutenant Gouverneur & Capitaine General de nofdits Païs-bas & de Bourgoi- ^e 6i:donnons en mandement à nos trefchers & feaulx ès Chefs & Prefidents & Gens de nos privé 6e grand Confeils, Chanceliers &Gena de noftre Confeilde Brdani, Gouverneur, Prefident, & Gens de noflre Confei! de Ïlandres & Artoisi^mà Bailly de Hanàult. & Gens de noftre Gonfeii à Mons, Gouverneur, Pre- fident & Gens de noftre Confeil de Namur & à tous autres nos lufticierS) Officiers êcfubjcdts qui ce peut ou pourra toucher & leur Licutenants prefents & à ve- nir, &chacundeux endroit foy, & fi corame à luy apartiendra, que cesprefentes nosordonnances&de- clarations &tout lecontenu encestaelmesprefentes ilsgardent, entretiennent, &executent,faflènttenir garder & executer de point en point,fans faire ny fouf- frir eftre flit en aucune maniere au contraire, &que ces dites prefentes foyent verifiées interinées, & en re- giftrées tantauConfeil desfinancesqu'efditesCham- bres des Comptes à Lille, Brabant & Ruremonde. Car ainfi nous plaift il i en tefmoing de ce nous avons figné ces prefentes de noftre nom, & fait mettre à icelles no- ftre grand Séel donne ennoftre Ville deitfsi/r/i/Roy- aumedeCif/?/ïelea.jourduMoisde7»i//ii, l'an de grace milβχ centfaixsnte quatre j & de nos Regnes le «nrisif^Mfwjfeff. paraphé Ut.Velada. Signé P^i- liffe, contre figné JeanVec^uer.
LyfiedesMmifires é>Officiersqui demeureront en no- fire fervice a&uel éf jouïront des fkins gages & emoluments de leurs refpeSiives Charges com- mi ih ontjoifyjujques dprefent.
Betty.
Routart.
Robiam,
tietti^nies.
Blondel.
Le Coffimis Le Gommis Le Gommis Le Gommis Le Commis Le Commis Le Commi»
Secretaires du Confeil privé.
Le Secretaire Le Secretaire Le Secretaire Le Secretaire Le Secretaire
Confeil des Finances.
Maer.
Cockarts,
Kinfcbot.
Ognaty,
Harenskamp.
Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre· Le Maiftra
l'Auditeur l'Auditeur l'Auditeur l^Auditeur l'Auditeur
Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre Le Maiftre
l*Auditeilr l'Auditeur l'Auditeur l'Auditeur
Le Commifliire Le CommiiTairc Le Gommiflaire Le GommiiTaire Le GommiiTaire Le Gommiflaire
Bergeyck, en fon ebfence, VanVffek.
Gritìcrs.
DeByfi Simo».
La Chambre des Comptes àLilìù
VanderSpoottH) Petit Ïas^ |
D'éhnètiert, fin fon abfcnce. I664ì,
Se la Verte, ......Τ
Mmchtàuit, ri
Ognaty.
Da Bot't.
Hefptl. . .
Miniati -
La Chambre desComtes à Brabant.
Auditeurs.
Verzus. Lt Fehurt. HefpelFilt. Pouquier, DeChange.
yanElen. .
FHeremìte à tiìtrt deLaxepf·
Germans.
Van den Berge, .
Jacoh à ti/tre deLuxenii
VMGhtjfel,
Vttz.
eli OORLOG. 'tVier-en-veenMeBoeck ^ii
. .........ÌE.__J- __Ι7Λ.- ... · ..
Vau Eyck-
La Chambre des Comptes à Ruremontìet
LesCommiflàiresdes Monftres degens degucrre^
Fait a Madrid le 7.jour du mais de luittet t66^l paraphé Ut, i^Mi» j ügné Philippe, contre figné Im» Verquerj &: eftoient icelles Lettrespatentes feeléesda grand féel de fa Majefté y appendant en foye rouge jau- ne&bianche, plus-bas eftoit efcritpour copie figné il.Cronendael, & cachettées des armes de fa Majefté en hoftie vermeille couverte de papier blancq.
Don Francifco deMoura & de Cortereael, Mar· quìs de CaftelRodrigo, Comte deLumiansi Seigneur de Terre Neufue, Gouvirneur φ" Cd* fiteine Cenerei Hereditaire des Ifies Terceres di Sr. George, Fayal & Pico, Grand Commandeur de l'Ordre Militaire de Chrifioju Confeil d'Efiat du Roy, Gentilhomme de β Chambre, Lieute* nant. Gouverneur & Capiteine General des Pais» èas ó' Bonrgoigne, ^c.
TRefchers &bien amés. Ayant fa Majefté (que Dicu garde) refoluavant noftre partemeni di Afdrfwd la reforme du Confeil des finances avetì Ics autres Tribunaux comprins dans les lettres patente» dont copie authentigue va cyjointe» & ordonnépre» cifement au Marqujs de Caraeena noftre Predeceflèur & en ebarge de l'executer avant noftre arrivé paf de^a» fa Majefté nous encharge aiiflì qu'en cas que nous ne trouveronsladite iefortne esecuté,qu'inviolablemcne aous la ferions executer le jour apres nofiie arrivée pourcoaveDir «iafi à foa Royal Ser. «yant r«cognU»
m
Auditeurs»
iìavet. De Bye. Le Roux. CockaertS,
Driude/eux. Middtlbourgh. Du^fitoy, " Blery. Le Mire. Martini, |
-ocr page 331-
5ix SA KEN van STAET
|
paseftéfaite, nous, voulans
«__obeiraux dits ordres de fa Majefté. Vous envoyons
lefditcs Lettres Patcntes en Copie autentiquc,vous or- donnans peur & au noinde fadite Majefté de les fui vre &accomplir, entousieurspoincs &artidcspouràu- tant qu'il vous touché, & de nous advertir incontinent del'avolr fait ainfy, & li vous avezquelque chofeà nous reprefenter pour ceregard, Ie pourrés faire apres avoir dcferé aux Royales volontés de fa Majefté & nous ne laiiferons d'adfifter de noftre part en tout ce que nous pourrons ceüx qui fe trou verone Intercfles. A tant trefchers & bieh amez, noftre Seigneur vous ait en fa fainte guarde. Se Bruxelles le 8. de Novembre κίίψ. Eftoit paraphé J. Oon. figné£/. Marqués de CafielRo- drtgo: contTcfi^tìéJ.de Cronendael. La fuperfcriptïon eftoit. A nos tres chers & bien amez les Prefident & Gens de la Chaoibfe des Cóttipccs:en Brabant.
?ilen bcfen ^tait fcl)?«f De üolgöcnbe befceftie 23?icf; ·':■
Ho. ende Mog. Hecren,
Η Ebbende het den Koningh mijnen Heer belieft gchadt my op te leggen het Gouvernement van ^u iiHii; Provinciën» alwaer ick defe dage mijnepu-
JlBoj. biycke Intrede heb gedaen, heb ick niet willen nae- Jaten u Ho. Mog. daer van deel té laten toekomen, om haer te verfeeckeren van de Koninglijcke intentie van fijne Majefteyt, tiiet ordre om te onderhouden vol- maeckte vrundtfchap ende alle goede correfpondentie met u Ho. Mog. ende ondertufiTchen devvyl de felve in alle occafien. fullen bemerckt hebben, de finceriteyt metdewekke ick getracht hebbe die obligatie te vol- doen in verre afgelegen Landen, gelijck als in Sara*. tìi4i Catalonien ende andere plaetfen, daer der felyer Onderdanen handel ende Commercie dreven, fullen u Ho. Mog. haer kbnnen verfecekeren, dat ick my tegenwoordigh foo veel nader bevindende , niet nae fpl l3tpn te bewaren met die felve punftualiteyt de Wetten van een goede Nabuyr, ende de reciproque vrundtfchap temaintineren ende cultiveren, gelijck fijne Majefteyt my die aenbcvoolen heeft, ende /ui- len het u Ho. Mog. in alle occafien , die fich fullen voordragen experimenteren tot haere grootrte fatis- fidlie ende convenifentie. Godt beware u Ho. Mog. veele Jaren gelijck ick wenfch, In Βτυβ'Λ den tienden November feflien hondert Dter enjeiiigh, Onderftont u Ho. Mog. meeftenDienaergeteeckent.
SuperfcrJptie, ! At» da Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Veree- tfighdg Nederlanden t dewélcke Godt èewart i In den Hage.
aÖilc - faccften amfóngcnbe: Cot ftrtupflinge ban Qoetie cojcefponbcnDitie lutcct in Siatmcio ban hiec gerommtttecrt Dm ftgcnt Hamel Brunings, ©jbma^ ci^ ÌicfiDccenbe tot Keulen. J^cm toierDt toe- gelcpDt tien guldens Daeflij^ ί Dcljaftjcn fijn ©^Dinaci^ (Siactcraent/ ^cDupt/ a©agcn-bjac!)tfn tn €on= bop-gelben.
©an luDgm ben floomfcijcnUepfcctiiiam öiec in 'tïaetfïbanjpelJiiiai'ö ben a5?aef Rudolph vanSint- zenderf, in qualitept ban Abiegatus. ^011 Ccebcii; tiael fcoa^ gcbatcetttot Weenen Den feven en twintig- iitn «ep· ften ^obctnöct / enDe gcïcfen sgnbe Den derden jj^aci f" öi' trj/ toiect bebonbeu te jijn geijjcft batbaHben^ecc
ösjatf
ban
;&int-
fcnboif
meaen
Friquet, beöalbcn iattec in Den ®e);t oefielt tóa^: vóbis afFeöum benerolentiai noftrie Ciefareas cle- menter confervamus ; iueitll iUOOjt clementer niet iaa^ in Bet Ccebentiael ban Friquet^ ®at oocit in Dit toa^flefielöt Dc.onöecfci)?pbin^fimpcajcItnietÖen naeitibanLcopoldus, fonbec te fieflcn veftcr bonus^ Amicus, gdiiclt in Dat bon Friquet (iùnt· SPaeropt^ gaetgebonDen Doo? Den Hlgent deHeyde, Denileec Friquet fuïCjC booj tc Djagen/ ten epnDe ftet Ccebmtiael geceb^cflêect/ enDe oothljaec i^o. HBog. raoc&t too?= öf η Bcgeben Oen tytrf ban Celfi Potentes, gelijcfe fultp |
bp aïïe koningen enbe Pjincen irt'tEatijn fcIj^pijftìiK/, ί, taiectgebaen. ^efêeec Friquet ïjeeft tcrftonbt aert . Η becfcöepDen bp «ntmbe in't pacticuliec / enbe Dti, feften bp |©emocie bertoont / Dat Den <i5?aef enbtihu RonDe becfefif een/ bat Den iiiepfee'geen'®bacbte iwcfi/ te intentie ftab om petsS te innobeccn / in be fo?meban fcö?pben te booten gebjtipciit/ enbe fprtiaïijcft boen ftp J^eet Friquet fjiet quani in 't jaet acHtèn en vyftig aljiDe^ïtepfcr^föecfien toeïfionDéni niï^t robaOtite 3ön/ bat i)P "« om fccouc^fenbnibe/ fbube tDiHen minbec eece geben 5 iJjefenterenDe binnen achticn tf twintigh Daggen éen 95?ief te fullen icbecm op hatt Roflen / confo?nt Die ban 't jaec acht en vyftigh,j)Eji foeeftenbe bat onbet öénefieieban Defe belofteom Qtm ttìb te berliefen/ Öe aubientie mecöt toöiben tocaci ffaen. ^ulcj; gefcötet / enbe De J^eec <©?aef ben fei venden Doo^ De #eecen Ripperda tot Büyrfe,en&eRey. gersbergh, upt fijn Slogeincnt g^arit/ met be jtDar- teflutoeleCactiffeban Staet, getcociten ban vier PaecDen / geboigt ban noc& een anDecen fóatolfe tntt twce^aecben/ in be ©ecgabecinge geintcobuifatt/ enbe in een groote aaecfien-poel met «Sr men ntbrc ne= SetenjijnDe/öeefitgebaenBp monbe/ ooeftbetbofecni obecgeïebert ffineP:opof5tic bp gefcöjifte. a©arcon ben If eec ban Goeree, tee ©ecgabetinge p?e(ibecenbi/ ben gemelten ï^eec ?ifgefonben geanttooojt Ijeefi mrt foobanige complimenten/ al^ teemateciebjaceiibics nenbe? Cnbei^Den felben bare meDcbjeOecafgeflam/ gcceconbiiifeect Doo? De gemcïte ï^eecen <!Bcbeputcet:l)e nae fijn aiogement /= enbe toiecben De Pjobincien bfc= focïjt/ (ïcI) op be boojfs i)iopo(jtie ten fpocbigöiïen te toillenbetitlacnt.
giijn iPjopofïtie toa^ lupbenbe aïsS bolggt ;
SAcrse Cxfarea Majeftatis extra Ordinem abiega- tus Rudolphtts Comes à Sintze^dorf, &c.ejurdcm Majeft. nomine Dominatioriibus veftris, espone- re in mandatis habet: Prsedidtam Sàcram Caefareara Majeftatem noii dubitare quifi jam pridemveftrae do. dominationes compertum habeant, qua non folum perfidia, fed&vi,acpotenti!,perpetuusille, Chri- ftiani nominis Hoftis, lürcit , di&x Sacrae Csefareie Maj. Regnifque, & Provindis ej us hiereditariis, tum ipfi etiam S. R. Imperio, quin & univerfo Chriftiano orbi immineat, adeò ut diiSa Majeft. fua Csefarea con- tra eundem jam nob fuas tantum,& fuornmRegDorum ac Provinciarurp vires omnesexcutere &exercere,fed externa etiam auxilia confpicère céceile habeat. Gum igitur inter flatus Orbis Chriftiani , eaβίdominatmm velirarunt dignitas . amflitudê > i^opulentiay quij/» fridem inter principaliores flatus & Dominiacenferi obtinuerunt ; C^ippequìbusàmpliilìma;&opulentif- fimae pareant ditiones & Provincia:, quibufquehoc nomine cum regibus & principibus, iocietatescon- ftent & fosdera : Majeftas Ciefarea aliter non potuit necdebuitquam utdetamgravipericulo , toti populo Chriftiano imminente cum Dominarionibus veftris communicaret,e»fque benevolè requirerer,ut pro Γύο, cum in univerfem rem Chriftianam Zelo, tiim Cngu* lari etiam benevolenti® affèdtu, quem hadenus Cxfi' rex Majeftati & anteceilbribus luis non uno tempor® comprobare fluduerunt, quam primum fubfidium quod in hoe tim grave bellum ejufmodiconfcrreve- lint, quod non magnitudini minus harum Provincia· rum quàm neceffitatis gravitati refpondeat. Proutde hisomnibus, cumdeputandisminiflris, fiitavidebi- tur, fufius conferre defideret. Aöum Hagae Comitis 7. Martii Anno 1664.. Signatura erat '
Rudolphuf Conus à SintMndorf,
DEn Extraordinaris Afgefant van S.H. Keyferlijc· ke Majefteyi «w^^Graef van Sint2endorf,&c. heeft beve om van weghen de felve Msjefteyt aen u Heerlijckheden te feggen : Dat dea voorn. S. H. Keyferfijcke Majefteyt niet en twyfièlt, of u Heer- lijckheden hebben nu al langh bevonden > met wat niet alleen trouwloosheydt, maer oock kracht enee geweltdien eeuwigen vyint van de Cbriftclijckenae»
rioL
bfrfdl !ffto tltte Mn to |
-ocr page 332-
en ο ο R L ο G Η. ν Vier-en-ueertighfle Bceck. ^ 13
|
j-^Tiirck, de gemelte fijne H. Keyferl. Majefteyt, ΐί^ψ· ^^es feifs Rocken ende Erf-Landen , oock fclfs Roomfche R.jck, jae de ganfche Ch riften Werelc „n den hals komt, foodat fijn gemelte Keyferl. Maje- ftpvtteeendenfelvennu ghedwongcn is, niet alleen lllcliinekrachten, ende die van fijne Rijckenende Provintien te werck te ftellen ende te ofFereren, Ler oock naer vreemde hulpe om te fien ; Aenge- fien dan dat onder de Stacten van de Chriften Werelt, de waerdigheyt, amplitude, ende rijckdom van U Hecrl- foodanighis, dat fy verkregen hebben onder deP'incipaelfteScaetenende Heerlijckheden te wer- den ghcrecckcnt, als onder wekkers fubjedie fecr aenfienlijcke ende rijcke Landen ende Provinciën ftaen, hebbende ter dier oorfaeckc met Koninghen ende Princen Vriendtfchap ende Alliantie : Soo heeft fijn Keyfcrlijcke Majefteyt niet konnen oft moghen naelaten, UweHeerl. vanfougrootenperijckel, het welckealle Chriftenen naeckeudeis, communicatie te geven, endedefelvegoetgunftelijckte verfoecken, dat fy volgens baerenyver, jegens de gantfcheChri- ftenheyt oock byfondere afFeöie van goetgunftigheyt, welcke fy tot dus verre aen fij η Keyferlijcke Majefteyt ende deifelfs Anteceileurs dickwils hebben foeeken te betuygen, metten eerften eenigc Subfidien in does foo fwaeren Oorlogh foude willen toeftaen, welcke niet min met de grootheyt vande Provintien, als met denoodtfaeckelijckheyt mochtover een komen, ghe- lijck fy van dit alles te deputeren Minifters, fooraen het foo mach goetvinden, wyder in Conferentie be- geert te treden,
Gcdaen in 's Gravenhageden fivenden Maertfeflien hondert vieren fifiigh.
Geteeckent RttdolfGraefvafi SinzeuJorf.
^elPjobintien/ bolgen^ flijl <n matcctebani&e· laflingc/ fjebben fulcit^ Op Coppe obcroenomen.
39a£c na jijti oinomineect De Iffcctn ban Omme- ren, Merode, QafDt· ©cnfionati^ de Wit, Reygers- bergh, vander Hoolck, Glinftra, Royer, (^tflöt «lìie Xan&en aCifent jijnDe ) om met t)cm te itomen in Conferentie.
felbe langïjfaem Qaenbe/ fiteft obecaeseben be bolgeiiüe tonfibecatten ^ om Defe ^taet re bebjegcn totgocöe enbe fpoebtQge iSefolutte: enbe bit biasS 't flecn öp inbe (Confecentit foube Bcbben Sffept.
Rationes fdhus Propofitio Sacra Cafarea Majefia- tis nomine D. D. Ordinibus faSia fulcirifotifi: g^Kiβ lubetperf endent & confiderabunt.
jhtaiieii C Acram Majeftatem nullam huic bello caufam de- difle, fed perpetuum il lum cundemcjue ίηίεη- fiffimum Chriftianx nominii hofteni, nulla injuria
I.
Li""»- ,η, .«taiieii t: Ph'iiit- Λ IMolJft
pimttt, iiiiimum Chriitianx nommii üoiteni, nulla injurïa laceiTuum, fincullojuftitiaeaut honeftatis coloreaut prastextu mrandimm arcem munitiflimam in ipfo Kegni Hungari® confinio Anno 1660 expugnailè, quam ingentiprapfidio ad infeftandis vicinas Provin- ciasiropievit.
II.
Unde Sacra» Ca;fara: Majeftati impofitam necefli- tatemnonfolumconfcribendi tumultuarium Exerci- tum quem tantohofti opponeret, fedetiam Sac. Rom. Imp. Principes & Status de ferendo auxilio interpel· landi & a'iorum etiam Chriftiani Ofbis Regum & Statuum fubfidia circumfpiciendi j nifi univerfum Hungariac Regnum prajfenti periculo expofitum vel- let, 6c Nobilis illas Pro vinciaE Tranplvaniam, Welachi- im & MolJavtam, a Chriftiana Republica avulfas,Im- perio Turcicoadjici & mancipari.
III.
.^urahoftes fpcm rei amicabiliter componend® fe- ciqet,Sacram C^faream Majeftatem nihil à fe defide- «ri paflam fuiffe, quod ad pacem fub honefti^ condi- tionibus finciendam pertinere poflet. |
UIL
Cum anno preterito inter LegatumCxfareum&: AliBafTam Pienipotentiarum Turcicum traftatioinita effet 6cpoftmodum communiconienfu perfeöa, fub fpcrati habitionis, tum primum alia; at<|ue aliiecon- ditiones graviores poftulaiae, & duriores leges lumma cum perfidia quafi impofit®, &c demem cum jam co- pischoftiles immenia numero ex Afia & Europa col- ledtae,in Hungariam irripuiflent* violata priorum tra- öatuum fideac Religione, bellum fimul dcnuntiatum & illatumeft , Legatus Caefariscontrajusfaiquegen- tium vi detentus & fuperbe iropotenterque ha- bitus.
V.
Satis corftat captatam fraudulento hofte opportuni- tatem temporis,quo Regna & Provincia:, quas Sacra Casfarea Majeftas hxreditario jure pofljdct, tam diu- turnisbellisaliifquecaufis plus nimio exhauflssfunt, & reliquorum fereChriftianorum Principum virea continuis&quafiCivilibus difcordiis & fimultatibus attrita.
VI.
Nihil tamen a Sacra Ca;farca Mgjeft. ejufqueReg- nis&ProvinciisomiiTura, quo tanti belli moles do- mefticis Viribus opibufquetfuftineri pofiTet, &ho- ftium progreiTus coerceri, donec promifla ab Imperli Principibus (ubfidia pra;fto eiTent.
Qufficum nec in temporeadveniilent, nequeeo nu- mero &apparatu bellico, quem neceilitas requirebat» illatcmpeftaslatiusfedifFudit, Neusholia, &ali£emi- noris momenti urbes a Turcis expugnatasj, Moravia Tartarorum incurfionibus vaftatai, toc iafcelicium Chriftiancrum millia in duram perpetuaraque fervi- tutem rapta, Tranfilvani fides aut conftantia labe- faiftata, & quod caput rei eft, ambitiofo hofti novi fpiw ritus ftimulique additi, adeo ut Hungarias iblum Re- gnum fpe improba devorateceperic, fed&ipfam Oc- cidentalis Imperii dignitatem publica profellione & jadlantia affèétare.
VIII.
Quippe qui proximo vere in caftris futurusaclon- ge majore vi ac potentia tum S. C. M. fuam, tum Chriftianum Imperiqm Aggreflurus ex fidedignisrc- lationibusdicatur, & omnes dominio fuo fubjeélos à 14 ad (^oannumfecum ΰαέΙμΓακ,
IX.
Verum quidem eft tanti belli periculum Sacra CxC. Majeft. ejulque Regnis ac Provinciis ex propinquo imminere, ied no ideo minus verum eft hanc caufam non magis omnium Principum Chriftianorum com- munem quam fingulorut^ropriam eflc.
Noncofolum nonjine, quod opnnes Sacro Chri- ftiani Dominis vietilo & Baptifmi Charaótere con- nexi unius veluti Reip. Civcs funt, un umque corpus conftituunt, falcem coptra illum hoftem , qui omni- bus pariterinfenfus eft, qui tot Chriftianarum dicio- num, öcipfiusOrientalisImperiiexcidio in hancpo- tenciam crcvic, & qui nihi magis in votis habet, quam ut Mahometana fuperftitione propugnata, Chriftiaaam Religionejn penitus extinguat.
XI.
Sed & alio etiam refpi^u manifuftum eft hujus beili aleam adomncs & fingulos pertinere , etiamfi nulla Bifi proprias fecuricacis racio habenda eiTec.
XII.
Cum enim in confeffo fic Regnum Hungariai aliaf- que Majeftatis fus Provincias Cbriftiana Reip. tot jam feculis propugnaculi loco fuifle , neque minua certum fit, ilio aggere perruptoverfoqueimmenfam Barbararum nationum colluvieti) Imperium Roma" numinundaturam , cum Germania in medio Euro- pa fita fit, & ad omnium fere Chriftianorum Prin- cipum ditiones pertingat, corifequens, eft, unica clade (quod Deus ter-optimusavertat ) accifisfc. Caef, Maj. & Imperli viribus & copiis,fieri poiTe, ut fingur lorunj Principum Cbriftianor. ccrvieibu! impendcst
lï erq- |
-ocr page 333-
314 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1664, crudeliffimushollis omnibus pariter ex proximofor- jL_ tnidandue.
XIII.
Non militum tantum multitudine ( cui tarnen om- nes Chiiftianorum copiae, fi in unum conveniant,vix ïequalesaut parcseflepolfint) fed militarietiam difci- plina, cum in ram numerofo Exercitu nullus fit qui vino utatur, aut alio vidtu quam promifcuo > aut aliis delidis, induigeat, nullus qui currus j lixas, mulieres &alia bellorum impedimentafecum trahat. Adeo ut Turca minore fumptu & impendio, minore etiam fubditorum ruina 6c incommodo, trecentaarmatorum millìa alerc & fub fignis continere poffic, quam Princi- pes C.hù&im\qmnquaf^inta millia.
Sed & antiqua belli gerendi ratione fuperior eft, nempequodlcvisfitillimilicum jadura quorum fan- guini vitKque nonparcit, dummodo Provincias oc- cupare aut Urbes expugnare poffic ; Ipfit eiiam grega- riis militibus ex fallse luperftitonisperfuafione, cercii- fimx morti fe ultro devoventibus. Aliam vero Prin- cipium {Jhriltianofumelleconditionem, quibus nulla tanti debet effe viótoria, quam nimia Chriltiani fanui- nis profufione emptam vel int.
Accedit, quod hodie cum fummo Chriftiani nomi- nis dedecore Turciam potentiam auget, juftus fere Chriftianorum perfugarum acproditorum Exercitus, qui bellis interChriftianos Principes geftis exercita- tus, ignotas Turcis pinguas committendx, & arcium cxpugnandarum artes, fimulque rei Caftrenfis archi- teòturam,in pugnusfidei, fecum tulere.
XVI.
In communi caufa hiec difFerentia eft, quod ratione CiefarxMajeftatisdefummarciagitur, quamvis fine aliorum pernicie exitioque debellari non poflìt, & quodcumquevulniserit, illudin ipfo (ut ajunt) pedo- re & incimis vifceribus excipiet, longo tempore dura- turum. Reliquii vero Principes hoc difciimine defun- gi polTunt cum levi incommodo, fi eorum potcntia virefqueicftimentur; adeoutdici poffit à Sacra JVIa- jeftatc non Cam in pericuii quam in vcrae asternaeque laudescomaiunionem vocari.
XVII.
Ante/fjc«»iftfAnnos & pofteafiepius, Principes Chriftianicommunibusaufpiciisjtranfmarinas contra Turcam expeditionesfufceperunt, ex folo Chriftiana piecatis ftudio & amore, populis etiam eorum in pro- movenda Religione fervorem aemuiantibus, & pecu- niam ad militum ftipendia fponce ultroque eragan- tibus.
X Vili.
Nequc vero probabile eft ullum ex Principibus Chriftianis à majorum pietate adeo dcfcivifl'e, ut peri- ditanti Reipubl. Chriftian» opem ferre nolit, quK quanto cnagis neceflaria eft cum non de inferendo, ied repellendo bello agatur, eo fandior & acccptior Deo eritfocietatis, quam tacito veluti fosdere contrahent Principes Chriftiani, fi omnibus peritercut® eft, ne RefpublicaChriftiinaaliquid detrimenti patiatur. X1X.
Hujus facre focietatisfama, Cquse omnia in majus extollit) non minima confedi belli parserit, faltem truculento hoftieripietfpem, quam ipfi Chrifliano- rum Principum difcordiae fecerant, qua deftitutus non tamfuperbefeciFeret, fedinunum finemconfpiran- tes horrebit, quos fadionibus divifos contempfe-
rar.
XX
Utrumque rafurareseft, Sua Majeftas cum fumma aeternKprovidentiiereverentia, vitam fanguinemque fuum ia facrificiura propitiationis Deo Opt. Max. quotidieoiïert, fimulque parata eft, fuasfuorumque fubditorum opes & fortunastum propriaedefenfioni, lutn bonopublico impendere.
XXI.
Sed ne videri poiTet aliqua in re muneri fuo defuiiTe, &utinonincm eventum ipfi folatio fir, nihil omififfe, Chriftia.nos Principes, millìs ad omnes fingulofque ex |
primaria nobilitate fua oblegatls, in partem glorie focietatemquetamfalutaris confihi,non exemplotan· tum fuo, fed precibus etiam montifque invitendgs duxit.
XXII.
Quo in propofito ftatim ad pricfatos D. D.Ordines, ocuolos mentemque convertit, cum pro reliqua eo. rum prudentia & rerum agendarum psritia folertiaqug dubitare non poilit quin eam fint deliberationcm fa- duri, qua: reliquis Principibus documento fit, com- mune periculum communibus etiam confiliis & fumptibus propulfandum effe, imo quin ea fint fubfi. dia fubmiffuri, quse tum magnitudini pericuii refpon- deant,tumdignitatiquaminter alios Chriftiani orbis Status obtinent, tum public^ privat^ue Provincia- rum quibus imperant opulentise & felicitati, cumpri- ftin» gloria, partifquepacebelloquclaudibus, tum denique vers finceraequcamiciiiajquse ipfiscumlm- peratoribus & S.Rom. Imperio femper intercciru,
XXIII.
Maxime cum fatis intelligant raro tantse laudis & oftentands virtutis materiam offèrri. Ideoque fe Ma- jeftas non cundanter credidit illos fponte inelinaturos ut fandifilmis armis mifceri velint, & inter public® falutis vindices numerari , nec pafTuros Rempubl,
Chriftianamopprimi,autej US cenfervatas gloriamom· ninoalienam eflè.
ΧΧΙΠΙ.
Hoc unum monendum l'upereft, maximum rei be- ne gerends momentum in celcritatc pofitum eflè, quse cum omnia beneficia commendec, in hocnego- tio neceffaria eft, ut Sua Majeftas occupare tempus & hoftium confilia prsevertere poiIìt.
XXV.
Sed fuper omnia ad vertendum eft quantum intirfit omniom, qui tam pii oneris partem aliquam in fe fuf- cipere volunt, ut hoc anno, vel quam pnmum fieri pò- teft, hocinternecinumbellum conficiatur, idcft,ut hoftis occupandi Hungarias Regni (quodfibiinprse- claram deftinat ) & evertendi Imperli fpe fruftratus, incipiat honeft» pacis confilium amplcdi, quam fcli- citatem Sua Majeftas fibi polliceri non poteftnifiib omnibus Principibus Chriftianis fuppetise fubmini- ftrentur, quasad obtinendam vidoriam aut fuftinen· dam fine magna clade tanti belli molera fint fuffc- duras.
XXVI.
Protadoautem in plures annos bello fieri non po- teft quin Sacras Majeftatis fimulque Romani Imperii vires confumantur paulatitn ócatterantur, unde major erit externi auxiliiimplorandineceflìtas, quod in tam mifero rerum ftatu recufari non poterit ab iis qui pro· prisEfecuritatis curam non penitus depofuerunt : ude dici poteft quanto minus Principi Chriftiani bac seft»· te infacri belli impenfasconferent, tanto plus fequen- tibus annis daturosneceflario, nequc in fuam laudcm» fed ut propria: magis faluti confulant.
XXVII.
Hïecfere funt qua: Sua Majeftas D.D. Ordiniblii esponi voluit, quibus addi poffent non leves in fpeciem rationes, quasomittiplacuit, nenimisaniis oratione dubitaffe videretur, anD. D. Ordinestam celebre fpecimen pii & generofi animi, &deaini- corum lalute follici, Orbi Chriftiano eflcnc da- turi.
XXVIII.
Quod ad formam modumquemittendifubfidii, ψ quum fané eft, totam hanc rem arbitrio &prudentii D. D. Ordinum relinqui, nifi quod fortafleexpetót) ut D.D. Commiffariicumfubfcripto AblegatoCas- fareoexaminent, qua ratione utilius incaufaracom- munem , fimulque cum minore D. D, Qrdinum oj- ipendio hoc negotium ex^ediripoffit,
CiEterunt ut D.D. Ordinibustam honeflìfidico"'
fcientia qua viris fortibus priecipua raerces eftj ^
Majeftati condifque Roman. Impedii PrincijpiP"'
xterna fupcrftes crit tanti beneficii memoria, ipfiÌQ"'
Gif' |
-ocr page 334-
en OORLOGH. V Vtcr-en-^eertìghfle Boeck. β 15
|
1 , r^i-mina fide curi erit, \it apud memores,'gratofque IlÒéf ^Stotumhocveluc^risalieni depofitum D.D. ^ Ofdines agnofcan:.
Rudolphus, ComesdeSin^endorf,
fiagaCom/lis 14. Marti 166^.
33ftüi)ojf5. lupöe ίηδε iSeiJftlanötfcBe ®«εΙ aï^ bolöDt;
Reànenii^aeropde Fropofitie <van wegen fijne Key- ferlijcke Majeficyti aen de Heercn Staeten Oan de Veremigbde Provini kngedden, gefondeert is.
I.
D At fijne Keyrerlijcke Majefteyt geen oorfaecke tot defen Oorlogh gegeven heeft, maer die eeu- wige ende feer groote Vyandt van de Chrifte- lijckeNiem, doorgheen qngelijck geprovoceerc zijn- de fonder eenige couleur ofte pretext van rechtveer- diglieyt ofte eerlijckheyt, de itercke Veftinge Wara- dijn op de Frontiere van Hongarien in'tjaer/i//fe hondtrtfefligh^eéiQytmcMght, welckehy met een fterck Garnifoen heeft befet, om de nabuerige Provin- tien te bekommeren. ^^
Waerdoor fijne Keyferlijcke Majefteyt ghenoot- faeckt is gcweeft, een Leger met der haeft te doen ge- reedc maecken,om foo grooten Vyandt te wederftaen> endeoockdePrincen ende Standen van hetHeylighe Roomiche Rijckte interpelleren > ende naaififtentie van andere Koningen ende Staeten vandeChriften WereJt otn te fien, ten ware hy wilde dat het gantfchc Rijck van Hongarien het tegenwoordige perijckel on- derworpen foudezijn, ende dat die nobele Provintien vanTranfjlvanien,Walachien ende Moldavien van de ChriftelijckeRepublijckafghetrocken, ende aen het Turckfche Rij ck gevoeght ende tot flavernie gebrocht foudfi worden.
III.
Soo menighmaci als de Vyandt hoope gegeven heeft gehadt, de faecke met vriendtfchap by te leggen, heeft fijne Keyferlijcke Majefteyt niet ge eden dat yets van fijnen 'c wegen foude gebreecken, 't welck foude mo- gen dienen tot het maecken van Vrede onder cerlijcke conditiën.
IIII.
Wanneer voprledejaer tuflchen des Keyfers Am- baflideur ende Ali Bàffa, Plenipotentisris van den Turck een Tradlaet ingegaen, ende daer na met ghe- meen Accoort volbracht was > op hoope dat het felfde gerjtificeert foude wprden, zij nder doen eerft andere, endeanderefwaerd^r conditiën ghe-eyfcht, ende har- der Wetten met de grootfte meynedigheydt opgeleyt, ende wanneer ten laetften de» Vyandts L^ers in groe- ten ghetal uyt Afia ende Europa in Hongarien inghe- vallenwaeren, het Geloof ende Religie van devoori- ge Traftaten gevioleert zijnde, heeftmen den Oorlog verklacrtendeacngedaen, ende is den Keyfeis Ambaf- fadeur tegen het recht der Volckeren, met gcwelt vaft gehouden, ende hoveerdelijckende fchandelijck ghe- traéleert geworden.
V.
Het is kennelijck ghenoegh dat den bedriegelijcken Vyandt de gelegentheydt van den tijdt waergenomen neeft, wanneer de Koninckrijcken ende Provintien, die fijne Keyferlijcke Majefteyt door erfifelijck recht bcfit, door foo langhduerige Oorlogen ende andere oorfaecken meer, ai te veeluytgeput zijn, ende de macht van de refterende Chriiten Princen door ghe- oueri^ge ende als Borgerlijcke tweedrachten ende jalou- iienbynï verplet is.
Nochtans is van fijne Keyferlijcke Majefteyt, ende van lijneRijcken ende Provintien nieis naghelaeten, waerdoor foo groeten Oorlogh door hair macht ende . |
middelen gefuftineert, ende progreflen van den Vyant 166φ <
te ruggeghehouden mochten worden , tot de affiften- -
tie vati de Vorften des Rijcks by der handt foude zijn.
VII.
Weickebytijdtsnietghekomen zijnde, noch met I foodanigh getal ende Krijghs-gereetfchappen, als de nootfacckelijckheyt wel vereyfchte, heeft dat onwe- der figh wyder uytgefpreyt, Neuheufel ende andere Steden van minder importantie zijn van de Turcken metgeweidtingenomen; Moravien is vanden inval der Tartaren verwoeft, foo veelduyfenden van onge- luckige Chriftened in een fwaere ende eeuwighe fla- vernye wechgevoert, het vertrouwen ofte de ftandt» vaftigheydt van de Sevecbergers verfwackt ^ ende 't welck het principaelfteis, ifler nieuwe coufagie ende ptickels den ambitieufen Vyandt toeghekomen, foo dat hynietalleen het Rijck van Hongarien, mee een onbefchaemde hoope heeft begonnen in te floc- ken, ioaer oock de digniteyt van het Wefter-Rijck, met eén publijcque profeifie ende vcrrnctelheyt te afFedteren,
VIII.
Als die gefey t wort dat tegen het toekomende voor- Jaer te Ve de fai fcoomen met veel grooter macht, om fijne Kcyicrlijcke Majefteyt ende het Chriften-Rijck aen te vallen , ende dat hy alle fijne Onderfaten, vao wf«/fetot/^/?/>iiIaeren oude zijnde, met figh bren- gen fai.
IX.
Met is wel waer dattet perijckel van foo grooten Oorlogh fijne Keyferlijcke Majefteyt ende fijne Rijc- ! kenende Provintien aldernaeft aenftaende is; maer 1 ten is daerom niet minder waer , dat defe faecke niet: meer alle de Chriften Princen gemeen, als yder eeo in 't byfonder eygen is.
Niet alleen daerom datfe allen door den Heyligen Bandf van de Chriftclijcke Naem ende vanden Doop, te famen verknocht zijnde, als Borgerg vaneeneRe- publijcke zijn, ende een Lichaem maecken, ten min- ften tegen dien Vyandt, die tegen allen te gclijck ver- gramt is, die door bec verlies van foo veele Chrifte·' nen Dominien, ende van het Qofter-Rijck tot defe macht gekomen is, ende die niet meer en wenfcht alsdgt door het voortfetten van de M^hotpetacnfche Superftitie, hy de Chriftclijcke Religie t'ceneniaci moge uytroeyen.
X Γ.
Maer het is oock door andere inficht openbaer, dat het perijckel van defen Oorlogh,alle ende een yder in't byfonder aengaet, alwaer datmcn niet anders als op fijn eygen verfeeckertheyt foude fien.
XII.
Want het alfoo kennelijck is dat het Rijck van Hon- garien, endede andere Provintien van fijne Keyfer- lijcke Majefteyt, foo veel Eeuwen langh in plaets van een Bolwerck voor de Criftelijcke Republijck Kijn gheweeft, ende oock niet min feecker is, dat diea Dijck doorgebroocken ende ter neder geworpen zijn- de , een feer grooten hoop vuylniilè van Barbare Na- tiën het Rbomfche Rijck fai overvloeyen, nadien Duytflandt in 't midden van Europa gelegen is, ende by na alle de Landen van alle de Chriften Princen aeniaeckt, volghi daer uyt dat door de nederlagevan de Macht ende Legers van fijne Keyferlijcke Maje- fteyt ende van het Rijck (dat de goede Godtverhoe» de) het ghebeuren kan dat den wrecden Vyandt, die als yder naeft by zijnde gevreeft wort, fai komen op de necken van alle de Chriften Princen,
XIII.
Hygaet ons niet alleen te boven in menightevaa Krijghflieden, (met dewelcke dat alle de Legen ven de Chriftenen, foofe te famen quaemen, naeuweÜ cks gclijckzijn) maeroackinKfijghï-difcipline, nadien in loo groote Legers niemant is die wijn drinckt, ofte eenige andere als ghemeene koft eet, nocheenighe andere lïckernyen gebtuyckt: Niemant die Wagens Waflcrs, Spijs-bercydera, Vrouwen ende andere φ P^ belet- |
-ocr page 335-
3x6 S A Κ E Ν van STA E Τ
|
166±. beletfelen vgn Oorlogh mec figh neemt : Soo dat den
_Ζ. Turck met minder koften, ende met minder ruïne
ende incojjomoditeyt van de Onderfaeten , drie ho»· dert dayfint gewapende mannen voeden, ende in ordre houden kan, als de ChrOïen PriDcenvüftighduyfent.
XIV.
Hy gaet ons oock te boven in de oude maniere van Krijgh te voeren, alfoo hy weynigh vraecht na het verlies van fijne Soldaeten , wekkers bloedt en leven hy nietfpaert, als hy maer Provinciën kryghen, ofte Steden met ghewcldt innemen kan , de gemeene Sol- daeten, haerfelfs tot de doodt vrywilligh begevende, door perfuafié van een valiche fuperftitie : Maer de conditie vari de Chriften Princen is anders, deweicke een ViÌtorìe foo feer niet moeten achten, datfedie fouden willen koopen met al te veel Chriften bloedt te ftorten.
XV.
Hier komt.by dat tot oneere vandeChriftelijcke Naem , de macht van den Turck feer vermeerdert wort door een groote menichte van de Chriften over- lopers, deweicke gheoefFent zijnde in de Oorlogen tufifchen de Chriften Princen, dekonften van een Ba- taille te doen, ende van Véftingente beftormen, die de Tiircken niet en wiften , ende manieren van Fortifi- ceren tot pant van getrouwigheyt met haer ghedragen hebben.
XVI.
In de gemeene faecke is ditonderfcheyt, dat ten re- garde van fijne Keylerlijcke IVJajefteyt, de Hooft-fake aengetaftworc, hoewel hy fonder ruïne van anderen niet kan overwonnen worden, ende de wonde dieder fai komen, fai hy in het herte (foomen feyt) ende in de innerfte ingewanden ontfangen, welckelanghdueren fai 5 maer de andere Princen ,konnen dit perijckel ont- gaen met kleyne ongelegentheyt, indien haer macht gc-eftimeert wort,,foo dat gefeyt mach worden, dat fy van fijne Keyferlijcke Majefteyt gherocpen worden, niet fop feer totghemeenfchapvanperijckel, als van ware én dè eeuwige lof. ..........XVII.
yq^fishonderthrea/eade d^ier na menighmael, hebbi?p 'de Chriftiri Princen ghemeender handt expe- ditien over Zee tegen den Turck aengenomen, alleen uyt afFetìie ende liefde van de Chriftelijcke Godt- vruchtigheyt ; het Volck volgende oock haren yver in het voortfetten van de Religie, ende uyt haer felfs geit uytreyckende tot betalinge vande Soldaten.
XV111.
Ende het is niet waerfchynelijck dat yemant vande Chriften Princen foo feer afgeweecken (oude zijn van de Godtv'ruchtigheyt van haer Voorfaeten , dat hy de pericliterende Chriftelijcke Republijck niet foude willen affifterön, 't welck hoe meer nootfaeckelijtk het is, alfqp men η jet voor heeft Oorlogh aen te doen maer af te keeren, foo veel te heyliger ende aengena- merQode zijnfaldeSqcieteyt die de Chriften Prin- cen als meteen ftilfwygent Verbondtfullen maecken, indienfealleforgedragen, dat de CriftelijckeRepu- blijcke geen fchaede lyde.
XIX.
De geruchten deferheylige Societeyt (diealle din- gen ten grootfte fai verheffen) fai geen kleyn gedeelte van de volbrachte Oorlogh zijn, fy fai ten minften, den wreeden Vyandt de houpe benemen ,die de twee- draght van de Chriften Princen hem ghemaeckt had- de, van deweicke ontbloot zijnde, fai hy figh foo ho- veCrdigh niet verhefFen, maer fai een fchrick kry- genvanditì welcke tot een felfde eynde geconfpireert hebben, die door fadien verdeelt zijnde, hy verfmachc hadde.
XX.
Het zy hoe de faecke foude mogen uytvallen, oflFert fijne Këjfferl.Majefteyt dagelijcx aen Godt met groote reverentie van de eeuwige Voorfienigheyt, fijn leven ende bloet tot èep OfFerhande van verfoeninge, ende is bereyt fijne ende fijner Onderfaeten goederen ende fortuynen.te employeren tot fijn eygen beicherminge ende tot het gemeene befte. |
X X J. ur j
Maer op dat niet foude fchynen dat hy in eenjghe "«.IfJ faecke fijn Ampt foude verfuymt hebben, ende opdat in allen gevalle hem tot vertrooftinge ftrecke, dathy niet met si nagelaten heeft, en foo goet ghcdacht de Chriften Princen door het fenden van Ambaflàdeurs uyt fijn voornaemften Ade],aen alle ende yder in 't by- fonder te ncodigen tot deel van de glorie ende tot So. cieteyt van fooheylfamen Raedt, niet alleen doorex. empel, maer oock door verfoecken ende ernftige ver- maningen.
XXII.
In welck voornemen hctfthyterftondt fijn ooghen endegedachten gewent op de Heeren Staten, alibo hy volgens haer wijsheyt, ervarentheyt, ende kloeck, heyt in het verrichten van faecken, niet en-kan twyffè- len, ofte fy iullen foodanige deliberatie doen, welcke d e andere Princen tot een leere fai dienen, dat het ge- meene perijckel metgemeene raedt ende koftenafge- keert moet worden , jae datfe foodanige afliftentie fullen doen, welcke over een kome met degrootheyt van het perijckel met de digniteyt diefehebben onder andere Staten van bet Chriftenrijck, als mede met de publijcke ende particuliere rijckdom ende voorfpoet van de Provintien waer over fy gebieden, mitfgadets met de oude glorie , ende de verkregen lof in Wede ende Oorlogh, ende eyndelijck met de ware ende op- rechte vriendtfchap ende correfpondentie diefe al- toos met de Keyiers ende het heylighe Roomfche Rijckgehadt hebben.
XXIII.
Voornamentlijck alfoo fy wel verftaen, datdier- ghelijcke occafie om foo grooten lof uyt te leggen, endedeughttebethoonen , felden voor komt. Dcr- halven fijne Keyferlijcke Majefteyt terftpndt gelooft heeft, dat fy uyt haer felven fullen inclineren, ghe- menght te willen zijn , met de heylighe Wapenen, ende getelt worden onder de Befchermers vandepu- blijcke behoudenilTe , ende datfe niet fullen toela- ten dat de Chriftelijcke Republijck foude onder- drucki worden , ofte dat fy aen de glorie van de con- fervatie des felfde geen deel fouden hebben.
XXIV.
Dit ghebreeckter aUeen te vermanen , dat om de fake wel te verrichten, grootelijcxgelegen is aeu haeft, welcke alfpplè alle weldaden recommandeert, indefe faecke noodtfaeckelijck is, op dat fijne Keyferlijcke Majefteyt de tijdtwaer nemen, endederacdtflagen van den Vyandt prevenieren moge.
XXV.
Maer boven al les ftaet aen te mercken, hoe veel het yder een, die eenigh deel van foo een Godtvruchtigh werck op figh wil nemen, aenghelegen is, datdefen verderffelijcken Oorlogh dit laer, ofte foo haeft mo·' gelijck |s, ge-eyndight moghe worden, dat is dat de Vyandt bedrogen zjjpde ip de hoopc die hy heeft van het Rijck van ^ongarien ƒ't welck hy tot een Proye dpftineert) te verkrygen, ende het Rijck te ver- derven , mpahe beginnen den raedt van een eerlycke Vredeteofnnelfen, welck gheiuck fijne Keyferlijcke Majefteyt figh niet kan beloven, ten zy van alle de Chriften Princen afliftentie gegeven worden » welcke gtnoeghfaeminogenzijnom Vidtoric te verkrygen» ofteden laft van foo grooten Oorlogh fonderneder- lagetefuftineren.
XXVI.
Maer indien den Oorlogh voor veele laeren uyt- gerteltwort, kan liet niet anders ghebeuren ofte de krachten van fijne Keyferlijcke Majefteyt ende van het Roomfche Rijck fullen allenskens gheconfumeert ende verfleten worden, waer door men ghenootfacckt fai zijn Uytheemfche aflTiitentie te verlbecken, het welcke in ioo een miferabele flaet niet ikl konnen ghe- weygert worden van die gcene, welcke dc forghe van haer eygen verfeeckertheyt niet t'eenemtel afghel^)" hebben; waeromme gefeyt kan worden, dat foo veel te min de Chriften Princen defe Somer totpnkoftcn van defen Heyliglien Oorlogh fuflen byl?rengheo , Η de volgende Jaren foo veel te meer noöt&kelijck fullfJ
moeten |
-ocr page 336-
|
(ij^ven)
hjcreygcawelvaeren^^^^^
n^feïijn ten deck redenen, welcke fijne Keyfer- liickeMajefteytacn de Hceren Staten heeft willen te b rncn Keven, tot dewekke cenige andere niét min- Ηργ'van gcwichte, ibüdc konnen gevoeghc worden, riiémengoet gevonden heeft achter wega te laten , op d [dooraitefeer b^bomtnerde Oratie men niet foude fchiinentetwyifiilc"> ófte de Hceren Staeten een foo vereerde proef van een Godtvruchtigh, geiiereux, ende over de behoudeniffe van haer Vrienden forgh- vuldigh genioet » aea het Chriftenrijdt fuUen wilien
xxviri.
Soo veel aengaet de forme ende wyfe van afllftentie te fcnden, is voorwaer billick dat defe gantfche faecke geheten worde aen het goetduncken ende de wijsheyt van de Heeren Staeten, ten zy miffchiengoet foudc mogen ghevonden worden, dat eenige Heeren Cofn- milTariffen met de ondergefchreven Keyferlijcke Af- eefante fullen examineren, op wat maniere defe faec- ke foude konnen gcexpedieerc worden tot meefte voordeel vandegemeene faecke, ende met de minile oDgelegcntheyt vande Heeren Staten.
XXIX.
Voorts gelijck aen de Heeren Staeten een confcien- tievanfooeenloflijcken daet (welcke voor kloecke Mannende voornaemftc loon is ) foo fai oock^n fij- ne Keyferlijcke Majefteyt, ende aen alledcPrincen vanhetRoomfche Rijckeen eeuwighe gedachteniflè vanfoogrooten weldaetover blyven , endefy fullen mef een oprecht Duyts hert forge dragen, dat de Hee- ren Staten fullen bekennen dat defe weldaedt, is ghc- fcketaendiegeenen , die deielfde altoos fullen ghe- dencken, ende daer door danckbaer zijn.
Rudolphus, Graefvan Zinzendorf.
Over gegeven dewvssxiìtnàna Marty.
iïiiHollandti^becöoIgcn^befe faecR in i>flifieca= ticsöEfiptcnbcaetooncbffl geneceufe inclinatie tot Öe bctfocötc alfifiEntiE 5 rnaec alle De fttacigljept toa^ De onf£CCherI)et>t/ of oorfl Engelandt pet^ fouDe Doen : toantal^befeètact affifieecdc enöe Engeiandt niet/ fouDeöErtTutck alle Commcccien UanHoiiandt fn Conftantinopel, Smirna» Aleppo, Aiexandro,Scc. tonfifquctcn enöe becö'nöecen/cnDe fulcit^ allt^ öocn aen De Ëngelfche accceffecen. ^ε Engelfchen toon: Drnontoilligljept / ombat ben Keyfer aen bienfeos nlnal) in fijn onuclegemöept geen öulp Daöbc ecbaen? Dacc na oDcft nopt Becongratuieert ober fijne öecfiet Imge. ^itlaet|iec]ccufcct;bmbe litcpfecfcge om bat btnftoninal)[)abbegetcoMt£cn Pjincc^ banPortu- ga?l, bpauötbanSpangien, aenöetoelclte befribe toiuratulatieoocitfoube grbbcn moeten Qcfcgicben.
i®e©?aefban Sinzendorftua^ oocR aüetDfeft in penemarcken.alhjaei: f)p nictbethteen/al^ alleen bat be wuningö beloofbe te fullen eenige ban fijn ^ojfogf ^cDtpen iquipetcn omteboegljen bp bic banbefcn mm tn bc «Bngelfcfje/ foo fp pct^ tegeng ben Turck oeben/ 't tatlcft in ejfcct niet toa^ ; anbcc enbe mccc fecoiit^ in bolcft of gelbt f>:cufeecbc öp op ftjn onbei;= tnogcntöfpt/ Ijoetoel Dp ban bett Keyfer in fijn jongs Rennoobtbeelfccour^ljabbeontfanBÉn; enbe Swe- den, öoetocl uptbjucRelijcfte bpanbtfctjap ban ben keyfer ontfangcn Ijebbenbe / toonben Ijaec geneceu^
«latf , ®s(0jaefban WindisgratsbeïRceegBalbaec toe-- la rEgQinaebaneenfecouc^banfeftienhondertlföanfE Wir. boet cnDe acht hondert te paecbe/ onbcc {)« gDcbifbt ί ban Dm (6?abe ban Hctienlo te fïaen enbe gueen an= o«e ; üoiöitg toe te fïaen iuat öet (ffolkgie ban bc «fuc-Bojflen / tnet be anbece twee bec ©ojfien enbe Orc ^tcbcn tot Regensborg fouben intoilligen/'tbJElh nocü m twee duyfent iBan foubc üebjagf n/cnbe foo ö«öc»"Otnicec foubebecEpfcljEn: beloofbcmetefn 20£0c?(icmabena tijbt^ gelcgcntiiepttc fullen bpfto» |
men / om te toonen öoe ijoogö bc Koningi) fflimeccbe BetimcCEfibanbeChriftenheyt enbC banDuytflant. ©c coiibitiEH toareη bat bc Keyfer fonbe laten gcbocs len atn fijne i^fotrflnntfcOc ©nbccbancu in Honga- rien rnbeatibrccföneErflinden , De giinfïige intec» brncie bon De ïïroon Sweden, op Dat ack» De Evange- lifche confcÏEHiifΠ niocljrc öljcoEbcn tuo?bcn meecbec tï?i>ljept. i^rt tweede toas!/ba£ De Key ler nacc gcbaen cappojt foubc acn Sweden geben be inbc(ïiture obec be atanben ban Bremen enbe Pomeren, alfoo Sweden bacc üan nopt mecc foubc fp?Eiien/oni bac te cpffr i)cn; Ijaccjönöeboojgrltomcnbat Brandenburg (toacrom men in 't baojlcöcn Saec be i^eeren 25aron Spar enbe Mevius ijabbe afgcüjefc») tioptljabbeoljeionttabi» cecct. (©?ncfIjabbe ben ieven en twintigftcn ^cj biuarij fün affdjcpt/ ben ïioning toetocjifcijenbE on» bec anbecen feliciffimos fuccefius contra omnesfuce Majeftatis hoiles ; be ftoning in be aubienjie portt gc· becfu/ enbe be <0?acf ongebecftt. Ï!>p hreeg tot pjéfent een goube tiettiugl) ban acht hondert fìijcjcbaelbct^/ en een iEiebaille ban bm i^oninglj bc^t met ^ia^ niantcn/ iet toaerbe ban twee duyient iïtjcybaelbrc^.
gjn Engeianc iBa.stìocit fcn <i5jacf/<©cfantbanbcrt Keyfer,Die bcfgely'fρ niet obtineerbe om boojgcroecbc ooifaften / al^ alleen een fcljoon p?efent boo; pjn ÉeC' foon toef tee fomma ban twaelf hondert pont iterHnx.
?illjiec betbielmcn in baperingl) met Engelandt; 39e J^eec <©?aef ban Sinaendorf nocljtau^ bjong aert om eppebitie : ©e ü^eecm ban Hoilandc toaeljten» be enbe bctnemenbc bat Engelandt niet bebebp ben Keyfer, |)ebben ben twee en twintighilen^luliiboc? DaecabbüsS tee «©eneralitept ingcDjacfjt Bet bolgeii» be/ 'ttoelclt geconbfCttfct i^ in een (©cntcalitent^ auttuoo;t :
De Staeten Generael der Vereenigde Nederlan- den ghefien, ge-examineett en overwogen heb- bende de Propofitie by den Heer Grave van Sia· zendorf. Extraordinarii Envoyé van den Roomfchen Keyfer iknfeve^dê/f Maert leftleden ter Vergaderinge van haer Ho. Mog· eerft by monde gedaen, ende ver- volgens in gefchrifte overgeievcrt, houdende verfoecfc teneyndehaerHo.Mog.iödeie conjunflure vanty- den, ende by het tegenwoordigh krijga-wefcn teghcns den Grooten Tkwì , fijne Keyferlijcke Majefteyt met fecoursendefubfidie gheproportioneert foo weerden hooghdringende noodt, als nadegrootheytende aen- fien ijckheyt van defen Staet metten eerften foude ge- lieven by te fpringen > hebben naer deliberatie goet- gevonden den gemclten Heer Extraordinaris Envoyé mits defen tot antwoordt tóe re voegen, dat haer Ho. Mog. van hcrtefa gewenft hadde dat dc tegenwoordige conjundture van tydenende faecken hadde willen toe- laten dat fy na haer inneHijcke ghenegentheydt, ten beften van fijn Keyferlijcke Majefteyt, ende het gant- fche Roomfche Rijck, met, ende nevens de nabuerigé Staten,ende parciculierlijck,mec,ende nevens den Ko- ninghvan GrootBrittanpieiihidden mogen participe- ren aen de eere ende glorie om tot fluytinge ofte afwc- ringe der opprcfliejdaer mededefelvc ende dc algeme- ne Chriftenhey t wort gedreyght, het hare in volle ma- te te contribueren 5 maer nademael haer Ho.Mog.foo als hem Heer Extraord. Envoyé ten beften bekent isj haer tegenwoordig uyt verfchcyde refpeéten geneceffi- teert vinden, tot dcfenfie ende proteélie van de Ingc- fetenen ende Onderdanen defer Geünieerde Provin- tien, onder anderen mede tegens het geweldtvande Turckfe Rovers, foo in de Middellandtfche Zee, els el- ders con fideoble ende koftelijcke equipagien te doen* Soo willen haer Ho. Mog. vaftelijck vertrouwen, dat fijne Kcyferl, Majefteyt na des felfs hooghberoemde difcretie fcer iichtelijck ten goeden fai duyden, dat haei Ho. Mog. hare 'niHérlijcie ende /^fr/e/^fii inclinatie in defen niet en konnen naer komen ende voldoen, door de preftatie van foodanige reële efièdlen, als fijn Key- fcriijcke Majeften van de felve is dcfiderende, beloo- vende nochtans by continuatie van de voorgerocrde Turckfibe fwarigheden ende de tyden haer daer toé eenighfincs favorabel vcrtoonende, over het vöof.
b 3 fchrcve
en Ó O R L O G Η. 'iVicr-en-njeirtighfle BöecL 31 η
niet tot haer lof, maer tót behoudeniffe van
9tllt- ttioo;t een Oen iBjatf ban ^iit- , StnOojf» |
-ocr page 337-
318- SAKEN van STAET
■Ν
1664<. fchreve verfoeck mee de Naherige Fotematen, ende
__ paiciculierlijck met den hooghftgemekcn Koning van
Groot Brittamièn te fullen communiceren ende con-
certeren , om dienthalven ghefamentlijck foodanighe
refolutiete nemenj ende al fulcke efficacieufe midde-
len ten fine voorfchreve in 't werck te ftellen als tot
meefte eer ende reputatie van beyde Staten , mitfga-
ders tot de krachtighfte cxpulfie van de Turckfche machc
uyt de Keyferlijebe Erf-Landen, en by ghcvolge tot
prefervatie van de gantfchc Chriftenheyt voor de fel-
ve macht bevonden iullen werden te dienen, daer van
den.meergemelten Heer Extraordinaris Envoyé mits
defen verfocht wert, meer hooghftged. fij ne Keyferl.
Majefteyt ten vollen te willen vctfekeren> ende voorts
aendefelve van het geene voorfchreve ftaet, ende van
de oprechte inclinatie van haer Ho. Mog. om met
fijne Keyferl. Majefteyt ende met alle de Leden van
'c Roomichc Rijck te leven inaile goede nabuerfchap,
intelligentie ende confidentie favorabelijck te willen
rapporteren.
Aldus gedaen ende gerefo!veert ter Vergaderinghe
van de hooghgemelte Heeren Staten Generaci in
's Gravenhageden .
<l5nDc in biec boegf« Öft Bp Baet ü^· 3®οβ· bafl
gcfielt : ()cm toiecc segcücn een gouDc iUcttina cn&e
iHaeDaiüctecfommaban dertien hondurt <i5uUien^ ;
booK^ een Pafpoojt gaenbe oüeE Keulen ; ^ijn €cc·
dentiati tua^ getueefl al^ bolgljt t
- Τ Εί/ο/Λί divina favente dementia EledlusRoma-
Cttlicii- J-'norum Imperator Semper Auguftus. Chariflïmi
liaici». Amici, tametfi dubitare non poflimus, quin vobis
jam ante exaftè notum fit, qua vi & potentià non no-
bis tantum & regno noftro HungarisEjCsecerifque Pro-
vinciis noftris hasreditariis, fcd ipli Sacro Romano Im-
perio, actotietiam Cbriftiano orbi perpetuus ejufdem
lïüftis immineat : Proeotamen, acearèstotum
populUmChnftianumfummopereconcernit, omitte-
re non potuimus nee debuimusquin de eadem vo-
bifcùm etiam per peculiarem Ablegatem illuftrem &
magöificum Cocfiliarium noftrum Imperialem Auli-
6um , facrique Imperli fidelem dileiftum Rudelfhum
Comitein à SinzendorftSic. agendum curaremus. Qin
froindé.Vos Amice & benevole requirimus, ut in his
). Abiégatum noftrum non iolum piena fidedignari,
fcd cum optato etiam refpoilfo quam primum cxpide-
re velitis, prout in veftro cum comperto inRemp.
Chriftianam Zelo, tum alFedlu quoque ergo Nos om-
nitiocónfidimus.' Qui viciffimeifdcmomniafauftaex
animo Cbmprecantes vobis aflFeöum benevolenti»
noftrÈÈ C®fire£e clementer qonfervamus. Debanturin
Civitite DoAtAyiennadiswgeJtmafeptmai^QV&mbnSi
Antió Ootaim τηϊΰίβιηα fexentefimo, fexigefimo ttrtioi
regnòrum noftrorum Romani iexto, Hung. nono,
Bùhemiae vero oftavo. Signatura Leopoldus. Sub-
iìgrtatum J. tValderede.
Supericriptio
Chariffimits AmkU Nofiris Gentralibus Fcederati
BelgìiStàtibus. j
Ύ E ö ρ O L D υ s , Bjr der gratie Godts, Verkooren
Roorns Keyfer, altijt Vermeerderende. Seer lieve
Vrienden : Hoewel wy nietkoiinen twyfFelen, of uw
is nu al langh volkomen bekendtgheweeft, met wat
macht ende geweldt niet alleen ons ende ons Rijck
van Honearien, ende andere onfe Erf-Landen, maer
felfs Het H. Roomfche Rijck, ende oock de gantfche
Chriftén Worelt, des felfs eeuwigen vyandt de Turck
Op'tlijfkoirit; hier om dan, ende om dat defefaeck
allé Chriftenen ten hooghften aengaet, hebben Wy
niet koiinen of mogen naerlaten, hier van met U L.
oock döor eeft by fonderen Afgefant, den feer Door-
ItfChtigen ende Hoog-gebooren Rijcx Hof-Raet, van
òtis ende het H. Roomfche Gebiedt, den feer getrou-
vtfen eiidé beminden Ruiolf. Graef van Sinz^Jorf,&cc.
« tedóen hatidelen; Verfoecken dienvolgens vriende-
lijdk ende goetgunftelijck van U, dat ghy in defen on-
fen Afgefant niet alleen ten vollenen wilc geloof gg. ,,
ven, maar oock den felvcn met een gewenfl: antwoordt i
met den eerften weder afvaerdigen , ghelijck wyvan"^
uwen yver teghen de Chriften Republijcq bewyfen,
ende genegentheyt jegens ons gantfchelijck vertrou.
wen, ende wenfchende defelve weder van herten alle
voorfpoet, blyvenWymet onfe Keyferlijcke goec-
gunftigheyt Uw genadelijck toegedaen. Gegeven
in onie Stadt Weenen den /even enfwintighfletil^Q.
vember in't Jaer fefiien honden drie en feflighi Zijnde
van onfe Rijcken van Romen het Jefde, van Honga.
rien het negende, ende van Bohemen het achtfit. Gote-
kent Leopoldus. Lager J. Walrode.
Het opfchrift
Aen Onfe feer Lieve Vrienden, de Staten Gtnt'
rael der Vereenighde Nederlanden.
^gn Ccebcntiael lupbe al^ bolggt :
Serenissime, &c.
Τ ItteraSjquasveftraMajeftasCsefaraea ad nos dedit g,,
·*-' Vienn£edic2.7. Novembris in tempore per taift
illuftrum & magnificum Dominum Comitem de
,Majeft. V. Cxfar. Ablegatum, reücac-
cepimus, eundemque in conceiTu noftro, fuper eaqus
in mandatit habebat, audivimus. Subinde etiam per
CommiiTarios noftros cum eo egimus, quid vero tan-
dem peraftum fit ex eo ipfo, & ex refponfo quodin
fcriptis ei tradere curavimus V. Sacra Majeft. plus fatis
intelliget. Noftrum jam & in eodem Domino Comité·
difcendente eximiam in negotiis generendis pruden·
tiam &dexteritatera, in colloquiis facundiam, inallo-
quiis comitatem & fingularem erga MajeftatemV.
Cjefaream afiPeótum & Zelum mirari & commendare,
Talem fané, quandiu apud nos fuit, fe geffit, ut ipfum
non vehementer amare, &eximias inillodotesnon
laudare non poflimus. Ut talis fint omnesquiadnos
abl^antur Miniftri, ex animo optamus, quare Majeï
V.Ca:f.tammaximas quam poflumus agimusgratias,
quodvirumhuncnobis omnibus modis gratiSmum
ad nos mittere voluerit, fpsramus etiam, eum cum ia
aulam redierit de infigni noftro erga Imperium &Cs·
far, V. Majeftatem afFedtu ita teftaturum,ucdeeoiiuI·
i lusdubitandilocusfitreliquuï. Itaque rogamus Deum
* optimuin maximum ut Csfar. V. Majeftatumdiu,im-
perli & Orbis Chriftiani bono, fervet incolumem &
innumeris in hoftem communem cumulec trium-
phis. .
Doorlucht ighste,Ö(;c,
■r\ En Brief, welcke Uwe Keyferlijcke Majefteytaen
^ ons heeft ghefchreven tot Weenen den fevena
f-wintighfien November fefiien hondertvier e» fefiigh,
is ons in tijdts door den feer Doorluchtigen ende
Hopg-geboren Heer,dc Graef van Sinze/ulerf, terecht
behandigt, ende hebben defelve in onfe Vergaderinge
ovier 't geene hem bevolen was gehoort ; hebben oock
dickmaels door onfe Gecommitteerden met hemgc-
handelt, dogh wat eyndelijck gedaen is, fai Uwe Key-
ferlijcke Majefteyt uyt hem ielve, ende uyt het ant-
woordt 'tgeen wy hem in gefchrift hebben doen over-
geven, over genoegh konnen verftaen. Nu moeten
wy ons verwonderen, endein den fel ven Heer Giarf»
op fijn vertreck ftaende, recommanderen des felfsuyt-
fteeckcnde voorfigtigheyt ende wijsheydt in fijn faken
uyt te voeren, fijn welfpreeckentheyt in 't famenfpre-
ken, vrÏÉndelijckheyt in 't aenfpreken, rade fijn uyt-
nemende genegentheyt ende yver jegens Uwe Key-
ferlijcke Majefteyt : want foo langh hyby ons is ghf
weeft,heeftbyfich(oodanighgedragen, dat wy nirt
konnen nalaten hem grootelijcks te beminnen, cn^
fijne uytftekeode gaven te pryfen, wenfchende dat alle
Minifters die ons werden gefonden, foodanigh waren»
waerom wy U Keyferl. Majeft. ten hoogften bedano-
ken, dat hy defen Man in alle manieren ons feer aen*
-ocr page 338-
en O O R L O G Η. Vìer-en-^ueertìghfle Boetk. 3x9
|
«en ons heeft willen fcnden, hopende vorders ■ & wanneeraen 'tHofial wefengereverteert,foda- ^Uan onfeuytnemendegenegentheytjegens'cRijek 1,1 Kevferl. Maj.fal getuyger„datdaeraen met meer Ζ kennen werden get wijiFelt. Wy Bidden dcrhalven
rode die de befte ende grooite is, dat hv uwe Kevferlijcke Majefteyt, tot nut van het Rijck eode H^Chriften werelc langh wil bewaren , enmetontel- birc ovcrwinnigcn tegens den gemenen Vyant over- ftorten.
Ï?lit00fl& bafC nifbe taccD op Keulen cntie Franck- fnrr Pv ttai ban De Evangelifche ofte Lutherfche g'fjQj^ ftip^rlijcfte öaeDt i nocötan^ ftlaeflDe oöec öe öccDzircfijniE/ fcagenöe: te b?eefcn/öat na ftin t>oot men fijn ftinöcccnfouDe Doen Daecconfojmeccn met bcö Keyfers ÖElisie : 'ttoa^ nocfttan^ of fen goet» hcDt/ ofeenfuiacliDcpt/ Datbe KeyierDeLuterfche
m frin öacDt cnDe in bcfcnbinse gebjupchte / ftp felf^ öananOccfieliflie.SiinÖe· „ ^ . « . ^ ©p IJflOOf fJP ft)" aenfiomfïe oacft aen be ®?inc£ffe ©oiiacicK 8!)cb?acbc cenbckcftfcöipben/ Daecop !)ccft Iiafc fêooflöf Pt Qcanttooojt αί^ tjolflljt :
SIRE.
τ E ne fgaurois trouver des paroles aflès fignificantes I pour remerò Ier, commejedoitstres-humblement Vollre Majefté Imperiale de la gracequ'illuyapleu me faire, de me donncr des marcques li particulieres de ia bienveillance Imperiale, tant par la bouche dc Monfieur Ie Comtc dc SmzevJorfi fonEnvoyé Extra- ordinaire vers cett' Eftat, que par les Lettres qu'il m'a rendües dela part de voftrc Majefté Imperiai. Je pren- droisicylaliberté, Sire^ de rendrelesteimoignages qui font deüe» aux merites, &ala veitu de ce Sei- gneur, fe je n'eftois perfuadé que ceux, vers qui voftre Majefté Imperiale i'a Envoyé, pour leur communi- quer l'Eftat dangereux de laChreftienté , nemanc- qucront point de Ie faire, & d'afleurer voftre Maj. Im- periale , qu'ila efté icy dans une Eftime particulierej6e s-'eft dignement acquité de laCommiffion que voftre Maj. imperiale luy avoit impofée. Jelafupplietres- humblement, Sire, dedonnercreanceauxprotefta- tions, que je l'ay prié de faire de ma part a voftrc Ma- jefté Imperiale qu'il ne fe peut rien adjoufter a la tres- humble recoanoiiTance que j'ay des graces qu'elle a daignc me faire, defquellesjem'efforceraytoutema vie de merendre digne par les effcdls de mes treshum- ble8lervices,& par une obeiflànce.enticre al'honneur de fes Commrodement, qui fera voir qu'on ne fauToit eftreavec une plus grande foufmiffion,ni un pluspro- fondrefpeö:, quejelefuis. Sire , DevofireΜφβσ Imperiale, Treshumhle, é'Tresobeiffaittefirvante.
• m J to»?«
< tanot
Ir-
. itlDOj
r<"}jira ani ' l't·
Signé
Amelie P. d'Orangie.
Supsrfcription j
AhMajefléImperiale,
. ©omie btn SSiffcïjop ban Munfter quam öiec ooch in km SS;a JFcbiuatö ùtn Domöclten Brabeck ; enbe mocfl ÖP in »«· Dien tijot toc! flaen met benStoningi) ban Vranck- 'ijek, naöeinael be i^eec ?lm6afTabcuc [jcm fecun· öeccDenietöcfc memorie:
tjil/cit Γ E Comte d'EfiraJes A mbaflàdeur Extraordinaire 'lojom ludeFrance, ayant fceu, que Monfieur le jDìw» Ìffi" ^""fi"·a prefente un Memoire a V. V. ί>. y.
f««nt. «icmander la reftitution de laSeigneurie deEorco- f^'^^'psappartenaneesjSt: ayant ordre expres du Roy lon Maiftrcde feconder de ies bons offices les perten- ^"^•nftances de Monfieur l'Evefque & Prince de re e"^· P^"·^ P®®^ difpenfcr de reprefenter cnco- a y.V.S-S ainfi qu'il ftt au mais de mars de l'année ^niere^ fa-Majefté a recommandé les intereft de ρά^'^®'» Meffieurs les Ambaffadeurs Extraord. de '·"· pendant tout la couTs dc leur negotiation |
avec tant de chaìeur que l'on ne peut pas doufer dela t66i]
part quelle y prend. Et commeriotention de fa Maj._31
& de ne parler que pour /«/«^wellefeprometauf- fique V. V.S. S.prcndront plaifir aen faire fentirles eifédts promptement en certe occafion a Monfieur l'Evefque ue Aiur^er taat paut faire cognoiftre leur inclination ; pour certe verta , que pour tefmoigner qu'elles confiderent Ja recommandationdu Roy leur meilleur & plus aflFe<2ionnéallié qu'il ne leur enferà jamais que dans les termes de la juftice. Fait a la Haye ce 19. Februier 191Ì4.
Signé
d'E S Τ R ui D E S.
©en Domdeecken felf^ / flafobec fjetbolgöcnbe/ BepDf op beti twintighften f ebjnacp.
Ho. Mog. Heeren.
ΤΛ At fijn hoogh - Vorftelijcke Genade tot Munfier ^ mynen genadigftenHcer hier bevoorens tot ver- aenhitn· fcheyde malen,oocknoch onlangs in'c voorleden laer, B"'· om de weder inruyminge van fijne ende fijnen Stichte Munfter notoyrlijck toekomende Heerliickheyt Borcu- loj mettet geene.daer toe behoort, by ù Hö.Mog. door my, volgens het doenmaels overgeleverde Cre- ditijfen Memoriael vrientnabuyrlijck heeft laten acn- houden, fulcx fai de fcl ve noch indachtigh zij η : Ende hoewel daer op den «fgeWé» Màert de Heeren Gede- puteerden van de Provincie van Gelderlandt het ge- melde Memoriael hadden overgenomen, om 't felva aen de Heeren hare Principalen te communiceren : foo is het .felveoocknietcemindocnmaelsby uHo. Mog. geftelt geworden in handen van de Heeren vaa Ommeren j en andere der fclvcr Gedeputeerden, om- me tevifiteren ende examineren, oockdieiaengaen- de met my in conferentie te treden, en van alles rap- port te doen; maergelijckick niet te onrecht hebbc ghe vreeft dat die fake door het opge melde overnemen by de Heeren Gedeputeerden vanGelderlant al te lun- ghe mochte trotteren, daerommeickden ν^/ίβΛ» Maert voornoemt by uwe Ho. Mog. hebbc aenge- houden, daer innc fulcx te willen voorfien, ten eynde op het gemelde myn Memoriael ten fpoedigftcn cn fo- danigh mochtc werden gercfolveert, op dat oock fyne hoogh - Vorftelijcke Genade mj^nen ghenadighftea Heer, het efFed van fijn rechtm.atig verfoeck, eyndc- lijck mochte komen te erlangen, foo hebben u Ho. Mog. uyc krachtevanderefoluticdiesaengacndcten fel ven dage genomen,de Heeren Gedeputeerden van de Provincie van Gelderlandt verfocht, defcfaecke de Heeren haere Principalen op den eerften Landt- dagh te willen voordragen, ende der felververkla- ringe fo haeft doenlijck,u Ho. Mog. bekent tc maken: Nu weet fijn hoogh-Vorftelijcke Genade mynengc- nadighften Heer, niet, offederteenigeverklaringe daer op is ingekomen, dan, ofditmiilchien de ver- klaringe foüde wefen, wat,in gevolge van de refolutie by de Heeren Staten des Vorftendoms Gelder ende Graeffchap Zutphen op den Lantdag totZutphcn den achfien April feftien hondertdrie enfejlighgenomen,on- der den tytul Dedudie, in Pruck is üytgcgeven , en aen u Ho. Mog. geprefenteert,in wekken gevalle dan biUick foude te confidereren ftaen, datd« faeckcdaer door niet is a%edaen, nochte oock dat het genoegh zy, veel plaufible en uytterlijke feer fchynbare fundamen- ten by een te brengen, en met den Druck gemeen ma- ken; maer met documenten ende bewijs-redeninder· daet niet is te verifiëren: Ende dewyl het aen defer zij*- de vaftclijck daer voor wertghéhóuden, dat die van Geldrifcher ende Styrumfcher zijde daer medenaer bchooren niet konnen te verfchy η komen : Sóo moet ick üyt den naem van hooghftghemelte fijn hoogh- Vorftelijcke Genade mynen genadighften Heer, ver- mogens 't bygaende iteratijf creditijfu Ho. Mog. mits defen nochmaels inftandigh verfoecken, ten eynde niet teghenftaende de voorgemelde Qeldn&he ende Styrumfche irrelevante motiven de meer ghemèldd © b 4 Heer-'. |
-ocr page 339-
32ο S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i66d,. Heerlijckhcyt Bfi-έί/ι; j mec hare appendentien, aen _^ iìjn hoogh- Vorltelijcke Genade wederom moge wer- den afghetreden en ingheruytnt ; Edoch in cas ü Ho. Mog. daer voor fouden willen houden datmen al voo- rens" met de Heeren Gedeputeerden tot defc fake ge- ilek alhier in conferentie te treden, ende dat daer innc de prefentc documenten aen de Gelderfe en Styrumfe zijdein de opgemelde hare Deduilie geallegueertjfou- den konnen werden tevoorfchyn gebracht, fooben ick mede niet ongenegen my daer by te fuljen laten vinden, ende van fyncrhoogh-VorftelijckcGenade roynsgenadighften Heer, hebbende,endegercchce- lijck uytgevoerde rechten verdere vrient-nabuyrlijcke ouverture te doen, gelijcknochtansdefemyneaen- biedinge niet moet verftaen ofte opgenomen werden als of fyne hoogh-Vorftelijckc Genade hier door van fijn recht, in'tHeyl. RoomfcheRijck, utiforo com- petente cum piena caufa cog^itioTie^eikrcgcn , eenigh- fints foude willen afftatrt doen, cfftehetfelvealhier ecne nieuwe judicaturc fubmitteren : Alfoo fullen oock u Ho. Mog. nae der felver beroemde hooge pru- dentie my niet verdencken, dat ick, met der felver permiilie in den name van de hooghftgeraelde mynen genadighften Vorft en Heer in der befte maniere my voorbehoudeen mitsdefenye/iBSBi^we proteftere, dat falcx alles in gecnderley wegen fai prejudiceren, noch iyn hoog-Vorftel. Genade ende des felfs St/dt j noch- te oock het Heyl. Roomfche Rijck. Ondtr fiondi uwer Ho. Mog. dienftbereytwillige , gcteeckent J. BrabEck. Hage den negentienden February/£/?/>« hon denvierenfefiigh, "
öebbi aoe taeöacBt aïhiet ie (leHcn onbcc be fa^ hen tian Ijet Siijcit / al^ nirt oenieen^ öcböfnOe ract bic ban Ooft-Vrieflant ftiec boo? gtfielt.
<©e ïsefcen ban Geiderlandt ticbbenöft fimpeI0cfi oüecg&Eiiomen/ Oic^ onbecminDect biicrt flljciiclöt in IjanDfn ban ©fcomniitteiCDcn ; maec De i^crc ban Ommeren , primicr ban De fflbe/ Ijfcfc nopt üonnen bftflatn tot De confcccntic / fcggrnöe : te öcbben pjoljibitibe Iaflbanfnnej|eEcenpjincipa» kny fufitecenDE 'tkna^ ecnafgeDanefaecft/ ooch Provinciael, enDe niet 0{jcljQOCfnÖe tot ÖC Gencralï- teyt.
«βεη^ toa^ ghccefolbeert Doo? Die ban DeanDccc ^jobinciEn met gen te confecccen ; maec op aen^aen ban Gelderlandt fgnDe nu Saut-DagtOtNimwegen iDiectet Ujeùec gclicljt ; met belofte Datfc tecflont nae Den aiantbagljüaec fouDen becftlaccn.
Igp berfocüt booj't lejte Dat Dacc gelicfoe
Bp De i|tetcnbanGciderlandtDcfaect$cDaecJ)ecnte Diregecen/ ten epnDe Diefclbecnae'tcpnöioenban Öacen teflentooo^Diaen aantDag niet alleeulöcfi öun pjobineiael abbp^ üiefaengaenDe/ maecooeft Die(n Ijaec boo? Defen obecgegebenDcDucticobfcDf 25qjc- fielofclje faecftengementionfecDe^tneiien/ inOri- ginalibus in te b?engcn/ oni Dien bolgen^ Dacc obec in beljoo^lijclte Conferentie te treben/ bp be tnelche tuel lUacrltjcIt fouDe biljetten IjocabufibeltjcItDegemelOe ^tucïten bacc bp gcallegeect/en öoi onbefcoojlijtïi be boojfs J^eeclijtï'&fpt Borckelo beneffen^ fijn toebefio^ tinge/ fii« #ooaö ©ojficIflcfte^enaDebanMun- fter boo? onrlionben toiccöen.
©nbettnffcfjen alfoo Den ï^ecce Biflchop tbebec (lont ban Regensborghtefiomen tot Munfter ; toocl) Den ©eet Brabeck ooefe in 't brgin ban April Dec= ïnacct^/ om tetflont nae ©aeffcljen toebec te ftomen.
^n jpebjuario nae lange bEfibecatie enbe lange be^ Öatten/bebbenbeRijcxftcden cpnbclöcft parmajora öaer acconfojmefct in Pundlo tripi met be twee ande- re ColiegienderKeur-en Vorften, <ènbe tooé Dcfc CEfolutie alrebe in D&cfcöiifte ebetgelebcct in IjanDen ban ben Stepfec npt ben nacm ban be geljcle b?cgabe= ringt) be^ ïSijp Doo?De<i3ebEpHteecbcbanbeöcm:- ©ojfien ban Menti : foabatinhcacijtbanbitacrefl jiebec (lant fouöe geljouDen jtjn / tegen^ 't epnto ban |©aect ie fenben fn Hongaryen driemael foo beel te boet en p^ect al^ be Jl@atci&el belaft : 't b)elc(t men ftact maecRten te fullen montecen tot feftigh duyfent |
man/ bie geDurenbe Defcn ®ojlg fonbeu moeten toat τ I Denonberöouben met?tïtiUer(e/ ?ïmuniticen<ee^ "Hl toacen / enbe toel betaelbt. ^nlcb^ quam feet tot beftoaetnilTe ban be giteben / al^ De meefie cnùe boo?naem(ìe fcec ϋοοβΐ) geqnotifeect in be Sijcfié- IBattihei. ,
20aron ban Leeradt ban bjegenbenlojR 1 ban Nieuwborg IjabDe aisebCCteen jaec ofte twee luncl aengegebe.n De bcctoilTclingc beg Jlanbt^ ban Rave, fteyn tegen^ een gyelijcfte pojciein bEïïanben bati Overmaze. ^ulclJ^ bjtccüt oocft Dooj ben ï|eEC ^canfcöEn ^mbaffabenc bantöbttottijbtgEfecon» beert j .fjàaec alfoo t)p föne confetentie ijabtnfjEi Bonben met een ofte twee jiBinijlec^ ban Den ^taet/ meenenbe alfoo alle^ te pjeparecen / foo öeeft julcfi^ jalonfje gegeben aenbe «©cnEralittpe / Die^ (jpgj, tabe bsirtOtDrn derden jrgacrt öem te abbitiftccn aenljaee Ho; Mog.
HO. MOG. HEEREN.
DEn Baron Leeradt, .Afghefant van fijne voorfz «ί^ Doorluchtigheydt van Nieuwborgh j &c. was JÈiS- ! in den voorleden jaer, ingevolge van awe Ho. Mog. Rcfolutie van denJèven en twintighHen Julij des jaers fefihien hondert twee en fefiigh door haren Ambaf- fadeur in Vravckryck aen fijne Aller-Chriftelijcklte Majefteyt geprefenteert, expies herwaerts gekomen, om met uwe Ho. Mog. in de handelinghe te treden wegens Ravefieyn i als anders maer als hy fijn me- moriael tot dien ey nde hadde geprefenteert, ende da- tel ijck daer nae verftaen , dat fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheydt viaBmndeniurgh, tegen de felve handelinge fich was oppoferende , hadde hy Afge- fante goedt-gevonden alfulcke oppofitie af temaec- ken, voor en al eer tot conferentie te treden, 't welck nu gefchiedt zijnde, gelijck den Heer B/a/^ie/j ghe- heym Raedt van hooghft-gcdachtc fijn Keur-VorfteL Doorl. tans hier zijnde, foo noodigh, uwe Ho. Mog. fai konnen confirmeren > foo is den gemelden Afge- fante expres wederom herwaerts gekomen om diege- ftaecktc faandehnge by conferentie te hervatten , in- dien uwe Ho. Mog. ingevolgh van de gemelde hare Refolutie daer toe yemandt uy t den haren gelieven te deputeren.
Getecckent ;
J. Baron dt Leeredt.
3&éfe Deputatie i^ toelgefcfiieDt; iBaecalfooDi meefie ©jobintien ongenegen toaten om Maeftricht
geDaen. ÏEl^ manneet De BiiTchop van Munfter ottt Borcuio Defen Mait Den ©oilogfi aen beeö: menenije
υι-ΐΊ iiLiivwi ^(k^vuwnii iN yuui-.. ,_„__________
vefteyn, en DeHeucbojflbantteuIenomRijnberck iiemfrcunberenDei maet Dfet)ebbengaetfltla^tiou< ben. €n in 'tlaefi ban 't3!aee fes en feftigh ï)«it be j|f«o& ban Nyborgh aen Den fteut-©o?fl ban Brandenborgh Ravefteyn bOeDet Obetgegcben.
®an toegen bei&tabt Aken Quamen Biet in UiJjflfs^B twee «©ecommiteeetbe / bie ben vierden tee ©eroaOe^ ω» tinge / naec be gcbjoonte gelept / beeben De bolflfiöt %
pjopofìiie.
HO. MOG. HEEREN.
E ondergefchreve Gedeputeerden van de Heercn ^
Burgemeefteren , Schepenen en Raden des Κο jijfé ninghl, Stoels ende vryenRijcxftadt.<iiiw, fynghe- »(. laft van de felve om aen u Ho. Mog. hunnen ootmoe- dighen dienft te vermelden j ende te wcnfchen eenc langdurige geluckige Regeringe, ende dienvolgens in conformité van hunne credentialen alhier ingele·· vert te vertoonen , hoe dat de vooriz Stade byveel« Keyfers ende Koningen begiftendegebeneficieertis van Tcrfcheyde privilegiën, ende onder aasiercnvaa
het |
-ocr page 340-
en ο ο R L ο G Η. 'tVier-en-veerthhfteBoecL 321
|
liif
^ L^.re in hunne Sudt vermogen te arrefteren voor Sén «Waerghemaeckt, deg«/</.B«//.uyt krach- e van de welcke iy hun daer van tracken te bevryén , fléneefieo > en dat de voorfchreve Onderdanen Van Mn daer beneftens oock niewers en nioghen in recht h/rrocken worden aU voor hunnen Rechter compe- fpnr ofte anderfins oock ter plaetfe alwacr ly fouden eccomrafteert hebben, welck foodanigeprivilegien; L Concordaten nsch onlanghsm'tjaer «οίβ/ί/ί^Λ hv vonnifle van den Rade van Brabant tot Jena contraSaorio in fekere faecke van eenen Borger der voorfzStadt met hem gevoeght, den Magiftraet derfelver, teghens eenen Onderdaen van'c Landt smUmborg met hera gevoegt de drie Staten des Lants foo vaft fijn worden geftelt, dat fy mee meer in difpuyt cn konnffn getrocken worden, waer af de voorfz Stadt voor defén oock heeft doen blijken aen de Heeren van Rgesfelt, "van Goerèe ende va» Haren, UWe Ho. iWog. gewefene Gedeputeerden totàdjufterlngevandepat- tagie en inftellinge der Limiten van drie der voorfchre- ve Landen wefende de felve Privilegien ende Con- cordaten foo veel te meer confiderabel, ende hunne onverbrekelijEke ondcrhoudighe nootfakelijck, door dien de Commercie die tuflchen de voorfchreve Lan- den ende de Inwoonders van wordt gedreven, ïDderfints ende indien eenen Crediteur fyheii Schul- denaer ter plaetfe al\vaer de fchült gemaeckt is, niet en foude mogen arrefteren, ende met recht fpreecken, gantfch fai afnemen en gehëd te niet gaen by faute van credit, 't welck in fuicken val fai geweygert worden ; verfoecken en bidden dseröfn inftaïitelijck de vöoriz Borgemeefters, Schepenen eh Raedt uwe Ho. Mog. gelievengedient tezijn,alli2 fodanige privilegien ende concordaten t'aggrerCö etidè voor gòet te houden tot meerdere voortfettinghe van Cómmercie ende goede intelligentie en eenigheyt tuiïchen hunne Onderda- nen ende die van Aken voorfchreve in fonderlinge be- trachtinge, dat hun defe oock reciproquelijck/»/οίβ contreHvs arreftabel bekennen, ende te recht ftellen willen.
Geteeckent loh. Bertam van Wyfer. Jg. Boelmans.
^aüc op i^a&^bolQ&t befe beclilacinsgbanfiaet:
De Staten Generael der Vcreenighde Nederlan- den i Allen den genen die defén fuHen fieh, tinije ; Alfou op den feven en tiuintififlen Ofto-
'«Λ-leden tuffchende Heerec onfe Gêdeputeér- inoj. ' ter eenre, ende de Gecommitteerden van de tett ομ. Heeren Burgemeefteren, Schepenen ende Raedt des Koninghlijcken Stoels ende vrye Rijcks-Stadt Aecktn ter andere zyde, is gemaeckt ende ghedooten feecker accoordt over het verfchilgherefen ter faecke vandeKcrckevanKrff/y i endede Wooninghe ende Inkomften van de Paftorie aldaer, hier navolgende boorde tot woordegeinfereert: Alfoo by conventie over de drie Landen van Over- «iwtuifchenden HeerConingh van Spangienende ac Heeren Staten Generael der Vereenighde Neder- «ndendenDecember jViïé/f» kon- 'k^ '"/'/ig^ in den Hage geüooten, onder ande- ren to Dorp van Vatls gevallen is onder de partagte vanboog-gemelte Heeren Staten Generael, ende dat deBurgemeefieren, Schepenen ende Raedt des Ko- ninghltjcken Stoels ende vrye Rijcks-Stade van Aec- *«gefuftint-ert hebben dat deKerckevan fWf. ge- '^en ende flaende wasop den Rijcks-bodem , ende
■ht de arrecando in loco contraiius ^ Je nm tvocan- v^'^wacr byde Borghers ende Onderdanen van de fl" · .. .1 ίο lunrAp verpunc. oock nserder-
l^rfrhrevd Stadt is worde vergunt, c Γ /rnoch by particuliere Concordate
htohan ende Hartogh Carel van Bourgondien als Η rtöecn van Lóthier, Limèorgh en Brahandt. endo
mctandereingegaen, gec S«endeïnwoonders
geconfirmcert, dat fy de Bra- van de vier Landen van
bu —wooup ucu is.ijtK!-öoocm , cnue "y gevolge leggende onder hun gebiedt ende depen- «cmvai» hec Rgck-Vaels^ isnaeveeleendevcrfchey- |
I de conferentie defen acngaende binnen de voorfchre- ve Stadt Aecken tu^chen de Gedeputeerden van de ■■ boogh-ghemelte Heeren Staten Generael ter eenre, endedeGedeputeeiden van de voorfz Stadtterande- re zyde, gehouden , Overkomen endegheflooten, dat de Gedeputeerden van dé meer gemelte Stadt vati ^«rrte latende vallen , gelijck de felve in nameende van wejien de Heeren hare Principalen laten vallen by defcn, allefoodanighe pretenficn endeaiSien als de Heeren hare Principalen ofte Committenten fouden konnen ofte moghen hebben of pretenderen op de voor fz, Kercke van Vaels ende hét Territoir van dien i ilreckende tot aen de BLieuspe Limijt-Steen, ftaende nefTens de Paftorie huyfinge , fullen hebbenende gemeten de Paftorie huyfinge mettetinkomen van de Paftorie vm Faels voornoemt, condependent van de vöorfz Kercke geprofireert en getrocken is geworden, fonder dat hare Ho. Mog. dienaengaende eénige pre- tenfie fullen konnen ofte mogen moveren ; doch wil- len de Heeren Gedeputeerden van de voorfchreve Stadt Aiea in defen alleo voorbehouden hebben hec recht van fijn KeyferlijckeMajefteyt ende het Room- fche Rijck, -^helijck oock de Heeren Gedeputeerderi van haer Hoogh Mog. daer en teghen aen de andere zijde verkiàert hebben dat fijn Keyièrlijckc Majefteyc gel ijck oock het Roomfche Rijclc daer aen geen rechC enhéeft ofte kan moveren, endeincasdatfulcxbuy- ten vermoeden gbefchiedéh mochte, de Ho. Mog. Heeren Staten Generael dér Vereenighde Nederlan- den en de Burgemeefteren, Schepenen ende Raedc des Koninghl. Stoelsende Vrye Rijcx-Stadt van Aie» réfpedivelijck hinc inde ih haer geheel fullen zijn ende blyven, ende dit alles op aggreatie van wederzijdts Heeren hunne Principalen j en fijn daer van gemaeckc twee al eens luydende Inftrumeiiten ènde by de Gede- puteerden refpedlivelijckonderteeckent binnen Mae· firteht den feven en twintigficn Oftober fiiihien hondert drie en fefligh.
Wasondertecckent.
W. van Raesfelt, W. van Goeree, W.vanüareti,
Soo ift : Dat wy het voorfchreve acccoort aenghe- nàem hebbende, 't felve hebben geaccepteart, geap- jrobeert, geratificeerc, cngeconformeert,gelijck wy iet accepteren,approberen,ratificeren en confirmeren midts defen in allen deelen cn yder point van dien in 't byibnder, belovende oprechtelijck ende ter goeder trouwen, het gemelde accoort onverbreeckelijck te achtervolghen, te onderhouden, te obferveren, en punftuelijck na te komen,oock te doen achtervolgen, obferverEn, oriderhouden ende naekomen alsvoo- ren, fonder daer tegens yets te doen ofte te laten ge- fchiedenin eenigerhande manieren, direftelijck ofte indiredtelijck. Ghegheven inden Hage onder onfea Groote Zegel, paraphure ende de fignature van onfea Griffier op den eerffen Ma.y fefiien hondert vier enfif- tigh.
Soo ίβ 1 Dat wy den fel ven accoort met alle de clau- fulen ende referven daet iri vervat hébbengelaudeert * geratificeert en gcapprobeert, foo als wy den felvea lauderen, ratificeren , ende approberen mits defen » fonder daer tegens te willen komen ofte doen direfte- lijck nochIndiredlelijckbyeenigerleymanieren, als dat foude konnen welen ; In oircont hebben wy defen met de fignature van onlen Secreraris laten beveftigen ende onfen Stadts Zagel daer aen hangen. Aldus ghe- daen op den 7/egen twÌMt>gi>ffe» da^b det Maenc vm April in 't Jaer onfes Heeren fefiien hondert vier enfep' tigh.
(Cn noci) na Den een en dei tigften May,al^ Uolflt;
τ S gehoort hec Rapport van de Heeren van Brakel I ' eri andere haer Ho.· Mog;. Gedeputeerden tot de ia- I ken vah den Landen van Oiiirroyênaedergevifiteert veeleendevcrfchey- ! ende gcxamirieert, hebbendé de propofitie die de j Hecrén
J. Berd van Wylre. Carel van Bergh, Sind. Ig. Boelmans. |
-ocr page 341-
322 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
IÓ64.. Heeren Jahau Bertam vanWyÌreen lg«atius Boe/mavs - Gedeputeerden van de Hetren Borghetnceileren , Schepenen Raedt der Stidt ^àeti den vierdea AptilÌB leftleden alhier ter Vergaderingheeerftmondelinghe hebi^n gedaen en in gelcbrifteovergekvere,tenderen- de in cffedl ten eynde dat haer Ho. Mog. tot voortfct- titige van de Commercie ende onderlinge goede intel- ligentie ende eenigheyt tuffchen wederzi|dts Onder- danen ende Ingefetcnen iouden gelieven te aggreeren ende voor goet te houden alle foodanigcprivilegie» en concordaten in krachte van de wclcke hunne mede Borgers ende Inghefetenen het lecht fouden hebben cerft van alle Brabandtfche perfoonen te moghen in hunne Stadt arrefleren , aenhouden ende gherechte- lijckaenfpreecken , ter oorfake van contraóten die fy aldaer fouden hebben aengegaen : Ende ten ìjpWì»; Dat de voorfi Forgerà ende Ingefetenen van ^ecieti nieten fouden mogea buytende felve Stadt werden gheëvoccertj ten fy ratione contraEiusalibi i«ti> als me- de dc refpsitive berichten ende confideratien der Stad Moeflritht van den DroiTirt Uans Willem van Thiel ende Luytenant \[oozhx.Fcfierscnà<tMr.JokanB.uJè uyt den naem van den Drollkrt Itterfum, d^er teghens ingedient, mitfgaders feocker nader Memoriaelvan de gemelde Heeren Gedeputeerden van-iiir» gifteren geprefenteert > het voorfchrcve fubjed mede concer- rlerende ; waer op gedelibeieert zijnde, is goetghe^ vonden, ende verftaen dc meer ghemelde Heeien Ge- deputeerden der Stadt AkencaìàiS, defen tot antwoort toe te voegen op hsre voorfchre ve Propüfitie ende de Memorialen fucceffivelijck overgheghevcu, dat haie Ho. Mog. de Heeren van Croinmon en van Amtrongen der felver ghedefignecrde CommiflTarilèn Dccileurs ccrΛdaeghsgaendenaeΓΛίΛ^r;ίέr j expreiTélijck ful- len authoriieren en in maudatis geven, om de Gedepu- teerden diede mecrgemeldï Heeren Burgemeefleren, Schepenen ende Raedt dir voornoemde òtadt^/if», daer toe fullen ghelieven te committeren ende der- waerts tefendcn, tegens à\&vmàcSx.iiàzMaefiricht, ■ ende dc voo;noemde defer zijdts Officieren der voorfz Landen van Overmaje over ende weder over het gec- ne hier boven werdt ghenarrecit, mondeliugbe te hoorèn ende te verlben ende foo doenlijck te verghe- lijckenj ende dat by onverhoopte ontftenteniiTe van dien, de allerxijdts partyen harerefpedivefuftenues pcrfcdelijck byghefchrifte fullen vervatten, met ap- plicatie van de fiucken en bewyfefiter materie dienen- de , e,n acn de gemelde Heeren haer Ho. Mog. Com- miilirifen overleveren, de wclcke daer van
op hare wederkomfte rapport fullen doen aen defe Vergaderinge, om dies-aengaende by haer Ho. Mog. na rypüexaminatic fuJcks wyders gerefolveertte wer- den, als men bevinden fai de gelegentheyt van de fa- ke tc vereyflchen , blyvende ondenuflchen alles in ilaet : Ende fullejj voor de opgemelde Heeren Gede- puteerden van^wytiwBrieven-vanrecredentie in be- hoorlijckc forme werden gedepefcheert , oock Ex- traö van defe Kefolutie gefonden aen de voornoemde ^ΐΛάι Maefiricht snde de meer-genoemde defer zydts Officieren in eie (/rii· Landen van O vermaze , om te ftrecken tot der felver refpedive narechtinge , ende voorts om liun daer nac te reguleren ende doen regu- leren dien bec acngaen mach.
„„ff^iff Ban &e faeciic / boe men qucfiic DabDe met fjrt ö"óf Öijcft/ caIt£ntitDcn(©?aeftoanFiodrofaiiJ?cccban Leuth, oocft gcfpjoocltcu in 't jacc twee en feftigh. ailtan^ ontfingcn baec j!l5oa. tien fefthiendcn laay etnSSjiEf Uanöm fiacötüan^tatcn/ Ijoii-- ÖcnDcin eflFect / Dat baec (tïD. tot bolDocnüiae üan l)aec!&oJlföog.l5£folutic ban ben vier en twintigh- flen mpjil laetfl- leben / raftenbe öe reqnefic ban toe* genAdriaen, <©jabe ban Elodrof, igfcCtOtLeuth, oepjefcnteectaen Den ïiabeban25?aDanDt/ onune t£{jebben mandement ban attentaten poeneel , Dif: poueccnöe tegensS ben ©locnrrur cnöe f ifeael <©c> necaerbanöet Kamer-gericht tot Spier, en Oe.J13ifi Gbcbanbe tuel-gemclte l^eecen ilaben Oaecopaen Öaec fêp. .ί,^Ρβ. graDÓJeflectC öcii fevenden banöe |
felbcmaenbt/ tot feftecbecenomlianbteeclietieftt/ ifii Qoebt-BcbonDenöaDDeneeniflöc JgeecennptOenjja. een te eomniitteten / om met <©ecommiiteetben ban ' ben fflbeu ïïaeDt tetrtben in confetcntie/cnbeeefa. ment I^ft te obetleggen/ toat ftaec «Bö. befen aengaen. be aen Daee éo- ll^og. fouOe honnen abbifectn ; ^tt bat nac toeDcrfijbtg oeöaen cappojt/ oocil ban tDcgen toefgemelbe föaeöt ban 25?abant geoojbeclt toa^ be^ te 5i)n / bat of fc|)oon Ijct bérfoeelt ban öe ©jabeban Flodorf om te mogen obtinecen 't boojfi mandement niet en fclicrn ongcfonbceït te jgn / en bat ben loei, gemelöen i^aedt ban^pbanot bjeibeboeegttoace om l)ct felbe te bctleencn/bat iiet eeljtei booj öe cerni, tacte ban t)Qce igo. JIBog. en tot fecucitept ban beOe* monficanc / btquamec foube 3ön / op een poiitijcque man ecc inbcfen tepjofeöecen/ betoiJIeobecbeacljee- (e geiegentticpt ban oe biffecenten ontflaen tuffcfìen ücn iïrmonftcant en ben #eetc vander Neerilen, jn bVjceeuiie omtrent öet üafleel en Dc fêeeïlijt&öent ban Leuch gcbaüf n/ een om|tanbig cappojt aen hare igo. jEog. tna^ gebaen/ boo? bec felbec ©ebeputceca ben en eeniae<i3eeommitteecben upt Den boojn. èaet ban Staten op ben dertienden^epteml).fcflien bon- derttweeenfeftich: (kin batbpi)etfelbecappoitnitt alleenlncft ebiöenteïijcit toajS aengöcbjeren beonfej boegötüept ban be ijjelgbemelDe l^ecceban Neerflèn omttent öe boojf; pjocebucen ! maec ooeit hlaeeltjclt bec toont Dat Den SSacon ban Leradt, be tneleiie ban toegeη ben j|eece ®oj|i ban Nieuborg obec bit bictcft aen ftare Ho. IBog. toa^ gebepnteect attoeefi/ in Het minflenietOabbehonnenaentoyfen/bat fjeti^up^m be i^eecItjcRIjeptban Leuthfouben leggen ofte gljcfb tueect jijn/op ftet tercitoic ban 't iijjeft / maec battcc contracie ban Defe fpbe ban ben <©jabe banFjgdrof betoefen toa^/ Datbettoningen ban Spangicnalin Oen gfacc vyftienbwnderteenentachtighenbaectia toebec tn bezaten feftien hondert vier en twintigh en twee en dertig Die goeberen öaDDe fleconfifqueect/ora bat Igeec Willem van Fiodrof be pactpe ban btfen ifctaet gebolgt babbe/en fulcp ej;p?e|ielijcft Jurisdiftie aioaec Qabbe gefonbeect en gee^eccceci ; Datoocü no^ topjbja^/en niet tegen aefpjooefiee cntoiect/ Dat» tet boojfs / ^iot enj^eecltjcftöepttoatencen buyten Leen ban {)ec Capeel ban Valckenburgh, en ban bet felbe Depenbecenbe / en bat bate Ho. jliaee, op bie pecemptoice Cf benen/ tobtloopigbgijeeytcn· beert/goetgebonben en beclïaenbabben/batmenben <i&?abe ban Fiodrof al^ een getcou ©afai / tegen alie attentaten / obeclatlen/ enbe gbetoelben foube pjo^ tegecen: €nbe bat inbefcnnuQuefiietoa^obecgct bod;f3 territoir, enbe Den ti^jabe ban Flodorf ton Den ^jocuceuc en&e jFifcaeI<25eneceeIcotSpiergebac!)' baect toiect/ ai^ een becli;eHec ban De publgcAe ^jec be / enbe om baet obec te betalen een Boete ban twee
confiitutie / om batbpobeccntegöenbefeptelfjciie c]cecutie/Doo| Den ïlactog ban Nieuburgh op 't boojü ^lot gebicigeect/ fict) baDDeBeaDD?e(reertaenï)flet j^o. .üfêog. enbe Dee felbec pjotectiegeimploceect: bat notopilijefi baec bp gep^efupponeect toietbt / tot geoote p^ejubitie banbetcecbtbanbaetc]|o.J!IlPS· Dat bet iup^ enbe i^eeclijciib^tboojfcbjebefoube 3Ön ban bet territoir enbe be gincifbietie ban't fiijcB/ De toelehe met be boo?febjebe abb^effe ban Den <0|aüe ban Fiodrof aen baeci^o..ilBog. foube jfjn gebioleect. J©acc op gebeltbeceectjijnDe/ i^inconfojrait^ba» bet boo?f3 aDbp^ goetgebonDen enbebecfiaen/ ««« jungeecen Den boo?noemben t0;abe ban FlodroF, bat bp aen fobanige citatie niet fonöe bitibfn te Difitecen/ ooeit in gbebolgbe ban Dien / geenetbanDe abDjep acn bet €amec-<0eeicbte tot Spiers tc maecfien/ ofte (ïgb tot eenige Defenfie in te laten / Detoöle Mog. bccflonDen / battet fribc genec|ianDcjubifa«i' te obec De^ feif^ pecfoon/ofte De boo;fcb2ebe goebecen enlion competecen / enomDe^eecen ban beboo?' gbemelte Ittamcc-gbecicbteenDc potft bfn#?0CtiC£«t cnöe jpifcael «©entcaelban bet felbe/ te bii-abufecen: gecefolbcect / bat aen Dc felbe toeflifonben frniöt toetbcn De boojfffjjebeöaie to. Üob. «efolHtieW»
Den |
Kilt
'f^i
-ocr page 342-
en O O R L O G Η. 'tVier-en-^ueerttghfie Boeck. 323
|
dcrtiendcn September feftien hondert twee en
Sah Dare in Of η gcUccIen b?aet ban Dit tDccch/foa
S ban Brandenburg (jecfi |iflD il hit toebEcom üfel laten gdfflcn 5911 ncn De nfnofiiinflE Dan De olfo OEnacmbe Hoet-Yferfe fchult. X a iöcrefjoüincicn tjaöDcn ijaec al lanflö toel l]cr= MM boloen^ fijne intentie. Zcelandctoaöecniflbi S mccc üoo? 0« fentiincnt ban Hoilant ; Docö Den
π ien en twintighften SlanuaClJljceftZedandcbCC^
r latüt/Dat in De liqniDatie ban De felbe fctinIDt moctjt toccDcn nctccDf η in b' een of O' anbcc ^taö of piaet^ ten oücciiacn ban fes pccfoncn / Dacc ban drie te noe- incii bp Ijaet ϋίο. JiBoa. te nemen npt öen Igobe ban Munitie ofte ö'eöECinae ban be cefpectibe ^jobincien rffc ttiel upt liEpDe/ enbe drie anDece ban bjegen ben ©fee tscuc-0o2|lban Brandenburghmebe te nemen upt fijne HoUc ban Sfiufiitie ofte fyne öeflerinfle/ofte n itbfpDc/ inetfpEcialelaficnaHtljocifatie/ omal^ ncutcalc cnDc onpactuöiae / fonbec anbece ccflepie te nrmcll alëopbeequiteyc enderechtveerdigheycban Dc fiJfcfif / öie öt>o?f5 befoigne^ te moOereceii / be üccrcöilli" en Diffcccnten Die tu|TcÖ£n pactpen mocD= ten ballen/ Dooi (jateDebopccnen pecfuafiengcfa= nuntltjcU acn te üaenDen / te beceffenen. <i£n ofbiip= ten alle bccnioeben mocfjt iiomen te oljebeucen / Dat nift allcö ili biecboeöljEn ftonDetoecDcnbecelfcnt/ niacr Dat nacc alle aengetoenDe bebopcen/ noclj eenis flc Diiiiöelijcftljcpt enbifcccpanticntuflebenpattpen inocöiEn oöLticü blpben / bat in fabanigen gcbal bate ban acn De liegecinge fonbe üjecben cappojt gebaen/ ora öct felbe geöoojt enbe op De meciten ban De faeche flclft / alj5 Dan te oojDcclen of De boojfs cefiecenbe bif= ctepantic fouDe toefen geOifponeect / om aenDeac· bittagic ban be boojfs fe* petfonen met afTnmptie ban een ^upcc-?Stbitec/ i^'t noot / abfoluteljjeft bet= blcbcutetticrben.
Hoilant alleen fal^ Die penningen Ijaööebccfcöooi tfn)Wtcf(iiiauliec. .
©enfeventicnden .ïiliaect liet b'J^eeC iteuc-©0|fi acnraelüen / Dat {)P IjaObe ben -^eec ban Spaen ocfuccosccct in plaet^ banDeneberleDen©?p-i|eec baiiBylant, entebjEDenliia^boojfiemenDe anbece fijne itìinifiic^ te boo? Ijiec toe genoemt / te bcc|laen tot (emgi) toitobei eji;pebient om be fahe in bec minne aftetjaiiücieni niaec Hoilant bleef fleet^fap Ijaec boo· tiQc bcchlacinge/ battei een Ware en afgeoane faecfte tua^/boigcn^ en toi Ijet iCi;actaet ban bendate fe- ven endercigh.
^ir^ Den feec It!cui;-Bi}jfi fcbjccf ben bolgljenbe 23;i£f:
HO. MOG. HEEREN.
Siltf Q Nfe vriendeliicke groeteniiIe,&c. Ho, Mo. Hee- San ren,belbnders lieve V^rienden en Nabuyren, On- ^ afgeordende Raden in de bewufte
(air "pi^h OöafghedaneSchultfaecke hebben Ons onderda- ü6;rntii nighft onderrecht, hoe dat neflèns dei/af Provinciën Gelierlandt, Utrecht. Vrieflant, Over-Tfel, en Stade en Landen, nu oock de Provincie van Zeelant, tot onderhoud inghe van diefoo langhejaren geconti- nueerde goede Correipondentie tuflchen ons Keur· vorftd. Huys, endedenStaecder VereenighdeNe- derlanden , figb daer heenen hebben verklaert, en van de idve hare vetklaiingen ter Generaliteyc openinghe ghedaen ten eynde mee alleene de liquidatie van de vQorfe ichulc foude voortgefet,maer oock de diffèren- ten, die daer by mochten komen voor te vallen> fon- der in der minne te konnen werden vereiFent, fou- ocn werden verbleven ende door-^i'i/'iwafgedaen , voor welcke rechtmatige en billicke verklaringeder voarli/„ Provinciën wy de felve gefamentlijck, ende een yeghclijck in het by tonder, vriendelijcken danc- Ken ende uwe Ho. Mog. daer benevens verfeeckeren, aacghehjcker wijfe wy tot hier toe niet anders en heb- nengewenft, als verders met deq Staetip fincerebe- ftandige ende confidente vrientfchap te continueren) xóijA,, |
ghelijck de vuorfchreve Onle Raden Uw. Ho. Mog. __
buycentwijfFelwyclopigerfooby monde, alsfchrifce- lijck fullen hebben geprefenteert : Aldus oock in hec toekomende dit altoo.s Ons ooghewit verblyvenfal, 'c welcke wy niet manquaren fullen , by voorvallende occafitn met derdactcebctuygen V Wy hebben ech- ter oock hier by van de voorfchreve Onfe afgeordende Raeden niet fonder bevreemdinge vernomen, dat de Provincie van Hollandt foo nae, als voor, in het min- fte niet en wil verftaen tot eenigheliquidatie, noch oock tot eenigh verblijf aen onpartijdige Arbiters van
hare hier by gemoveerde dubien ende difficultaycen,
en fulcx onder defe prDctcxten : Tenesse», als of ai- reede in de Traöaten van de Jaerenfefiien hondert twee en dertigh en feflien kondert fes en dertig defe fchulc was geliquidcert, en dat alle voorhecnen daer op ghedane betaelingen daer by waren afgehandelt en nagegeven, fulcx dat geene verdere Liquidatie,noch fubmiffïe van eenigepointen aen Arbiters meer nodigh was ; En ten /HJif./iBjdatHollant tot onien beften de penningen aen de Hoef Tferfi Crediteurs hebben verftreckt, en dien volgens vry meer als andere Provinciën by de faeckc is geintereffeert; Want nu 'teerfte belangt, fo willen wy ons daer mede niet ophoudenjdatde voorfz Traftaten na uytwyfen van u Ho.Mog. eygenc opgevolgde veel- voudige noch voorhandenerefolucien, verre een an- ders uytwyfen ghelijck onfe afgeordende Raden fulcx klaergenoeg hebben gedemonftreert, maer wy fullen dit alleen hier by vermanen, dat immcrs iη de voorfz Traftaten niet een eenig woort te vinden is,het iy van Liquidatie,dat die foude gefchiet zijn,ofte van eenige betalings-poften, daeroverghehandeltfoudewefen , maer dat die alleenlijck uyteeneeenfydigoenuytbe- dochte interpretatie die over de voorfzTraöaten wert gemaccktjwil getrocken werden; en dat daerom geen- fints en kan gefeght werden, al of fodanigefuftenue in de Traöaten (gelijck Hoilant voorgeeft ) ware uytge- druckc met de alderklaerfte woorden, die te vinden zij n,fulcx dat de felve by andere nieuwe Gon Ventien, Submïllïen fofte uytfpraeck met geene duydelijcker en klaerder woorden fouden konnen werden ge-expri- meert ; doch het zy daer mede,hoe het wil,fo kan doch in allen gevalle in dit point niet meer van Ons met re- den gedefireert werden, als dat wy OTer defe fuftenuc van de Provincie van Hollandt onpartydige laten oor- delen,en hoe kan op defe Provincie foo wanneerle an- derfints in defe fake naer ercht en billickheyt denckc te gaen , fich daer over befwaren, dat men dc voor- vallende difFerentea ( de felve moghen wefenghcfon- deert, ofniet) een onpartydige het komen, daer het voorfz Traftaet van het jaery^ie/r hondert fes en dertig het felve infpecie vereyft, en immer een derde even foo wel, als defe Provincie, fai konnen fien begrijpen, en oordeelen, wat de Traöaten mede brengen,en hoe de felve fijn te verftaenen wat kan eyndelijck meer van Ons werden gedefireert, als dat wy ons defen aen- gaende het Oordeel van den derden onderwerpen, daertoewy ons, gelijck bekent is, altoos hebben ge- prefenteert; maer by aldien de Provincie van Hoilant foude willen fuftineren dat daer mede de faecke ghcr noegh gefchiedt, wanneer men voorgeeft, dat de fel- ve is klaer ende richtig, ende dienvolgens geene co- gnitie onderworpen , foo waren wel geene rechten ende reden in de Wereldt meer nodigh, ja alle ghe- Gerechts-bancken fouden te vergeefs zijn, wanneer die gene,. dcwelcke op hunne faecke, ende het recht 't minft betrouwen , met defe uytvluchte fouden konnen beftaen , dat hare faeckc iclacr fy , ende fy hare tegen partyen daer medefy fouden konnen ende mogen afwyfcn.
Wat het andere pretext belanght, foo en weten wy niet anders , als dat hetu Ho. Mog. zijn , deweicke aen de Admiraliteyt tot Amfterdam als dependeren- de , voor foo veele ons bewüft is, niet van de Pro- vintie van Hollandt alleen, maer van alle de Pro vin- tien gefamentlijck, hebben plaft, de Hoef-Yftrfche aftie aen fich te nemen, enae aen des felfs Crediteurs eenige penningen uyttckceren j maer u Hg. Mog.
f«l- |
-ocr page 343-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1 66/L ^ich hier by oock weten te ontfinne ; dat fy foo-
____ danigen kit hebben ghegeven fonder onfe kennifle,
doch evenwel met fodanige referve en reftriftie, dat het felve ons niet foude naedeeligh zij η , maer dat ons alleexceptientegensdefefchaidc ; het fy ten deele of in't geheel fouden bJyven voor-behouden.
By foo verre echter de Provintie van Hollandt ee- nige penningen hier toe fuude hebben gcfurneert> in meeninge, onsdaer mede vriendfchap tebewyfen > waer van ons evenwel noch ter tijdt den grondt niet en , is voorgekomen,en dat dienvolgens, deleProvintie al- leen om onfen 't wille, en fonder haer eygen verfchul- den hier door in eenighe fchade foude zijn gheraeckt : Soo willen wy wanneer't felve na voorgaende liqui- datie aengewefen wert, ons dien-aengaende foodanig betoonen , dat de voorfz. Provintie over ons te klagen geen oorfake fai hebben, maer veel meer in der daedt te befpeuren, datfe hebben te doen met een goede op- rechten Nabuyr, en met een foodanigh erkentelijck gemoete,'t welck hunne fchade niet en begeert} Doch cn kan ,endc moet daer door niet belet werden dat men wegens de voornoemde fchulc de gedefireerde richtig- heyt maecke, veel min mogen wy daerom met defe fake langer opgehouden werden, gelijck wy ons dan ten dien eynde op onfe U Ho. Mog. in Decembri des Jaers ββίιη hondert tteee enfeliigh toegefondene, ende door onfen Refident, ter felver vergaderinge over- geleverde Refolutie en tegen verklaringe in defe ichult faecke , beroepen cnde noch daer aenhouden , niet te min fouden tot meerder betuyginge van ons vreedlie- vendc Naburige genroet, den tijt noch geerne lange afwachten, ten eynde de Provincie van Hollanthaer wat naerder mochte bedenckcn, ende fich io defen met de Jès andere Provinciën conformeeren, wan- neernietdit tuffchen beytsquam , dat gelijckerwijfe voor defen in U Ho. Mog, Vergaderinge, by het ne- men van die bewufte verkeerde en abufive refolutie van den eeht en fwintighften May/οβίβη konden een en fifiigh in defe fchultfaecke, uyt den naem van de Pro- vincie van Hollant feer onvriendelijk isgeproponeert, en daer op gcurgeert geworden, dat wy door U Ho. Mog. in onfe Kleeffe Steden leggende Guarnifoenen met executie mochten ghedreyght, en fulck dreyge- mentvan executie in de voorfz relolutie mede gein- fereert werden,gelijck wy onsdaer over in onfe aen U Ho.Mog. gedane Miffive van den veertienden luny fef- tien hondert een enfefligh hebben befwaert, maer noyt eenigc antwoortdaeropontfangen; Aldus de voorfz Provincie van Hollandt oock niet alleen naegaens, te weten den -vyfen tmntighfien Maert, oock den acht en iwintighflen September fiSlie» hondert tisee enfiftigh ; maer nu wederom den tweeden van defe loopende niacnt van April daer op beftaen heeft ,ende nochbe- ftaet, dat in pvolge van feeckere oude abufive, en voor Jangen tijdt voldane refolutie van den vrienden lanuary fefiie» hondert negen en dertigh, met feytelijcke executie tegens ons fai werden geprocedeert, wanneer wy hunne onrechtmatige pretenficn niet en komen te voldoen
Gelijck ons fulcx nu feer diep ter herten gaet, ende geenfints over een ftem: met her geene ons diverfe Leden van de Provincie van Hollant. in 't byfonder deStadt yva Amflerdam, meermaels hebben gefince- reert; daer beneffens oock fuickedreygementen bil· lick geenplaetfe behoorde te hebben onder Geallieer- den , en voornamentlijck tegens fodanige, de welcke vrientfchap foecken te onderhouden, en niet anders cn begeeren, als wat aen hem felven recht,' redelijck, ende behoorlijck is. |
Alfoo fullen U Ho. Mog. ons vcrhoopentlijck,niet verdencken , dat wy fulcke vreemde proceduren, en onvriendelijcke bejegeninghe , de wekk wy echter hoopen dat de Provincie van HoUant felver erkennen fai, wanneer de felve van de befchapenheyt van faec- ken , ende van onfe fincere intentie , volkomentlijck fai geinformeert wefen op het befte wy konnen, ioec- ken af te weren, ende dat wy tot dien eynde den Raet en de Afllftentie van andere onfe Geallieerden foo lange gebruycken, als lange mee ons cegenï alle rede- nen ende rechten in defe faecke geprocedeert werdt· U Ho.Mog. ondertuffchen verfeeckerendc,dattetfel! ve ons geenfints en fai beletten noch afhouden, om "" in die met defelve dus langh gecultiveerde vrientfchap te continueren, maer dat wy veel meer oock felve die ons afgeperile rechtmatige tegen-middelen daer hee- nen alleen fullen dirigeren, dat in plaetfe van ver- wyderinge, de welcke by langer refus ende onftente- niffe van eene rechtmatige Refolutie, hier uyt foude konnen ontftaen , de oude beftandige yrientlchap vaft mach werden gcftabilieei t, ende dat die gecne de wel- ke miffchien teghenwoordighallerley verbinderinge verooriaecken, mogen erkennen, dat U Ho. Mog. meergoets van onfe beftandige vriendtfchap, alsvaa diergelijcke onrechtmatige projeden, fullen te ver- wachten ende te ghenieten hebben ; Daeromme foo verfoecken wy U Ho. Mog. vrient-nabuyrlijck,dat» fe doch in defe Schuldt-faeckenu eens, naerdatallc de Provinciën hare Provinciale advylen al voorlan- ghen tijdt daer over hebben ingebracht, volgensde Conftitutie cndeghewoonte van hare Regeringeeen rechtmatige Conclufie willen formeren, en ons de felve laten toekomen, op welck vertrouwen wy, fier. Gedateert Keulen aen de Spree den veertienden Aptil fifiien hondert vier en ftfttgh. Onderftunt U Ho.Moï, goet willige Vrient en Nabuyr,
En was geteeckent
Frederick Willem Keur Verft,
«ÖHbe fijne .iBinifìer^ obccaaìjenö^cc na in (jct botgenùe cinotiiiiel :
HO. MOQ. HEEREN-,
De Gedeputeerden van fijn Keur-Vorftelijcke jjjn·
Doorl. van Brandenburgh hebben goedt-gevon- t«to
den, nefFens de MiiSve van fijn Keur-Vorftel. JJ Doorl. de welcke fy-lieden op huyden aen u Ho. Mog. S overleveren, te voegen defe hunne korte aenwy finge, ftj(p.ii hoe dat fijn Keur-Vorilel. Doorl. vermeynt nueenigalltiiS jaren aen den anderen door de Provintie van Holland Ift en Weft- Vriefland ofte op der felver name, in't ftuck ' van de Hoef-Yferfche fchuldt, tot lafte van fijn Keur- Vorflel. Doorl. gepretendeert, tegens recht en rede- nen gedreyght geweeft te zij n, met feytelijcke execu- tie op fijne Domeynen cnde Inkomen , ende noch tegenwoordig daer mede opentlijck gedreyght te wer- dec, niet tegenftaende fijne rechtmatige cnde meer dan billickeprefentatien, itarativelijck over de fake gedaen. Als mede de redenen in 'c korte, waeromme haer Ho. Mog. ( dewyle alledp andere Provintien die voorfz prefentatien htbben aengenomen ) daer tuf- fchen beyden behoorden te komen ; met een vertoo. ninge dat uyt den gevolge van de voorfz dreygemen- ten van de opgemelde Provintie niet andera als een eyndelijcke ruptuyr van vriendtfchap tuffchen im foo oude Bondtgenoten, Nabuyren ende Religions· Verwanten, cn kan werden te gemoetgcfien.
In den eerβtn s Soo is op den acht en tmntighffe» May fefihien hondert een en fefiigh by ofte in den name van de gemelte Provintie van Hollandt ende Wcft- Vrieflandt, ter Vergaderinghe van u Ho. Mog. niet alleen geproponeert , maer oock inftantclijck geur- geeit, en;daeropgeinfifteert. Dat in de voorfchreve Refolutie by hare Ho. Mog. doen ter tijdt over de be- wufte Hoef-Yferfche fchuldt genomen , fijn Keur· Vorftelijcke Doorluchtigheydt te gelijck foude mo- gen werden gedreyght met de executie, foo wanneer fijn hoogh-ghemelte Keur-Vorftelijcke Doorluchtig- heydt niet promptelijck en mochte komen te voldoen den eyfch van drie miüwenen guldens, over de voorfZ fchuldt tot fijnen lafte gepretendeert, hoeongefon- deert ende illiquide die oock is : Ende dac't felve dreygement van executie inde voorfeydeRefolutie oock in fpecie foude moeten werden ge-exprimeert, daer in nochtans geene van alle de andere Provincie» hebben willen condefcendcrcn. |
-ocr page 344-
en OORLOG Η. 'tVier-en-'veertighfieBQecL· 325
|
Ten enderen} Da Provincie van ΗοΖ^λλΛ iterati ve- ϊ664· liickzyncle verfocht, om haer Provinciael advys ter
■--- Vereaderinge van U Ho. Mog. te wiiien in brenghen,
code Miffive van fijn Keur-Vorftel.Door). in ciato den Jeerthimden January fiBhien hondert een en fiSiigh j hecft op dei '"iiftivintighflen MaertfeÌìhien hondert " Jmih gerefoiveert, en hare Gedeputeerden ter Generaiiteyt expres gegeven, defaec-
kedaerheenen te dirigeren, ten eynde aengaende de voorfz Schuldc wederom mochte werden ghebruyckt foodanig antwoort als U Ko. Mog. hier voormaels op den v 'Mhiendenlmmry/efihien hondert negen e» dertig sendeCieeffcheRegeeringe gegeven hebben, defel- ve antwoordt gheweeft zynde, dat itiàìeaàtvyftìgh duyient Rijcksdaelders belooft in'tTraftaetdcAnno fefthien hondtrt fes en dertigh, ende verfcheenen in de àten feUhiea hoadert feve» en dertigh enàt acht en der· firh niet promptelijck en wierden betaelt, als dan den Riiedt van State de executie by fijn Keur-Vorilelijcke Doorl. foude doen, oòcktotfynertydcdaerinnelau- de continueren.
Ten derde»i Ende ef wel de Keur-VorfteJ. Doorl. Miniftcrs fulcks vernemende op den acht en tviniigh- ften h^t'ùfeflhien hondert fwee en derttgh aen U Hoogh Mog. hadden geremonftreert ende aengewefen, dat de voorfz antwoordt aen U Ho. Mog. op de tegenwoor- digequeftie, namentlijck, of men over de voorfz Schuldt ende de Intereiien daer op verloopen, mitfga- derj de bctalinge fucceflivelijck daer op ghedaen, be- hoort te liquideren ofte niet ? geenfints en pafte ofte applicabel was, in confideratie dattet gedefiderecrde van U Ho. Mog. in de voorfz Refolutie van den vyf- ii/iBi/f» January feflien hondert negen en dertig, met de gevülghde betalii^e tot de fomme van tuflchen Kj/a fis hondert duyfentGnXdcns ia contante Penningen ge- daen, was geadimpleert, foo heeft echter de wel- ,<e- meltc Provincie van Hoüant en Wefi-Vrieflandt op den iwhtighpn September feflhten honden twee en fefligh, nochmacls en voor de derde reyfe ep de vooriz te doene executie aengedrongen, ende hare Gedeputeerden ter Vtfgaderinge van U Ho. Mog. wederom ghelafb te ef- feftaeren ende uyt te wercken, dat doch de voorn, antw'oorde van den v^tevden]wmx'jfefihien hondert ηΐζΐη « dertigh geiterecrt, ende nochnaeels aen fijn Keur-Vorflel. Doorl. Kcgeven foude werden.
Ten vierdem Als de Keur-Vorilel. Doorl. Minifters daer op den v^fen fwiutighfien van de felve Maent van September, de oorfaecke van de voorfz antwoort van dien tijdt nader ende naeckter hebben aengewefen, tot een klare ontdeckinge, dat de felve als voorfz is, tot den tegenwoordigen tijdt geenfints applicabel en was, defgelijcksals de voorfz Minifters, van de opgeroeide Heeren SmeinwiitìBollandtcaàcWèll-Vrìeflandt, als doen vergadert zynde, by een fchriftelijcke Memoriö hebben verfocht, te moghen verftaen, of het dan der felvcr uytterlijcke meeninghe was fyn Keur-Vorflel. Dootl.met die in defelve antwoortgedreygde executie noch teghenwoordigh na foo veel gedane betalinge te befwiren ende aen te taften : foo hebben de felve Hee- ren St«en drie dagen daer aen, te weten, den achten tvmtighfien September fefihien hondert twee en feSiigh fich daer op rotonde verklaert j by de meergheroerde annvoordt van άeavyfthiéndenlΛnü9ityfeβtenhβήdert legm en dertigh als noch te perfifteren.
Ten v^deni Waer op de Keur-Vorftel. Minifters jy" genootfaeckt geworden, U Ho. Mog. den v^fden ^^^irfeflien hondert twee en fefiighyesn mondtiiijó· « Propofitie, de welcke oock nadcrhant in 't gefchrift IS gebracht, ende over ghegeven, te remonftrerén φ grooteinjuftitie van fodanige proceduyren, fondèrling «er f^jn Keur-Vorftel. Dóórl. foodanige reddlijcke «ih Sm P'^^icntatien doende Ivas, als inde vöórgaen- ITU "ï?"®'®" breerierzyrivEimfclÉ: Ende hei heeft υ Mo. Mog. belieft, dat op de rèipeftive Provinéien tot het inbrengen vari hare Provinciale ' géRj-ik vöór het meeftte part is^ichictjotn foo eens aeh«en eynde tekomen, foh- dat fulcks by dc Provincie van ΗΛι»Λ «nigea^erjoperatie heeft gcdacn, ali dat haer Hec- |
I ren Gedeputeerden ter Generaiiteyt geen fmaeck in de i^jj^ voorfz Propofitie vindende, fich bemoeyt hebben die ; te verwerpen, felfs met voorftellinge, dat men die aen J de Keur-V orftel. Minifters foude behooren wederom te geven, fulcks dat men aen de zyde is ghebleven by de voorigedreygementen van executie, ja, opgemeU te Heeren Staten van HoUandt ende iVefi-Vriefi*nt heb- ben nu wederom op den ttuetden van den voorleden Maent April hare voorige fcherpe verklaringen voor de vijfde mael gerepeteert, ende hare Gedeputeerden ter Vergaderinge van U Ho. Mog. van nieuws ghelaft op de uytvoeringe van de meer-gefeyde antwoort van den vyftienden January feflien hondert negen en dertigh by U Ho. Mog. teinfifteren, endeden inhoudtvaa dien by alle mogelijcke middelen te beforgen ·
Tenfefdem Niet tc min, gelijck fijn Keur-Vorfteh Doorl. ten allen tyden heeft getracht de oude vriendt- fchap met defen Staet der Vereenighde Nederlanden in alle manieren finceerlijck te onderhouden,alfo heeft de felve alle mogelijcke patiëntie bier by ghebruyckt» ende uyt die ïniichte hier toe op geene foodanige te- gen-middelen te willen gedencken, als wel op dierge- lijcke onrechtniatige en onbehoorlijcke dreygemen- ten fouden paffen, op hoope, dat de meer-gemelde Heeren Staten van HoUandt caàe Wefi-Vrieflandt hi^T eenmaels te degen van de warebelchapenheyt van fa- ken iouden hebben willen laten onderrechten , en daer uyt fel ver erkennen, datmendiergelijcke voor- flagen , prefentatien èn verfoeck, ais fyn Keur-Vor- ftel. Doorl. is doende, niemant, veel min fyn oude Bontgenooten, die foo veel intereflen van Staet, van Religie, ende anderfints met den anderenghemeen hebben, en behoort te weygeren, foo verre van daer is het, dat men de felve noch daer en boven met on- betamelijcke ende feer onvriendelijcke executie be* hoort te dreygen.
Ten fevenJent Maer mfien en bevonden werden- de, dat fijn Keur-Vorftel.üoorl. die patientie tot noch toe te vergeefs heeft gebruy ckt, foo wert vertrout, dat opgemelde Heeren Staten van HoUandt ende Wefi~ Vrieflandt Π iet vreemt en lullen vinden, dat fijn Keur- Vorftel. Doorl. om fich en fijne Landen en Lieden op foo veel geitereerde dreygementen voor ghewcldt cn overval, foo veel mogelijck is, te behoeden, fijn re- cours gelijck hy by de andere fes Provinciën genomen heeft, nu oock mede by andere fijne Bontgenooten fai moeten gaen foecken, ende nemen om der felvcr goe- den raedt te mogen hebben, ende fich van der felver affiftentie in alle voorvallende gelegentheyt te verfekc- ren , of wel dat de opghemelte Heeren Staten van Hollant ende Weft VrieJlant veel meer tot voorkomin- ge van alle verwyderinghe fullen helpen bevorderen, ofte ten miiiften niet Beletten, dat U Ho, Mog, de faecke nu eens, na dat alle de advyfen ven deapdere re- fpedtive Provinciën al voor eenigen tijdt ter Vergode· ringe zyn in gebracht, Staets-gewyfe ende firialijcken refolveren endé fluyten. 5
Ten acht ften', Waer in dan U Ho. Mog. fo veel te min bedencken hebben te dragen, overmits iiictanT dersgefocht en werdtals wat recht ende behoorlijck is> ende dacr overyêr Provinciën ghenoechfacm van een en het felve gevoelen zyn : Daer hcenen gaende i dac den text van de Obligatie, de welcke fyn Keur- Vörftel. Doorl. aén den Staet heeft gegeven, ende volgens U Hoogh Mog. eygene veelvoudige refoluticn over de meergemelde Schuldt, liioet.werden geliquideert, en wanneer eenighe diffcrehteh daer by voorvallen ,· die men iri' dér niinne niet en fai konnen verefifenen, dat de felve naer aen^yfinghe van de klare letter ivan 't Traftaét van den vierden Septetóber fefthieu bendert fes en dertigh t Mkü nioecen werden gcftelt üér decifie van onpartydigé Arbiteri, évtnalsdevóorfzjÏiPró- vincien haere' refpedHve Heerên'· Gedeputeerden ter Generaiiteyt hebben gelaft, foodanigé haröPl-oVin- ciale Réfolütièn ter Vtìr^dèririgé van ü Hö, Mog. tc docnvoltrëckènendetébefluyten. ! -
Ten mget^ ; Welck befluyt oock daeroBo fe meer behoort ^èmaeckt te werden, niet tcgenftacnde een van dePròvificiendìfcrt!peert> ende daer by els noch C e (oviàq |
-ocr page 345-
S A Κ E Ν van STA E Τ
|
1664. roude mogen blijven pcrfifteren. Overmits het is een
r·- faecke vanjuftiticj daer by niemant kan noch fai ver- kort werden, ende de welcke de minile van dclnge- fetf nen felfs niet en mach geweygert werden.
Ten thtenden··, Ende principaiijcken overmits an- derfints daer uyt groote ende periculeufe verwyderin- gen fenden konnen ontftaen, daer men doch by de tegenwoordige vreemde conjunöure van tydej wel dient om ende van Gch te fien, ende geen tot noch toe wel geaffeótioneerde Vrienden > in plaetfe van met de felve in te gaen den wegh van beilichtinghe door middel van arbitrage en jurtitie, door iterati- ve dreygementen van feytelijckheydtcotonvrienden te maecfccD.
Ten elfde» i Bebalven dat fulcke verwyderinghen wegh te nemen > oock t'eenemael conform is met den bindt van de Unie, van de ghefanaentlijcke Pro vin. cien met den anderen; mede brengende In'tyïw»- tkiende Artyckel : Dat de Provinden haer JuUen wachten ■van üytheemfibe Vorften 1 Beeren m Landen, eeaige oc- cafie te geven van Oorlog. En dat om aüe fulcke occajien te vermy ieHi de Provinciën gehouden fuBenwefin, fao-a>el d» Uytheemfchen als Ingezetenen t« adminiflreren goedt recht ende juSiitie. Ende by fio verre yemant van hun daer Vania geireeckm tlüft, dat dan de andere Bontgenooten de handt fuUtn houden hy alle beheorlijcke weghea, dat Jiilcks gedaen -merde.
Ten tvaelfdenj Ende mits welcken danoockvan U Ho. Mog. in defefaeckealtans verwacht werdt een finael ende goet belluyt, cn dat U Ho. Mog. fijn Keur- Vorftd. Dooil. op des felfs verfcheydene ende fuccef- five Mìflìven over dit fubjeft aen haer ghefchreven, eenmael fullen antwoorden j endedat in fodanige tér- men > dat fijn Keur-Vorftd. Doorl. fai konnen geloo' ven, dat de wacrachtige meeninge ende intentie van U Ho. Mog. is, met hem te leven ende te continue- ren in de oude Vriendt ende Bontgenootfchap, ende af te foyden alles wat voortaen niet anders als rupture ende fcheuringe daer in foude moeten geven, 't Welck fijn Keur-Vorftel. Doorl. voorfzMinifters2.ynende blijven verwachtende. Datum in 's Graven-haghe den negenden May felihien hondert vier en fefìigh. Ende wasonderteeckenc
iVtmer Wilhelm Blaffeil, Johan Cofes.
38)? ïgiccen ban Hoilandt ijebftni fuïcfi^ qualijclt op
jWoiienö gcnotnfU / tnDe ÖrbbfU Den derthlenden .IBcp ÜfCi
Sn aS /
nbmen. tiilitfpt met flllm crnfl gljtpjcfentecct fouDe üJo?bcn / de informaliteyc fnbe bc onbevoechtfaemheyc in be boojfs .iliifTrtJE cHbe JDniiojic brfprnct / niet bcifoftft tni rtinbc upt ben norm cnbc ban togen Ijaccii^oogb ia^og. aen fijn ïiruc-©o?ftd. ©oo?i. öji cefcriptieen aen De seinribe ï^eeccn be^ felf^ Minifters bp mi fci|?ifi telijcte antbJoo?lie <n fcricufe tecmmtcaemoebtgfjci boat nioae bjecDen/ batb.ifcï^o.|Bo8.gantfcI)on= aengcnaem bjajS BebJccfïbefojmeenDemEtöobcinbe boo?f5 .l©iflibe cnbc .J©fnio?ieaft>Jiil>cItty al^conti= ntrenbe faertni / tnbe ai'öUnimtaticn Die be a5eu= nirecbe i)$obüicien onbetlingl)^ trgOcn^benanDeccn luci ftoiibenfuliinewn enöe acbjnpcftcn / macc bie in be inonbt ban Uytheemfche Potentaten rnbcinglje: fclj:iftenbQn Ijarc Minifters arn befen ^tart aeenfmt^ pa|1[k-etbtn / inoetenbe b?n feïücn bn anbetc ftoningen/ I ©o?flen enbe ©beclieben / aii§ een cnbe inbibifibel fon- ötc diftinaie van Provinciën oftf Efben in publtjcftc faeciten bp ftare 2D?ieben/ .ïBemocien enbe anbece φε^ I friijiften aen gcfien en aen gefp^aocften üjetbeu/ alljOEi tuel Dien onbecminDctt be #^obincien oiibecling biifÏen luat eirlt ban bun conipeteecbe / enbe in toat bjegen be felbefleïïanbrcljabben te bejegenen / Vuatbelibecatieti bolgen^ be Unie tot iiaetï^oogljiiaog. Sttgabicin? .ge fpeetccenbe/ enbe in luatfaecItenUonoftebeljaoj^ ipn met plucalitept ban fiennnen bc jiupt gemnecht te tuecben / enbe boat biagelijclj^ ineec maë : «©at totj; • öfi·^ meöc be üJcI-gefonbecctöfï>tbaiibeboojf3boo?= gaenbe {(aei' <0joot iBog. litefolntien aén be an::' bc» ^QHtaenootru idaeciMtbectoontenbelbeUngc; |
fcDfcpt fonbe bjo?bcn/ niet p?efentatie ombienthaì- ben/ foo booz befen te meermalen bja^gefcöiEbt/iit ' een confeccntie tttpjffcntiebanbiHainifìct^banffln Kent 39o?fiel. gFioojI. be ongefonbeertfjept enbe otib I- lieftïitpbt ban bet feïbec fnliennen enbe betfofchfii/ Ijanbt-tadeiijcfi aen te totjfen/ enbe batbiEnoinjEr- minbert boo? be ieeren ban befiibberftljap enbe an- bece öaer €b.<l5Mi©og.<i5eromniittefcbentotbefa. lien ban Brandenburgh obetïcpbtcnbcobcrtüog[)cii/
mitfgabcc^ Öaec »eb.45?..E3og.banabbijfcnaebitnt fonbe bio?ben/ booj toat toegljcncnbeinibtifTfuiifii ^taet bcfi enbe geboegeUjcft^totboIboeiiingebanbt boojf? feljnlbt fonbe Bonnen gccaccRen / immft^ tnbc in allen gfjeballe bientlialben bupttnfcljabetnDrfjttn toerbcn geijouben / mebe in toat boegen batt oni= tcent befl eene goe be/ enbe toa^ Ijct bonjlijch / een enis pacige cefolutie tee «©enecalitept upt Betoctchtfouie lionnentofcben.
(iEot juilipeatieban &ct contrarie / Bcbbrnbeïief: crn ïicuc ©o?|ieI. .ïBiniflec^ bejS anOeren botgy in 0egebfnl)ctboigrnbe:
Ho. Mog, Heeren ;
De acnwefende Minifters van fijn Keur-Vorftel. fft Door], vzn Brandenburgh Λ Willen verttouweii) ^ dat de Ed. Gr. Mog. Heeren Staten van HüUant S ende Wii?-i>;>/7i«i/#zyndealsnoch vergadert, fichio te^ ghevolge van U Ho. Mog.vtrfoeck vandenii/fWtt"A deies, fullen hebben verklaeit op de onlanghs overge· leverde Miffive van fijn Keur-vurftel. Doorl. van den veerthienden April, ende hunne daer by-gevoeghdc Memorie raeckende het afdoen van de bewufte Schth· faecke, ende dattetover fulcks U Ho. Mog. goedege- liefte fai zyn, nu eens in defe faecke eejie rechtmati- ge conclufie te nemen.
Ende alfoo zy Minifters daer nefFens van ter zyàn hebben vernomen j dat de voorfz, hare Memorie ende de interpofiiic vandeKroonevanE»gi/rfWibyeeDÌ- ge voor aenftootelijckfoudezynop genomen, ende tot nadeel van fijn Keur-Vorftelijck^e Doorl. gedujt werden,
Soo vinden fich de voorfz Minifters verplicht ü Ho. Mog. uyt den naem van hooghft-ghedacbtefijn Keur-Vorftel. Doorl. te verfeeckeren , dat de lelve niet teghenftaende verfcheydene ieeronvriendelijcke bejegeningen, evenwel altoos by dcfe vafte refolutie isgebleven, ende noch blijft, fyner zyds foo veel aen hem is, oock voortaen alle onderlinge goede vriendt- fchap ende correfpondcntie met den Staet finceet- lijck te onderhouden.
Maer alfoo hem de vooxf-LonvrtendelyckeorATm· tingen feer onverwacht ende vreemtzyn voorgheko- men, ende defe iiecke foo hoogh getrocken werc ,dat foo doende, de onderlingevrientfchap mettertyton- vermyrielijckfal moeten komen teperiditeren, 'twdc· ke oock miflTchien de reden mach wefen waeromdc gemelde Heeren Staten van ΗοΖίΛβΛende ^«yi-W·''/- landt by hare verklaringc > raeckende de vernieuwinge ofte prolongatie van de tuCTchen fijn Keui-
Vorftel. Doorl. ende defen Staet van 'c iaer/èiï/wi»· dert v^en vijftig, hebben goet gevonden defe Schulc- faecke eenichfintsdaeracnteaccrocberen, foo dat d: felve mede foude mogen af gedaen worden.
Soo en kan het niet vreerot gevonden worden, dat fijn Keur-Vorftel. Doorl. ofte des felfs Mintftersde voorfz onvriendelijcke bejegeningen, de felve komeo „van wat Provinciën datfcwillen, fpedalijckaendin „Staet bekent maecken, als wien f90 merckelijckdaw àen gelegen is, dat men oude Geallieerden endegoe- de Vrienden, fonderreden, ja tegensrecht, nietefl befware j veel min irritérc. : : „,
Gelijck het oock niet vrcemt moet fchijnen, dat® lelve fijn Keur-Vorftelijcke Doorl. Ïle foodan^ delen foccken by de h^ndt te nemen, waer door defc fteen des acnftoots mach werdea wi^gh ^eruj|n)t > ca hetgedefireerde ooghperck vaq de yordiircyiie^· iphipbereyckt. , , - . - En^ |
1
-ocr page 346-
r
en O O R L O G Η. *tVier-en'%)eertighfle Boeck. 3 2 7
|
Ende oVermfts in de Werelt niet ghemeender en is h6H· ,1. nueftie onder Vrienden, gelijck dit different is,
ïnor raedt van Vrienden ce aflbpieren.
Soe en kan noch mach men oock fijn Keur· Vorftel. Doorl niet qualijck af nemen, datdefelvenafo iqn- op eenomene patiëntie, cnde daer het eenparigh ver- fneck alle andere Provinciën , ende alle iijn Keur. Vorftel Doorl. Befendingen , Brieven, Propofitien·, He andere foo vriendelijcke ontmoetinghen aeo de Heeren Staten van HoUasJt ende Weit Vricflandt in 'cbvfondcrgedaen, de (elve echter van de gedane'ge- r)revehde executie niet hebben konnen dimoveren , fich evndelijck oock aen fijne Vrienden heeft moeten addreileren, ende dienvolgensoock van fijn Keyferl. Maiefteyt ende van andere Koningen ende Potentaten fijne Geallieerden der felver goeden raet te verfoecken, I hoewel het fijn Keur-Vorilel. Doorl. noch altoos het aengenaemfte fai wefcn, wanneer het U Ho. Mog. fil believen fodanige ordre te Hellen, dat hy niet noo- Hieh en hebben de felvefijne Geallieerden en Vrien- den over dele faeckc verders'te bemoeyen. Soude echter nae dat fijne Keur-Vorftel. Doorl, fich byde voorfz fijne hoogc Geallieerden heeft aen ghegeven, fich het een ofte ander misverftandt tuflchen defelve ofte eenighe van dien ende defen Staec ontftaen zyn , otte noch komen te ontftaen ('cwelckfijnMinilters echter niet en hoopen dat van eenigh gevolg wefen fai ) foo en konnen U rio. Mog. fich wel verfeeckeren , dat dit werck buyten het ooghmerck van fijn Keur-Vor- ftel. Doorl. isj ende dat ghelijck de fel ve daer op im- mers foo weynigh gedachten heeft konnen hebben als U Ho. Mog. ten tydede Provincie van Holiandt der felver dreygende advys van den tweeden April Icftle- den, over de voorfz fchuldc- faecke wederom heeft ge- lieven voort te brengen, defelve fyn Keur-Vorftel. Doorl. alfoo oock de minftc reflexie daer op niet heeft kennen nemen.
Maerde voorfö Minifters konnen U Ho. Mog. ter contrarie verfeeckeren, dat fijn Keur-Vorftel. Doorl. foodanighe misverftanden niet anders als met groot Icedtwefen fai hooren, ende dat hy op den onverhoop- ten val van eenighe verwyderingen, niet onderlaten fa! al!e devoiren van eenghetrouw Vriendt daer byte employeren, zynde U Hoogh Mog. uyt foo veele no- table preuven van de voorigetjdenovervloedigh be- kent, hoe feer het Keur-VorftelijckeHuysden wel- ftandt van defen Staet altoos heeft beherticht, ende
hoegrooten reflexie het Roomfche Rijck < dere , altoos hebben ghenomen. ende η
[en meeran- noch moge-
iijck nemen op de ghenegentheydt met de welcke dit Keur-Vorftel, Huys defen Staet altijts heeft gefocht te obligeren.
Dit om de meergemelte Minifters dan oock πη foo veele te meer betrouwen, naerdien dick wils, oock ten declea in de voorfz fijne Keur-Vorftel. Doorl. jongh- fte Millive van den veerthienden April leftleden ghe- noechfaem is aen ge wefen, dathetmaeruyt-bedochte interpretitien zyn, geenfints met de rechte befcha- pentheydt van faecken over een komende, die men evenwel voorware wil doen paCTeren, als ofiêr oyt ee- nige liquidatie ofte/uyveringe van de fchult voor, nae, ofte by de Traftaten van de Jaren feflhitn hondert twee en dertigh ende feflhien hondertjes endertigh wasghe- maeckt, waer door de liquidatie foude zyn af gefne- den, of dat fijne Keur-Vorftel. Doorl. by die occafie, ofte oock anderfints eenige, jae de alderm i η fte van fij- ne gedane betalingen ofte rechtmatige hebbende tegen pretenfien, foude hebben meer gegeven. , Dat U Hoogh Mog. fich aen ioodanige interpreta- t^ien niet en fullenwilleakeeren, maernueensinde uecke concluderen en de handt daer aen houden» dat achtervolgens het voorfchreve Traöaet des Izttsfeflien hondcrt fes en dertigh j daer van de clauful hier nefFens gaet cnde alle de refpedtive Provinciën fterck ver- bindt , defc fchuldt-faecke by equitable arbitrage mach
werden af gedaen. |
Waer overzy Minifters haer oock in de voorfchre- ve hare overgeleverde Memorie hebben beroepen, ge- Jijcà zy fich mits defen als noch met U Ho. Ntog. pcr- miffïe beroepen op het ftvmthiende Aftijckel van de χζ^^.. VxiCj als wefende defe Unie het eenigh fondament .. , „" ofteBafis, waer op foo wel fijne Kenr-Vorftel. Doorl. als alle andere Potentaten ghecontraöeert hebbende, ofte noch tontiaöerende met defen Staet als gecom- pofeert uyt/even fouveralne Machten , haer alleen ton hunme fecuriteyt altijt vertrouwt hebben, endeoock in't toekomende vertrouwen moeten , fullenfe ver» fecckett zyn, dat haerTraöratendeghefamentlijcke Provinciën tot het voltrecken van dien verbinden. Datum 's Graven-hage den vijfthienden Mey feSlhkn hondert vier en fifiigh.
Getekent WemerWtihelmBlaffeyl, "joh.Cofet.
53ε ïlecce &f ur-©oj|ï / om te tooncn bat ïip ben fjabUf/liet bni veerthienden HDap lian torgrn bm ftoiliiiai) Uan Engelandt boojbnil^rrccDowningfiji ncfacrïtc oorh püetigö tfcommaiiCitrci] / aï^ öarc üon in ïjet boojgatuDc on^ toccDi ariurlt.
JOit ^!teJ/iEJeÌÌeralede BrittdcribomgJèp/aig»a»t ®οΒΐ·
au Roy monMatflre, que comtne aipfijeit qu'ilj ait des certatns Jommes d'^rf^em pretendües d eiire diies han far luy a cet Eifat envertu d'unedebte contraffèe en l'an SSiaii» ì6i6 i^qH'ilafait-tout lonfoffihlepardesmyemataia- , bles d'indHire Iturs Seigneiiries hs Efiats Getieraux des '^®''· Frovimes Unies de -venir a une /iquidatfoa éradjoufìe- ment dlcelje, ayant de tempi en temps efirit a eet effeiì a elles i ó" envoyè fes Minijtres icy pour tafcher de le faire qui fi trouve encore icypourcefujet, mais ^uettus leurt devoirs ont efli jufques aprefent mutiles ^ infruStueufes n'ayantpeu prevaloir avec eÌ/cs de Pachever non plus de le foubs met tre a Γ arbitrage des perfomes competents in- differents,
C'eB pourquey il a depre tres ferieufement quefa Maje- fiè s'y voulott tntremittre, camme fes Anceflres ont fait autrefeis cy devant ou lesEleiieursdeBrandenbourgcnt eù afaire avec ces Eftat- ee eiu'ayant eSièco. elle.
•votr i
fondement ι ^ primipalement eit cette conjuniìure entreβ proches voifins φ' fi bonsé"vieux Anysé-AlUés i me benne ér parfaite tnleUigence correfpondence e»tre lef- quels efiant fi necejfaire pour la prof perite i^feuretèd'u» chacun i ér voyant bien les tres grands inconvenients ^ mauz. qui in evitablement fuccederont au contraire j elle fe perfiiade ^ s''ejjture qtte L. L. S. S, aurontfort ag- greahle quelle s'y entremefle comme Am-j cemmun ^/t- lan Vexemple de fes Antefires d'keureux^ glorieufemt' moire.
A commandi β luy fin Envoyé Extraord. derequerir tres firieufimentqu'ilpiatfi a L·. L. S. S. de prefier l'oreil- leaux propofitions qui mit eKé(és"jontfaitesfarjes Mini- fires icy afefiard dudit EleBtur a ce que eet affairepuiffe en ·βη efire accommodèe ^ vuidée a l'amiable, la quelle contribuera fort au bie% de tous deux & fera une chofi tres-agreable au Roy , ér qui Voblie era en tefmeigner fis reffentimevts Royafix. Fait a la Haye ce 4. Mey i66^fi.vet.
Signé
G. Domtingh,
irntif bcfgrtijrli^ booj bm IjffcCharifius ban tors 0cn Den ïtonrng!) ban Dcnemcrcken ben drie en twiit- tighften.ïiI3fp.
Ho. Mog, Heerett;
SYne Koninghlijcke Majefieyt van Denemertke» ende Neorwegtn, Scc. heeft den ondergefchreven Φιπ»- Refidentgenadichft belaft, U Ho. Mog. mits de- 'n"®®"· fen te remonftrercn, hoe dat aen de fclve van fyne Keur-Vorftel. Doorl. va» Brandenburg was te verftten gegeven, dat hy eenige Heeren by defen Staet , hadde ghefocht om over ieecker fchuldt van heftdtrt duyftnf ee i Rijcks- |
-ocr page 347-
347 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
t66jL. Rijcksdaeldcrs met defelvete mogen komen in liqui-
__ datie, om redenen, dat opfoodanigefchuldtzynde
betaclt ontrent de vier maelhondert Rijcksdaeldcrs van hooghgedachtc fijne Keur-vorflelijcke Doorluchtig- heytj evenwel noch daer over meer als fwaelfmaelhon- Àert duyfint wicrden gheprerendeert ende af ghe- eyfcht j maer dat hy tot fulcke Liquidatie tot noch toe nietenhaddekonnengeraecken, werdende daermet van tijdt tot tijdt opgehouden, en niet te min voor de voorfz gemaeckte pretenfie van twaelfhondert duyfent Rijcksdaeldcrs , foo voor als naerbefproocken: Niet tegenftaende fijne Keur-vorftelijckeDoorluchtigheyt fich hadde geprefenteert, van te willen alle diffèren- tiale pointen dieby de liquidatien mochten voor val- len, in gevolge van de mutuele TradtaCenaenAtbi- ties ftcllen, en der felver uytfpraeckepromftelück vol- doen , vriendelijck verfoeckende, dat hooghftghe- dachte fijne Koninghl. Majefteyt gelieve iulcks door der felver Minifter hier ter plaetfe, U Ho. Mog. te la- ten voor ftellen ende te gemocdt voeren , daer mede het fel ve werck onder foo goede vrienden, mocht wer- den ge-effent ende geaccordeert. Het welcke fijne Ko- iiinghlijcke Majefteyt hebbende in ghefien ende daer beneffens geconfidereert, dat de felve als met alle bey- dfe gheallieert, te liever foude willen contribueren 'tgunt dienftigh mochtewefen, alle foodanige difFe- renten uyt den wegh te ruymen , ende is daer over te meer bewogen geworden,U Ho. Mo. door den voorfz Refident te laten verfoecken, de goede billicke propo- fitien van fijn Keur-vorftel. Doorl. in defe fake te wil- len plaets geven, ende fich foodanigh te verklaren als de equiteyt onder foo goede Vrienden tot confirmatie van beyder-zijds nabuyrlijcke correfpondentie ver- eyfcht, het welcke hooghft-gemelde fijne Koninghl, Majefteyt, fonders aengenaem fai wefen, en den voor- noemden Refident daer op U Ho, Mog. goede Refo- lutiete gcmoet fien. 'sGraven-hagedcni^wi»/»/»- ti^ffe» MayfiSlhien hondert wer enfeBtgh.
Getekent
P. Char 'tfms.
<Snbe tnrt Vranckrijck lift maecftm öitConcfpt- (iTi-actact: ^abec&anbt aepccfcctioncEct cnöc flcca= tificccct.
N' Otum teftatumque fit quorum intereftuniverfis & fingulis quod cum in foedere inter Chriftia- niffimum Gaüiarum & Navarra regem ac Sere- niff Dom. D. Fredericum Wilhdmmn Marchionem Brandenburgenfem S. Rom. Imp. Archicamerarium & principem eledtorem ( tot, tit. ) pro ftabilienda firma amfcitia & unione aflèrendaquecertius Monafterienfi & Öfnabrugcnfi paceRegiomenti Boruffbrum die 14. Febr. 16^6. initointeralia Artici. i i.deejufdem pro- rogatione faciendacautum ftatutumquefit: SuaSere- nitas El. noe minus di^i focderis legibus fatisfacere , quam S.R.M.teftatumredderecupiens, nihil fibiejuf- dem amicitiie & confervandse pacis audio prius efle aut antiquius, neque quidquam eorum fe veileprseter- mittere, qu£e ad huncfinem conducerequeant, Chri- fioferumGeJparum L.B. de Blumendal ( tit. ) mittendum duxerit ad Aulam S.R. M. fpectali mandato omnimo- dàquefacultateinftrudum ad tradtandam, concluden- dam firmandamque didti foederis prorogationem,prout id utrinque tam Sac. Chriftianiflïmx M. quam Ser.EI. rebus ftetuique utile, convenienfque fuerit, fuaque Reg. Maj.Ser.fuxEl. inftitutum benevoh animiaiTcn- fu exceptum pacis Zelo ftudioque promovendum cen- fuerit & fuo nomine E. D. de I,/o»ee {tit. ) deputarit, qui habitis colloquiis reihujusultro citroqueexpenfis ac trutinatis rationibus, vigore mandatorum utrinque commutatorum, in renovationem fequentium iocia- lis defen fi vi foederis capitum conveneriot.
Art, L
MAneat deinceps firmum, ilriflum, ac inviola- bile foedus, focietas & amicitia inter Chrifiia- 7ii£framGêlliarm S/^Navarrte 1 Regem ab una
φαίι- tept- <®cec- Mettuf- frftill ■BjRilR ' rflckcu
Ijcii-
öutaS. |
) & Ser. Principem ac D. D. Ïredericum Wilhelmm £1« dtorem Brandenburgeniem aballerapirtibus,procom! munidefenfioneftatuum, ditionum, terrarum- Ar" ~ cium, locorumque quorumvis, q"», Utraque pire in Imperio Romano poflìdet, vel ad quaecumijue in eg. dem jus aliquod habeat,fi ve titulo fucceiÉonis ab ante^ ceflforibus, vel exceiliqnibus fadis per priedifla inftru' menta pacis tam Monafterienfisqui.m Ofnabrugenflj"
Vigore hujufque foederis Ï fi forfè contingat ^t Ser. fua Eleft. ab aliquo principse, wl Rep, quocunque eodem nomine cenftatur, infeftetur vél oppugnetur ■ Vel turbetur in diitis ditionibus, indeque dependen! tibus ac Ser. fua; Eleit. compeientibus > juribuster" ri», Arcibus locisvé fuis in Imperio Romano fitis, fui Chrifliamjpmt Majeit. bona fidefpondet, pronüttit. que fe eidem intra fpatium duorummenfinm, à dienoti'. ficationis, fuppetias lacuram exercitu mille àmentorum Equitum & ^uinque millium peditunni, tormentilque le- vioribus campeilribui bellicisprasdidto numero pedi- tumequitumqueconvenientibus, quo iifquefuaSer. Eleft, iifdem opus habuerit, no» obflante quocunque aho inito fcedtre, fi talefit, ut hujus articulifincerte extcu· tieni repugnet. Cui tali fccderi perexpreiTumnunc, ut tunc, & tunc ut nunc renunciat: Hocimprimis cauto ut in optione arbitrioque fux S:r. Eleit. ft, vel militem eundem , vel pecuniam tanto tniliiij fubfidiifque equipollentem pofcere ; Alter utrun) vero elegerit, iua Chriflianiflìma Majeft. fiufmora fuppeditabit.
III.
Sua quoque Ser. Eleü. vice verfà fpòndet, &pro- mittit vigore prsefentis foederis, fe intra fpatium trium menfium à die icidem notificationis cumputandorum, exercitu fexentorum equitum & bis mille quadregku· r«»» peditum, tormentifque bellicis levioribus cam- peftribus huic numero convenientibus, quoufquefuj Majeft. iifdem opus habuerit, eidem fuppetias latu. ram, fi forte contiogatfuam Majeft.hoftiliterinvadi àquocunquc Principe vel ftatu, quifquis tandem iile fit, intrib^sEpifcopatibusΛίeΛ«»<Iίf/i■f»ƒ, Tulenfi^ Virodumenfi, in Landt-graviatu fuperioris & inferioris Alfatia, Lantgravia cum ci vitate Brifauienfié'lhì' Itfsbergo. Ac generatim in omnibus & quibufcunque per inftrumentum pacis fua Majeft. cef-
fis locis, non obftante quocunque alio inito foedere, fi tale fit, ut hujus articulifinceraeexecutionirepu- gnet, cui taii fcederi per expreiTum nunc ut tunc, ut tunc & nunc renunciat.
IV.
Copiis auxiliaribus inditionibui fiiis de commeitu fufScientt profpiciet is, qui essrequifiveritrefiduum vero ftipendii militaris quifquefuia copiis folvet.
Si forte vires hoftium tam valida effent, ut eif- dem rcprimendis manu tenendifquc locis oppugpa- tis majores copi® auxiliares requirerentur, prasdiftl Domini Rex & EleBer promittunt utrinque fe du· merum habita proportione ftipulaiarum utrinque fuppetiarum tam equitum quam pediturii quantua per rationem flatus, negotiorumque fuorum licu^ rit, fumptu impenfifque euxilium exquirentis au- éluros, quarum refufionem finito bello alter dte- ri, eo modo rationeque prout conveneriC pracftitu· rus eft.
VI.
Quicunque promiflìs fummiflìfque ab una alteravi parte fuppetiis prsfeüus fuerit imperium in copias fuas exercitumque auxiliarum fubfecura etiunnum coBjun<aionearmorum rctinebit, ita tamen utfub w
fpiciis prEecipui exercitusDuciJ generalis militetquf-
quc juffis preat : Hic vero in omaibue non nifi munì connlio agat.
VII.
Suppetiisfive exercitu auxiliari ea pars, quaeeujl" dem impluraverlt vel illlus militiffl > Dux bere prout rebus ftatui rationlbufque fuis Id öP®?'" re judicaverit> fiue ad defenfion?mftatuuin, àao' num, locoiumqus fuorum five ad infcrcndum bellum»
oppugnsn- |
-ocr page 348-
|
acditioDibus il-
Ul oppugnandumque iopropriistoris, ac f ]um, illof^i^ qui eundei^ag|rein fuennt.
Ouidquidde aggreflbrum ditionibus acquiretur, in au^nM nifi ex F^fendi poteft , aquis
^rtibus prsdidi, Rcx & Eledor incer fe parcien-
IX.
Sua Ser. Eledt. promiccit fe in omnibus bello quasfi- ■ jgcii, vafallos & fubditos tam feculares quam Reli- eiofos, cujuique ordinis fmc, in exerciciolibero j ac ouieto Rellgionis Catholico Roman» ufuquc hono- rum , ac templorum relifturam j vice verfa Regia Ma- ieft. promiccit feproteftantes Euangelicosquofcunquc in iïs j qu^ ^ occupata fuerint, in exercitio Religio- nis ufuque honorum confervaturam.
X.
Ea pars quoe fuppetias petierìt, nuUum tradlatum pa- cis vel induciaruminirepoteritJ?»if*j)ri^ie»^wy«al- terius > ne quldem fufpenfionem arinorum ubi id fla- tus , bellique ratio efflagicaverit , nifi ad lummum trlum feptimanarum > pro utroque cxercitu , quam neutiquam prorogare licebit. ",.
XI.
Ì)urabitautem biec focietas, fceduCcme defenfivuin refpeÀu ftatuum ditionumque praïdiclorum Domi- norum Regis & Elcftoris . , . . . . . , annorum ^acio àdie racificationisprefentis tradlatus, ita tarnen ut ante decurfum eórundem de nova pre- rogatione ejufdem vel alia aliqui conventiòne agà- tur, quo tempore tradlatus cum alila flatibus prin- cipibufque inftitucre non poteiunt in pr^judicium prKfenciï.
XII.
Non extendetur autcm prjefensfosdusadfuseRe- gis Majeft. vel Serenitatis EIe«ft. foederatos focios vel jmicos ; Sed fi forte lis vel diiEdium inter eofdem oberiaturf, altera pars non obflriéla erit, vigore hujus priEfentis foederisacconventlonisaliàracione interve- nire, nifi ut muneremediatoriotan^am communis amicus, fungatur, bona fide omnia officia impendens ne dlflìdia in apertum erumpant bellam.
Confeda autem funt hinc inde à fupra nominatie utrìnque CommiiTariis & depucatis hujus inilrumenti, duo ejufdem tenorls exemplariaàS.R. Majefl.&Ser. Eleflorati intra trimestre, àdieconclufifcederisraci- ficanda, êc utrinque permutanda « quorum unum D. deLioane, alterum. Baroni Λ cxtradi-
tum eft> in quorum indubiam fidem&majus robur fupra nominati deputati manuumfuarum fubfcriptio- ne & figìllorum gentilitiorum appenfione eadem con- firmarunt. jiUum ........
KOndt ende kennelijck zy alle ende een yegelijck, diedaer aen ghelegbenis, dat, aenghefienin 'tTradaei; tuffchen den Alder-Chriftelijckften Koniogh van Vranckrijck ende Navarre, ende den feer Doorluchtigen Hecr àtaHtiir Frederick Wilhelm Matck-graefvati Brandenburg, Opper-Kamer-heer, ende Kcurvorft des Heylighen Roomfchen Rijcks ( tot. tit. ) tot verilerckinge van een vaile vriendfchap, ende unie, ende tot feeckerder beveilinghe van het Trailaet van Muniter ende Ofnabrugh, tot Konings- bergh in P'ruylTen den vier en twmtigh/len February fifthieu hondtft fis en vijfiigk aen gegaen, onder ande- ren in het elfde Artijckel van hecfelve te pro rogeren ghefproocken ende gheilatueertis: Sijn Keurvorfte- lijcke Doorluchtigheyc niet min trachtende de condi- tiën van het voornoemde Tra(9;aec te voldoen, als wel aen fijn Koninghlijcke Majefteyt te becuygen , dat hem niet liever ofte aengenamer is als des felfs vriend- fchap ende confervatie van de vrede , als mede dat hy ijiet wil nae laten van'tgeene hier toe foudekonnen aienen , Chrtfiofhrus Cafper C. B. van Blumendal («t.) heeft gocdt ghedacht te fenden aen't Hof van m Koninghlijcke Majefteyt, voorfien metfpeciael oevel ende volkomen macht om te handelen, te con- auderen ende te fiuyten de prorogatie van het voorn. iraOaet, gelijck hecfdveweder-zydsfoweldeiaec- ken ende flaten van fijn Alder-Chrifteüjckfte Maje- kS^^A; fteyt als die van fijn Keur-vorftel. Doorl. nut ende profyteiijck was j En dat fijn Coninghlijcke Majefteyt het voornemen van fijn Keur-vorftel. Doorl. goedt- gunftighlijck geconfenceert endegehoorthebbende, het felve door yver ende ghenegentheyt tot de vrede heeft willen voort fetten, ende uyc fijn naem den Ede- len Heer de Lionne ( tit, ) deputeren, welcke na hier over in conferencie geweeft, ende de faecke weder- zijds geperpendeerc ende overwogen te hebben > vol- gens haer weder-zijds verwiflèlde Credentialen, toc renovatie van een weder-zijds defenfive Alliantie fijn geaccordeert, op conditiën als volght. |
Art. I.
DAt voortaen blyve een vaft, fterck en onverbre^ kdyck verbondt, Alliantie en Vriendfchap tuf- fchen den Alder-Chriftel. Koning van Vranck- rijck ende Navarre ter eenre, ende den feer Doorluch- tighen Vorft ende Heer , d'Heer Frederick Wilhelm Kcurvorft van Branden biirgb ter andere zyde, totge- meene defenfie van der felver; Staten , Landen, Kuften, Cafteelen, endé aile:PlaetfeB, welcke een van beyde de partyen in't Roomfche Rij ckbefit, of waer hy in de felve cenigh recht op heeft, of door den tytel van>fu(teenie van fijne Voor-ouders, of welcke hem gecedeert zyn ^or de voorn. Vredes-Tradlaten foo van Munftcr als Ofnabrugh.
By dit Traöaet, foo verré het quam te ghebeuren i dat fijn Keur-vorftel, Doorl. van eenigh Vorft of Re- publijck van wat naem de felve foude mpghen zyn, geattacqueert ,,beoorioght,' ofte geturbeerc wierdtin de gemelte Landen, ende dedaervan dependerende ende aen fijn Keur-vorftel, Doorl. toe-behoorende Rechten, Landen, Cafteelen, èndePlaetfeoinheC RoorofcheRijck gelegen -, belooft fijn Alder-Chrifte- lijckfte Majefteyt ter goeder trouwe, enpromitteert, dat hy de felve binnen den tijdt van «wff Maenden na den dagh vati de iiotificatie falailiftercn met een Le- ger van duyfint ende iweiièes^riHnyters» ende wy/ duyfent Vóet-knechten, ende met fo veel lichte Veld- ftucken, als tot dat voorn! ghetal van Voet-knechten ende Ruyters fai van nooden zyn, foo langh als fijn Keur-vorftel. Doorl. de felve Tal van doen hebben , niet tegenftaende eenigh ander aengegane TraAaec > by aldien het felve teghens de fincere executie van dit Artijckel is ftrydende, welcke foodanigh Traöaetde felve expreiTelijck door nu gelijck dan, ende dan ghe- lijck nu renuncieert nochtans met die conditie, dat het ftaet in de; wille ende begeerte van fijn Keur-vorftel. Doorl. of de Soldaten felve, ofGelt foo veel als foo- dane Soldaten of Subfidien bedraeghen te eyflchen : Doch wat van bcyden hy fai komen te eyfiTchen, fai fijn Chriftelijckfte Majefteyt datelijck aen hem ver- fchaflèn,
ΙΠ.
Daer tegen belooft wederom fijn Keur-vorftelijcke Doorluchtigheyt by dit tegenwoordige Trailaet, dac hy binnen den tijdt van drie Maenden , te reeckenen van den dagh van de notificatie, met een Leger van fet hondert Ruyters ende twee ende rrer/ig Voet- knechten , ende met foo veel lichte Veldt-ftucken > als tot dit getal fai van nooden wefea, foo langh fijn Majefteyt de felve van doen mocht hebben , falaiE- fteren, foo 't by geval mocht komen te gebeuren, dat fijn Majefteyt vyandtlijck wierdt aengetaft van eenigh Prins of Staet wie de felve foude mogen zyn,. in de </r/> Biflchopdommen van Metz, Toul, ende Ver- dun, in 't Landt Graeffchap van hoogh endelaegh Elfas, 'tLant-Graeffchap met de Stade, Brifacende Philipsburgh, ende generalijck in alle ende een yege- lijck ven de Plaetfen door het Vredes-Traftaet van Munfteraen fijn Majeflreyt gecedeert, niet tegenftaen- de eenigh ander aengheganeTraflaet, by aldien het felve teghens de fincere executie van dit Aitóckel is ftrydende , welcke foodanigh aenghegane l^raiteet: de felve uytdruckelijck door nu gelijck dan, gelijck diin ende nu renuncieert. *
Ce 5 Dq
cn OORLOG, ν Vier^ en - veertighfie Boeck. |
-ocr page 349-
léê^.
ÌÌO SAKEN van STAET
|
IV.
De auxiliaire Troepen, fai die gfiene, welcke de felve heeft ge-eyfcht, in fijne Landen van behoorlijck toevoer voorfien ; De reft van de Soldye fai yeder aen fijne Troepen becalcn.
By aldien de Vyandt foo machtigh mocht wefen> dat om den fclven tegen te ftaen, ende de eerfte Plaetfen te mainteneren, grooter auxiliaireTroupenwierden gerequircert, beloven de voornoemde Heeren den Koning ende Keurvorft, dat ïy weder-zijds het getal nae proportie van de weder-zydsgeftipuleerdefubfi- dien foo van Ruyters als Voet-knechten, foo veel als door redenen van Staet, ende haer afFairen mogelijck is, op de koften ende impenfenvandiegeenediede fubfidien verfoèckt, fullen vermeerderen, wekker re- fufie na'teynde van den Oorlogh, op wyfc ende ma- nier als geaccordeerc fai zyn, prefteren fa .
·='■.< VI.
Soo wie Overfte over de beloofde ende ghefondene fubfidien van d'een of d'ander party fai wefen, fai het felve bevel over fijn Troepen ende auxiliair Leger, wanneer de conjunöie der Wapen gefchiedt fai zyn, behouden, foo nochtans, dat hy onder het ghelagh van den Opperften Capiteyn Generael van 't Leger fai dienen , ende des iêlfs beveelen ghbhoorfamen. Doch defefal in alles niet als met ghemeenenraedc te werckgaen. -.i.· i
VIL
De fubfidien ofte auxiliaire Troepen fai die partye, welcke de felve verfocht fai hebben, of de Oyerfte van des felfs Militie, vry mogen gebruycken, nadathy fai oordeelen het felve tot fijnefaccken, Staten , ende profyt, voordeeligh te zyn, of tot defeniie van fijn Staten, Landen ende Plaetfen, of om den of die gec- nen welcke den fel ven hebben geattacqueert, in fijne eygen Landen ende Provinciën , den Oorlogh aen te doen, ende te bevechten.
VUL
Alles wat van de Landen van de Aggrefleurs fai wer- den genomen, waer op niet als uyt recht van Oorlogh kan worden gepretendeert, fullen gelijckerhandt den gemelden Koningh ende^urvorft deylen.
Sijn Keur-vorftel. Doorl. belooft, dat hy in alle door den Oorlogh verkregene Plaetfen, de Vafallen en On- derdanen foo Wereltlijckeals Religieufe, van wat or- dre de felve foude mogen zy η, in haer vrye en gerufte exercitie van de Roomfche Catholijcke Religie, ende in het gebruyck van hare Goederen ende Kercken la- ten fai j Daer tegen belooft fijn Koninghl. Maj. dat hy alle Evangelifche Proteftanten in dieeeene, welcke van hem fullen geoccupsert wefen, in de exercitie van haer Religie en gebruyck van hare Goederen lal con- ferveren.
X.
Die partye, welcke fubfidien fai verfocht hebben , fai geen Traftaet van Vrede ofte beftandt aen mogen gaen, fonder expres confent van den anderen, ielfs geen ftilftandt van wapenen, wanneer het den Staet en re- denen van den Oorlog vereyflchen, als ten hooghften van drie weecken, voor beyde de Leger», welcke men geenfints fai vermogen te prorogeren.
X L
Ende fai defevriendtfchap ende defenfive Alliantie tenrefpedt van de Staten ende Landen van de voorn. Heeren, den Koningh ende Keurvorft duyren den tijt van .... ; Jaren nae den dagh van de ratificatie van het teghenwoordige Tradaet, foo nochtans, dat voor 'tverloopen van de felve men van de prorogatie des felfs, ofvaneenighanderaccoordhandelen, inwelc- ken tijdt geen Traöaet met andere Staten of Princen fai mogen werden aengegaen, tot prejudicie van hcc tegenwoordige.
ΧΠ.
Doch fai defe tegenwoordige Alliantl· fich niet ex- tenderen > tot de geconfcedereerde Bontgenooten ofte Vrienden van fijn Koninghl. Maj, offijn Keur-vorftel, Poorl, Doch by aldien eenige twiil of diflldie tuScheo |
de felve mocht komén t'ontftaen,fal d'ander partye niet t/C/ verbonden wefen, door defe tegenwoordige Alliantie ende Accoord, tot eenige andere interventie, als dat hy het ampt van Mediateur, alsgemeene Vrient, mach bedienen, ter goeder trouwe allerhande officien aen- wendende, dat defe diffidien in geen openbaren Oor« logh mochten komen uyt te borften.
Ende fijn aen beyde zyden van de bovengenoemde weder-zijds CommiiTarifen, en Gedeputeerden van dit inftrument twee Exemplaren van den felven inhouc gemaeckt, om van fijn Koninghl. Maj. en fijn Keur- ^ vorftel. Doorl. binnen drie Maenden, na't fluyten van 1 defe Alliancie te werden geratificeert ende weder-zijdj ' verwiffelt, van welcke het een aen den Heer de t/^. ne, het ander aen de Baron van tradeert, tot wekker ontwyflêlijcke beveftinge, endè grooter kracht, hebbende boven-genoemde Gedepu- técrdenj met de ònderteeckening van haêr Hant, ende hetaenhangen van haerGeflachts-Zegels, de felvege. cöhfirmeert. Gedaen . ;.....;
II .
Cnbe öe feewr-^ojliel. ^oojl. HSinifïn;^ licbiun s»
Öen drie en twintigften |Bap iiJCDiCom OfCepjefenttil·' J"!»' tecct / öat öaec .ilEoa· niet gelief be te nctncn bw» p eenimpojttmitept/ macc boo^eenfloeiièn pbccintm ù ceöelijcfic fafte/ bic be JIBinifïec^ ban fijn liEuc-tojfid intei «Poojl. mobeetbeomtoebfcominfïantieteboen/ tm
in be bctoufic fcfjult-fafie mocbt toecben senomcn. ' '-tiöriclie ban foo beel te liföiecftanBijefcöiebfii/ obccmit^ be poinctcntoarcobfr£psEntlijteteconciu= bfcen (ïonbt/ niet beitiatetiefelbecencaecfttm/ bit feec tugtioopigl) tua^/ tnaet;aIleenbefo;tnaIitepti)ie in aite bingen moefl plaetfef)cbt)en/ enyeeneaniitte entuaccn,
53an eerftelijck; <Bf oüecbefe fcöuibtmoefilötti ben geliquibeew ofte niet ί
«Snbe ten tweeden ; Of be biffccenten bp beliqmtia» tie ontflaenbe/ boo? ^cbitet^ moeflenb)ecbenafg«i
30elcfie t wee pointen foobaniab tuaren Bibeftattttrt cnbe onbfcfoφt bp beconfetentienbaecobetslt^ou» ben / en j>ro & centra ten paptfce Bcb?acl)t / bat De otti ne biebefclbemetemonaepaffïoneect gcmoettoilbcfn firn / nopt anbec^ binben foube / al^ bat be Liquiditie cnbe Arbitrage fg'n $teuc-bo?|ieI, Φαο?Ι. raoeflen tuft» Orti toe geflaen / grlgcit fulqc (es ban be cefpectibe f jc bincien niet aïlcen öabben aeoojDeelt en eerefoïbfmtc befioocen / maer oorit meefienbee! fobanige Ijate Öcfo» lutien bp ejcp^effebefenbinglienenbettiilTibenatnrijn l^euc-bojflel. gabben behent gemaeclit
SSeRennenbe battetanbecfïnt^toeïfotoa^/ batin befe fcgult-faecfte ban tijttottijbtaIbet:!).anbeindbffi< ten / enbe bienbolgen^ bichtail^ becanbecingen in Iiaet IBog. öefolutie toaren boo? geballen / be turfcfit met be omfïanbigöeben ban be tijö enbe fjet geene Dact op Uia^ gebolgfit / niet te cecfit gebalanceett ïaecbntiK eenige bupfïetgeptfouben itonnen geben.
^00 bat be eene ofte be anbece biebefefaecBefoU' ben bitllen op gouben/ baec toe bp licgtelijcKeenise appatente bOD^delIin^en foube honnen tneecBtn/ toace boo; be geene bie niet be bolle lienniffebanfacf ften öabben/ foube moeten oftcRonneng&eaöufrttt tDojben.
3(11^ bp exempel/ toanneec peraant tee befettfjSt foube toillen aHegecen enbe boo? een fonbament (iew bat Öaet ï^o. l©og. in be 5|acen feftien hondert negen en dertigh enbe fefthien hondert veertigh, bocn in'tgt'' boïgï) ban'tlfMCtaet fefthien hondert fes en dertigh nocjj geene Detalinge en toa^ gefeïjiet / in bec feftec ψ fa!uttenl)abbengefp2ooc6enbane]cecutie/ in nieentn« ge bat fijn Jtteuc-bo?|leIijcfte 35oo?Loacftbaecomnu ηοφ baec mebe foube bonnen ofte mogen ggeb^tp bioiben / fonbec baec bp te boegen ofte te becftoDsen : Eerftelijck, bat boen ter ojbt beeffectibebetalingeban eenige hondert duyfent 4BuIbeng baec ιφ toaé ge^/ enbe Baec ï^o. IBog.ficB baec beneffen^ in fijn steur- BojfieliiCÏte 5®oo?l. Tol enbe Licent tot Gen«p Dabben göeftt/ aefijcft jp boen notè genoeten.
tfH |
-ocr page 350-
|
Ι,ΛίΛ tm tweeden, öflt fiao; to. i^og, baaomme ban ii ï tJicn tijbt afm op Offe upte/ sgnùe nu al obcc Uè twin" tigh^Jarrii/· nopt njecc b^ EEn^eEjcmitiegetoarii {jaiiDfn ictnaccfet / maec tee contratte aitotó t^c HiCCffriOriaffi feftien bondert ecn eSk
toe/ nirtaifeenigcrtiiaööfit öoeDtaebonöm fnDe al fpmchcn/ macc oocU Oefiuclten Oan ioeùiéiS
it/uc "o?
brtfcfififri/ beutiuiùam Die baec op alcfeùe aenocf
den ftft'en fondere twee en feftigh Μ conttai ie tDn^ aengcfefm / enöe metöe opg^öe o°S 5 öappo?tni mbirnmm Beöwm/ tet bSÌ (juiDaticbja^opoifleWeben/ enöf De fcliuit ncrat^n
bicn^tartöafrinbefelbebopjöenimC/KS
in'tfrfüiifractart oeene beraHttócinaetoaöaefrfijrt ; al^aflffnip iti bemmönen ban öeöetau^y ^n toatöifTfldgqïniifc foutie ftornien toojDen boó^-ae- m/ met barn mm fouöe honntn toetöengeabu^ ffctt/ pifncipalijcfe bp öefe tmcntoooiöigc ïjaerlo. JBog. ©resaoecinöf/atoaec foo toepnÌgl)Vfhit toa- m/ bie teaeljoabmeconfemitien banW^
tot Oen cpnDe haööm Bpfltetooont. wamne
.jEgfltc ùe «c«Ibo?fieüjcfte jisinifin;^ berirouöfii/
bat ö£ cefptrtibc IteDen ban öace J^o. USoa- ©etaaüe= n,,ac/con|jDeca'enDe Dat ïjiec/ aï^ alwDe Befesïjt/ accncnuc(lie entoa^ obecbe faecRe tenpjinripalm/ maeralfëenïijcR ober Dffojraalitrptgof bau raalftan^ ijcttegeraecKra/ enDetewsflilienDe ppDeboojfscei foliitten becefpectibeJ^jobincien DienaengaenDe met foo rijpen oöccicgö genomen/ &aer Daec ban nieten fóti&en billen ηοφ Nonnen laten bibettecen. - , ' ®e^aUE^onaengefïenï)f6ötn Den vicrentwimig- SÏ ftenbcieccen«i5cDeputefrDen ban be^iobincie ban Hollandc cnDe WeftvrieOandc, tec ©ecgaDecinge ge- fïöiöEcrt enöe laten lefen/ het ©jobfnciael aDbp?ban Dc^cccen^taten gace^jfncipalen/ tegentooo^DlgO ^tatt!$-seb)ijfe becgaDect üie|enbe / onDec anDecen tactficnöe De informaliteyt enDe onbevoeghzacmheyt öicgfcemartiuefCttoierDt inDe banDenï^eei:
ïl£UCbO?fl ban Brandenburgh gefcteeben upt Keu- len am bfc Sprée, Den veertienden ^pjil laejï-leDen/ alg mcbe in feecltfce Jiaemorie bp De i^eecen iSlaefpiel tnbeCopes, algtci: aentoefenDe Jl^inifiec^ ban fgn ftEUtbo?lidijclte?5oo?lucbtjghepDt neffen^ Deboo?f5 .ïBiffiöe Den tienden befe^ alhiec ingeDient / bepbe con= tErntcetibe De betoutie HoeNYzcrfche fcljult ; toaec op acbeïibeteett stjnDe/ljebben Ijaec ï|o.JIfêo.bechIaert nmgaenDe De boo?f3 gecematqueecDe informaliteyt cube onbevoeghtfaemheyt, met enDeneffen^Detoel= oemtlie i^eeccn Staten ban Hoiiandt cnDe Weft- Vrieaandt ban een enbe &et fclbe fcntiment te toefen / tnbe bicnbolgen^ goet gebonDenenDebecflaen/ Dat )etboo?f5f jobmctaelaDbp^ gejielt fouDe toer Den <n lanbm ban De Igeeren van Gent, lohan de Wit, WaeDt ©tnfionaci^ de Wit, Crommon, Ameron- gen, Bootfina enDe Schrieck , i)aec ï^o.h^ofl.<ì5Cì bcpaeetben/ om niet alleen al|nutegcnfjDeboo?f5 onaengenamefojmc cnmetljoDe inbeboo?f5 USifTibe tnbe JlBeniocie gebjupclit / nemaet ooclt boo? bet ίοε^ «omenbe / tot bcrïjoeDinge enDe pjecabetinge ban foo^ Danige enDe Diecgeltjche ioformaliteyten eentoelge= taifonneett Concept ban cefolntie opf^apiec tebicn^ δαι / enDe Daec ban rapport te Doen / om tee ©ergaDe^ tinge aeleftn/ enDe nae ej:aminatieenDecfipeDeIibei tatiegearccfieect tetoecDen. .•etbtti, ®egenfmt>;i^ bantoegen fgne ïiieucbo?fleI,5&ooj= Lf'»· luthtigljmtDen elfden gfunö toeDergcfept/Datjpal^ IX "o^tottfotbten/Dattetöaeci|a»og.geKefbeteres mmn op öooglifigeDacBte fdne fóewbOiflel. ^oop^ jiiqjtigöept^ JSSiflitoe ban Den veertienden laefi- «om enbe jjunneopgeboIgDe enDefueceflïbelijche obec» B^bmt JiBemotienban Dm vyftiendeQ enDe drie en |
twintighften Mey , tcnDfcenDe alle te famen Daec SccncnDattei· nuepnDelgcfeecn^ nae fjetbecloopban . foobeeigacen/ op DeceDeltjcftebooifkHinge banfgn tocbojlieüjcRe ©oo?Iucl)tigbept in De boo^fs Schult- faecke cenceDe©cït befluptmocÖttoecDengcmaecRt/ naDemael het mcfcenDeel ban De cefpectibe ©jobincien Dare obec Sunne becfori&tcaDbpfen alceDeboojD^en en giacen öaDDen gegeben/ enbe gelgcit 5p Die aen fgne iltcucboifïeWcRe ©oojlucjjtigöept öaDDen gecommu» nireert/ De lelbe oocït alfoo tee ©ecgaDecinge ban öaec il^o. Mog. tjaDDeningebjacgt.
35at De boojfs .flBinifiet^ betnamen tocl ban tee Sü^ Den/ tiaDDen oocR upt een ongepacaplieecDeCoppe ban öaec ©o. jKog. fiefolutie gefien/ fonDec ecfjtec te toeten of b^t in Dee DaeDtaifootoa^/ DatDeï|eeeert «6eD(tiuteceDenban De^jobintie ban Hoiiandt enDe Weftvrieflandt tec©ecgaDecingebanf)aeri^o. jnaog. fouDen gebben ge-e^l)ibeeet i)et pjobinciaei aDbp^ ban Deï^eeeenStaten t)ate Principalen/ op feethece in- formiliteyt enDe onbevoagbzaetnheytj Diefeboojgos' ben geeemacqarect te Debben tn De boojfs naiffibe bart fün JüeUcbo^llel^cEie ^oojluc{)tig[)ept enDe in De H^e^ mociebanöunJBiniliec^/ Daecfip obeegegfjeben/ enDe Dat gaec ia JBog. becltlaeeDcn/ aengaenDeb^ felbe gecemacqueccDe informaliteyt enDe onbevoegh- zaemheydt, met enDeneffeng Detoelgemeltei^eeeen Staten ban Hoiiandt enDe Weftvrieaandt ban een enDe felbe fcntiment te 3tjn/ enDe DienboIgenDe gocDC gebonben jjaDDen niet alleen tegen^Debooifs miffïbi cnDenjemoue/ nemaec oocli boo? öettoeuomenDe/ totbccDoeDinge ban Diecgeliidteinformaliceyten ojDjs teficllen.
Hàaee Dat 3P.!Bini(Ïei^ niet en^ohfien/ nocgeti toillen beeteoutoen/ Dat gaec it o. JSSog. meeninge fou^ De 5tjn De booïfs miffiben enDe opgeboliilUe memecien metDiecgelijcttpjetcït/ al^ of DeformsliteytDaecbp niet genoegt)faem en fouDe toefen in a^t genomen onbeanttooojt / enDe De faecite ten pjintipalen Daetom onafgeDaen te laten / alfctjoononDec DeingceDienten ban De gemette mifTìbe enDe memoeien pet^ fouDe mo« gen 3θη / 't toelcit fìaeei^o. JHog. fouDe mogen toefen gepecfuaDeect Dat DàeeuptfouDe gebben bonnen blp^ benj toant fouDefulc]C notoiclüclt toefen geenefïen- heyt opt tuflcgen ©^ienben enDe SSonDtgenoten te toillen binDen ofte maechen / maec in tcgenDeel Ct fp met toat fcftpn) nieutoe incliDentele quellien enDe quea celiente toillen foccl^en/ omme alfoo nopt ten mtncL·· palen tot een eüènheyc te mogen gecaectten/ begal^ ben Dat 5P |©ini(Iet^ oocfi fepDen / niet te toeten/ enDe get gun fulcv feec b;eemt boojquam Dat men hen eenig ifleglement fouDe toillen ofteRonnen booifcijjpben/
jup^ in haee miffiben enDe memoeien eenb^cel^oi^ jlQog fouDcn hebben te Doen intluecen / ofite ooch Daec upt te laten ; gebbenDe fgn Keucbo?(lel. g^ooiluchtig^ hept al^ ooch 3p lieDen HinifUc^/ haee^ beDunchen^ Daec meDe bolDaen / Dat in De boojfs mifTibe enDe me^ moeien niet ecn tooo;t gefieltentoa^al^ 'tgeenecon^ fojmtoa^DeonDrelingetoieuDfcDap enDegoeDe co^ce^ fpanDentietuflrcöenfijnföeurbOifiel. 5&oo?l. enDeljaec éo. Mog. enDetoclcIt metDenaechte enhtacetoaec' öepD / al^ oocR met De cibilitept obcc-cen toa^ ftomen» De: €nDe Dei^alben gaben jpbaecJ^o. J^og inbe* Denchcn/ foo toanneec op eenige informaliteyt ofte on- bevoeghzaemheyt fouDe gefien toojDcn / of Dan niet fijn ^eucbojlÏel. ®oojl beel meee ceDen fouDe hebben ficöDaec obectenhoogl)ficnbc5toaeet te binDen/ Dat De felbe acn De;pDe ban haee inDefaeche
ten pjincipalen Du^ ïangö fece toepnigö ■ ' -
getoojDen/ Daec Doo? oo?facchcgegtben to'agtótfo'e becle miffiben enDe memoeien aW een gaee Mos- ban ti)Dtott0btoacengef4)iebcn enDeobecgegeben/ gebjchhetfelbe (De^noot^) toijtloopigecfouDeluitw nen aengetoefen too;Den.
H^aec DitboojbpgaenDe/ moeffen De boojfsDafn niflec^ / om De gcont ban De faeche toat naeDee te eoe» centotöflteöefcharge öiecfapboegen/ Dat in Degges· melte miffibe enDe memoeien geen anbee informaiitey c enbe onbevoeghzacnheyc te binDen toa^/toanneec Die
4· miffii
cn O O R L O G. ν Vier- Bn-*veertighfle Boeck. 3 ^ I |
-ocr page 351-
in S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
'ïit^jft'öfn cnïièilSEmorifn ttiaecmctcccBt(jiitiigi)Ept
__21' inofficH toifcben / alé öatfe be toafEi)n>t continetcDen
enDcontöecfitcn/ toacc boo? miffcBicn Die scene |ìcl) oecaecftt bonbm / Detoricte ban boojnemen foube 3ijn/ ftjn ïtcucbo?fïeIdtite 23oo?IucIjtiBljepDt in befc fcbult faecBc ten ui»ttccfìcn te tcabecfecen / en bte öcc= ijaltìcn ItcötfÉdt öitpointt tìanbcp?etenfequercnm kneùecam fonoen {(ebtienge-ejrcogiteeit/ opDatfijne Ìle«rbo?fieiijche55oo?lucljti30ept alfoonopt tot een tecïitmatiaö enbe equltabel epnbeban bcboo?f5faeclte fbube mogen ftomen.
ìDant be öep?ftf);m:be informaliteyt enbe onbe- voeghfaemheyt baec op te nemen/ bat fijn ïïeucbo?i (ielöcBe g^oojlucbtiflljept ofte beffelf^ JUSiniflec^ be jparticuliereabbpfenbanbe cefpectiüe Provinciën niet cn gabben beljoocen te ancgecen / heeft öaecom te " ' ln"KeurbojfIeliitl«
fcaepnigec ceben: Eerft, ombatftji g0Do?lucötig&ept foobanige abbpfen BpDecejpettiue g^jobincien folemnelgcft / opcntlöcft / en in 't confpect ban öaec 3^0. H^og. jae met bec felbec henniffe / enbe fonbec beaföecminiïe contrabictie ïjeeftuptgeibeccht ofte gebaen upttDerrften : icnDe ten tweeden, obet= tnit^ f)em bec felbec p^obincten abbpfen baec op in forma jijrt gecommunicecct / om fïcö baet ban te mo- gen bfenen : €nbe toie ifler nu/bie fgn üteiicbojfleïgtfte ^oo?Iucötigf)ept ofte beffeïf^ JUSinifiet^ met gefonbe rebencn foube luillcn ofte bonnen beletten/ be felbe abbpffnieaUcgfccni ^nfonöfcöfpt noiö öaec befe faeefte met Renniffe bantjaec üo. HSog. alfoo toelin öe refpectibe ^?obincien öabbe gebient / alé in bec feï= bcc®ecsabecinge geïijch fulchp onbec anbecenbaec upt öleech / bat / al^ öaec ©odq& j®og. in be Jföaenben ban Maert enbe April bc^ gjaec^ fefthien hondert twee en feltigh be $teutbti?|lelijcfic HSinifiec^ ftabben becfocfit met Sunne teecen a5cDiputeecben Γη minneiijcheronfecentie obec befe Schuit-faccke te hjilfen tceben/ öebbenbeboo? bientijb Daectoegebci ptiteeri upt öace ©ecgabecinge be l^eecen Brakei,Goe- ree, Raebt l^enfïonaci^ de Wit,Crommon, ï^eec ban Amerongen > Glinftra, Emniius; enbe upt ben Siaeb ban Staten benï^eec Beveming, enbecfct)cpbe confecentien baec op ban öe mayit ban Mey af/ tot in Auguftus be^ boojfs 3 aecg feftien hondert twee en feftig toege&ouben toefenbe/ een ban beboojfs ïleeccn ul^o. JiDog.^ebeputeecben in be bolggenbe maent ban September in 't pactituliec ban't gepaffeecbe in be Confecentienbeeftcappo^t gebaen aen be pjobincie banHoliandt, niet tegenflaenbe boen tee tijbtnocf) nieteen^ baccbanaen IjaecJ^o.lBog. gec^po^terct bia^/ enbe bat ooch biilich geen cappojt ban eenal-^ iecn( maec ban alle öei(|eecen<lpeöeputeecben Ijab Mjoocen tegefc^ieben.
€nbe obccmit^ be $>eeten Staten ban Hollant enbe Weftvricflandc op een foobanigen informeicn onbe- voeghden enbe pacticuïieccn cappojt / noc& ten felben bage fjabben gecefolbeect enbe aen be J^eecen öaec €D. <5?. .fEog. <l5ebeputcccben gelafi/ be ejcecutie tegen^ fyn IteucbojfÏel. ^oojluclitigljept tee «i^enecalitept te bebojbf ren/ met toat ceben bon men fijne ïteucbojliel. ©oojlucljtigbept beletten biecgelijcfte gepaffeecbe bin= oen ae η gaec il^o. JlISog. behent te maeclïen.
Cben foo biepnigi) enbenocgminbec ceben gabbe Bet/ batinenöetiuccopoothfocljttcnemen/ batbe boo?f5 JH^inifiecsS fïcfi in i)are.ï!liiemocicn t^j benin= boube ban be Unie bec gesamentlijehe Piobineien Dabbenbecoepen.
Jöantbcfjaibenbat öefeUniebeBafis toa^/ toaec op alle iCcaetaten / ^KOiantien en Contracten tuffr&en fün ïteurbo?fieIöcite ©oo?Iucijtigljept en u ï|o. JiBog. Dpgerecöt toaren gefonbectt/ en fonbec betoelcftebie geene hafligljept öabben ofbefiaen honben / fuJcp bat befe Unie in faeiftenbetoelcftefulcfte iCractaten ofte Contracten concecneecben / η et taepnigöec ban fijn iieucbojfiel. ©oojlucbtigljept^ 5Ptie al^ ban ftaec Mog. Hon en moefl bierben geallegeect enbe aenge:: toefen / bebalben mebe bat gelijch men Het/ batbe ïïijo; Confiitutien felfiS boo? bieembe Minifiec^ bage= Ifjch^ in 't ^uptfcge {}0cït biecben boojtgebiacgt enbe flealfcgeect/ mitfgaiifr^ batbaei optoer.tDe(iKpen/ |
bat alfoo immecénotoirliicït mttnotbbeeïmecctclte.,/ nen in befe Verecnighde Nederlanden op be boojft Unieftontoctbcntoebcc-rpfpen/ biemet Wafctito, itcorapetten enbe anbere folemnitepten / foo toel booi be apt- al^ begngejetenen bja^ öecftonbigljt cnb gepublieeect ; fo toa^ bet oocfi bat be ilteucbo?flriijc{te Ji©ini(ïer^babben gcficnbat befe Unie oocijpacticu- ïieclijcft ban bie ban Malcha, betoelcfie noefitan^ geme foobanige ^lliantien ofte Ccactaten met jaec Hoonh jlBog. en babben/ bibecfe malen bja^gealleaeecijE- toojben fonbec optin 'talbecminfiebaectegengefmoi fien te ;ijn / ja toat meec i^/ ψ .!Il5ini(ïec^ becmcfnöOT becicbt te toefen/ bat toelboojbefen felbec bie geene/ be toeiche bemeefie bicectiein ben ^taet babben/ome
_........ ............ ^ iipfieclij
iàbben gébëben / bàtfe be boojfs Ui laec tip anbecel^jobincien geintecè gen^ be felbe fioiiben enbe beboojben teallegcccn/
enbetoaecomspJIBinilIet^ banoocft te minb{ti)ab= benbertoacbt/ batpemanbt banben^taetbctiiiia-- lijift foube bonnen ofte toillen nemen / toanneetoocft SP'lteben in eene foo ce^tmatige enbe equitablenfacc< fteal^fÖnïteurbo?flclijcfte^Dojlucötigijept bna^ gecenbe/ foobanige boetflappen naebolgen.
€boc&/ bat 5p.ï©ini|icc^ lieten betbaecöeencn/ toat booi lüeglementenbaecHoogb jlàog. aengtute 5ijbe tccocxafie ban be meergenoembelllifnbe etiDe B'ïemorien gefint moeten toefen te nemen/ obtt: mit^ aen fijn fóeuc - ©o?(iclt)cite 5E>oo?lHcbtig^i){ baecomme niette tofpnigecbeboKcmacbt enDetjij: bepbt foube blpben banbctgbeene in ceben beliotuit/ te mogben boen ofte laten : gE>it alleen ( fcpotn jp ) toiecbt nocbmacl^ p?incipalijch berfocbt / bat ijafc fêoogb J!l5og. op bft ©oiiiet ban be ïiquibatie enbe f»ubmiffie / in gebolgbe ban öe pioöintiaii
bic aen fijne üeuc - ©pijïelijche S&oojlucbtigöept nitJ be tebeelen·
©an be banbeïingö met befcn^taetombc^tfife te pen ban Hamburgh naer be j©ibDcïanbfcbe Zet nitiie m te laten gocn onbec Conbop ban befen^taet; €nlie toat Hamburgh baec booi foube qeben/ bei) aïcwtii in 't boojleben gefpioiien. tot Hamburg i*!
een belicate faecfie/ toant inceguacbbaneeniijiiecpf traojbinaire uptgifte men albiec be ftoaect toaccn / oin κ bie onlioflen tc blagen, ^ot Hamburgh begeecbenlK ^iu ï^iooplieben batiet gebeel toierb gegeben upt be Carne· rye enbe ban be^tabt/ toillenbeiie maritine Koop- lieden boen ^elooben aen befümbacbt^-iiebenenlK anbeceaSojBfc^/ al^ben ganbeltec See toai berfwc» ïtert / bat al be aBeceft albaec betec baec 3®acni enSt Haanufaetucen bonben fTijten/ een pebec betet; fyn bofitoinnen/ in piaet^batanber^albelBecelbln&i It^aer be ber|Ianbigb(!e fagen toel bat bet baec niet al> leen op aen quam enbe batbctbapecbeaenbt qualv tpben/enbe aen befcbaergbfpt ban «©eltobecal/iuefl; boo? be Commeccien foo ftleen toacen : ©f fcfioon ii£i Spangien enbe ban enbece Paetfen beel ^αοριηοηκ fcflappen tiuamen enbe gefiomen toacen / niettegtiv fiaenbebetgebaectecSec; ^oo bonbtfïcbbotönip mant biefe fiocbte / en epnbelijcft moeflen be fribe ^ ftoopen tot rainbec aï^ fp bie aefio^ babbenJcS babbe boo? geflagen bat pebec ^cbip/ onbec Conbo? baienbe/ foubebetaleneenlafiiSelt/ naecliegcoo» ban be ^cbepen/ biebetConbopfoubenjÉetóeiflij USaec be ftooplieben/ om fulcji; te ontgaen/ fepöen öa£ op bie totjfe men biec foube toeten boe beel fcbep^t'i»' Hamburgh na spangien enbe be ^tcaet boesenj ©ai onbeboojiijcit toa^ bebeelbepbtbetambww^t^^ pen t'e):ponecen aenbenpbt/ ofbetocpnigb^^"' be becacbtingbe bat be ^fbepen naec Maliaga nitt boecen / ai^ om i(|Qut tot €immecfngb ofïe Ρ0· bupaben tot bet maedfeen ban €(fnnen / enbe g«u aCap-gelt al^ toepnigb iionben geben. i|ien toe.éwW fooeeïucRiflöbatöaeci&oogb löoa. (mpoferebin^ |
-ocr page 352-
cu OORLOG Η. TVier-en-veerHghfieBosck jj j
|
firtrt-mrtbor&t· Hainbofgn «onnimnirtDeftï
SrimrtconfentDecföooplupbfn/tmmmlicnöe©^^^ ' - «ffù mDeltooplupbcn maecRtcn bc SSojslJcc^traj^ wntriart 80« focïjt. 3iifoo incïincccDcn Oc ifeeccu fflfcr totccn apcrfijcfife i&omitietcgeüm.
niet ban min=
jj~Y„fju(atit/ taJaiit beuafBanfftcnDcfföaÖeöaHDc ^rtiotietotHamborgh ( Ddoj gebjecli banl^iotcctie) nuam tot UoojDfil toan Öefen ^tact/ ùaci) abfKjch iiitnfelf cnöe oingflfcljen afnforöttot
nfliftfiitic tese» De Corfairen, ajfoo han nictaf^gort tofftnluatoocft üantDcgenHamborgh kDint gccoii- tniluffct / «nit^ öct eniigölïnt^ iii lijopojtie quam üan'taüantage öat Hamborgh Dacc upt fouDcitcc^
''^qcft bfctooniiE Dan in üanuatio/ alfoo ïjit öarc «O jj^og. belifft baöDc te refolüecentoteennieutoe cnuipage cnDe befc0ecniinge Dee Commeccien tegen öcfloaetpfn Dei'iCucchen/ cnDe tot fitìc]ctEanime= cfii niet alïcfn De niaci)tigi)e naeDupcigöe teoningcn / mate oocii DegoeoJjepDi toonöen üaumttDe^taDt Hamborgh tEüjilIen ftanDelcn/ aï^ confoimDeouDe cnüe ücctrouDe bjienDtfcfiap in biUicïtö«l?t beüonDeu fijiitjelijojDcn: Dat icItlafiïjaDDe öaec i|o. ^og. te ntffi'iitcreti/ toatnacc Decfelücc^taDt^SecingepiO: uD2tie tegen Deopgemfltegreotej©onaccDenDefflöe litaDt ban toegben tjaecìlo. .E^og. fouDelnerDenin alle ceOflijcWjeiibt aengemoet. ©ectoaclitfnbe cene ooufiifleijfcftlacinge βοε enDe in tuelcfte maniere rnDc inUintnatuiirebanecftfnteni^ Baec #o.®og. fou; ίκπ flJlieben öc toelgemeïte ^tab in De équipage ofte iiolifnban öienteaDmittecen/ omfoobanigenepfcö fiibe ouüectirce geïjoojt jijnbe/ befjoojlijcft baec op Ijaecteüerfilaceni ïjaec jloogl) Jllog. öegfjeeiDen in Hamborgh fanbepjefenteren/ icft fepDe bat bc j^a» ηιμί öaii Ijet Contraijecenniebe b^acfit / bat / Die OöflDt bojDecDe / moefi cpfcöen / enDe be anöecc bicDeii.
gjn Conferentie baec obec ftomenbe met ben teer Huygens mbe anbec 6acc ï|o. J©og. (©ecoramit- t»c!)cii/i);bge;epDt: bat bei^eecen ban Hamborgh DcfiDcrf ccnbe De l^jotectie ban 't Efcorte befe^ ^taet^ naecöeJ^efi/ pjefenteerDen toat nae pjopojtie ban Ijan g|)eringe ^abigatie / niet berber gaenbe at^ op Spangicn enbe Portugael jjaec fean toerDen g|)e= bEïSijt.
©an Vranckrijck enDe Engelandt toiect niet meer ge-tpfcfit al^ ban eïcft twaelf fregat^.
6cltjtl< Dan bebonDen toiert / bat befen ^taet ooch in Effect niet meer fouDe fenben al^ twaelf.
Vrjnckrijck, Engclandt enbe befen ifetaet fonben [Kt tDcrcft ban 't debellerei! enbe fupprimeren Der CorfaircnDoen: fonbfC aen Hamborgh ptt^ te bfC- oDm,
Ergo, follbe Defen ^taet in bet Daebt niet Doen aï^ fimpelijcft permitteren Dat be^r&epen ban Hamborg nio^ten pafleren onberConbop ban befen ^taet/ ionoEïtcnige nieubjeftofien/ of moepten ban Defen ^tatt.
pijnde bienbolgfjen^ nu alleen beb?ageenDeba-i wcft/ Dat Ijaer J^o. HDog. fouDe toillengeïieben te ep= ΙΦ^/ boefjooglj 3p efïimerenfouDen Ditgerimjfjini terefi / öatfepjctenDeerbenboo? befelbeperraiffieaen "'^ifOTeii ban Hamborgh, om onber öetConbop eiiot ©laggc ban befen ^taet te bare». «Mt Uiierbt Den achcienden januari) gefonDcn aen istbHi ^^olicginitfc^ibmiralitcpt.
„ "i3iebanZeeiandtcefcribeerben Denfesentwintig- %im. iten, Datbolgen^bc fienniffe Die 511 ftabbenbanbcn unìL ri"^" ^cöipbaerttot Hamb5rghiuo?DenDege= Set interefi We be felbeê>tabt toa^ftffc bmbein bebebeplinge ban bc Middelandtfche gec/ SpoojbeeiDen/ bat beboo?frfi?ebe^taDt&eSoo?bein oc aemdùi «quipagitn te contribuaen drie/uiEfance 5önbe!)etcontingentbanpe^ öfte todfip al
r'ïï""^" öarc nietgenegen toare «l^uipage teöoen Lm 1 v^s """ te toojben gefiicnectt foo beel ©Emiin= om ai^ DcCqu^age bec booïfcöiebe drie ^Φφπι
«Itsi- niatBtc cbüin ■.niifi' 'ttrait, |
foube Romen tè monteCen/ toaer boojbanbefelbe «Cquipagien bp be CoKcgieti terïibmicalitEpt Defcc J» 2^nDcnf0»öetti0?bengeDani, ^
©ie ban Amfterdam refcribcfrben bat fp onbe· quarm toaccn baeropt'abbifften/ Deuiijlopbcfaéche ten pjincipalfii foo beet 5p feennift'e jjabben notö bp ija« rci|o..ïl5og. niet entoa^ gebifponeert/ baec bati'^p Die boo?fï.aenbe«ngebolsi) oojbeelriiDc/ foiibin fu- perccDecrén/ met het foriïiercn van haer aDbp^tOt ter tijbtbantoegen Den^iet abfoiupt foUDe tiirfen gerefoïbeert op be €qüipagie bic berbiaect^ gfbici^ct fbnDeitiojbEn / om bienaengaenbe Ijàcc baec nae te rtonnen cegnïecen/ enbe ïjaer Ügo. .i^og. aeliefitc tc bolDocn/ bet Vrjelcfe baer^ oojbcel^ Bcquaemll foube honnen gbefcbieDen in Februario taenhomenbc foo üiannecc bc ïleeccn <!5ebfputeecben upt be cefpectibt Colfegien tee ^bmicalitept ben anbcren in Gra- venhagebabben gcappointtcrt / om onbeclinge op bc eieciitie ban öa^ fêo. j^og.Wdutic op fiet bjercft ban De Middeiandtfche gee albeccpt^ gcnomeo / ofte noclitctiemen/teroncectecen.
<0nDertufftbe» be <i5ecommittcecbcn ban aHebc CoUegieniniijnHage bp een itomenbe/ bebbenbcn twee en twintighflen jfeb|uacii geabbifcect / en i^bcr» bolgenö ben vyfentwintighften bp baec J|!0. JiBog. gecefolbecrt / Dat met bcfe faecftc gefupercebeert fouDe bJecDen ter tijb enbe tonlen toe/Dat met be ^abuprige fóoningen of Staten fotiDe biefen geconbcnieert obec bctefonjtìngérenmacbten/ trnfine bcboojfjtebaen ageren / om al^ Dan ntet onDcrlinge betotlliging mebe met bcboorfs^tabt Hamborgh tetracteren/ toatsp tot fecuritept ban bec fclbecCommetciE in be boojfs biflcictenfoubenbebooren terontcibucren/ of toeibe boo^fc^ebe conjunctie ban nabale macgten gbecne booitganglj bi^bbenbe of Itomenbe nae te blpben/ bat ai^Dan tufictjcn befen ^taet enbe be raeecgemelbc ^tabtaffonberlijchfouöctoEtben gebanbelt/ toatjp neben^ ben felben ^taet tot fupp;e|Tie bec boo|fi$|ebe iïobec^ fouDen beijooren te contribueren / bat alle 'tfelbeaen nip fouDc toerben bcJtenb gcmaccltt/ op bat beïleecen 25o?gemeefieccn e«be Jïaebt bec glje* melbe^taét miDDflecbip fouDen mogen gare ggc bacbten lateti gaen om foobanigenaeöece ouvertures te laten boen aen bare ί@σ· JQ^og. boat baec in gbe« baïle bat met baer ofte conjunöim met benabupcige ïtoningen enbe Staten / of toel bp onflcntenifle / afa fonbeclöcit met Defen i)tact / bjiecbe gebanbeit / bp be eeneofbeanbere te bocne equipage fouben gebencben tefiiptrtecen / om al#ban berber^ geDaen te toojben t^o ai^ foube bebonben toerbcn te bebooren-
aBatepgentlijcft 'tboo?licl of Projeö: ban tocgen Hamborgh, bp mpgebaen/ bjag/geefcbftbolgenbe;
EErfielijck : hare Ho. Mog. belooven j dat door ha- gjoject re Convoyers of Oorlogh-fchepen de Schepen vmHamiorgh, wanneerzyhaerbydcconvoye- ffS rende Oorlogh-fchepen van delen Staec voegen ofte vinden, gelijck die van de Vereenighde Nederlanden, inendedoor de Zee op Fortugael indftBocht, Span· gien en de Middelantfche Zee. gaende en komende, ful- ien worden geconvoyeerc ende befchut, endctegen de Turckfche Corfainn befchermt.
Ten tweede», belooven defgeJijcx in ghevalle het haer Ho. iVlog. fai believen met de CorjaWen van Piers, Tunis .Trifoli, Bijert, cnwac namen die heb· Ben, te maken eenigh accoorc ; dat zy die van Ham- torgh daer in fullen includeren ende 't efFcdt van dien t nietweyniger als die van de Vereenighde Nederlan- den, laten genieten. Oock wanneer die van Hamherg tegen den felven accoordt in den tijdt van driejictea vergeweldight ofte verongelijcktfouden voorden, ge- lijck die van de Vereenighde Nederlanden,te befcbut·* ten ende voor te fpreecken.
Ten derden^ by aldien oock eenigh Hamborgs Schip ofte Schepen in de heen of weder te tugge reyfe io Zee ofte op wat plaetfe onderwegen zijn mochte , ont-" moet wierden, fullen de felve, foo zy het begeérden f oock van het Convoy jouiflèren oock alternaci foo wel van de Oorlogh - Ichepen als aodete Coopymdy
ickot |
-ocr page 353-
334 S A Κ E Ν van_ S Τ Α. E Τ
|
ΐ66ά,. fchepen bcrftmogelijck gedefendeert ende refpedive
__ geaffifteenwonlcn. '
Eyvdetyck , voor foodanigh Convcy inekftf, ende anncxals voorgefeytisj beloven welgemelte Heeren van Hamburgh eens voor al </w Jaer'langh, jaerlijcx aen haer Kg. Mog. te geven ende te betalen de fommc van vjftìgh duyfintgViXA^Vi. Ténwaer dar hacr Ho. Mog. eerder ondertuflchen.mec do gemelde Coriairen haer vetgeleeckentoteenaccoort, of wel oock by aldien haer Ho. Mog. defwegen vsfcyniger als (uaeÌf Scheden in Zee hielden. In welcken gevalle de beloofde vyf- tigh duyfent gulden fullen nàe proportie worden gede- curteerr.
Scft toost) in UCtffonnafi; Amfterdam,fnDeIjabtSc me owt öUtMcntiein'tCoUcgictfCïl&inicaHtEpt/ om fooDat Olier Iiae te UCBften/al^ te bCCfaCCRen bat be Hamburger ^wftw- tjm/ DicÓacc inDuyne ofte Wicht foiibrn niogl)fn binbrn/ cnbÉ onbec fiacc llB-jaSog. in Zee gacnbe Convpy fnbe©Iaflgcfoubcn brtfoccfttn te gatti/ fay pjoijifìe baer onbct gfabmittftrt c»Debc€onboper^ üaec toe sciati niocfjten toojben.
«©aecopίμ·btιnlt)a£t:<ί^b. .fiBoa bm^yf en twin- tighften sljftfficiiimt cnDc iiatciÏJoDSÖHaos.tcgljfi moet getoet bat fp confìDcceccnbe bc ojbje bp Ijate #o. .ïliog afflibcn aenbenCoitimifTari^Mortaigne, bp jùec ftlüEL· SlnllCHctie ban bni fes en twint ighften teinber laciMcbcn/ mitfgabcr^ ben fcsen twintigften ïiecüoojïElKne enbe ben negentienden befrc loopenbe maent/ oniött jongljfi ocinaeriitcrnbeotintercuni^ peecbe fltcaetaet tnct bic baji A igiers te tcafTunifrni / aï^ incbe be inüitatie enbe pjefentatie / geüaen ae» be ïtoningen ban Vranckrijck , Engelaodt enbe Hifpa- nicn, om met onbcriinge cojrefponbtntie enbe geinee; ne mocl)t tcgcn^ be felbe te boen agrcen / 3p be f arcfie (onbeccojreetic) niet en bonben in ^tact om met bie ban Haniborgh daer over in onderhandelinge te tce= ben/ tot bienepnbe inljEcecmbe ijei^ gtabbifeecbe bp <i5ecommittefCbin «pt bescfamentlöclieCoïfegftntrt ^Ibmicaliteiit op ben tweecntwintighftenjpebuiaci) Ifll-Ieben / enbe alfoo topnigö om te bccleenen be bfc= focijte provifionele pjotectie tfgen^boojgacnbe ccfoUi= tien enbe aenfcDnibingen ban yaer i?o. j©og. mitfBa= ber^ Öft ®cactaet met bie ban Algiers geniaeefit ; <!£n offnlfjtalmoeiitehomenteccjTcten/ enbe nabecïjant ban luegljen öaei-fêo-iBog.ract bcfeïbeboojljftaf- b?eccftcnbcrboojf5öanbelinac metbie ban Algiers of O0cfa bp faute baii l)ct effect / be boojgemelte inbitatic met biè ^tabt feparatim geljanbelt foube Itonnen tao?= ben/ bodjtljafc (onbccbeïbctetinge) batbcuoojfs gebane p?cfentatie gantfch geene proportie en Ijabbe met öehofien bic befengitact/ tot Defenfie ban be baert enbe Commercie op beboojgfmflte<6e= iuefien bJajJ fiippojternibe / enbe oocfe niet met be nut- ligheyt bp bie ban Hamborgh bafcupt trjouiffecen, ïL^e^alben ( Daci^ oojbeel ) infiilcUengebal eenge- hecl andere prefentatie foube bicntn tC lOOjbcngfjei
öacn / enbe p?obi|loneïijch boo? af bafl grfieft batfe l)a= te ^cijip toaert enbe Commercie op De boojfs <i5uac= tinen foilbenbelalien op een ende de fel ve 7oet als die hier te Lande wiert gegeven, eube niet alleen ftaere ^cfirpcn / Ijrt naen ban Gibraker totllenbe paffcren / fubjeetmacchenbcfelbe manninge ende monture alg
be gngefetenen befec 3Unben / nemaec oocït ljun boen berbinbcn te fuHen obfetbcren blfcgelijcite ojbjcenbe ccalcmcnt aïö in't^ïDmii'aelfcIjap be„tiei)epen/ om bec mbc neffen^ betoelchc 3p fonben begeren te baren / Bfniaecht ofte gcbonbcn foube Vuccbni/ metfubn# Πβ ban be panen ineaabannalatigljcpbt ofteejcce^/ tece):ccutiebanbc€oHegicn ter^Ubmicalitept ijicc te 3Lanbe / bp albienfe all)iec qitamen te arctbecrn / o^e anbei'fint^ tot Hamborgh foofe 't becVoaettsS aemimt fonben ijcbbni: 'ttoelclt alfoo gefclitebbiefenDe obec bebegrootinge becfomnte enbe ben ttibban beconti^ uuatie naerbetgeconbenieect foube bonnen biojben/ Al alle 't kuelefie be intereft ban be .ïiiabupccn foo bette flont t£betta4)Uu / batgaet epgcn baec bmeffen^ ge:> confecbctrt moeftt blijbm / gelijcft jp oocft bettcotiben be intentie tian Jjatc m Λβο0. te kpefra. |
: ^uïefiss ter IDergabecinse griffen 5iinöe/igü)ciier- .
omgrfiÉÏb in öanDcn ban De Jureren Huygens cnbé anbcee hare i^o· 113 og. «©ebrputecrbfn / enbe bifnoii· ■ brcminotrt issallfg: bp Holland obregcnomtn/ tnhi aïfoo op bc lange banegefcljobni ; enbe onbtttiitTciirn cec^ aUjiee bc bjouiHcrie itict Engelandt. <Snöf um· batabbp^ban 'tColIcgie tot Amfterdam, öebbtnbi be principale birectie onbet alle bc Collcgicn / fanr, men tori battec geen appaceiiticlua^ omaniHim. burgh te boen pct^ genieten / 'ttoeltli mrn b?er^cbat alfiicr foube gcoen eenigl) Ijinbcr acn bcjSfgotic/ bc giri ban bcn^tact/ 3önbe biclitoil^ gerept Dat tot Hamborgh bc bcjtojaecni^ op be ï©accn fecr ocein^· en all)in: groot toa^ / rnbe bacrom toif r b ooift in t ftt bc mbbpsJ gcfp?00tcn ban be cgualifatie der beiwarin. gen tot Hanaburgh, nl^ mcbc ban Ijct mannen ende monteren der Hamburghfdie Schepen, Cnbeöifn; be bit ttaifucrcn foo tori raecftenbe bc incluGe ban 'tboojlebcn Qjacr/ aljS beJ^jotectie onbec biBianoe altljau^/ niet algboo? een eeriijcftc ejccnfeenbtVwii- geringlj. IBe l^eercn ban Hamburgh Ijcbljfn in placti ban fulcbis/ frif^ twee Convoycrs ten ©oj, logli) toegcrufl/ c"be bactmebc öacr tocreh toclniir, bacn.
gin i^ecembfr ben (©ojlogBontfracnbe met Enge·, gelande, Ijeeft ben iioninglj gcpoogijt te maecltcn cm S' gri)cele affonbcringf) tiiffcDen be^cöcpen banDtfftiWi Istact enbe ber Ooiterlingen, tc ficn upt 't bolghcnDe ?" j,©rmoriael : 5
tifia
DEn ondcrgefchreven ReGdent van fijn Koning, lijckeMajefteyt van GrojtBrittannien aendetjfjf' Hanze-ftedeniaiiCit, hnmen , tìamhurgnàt itiii Daitzick. eyft van de Magillraet der felver Steden in J?" den name ende door expreffe ordre van fijn Majefteyt S' aen hem loegefondcn door Brieven van den negewdin van de tegenwoordige maendt van December; tea eynde de gefeyde Magiftraten willen promtelijckae» den vooriz Refident fenden alle de Namen van de Schepen toebehoorende aen de felve Steden » met de namen'vin bare Meefters ende Ladinge, dat is te feg- gen, dequantiteyt vandeFaff» die zy konnenvoe- ren, haer gevende daermedete verftaenj datgheenc Schepen en fullen verftaen worden toe te behooren aen de voorgenoemde Steden, als die gcenedicaldair daer nae gebout fullen wefen , ende niet gekoft van de Geünieerde Provinciën.
Vorders adverteert den vootfcyden Refident de voorgenoemde Magiftraten in. den name ende door expreCTe ordre van fijn Majefteyt, omacbttenemen, dat geene Borgers van die Steden onder pretext ofte eenigerley pretenfie en ondernemen hare Schepen te laden met cenige Goederen ende Koopmanfchappea toebehoorende aen eenighe Subjeöen van de Geü- nieerde Provinciën J vanwelckefaecken foozyont- deckt, fai fij η Majefteyt voorfeecker de geheele lading confifqueren als goederen van fijn vyenden. Gedien tot Hamburgh den drittn tvhitighfien Deccmbcryiy?»» konden vier en fefligb.
W. SWAN.
€ot foobanigt XifflnitottrbfnoocHgenoobiggtiK ©eecêartogbbaijHolftcyn, jae bej6oo?btfcöfföö· ningcn fdf^.
g&e Hanze-fteden , infonbiC&epbt Hamburgh, toa< mi baerinfeerontoiHigI)/ toant niemant gectnljct 3gnf/&et5pacmoefie/'tspciiehbom/ ontbeifttara een anbcr. liüien oo^bcdbe ooc!i bat boet mede/ fïen aenftfn ban be <ensrifcöe/ bod) niet beri fouto Öelpen ; enbe acn befen ^taetaaf fjttscoote jaloufit/ aï^ of batï boo? ara öe fribe Hanze-fteden beel gtmlt enbe boo^beri foubf Qefcl)ieben ; betgalben |)acc J^o, jilgog. oocb Ueigelpite Epen epfd^/ enbe mm Öeeftoetfootoelaenb'cenaSb'anbetgegeben; matr 'ten&ecfttegen bebifitatlm/ aenenop-Salingmbaii gace^tgepen enbe anbete on-ojbcningen sem iieft
boo?8aenbi t^ fïen toat men febett bc # maeclite ©leöe lïwti^oitMaari noci) biffetmtiaclö^.
nwf |
-ocr page 354-
|
,..hf fufcialijcli öc ncgotiatie ba» De i^eecen Ulhöa
ί hf Ferreira Rebelio. gianuacio tJDnÖt ΠίεΠ
(joctufttfBtöEn beffe bftRlacmge.
Dg Staten Generaci der Vcreenighde Nederlan' (Jen, doorgefien, geexamineercendcoverwo- gen hebbende den inhoude van feeckere/ww Memoriaelen, 'c eene door den Heer Ulhó* alhier acn- wefende Minifter van den Koningh van Portugatlàta ■fjffntwietigh/ien Odlober, ende 'cander door den Heer Francifco Ferrera Rebello , afgefonden van de hoosliftgcd· Kroone, den dertienden Odtober beyde des voorleden jaers, aen haer Ho. Mog. geprefencecrt, mitr^aders noch feeckere Deduétie van Rechten, w»er toe bet voorfi eerfte memoriael fich is refererende (joorden ïïKtGreefvau Miranda Extraordinarii Am- baiiadeur van de hooghftgemelde Kroone den ί/π>«» j^iaiighpf January mede des voorleden jaers overg«- levert, beyde de voorfz Mtmrtalen daer toe tenderen- de om te hebben reftitutie van de iJtad Couchin ende de andere aen gelegene Lande, als naeder felver fuftenue eenomen > nae den tijdt dat de Vrede met defen Staec foDohft gemaeckt > verftaen moet werden buyten Eu- ropa in de andere dcelen des werelts fijn aenvangh te hAben genomen 5 hebben nae rype deliberatie goet- gevonden > haer voor eerft te refereren tot hunne refo- lutic van den ttpintighfle» ende dertighfien Oilober beyde leftleden , op dat (ubjed genomen, ende de voornoemde Heeren Olhöa ende Fraxcifco Ferreira Re- hello refpisitivölijck ter handen geftelt, waerbyhaerc Ho. Mog. met goede ende peremptoire redenen hebben verftaen, dat de voornoemde Freede ofte caffatie van kiijiifileyt in alle gewcften buyten Europa fij η 'aenvangh heeft genomen Tan den dagh van de Publicatie af van het voorfz Traétaet ; Dan alfoo fijn E. de redenen daer benefFens by monde gededuceert by fijn voorfz memoriael van den vyfe» tmintighfleu September ver- ibcht heeft, dat hemichriftelijck mochte werden over- gelevert, ilgh daer by wyders gelijck by dc voorfz De- à*Uu mede wiert gedaen, beroepende op het Traitaet van'.Vrede jonghft tuflchen de ipeerhooghftgemelde Kroone ende defen Staet opgerecht, ende fijn fojida- mentdaer op ten principalen maeckende. Soo hebben hset Ho. Mog. mitfdeièn in antwoort daer op wclwil- len verklaren, datfy het voorfz rr«if?eifinfge ijcx voor een ιψί ende rechtfnoerii]a houdende, waerijaer fy verftaen, dat de queflic aen dezydevanPi;ri»g4f/in defen gcmovcert, behoort te werden getermineert. Het voorfz Traöaet brengt dan ai tyckelyèi mede dat binnen den tijdt van twee maendcn, dat is na dea fefden Augufty feilienhondert een en feiHgh , cn ί ulcx van den fefden Odober af, fouden tnoetencefleren ende op- houden alle aften van hoftiliteyc alhier in Europa ;.wy- . ders artijckef/êi e» tivintigb. dat binnen drie maenden nae de felve teeckeninge, eijdefulcx voorden/s/ïi» November, het voorfz TraÖaec wederfijdts foudè moeten \verden geratificeert, mitfgaders de.Inüru- menten van ratificatien uyigtwiffelt. endó voorts dat nae het verloop^van gheΓij«ke<Λ■;>Λ/Λe»Λι»dePubli- catie daer van ter behoorlyckerplaetfefqude werden ■gedaen, ende dat van die tijde ivan de Publicatie af, fouden ophouden alle aöèn'van hoftilitey t in de ande- re deelen des wérelrs l>uyte7i Europa £elegcn ; dan in piaetfe dat de meerhooghgedachte Kroone fich daer na wel hadde behooren te reguleren, fpo biijckt tér con- trarie aen alle kanten Wat contraventien ende tergiver- latien byde felve daer tcghensfucceffivelijckzynge- pleeght, in voegen dat in piaetfe dat het felvcRijek eenighe redenen van klachten op of tot laile van deien ptaec foude hebben, de felve ter contrarie gerechtigl^t IS, öm fatlsfaüie ende reparatie te eyffchen wegens . de fchaden ende ongémacken die de felve endq de In- ben l^d vcrfcheydegelegenthcdcnheb-
, De eerfte contraventie daiï beiïaet daer inno > dat daer den Koningh van Fettugaelgthonàea was binnen ae voorfi t-mee maenden ordrc tp ftellen totophou- eioge van hoftiliteyten, gelijck als defen Sia^t voort nae de teeckemnghe by PubUcatiw ende afeiQ van
;ι6ί4·
ίϊ ε(ΐί«·
I rins'
taniiett
; gojJìii· (jopïnw jt iifff i rintm Κ IMt
iX |
biljetten hadde ghedaen ,
Kroone daer mede niet alleen heeft gecontinueert, __ maer fèlfs weghens de eygbea bekenteniflè van den "" voorfz Heer Vihöa by fijn memoriael tot den veertie»· den February des volghendenjaersghewacht, voor, ende aleer eenige de minile afkondiging van *c voorfz Tradaet, of eenigh verbodt teghens hetpleghen van hoftiliteyten op de Ingefetenen van defen ütaet in Per- tugael is gedaen ; dat verder gaet, Ibude des noot zijn- de, kounen Vierden aengewefen, dat felfs noch naer die tijdt van afkondigingh, den Miniller van Fortugael in Engelandt met het uytgeven van nieuwe brieven van Commilfie tegens de Ingefetenen van defen Staec heeft blyven volharden, tot notable verhinderinghe van de Navigatie ende Commercie defer Landen > mitfgaders fchade ende ruyne vceler Ingefetenen van dien, foo verre dat hare Ho. Mog. na Jangegebruyck- te patientiej eyndelijckgcnootfaeckt zijn geweeft tot fuppreflle van die CommiiTie-vaerdcrs extraordinaris te doen equiperen ende in Zee te brengen een aental van twintigh fchepcn van Oorloge, tot geene kleync koften ende lallen van den b'taet : Dit heeft dan ver- oorfaeqkt dc wcygeringh van audiëntie aen den voor- noemde Heer Vlhöa, naer dat fijn Ë, in December een enfePigk met het Inftrument van ratificatie hier te Lande was gearriveert, als wanneer hem is aengefeyc geweeft, dat hy al vooren foude hebben te prelteren den innehouden van 't voorfzyiiïeartijckel, dat is, de ophoudinge van alle vyandtichap hier in Earo/xij dac tot dien eyndeingetrocken ofte gecaiTèert ende te niet gedaen fouden raoetea werden, alle Commise» op den naem van de Koningh van Fortugael uytgegeven, rac den innehoude van het Inftrument van ratificatie fclfs ter kenniffe gekomen ende verftaen zijnde, dat daer in overgefiaegen ofte uytgelaetcn waeren het derde» vierde , ende een ghedeelte van 't vijfde Artyckel, fpreeckende van d^p haodcl op de conqueften van Fortugael.
Ende'twelck .een faeede contraventie is, fonder dat den opghemelde Heer Ambaflàdcurnaederhandt infgelijcks Treder uyt Fortugael hier te Lande gearri- veert, eenigh ander Inftrument overgebracht ofte fa- tisfaöie over de continuatie van de voorfz vyantfchap was gevende j heeft die impreflie in de gemoederen van de Regenten van dcTen Staet gebracht dat het aen de zydc van Pori»|;<ii/nidtgemeencnochtetergoede trouwe geprocedeert wierdt : Dit heeft dan de Be- winthebberen'van Ac Oofi - htdtfche Compagnie defer Landen, die voorts nsc de teeckeninge van 't gemelde Traöaet, advertentie daer van na W/mhadden ge- geven , mede genootfaeckt geheele andere mefures te nemen, ^voornaementlijck, daer men in W/>« felfs volgens het voorfz Tradract noch v/ederzytsi»iì?ei* belli ftondt, en bier iniaro/iOpCommiflic van die van Fortttgadé diredielijcktegenshetTradbaetwierde geageert, ende onaengefien alle goede devoyxen ende officien by den Grave van MtranAi AmbafTadeur alhier daer inne gepleeght : Tot dien cernie hebben de felve niet alleen alomrae ordretot de vereyfchté verfeecke- ringh van hare Landen, Steden ende Forten moetea geven, maer oock om de felve met de fuflifante guar- nifoenen befet te houden, mitfgaders de voorfz Natie daer te Lande verder alle mogelijcke afbreuck te doen, nieuwe equtpagie endc uytfcttinge van fchepcn endc volck derwaerts by der handt tc nemen, endcwaer door by de felve oock feer veel is gecflTeftueeert dac de Steden Conchi» en4e Canonor, ende de dependentie van dien , onder de gchoorfaemheyt vao defen Staet zijn gebracht.
De derde contraventie is, dat daer de hooghgedachte Koniiigh gebonden was geweeft het Inftrumentvao ratificatie, in wettige fornie uyt te brengen in Novem- ber fefiiinhmdert-ttnenfeflighj daer mede ghewacht heeft gehad tot den Oijfen tmntigbften luly dee vöorge· melte laers taee m fefiigh ; nu en was defen S tact geen- fiotsverplicht j na hetverloQp vanioo veeltijts, aen- ftontshaer Ratifiatie mede te vervaerdigen ; maer be- hielt de felve hare vry e delibertitien, of fy haer in foo- danigh Tradlaet 7 dst a^a^e Ade van Jeor^iv^tfi/io foo
vc«J
cn OORLOGH 'iVier.en-'ueemghfleBoecL· 335
dc meerhooghftgemeldc
>t*rt hiv>fr CTeronrifiiiwri-. Τ · |
-ocr page 355-
355 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
tód/f,. veel geiegentheden was gecontravenieert ende ver-
---broocken, tot foo notablen fchade ende prejudicie van
de ingezetenen van dien, ende daer aen 2.y mitfdien gheenfints was verbonden je nova wilden in laten ofte niet, voorBamcntlijck daer by het vierde Artijckel van 't felve Tradbaet is geftipuleert, dat, in cas van con- travcntie haer Hoogh Mog. weder foude ftaen in dien ftaet daer in de felve voor 't aengaen van 't voorfz ver- bant waren geweeft, en fulcx behouden het felve Recht dat te vooren haddc gehadt. Om de voorverhaelde re- den is het Tradaet geen Traftaet geweeft, of aen de- fer zyde eeniger maten obligatoir voor, na » of met de Ratiücatie, en waer door het felve eeril fijn krachten bekomen heeft ; zijn nu met de deliberatien eenighe maenden doorgeloopen, 't is nae de ordre van de Re- geringe defer Landen, en dat over de faken van foo hoogen noch
tueufi Ratificatie_________________
feti tijd geobferveert, in plaets dat aen die zycie daér mede by naeeen gantfchjaer isgetardeert, daer men fulx binnen drie maenden foude hebben moeten doen, heeft men aen defc fyde niet meer als luy m vier maen - den daer toe gehad ; derhal ven als den veertienden De- cember deflelvigenjaers, de R'atificatien wederzydts waren ge-extradeert en uytgewillêlt,heeft men tot den veertienden Maert daer aen volgende, zijnde drie maen- den, by'tTraöaetgeprefcribeert, billicken gewacht vooren al eer men de Publicatie daer op heeft laten volgen j dewelcke foofe in Periagae/mede foude mo- gen zijn gedaen, daer van haer Ho. Mog. noch gee^ kenniflè hebben, volgens heteygen gepoieerde van de voornoemde Heer Vlh'òa ^ fulcx niet eer als nae den achtienden April kan zijn gefchiet : 'twelckaen dezyde vmPortugael de vierde Contraventie is, ende waeruyt oock met goed fondament foude konnen werden ghe- fuftineert, dathetgeene by de gemelde Ooft-Indiiche Compagnie nae den voorfz Maert tot den
dagh van de Publicatie ìn Fortugael foude mogen Zij η geacquireert, met goed recht ende deuchdelijcke tytel foude mogen blyven behouden. De argumenten die hier tegens by de voorfz Memorialen ende Dedudtie werden by gebracht, fai men by nader examinatie be- vinden t'eenemael irrelevant, en fonder eenigekracht te wefén ; want dat men feght, dat in de voorfz eerfte Ratificatie geen defeftueusheyt foude refideren, en dat ten opfichce van de Kroone van Portugael, volgens het Separaet-arrijckelden tijd vaa een Jaer was bedongen, om middelcrwyle het equivalentie prefteren van het geenc bevonden foude worden het Traiitaet van.defen Sraet gemieckc met dat van Engelandt te contrariëren , ende dat dien volgende de Kroont: niet gehouden was, binnen dietyd anders' of verders te ratificeren als het geenc buy ten het point van de Commercie op de Con- queften van dat Rijck by het Traftaet was belooft, cn fulcx met het derde j vierde ende een gedeelte van het vyfde A rtijckel komt daer mede rc cairueren Eerfte- lijck, A^iÏortugael, niettegenftaende de^voorfzpre- tenfe Ratificatie, echter met de voorfz hoftiliteyjten en iiytgeven van Commiffien, noch foo langen tyd daer nae heeft gecontinueert, en waer door het Tra&act in 't reguard van defen Staet, foo vooren is aengewefen, i'cenemael krachteloos en buyten verbandt is gewor- den : Ten anderen , fijn , en't voorfz Traélaet, en het voorfz feparaet-artijckel van een en den felven dato, en fulcx op een dagh gefloten en getekent, werdende by het Tradiaet artijckelβί en ttpinti^ gefeyt, dat het felve met al hetgeene ( N. B.) daer by is vervat,in de befte en wettigfte forme foude moeten werden geratificecrt; fulcx ftont in de macht van den Koning van Portugael nietom'tfelve alleen ftucxwyfe te doen, uytlatendc foodanige articulen waer in, voor foo veel defën Staet belangt, de zie/e van het Tràftaet beftont, dat is, dta handel op de ConqueBen vandat Ryck. maer moeft het Traöaet foo als het lagh en het feparaet artijckel beyde hebben.geratificeert, werdende by. 't voórlz feparaet artijckel den felven ConinghgeenfintsgeRbereert ofte ontflagen van de Ratificatie ?an het Tradaet. De voorf»'K^tificacic'iou.de ^o Majeileyc oock mede |
geenfints hebben benomen de alternative macht die I het Sefaratt-artyckel was gevende, maer fulx te meer Η geconfirmeert, verftaende foo wanneer eenighe ij. "" duihte Contrariteyten daer in fouden zij η bevonden ge- weeft ; maer alfoo haer Ho. Mog. feeckerlijck bericht zijn, datfoodanigheftrydigheden in 'tTraftaetvaa
Engelandt niet en zij η geweeft, en ter oorfaecke van
'twelck de aenwyfingi " '
delVit, expreiTelijck gefonden, is gedeclin
hetSeparaet artijckel ter handen geftelt foudezijnge- weeft, autentijckeCopye van de voorfzftrydende Ar- tijckel of Claufulen, ende fonder'twelck in de macht
van den Koningh \anPertitgael niet enisgheweeft, het accompliflèment van 't vootfz Traftaet eenigfints op te houden ofte beletten j gelijck de woorden van't felve Artijckel klaerlijck getuygen, foo blijckt daer uyt evidentelijck dat het voorfz artij kei geenfints tot voor^ deel ofte adftriétie van 't gefuftineerde van Portugael, maer ter contrarie merckelijck ter intentie vandefen Staet enaenwyfinge van het notoir ongelijck en ter- giverfatieaen dezyde van Portugaelgepleegt is dienen- de, en waer door de Ingezetenen van defen Staet foo langen tydt hebben moetenderven den handel op de voorfz Conqueften, tot geen kleyn nadeel van derfel- ver Navigatie en Commercie; zijnde wel lichtclijck tebegrypen dat den hoogftgedachten Koningh tot de voorfz ijpfii/e Ratificatie geenfints foude hebben ver- ftaen, indien hy maer met de eer/e hadden mogen vol- ftaen: behalven dat den opgemeldenHeerAmbalEi- deur bydeflelfs memorie van den vyf entmntighfln InMifefiieuhondetttweeenfefiigh te kennen geeft, àt dentijdt van Publicatie fijn begin was nemendeniet van den dagh af dat hy met de eerfte Ratificatie gereed was geweeft ghelijck men nu begint te.fuftineren, maer van de tiueede.
Ende wat belanght het tvieede Argument van de iy· de van Portttgaehoongehncht, namelijck dat fchooa genomen zy ten geftelden tijd de Ratifi^catie al uytge- bracht hadden, defen Staet daer toe evenwel ongeieet foude Zijn geweeft, dient tot folutie van dien, inge- valle Portugae/fìch van die Vyandtfchappen haddege- abftïneert haer Ratificatie ten gefetten tyde in behoor- lijcke forme overgebracht, dat men hier te Landede difficulteyten niet en foude hebben gevonden , die fich naemaels door alle die cóntraventie» en tergiverft- tienden de zyde van Portugaelgepleeght, hebben geo· penbaert. Maer genomen defen Staet ware al in faute ofteongereedheyt geweeft, foo foude Portugael aen deeenezyde wel reden van klachten hebben gehadt, maer aen de andere zyde foude ontwyflfelijck die equi- pagie ende uytzettinge van Schepen en Volck byde Ooft-Indifche Compagnie deier Landen extrordina- ris gedaen, ende die nieuwe ordres en deffèinen nae- maels geformeert ende naeri»i//«»afgegaen, nae ge- bleven gehadt hebben , in voegen dat dit difFerent volgens het gefuftineerde vmPortugael nieten isont- ftaen, dat deièn Staet mét haer Ratificatie foo hngbe heeft getardeert, maer ter contrarie uyt het doen ende dilayvanPer/i<g<«/felfs; ende byaldien aen hetgefu· ftineerde van die Zyde plaets foude werden gegheven, fouden nootfaeckelijck moeten volgen , dat de vrede in Indien fijn aenvangh fdude hebben genomen veo' dat de felve hier te Lande was geratificeert, men laet noch ftaen, gepubliceert dat immers onghe- rymtis.
Derhal ven volght daer uyt onwederleggelijck, da naedemael beyde de voorfz plaetfen van Couéi» ende Cmanor by die van de gemelte Ooft-indifche Com- pagnie zijn genomen , voor dat de Vrede, iiiet alleen hier te Lande, maer felfs mede in Portugael is gf}*' bliceert geweeft, dat de felve moeten werden aenge- fien felfs volgens den klaren Text van 'tTraöaet, ώ wel ende recht genomen, en fulcx met een feer goe- den Ënderechtvaerdigen titel byde gemelde CorajM· gnie altaoi werden gepofljdeert, fonder aen de minfte reftitutie veel min vergüedinge van koften, fchadeni èndë. lötereflèn ghehöüden te zijn. Ter coDtrane
blijeltï in het voorighe 'gèdeduccerde dat defenStart
bevoegt |
-ocr page 356-
166^.
Γ
cn OORLOG Η. *tVier.en^'veemghjle^òicL·
|
bevoeghc isj om rtpafatìeanàefatìsfaaitttùySAtn • vjn fchaden en ongeJcgencheden, die de fclve ende de Jngcfctcnen van dien door de voorige gepleechde «»- travintie» ende tergiverfaiien foo kennelijck heeft ge- leden, ghelijck haer Ho. Mog. de fel ve oock fij α eyf- fchcnde ende pretenderendeby defen. Ghedaen ter Vergaderingc van de Ho. Mog. Heeren Staten Gene- raci, in den Hage den vier en twiutighSfen Januarjr fijlhicn hondert vier enfeHigh.
dJnbEöcöoIflcntic:
De Staten Generaci der VcreenighdeNederlan- den, doQighefien, gc-exatninecrt ende over- wogen hebbende de Mcmoàe by den Hecre Ui- Ba Minilter van den Koningh vsn Vartugael, aende Commifl&rifen van hare Ho. Mog. ter handen geftelt, raeckende de klachten van dcfer zyde ghedaen, over ende terfaeckedat de Schepen vande Ingefetenen de- fer Landen van voornemen zynde j om in gevolge van hec jonghft ghemaeckte Tradlaet over het Rijck van Torturali hare Negotie en Commercie te drijven naer Brafit. in dc Havenen van het voorii. Rijck werden op gehouden, 't zy onder pretext van te moeten af wach - ten het uyt-zeylen van Je generale Vloote deiwaerts gedcftinecrtjofceanderfints; Hebben narypedelibe- ratie goed gevonden den gemelten Heere Ulhöa op de vuorlz fijne Memorie mits defen tot antwoordt toe te voegen, dat haer Ho. Mog. met aengenaemheyt heb- ben op ghenomen de laetiie claufule begrepen in de Miffive by den hooghgedachten Koningh, over het felve fubjcit aen haer Ho. Mog, gefchreven uyt Lijfe- hon den tTpifitighfien Odlober leftleden > daer by in ef- feiteaen den gemelden Hecre ü^ftedtoeghefclirevén wert, pouvoir ende authorifatie om dienthalven met haer Ho. Mog. te handelen, ende de voorfz, faecke uyt de wege te leggen : Waer op dan hare Ho, Mog. niet anders hadden verwacht, noch oock met reden kon- den verwachten, dan dat den voorn. Heere Ulhoa dien aengaende foude hebben ghegeven het gedefireerde contentcmer.t conform den klaren text van 't Tra- öaet van Vrede, waer in Artijckeli/r/f uytdruckelijck wcrdt gedifponeert, dtt delngefitenenvandefeVeree- nighde Nederlandenfeecierljjci ende veylichlyck Jitllen mo - gn ne^etiereÏtj ende haer Koofmanfihafpeadryvennae endt van Brafil, mits datfukksgefchiedt uyt ofte over het iiyck vait Portugael j Daer by dan ontrent het eynde van het voorfz derde Artijckel in fpccie werd gevoecht ( 't gunt in defen decifoir is ) dafde voorfz Schepen in PwlK^iii/geenfints fullen mogen op gehouden oftegi- rttardeert, inaer aenftonds fonder eenigh belet ge-ex- pedicerc ende gedimitteert moeten werden metdefe woorden mora etiam nihil inixpediendishtfienavitits, dimìttendisve β parte lufitana neiietur. Tegens welcke klare peremptoire dilpofitie notoirlijck wcrdt gepec- «ert, foo wanneer de voorfz Schepen van de Ingefe- tenen defer Landen in PeriKMf/opghehoudenende niet ge-expedieerc worden, 'tzy onder pretext om te moeten af wachten het uyt-loepen van de generale yiootc, ofte uyt wat andere oorfaecke't voorfz retar- dement oock mochte procederen, fonder dat jegen- woordigh daer tegens konnen gelden eenige redenen van Staet, smfecuriteyt, ofte anderfints, dewylehet notoir is dat foodanige redenen de Princen ende Sta- ten wel konnen difponeren, om eenige conditiën ofte oau^ien niet toe te flaen, ofte te laten influeren in de iraclaten daer over zy met andere Princen of Staten iDonderhandelingeftaen, maergeenfintsomhaerfel- ven te mogen difpenferen -van de executie ende effeBive P'fiatieyen foodamge conditiën ende claufulen. alsal- btrcjti m een gheflooten Tradaet ghefccordeert engtin- j'nttTt zijn, fonder dattet mede ghenoegh ist'allege- i^ti dat by'tvoorfchreve TraÖact de voor-geroerde commercie aen de Ingefetenen vandefe Verecnigh- oe irovincien niet anders foude wefen toegheftaen, osn even foo als die belooft was aen àe Engel/che Nt- c'.dat daeromme de Ingefetenen van defen nae moeften gereguleert worden
V. Deel. |
fervéert, aengefien voor ecrft foodanige >-eRi-iÖie in 't geheele Traöaet niet en werdt gevonden, ja dat het voorfz geheele derde Artijckel in 't welcke alleen van Navigatie ende de Commercie op Brafil werdt ghe. fproocken, egcene mentie is maeckende van de Engel- fche Natiën, dan alleenlijcktenreguarde van midde- len ende expedienten , rtiet gemeenc bewillinge te beramen ende in 't werck te ftellen, in plaetie van 't wegen der Goederen in fchepen fonder die tc ontla- den; Wekken aengaende tot meerder voordeel van de Ingefetenen defer Landen, ende geenfin ts tot eeni- ge reftrifte van de bedongen aviintages gefccht wcrdt > dat de felve IngeCettuen defer Leenden dien aengaende in alle manieren fullen gauderea van alle foodanige middele» ende commoditeyten y ahiraervandeEngelfihen, of uyt kracht e van eenigh èedingh, of volgens 't gehruyck ■wa- re» jouijferen » ofnaermaels foude mogen komen te jouijfe- ren : Ende verwachten haer Ho. Mog. over fulcks van de billickheyt van den hooghftgedachten Koning, dat de felve nevens haer lichtelijck fai konnen begrijpen j dat de Ingefetenen van defen Staet niet konnen of mogen ontfet worden van 't effèÖ: van'c voorfchreve uytgedruckte beding, onder pretext van cene gealie- gueerdc reftriöie tot de praöijque van de Engelfche die in het Traöaet niet aen geweien werdt > oock daef inne niet en is te vinden, lulcks dat haer Ho. Mog. niet en ftaet t'inquireren, veel min te verifieren waÉ de Engelfihen dien aengaende bedongen hebben ofte niet, en hoe veel 't felve by haer werdt gepraiSifcert, aengefien zy oock notoirlijck in de pradijcque kon- nen negligeren alle de voordeelen die zy voor haer van Per/w^iji/bedongen hebben, fonder dat daer uyc eeni- ge wettige confequentie kan werden ghemacckt, dat voor foo veel haer Ho. Mog. oock eenige van de voor- fchreve voordcelen bedongen, de felve daer door ge- noodfaeckt fouden wefen de voorfchreve bedonghen voordeelen mede te moeten abandonneren ende in ef- feö laten vervallen.
A Ile 't welcke haer Ho. Mog. oordeelen foo conclu- dent ende convanicant te weien, dat dc felve daer op h&adve» van den gemelten Hecre ü/z&eo fullen ver- wachten, in voldoeninge van dc claufule van ««tóiïri- fatie j influerende in de MiiTive van den hoogh-ge- dachten Koning hier boven breeder ge-expreflèert : en by foo verre de fclve fich buyten vermoede daer toe niet behoorlijck mochte vinden gequalificcert of gedif- poneert: So verfoecken hare Ho. Mog. dat hy niet al- leen de bovenftaenderedenen, maer oock die geene die hem nevens de overleveringe van defe antwoor- de fijn voor gehouden, aen de meer-hooghft-gemelde Koningh favorabelijck ghelieve over te fcnryven y ende dc felve met fijne particuliere Officien ten beilcn te fecunderen, op dat in allen gevalle in 't Rijck van Fortugael promptelijck alfuicken ordre geftelt, ende die voorfieninge gedaen moge werden, aat foodanige manifefte contraventien tegens den klaren text van het voorfz Traöaet, voortaen niet meer mogen werden ondernomen, veel min in 't werck geftelt. Aldus gedaen in 's Gravenhege den vier en tmntigh^en Ia- nuarii feilien hondert vier en ftβigh·
g^efe iicpbc kuiccttrn atn Dm ®fft ölhba in ccHè Conff rf ntif obf rgcgitìcn / fioc lip Oaer ttif De te UjcDm koa^/ flecft&etboIflOiDe;
jv.isr. S.S.
E Ν la dernicre conference j'ay receus deux refpon- « . ^ ces par efcrit ^c vos Seigneur, me baillercnt de S'i la part de Meffieurs les Eftats a quoy V. V» S. S. bate adjoufterent quelque autres raifons de bouche, qui o»»^ m'obligent a dcmander a V. V. ,S. S. qu'illeurplaife m'entendre.
Je voy par les refponces, que Meilieurt lès Ëftats perfiftent a fouftenir que la P<»/*doibt commancer a s'executer depuis Ie 14.. Mar» i tfö3. & que Ie Commer- ce au Brazyl fe doibt f^iré fans aucune confideration de 1'exemple de la Nation Angloifc » conformement au 3. & 4. Artide du Traitté.
i^f Je |
-ocr page 357-
338 S A KEN van . S Τ A E Τ
|
I ^öiL. Je pourrons bien faire voira V. V. S. S, que les rai-
__ fons lur les quclles les refponces font fondées fonzctm-
traire les raifon que 1'on peut tirer du Traitté fil'on veut faire reflexion fur toucles artides, Scaladifpo- ficion cxpreflè du droid, mais ce feroit une grande prefumption a moy de croire que V. V. S. S. vouluf- fent cjianger dcfentiment, pour cequeje pourroisdire de nùuveau; C'eftpourquoyjediray les refponces au Roy mqn Maiftre me promettane, de la Forte incli- natiqn j que fa Maj eftp Sereniff a peur la Paix j & 1'al- liancfi avcc ces fleuriffantes Pro viaces, qu'elle y fera la confideratjonqu'i! conyienr.
Ët d'jufant ^pemt de juge entre les Souverains·, & que C;es differents par la conteftatipn reciproque pourröienf ^Iterer I? paix, laquelle ΜείΠεμΓβ les Eftats tefmoignept voHloir, conferver & laquelle Ie Roy iiion Mfiftre a Procureur&qu'il aime, jedoyprier V. V. S. S·! qu'il leur plaife me direcequ'en cette oc- curraiiceje puisefcrircau Roy mon Maiftre, pour fga- voir fi ces differents n'eltant pas pour degeneres en conteftatipn formée, en les pourravuidcr parunac- cotrifnodemcnt paree qu'ils nefontpasdc laqualitéa demeqrer en Eilat ou ils font, fur qudy il fera necei- faire que V· H. P. s'expliquent en ce iüjet. * Ce que j'entendis de bouche de V. V. S. S. futen fubftance que la refponce que 1'on me donné prefente- ment touchant Ie terme du commentemmt de la Paix eftoit refolue j ily adcfialongtemps, quedepuisoua donne la mefme refponce a Fr, Perreira Rebeilo i apres quoy voulant la lettre que leur bautespuiflancesont receue de fa Majefté Ie Roy mon Maiftre j quiytef- moigne une bonne inclination a donner iatisfadirion touchant Ie different du Commerce pour plus grande abondance leufs Hautes Puifiiances n'ont donne par cfcrit les raifons touchant ladite refponce.
Et V. V S,S. y adjoufterentqu'entouslesTraittes qui ie font fait avec les Princes de l'Europe > 1'onpre- iuppofe toufiours qu'il y peut furvenir des differents cn l'execution, & que pour les eviter, & pour after- mir d'avantage la paix avec un plus fortlieud'arnitie, tane eptrp les Princes qu'entrc lesfujets, ί'οη Envoyé fouvant les mefmes AmbalTadeurs qui 1'ontfaite, pour fe trouyer a l'execution paree qu'eftantaffeftionéza leur ouyrage, i!s tachant a le conferver D. V. V. S. S. m'alleguerrent l'exemple delaPaixdeitf»»j?er, avec Ie Roy de CaSlille, & du Traitté ou Anthoine de Brun j qui avoit efté Ambafladeur pour la Paix, fut Envoyé
far le koy ion Maiftre a Meffieurs les Eftats pour execution du mefme Traitté, & pour faire celuy de marme.
£t pouT refpondre a tout cequedeiTusjepuisaffeu- rer V. V. S. S. que Ie Roy mon Maiftre defire j qu'en toutes lesaftions , qui regardent fon fervice, on con- Cdere fort & qu'on procure la fatisfatìion de Meffieurs les Eftats > & que 1'on fe ferve de raoyens qui foyent agreable, a leurs Hautes Puifl"ances> c'eftpourquoy je pretens faire voir en toutes les occafions, & parti- culierement en cellecy , que je m'applicque avec beaucoup de foin & d'affedtion a reprefenter au Roy mon Maiftre, ce qui m'a efté rapportéde la part de kurs Hautes Puiffances, commej'efperequevousfe- rez, en forte quelles me donnent une relponfe fur Ie prefent memoire, Signé.
Diego Lope^ tPülköa.
itafpae ©in onDcrtuflcijcn oocft bc facclte in f ojtugari iucl ι^,^^ηΐ» bjaccteiitmcn/ i^offioomiticnïïcrcCafparBarlaEus ffiei tot ïicfitwnt op bcfe bolBcniJe anflrurtie :
bent tot'
ie Ιφμ&ΐβ van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael derVereeiiigbdeNederlanden, ι/λ/?CafparBar- l«nsJ.U. D.f^aende doorlajt-van haer Ho. Mag. ^ in (jnaliteyt els RQfidtnt-van defen Siaetfich ont- ' houden hy dm Koning en.aen 't HofvanFmugael.
DEn voornoemden Refident fal fich by deeerfte goede occafie vervoegen naer Ltjfebon. en nae overleveringe van fijne Brieven van Creden- tie, den hooghgemelden Koning van Por/w^arfin den ifi* 1 |
naemvan haer Ho. Mog. begroeten, fich extendeien- 1 de over het f ubjeö van't Tratìaet van vrede ende con- ^ foederatie den Jefien Augufti àei]z^tsfiahienhendm eeitmfeftighj tuffchen den hooghftgemelten Konin» ende defen Staet geflooten, met verklaringé, dat haer Ho. Mog. fich daer aen fullen laten gelegen zijn, ende met alle doenlijcke forghvuldigheytbeforgen, dattbt voorfz Tradlaet van deferTjjdepunctuénjck ende pre» cifelijck geobferveert ende na gekomen vi^erde, ende dat de felve van de zijde van den hooghgedachten Kg- ningh defgelijcks mede verwachten ende vertrouwen · Sullende oocic voorts by de Koninginnè Moeder,ende elders daer fulcks nael^levan 'tHöfaldacrgebruyc- kelijck foude mogen zijn, inden riame van haer Ho. Mog; af legghen degewoonlijckecndegcrequirecrde ofBclen van civilitêyt.
Ende nademael den hooghftgemelteri Koning iü krachte van 'c eerffe Artijckel van 't voorlz Tridtaec verobligeert is aen haer Ho. Mog. achter-
een-volgende jaerlijckfche termynen, te betalen een fomme van veertig maelhondert duyfent Crufaten, ofte tachtigh tonnen Gouts, daer van den M^ratermyn ter fomme van v'^f mael hondert duyJentC^ïolasGüïim al verfcheenen isgeweeft» van den Eijdtàfdat inPor- tugael kenniffe is gekomen van de alhiergêdanepwtó- catie ven het vooriz Traftaet, foo fal den voornoem- den Refident, voor eerft ende voor al, uytderinaem ende van wegen haer Ho. Mog. vèrfocckén ende ern- ftelijck aenhouden, ten eyndede voorfz beloofde vóK doeninge fucceflï velijék ende voor af van den voorlz eerflen termyn , volgens het vooriz fchf ift van 'tgèfey- dciw/Ji Artijckel, moge gefchieden. -i
Ende fal hy Refident ten dien fine verfien worden met een fuffifante Procuratie van haer Ho. Mog. onder de voorfz fomme, inden naem van defen Staet, 't zy in Gelde ofte in Waren, volghénsdédifpofitievan 'tvoorfz Artijckel te mogen ontfangen, cn van 't gee- ne hy fucceffivelijek ontfangen fal, uyt geven fijne re- cepiflen ofte quitSötien, die den Koningh van Portu· gael t'atieit tijden, tot bewijs van fijne gedane betalin- ge fullen konnenftreckeiB.
Ende nademael haer Ho. Mog. by Rcfolutie vaa den vier en twintighfien hSoyetnher/esïienkonderttwK enfefighhebbeD goed gevonden cödetoc geftaen, àc de voorfz tacktigh Tonnen Gouts in voegen ende ma· nieren, als die by het voorfz Traöaet zyn belooft) fullen komen in handen van de Bewinihebberen van de Generale GeoÖroyeerde Wefi-lndifihe Compagnie defer Landen, om onder de felve verdeelt te werden, na proportie van de belaftingc van yder Kamer, Vol- gens ende in conformité van de iterative Refolutie van de Vergaderioee van de Negenth'ene, pphetrepartie- ren der voordelen genomen ; Soo fal den voornoem- de Refident, dienvolgens foo wanneer in minderin· ge van de voorfz fchuldt, eenigebetalingefalzijnge- daen, 't zy Geldt ofte in Waren, te weten, Suycieri Tohach ofte Sout, fich daer van aenüonts ontilaen, ende het Geldt ende Waren laten volghen aen den Geauthoriieerden ofte Gemachtlchden van de voor- noemde Geoüroyeerde Wefi-lndifihe Compagnie die tot Ι-ί^ίβ» fich fal onthouden, nemendealleenlijck van hem t'elckens recepiffen ofte quitantien , die hem tot allen tyden tot fijnedefchargefullen konnen dienen.
Doch eenige betalinge alsvoorenghefchiedendeis Waren, te weten, Suycker, Ïotack ohe Sout ^ falby forghv uldighlijck toe fien, dat de voorfz Waren mo- gen zyn wel gequalificeert ende geconditioneert, ende dat de felve hem niet hoogcr werden «engereeckent als na marcks gangh aldacr, conform de dilpofitie νω hetgefeydeTraöaet. '
Den voornoemden Refident fal wyders aen denKo- ningh van Portugael in den name van haer Ho. Mog* verioecken, dat by den felvenKaninghdegerequi- ieerdc ordre moghe werden gheftelt, ren eynde hf |
-ocr page 358-
cn OORLOG. *t Vier^ en - 'veertighfie BoecL
|
ofte door fijne geauthorifeerdcn doen ontianghen in minderinge van de gefeydc fchuldt, de Tal/en die vol- gens't voorfz Traitaec in de Havenen van fcn behoeve van denKoninghaldaej-wettelijckluJien
mogen werden geheven.
Wyders fai den voornoemden Refident in voldoe- ningc van'tlaetfte Ìit van bet voorfcbreve «nie Ar- tiickel, bevorderen de reftitutie van alle foodanige ^ucke» cartotuls by de veroveringe van •'c Reafj ende üDdeie Sterckten in Brafil, in handen van ae Portu- gecfen gevallen, ende met het Wapen van Staet, ofte van de ψφΊη^'Φ^" Compagnie ghcteeckent , ten tyde van 't Iluycen van 't voorfz Tradaet, noch in we- ien fijn ge weeft.
Den voornoemden Refident fai verders metten eer- 1
1----1,1 , I, . , '
believen.- , . , ·,....,,-
conform den mnehoude van 't tvjeede Artijckel van 'c voorfz Traftaet, in den name van hare iio. Mog. te moEcn traceren ende con venieren, over de prijs voor de welckc bet alle ende eenen yegelijck van de inseferenen defer Vereenighde Nederlanden vry fai ilacn tot St-Vies, ende In decontreyen daer omtrent in te koopen, ende af te Ichepen fodanigen quantiteyt van Siuti als het haer gelieven, ende goetduncken
welcken aengaende hem Refident nader ende par- ti.-!ilierder informatie ende inflruilie ter handen ghe- ftclt, ofte na gefonden fai worden.
Ende by foo verre daer over geen verdrach foude kunnen werden getroffen, mitfgaders oock foo lange foodanigh verdragh, nietgefiooten en is, fai hy Refi- dent een waeckend ooge houden, of oock metter daet, in'treguard van de Ingcfetenen van defen Staet cef- feert ende na gelaten werdtdepradtycquevandebe- ienderepartitie ,dic over den Sout-i/ande/aldicr , voor eeni^e Jaren geintroduceert is geworden : Ende foo haeif hy foude mogen komen te vernemen, dat buy ten vermoede de voorfz repartitie in 't reguard van de In- cefetenen van defen Staet, aldaer diredtelijck of indi- rtaelijck opentlijck ofte bedecktelijck, noch mochte werden gepraftifeert, dier over by den Koning als een in't voorfz Traétaet doleren, ende daer vaa illico redres en reparatie verfoecken, metordre, dat voortaen de belofte by het laetfte lidt van 't voorfz fjpifi/f Artijckel gedaen, pundtuelijck ende fonder ee- nigeinfraftie nagekomen fai worden.
bal voorts by alleoccurrentien vigileren, ende een naerftigh oogh daer op houden, dat de artijckelen van 't voorfchreve Traftaet, waer by de Ingefetenen de- fer Landen toegeftaen is de vryc Negotie ende Com- mercie op de Conquefien van den hoogftgemelten Ko- ningh pundtuelijck ende exaftelijck naer gekomen, oock alle de ordres daer toe gerequireert aendesKo- ninghs Officieren al omme toegefonden werden, met ftria bevel, om de voorfz Ingefetenen defer Landen van de voorfchreve bedongen Commercie ruftelijck ende vredelijck te laten jouifferen, fonder te gedogen, dat de felve onder pretext van te moeten varen met de Vlcotcj ofanderfints inVortugaeloiùdthy diredle- lijck of indireftelijck teghens den text van het derde Articul van 't voorfz Tradlaet opgehouden, of in dc felve bedongen Commercie eenighfints verhindert, of daervanineenigendeeledireilelijck of indiredte- lijckgefruftreert werden.
Sai voorts alle goede Officien aenwenden ten eynde overderechtvaerdige pretenfien in 't vijfentwintigh- ^f Artijckel van 't Traftaet, breeder gementioneert, eenegeneralecompofitie achtervolgende den inhoude van 't felve artijckel moge werden getroffen, gevende rfyner tijdt aen den Staet advertentie , tot hetuyt- lovcn vanwatfomme den Koningh van Po/'/wgiii/ tot af-koop van de voorfz pretenfien fai konnen werden gebracht, om fulcxgehoort, als dan dienthalven te werden gerefolveert, fulcx als naer exigentie van faec- Ken bevonden fai werden tebehooren; fullendehem Keiident ten voorfz eynde den Inventaris der voorfz pretenfien Copyelijck ter handen geftelt werden tot delfclfsnaerichtinge. |
Ende fai hy Refident voorts met cene geduyrighe zorghvuldigheyt accuraet regart nemen, dat alle de verdere Articulen van 't voorfz Traftset ende yder van dien in 't byzonder cXadelijck ende precife- lijck werden naer gekomen , ende foo haeft hydaer omtrent eenigh mancquement foudc mogen bevin- den , daer van redres ende reparatie verfoecken j als naer bchooren.
Den voornoemden Refident fai roede behartigen, ende foecken feffeöueren generalijck al 'tgeenetot bevorderinge ende voortzectinge van de Navigatie» ende Commercie defer Landen foude mogen Itrec- ken, ende tot dien eynde de Ingezetenen van dien alle behulp-middelentoe brengen.
Sai tot alle'tgeene voorfz is,ende yder poindlvaa dien, nae fijne beftekenniiTc ende wetenfchapghe-
ften verfoecken , dat den hooghftgemelten Koningh bruycken alle bedenckelijcke wegen ende middelen,
believen te deputeren Commiflanien, om met hem, , ten eynde daei "
daer op ten beften van den Staet, ende de Ingefetenen van dien , dc gewenfchte effcdten mo- gen komen te volgen.
Ende geduyrende fijn verblyf in Vortugael fai hy metdeAmbafladeurs ende andere Minifters vanuyt- heemfcheKoningen, Republycken, Princen,ende Potentaten, Vrienden ende Geallieerden van defen Staet, ofte met defelvein Neutraliteytftaende, on- derhouden goede correfpondentie, om des te beter van alles , den dienft van den Lande direftelijck of indireftelijck raeckende , geinformeert te konnen werden.
Ende haer Ho. Mog. t'fyner aenkomfte tot 'Liffe* bon·, ofte ter plaetfe daer den Koningh fai Zijn aen te treffen, datelijck adverteren, oock daer nae en van tyt tot tijt met alle occafien ende gelegentheden pertinen- telijck over fchrij ven 't gene by hem aldaer in die quar- tieren, in gevolge van defen fijnen laft ende inftruftie fai fijn ghedaen ende verricht, ende wat hem daer op bejegent ende wedcrvaert.
De fecreetfte faecken die dat fullenvereyffchen ad- verterende by Chyffer, daer van een Sleutel gemaeckt, ende hem nevens defen behandight fai werden, ad- dreflèrende in fuicken gevalle fijne Brieven aen den Griffier van haer Ho. Mog. volgens der felver Refo- lutie van den een en tvainti^ffen lulii fifiien hondert een en vyftigh op de grooteZale van 'tHofghenomen, daer van hem mede Extradt fai werden behandigt ;
Ende t'fyner wederkomftc van fijne verrichtinghe ende wedervaren aen haer Ho. Mog, rapport doen.
Noch fai hy gehouden zijn de Stuckenuyt de Grif- fie van haer Ho. Mog. die hem onder behoorlijcke Inventaris ende recepiffe mede gegeven, ofte toe ge- fonden fouden mogen werden, om fich daer van te dienen in'tuytvoeren van fijnen laft, t'fyner weder- komftc hier te Lande, by intreckinge van de voorfz Inventaris ende recepiffe, behoorlijcke te reftitue- ren, ende daer benevens oock onder Inventaris over te leveren alle foodanige originele ende andere ftuc- ken, als hy geduyrende defe fijne Refidentie tot Lif- febon bekomen fai, om alfdan ter Griffie voorfz gefe- poneert te werden.
Eyndelijck, hebben haer Ho. Mog. goed gevonden ende verftaen, dat dèn meergemelten Refident hem precifc fai hebben te reguleren naer den innehoude van der felver refolutie van den thienden Augufti feftien hondert ten en vijftigh. op't fluck van geene preiènten te ontfanghen, ghenomen, hier naer volghende van woorde te woorde geinfereert.
ExtraEi uyt let Regiβcr der Refolutie» van Je Hooeh Mog. Heenn Staten Generaci der Vereenighde Ne%riande», lovis dm tienden Augufii fcftien hondert een en vijftigh.
IN deliberatie geley t zijnde, is goed gevonden ende verftaen, dat geene Heeren j &&
Aldus ghedaen ende gearrefteert ter Vergaderinge van de hooghgemelte Heeren Staten Generael, in den Hage op aweerfien^Gbivaxyfeiihienhendertvier enfeffigS/. |
-ocr page 359-
340 S A IC E N van STAET
|
16^4, ©crboïaljeniS Den twacifden .ïitóacct ijeeft Dp btci
_1 fdct)t/ Dat o?b?egc(Ïelt moflc iuccöen tot fijne faetalm»
gc / EtiiJc ömi öoojtjS to; öanDen sefieit fijne in(icuctie ccebentiacl / acte adomntspopuhs, niDc ban De indem- niteyt : I0acr op soet gcüonDen / Dat De öoo?f3 bfpe= fcftc^ aen De bectoonDec becIjanDtcepcftt fouDentuec^ öen / niDe toierDen De ïgeeccn oSecomniitteecDe öaben ban Hollant becfocljt / De becforfjte Iiitalinae aen ftem tebjitlen becfb^acH· 5&cJ^efcenban Vridlantljfbbm Doen ainteechcnen/ Dat öaei;<eD,inOcbobenfiaenDe conclude niet anDec^ en ïjabben geconfenteer t / al^ bol· gen^ Öace Po. .ïföog. cefolntien ban Den twinngften Siligufii fcftbien hondert drie cn feflig, mbt bcn ecr- ftcn jFclJ?uaciiïcfifcbcn.
3[9en feet Ulhüa öceft ben thienden bectoont toatbolgöt:
©erttte ίηβΒιι- cie ban t>e i^cec
Ho. Mog, Heeren ;
DEn Koninghmynen Heer, ghebiedtmyuHo. Μ og, van zynent wegen te begroeten en te ver- foecken, dat het u Ho. Mog. wil gelieven met ö'eitjoa nauwer ende meerder opmerckingetedoen conlide- φαιιφα ''^'■en de fondamenten van rechten die aen u Ho. Mog. in Ca- van de zyde van den Koningh mynen Heer fijn ver- iwiioj. toont geworden, aengaende de overleveringe ende re- ilitutie der Plaetfen Cembin endeCaw^wo»·.. welcke in Indien fij η geoccupeert geworden met de wapenen, in den tijdt dat de obligatie omme den viede te obfervc- ren nu al fijn begin hadde genomen.
Defe iterative inftantie is eene demonftratie van het vertrouwen, 'twelck den Koning mynen Heer heeft op u Ho. Mog. ende van de finceriteytendebenevo- lentie des gemoets waer uyt fulcks voortkomt, ende met welcke den Koningh mynen Heer yvert tot de fachtfte ende eygentlijckfte middelen om het verbond ende de vriendtfchap te onderhouden, die hymetu Ho. Mog. heeft, ende omme fijn recht te verfoecken ende te verkrijgen.
lek wil verhoopen, dat dit doen van den Koningh mynen Heer door de genereusheyt ende bene volentie van u Ho. Mog. met feer goede correfpondentie fai bejegent worden, en dat u Ho. Mog. omtrent het toe- fìaen van de prctcnfie van den Koningh mynen Heer
niet ongenegen fullen zijn, omme te genieten de glo- rie die 'er gelegen is in't erkennen van degerechtig- heyt, dewyle de fouveraine macht der Princen uyt hcerlijcker werck doet dan als zy haer laet overwinnen van de reden, fonder tegenfteliinge van andere macht.
De redenen ende fondamenten waer op den Ko- ningh mynen Heer fijn vcrfoeck fondecrt, fijn u Ho. Mog, reedts bekent, en van gelijcken zijn oock opsn- baerdiegeene om welcke u Ho. Mog. fwarigheyt ma- ken , te erkennen de gerechtigheyt van den Koningh mynen Heer, maer van al fulcke informatien en is niet te verwachten, datter recht eiFedivelijck te bekennen zy , 't welck verhoopt moet werden daer men de vrientfchap ende het verbont wil conferveren.
Dewyle oock van wederzijden wert geperfifteert, fo in een contrary gevoelen als in de begeerte tot de con- fervatie van den Vrede, die importanter is dan alle te- genwoordige fwevende queftien, ende dat de queftien beft konnen werden ter neder gelecht met conferen- tie daer over te houden, fo verfoecke ick uyt den naerh van den Koning mynen Heer, dat u Ho. Mog, willen gelieven dat acn my genocglifame ende noodige con- ferentien mogen werden verleent, in welcke wy, uyt de Papieren en Informatien die wederzijds zyn over gelevert, reciproquelijck mochten konnen trachten om de waerhcyt ende de gerechtigheyt van defe pre- tenfie te erkennen, ende ick de ordre van den Koning mynen Heer moge na komen , met inftantie te doen of de fondementen van fijn gerechtigheyt, zijnde oock fulcx het bequaemfte middel waer de oprechtigheydt endede Chrtftelijckheyt van u Ho.Mog.kan wercken.
Dewyle mede het fucces van de confervatie des Vre- des, welcke den Koningh mijnen Heer met uHo. Mog. heeft, van foo groocen confequencie is voor het |
gemeene befte, foo en fai Godt niet na laten te wege
te brengen, ghelijck hy gewoon is, dat de gerechtig, heytende de Vrede malkander fullen getrouw blijven
en dat die van den Koningh mynen Heer met u Ho!
Mog. altijt fai duyren, met vermeerderinge, ghelucfe ende zegen, 't welck de vruchten zijn die de vrede ge, went is voort te brengen. Getekent
Diego Lopez i^Whoa.
<Snbc ben fes cn twindgften ^unij öet boïsmbe :
■ Ho. Mog.^Heeren-y
DEwyle eene goede ordre ontrent het begin ten hooghften dienftighis, omme de handelingen ten effèdten te brengen, foo hebbe ick gheoor- deelt te moeten verfoecken in defe conferentie, datu Ed. Mog. willen gelieven te confidereren, op wat for-
me de volgendeconferentiefnllen moeten werden ge- continueert.
De intentie daer toe ick dieverfochthebbe, ende oock die aen my fijn geconcedeert, is, dat de gerech- tigheyt van den Koniiig mynen Heer tot de reftitutie der Plaetfen Couchin ende cananor, fai werden ge-exj. mineert, waer toedenConingh mynen Heer my ge- laft heeft, dat ick inftantie fai hebben te doen, byde Ho, Mog. Heeren Staten Generaci.
Het is u Ho. Mog. wel kekent wat van wederzyde fchriftelijck is geallegeert geworden, over die preten- fie, en oock dat wy over de informatie , fo wat feyten, ende rechten belangt, den ftrydich gevóelen hebben, Ende fulcx heeft my verobligeert aen hare Ho. Mog. te verfoecken, dat de rechte waerheyt mochte onder, focht worden, met de Papieren by de hanrf te hebben,
Ick ben bereytom een begin te maecken daer aen, ten dage die u Ed. Mog. my fullen priefcriberen, heb- bende daer toe gereet alle de Papieren, ende befchey- den foo in de Nederduytfche als Portugeefche Talen, ende wenfchende dat het u Ed. Mog. ghelieftzy, dat wy een aenvangh maecken van de eerfte beginfelen en fondamenren na te fien, die den Heer Grave van Mi- randa heeft voorgedragen, ende'tgeene daer op dan beyderzijds is ghevolght, om dat alfoo doende ons niet en fullen verhinderen de omiifiendie'erbegaea zijn, na ghelaten Zijnde van de zijde van de Heeren Staten, te antwoorden op de fondamenten endeeer· fte poinöen die van wegen den Coningh mynen Heer waren geallegeert geworden.
De faecke van de conferentien vereyft, dat de Hee- ren CommiiTarifen , ahyt defelf de zij» j op dat zy ken- nilTe mogen hebben, in de tegenwoordige conferen- tien van 't geene in de voorgaende gepafleert zy.
Dat de conferentien vielkanderen moghenvolgeno^ vaft geftelde dagenen uyren, fonder dat het n(^gb zy, tot yder der fel ver Memorie te prcfenteren, aen de Heeren Staten, om die op nieus te verfoecken,
Alfo oock in de Vertreck-kamer i waer in u Ed. Mog. ghewoon zijn, my te verhooren, den tijdt feer kort wort genomen, ende het lichtclijck dieoftig fai gevon- den werden, langer by een te blijven ; So ben ick be- reyt my te laten vinden ter plaetfe die u Ed. Mog. my fullen gelieven aen te wyzen, ende daer fy verftaen fu - len, dat het bequaemfte fai zijn, omtendienilcvan den Koningh myn Heer, ende van de Ho. Mog. Hee- ren Staten, een expedient te konnen uyt vinden.
Dewyle ick dan vaftelijck vertrouwe vandeww- vaerdigheyt ende de fmceriteyt van u Ed. Mog- niet en iullenmancquerente erkennen, alleswatfoo de feyten als het recht belangende, fel aenghewefen worden de waerhcyt te zijn, en dat ick u Ed. Mog. n die intentie oock fai volgen, foo konnen u Ed. M^· fodanigen forme aen'twerck geven, wacrbyconfte- ren mach hetgeene waer in wy aengaende dcie/»"^' liteften der feyten enrefolutienvrn rechte» ^ fuUenK^ men te accorderen; Wanneer het nu uEd. Mog ® gelieven, fo fai ick de refolutie verwachten, dieiclf' Ed. Mog. op de voorftellingen in defc Memorie g®" dacn fullen komen cc nemen ; Was getekent
Diego Lepta de Olhiie· ^ |
-ocr page 360-
cn OORLOG Η. *t\ÌÌier^enWeèrnghfleBotcL· 5-41
|
δί+· ïtonins öefen 25iicf:
Ho. Mog- Staten; ■
«'iif τ Ck Do»^!/""/^ Godes gratie Koning Van For- I [„^aeleadeA/^arwu,aendeieendeaengeenezi}- i·"'"' de van de Zee in Africa, Heer van Guinea ende van jfö" de conquefte» Navigatie, ende Commercie van Ethio- pke, Afdif' Ferfia, ende van Iwi/w ^ &c. Wenfche uwe Ho. Mog· vede gefontheyt, als die ick fecr bc* minne endeloove; Het Schip ghenaemt de »(-« komende van de Stadt Porta na de Stadt Lisbon > geladen zynde met Coprn, toebehoorende aen de Por- tuieejen enopdereyfe genomen Zijnde van eenigc Pi- raten , isgerecupereerc ddor Capiteyn Jacob Sihrantfz. Sin Amfierdatn, die met het felve tot iV/wW is in ge- komen. Van daer heeft hy den Confai van de Hollant- iche Natie aengefchreven, dat hy daer van advys wilde geven aen de geintereflreerden,aen welcke hy haer goe- deren wilde reitituercn j mits die hem foude betalen dat rcdelijck was, in conformiteyt van de Artijckelen van den Vrede. In welcke bedongen is, dat wederzij ts Schepen ende Goederen door vyanden genomen, aen de Eygenaers fuUengereftitueert worden ende gedane koften°betaien. In gevolge van dien is met interventie van de Conful geaccordecrt, dat aen den Capiteyn die het Schip heeft gerecupercert, foude tien per cent» van de Goederen worden gegeven. Maer alsdataccoord foude voldaen werden,fo is de voorfzCapiteyn met het Schip vertrocken , waer heen hy gewilt heeft. In welc- kefaecke tweecxceiTen te confiderercn ftaen ; Het eer- fte, it hy in gebreecke is gebleven van de Artijckelen naer te komen, het tweede, dat hy in gebreke is geble- ven van 'c geen geaccordeert was. Dewyle nu fulcx meriteert dit men lijn ongenoegen daer over betoo- DCDj ende ick een groot vertrou we hebbe van het ge- I moet van U Ho. Mog. om de gerechtigheyt te conier- veren ende onfegemaeckte Artijckelen te onderhou- den, ghelijck het vaftelijcke voor genomen hebben tc doen. Soodoe nu defe relatie, met verwachten, dat U Ho. Mog. hier infoodanige remedie fullen ftellen, dat haer volkomen fatisfaftie worde ghegeven aen het gemeene befte, ende aen de particulieregeinterefleer- dens van 't voorfz Schip, als mede op dat myne goede genegentheyt mach toenemen : waer mede ick U Ho. Mog. veel voorfpoets ben toe wenfchende.
Ho. Mog. Staten'die Ick als Vrienden ende Geaf- feftioneerdens feer beminne, ende loove, onfe Heere wil u nemen in fijn Heylige bewaringe. Gefchreven in Lilkn den feventhiende»]\i\y fefihien hondert vier en fifiigh. Wasonderteeckenc
ElRoy Den Koning.
De Superfcriptie was :
Aen de Ho. en Mo^. Staten van de Vèreenigkde Provinciën der Nederlanden.
©meen cn twintigften ?llufl. Betft öp scmtmomct:
Ho. MoG, Heerenj
itt TJ Ier in den Haeg fijn gekomen een Schippér ende Wü» lx eenighe Matrofen van een Portugees Schip, 'tweick omtrent de Kuft vanPhernamiucoop dehooghtc van 't Eylant Feran de Narexha is genomen geworden, dooreen Fregat waer Capiteyn op was ee- ■^"'ÌOwy de mtj gcbooTtigh van Mtddeliurg ofte W'ngen. Sufters Soon van de Heer Lampfius. zijnde oock alle het Schceps-volck van Vlijjlngen j Uyt de ne- *eiisgaendc Atteftatie fullen u Ho. Mog, ghelievente uen hoe fich alles toe gedragen heeft, ende oock wat de «dingc was van 't voorfz Schip die meerder dan dertig "nyjent Cru/aden weerdich is, hoe zy oock het felve ontladen hebben aen 'c Eylandt Ta&ago. 'twelck de "cer L(ιmpβus toe behoort, ende vorder als in de voorfz Attclhtie fai werden bevonden ; Van defefake moet ick den Koniogh mynen Heer verwittighen : ^och ondertuffchen dat ick van fijne Doorl.Majefteyt i«i ordre verwachten, wat ick van zy nent wegen over |
over dit fubjetì «en u Ho. Mog, fai hebbeti te v6rfoèd.f: j ^(Jj,.
ken , foö eh hebbe ick niet konnen voor by.wefefll____
aen u Ho; Mog. hier van kenniflète geven, vèrhoo— pende van de gerechtigheyt van u Ho. Mog. beh'óöiv. -v lijcke iatisfadlie te bekomen, over de fchaden éhdë' miidaet die foo fwaerlijck begaen is tegens de obedién'·^ tie van u Ho. Mog. tegens de ondérhoudinge van hfc^ Traftaet van de Vrede , tegens het natuyrlijckrèchÏ' ende de menfchelijcke trouwe, my fekeriijck in befcl··' dende, dat u Ho. Mog. dewyle het haer Onderdanen zijn, die ditCWrai»hebbengecommitteert, eniiede aenleydinge ofte oorfaeckc daer toe gegeven, de felvé fullen doen fl:rafFeni met foodanigen ftrengigheytals fulck een trouwloos exempel meriteert. ·
De Perfoonen in de voorfz Atteftatie ghenoemt » hebbe ick alhier by de handt, verwachtende te mogen weten of het u Ho. Mog. iiillengoedt vinden eenige andere ofte nadere informatie van de fclve te doen ne- men , overdefeeckerheyt van'tgenezy verhalen. Sy ftaen op het vertreck naer Portugael, en hebben daer toe gelegentheydt van een Schip, evenwel fai ick haer defe giuitfche weecke op houden eer die komen te paf- feren, fonder dat u Ho. Mog. my doe bekent maken > ofte haer gelieft die Perloonen nader te doen hooren , foo fai ick haer lat< η vertrecken, gelijck zy op rny ver- foecken. Hage den tmntighSleu Augufti/^/i»/Ejo». dertvierenfeSlig, Gtteeckent
Diego Lopez de Ulköa.
<i5nbc Ijctbolacnbe: HO' Mog, Hecren.
ICk prefentere u Ed. Mog. nevens deie myne Me- ©oiSt?
morie den Brief van den Koningh myn Heer, den
wekken gelijck de informatie die ick hebbe, is tot nen, recommandatie vanjuftitie, waer van den Graef van Valderoit, ende Manoel de Satapaya de Mello > klaghen over den Capiteyn Joban Amire Suratte, den wekken hebbende geconvoyeert de Schepen op Setubal, recou- vreert heeft die van Galifie, het Schip van Cornelis An- dre Code van Hoorn die fy genomen hadden > komen- de van FortaPort na Lisbon metdeKoopmanfchap- pen, toe behoorende den Graef van Vatderois ende Manoel de Sampayo, waer van cognofcementen gete- kent hadde , als blijckt uyt de authentijcke Copie van de Procuratie, waer inne de felve zy η geincorporeert; De voorn. Capiteyn van't Fregat van Oorloge, heeft het gerecupereert Schip in de Port van Setubal ghe- bracht, ende gead vifcert aen den Conful van haer Ho. Mog. dat hy Ibude komen om met hem te handelen , ten eynde dat diegecne die daer Goederen in hadden , mits betalende daer van de vruchten ende de recogni- tie van de weldaedt, haer Goederen mochten ontfan- gen ; Soo is dienvolgens den Conful tot Setubal geko- men , ende hebbende met den Schipper geaccordeert 'c geene goedt gevonden is, en daer van een Obligatie gemaeckt die hy getekent heeft, is hy 's anderen daeghs vertrocken,niede nemende het voorfz Schip foo u Ed. Mog. kan fien uyt AeMitRfey^n Manoel de Sempayo, ende alfoo alle 't felve is tegens het twintigkfie Artijckei van de Vrede, ende goede correfpondentie die onder de Natiën de vrede met malkanderen hebben, wordc gebruyckt: Dit Schip van Corwi/wCei/f is tot Amfter- dam gebracht, ende de Goederen zyn aldaer door de Heeren van de Admiraliteyt verkocht, foo verfoecke aen u Ed. Mog. dathaergelieftezyhaerHo. Mog. te difponeren, ten eynde de felve Goederen gheleverc worden aen Jeronmo Nune&d'Acoffa, Agent van den Koning mynen Heere in deie Provinciën, en Procu- reur van den Grave van Valderois ende Manoel de Sam- payojio verwacht wort van deJuftitie van haer Ho. Mo. ende verdienen mach de recommandatie van den Ko- ning mynen Heer. Hage.. . Augufti7^/VB/;i»i/;ir< vier enfiflig. Getekent Diego Lopez. d'Vthöa,
39e boojfs fflccfiittfpfctetmbetotöeCon^fenöfln bf Sltimicfllftfpt/ jjjn aen befcIJjcgetcnbopecrt/ tn gl)rlaten.
veerthlenden .ïSobemDjijS tfC ©fr0ailftin« J?f 3 DC |
-ocr page 361-
^S^ KìEN vaiï.STAET
|
x66L· ö« nocOiuaelé üoojt oföjacljt'taöbij^ banbeaentoe^
__I, frnDe tccren (©ccommitteecDen iipt be cefoectlüe Cofc
ïegien tfc "JCbmicaiitfpt/ gijefojinmt alljiec in ben gseroni. Pagebm twadfden Dcfe^/ op br JlÖeinocie ben elfdcnj HÏa È^i: fpibfC jlKaenbt aen ftacc If o. .fl^ag. acpjefenteect / D iijut jift, „afji, enöe tjan toegen Jeronitno Nanezda Cofta, nmt ban ben ïloning ban ^ojtugael / ijou= benDe in effect battjp/ boo?D?b?eüanbenteïbfnföo= ning / in gciaben Ijabbe / feecUece quantiteiit Anckers, Piek , Teei qnde Tou.werck, om be felbe te bocn tcanfpo?teccn nare Liirebon,enbe bat al boo? bate ban Ijet bfïbobt bnirniitbocc t)yöaceï?o..f!Bog.geo?bon· nent/ bpcDallbobecmit^Uetboojfsbecbobt fieni bc= 1«toiccbe/ bc üoajf5 quantitept upt tefenben/ fo bec= focijt 1)11 pfcintftie oui be boo?f50oebcmuenioai)fn boen lipt boeten/ onbec cautie/ban bat befeïbe in Por- tugael, enöe netgen^ianba'^ontìabcnfullfntooiben: HJarr op gebeïilitreeit jijnbe / iö berllaen / mitsS befen te confentecen in 'tboojfs becfoecl» / tnbetoiecbt bien= bolgcn^ be Bectoonbcc gepecniitteert De boo?f5 goebe; een tipt teKnten boeten/ niitsi(ifllenbefuffirantecaii= tie b-.it be felüe «Öocbecen in Portugael enbenetgeii^ anbft^ ontlaben foubcn toetben/ sijnbeeittactban bf fc refolutie gefonben aen 't Coïlegie tet '?l!bmicaljtept tot Amiterdamjoin te (iccchen tot tjaec <ö.natici)tinge.
©e ïJeeren Huygens eiibe anbecefjaccï^o· JBog. <i5ebrpnteetbfn tot be facchcn ban Portugael, fiebben grrappo?teett bat Ijaec €b.ingl)Ebolgebanl)aerJ|o. .Ü^og.refoiuticban ben vijfden j-cbiuarpleitlebcnenbe in confojmitc ban 't geene in boojgaenbc € onferenticn niet benï^eeceUlhöa, acnüicfenbe.fBinificcbanben iioningljbanPortugael, afgfiefpioocftentoa^/caec= henbe ben inganglj ban be bjebebuptenEuropa, op ©apiec gìö.'arijt Ija&bcn bc fepten cnbe politiben mebe tct ©ecgabèringe gc-epljibccct oinnie ge-enipïopeett te luo^Oen/ totbrtoij^batbepiaetfen Couchineiibe Cananor inoetcn bctblijbcnonbccbcfen^taEt: Üebi faenbe oocit toijbctj» ban be» fclben l?eec Uihoa obtcge= nomen/ enbe mebe tee©fcgabecingeobecgöelebctt/ be fepten enbe pofitibcn/ baec mebe Ijp tcacbte Ijet con^ tracie te Detoijfen ; il^acc op gebelibcceect sönbe / ï)eb= ben {lacc .!iï5og. |ïcD beingc(ieIbefeptenenbepo= (ïtiben ban bcfe jyöe toeï laten gebalïen; Sl^boojt^ goebgebonbcn te autöorifet:enbegemeIbeï|cecen<i5e= beputectben/ onime in gcbolge ban be opgcmelbe öaec i^o. JlKog. lefolutie ban beu vijfden 3FelJ?uatpboo|:= noemt/ be felbe fepten enbe pofitibcn acn beboojn. igeei; Ulhöa te evtacbecen / en ober te geben/ oocft met Den feïben be aengcbangcncconfetcntientecontinue: icn / otnmc te fien Ijoe bette / ofte toaec in men ìnfaBo crné luajS ofte bifrtepeecbe / omme becbolgen^ bc con= iiöccatien ban tccïjien bact upt cefultecenbe / met ben anbecen te berljanöeicn al^ nacc bcljoocen/ boenbe ban öaec bicberbatcn cappojt.
©c iDofìtien ban bcfe / ïupbe al^ bolglit :
dert eenenfefiigh, isgemaeckt endegefloo-
btiu Dcfe 3ijBe tot ten ac- toojö met
6eel'
JBofitftn I, y^ At op den/f/^iw Augufti des
'g' ' ' - "
ten, een folemneel Traöaet tuffchen den
Heere Grave van Miranda, Ambaffldeur van den Ko- ning van Poriugaelter eenre, ende Comtniffarifen van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenigh- de Nederlanden ter andere zijde, met een feparaet Artijckel daer toe fpederende.
z. Dat binnen de eerfte weecke nacr't fluyten van 'teerfie voorfz Tradtaet, door expreffe ordre van de hooghgemelte Heeren Staten Generael by afBxie van Billetten eenen yegelijck kenniffe is gegeven, dat naer de expiratie van twee Maenden, te reeckenen van den voorfz feSien Augufti felihien hondert een enJeSligh zi} alle adten van hoftiliteyt tuffchen beyde de Natiën in Europa fpuden komen te cefferen, met laft ende or- dre aen alle OfScieren, ende Ingefetenen vandefen Staet om fich daer naer precifelijck te gedragen. |
5. Dat by den Koning van Portugael foodanigego ■ . tificatie niet en is gegeven , ofte dienthalven cenieê publicatie ghedaen voor den veerthienden Februaiy feBhien hondert tipec enfefligh. ^
4. Dat naer de expiratie van de voorfz iwsMaert.
den, ja felfs oock na date van den voorfz t/ffrifo'f,^" February een feer groot getal van Schepen, toekomen- de de Ingefetenen ende Onderdanen defer Vereenigh' de Nederlanden, door Portugeefche Commiffie-vaer» ders zijn berooft ende genomen, ja dat felfsdeMi. nifter doenmaels van weghen den hooghft-gemdtjij Koningh van Portugael in Engelandt refiderende, noch
Commilfien tegens de Nederlanders uytgedeylt heeft niet alleen geduyrende, maer oock felfs aaer het ver- loop van de voorfz Maenden.
5. Dat hare Ho.Mog.totinbindingevandeexcef. fén der voorfz Cornmiflie-vaerders extraordinarie ge- equipeert, ende in Zee gebracht hebben de nombre van ίπι/Βί/^ίι Schepen van Oorloge.
6. Dat het voorfz Tradtaet foo'tleyti met, ende nevens het feparaet Artijckel van dien, vandeüjde van Portugael niet en is geratificeert binnen den voorfz geprefigeerden tijdt, noch oock felfs binnen jaer ende dagh naer de teyckeninge eenigh inftrument van rati- ficatie daer over ghe-expedieert, anders dan njetex- ceptie Win't derde, ende vierde, mitfgaderseenghe- declte van 'c vyfde ende andere daer aen depcnderende Artijckelen van 't voorfz Traétaet.
7. Dat binnen den tijdt van wfrfii» dagen naerdat
den gemelten Heere Grave va.nMiranda met 't voorfz geflooten ende geteeckende l'raöaet tot Liffebon was gearriveert, aen deaf-gefondenGommiflarisvande- fen Staet, by, ofte van wegen den Koning van Portu- gael, niet en is aengewefen eenige ftrydigheyt tufTchen het felve Traftaet, ende dat'twelck weynightijdste vooren, tuflfchen de Koning van Gre®/Bn«<iw;«)en van Portugael was geflooten, veel min aen denfelven Commiilaris ter handen gefteltExtratS Authentijck, van de Artijckelen of Claufulen in de welcke de vootfz ftrydigheyt foude mogen werden geremarqueert.
8. Dat op den vferi/iWra December desjaersyjftrt hondert twee en fefiig de adten van ratificatie op 't voor· fchreve Tradlaet,tuffchen den gemelten Heere Grave van Miranda en de Gedeputeerden van haer Ho. Mog. op de gewoonlijcketnaniereendefondereenignieuw bedingh zijn uyt gewiffelt.
c). Dat de publicatie van 't felve Tradlaet hier te Lande is gefchiedt even </r;> Maenden naer de voorfï uytwiffclinge, te weten op den veerthienden Many des jaers feflhien hondert drie en feftigh.
lo. Dat noch in, noch voor de vorfzMaendtvan Maert, nochte oock felfs voor half April daer acn vol- gende, in Portugael eenighe publicatie van't voorfz Traiftaet gefchiedt is.
(0p ben twaelfden Ifìacctfeftbien hondert vlereö^ feftigh, toiecbe cefolntiegenomeniip()aeci|o.|©o5.^[ op be jaaiffibe ban be i^eec 25i|Tcf)op ban Munfter, ψ fcfijeben totÖegensJburg ben acht cntwintighftesff'fi ö^ tiatp ïcfileben / Öoubenbe cefponfibe op gare ϊ^οοί!) JIBog. 25?iefban ben vijfden ber felber H^aent ; «infi bienboigené bedcfit / bat Bp becmit^ beliojtDepiOt^ tijti^ niet en fiabbe fionnen tegen^ ben twintighilcn bito / pemant upt ben (ïjnen fenben naer Lieroorc, tot bffliffingöe bec biffecenten tuflTcïjen ben ©ο?|ί ban <0D|i-©?ief[anbt ter eenre/ enbe ben ©ojfi ban tenfìepn tee anbercjijbeontllaen; iDaecopSfWwf- ceert jijnöe; ^^goetgebonbenenbeberfïaen/ DatDe boo?f5 JIBiflibe fonbec cefumptiecopielijcBBÖeftiititn fai toecben acn beüeeccn öace ^a. HSog. 4BeDeput«t' ben tcgentooo?bigf|fn<©ofI-©jiefIanbt3ijnbe/ ««« ficecRen tot iut felbec naricfltinge / cn bien onteïnrai'
beet gbefielt inSanbenbanbetcetenbanOmmertn
enbe anbece fjaer öo. J®oa.<éebtputcecbcn/ trt» faecRen ban Ooft-Vrieflantboojnoemt/ omtiöiliti' een / ciaminecen / enöe öeec ban eappojt tc boro. |
Eynde van 't Jaer 1604.
-ocr page 362-
-- 343
. ::, ■·■;:.■ : . 'i. ;)··7ΐΓ;Λ .
S A K;E Α^^ΙΦ
..h^nti ,, uijf; , - .
O O R L
Dfbli-i·'·';· .''κ,ίΐη·.· t··--
yn}
In , en omtrent dè
VEREENIG HDE NEijERiilNDfN
■ ■ ■■■ir. - .- 'ì odSi
■ Door den HE ERE. ^^v-'^ìv;·: .biJi^cl
LIEÜWE van AITZEMA.
.....'-i -i···- !'ì'-j '■'·.:.■ < .: .;ut;; J
VYF EN VEERTIGHSTE BOËXDK. ^^-
—---^-- 'U..V/ 'v: j·- ^ , --
KORT Β E G' R Y ^ ' > '
Mballàdeur Goch. Nederlandtlche Schepen in Engdandtaengehaelc. Equi-
page inEngelandt. Ambaflàdeur Goch klaeght acn den Koningh over het
quaeConthael acn de Nederlanders. EngclfcheHeeren door den Comman-
dant van Juchen te Weièl gebracht. S taten daer over gemiicontenteert. · Vranck-
rijck preiènteert haerMediatie aenEngelandtendeièn Stajct. - Celley Colledge.
Ambaflàdeur Goch aen den Hertogh van Jorck over de Nederlandtiche Gevan-
gens. Holmes in den Tour. Brieven aen d'Ambaflàdeur opgehaek. Ellende
van de Nederlandtiche Gevangens. Goclis Audientie by den Koningh. Vy-
andtlijcke rencontre tuilchen de EngelÌche en Nederlanders in de Middelandtiche
Zee. Engelfche Schepen alhier aengeflagen, Placcaec van Verboth t^en de
Walvis-vangil. Tegen alle andere Zeevaert. Tegen 't inbrengen van alle E n-
gelfclie Waren. Commiflie van retorfie tegen d'Engelfche uytgegeven, Ver-
hogingh van de Gagie van 't Bootsvolck. Publicatie tot het onderhout van ver-
minckte in's Landts dienft. Commiillen van Retorfie op d'Engelfche aen de
Franfchej Sweedichc en Deenlche Miniftcrs gecommuniceert. Equipage van
's Landts Vloote. Engelfche Manufafturen ftrengelijck verboden. ^'PrjEmien.
Continuatie van Vyandtlijcke Proceduren in Enghelandt. Holmes weder uyt
den Tour gelaten. Staten Deduftie tot wederlegginge van de Memorie van
Downingh. Getal van de geconfiiqueerde Nederlandtiche Schepen. Graef
van Molina Spaenfche Ambafladeur. Contrebanden uyt Sweden na Engelandt.
Ooftendenaers verfoecken in Engelandt Commifllen op de Nederlanders. Co-
ningh in't Hooger-huys. Conlent in vyf entwintigh hondert duyiènt pont
Sterlings. Gedeputeerden van Amelandt verfoecken in Engelandt deNeutra-
Jiteyt. Dilbrdre in 'tverkoopen der prijs-goederen inEngelandt. Declaratie
van Oorlogh van den Koningh van Engelandt. Tumulte te Londen. Den
Veroorfaecker gheftraft. Priemien. Ceremonien omtrent de Declaratie van
Oorlogh te Londen. Haer Hoogh Mog. iènden, nevens een geraifonneerden
Brief j de Engelfche Declaratie acn allé Koningen, Republijcken, Princen en
Steden van Europa. MilTive. 't Schip Londen in de Lucht geiprongen. De
Royael Londen in fijn plaets gebout. Gevangenen. Engelfche Vloot onder
den Hertogh van Jorck in Zee. Franichc Arabailadeurs in Engelandt. Oock
van Camp en Eyckhof van Hamborgh ende Andrée van Embden. Contravi-
fite van de Franfche Ambailadeurs acn de Heer Goch. Franfche Mediatieby
Engelandt geaccepteert. Vervolgh yan de proceduyren op de Prijs-goederen.
Drie Nederlandtfche Commiflie-vaerders by d'Engelfche ghenomen. d'En^
0Τί+ gclfche
-ocr page 363-
34.4 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
gelfcjieVIopt Ucht Ancker.^ Antwoort van Keur-Brandenburg aen haer Ho. Mo?
over d'Engelfche Decl|ratié\an C^qi^o^. ^balìàpei^ji^ogÌi icfe^fc aen haei
Ho. Mog.om naedcroiïres, alfoodèFranfchevérlclàèrÌerf, anderlints mcthacr
Mediatie niet te konnen voorc varen. Staten perfifteren by hacr Refolutie va^
denachtilenjanuarii. Franfche Ambalïadeur Courtin vilite aen d'HeerGoch
Pouleron. Intreede van d^ranfche Ambailadeur? binnen Londen. Vifite^
^nSd'Amb^dqur Goch. ^ort St. Aiidries enBiOpvifta. |V"erKlanngl|Vande
C .lAnlbairadeïr Göch aen de P'ranfchen.Jl Staten fchiyven d%,mbairadcuÌ^Gjjch
nochmacls te perfifteren by haer Reiblutie van den achtften Januarii. Remar-
quesvan de Franfche Ambafladeürs op .'de fchriftelijcke verklaringh vand'Heer
Goch. Schepen de Bonne Efperance en Bon-avanture. Weygeren 't felve aen
, ìtetìemen. NadeWifite. Nader Inftruftie aen d'Aròbaifadeur Goch, Fran-
fche AmbaiTadeurs verfoecken d'Heer Goch fich breeder te verklaren, d'Am-
bafladeur blyftby fijn eerfte Verklaringh. j Refumptie daer van. Andcrevifi.
ten en difcours daer over. Franfche iuftineren, dat men Koningen wat behoor-
de toe tegeven. ■ Rencontre^en gevecht van'de EngdfChe^eii Nfedcrlandtfche
Vlootèn. Hariprèiièn tot Londen. S'ware Peil. Engelfch verhael van de
Battaille. Ander Relaes. Conferentie tuflchen d'Ambailadeur Courtin en
Goch. Courtin fuftineert, dat aen Engelant een confiderable Pra;ièntatie door
haer Ho. Mog. behoort te worden gedaen. Des Franfchen Ambailadeurs te
Londen Glaièn in gefmetcn. Downingh verklaert laft te hebben , over de ver-
lolllngh der Gevangens te handelen. Franfche Mediateurs urgeren op naeder
prefentatie vanhaerHo. Mog. 'Voofflagl^- · Gevangens. Ambaflàdeur Gogh
daer over by den Koningh en Hertogh van Jorck ter Audiëntie. Secretaris Cu-
na;usin Arreft genomen. Converfatievand'Ambaflàdeur Gogh metdeMedia-
steurs tot Kington, Vertrecckt na Hamtoncourt over 't werck der Gevangenen.
Aijdart alhier op de Poort gebracht. Downing daer over klachtig. AmbalTa·
, deur Goch fpreeckt tot Kington metdenCancelier, over't aenhouden vanCu·
, 'il^us, en quaet Traftement van de Gevangenen. Roninglis inftruitle acnde
. , Éngelfche Oorlogs-fchepen. Downing verklaert Audart voor fijn Domeftijcq.
• VendrigManly. Cunceus in den Tour. De Peft in't Huys van den Ambaflà-
deur Gogh. Tentatyf van de Heeren Mediateurs. Antwoort van denKo.
ning van Engelandt. Secretaris van Downing gevangen. Downing vertreckt
flilfwygens. Ambaflàdeur Gogh met den Hertog van Albemarle over de Ge-
vangens. Ridder Clifford wegens Engelandt nae Coppenhage. Seer fware
, Peft tot Londen. Koning van Engelandts Antwoort aen de Franfche Media-
teurs. Ambaflàdeur Gogh aen den Koningh over de Gevangenen. Een Edel-
man ende Pagie van d'Ambafladeur Gogh gevangen. Ridder Vane wegens En-
gelandt aen Keur-Brandenburgh. Scnding van een habyl Perfoon nae Enge-
andt voorgeflagen, om over de Gevangens te handelen. Ambafladeur Gogh
, gerevoceert. Staten Brief daer over aen den Koningh van Engelandt. Ko·
ninghs Antwoort. Hollandts yver. Nieuwe Impofitien. Paflagie-geldt
Comeet-fterre. Befchryvinge daer van. Zeclandt urgeert, om CommiiTien
op d'Engelfche uyt te geven. Bootsvolck misnoeght met haer Gagie. Zee-
landts Juftificatie over 't verleggen van eenige Soldaten in 't Eylandt van Ca-
fant, buyten weten van de Generaliteyt. Petitie. Admiraliteyt in Zeelandt
klaeght over manquement van gelde. Nieuwe ichattingen in Hollandc. De
andere Provinciën tot het exempel van Hollant aengemaent. Prins Maurits in
gevaer van verdrencken. Wordt wonderlijck gereddet. Sijn Brief daer over
aen de Gravinne van Sticrum. Ordre tegen d'exceflèn der Commiflle-vaerders.
Gedeputeerden van Zutphen gealarmeert door den Biflehop van Munfter.
, Verfterckingh van de Militie. Mariniers. lan Evertfz, Lt. Admirael van Zec-
; landt. Nieuwe Lt. en Vice - Admiraels. Verftercking van de Militie. Voor-
flagh van een Efquadre nae de Straet te fenden. Accoort met d'Ooft-Indifche
Compagnie· Haer Oftroy tot het Jaer feventien hondert geprolongeert. Ad-
vys van de groote Éngelfche equipage. d'Admiraliteyten aengefchreven, om
alles by te brenghen , ende t'equiperen, Efquadre nae de Straet vaft - geftelt-
Nadcr
-ocr page 364-
en OORLOGH VVyf-en-veertìghfieBoecL 34.5.
ïslader vcrfterckingh van de Militae. Frontieren vaii;den Staetgepfovidecrt.
Raedt van Staten verfocht tot hec doen van Petiticn. Hanfe-fteden fendcn de
tijften van haer Schepen aen den Koningh van Engelandt. Haertftede gheldt
inHollandt. Continuatie van deordinaris Importen. sHoIlandt neèmt drie
Millioenen op Intereflè. Admiraliteyt in Zeelandt fchryft hoe zy haer fai ghe-
dragen ontrent Schepen van Neutralen met Contrabanden geladen. Al de
Provinciën confenteren in 't PaÏÏagie-geldt. d'Egalifatie van den veerdghften
Penningh. Hypothecatien. Admiraliteyt tot Rotterdam voorilagh , om in
confideratie getrocken te werden omtrent hetPlaccaet van verbodt van de Schip-
vaert. Admiraliteyt tot Rotterdam vermaent tot fuppletie van haer Contin-
gent in de twee enjéventigh Oorlogh-ichepen. Confentcn van Utrecht. In
vyf Milioencn ende hondert duyient guldens. Noch in Ìèven Milioenen. Ad-
vys van de Admiraliteyt t'Amfterdam, raeckende de Lyfte van de Schepen van
de Haniè-fteden aen Engelandt gefonden. Om haer met deièn Staec tegen En-
gelandt te voegen. Dat zy rejefteren. De Provinciën wcrt aengefchreven or-
dre te ftellen op de verfterckingh van de Militie. Inftrument van Accoort mee
d'Ooft-Indifche Compagnie. Confent daer in van Gcldcrlandt. Zeelandt.
Adrys van Utrecht daer op. Vrieflandt daer tegen. Over-Yilèls Advys.
Voorilagh van een Somme de Reièrve te Negotieren. Kooplieden praftijcke.
Advys van de Admiraliteyt in Zeelandt, raeckende de Hanze-fteden. Mon-
ture ende manningevan de Zeeulche Schepen van Oorlogh. Inllructie tot de
Capitale fchattinge over 'treflbrt van de Generaliteyt. Advys van denRaedt.
Engelfche verbieden die ìì-an de Hanze-fteden 't voeren van Ncderlandtfche
Goederen. Staten fchryven aen de felve Steden over d'onrechtmatigheyt van
dit verfoeck. Datiè 't behooren af te ilaen ende haer met defen Staet te verbin-
den. By haer niet aengenomen. Lijftevande Soldaten op de Vloot t'embar-
queren. Advys van den Raedt, raeckendei't licentieren der Engeliche en
Schotfche Regimenten. Vrieflandts coriiènt in de Prolongatie van 't 0£troy
van de Ooft -Indiiche Compagnie. d'AdmiraUteyt t'Amfterdam huyrt van
eenige Kooplieden vijftien Schepen teCadix, om in de Straetgebruyckt te wor-
den. Verfoeckt dat aen de Confuls in Spangien en ïtalien Commifltengegeven
mogen worden op d'Engelfche. Dat den Staet haer nader wil expliceren over
'tPlaccaet van Verbodt tegens 't uytvoeren van alle Koopvaerdy - fchepen.
Verbieden den uytvoer van Lonten. Prasmien aen de Commiflie-vaerders.
Admiliteyt ichryft aen de Ooft-Indifche Compagnie haer Volck te monteren,
en in den Eedt van 't Landt te brengen. Advifeert, dat Schepen van Neu-
tralen , gaende met Contrebande nae Engelandt, behooren aengehack te wor-
den. Raeckende 't onderhout van de verminckte. Op 't afzenden van Com-
millien op d'Engcliche aen de Confuls in Spangien en ïtalien. Engeliche en
Schotfche Regimenten gelicentieert. Befettinge in Rammekens , Haeck ,
Zierickzee j ende Brouwershaven. Ruyterye in den Hage. Admiraliteyten
klagen over gebreck van geldt, Voorfien tegen de Non-obiervantie van 't Plac-
caet van Verbot van'cuytvoeren van alle Koopvaerdy-fchepen. Aflèurantien.
Ordre op 'tTraftement aen de Landt - officieren op Zee te doen. Pra^mien.
Vaft-fteliinge en explicatie van't Pliccaet van Verbot van't uytvoeren van aller-
leyKoopmanfchappen. d'Admiraliteyt wort gelaft de Vloot ftercker te be-
mannen als gewoonlijck. Den Raedt verfoght om een nieuwe Petitie te maec-
ken tot d'aenbouw van noch Wé'r en twìntigh Oorlogh-fchepen. Hollandt com-
municeert aen de Generaliteyt den Eedt door d'Engelfche en Schotfche Officie-
ren te doen. Staet van d'equipage van d'Admiraliteyt t'Amfterdam. Eguali-
iàtie. Staten invitatoire Miffive aen alle machten van Europa. Nieuwen Eedt
hy d'Admiraliteyten te doen. Placcaci raeckende de Navigatie van Neutralen
op Engelandt. Burgh, Glas, en Kien in Zeelandt. Confirmatie van de Plac-
caten tegen de Groenlandtfche vaert, Luytenants en Vendrighs over dc Lant-
Militie op de Vloot. Deputatie na Gelderlandt ende Over-Yflêl. Inftruftic.
Placcaet tegen'c Kaydrayen. De Bye, Merode, de Hubert, Humaldanac
de Wielingen. Rangh van de Hooft-officieren over de Vloot. Ommeren,
Witfen,
-ocr page 365-
346 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
Witfen, Penfionaris de Wie , Vrybcrgen, vander Hoolck, Haren, Almelo
nae Texel. Inftrudie voof d'Admirael Obdam. Placcaet tegen 'tLorren-
drayen. Rapport van de Gedeputeerden tot de Zee-faecken. Reglement op
't verbodemen voor Lillo en 't Zas. Afte van authorifatie voor de Gedeputeer-
den na Texel. Eedt voor de Hooft-officieren van de Vloot. Lt. Admirael
Cortenaer in Texel. Oock d'Heeren Gedeputeerden. Placcaet tegen de Vif.
fcherye. Staten gemifcontenteert, dat d'Admiraliteyt in 't Noorder - quartier
haer fecrete Refolutie, belovende meerder Soldyen aen 't Bootsvolck by Trom,
llagh hadt doen uytroepen. Schryvenaen de Admiraliteyt in Vrieflandt haer
Equipage te fpoedigen. Engelfche Vloot voor Texel. Staet van'sLandts
Vloote. Hellandt urgeert het Negotieren van noch nieuwe Geldt-fommen.
Staten bewilligen in 't uytlopen van Neutrale Schepen Ballaft Scheeps. 'sLands
Vloot lackt nae Zee. Franfche Koopvaerdy - Vloot by de Engelfche voor
Texel genomen, Admirael Evertfz conjungeert met de Vloot in Texel. Ge-
deputeerden in Zeelandt klagen over quaet onthael by die van Ooftende aen
een Staten Oorlogh-ichip gedaen. 'sLandts Vloot in Zee. Lijfte van de Staet-
iche en Engelièhe Vlooten. Negen Engelfche Koopvaerders met een Convoyer
vervallen in 'sLandts Vloote, MofcovifchcKooplieden verkrygen te mogen
uytlopen met haer Schepen na Archangel. Gedeputeerden nae de Maze. Zee-
landt opent haer confent in vier en twintigh Tonnen gouts. Refolutie over
't employ van de felvc. Staten ernftigen Brief aen den Admirael Obdam. Is
daer van mifnoegt. Rencontre tuiTchen de Vlooten. Relaes van den Admirael
Evertfz. Relaes van den Vyce-Admirael Tromp, Staten vermanen de Vloot
in Zee te houden. Vloot tegen ordre binnen. Engelfche Vloot blyft voor
Texel. Relaes van den CapiteynTjerckHiddes. Negotiatie van de Gedepu-
teerden in Texel omtrent dc Vloot. Engelfche Vloot. Lt. Admirael Evertfz
in misgunft van 't volck. De Schepen Delf-landt, Raethuys van Haerlem, en
Doesburgh in Goerée binnen. L. Admirael van Zeelant. C. Evcrtfe de Jonge,
Jan Banckerten Lonckc inMiddelburgh. Wandevoiren van de Vloot ge-
examineert. Commer Gerritfz, P. van Campen, vander Can, Boer van Enck-
huyiên, Niehof, Onclaer, Vander Β urgh, &c. Difordre in de Vloot gepra-
venieert. Dochters van den Admirael Waliènaer gecondoleëert. Ordre tot
reddinge der Schepen in 't Vlie. Lt. Admirael Jan Evertfz in den Hagc.
Matrofen geconiènteert voor acht dagen aen Landt te gaen, Lijfte vandc
Krijgsraedt op Texel. Stachouwer. Verloopen Matrooièn geapprehendeert.
Ordre om de verdere aen Boort te krygen. Scheeps Soldaten gepermitteert op
conditie aen Landt te gaen. Banckert in Zee. Verdere reparatie van 'sLandts
Vloot. Lt. AdmiraelJanEvertiz fijn verdedigingh. Bootsvolck op 't Schip
St. Paulo oproerigh. Weder geftilt. Gedeputeerden aengemaent totjuftitic
tegen de Wandevoiren, Vyce-Admirael Tromp. Verbodt tegens de Gom·'
miiïïe-vaerders in'taennemen der MatroÌèn, Ordre op 't employ van de Zee-
Militie. Advys van Zeelandt daer op. Tomp malcontent. Refolutie van
haer Hó. Mog, raeckende d'ordre ter Zee. Verdere Proceduyren tegen de
wandevoirige Officieren. Heemskerck , Solderwagen, Marre, Bruynincs,
Huysman. Capiteyn Niehof uyt fijn detentie ontilagen. Corn. Evertfewert
Lt. Admirael van Zeelant. Jan Evertiz gedeporteert. Verdere Proccduyrcn
tegen de wandevoiren. Boer van Enckhuyfen uy t fijn detentie ontilagen. Con^
demnatie van wandevoirige Officiers, Hare Sententien. Advys van de Ad-
miraliteyten op verfcheyde pointen de Marine. Voorflagh van eenige Ged^
pureerden op de Vloot te fenden. De Heer Huygens en Raedt-Penfionaris
de With daer toe genomineert. Doen den Eedt van zuyveringe. Wert by
Zeelandt geimprobeert. Boreel wegens Zeeland op de Vloot. Maur^ault,
Wynbergen, Symen Willemfz. Engelfche en Schotfchc Officieren, die wey-
geren den Eedt van getrouwigheyt te doen, gelaft te vertrecken. Mifllve vaa
de Ruyteraen haer Ho. Mog. nopende fijn aenkomfte tot DelfFzijl. Befchry.
vinge van fijn reyze, Wert Lt. Admirael van Hollant. Tumult op 'tSchip
van den Lt. Admirael Tromp. De Heeren Wcftcrm^n en Aitzema naf
de
-ocr page 366-
cn O O R L O G Η rV Vyf-en-veertighfie Boeck. 3 4.7
dc Helder. Stachouwcr, Schey, deVries; Tromp malòonccnt over'c ver-
kielen van de Ruytec.tot Lc. Admirael. Bèbberen, TjebbeSV'Biflchop, Bou-
man. Deliberatien om de Vloocin Zee te helpen. Trörftp verfoeckt iijn Di-
niilile. Gedeputeerden daer tegen. Aenkomift van dé- BLiiyter in ' de Vlooc.
Tromp ftelt fich. gezeggelijck. io; Lijfte van de Vloot. -Oóft-ïndifche Retour-
fchepcn -in Befgenrifl Noorwegen. Vloor van baer Hó;iWög.-fin Zefe:»!^ Vier
Swcediche Schepen by defelveaengehaeki· / Capiteyn Nìédeek. Ordire in't
^eylen. Vloot voor Bergen in Noorwegeni v; Wi j. van'Gerit; byïde fclve aen
den Gouverneur afgefonden.- Engelfch Schip in' de enghte van' Boeeko^ Rée.
Oproerige Predicatien inHollandt. Ordre van ter G^u^daëf tegen Ca-
piralè iehattinge over't Reforc vab de Generalìtèyt geproponéért. Üphëf van
een halve Verpondigh. Cafuspofitie. Vloot voor dë Màze^ Véttchcyde
Landt-Militieop de^ lèlve opgefonden. Capiteyn Houtt^iyn -met atht 'sLandts
Oorlog· fchepen in de,Vloot. Schip de Seveii PrOvindicn.^ - Viödi voor Santvoort.
VoorSölesbay. " Eiigelfche ViiTchers Boot by^de ièlve géAómm-- Gedeputeer-
den fchryveh defwegen aen dë Magiftraet töfc ^Jarröuyden;-'" Vérdere A£bién van
'sLandts Vloot. - Rapport vati dé Bitter j Gpmniandeur vati de Ooft-Indifche
Retour-fchepen:·- Propolitie yanOver-Yflèl·, om de PriÀ^ 'vanOrangië in Ex-
traordinaris Deputatie naer Engelandt te fénderi. Wert by de Provinciën over-
genomen. Hollandt adviföert ycmant tot' verwiilclingh der Gevange'ris naer
Engelandt te fenden. Zeelartdt daèr icherptegen, Devéii'fèr ^dëilidvöuéert dc
Propofitie van de Gedeputeerden Van Over-Y^cl?'· Der félvérjHlhficatië/^ DeC·
feynvaii 'sLandts Vloot op Duyns. Bezet de Rivier vari ^Loridéfi. Préparcert
fich om te repatriëren. Dellèlfs onmacht. Vrieilandt defadvoueert hét gepro-
poneerde van hare Gedeputeerden, raeckende deRevocarievan "'sLandts V oot.
Derfelverjuftifieatie. Verklaringc van haer Ho. Mog. daer Over. ■■ Vloot voor
dc Maze. Ordre wegen 't inlopen van déVloot ende coricinueren van deflêlfs
Militie; ■Verwiflèlingh dér Gevangheiien. 'Vrede - haïidelingh.· Aen-
fpraeck van dén Koningh van»'Enghclandt^ defWeghen'aen 'r Parlamene.
Bcfendinghe nacfi-'Enghelandè, - Zeelandt daér tcghen-.f^-ff PHuygens , de
With , ende Boreel doen R!apport wegens haeir laetftë'Zée-tocht v\-Landt-
man Predickt acflftotelijck. Oy Hollandt qualijck ghèftomen. Weft van
fijn dienft gefuipendeért. Véirbael van de Proceduyren teghcns hem. D.
Simonides. Boeck van Boifius. ■ Neutralitcyti van dé Elve. Verwiflèlingh
der Gevangenen. Advys van deGecommitteérde terAdmiraliteyt daer op.
Nieuw Traftaet met Zalée aen té gaen. Equipage ter Zee. Aitien omtrent den
Munfterfchen oorlogh. Jongen Rhyngraef doot geichoten. Alliancie met
Brandenburgh àen te gaen. Memorie van de Brandenborghiè aenhaerHoogh
Mog. daer over. Wert weder in getrocken. 't Schip van Capiteyn Kerckhof
verongeluckt. Admiraliteyt van Zeelandt klaeght over "die van Rotterdam en
Amfterdam. Engelfche met achtien Schepen' voor Gottcnburgli. Watervloet
alhier. Ordre in 's Landts Vloote. Vaeit nae Weften. ^ Repreflie teghens
'tverloopen van BOotsvoIck. Winter-vloot in Zee te houden. Petitie. Na-
dere inftantie van- de Brandenborghfche Minillers omtrerït de aen te gaene Li-
gue Aftien van't Leger te Velde. Gedeputeerden doen Rapport. Verdere
deliberatien omtrent de Campaigne. Alliancie met Branden borgh te yèrnicu-
vven. Confideratien van haer Hó. Mog. daer op. Van Brandenburgh. Hoef-
Yzerfche Schuit- Afte van Compromis daer over. Traftaet tuflchen defen
Staet ende de tJnions Vorftén van 't Jaer 160 f. Naeder Tra£taet van 't jaer
veertien. Brandenborghfche Minifters'hebben Audiëntie. Haer Propofitie.
Nader Memoriael. Souverainiteyt van Ravefteyn. Wcft wegen haer Hobgh
Mog. aen Arbiters geftelt. Befwaringh van'dè KleeffchcStenden. Branden-
burgh fchryfi: defwegen aen haer Ho. Mog..'. ' Swcedfche feecken. Traftaet van
Elbingh. Appelboom verfoght dàer over in conferentic^tc komen. Deflêlfs
Antwoort. Replycq van hacf Ho. Mog. Werpen de ' fchxdt van 't achterbly-
vcn der conferentien op Appelboom. Deflfelfs Antwoort daer op. Handeling
van "de Heer Silrerkroon alhiér'over het Schip Chriftina. Antwoort van Swe-
den
-ocr page 367-
34S' S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
den aen haer Ho. Mog. raeckende hct verfochte fecours. Handelingh daer
over in Sweden. Naeder verioeck aen de Meer Appelboom ora in conferentie
,te treden. Ontfanghtden Tytel vanExtraordinarisEnvoyé. Guineefchc ver.
fchillen. Concept Accoort overdefelve: i. By Sweden niet aenghenomen.
, A. Wickefort extraordinaris Envoyé wègen Pólen alhier. Sweedfche Prate^
y fien op haer Ho.'Mog. Koningh van Sweden klaeght fcherpelijck aen haer
Hoi Mog. over 't opbrengen van fijne Schepen. Ysbrants in Extraordinaris
Ambaffade nae Sweden.. ; Syne Inftruaie. Naeder^aft. Convoy - Phccaet
van; Sweden. Sweedfche Schepen gerelaxeert. ■ Appelboom klaeght over
een Zeeuwfe Kaper, Ysbrants tot Lubeck. Met de Sweedfche ComniiiTa-
rifen in conferentie. SijnPropofitie. Der felver Antwoort. Nader Confe-
rentie. Voorwerp der Sweedfche, raeckende een Reglement de Marine. Re.
plycq van de Heer Ysbrants. Sijn verdere Negotiatie in Sweden. Pn^j
Adolf tot Amfterdam. Syn Brief aen haer Ho. Mog. b Sweden refolveert tien
duyfent man in Duytllandt te fenden. Vervolgh vani de Negotiatie van de
Heer Ysbrantsaldaer. Klachte van de Heer Appelboom.. Ordre tot relaxa-
tie van vier Sweedfche Schepen. Appelbooms naeder klachten. Sweedfche
klagen aen den Heer Ysbrants, De felve by haer Ho. Mog. gelaft t'Huys te ko-
men. Naeder laft om te bly ven. Confent tot vernietingh van -1 Tractaet van
Elucidatie. Biilchop van Munfterfoeckt de vriendtfchap van Sweden. Ys-
brants daer tegen. Sweedfche klachten aen hem. Tradtaet van Elucidatie,
Engelfche Minifter tot Stockholm heeft audientie. Coninghsmarck na Vranck-
rijck. Antwoort aen de Heer Ysbrants wegens de verfochte fubfidien tegen
Munfter. Conferentie over de refciifie van 't Traiìraet van Elucidatie. Nae-
der Refolutie van haer Ho. Mog. daer op. Africaenfche verlchillen. Verande-
ringh in 't hier voor gemaeckte Accoort over de ielve, Deeniche faecken,
Amerongen wegen delen Staet derwaerts., Verklaringh van den Franfchcn
Minifter aldaer, in faveur van haer Ho. Mog. Negotiatie van den Refident Ie
Maire. Inftruftie voor den Heer van Amerongen. Sijn vertreck. Komt
totHamborgh. TotBremen. Tot;Gottorp. Tot Oldenfé. TotCoppen-
hagen. Heeft een private Audientie byjden Koningh.,, Syn aenbrenghen.
Conferentie. Revocatoir Placcaet. Engeliche Schepen in de Zont. Nader
Conferentie van de Heer Amerongen. Sijne verdere Negotiatie. Tydingk
van der Engelfche Attaque op de Ooft-lndifche Retour-fchepen in Bergen.
Denemarcken hier door tot defen Staet genegen. Refident Charifius klaeght
aen haer Ho. Mog. Engelfche ibecken Denemarcken op haer zy te trecken.
Amerongen daer tegen, Vertreckt. Franichen Refident heeft audientie.
Naeder Inftantie van de Engelfche. Clingenbergh in den Hage. AmbaiTa-
deur Boreel vertreckt na Mofcovien. Komt op de Riga. Sijn Receptie in
de Stadt. Vertreckt. Vervolgh van fijn Reyze. Sijn receptie tot Mofcou.
Prefenten. Heeft audientie by fijn ZaerfcheMajefteyt. Naeder audientie.
Conferentie. Verdere Negotie. Heeft Audientie van affcheyt. Vertreckt.
Komt in den Hage. Negotiatie van den Heer van Beuningen in Vranckrijck.
Heeft audientie by den Koningh. Met den Heer de Lionnc in conferentie.
Verdere Negotiatie. Saecke van Maltha, Brief van den Groot-meeftcr aen
haer Ho. Mog. Ruvigny naer Engelandt, Notificatie van d'Eftrades aen haer
Ho. Mog. raeckende een Franiche bezendigh derwaerts. Vervolgh van de Ne<
gotiatie van den Heer van Beuningen in Vranckrijck. Hevige klachten van
d'Eftrades aen haer Ho. Mog. Antwoort van haer Ho, Mog. daer op. Re*
' folutie van Vranckrijck daer tegen. Brief van defen Staet daer over aen den
Koningh. Nader Brief. DelTelft Antwoort. Engelandt accepteert de Me-
diatie van Vranckrijck. Ordrc tot ontllagingh van de gedetineerde Franfchc
Schepen alhier. Naeder inftantie van den Heer van Beuningen in Vranckrijck.
SagredijVenetiaenfchen Ambaflideur tot Parys. Orangie gereftitueert. Cere-
moniën daer omtrent. Klachten van den Grave d'Eftrades over die van Mae·
ftricht. Hertogh van Savoyen fchryft aen haer Ho Mog.. raeckende de diffe-
renten met Engelandt. Negotiatie van,de FranfcheMediatcurs in Engeland^.
Ferfc'
-ocr page 368-
en OORLOG. 7Vijf-en-^eertighfleBoeck. 349
perfecutie der Gereformeerde tot Velaux. Koninginne Moeder kranck. Fran^
fchcn y vcrigh om de uytheemfche Manufadturen af te wyfen. Traffijcq tuflchen
Vranckrijck en Brandenburgh geproponeert. Haer Ho. Mog. geven ordre tot
relaxatie van drie Franfche Schepen. Beuningen doet inftantic in Vranckrijck
tot prieftatie van fecours. Nederlandtiche Koophandel. Op de Franiche Zee-
ftcden voort gefet. Vranckrijck conienteert Secours tegen Munfter. Biflchop
van Munfter door Engelandt tegen defen Staet onderftut. Spaenfchc door de
Portugefen gcflagen. Koningh van Vranckrijck verklaert de Guarantie tegens
Engelandt te fullen prefteren. Beuningen daer over met de Lionne in gefpreck.
Memorie van d'Eftrades aen haer Ho. Mog. op 't felve fubjcd. Sijn nader ver-
foeck. Verdere Negotiatie van de Heer van Beuningen in Vranckrijck.. Nae*
der laft van haer Ho. Mog. aen hem. Met de Lionne daer over in conferentie.
Negotiatie van de Franfche Mediateurs in Engelandt. Beuningen fchryft aen
de Marquis de Lionne. Deflèlfs Antwoort. Naeder Verklaringe. Terion
verfoeckt Ysbrants in Sweden op te houden. Philippus de vierde, Koningh
van Spangien, geftorven. Biflchop van Munfter declareert den Oorlogh tegens
defen Staet. Naeder inftantic van de Heer van Beuningen daer op in Vranck-
rijck tot lècours. 't Selve wert hem toegeftaen. Ordre tot d'overiendingh
van dien. Nader Negotiatie van de Franfche Mediateurs in Enghelandt.
Marfch van 'tFraniche lècours. Memorie van d'Eftrades defwegen aen haer
Ho. Mog, Naeder ordre van de Marfch. Verklaringe van haer Ho. Mog,
toe preftatie van de Alliancie. Franfch fecours tot Daélhem. d'Eftrades infi-
fleert op 't herroepen van wederzyts Ambafladeurs in Engelandt. Naeder laft
aen Beuningen, om Vranckrijck met Engelandt te doen breecken. Surrogatie
der vacant vallende Officien in 't Franfch fecours. Laft aen d'Amballadeur
Gogh om te repatrieren. Ordre om haer Ho Mog. Vloot met de Franiche in
de Middelandtiche Zee te conjungeren. Klachte over de Juftentatie van 'c
Franfch fecours. Remplacement van de Compagnien van dèn Daupiwn ende
Faucaut. ProfdyevanMeerfen. Vaert van Ooftende op'Brugge. Confide-
ratien daer op. Rhyngraef belchuldight. < By haer Ho/ M^g. geabiblveert.
Accoort van dcièn Staet met Spangien wegen ide Chambre My-partie. · 't Schip
Rofario. TweeSpaenlchc Schepen gerelaxeert: · RencontrO van denReiident
Sasborgh totBruflèl. Verbodemen. Wcrvinge van den Biflchop van Mun-
fter in de Spaenfche Nederlanden. Memorienvan d'Anìbaflàdeur van Span-
gien defwegen aen haer Ho. Mog. Notificeert de doodt van fijn Koningh.
V^erhael van delïelis fterven. Begraeffeniflè. Sijn Zoon tot Koningh ge-
proclameert. Spaenlchen AmbalEdeur ontfangt een nieuw'Credentiaeli' Mar-
quis de Caftel Rodrigo Ichryft aeii haer Ho; Mog raeckende de verlbchte-Pas
voor't Franfche lècours. Spaenlchen Ambaflàdeur verfécckért haer Ho Mog.
van lijn Koninghs genegentheyti jjDeiduftie der Spaeiiiclw tegen de prcténfien
van Vranckrijck op'de Nederlanden. Hanze- ftedenl-'J Refiderit Romer.
Van Camp ende Eeckhof wegen Hamborgh' iii Éngelant Aitzema vcrfoeckc
wegen de felve alhier ^t efFe£t van de Traftaten^ van Maïiné^ ƒ ' Den Key;ier be-
looft Bremen bydeimmedietcyt tcbewaren. Vaert op kleynOoften by'delèn
Staet gereguleert.' -'Aitzema verjfoeckt relaxatie'van twee Schepen vanLubeck,
Vier Schepen van'Amelandt byeen Engelfchiiian genomen.- De Heyder en
by haer óvergelcvert, 'Klagen over d'Admiraliceyt
vys van de Admiraliteyt daer op. ' ^ Hebben^ Audientie by 'HoHandt. ' Haer Pro-
pofitie,raeckcndc^deNeutraliteit,van de Elvei ' Relòliitiè Van Holtóiidt daer
op Van de Gèriefalitcyt. AdVys van de Admiraliteyt.''^—^
k aringe van hier Ìib. Mogi Souyerainitéyt vtó R'avefté'yn. Stèrcké Wer-
vinghe van dén''Biflchop ' Van' Munfter; Otóre > te-
ghen.' Advyé vkn 'Zeelahdt ,'-noopeiidb "t'afehfteU^
over'ide Milicid'^ Jprins Maurits Generaci.Petitié-'Vàtl^ den van
200000. guld; ' 'Ordre tot hét leggen van dcTroupbB^-Mglis'den Rhyri ende
V, Dcd. Φ0 Yffel
-ocr page 369-
350- SAKEN van STAET
YiTcl, Lijftc defwegen geformeert. Amelandc.
nopende 't aenftellen van Hoofc-officieren.
ier nopende het werven van den Biilchop. Biiïchop hout deièn Staet zorge.
loos. Hollandcs Advys op'taenftellen van Militaire Officieren. CaftelR,o.
drigo ichryft acn den Biiïchop, nopende fijne Wervingen. Stadt ende Landen
verfoeckt afllftentie tegen den BiiTchop. Manifeft van den BiiTchop. Onder,
handelingh met de Vorften van Bronfwyck en Lunenburghs Traàaet geiloo.
ten. Grave van "Waldeck geregaleert. BiiTchop over de Bourtangie. GracF
van Waldeck. Tradlaet tuflchen defen Sraet ende de Vorften van Lunenborg.
Zutphen onmachtigh. Borculo, Lochem, Wildenborgh, Keppel, bydea
BiiTchop ingenomen. Oock Deutecom. Aitie van de Ritmeefter. Aftic
van den RitmeeftcrWelevelt tegen de Vyant. BiiTchop occupeert Enfchede
ende Oldenièel. Ordre van defen Staet tot hoftiliteyt. Haer antwoort aen
den BiiTchop. Geluckige rencontre van de onfe tot Ipfinghuyfen. Stadt
ende Landen daer over aen haer Ho. Mog. Borculo. Capitulatie tot het
Werven van twee Regimenten. Omme by de vyandt gepluiidert. Gruys,
Mepiche, Syndicus Altingh wegen Groeningen alhier. Keyzer prefenteert
fijn Mediatie tuflchen defen Staet endeden Biilchop. Memorie van dc Heet
Friquet defwcghen. Eenigheydt tuflchen de Hooft - officieren van de-
ièn Staet. Ongereetheydt in 't verlegghen van Patenten. Winfchoten
by den Vyandt in - genomen. Brandenborgh fchryft aen haer Ho. Mc^.
Herterdijck door te fteecken. Stadt ende Landen gciècondeert. Bercke-
mer Brugghe by den BiiTchop af - gebrandt Jeiuyten ende Studenten
uyt Emmerick gezet. BiiTchop iòeckt in Drenthe te breecken. Brief
van de Gedeputeerden te Velde, raeckende haere Harmonye. BiiTchop
by d'Ommer-Schans doorgebroocken. Verfterckingh der Guarnifoenen.
Rencontre tot ter Apel. Over-Yflêl veribeckt iècours. Ervarentheyt der Of.
ficieren byHolIandt geproponeert. Vloot in Zee. Over-YiTel in onmacht.
Nieuwe wervingen aen te ftellen, Ordre in 't aen-nemen van de Officiers.
Doesborgh. Ordre om de Vyandt te fteuyten. Nieuwe wervinge van joüo
Ruyters en 5000 Voet-knechten. Officiers daer over. Progreflèn van de Bit
ichop. Hollandt foeckt de Franlche Compagnien met 2 5·. man te verftercken.
Verdere Aftien van 't Leger te Velde. Drie ouyfent Switiers te lichten. Be-
raminge om den Vyandt te fteuyten. Munfterfche befèt. Generael Gorgas
tot Winfchoten. Munfterfche gebreeckelijck. BiflTchop fchryft aen de Keur·
vorft van Brandenborgh. Franfch iêcours. Generael Pradel. Prins van
Orangie befichtight het ièlve. Munfterfche verTamelen Tich omtrent den
Hardenbergh. Armoede onder de felve, LunenburghfcheTrouppes. . Vy-
andt vertreckt nae Win ichoten. Franfch fecours. Konnen door gebreck
van Wagens niet marcheren. Vyandt omtrent Wedde ende Apel. ( Franfch
fecours langhs den Yfïèl. Memorie van Friquet tot beflifllngh van den oor·
logh. Antwoort van haer Ho. Mog. daer op. Conferentie. Haer Ho M<|.
fchryven aen de Munfterfche Stenden. Brandenburgh ibeckt de Neutraliteyt
van fijn Steden te bewaren. Staten Legher paflièert den Yflièl. . Coloncl
HaerTolre. Lunenborghfe Trouppes. Biflthop tot Ahuys. De With
treckt nae den Hage. Defeftueufheydt in 't Staetfche Leger tot den Marfch.
Jongen Rhyngraef doot gefchoten. FranfcheTrouppen difficil tot de Marfch·
Aenfchryvens van haer Ho. Mog. aen Prins Maurits tot Aftie van 't Legher,
D'EftracIes verfbcht d'Heer van Pradel defgelijcx aen te fchryven. Naeder
aenfchryvens aen Prins Maurits op't Telve fubjeft. Foules van de Franfche
Trouppes, Keyryorft van Brandenborgh tot Kleef. Gedeputeerden van haer
Ho, Mog. derwaerts, Naeder ichryvens van de Keurvorft. Reglement
Over de Militiejan defen Staet., Treifingh tuflTchen de Staetfche en BiiTchop-
;pelijcke by, Enfchede. O^dre om drie duyfent Switfers aen te nemen. E*"
ceflen byde.Biiïchop in Drenth bedreven, , .Harkens cn üden tot Groeningen
onthalft, Staetfche voor Lochum, , Lunenborghfe Trouppes. ' Pointcn tot
een handelingh roet Brandenborgh by hacrï Ho. Mog, geproponeert. Lochum
Advys van Gelderlandt
Brief van defen Sraet aendcKcy!
-ocr page 370-
cn O O R L O G Η. V Vijf-en-wrtighfie BoecL 3 51
Capituleert. Pointen van dien. Uyttocht van 't Guarnizoen. Preparatie
om de Trouppes nae haer Guarnizoen te fenden. Advyfen daer tc-
ghen. R. Berenbergh gefailleert. Lunenburghfe Trouppes. Gedepu-
teerden van haer Hoogh Mog. uyt Kleef doen Rapport. Georgh Willem
Hertogh van Lunenborgh alhier. Sijn Difpuyt met fijn Broeder. Sent
den Heer van Villiers aen haer Hoogh Mog. DeiTelis Memorie. Con-
ferentie. Mediatic van haer Hoogh Mog. Eyder en Ever onder Kleyn
Ooften. Ooft-Vriefche faecken. Stickhuyfen. Brief van de Vorft
defwegen aen haer Ho. Mog. Der felver Antwoort. Replijcq van de Vorft.
Dr. Andrée wegen de Stenden naer Engelandt. Vorft veraccordeert over de
Lichtenfteynfche ichult. Vrouwen tot Godens. Oldenborgh verfoeckt van
haerHo. Mog.deNeutraliteyt. Vorft van Ooftvrieflandt overleden. Emb-
den verfoeckt haer Ho. Mog. Proteftie teghens Engelandt. Stickhuyfen.
Cant, Ailva, ende Dreuwes naer Ooftvrieflandt. Haer Negotiatie. We-
der tot Groeningen. Keeren weder naer Lieroort. Haer Ho. Mog. foecken
Stickhuyfen te befetten. Memorie van d'Heer Aitzema defwegen aen de fclvc.
Cant doet Rapport. Lintloo wegen de Vorftin alhier. Sijn aenbrengen.
Wert defwegen aen de Stenden geichreven. Cant, Ailva, ende Dreuwes
weder verfocht derwaerts te gaen. Cant excufeert fich. Antwoort van
de Stenden aen haer Ho. Mog. Ho. Mog. Ichryven aen de Vorftin ende
Stenden haer Gedeputeerden herwaerts te fenden. Stenden fchryven aen
haer Ho. Mog. wegen de befettinge van Stickhuyfen. Memorie van Lintloo
aen haer Ho. Mog. D'Heer Aitzema daer tegen. Antwoort van de Vor-
ftin aen haer Ho. Mog. nopende 't fenden van Gedeputeerden herwaerts.
Grietzyl. Verdere Ooftvriefche iaecken.
|
fcDm öietifi gep?e|l te toojben/ toiett boo? benlgeec Goch op Caiais boo^tgefonben. aepjefalien am par= ticulieteiuiccben nottnietuptgegeben/ fjoetoel all^
ficj tot ©ojlogt) liet aenjïen/ bie niet gepubliceert totctt om bat be Übbocaten ban be ^bniicafitept t)ab> bniDoo;gcb;agen/ bat men ban niet met fcgpn ban mljtbt acnsejjaelbe^eijepen foube hennen confifquei ren/als genomen boo? be publicatie/ öatbaerombc|l eeifl beaengeijaelbe onbec ben naem ban be Qt* iitMle Reprefaiienteconfifqùecen.
«Önbettiiflcljen toiecbt alöaec met be «Equlpafliè percB boojtfleBacen : dertigh itoopbattbp-fcftepen ban dertig tot veertigh (ïutMi toiecben aengenomen/ tnoe twaelf nifubje ^cftepen boiecben aengeboubJt ^ betfcöepbe plaetfen / feven ban ben tweeden / cnbe vyf ban ben derden.
....... ' ' " bennegen-
gelioot
_ _ _ ai^
onüoojfïtnbangêtt.
^en J|eec ^fmbaffabettt Goch (ïenbe De gtoote
«nflutntìeban^chiW^ ' ^ ' ^
Jleec SJmBaffabeuc Goch cons tinueerbe al^'nocg in Engelandt, I]octDeI Dageltjq; in alle «Enaet:" fclje ilaüttifn j(|fi)EClanDtfci)e ^φφεη toiecöen opgcB^acgt ; tnùe mé&rcom in 't begin ban ^lanuaciu^ quant in Engelandt tiibina tiooj een Wf pn ©aertups/ batöm ©pre-3fitiiiiicael dc Ruy- ter in Guinea öabbe üfcoöeEt alle^ toat te boocenDc Ciigelfcfje De .i^ebecIanDet^ öabben afgljcnomen ; Docöaile^ pafleecbe onbec ben naembanRetorfie, m£iib?acDcDe^cI)cpentoeIop/ maec baec bielnocft Qten confifcatie of getoanseni^ ban 't25dot^baIcft /
iet toricït bE^naelfclje uptplunbecenbe/ ban liften 't felbe ©olcli/ upt bjefeban inCngefc
'i^uipa. citlneii· titlant,
Kinluf.
Iiitiit
eott,
nonitlff 'int öït iaatt '«iinei
«(btt- ti. |
gabbe goebtgebonben baecobec bpbcniionfngB au^ 166 bientietebecfoechcn / albjaec gemette petfoonen mi* , ferabeltjche enbe ellenbige conbitten gebbenbe ijxiu iuftelijcltgebebuceect/ enbebelsefen niet alleen (led' bi® met be algemene jjufiitie/ equitept enbe tebes ©cBöfPbt / maec oocR feifiS met öo^gebacötc Ma* jefieptg goebectiecen natucel enbe clementie / fteefc
fijne jjaajefïept baec op geanttooojt / bat baec ban geen aa?faec6e toa^ noch toilbe bifen / gclijtlt boo? befen tot mcecmaei^ gabbe bechlaect / maec batfuIc):bep.Kfenteiïfgccinge (fepDeHollandt) toat te abfccibecen : <iEnbe becbec infiantie baec obec bp gemsijnbegcbaen/ bat immeit^ be aengeflelbe gjo» cebucen op be aengegaelbe goebecen mocgte uptgt|lett tuecben/ tectyt enbe toglen op naecbec mibbel ban ao= commobatie mocgte jgn gebacgt/ enbe in allen ge» balie boojftg^be acme/ enbe gefpolieecbe menftgen opbecfelbec®abfcIanbt te toecben be(ïelt/ oftefelfjS b?pelgtft bectoatctsJ te moggen Recen/ om cebenen in't b^eebe gebebuceect/ fepbegoogg(igebacgtej!@ee jeflept : dat terwylen geene uytkomfte van faecken , over de bewufte diffcrenten tot noch toe hadde we- ten te bekomen , niet alleenlljck , maer oock dat hadde moeten aenfien > dat men verder outrages te- gensdeflelfs Ingezetenen dienaengaende hadgeinten>· teei-t met het afzenden van Staten Schepen naer de Kuil van GH/M4 j dat daeromme genootdruckt was geworden gelijcke aélien alhier aen te ftellen, daer mede dan de voorfz genomen Lieden patientie molle nemen. Niettemin, dat voor der felver onderhout zorge foude werden gedragen, alhoewel tot groote onkoilen (foo jepbe) foude komen te ftrecken. 30act optoel beöepliitque enbe be naebece Infiontie metbebecepfcgtecebenen/ bpjonbrclgcfi/ betceflTmi be be becfoitte bjggepbt giec bobtn jgementioneect isefenbe toegebjacgt/ geeft fDneJià^fhpt baec toe niet bonnen toecben gebifponeect. €cgtec op naec« bec enbe itecatif becfocch / epnbelijcb algoebael be« jtoaecich (foo getftgeen) al^ tegen^ tDlIIe aenge^ nomen / naecbec baec op te totSen benchen i S^oe^ genbegiecbp; dat altijt» fich hadde betuyght tot den vrede genegen, maer evenwel > ter noot, van den Oorloge niet en was afgefchrickt, daerom indien by NederTandt Vrede wiert begeert, dat daer over by de <0g a iclvc |
-ocr page 371-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
felve kan weerden gefproocken, en prefentatiegedaen
—^-als (foajqiilg} dé cèrile AggrefiTeiirs Wende, ghe-
lijckt'allentydenaen fijne zydekonde werden bewe- fen ; toelcReu aefjoojt / ban öoosfifiSÊ&acfite Ma^ jeflept affc&rpDt Ijeept flenamen. ctigcire ©acc .ïiBoa. oiufingen atiïip^banben€am= l^eciei» manöant van Juchen, Upt Wefel ban ben negentien- ^°i^"dengianuacij/ IjouDenbe in effect/ öat()nopDcont= wan ' fanom aDbectcntie ban bat eenige Cngclfcfte geeten Sant ÙP Keulen ccpfenbe tot Dorften foube pafferen met ''β" bcnStcD'aÖ^raeÖt/ ben €ojnet ban ben ttagii"i SitmcefiecMunnick met omtcent veercigh©aecben srtiast. gefonöertöabbenaccSterckrade, 3ijnbe mebeeeceecs hent onbcc Ijacc Canon / enbe op een Kleeffchen 25oö.mi bacc be boojfs «Snaelfe ï^eecen paffecen moe= fien enbe onbefcïjabicljt binnen Wefel te b?enflcp : 'ttuelcftalfoo bja^aefuccebeect: ï0aec op gebelibe- Atateii cefctsijnbe/ ftcbbe» Öa^c j^aaaöMag. aen beboo?^ O^etnt. "o^nibcComnianbeuc gecefccibecrt/ bat ten öoog- "iiicon' fcenontllicljtbjacen obec be boo^fcijjebe J^^oceÖucen teiitMtt. foo by ïjetn al^ ben boojnoembmïtcijgft^aebt gijei jbonben ïn befen / bat be feIbe becfionbe bat be een enbe bennbec bacc toeonbcbocaljtirici^geVoeeli/ enbe bat ijli bienboïBcnbe be gemelte Cngclfcfje i^eeccn met aUeI)acc bpliebbenbe ge;etrc!)ap enbe 23agagie aen= (ïen^ iuft alïebcleeftöiiibt en cibilitept foube Öebben teontflaen en op fjace b?pe boeten te (lellen / ootft in tocftomenbe ftent ban biecgeltjche ^jocebu= ren tegen^ eenigljefubjectenüananbereHoningenen .P^incen buotcn fufpicie banoncaebt / te ontijonben foo lange al^ fin batctoegeenfpcciale ojbjebanftace i5o. JlSog. ontfangen öabbe. «Unbe toicct^eptcact banbcfeïïefoïiitie aen ben j||eecDowning e|ctcao?bi= naci^ €nbo|ué ban ben ïloninabban<!Bjoot25iit= tannien boo? ben 'aigent de Heyde bccDanbtcepcftt/ Dtn te (icecBen tot fijne naeticijtinge. Ü^eeten ïteuc-20ijanbenbo?gljfcDe Minifiecp öabben baec obec oocft geïUaegDt.
^cnKoningl) ban Vranckrijck befe onlulienbeti nenienbe/ bebé pjefentecen fijn .fl^cbiatie/ maec bie ban Engeiandc toonbe bate toe latpnigl) inclinatie/ fufiinecenbe f)et cccbt aen ftjn 5pbe te toefen / enbe bat ^toie- befen ^taettoa^iUggcefleut/ bocö aengaenbe be öe= tic acn fcijabigijbe JFranfcften / liet pjefentecen contentement. ï^et patlement ïjabbegeconfenteertvyfentwimigh- mael honderc duyfent ponc^tcclinj;/ IIWCC ObCC fiit
opb2engcn beel jtoace bcHberatie.
fltot Ijct tocgl) setten ban be .ïatbcrIanbtfcBe ge; bangen^/ toiecbtöet CelfeyCoiiedgejnetpbet toe^ gcmaecltt.
<0bct;aIbitnnaetontBatl/ insonberöfpbt berïanbtfcDc 25oot§5ac5clleii / Jjeeft ben l^eec Goch toebec aubientie gefjabt bp beniectoaft ban Jorck, bocijaïïe^tebecgee^j fufiinecenbe ben ï^ertogl) bat Mertoiiö omtcent befen / gcenc becanbecinge ftonbe tdecbcn toegeb?acï)t/ nemaetmoet bïpben continuecen/ tot bat naccbec contentement obec be Betoufie biffetcn= ten/ enbe 'tgeene betbec^ baec op toaji gebolgöt/ bpöaetl^o..flliag· fouben toefen gebaen/ mepnenbe befcgeenfint^ flcijöigö téltonnen toecbengeoojbeelt/ metbeoibinaci^ pjactgche in gelijcfte geïegentfjepbt gebjupchflöch / niet tegljenfiaenoe göcen ©ojfogl) tuffclien bepDe foimelijclt toa^ gebeclaceect / feggenbe topbec^ / toel behent te jijn / bat be boojfcöiebe goebe luuben toficeben ban hiacijthi Dabben/ maec bat be ftlac&tcn moeficntoecben toegeb?acDt aen be geene/ bic ban allen befen beoo^faecfte enbe be eecfïe ?igstef= fenr^toacfn.
^e ©ecc Goch Ijeefl toel met alle bebencftelijcRe ce= benen gooabfiaebacljteJltoninablijcfie ï^ooaöepbttot raitiBatiebpsonöecIijcftomtceiitöet ®c«ctement/ foo acmelte goebe lupben ten oncecftte enbe bupten bec feibecfcljulttoicctaenaebaen/ getcacöt tebifpanecen enbe te betoöfcn / boefj Ijeeft aJIe^ niet feonnen öelpen/ feggenbe : bat gemclbe 3Lttpben albaec gehangen moefien Wpben om in topïen tegen^ anbece <6ngelfclje gebangcnen aen be jSebcclanbtfcöe jpbe te toecben bectoiffelt/ gelijcft becmoetenbebebueöttoiect/ bat flcn be ban ^;beclanbt in gun cegacbt ffonbt
nmitcR rifcU ρμβΐ'· teert Ijnec
Ione en beicii
Cetftp Collto- ïje.
^inbaf-
fa&euc <Bioc!) aen Ben
Haii
nbec oe
getier·
lanùtfB
gtbatt-
aentn. |
te gefcjjieben men niet ban
M>taet tcgentooojbigliin toerufiinge enbecnuiSi" jijube/ met Dit bolcït te laten bccflfccïten. ^
Jlfêet be becbece P?ocebupcen obrcbe^j^ebcclantt fcfte ^cöepen enbe <i5ocbfcen albaec opgebjacjit, toiecbt bafi boojtgebacen/ gelijcft al^bp behtcbtte ojbje^bienaengaenbe bpbenïlectoge ban lorckunt, gegebcn.
<©m toat fcöpn te geben ban iiecöt / toiecbe Cao!». tepnHolmes in ben€ouc gefet om ceeclimfchantci Seben ban fijn i^jocebucen in Guinea. ^
.Hàenliabt albaec oocft ban ïjet ©ofi-DupSaniof· Öaelt feecftece jacquetten ban öifc aen ben beuc gefonben; &p öeeft baec obeï een ?©omefiijcftSï gefonben aen be^ ütoningö^ ^eccetaci^ Bennet baji enbe 't felbe itocquet te famen met be ttoeeanbcté"»'» bie naebecfjaubt mebeban Drt^ofi'öup^afge&aeltit®'" toacen/ boen afbo?becen / toelette boojfcljjetie mefiijclt/ bp begemelbe ^eccetaci^ toeltoa^omfan- gen enbe albaec bp bebooinoembej^acquettenghf, bjacljt/ enbe be felbe getoont/ met pjefentatie Dan bie te fien openen / of oocft eenige 20?ieben of beftijcp.- ben aen bec ê^tattn ^fimbaffabeuc baec inne gcfloottn mocijten toefen geconfigneect/ betoelcfte Bpöanfoit bemogen naec flcl) nemen/ anbecfjnt^batDefeiaci fietten bp IjetJ^of toarenaengcljaelt/ op pjefumptie enbeabbectentie dat eenige feditleufe Libellen (ftpijj al^ Livres feditieux ) »pt .ïicbeclanbt bcctoafrt^tDa= een obecgefonben om albaec te torcben onbec öetbolclt gebiffenninecctenuptgeficopt enöebat mogriijcfthfn naembanben^mbaffabeuc omtrent betaDb^^tiatt toe foube jijn gebjupcftt ; toelchen bp be gemelde mefiijcfttoefcnbegel}oo?t/ enbe baec opnaecontfoiiJ gen ojbje betftlaert/ bat geen lafï Ijabbe om be geraflte ©acftetten te laten openen ofte eenige befclifpuenam be felbe geconfigneect te laten af-ljoubcn/ fijn bien begemelDei^acItetten albacc ggebleben tot tiat naecbec ojbje bienaengaenbe upt Ijet^abeclant te toefen toegeïiomen.
©et gcebacent©olcfi met be^cöepen albaccopi^ii geb?acl}t/ quamen noci) bagclijclt^ ban alleplaetfentnii aenfgnÉogement/ enbcbpfonbcclflcït bieuptöese'i^ bangeniffe tot Winchefter toacen toegö geloopen /gr- ff Itjch noci) bien baaD een groot getal Τιφ Öabbe Dcp.a-iM fentecct met becfoecft om geaffifieect enbe toegö gc&ol· gentetoojben/ jfjnbe al in een bjoebigen fiaet/ foo tof gen^ flecljte ©lunjesS Jjun in Bet obecgaen aen 't lijf gelaten/ al^becbecljongec enbeltommec/ niftlue' tenbe goe Bet met B^ gefloeten toatec bp bien gcoottn 33o?fi upt Bft 3tanbt fouben Ronnen gecaecften/ oftt albaec in 't becbo?gen blpbenbe / fïcb ban ftofl ra ïo« gement fonbecgelbt te beC5o;gen. SPe^Balben upt Commifeccatie be felbe moeten toecben glgeaffi' fieect in fioope be ©o?fi niet langt foube bupcen/ enl» met Brt engeflooten 3©atec/ ten bienfïe ban ben San» be fouben Bonnen toojben boojtgeBoIpen/ enDeoiw befïelt. i^et getal ban &et boo?f5 25oot^olcft Die in gebangeniffe ban Winchefter toacen Bfï>?ecÖt/ tofl? beccpt^ feec becminbect / enbe toiert becflacn ftet fdbi al^ nu niet berce&tìjcnbenombje ban twcehondert te toefen.
(Cec iongBfïec ?ïubientie/ betoeïcfie toa^ gei3)«(tö,j( Dp ^^ijng^bagi) ben twintighften befec / gemeccfit öat am met het nemen ban ^cBepen / <i5oebecen / enbe ©de» a ban öen^taet toiect boo?tgebacen / al^ mebt ttwt beeno;me@iocebucen/ enbe becbec^metbeloffins^ cnbegebjcpgöbebecftoopingen ban be felbe/ al^ oocft Öet bafi flellen ban't®olch/ enbe niet tegenliart·» becfcBepbe cemonflcantien enbe boleantien baec οϋη: gebaen/ Baöbe nocB alle^ fulc)c aen fDnJfêaif®?' toillen cepetecen en bp alle mibbelen tcacfiten te bifP"^ necen/ ten epnbe bu^banige Piocebupcen al^nom mocötetooibetjopgeBouben/ infjoope onbertópiiW biffecentcnopaccommobitept mocBten toecben w' bonben/fijne JiOajefieptèabbcgcanttooojt: de/Ielft zyde tot confervatie van devreede (datrtoe fich als noch verkiaerde genegen tc weTen ) ak al'r'' voor defen, alles haddc gecontribueèrt, daceen^giij
fcjjieben / imniec^ enbe in allen geballc / bat , niet ban mfpningctoa^/ ben .^bcclanbtfcljEn ^ ^ |
-ocr page 372-
cn OORLOG, V Vtjf-en - viertigh^c ÈoecL ^ 5 j
|
fnts van de lelve hadde konnen werden verwacht i Itiàe. voort aen fijne zyde dcffclfs beloften geprefleert, ffeliick als nu mee de overkomfte van Capiteyn Hol- mes raeckende deflelfs verrichtinge endt faedryf aen Cibo Verda by dito Holmes, aen de Kuft van Africa ofte Guinea gepleeght, hadde doen biycken ; heb- bende dcnfelven Holmes gevangen doenftellen om fijne verantwoordinge over'tgheene voorfchreven is te doen > ende dan verders daer inne te werden gepro- cedeert naer exigentie ende bevine van faecken, foo ende gelijck de toez,age daer over (foo bccMafCbc) tot meermalen aen den Heer Gogh was gefchiet j doch dit bydenStact der Vereenighde Nederlanden , we- Eens fijner fubjeften geproduceerde difFerenten niet en hadde weten in eenigerleywyfe te rechte tcgeracc- ken, gelijck als noch niet cene der felver bevonden wiert ten eynde gebracht te wefen ; dat daerom en om andere redenen verder daer op gevolght, gcnoot- ftcckt was geworden, defen wegh van Proceduyren jn te gaen > waer ο ver als nu fo Zwaer ende dapper wiert eeklacgbt, niet werdende ingefiendegrooteklachtc die over deflèlfs fubjedten inNederlandt dus langen tijdt ende wylen waren toegebracht, fonder datee- nige de minne uytkomfte daer van wiert gefien ofte oock te hoopen was, maer ter contrarie dat de gemelde diffcrenten noch dagelijcx wierdien vermeerdert, als tefienwas met het afzenden van den Vys-Admirael jf Kuper'm de Kuii van u4fr/ca^ ende wie weet ( foo fcpDcj waer hcenen verders ende tot wat eynde, &c.
©fft Gogh Ijceft torf op alle öEfe al^ anöccc tijDen tocflfbjacljt/ bebctfpiïeiueiiec reDcn/ eiiöe berDersS Dam bi" Bcüacgt / Dat Dcfcn niet cn toa^ De cfcijte toeaö ban tot ren scoienti accommoDetnent te tornen/ ni- mare tori cctDfC een Deur open gefet tot een opcnöas ten(2Do;Iogl)/ toaec Doo? Dan niet alleen eenscoote DIocbtliojtiiigcbeDucbt/ j'ae berfcecfiect ioiett/ enDe mitpiiifn ccn eeutoig&e becbitterinBê tufrcSentoiDec^ 3tjt?.iaatien/ maec oocfe Detcaföque ofteCommecs tie (ùtcmenfclieen aenDejijùe banEngelandt) met licacfjttngftajcit tetojllcnbooitfetten/ enDe oocR niet anörepontoetDen gcoojDeelt al^ DerfeftjeteenieBfie toiifiittóoooincccli/ omtrent Defen te toefen/ feftecs lijrlitotalitecfouSetoecDen gecuineect/ enDenaeaHe appflcentieinpïaetfebanDien/ een ^taet bartiïobe= tp f nbe j^iKccp op De boet Der Corfairen opsiric&t tot allreb^oomm fonbecIingefcgaDe/ DioefjbepDt/ enbe Iccttocfeit/ enDe anDecestoaceongelegentbeDenmeec in IjEt lijf eöe becgaelt/ Dacc op ftjn Ifêajejïejit becfocïjE hiiccDc fcticufelijcft al^ nocö gcIiefDe te Denclten / fepbe [jicï op : dat belangende het yoorfz. laetft verheelde, daer over in geen fonderlinge beduchten was, waer da: het bloetftorten was apprehenderende, ende daer- om nae den Vrede altijts hadde geftaen, doch gefien defdve niet langer hadde konnen worden behouden, dat daerom deflelfs Ingezetenen recht endegereciitig- hcydt niet langher hebbende konnen laten verlooreii E>cn,genootfaeckt wasfgewordeii tot de voorverliaelde Proceduren, alhoewel ongae^ne, te treden, menende voor si de werelt de wettigheydt van dien te konnen verantwoorden, temeer terwyl als noch aen dezy^e van Nederlandt qiet wiert getracht ecnighcontente- ment te geven, φεη becDet bettpifliHnge banriDtti / f toflöitc op iit't b?eüe geboïgfit aïïe tenöecenD? tfn ^c ai^ boo?f5 enDe becDec^ toti etcacfttingb ban Sa.J®o.pjintipnIcintentie/DocöfepDeföuej^a]fïlflJt βφ met eene onSCfjntijepDt : men klacht hier , ende men doet veele en groóte doleances ; cn aldaerj ifpjE» «tiiöeban be .ïSeDécïanötfi^eiieiaeanflii) en wil men geen klachtenhooren ,· immers op de klachte aldaer gefchiet geen contentement kten VQlgen, dacï eci>t«i!j wanneer Vrede wort begeert,^contentemérvt na
wordengedaen ; toaecme&e Dan nepienitóé b^tcecfbenen gri&ouDen enöe i!Offl{ì&?a(ijt .epmplii WEntbOTfijn^ajcficpt j^geftBipiiai/ öib&möete aumrmieto?p|)0bcneenup?geJ»u«9t.'!0 -üini «r ι
frtee JBtflibeban Den Capitfm l»cob van Mecu- Wen Bef^?rbenin 'BÏ.anDt#^«|tip ben Puig van Ley- aen, ten ?{ucfieïieBaenDe ίη^Οβ Bay vimCadisiie» |
Den dertighften (©fccmbec Icfl ïeöcn / rn gcaDDjelTféit aen 't «ÊoUcgic tee ^JOmiraUtept tot Amfterdam/ i)ou= Denbein effect Dat {jy ncbcn^ öni CoimnanDcuc van Brakel, Capiteim lan Roetcring enDe Cornfelis Kuy- perbanZeeianat, al^ntCÖC onitcent dertigh $toop= baecbp-fcöepen / foogtootal^ ftlcpn/beniesen cwin- tigften Dcc boojlcbe ifêacnt banMaiiaga toa^afgci jcplt/ om De ccpfetcbecbo?beccn na Cadix boojfj/ Dat 3p-ïupöen 't naeiito ban G ibralter flcpaffecrt jijnDc op Den acht en twintighften Dito / Den boojnocniDen Cor- nelisKuyperneben^ eenige l^laopbaccbp-fcljepen on^ Dee ftjn Conbop enDe befcgcnninge grbooctnDe ban fjim loa^ afgi5fple / Dat ten felben Dage nacfit^ ontcent drie .naijlen hupten Dc23ap ban Cadix jjjns be/ ben CommanDetic ban Brtkei fcpnbeombpte fïeecften/ tegen Den D^tocbecom fepiniaetftenDc/ Dat Den negen en twintigften Dec boo?f5 USaent cembectjuncencontceecDeachtft negen feonlng^ fclje= pen/ DieDc35IaggeboctDe/ bcceccDe vyf fcöooten/ Doel) bat Den anbccentoacljtch tot Dat f)p DcnCom= nianbcuc op 3ijbe toa^ / öem bpantltjcfi be gcïjeric lacg ïjabDc gegeben / bat 3P-Uipben ftUcp (icnbe / felbe alfoo fiabben betaelt al^jpijuiigcbaen fjabbcn/ bocij bat becfcljcpbe ütoopöacrbp-fcljrpeη bolgcn^ be laccateli ban narciso. JSQog. l^arc eet en eebt nietljabbenbe» tea# / nif t malftanbcceii te toacljtcn enbe te fcconbes een/maectcccontcanenae beilcebe toacengejcplt/ DattetanDicfiiit^ ongettoijfitlt met De t)«lpe 45obt^ feec fïecïit met be boojfs <i£ngdfcl)c feubc fjefaben afges ioopm : ^aec nu ben «Tommanbeuc Brakel tua^ booi gefcljootenenbenocf)eenatwecman enbe eenjge ge® quetfi/ al^ mebe eenfge fcgooten gabbe onbcctoatet infijngicöip/ foobatspboenbetoacen met tongen enbe tepacecen ; Dat ban geliiciim op ban
Capitepn Roetwingh toacen ttoee booben enbe ienige geductfien / ban bat ftp Capitepn ban Meeuwen geert fc&abe en Ijabbe / nocij aen 't bolcft ηοφ acn't ^^ip/
toat loopent ï©ant aen ftucUrn / Dat mebe bp be €na gelfcfje toacen genomen een a twee fiïepne ^cljeepje^/ Dat Den^cïjippec lanRoelofsi boccenDe fiet ^cöip Den Koningh Salomon, Die fjc& feftjeti DefbnbeccDe ai^ een eerltjeft ^oIDaet/in De gcont gcfcijootcn toa^/ enDe 't^cIjipDcSintc Marie, Dacc ^ctjippcropi^getoeefi Lucas Pruys, jijnbe bp be^cljepen Die fp mojgen^ becmifien enbe nae betìeebnijcplbm/ genomen / eet 5P'Uipbrn DeicngclfcBe gctoacc totecbrn. Jöatc op fe? riëufeiijeltSébeiibeceect «n ili adjtinge gtnonien jtjnbe beboo}f;bpanbïijcfteaggteflric banbraEngelfcljc/ aïji mebe 'aiibëcc menigI)bHlbigeI)o|lilitepten bp beuïsoi nfnaöban <Ö?oot2Ö?ittanluen ofte belfdf^fubircten/ Defen ^tacC cn De goebe ^ngejetenen ban bien 4iu ee= ttigenttjbtaeögcbaen/ boo?'ttocgönemcnbanïan= j Den / ^üfDen / J^oiten enUe ^^epen / eetfl opte ttufï ? banGuincï, enbe becboïgtO^ meet in liieutoaSebfCe lanbt; odch epnbdijcltbooi'triémenbantoeefc^rtei ««niteH» pen/ felf^ ijtanen Europa, i^ becfiaett enbeBfC'fol- Jfsè- becct/DatöflSe<SngeIfc6t;iê>cörpenfootcn©a?lisg al^ penai tenKoopbaecDpge-eqiilpcectenDeuptgetmi/felf^me' fi'jf DebinnenJSuropa,boo?bcmatïjtenbc beC^^log-fcOei pen ban beit^taet infgelijoiaengetati/ bfcmeeftect " inBiet:tÈaanbeopgcb?acbtfoHben toftDen/ tee töt en totjlert lùe öifti gemelDeji ttoning bón <i5joot 25iittan= nien De booif; gepleegbbe gotliliteiiten fot^egebben Doen ccparecen/ of Dat Daer obec een accommobemtnt foubc)ajc(e>igetcotffn; cnbetoicct nodjmaei^ aenbc cefpectibe ^HoHcgien tee fibmicalitcpt gijefcfijeben / Datl)aeir<eb. ten Dien fine bolgen^ Ijace ^o. 3IBog, ijoojgacnöe tefolutie enbeaenfil)?pbeng ban ben elfden enbe drié en t wintigh ©ecettAec Jhffi-kDen / tìl^hbcg nenfloni^ booj foo beel 8« iwt m foubt nrêgben fijn gc^irtït / ceiiige licöte f cegatten inSee tóüben feiiben 7 en öè bóben ge-ijcp^l« irttentif ban Ijaw to.
tepne»; füSJe^töepen ban ©ojfegÉ onDecSurt tefD?=· tecenbÈ Értbè éeöoocenbe/ ίφ 'tasbrc^cai3[i«flê in 'ttoecdfefMIin énbeboen^flleri.
Menfes shtwintighften in DeWfietatieBeftpbtjfjni ïie / iégtitïsebijnben/ blit bp ^Iacraet bacctoe in te <03 ? ίΙΦ
JljCHC
rcncou- tteuif- Iclicn ö'èii- Bclic tn
ίθΕΒίΕ- lant>er$( in be JüütDtie-
lantl'ctje 2ee. |
-ocr page 373-
354
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lóóf. fleïïOT boo? {j«t aenjiaftìbe faifcKii/ cnbe Hit Bffieeïe
__ lacc / foilbe Voetben tìec&oben {jet uytloopen vsn Sche-
pen j gebefìinctct ofte noch te befiinEtm na Groeniant, leisc- totDen3©aft)ifcÖ bangbfi / op Uecbeucte bari ^cijip raetban cn<i5oct/ etiDe De berbere Pceacn aementioneect in 'tpatcaetenbebctbobt ban ben vierden 3(ip|ilfeftien nfaimr- hondert negen envyftigh, fnbe i^bp befe OCCfljjeflei
iwiiflft. tefolbeert / bat öet ©laccaet ban j&aet fêo. .iBog. ban Den veertienden EÌecember feftlcn honderc drie en feftigh tCflen^ bctuptboecen ban alle gereetfchappen tot be JBalbifcIj-banglibienfiiflij/ foubetoecben gece= nobeett/ enbe neben^ toefenbinge baneenige e):em= jpïatenban öet felbe aen becefpectibe Pjobincien; öaec <Êb. .ïjaog. beufocljt / ban Dp bec feloec aenfci)?pben^ aenbe<©fficiecen/ foo in be^teben ten platten atanbe/ befelbctoelfciiecpelijch teöebcelen/ ftaecin öe punctuele eicecutie ban Ijetboo?f5Paccaetnietna= ïatiflö te tooncn ( maec fonbet eenigöc connibentie te boen (icaffen/ bolgben^ ben teneur ban öetmeecse» noembe ^^laccaet/ op Pane ban tcmcurrercnBaec €b..l®iog. inbigiiatie/ en tegljen^ öaer boo?anbrce tnibbeïen baec inne ber(Icn te tuecben. ^en anberen/ Datoocft bp Placcaci bjel eppjeflclijcit foube bjctben berboben / alle vaert upt befe aianben/ 't jp booi 'tCa- nael, achter Engclandt om, ofte naec Ooftcn, cnbe Noorwegen, bjecbjaect^ öft oocftfoUbemogcnlues fen / tot naerbcc o?b?e / niebe op becbcucte ban ^cljip Enbe<i5oet aï^ Uoben. ®en derden, Dat öet i>lac= caet ben derden januari) in ben gare feilien honderc (areBiii drie en ν yftigh gc-emaneect/boubmbe intccbictie enbe ■tinbicn- betbobttegen^tjetinbicngen/ bechoopcn/ oftebec^ al lè Φπ" banbelen ban ©oebercn/®aren ofte ftoopmanfctjapi
acirctie uenban Engelant, of ban JE>jobincien ofte atanben iaren» uaet onber gcljoocenbe / foutje luecben gccenbopeect / gfb?uc&t enbeafgefonben/ boigcn^ enbe inconfojntitc ban bcojbje bie^ aengaenbe gcbjupcfecIijcR ; omme fllommc giec te ïanbc gepubïitecrt / geaffïöeert / enbe Ofobfetbeerttetoetben. ®cnvierden, DatbeCom- miiEen van retorfic om tegljin^ be agngelfcftc te ages ten / foubcn tofcben uptgegeben aen be geene be^ be= «tt»2rie oerinbc/ en tentoelchenepnbeeenConcqjttoiertini ugtn öe ge(iEit/onbecanbecen/ metinfertiebanbcCIaufulen nptaVa». ge-e);tenbeert in ftaceï^o. j©og.cefoIutieuptcegatbt banbeCommilTie-bactber^ genomen/mit^ bat be felbe Commiffie-baerbet^gcljouben foubensgn/ ge= Iijcït öun te lafie gelept enbe geinjugeect toiertmit^ be- ftn / tet fteuce ban be CoHegien ter ömiralitept baec 3P upt fouben baren/ aen 'tïant op be ojbinarife ^oL· Dpc/ te lebrren foo bed ©oictt ofte j®atcofen al^ 3p op öaceonbecöebticnbe^cbcpcn boeren/ ofteoeniepni ' toaren te boeren. iÊen vyfdcn, bat be gcnieite cefpec= tibe CoBegien ter ftbmiraliteiit geautborifeect foubcn toojben/ göeltjcfi be felbe fpecialijclt geautborifrert Uiierben mit^ befen/ omme bc^olbpen ban beJla^ trofengrneraliicft te mogen berboogen tct op twaelf gulben^/ mit^ bftKoft-geltofte bet eqöibalcnt ban öien bcdincrcnbe / tot bat be boo?f5 Jisatrofen op ïant^-fcbepeneffectibe fouben bienfi boen/ ofte in anbtr etnplop toefen. ιΦεη feftcn, bat aeii/t «Collci Qie ter SUbmiralitept in 't Noorder-quarcier gefcbjebcn foube bierben/ bat bare(|o.JlIBog. metleettoefen in erbaringe toaren gefionicn/ bat twee ban bare capi= tale^cbepen ban<©o?logl)e/ öoo?berfupm in 't toaren geraccBt/ enbepfncul liepen ban te bergaen/ tcnminflen grootefibabe telijbcn/ batfe bfcbalben baer foubcn bcbbenteinfojmcccn enbe laten info?tne= een ofte beCapirepnrn cnbe anbere (i^ffitiecen$op be boojfs ê>cbepi« bicnenbe / of toie ban be felbe baer toe 't 5p boo? nalatigbcpt ofte anberfïnt^ / oojfaBe morb« ten beböin gegeben / cnbe tegen^ be fcbulbigemct alle bigeuc enbe enifl pjoceberen enbe boen p^oceberen nae ejcigentiebanfaechen/ anberetenc);emj^/ bareiïo^ ll&og., te fijner tijbtbarebebinbinge cnbe 't geene jp bie^ aengaenbe fouben bebben gbebacn cnbe gefla- tueect / ober fcbjpbenbe / fonbet baec ban in gebieccfte te blpbfli / al^ iönbp bare i^o. .ïi©og. befefaecftefeec icrnlt ; ©c^ toicrt bifc ban iSptract gefonben^en ben Sübbocact^ifcael ban 'tscmelbeCollegie tec^bmi^ valiiept/ pm fieni mfbe pp bet geene HjpojftfeebeHi^
Ceecn alle au Ilice Sfe- Hattt,
IDetgoD' Qinse tian se
ban 't
SBootsi·
DeKil. |
rationa officiitcinfojmcren cnbc laten info?mcretìùfé i bobcn/ ooclitcgcn^ bcfcbulDigc fijne acte te inftjtuc- ren cnbe te pjocebcren naer beboorrη. ®cn fevenden ^ l bat alle be^oHcgien tccïtbniiralitrpt gefonbrn fouhÌ β* | tocrbenbcpublicatie ben fes en twmtighften ^mtem- 5»! berinbenbOO?fcb?eben !3!are feftien hondert drie eii L"·» ' vyftigh gebacn emaneren / opbctonbctboubbanfiw & Ì balcriban<0ojloge teJBatcr in '^ffianbt^ bienftfeo-»«tó mcnbeverminckttctoojbrn/ met berfoecft bat hact ÌJ'b «Sb be felbe toilbcn refumeccn nacr t0b^ gelegenthmi bi ί rcbjeffiren / be ^oflcn bacc inne berbat op efen foir men tc fieflen / enbe berboigen^ tot bcg te meerbit: fiii couragement ban be gocbe SIngbcjetenen ban bm ^tact op be beröoogingbe ban bc felbe ^^ofini/ ftò haeficenigblint^ bornlijrh/ te abbifccen: ^ullenöf be felbe Collegicn te»'Jiömiralitept ban be boojfclijEht i^ointcn/ «gjctract toegefonben toerben / ceiifbictó om te firecbcntotnacricbtingbe/ en anbcrbfri^om bacc bacc nacr te reguleren / nut recommanbatic om malici bcnmcefien bienfi ban ben^taettebetracft. ten.
3|acrPti. JlSog. bebenbenachtcntwintighftenacti «nn. bcnì|cct(0?abed'£ftrades, «gjctraojbinarip'3i!iti6af: ifh fabeurban benttoningb ban Vranckrijck boo? ©tife^ 1 beputeerbe / bc ïïcnbcntcn Appelboom enbe Charifius eTi' boo? ben Eigent de Heydebcbanbigcn Coppe ban ört w* JPojmuliec ban be Commiffien vanRetorüe om geni? be€ngeifcöcn tc ageren/ al^ mebe €);tracifitö ban barci^o. .ïBog. refalutfe foo omtrent bet «ïngfï» «β» fcbetocrclt alö be<0elbi-pjeinicnQcnomfn/ niitfaai ^^ ber^eenigecjcemplaren ban bc publicatie racclunöf «''» betbinbiccrenban be^tbepen bcferltanben m En- » gelandt opgcbjacgt enbe acngeboubcn cube aibacr to^ ""t ftocbt totrbcnbc / rcfultercnbe upt bare fêo. Jicg. öefoluticban ben feventienden bcfr^/ om te fireclim totbaeca5.nacirbtinge/ cifbetopbcr^fulcj;enDeiJaet 'tbeboojt; ^at ban gdijclten ten bien fine fopiia^ nige^tucften al^booren bcrbarit/ gcfonbcnfoutim toerben aen alle .)l@ini(Ïer^ ban ben ^taet buptm '^aanbt^.
ï©e Commiflien van Retorfie toaccn al^ in'tjact fcIHen hondert twee en vyftigh. 1
i€ot emplop cnbe becfïcrching ban lant^ ©loote W tegen^ be Cngclfcbc / toa^ aiccebe in 39ecfraber ojDjt E'f gefielt ban tegen 't boojj'acr gcreebt te bebben twee en feventigh^cbcpcn. 9!η'tlactfï ban lanuariohjitCi»»
bp fcrieufe acnfcb?pbmge geo?bojmcert te fupplecrn br bcfccten tenaenltenban bequalitept ofte 't getal tre ^tijepen/ in bare refpcctibe Contingenten upt te bjfiii gentotbolboeninge bàn be geo^bonneerbe equipage bccbctoufietwecen fcventigh «©ojlogb-fcbrpf/tiiff batbienbolgenbc b'opgcmelbeCollcgien tfc?l!bmire« litcptopDeJ©a5e/ boben bc elf g»cbcpcnbooiöcffn opgegcben / nocö foube bcBbfn te equiperen / nit» inSce te ti?cngen een twaelfde^cbip/ fonbcrcitra- üijbinaireconrtberatie ofte tcflc);ie te maed^en opijct gjcbipbanbc'il^eeceban Waffenaer, atuptcnantflö· miraci/ met bpbotginge bat bare ©o. .ffêdg. brt ff®« bp befe gclcgcntbepbt ban tpben enbcfaecRen/ ni« ftonben laten pafféren boo? twee iS)cbepen / maft ui aUc manieren bet bolle geoibonneerbe getal begerrüm uptgebjacbttenebben ; ©atinfgelD'cit 'tCollcaietft Wbmiralitcpt in Seclanbt boben beeif^cbfpinöooi befen opgegcben / bet twaelfde foube bebbff te boegen. 5&at bft Colïegie ter ïlbmiraJitept m Vrieflandt bobcn b£ negen ^^cpcn in bc obccgfjewn Siiftf bermelt/ tot fupplctie ban berfelbcr Confim gent/ nocbtenfpotbigbfien foube bebben te equiiJt^ ren enbe in See tebicngen bet oberige getal ban ^cpen ; «tSnbt boo; foo beel ccnige ban be op^»' beConegien/ baec toe geen Bequame^ciiepenfoujW mogen in boojteet bebben / bat bc felbe b«ec baer ban bp inbupcinge oftéanberfint^/ tcnfpoebigblieii ψ' ben bebben te bciflcn 5 bat oocft be gemrite ColKP» fouben bebben tc furnercn^cö^en gemontcertni» veertig^tucften enbe baec boben / gemant beeen «W be «nbec met tvcé honderc ϋοΜκη/ aWe^ |
-ocr page 374-
en ο ο R L ο G Η / Vyf^en^n;emìghpe Bóeck. 3 f f
|
öc orimnflf ötcaminae frtbe'tabüiisS ban tse £?ffrm tóÈlJfOUtefrDen ityt öe ccfpcctibe CoHraicn tre ?iönil· rniimit/DifftÖaftJfii gcgeöen Deii achtienden
öfé uoojkDen gjaec^/ cnDc bat bienboïgoiöc De iïflömtfc ^bmicalitcpt opöe Mazetjacedrieminfle ^rfifoni/ Dif ban De IDDiniraïitcpt in Zeelant fjare vijf &(ie / cnöe bie öan be ?tbmicalitrpt in Wcft-
Vneflant, OlDe fict Noorder-quartier Ijacc drie seciiig=.
fte ècficpen/ tot bolboniinge ban't gene booifsi^/ liuDrcenbebetec fouben beDöentequaiifïcecen/ ofan· üff c in plactfe ban bien aï^ bobcn te fuccogecm.
©atbJijbec^ pbec ban be gemeïteCoHegienfoube hfbbm grtfft maften enbe te equiperen cwee^acfji tm/ twee «fiialjot^ enbe twecSöjanber^/ biebaiibe MDmiraïitcpt tot ïAmfterdam albcrept^ fjet dubbele getal ban bim becbaecbigcnbeoftegbeceetgemaecïit
öiibe^icn rpnbe be bnojfciBcbe ©loote 6p fante ban fejhccpf bfDof ftf " / ^llnimunitic ban ©ojiog af i©a= ω;/ niet gljcfiflt ofte gcbjarf)ttoiecbeinportup?oni 'éïanb^ binili niet te honnen Detcacöten/ Dat tot bcclioebitigc fnbe boojïtominaebanbien/ begcraeitc (CoIIrflicn trt Stbniivalitept foubeii öcbbcn tc boegöen 6n Öe MoDte pebec eenfuflrifaute Ammunitie cnbebe» hoefte fcfjip/ «nbe bic ban be^Cbmicaïitcpttot Am- flerdamtweegdyciie «ibe bat bc fe!be€oI=
Icmm tenfelben epnbe oocit fonben ijeblJen te befoigen/ Dat continuelijcft boo? be ^cljeyen ban ftace Directie etne gocöe quantitept banbib?e^/ ncben^be©loote tneDegeboert luetbe / boben enbe öehalben De bictiiail· fe Diimen 't boo?bt ban be <@o?log-fcöcpen / Die jp-Jie? ben Dacc ban fouben gebben tei>oenbet(ienboo2dtie JBaeilbcn buyten Dayns, bOO? foo beel fulfp foiuDc honnen gefcftieben/ fonbec befelbe<©o?Iogï) fcöfpen bacr mebe te beienimeren/ enDe tot be actiën ban ïoje minDcquaeni te maetften.
fes en twintighftcnbttBobenfiaer j^ó. lÊog. 'tinöjengljen ban aïïe 3©acen/ |fèanufactui;en upt igngelanöt/ met befe fbjmeIetaoo?Den} Dat van nu voortien geene Goederen > Waren ende Koopman- fchappeni wefende Manufaéluren van Engeianc> Prö- vincien of Landen onder den felven Koning ftaendc, in de Vercenigde Provinciën ende geaflbcieerde Land. fchippen, Steden > of aengehoorige Plaetfen van dien, fullen mogen gebracht > verkocht ofte verhandelt wer- den, het zy diredlelijck uyt Engelandt, ende onder- hoorige Provinciën ende Landen, ofteindireélehjck over andere Landen ofte Plaetfen onder wiens gebiedt de felve mogen wefen, komende, op poene dat fulcks gefchiedende, alle de voorfz ingebrachte Goederen, ende Waren ofte Koopmanfchappen ,1 wclènde Ma· nufefturen van Engelandt als vooren, metter daedt fullen werden vei-klaert, gelijck.w.y de felve verklaren mits defen, te wefcn verbeurt, het zy de ielvelje voii- den werden onder den Inbrenger > ofte de eerlte hind, ofte dat die vorder fullen wefen getranfportcert , ende boven de boete van ì/i^/ì»* Carolus Qiildéns te verbeuren by de Inbrengers.vande voorfz Menufaétü^ ïen, ende de Groffiers ofte,Wlnckelieh die fodanigc ingebrachte ManufadturenlfulleD pndernemen te koo- pen eade verkoopen als voóxèn ^ jnitlgadersallèn Hen geenen die de felvcfoudsn HXögen verJcoDpeH'j'^iip- )liceren een derde pau voor Üén Acohaelder ofbeAen- 'renger, het zy de felvc in eedt ende bedieninge van Bet Undrfoude mogen zyn ofte niet, een derde part ^en behoeve van den Officier die de calangie ende exe- cutie fai hebben ghedaen ......
pan ten behöevö van " " cynde,Scc. ''
Jtoigambe be pjemien tótórbt SmfoIbiWtDirttfe-
venentwmtighilenal^boIsÖti , . vKöa
Ynde ghehoort 't f^fi^^^^ de ftó^W
ende andere hare JHo. ^log. Gedeputcer-
piniilf·
SJBanu- Élitiiirtii WBrtiljt·
i'ii'» itltbl· •hu
dcr Μ t°tdefaeckenvan<fe^Zcfc·, achtéfvolghens Utr invet VOOTOflenHi. Ri^ìli.fi» «Κ^ΚηΓηΙ™»»»
nino J '."-"cyucnepwnctcn,atier^eoae cem-
ndc Refoly eydenepoini |
'taénftaehde Vóoï-jaer in ZeC te brengen, eh'tgünt ^(Jg^/ totgoedtbeley tover de felve, mitfgaderstotencoura- gement van de Officieren, Soldaten, ende Matroofen van dien, ais mede tot aenmoedinge van de goede In- gefetenen .ende Patriotten van den Lande fai koiinert ftreckbn : Is naer deliberatie , ten eynde het Voick vait Oorloge ter Zee, by de tegenwoordige tijdsgelegent- hcydt meer ende meer ten dienfte van het lieve Vader- landt ghe-ehcouragcert ende aen-ghemoedicht nlogé werden, goet gevonden, gerefolveert ; ende vafl ghe- flelt, ende fai dienvolghcnsoockvannuafiehderc- fpeélive Colleglen ter Admiraliteyt aengcfchreven, en te fijner tijdt op de Vlootc van den Staet ghepubliceerC werden, dat alle die gcene die in eene rencontre ofté bataille van weder lijds V looten, eenig Engels Oorlog Schip fullen komen te aborderen, enteren, en vero- veren, fullen hebben ende behouden niet alleen hec veroverde Schip, macr oock het Canon, Tou-werck» dc Anckers, ende alle het verdere gevolgh j ende aen- klcven van dienj Dat daer benevens die geene die hec Schip van den eerften Admirael van de Engelfchc ful- len koinen te aborderen, entéren ende veroveren all vooren, boven het veroverde Schip, met den gant^ fchen gevolge en aenkleven van dien, fullen genieten tot een Premie ende belooninge van hare dapperheyt » dc fbmme van v^fiigh duyfint Carolus Guldens > over yeder Schip van de andere Admiralen, in rhanieren voorfz verovert werdende, een fomme van dertigh duyfent Caroli Guldens j Over yeder Schip van de ver- dere Opper-Hoofden, een iommevzïitwintighdiij' feut Caroli Guldens; over alle andere Oorlogh-fchè- pen, gevoert werdende by gemeene Capitey nen, voor yeder Schip, gemonteert met veertigh Stucken ende daer boven, thien duyfint. ende voor yeder Oorlogh- fchip van minder Calibre ( Kitfen, ende /achten daer onder niet begrepen) fis duyfent Caroli Guldens. Daet en boven dat die geene, die met eene goede couragie vechtender-handt fai komenaftehalende Vlagge Van boven van den etrfien Admirael, daer vooixn tot een fremii fai geniéten tweede;^tRijcksdaeldets^ àf vijf dttyfent 'CaïoliOulSens i Voorde boven-Via^en vati dc andere Admiralen ^«yytiiiRijcksdaeklerï, offivei duyfiutinjfiondert Guldtins ; Voor de Vli^ciiyah de Voorvfterighén vijf hondtrt Rijcftsdaeldei?, oU^aelf j&ffWiri Guldens ; Voor dè Vlaggen van deBe- faens-maft drüé hmdtrt Riiclisdaelders, óffeveu hondtrt •vijftig Guldens; Voor de yii^cn van achteren hbndert Rijcxdaelderi, of twee tó^friGuldens : . Alle welcke geiftelde Gelt-Prï«i/ii»fiillen werdenbétaélt in 't geheef, ende fonder eenige detraffie, tieti den gee- nen diede vcroveringeder voorfz Schepen, ofte'deaf- halinge der voorfz-vlaggen éJftöivclijckfulleiiheb' ben ghedaen, fonder dat daer van eenigepoVtie Voor 't recht van 't Landt, van den Admiraelofte yàn cff- nig ander Hooft- OiBScicr, die daet toe nifet Refter dàet gecontribueert heeft, af-ghefogen fai werden , felf$ oock alwacr't faecke dat lodanigeSchepSnilaei de ef- feitìVe veroveringe mochtéti kbinen te finckéh,of:en* derfiritis té vergaen y ende fulcks niet effetóveÌJick bih-i nen de 'HaVenén défer Cinden.op gebracht te Werden» Gelijck mede in 't reguard van de genome;Bc Sche^n> ende den verderen beuy t'daer van dependèr^dc, gcre» Ufchtórt' fai werden van degwèchtifshttyt tegeii^ppr- digdaervanbyde ColIegientérAdmii-aUti^.tVOytden hoofde van den AdmiraelGcneraelghetrpp^cnwcr* dendc, die mede in 't geheel ten profyte VÏn de Yérp- veracré ial wi^en af geracn, ende af geftaeh Wert, i^ti defeni Endé ten eynde alle goede Ingfetenpu énde Pa»· triotteh' yan den Lande ^ :ooEk mogen, Wferdeij aérige» moedicht, oia partit:uUérè ë^ipagiefl vàn' Oorloge ten diehfté Vin'tLandt> ende toe 4f*biÏ,ück van de Vyanden van den Sttet tc doeh Is ovelf'fliicks mede gerefd^ëért epde vaft ^éhj gelijcfi vaitgeflilt wefdt mits-défen^ dat alle me féëtiè die hae^l^éCiènighe |
-ocr page 375-
356 S A Κ E Ν Vàti S Τ A E T - .
|
fien van 's Lands Oorlogh-fchepen hier vooren iege- ftatueert. , ^ , , ^ u
Dat voorts die geene die eenige Oorlogh-fchepen van de Vloote van defen Staet, ende voornamentlijck van de Hoofden, in pericul wefende, couragieufe- lijck ende mannelijck komen te feconderen, daer voo- ren inlgelijcks fullen genieten een notabel Premium by haer Ho. Mog. te begrooten, naer proportie van den dienft by haer gedten, fooals volghens getuygeniiTe van de Officieren daer by aen ende ontrent gheweeft zijnde» bevonden isd werden tebehooren. En in ge- valle t?eenigen tyde ('tgunc Gode verhoede ) eenige Schepen van's Lands Vlootadoorden Vyandt moch- te wefen verovert i dat die géene die de fel ve fullen ko- men te libereren, ende weder te nemen, daer vooren tot een iremie fullen genieten de gerechte helft van de fomrnen hier boven, ten aenfien van 't veroveren van de Engelfche Oorlogh-fchepen breeder uyt ghedruckc ftaende , boven ende behalvcn het voile Premium, 'twelck hen-luyden mede noch fai volgen, ingevalle zy den Veroveraer felfs infgelijcx komen te nemen. Daer en tegen is oock tot meerder alTeurantie van de dappere Helden, ende totaf-fchrick van de kleynmoe- digen geordonneertendegeftatueert, gelijckgeordon- neert ende gheftatueert werdt mits defen, dat alle die geenen, die eenigh Oorlogh-fchip van den Staet aen de Engelfchen komen oVer te geven, 't zy Hoofden, gemeene Capiteynen, of andere Officieren , dieby Overlyden of andere ongelegentheyt van de felvc Ca. piteynen, het Commandement over't Schip aenbe- volen is, daer over by den Scheeps Krijghs-iaedt, en alle andere Rechterèn geftraft fullen wexden .metter doot , fonder eenige genade ofte vetfchooninge. .. Dat van ghelijcken mede alle hoöge ofte mindere,Officie- ren, die met hare onderhebberide Schepéa buy ten ver- moede van de Vlagge mochten komen af teioopen, fonder corircnt ofte b.éycl van den Admirael,of'tOp- per-h<kift van de Vloote daer over infgeïijcks metpei; doot, fondier eenigeverfchooningc geftraft fullen wor- den. Dat vóórts de ref^aiwCoJlegien ter Ad^iralÏT teyt', by de voorfz tedoenè aenfchryvipgegEel^ftial Werden ,^éüjck hun,gelaft werdt mits defm.^al.'^ee- neTOorfz ftàet hare refpeflive onderhcbbéüdé .Oflicie- ren aënilonts bekent te maeeken, niet laft énde ordre om hetTelvfi tót aenwpedinge van het Boots-volckten béftenlèdéblteren, ende te verfpreydén, 'fulcksende da^i'tbebpórt. Datmede dea Admirael van de Vloo- te wel éxpfeflëlijck gelaft fai werden ,'fdo a!i hem aen- bevoplqn wprdt by defen,, 9P de comportementeayan cerièn je^elijck góédt'ènde haeiiw reguard te doen ne- men. V 'ftèTlende ofauthoriiüaénde tot djen eynde voor 't aengaeri, van dè Bataiile eeìaìge erviàrenàe reriippnen op dé J^dfclten, Galliots jé.nde ander ■'^ierTtu.yg, om ftUe'particùlàflteyten curleufdijck te obiérveren, ende van.4llèii op.Jjwen eedt te inogen géveng^ niCIB V iöSek by eenigti iiiancquemeiit of wandevoir den Krijghs raedt daer over tefpannén^ et^aenftontt in Zee volgens den ArtifflJ-bfief, ende defe nadere difpbfitib, vpnnifle te ..njljfen ^ oock^^tf^^ ts executeren, ende döencxccüterepj ipndqrom^^ gerhaedtì 'óoi-faecke filici ,te cÌilayeren pf uyt te ftellen tot fijne wedfrkomfte hier 'te Lande, óppceiie van ielft daer overbydeJfJoogëRegeeringearbittalijekgecoi- rigeert te '\VerdeD. Dat voorts den Admirael van de \uoote, mitfgaders alle andere Hooft-OfScïeren van de refpeSliyè Efquadijes, ter handen gèftejt/al werden cene ampie ϊΐίΐβ van authorifatie, òm eejiige ramp, ofté aiiddi; öiigeval aeù haere refpeaivèScÏcpen, te mb^eij pv.éf ^en op foodanigh ander S^hipv^n de νΙόΐΛ, ,c^,vàà haer.luydér-E,^üadre,,al5,Mj[eipq§ive- lijik i^öëèeife achten iulle'n ,, 'mie laft entiebftvel aen de CaplfeynEin έη anderèp'§cièri?ni,ymMa- trooféàVXnTopdanige ^f^éfie^ hare "ScÏ&èii over kioniendé, .'niet alie^ïjigjt ^n qua- lit^yt als' tJóofden van-ci^yfept ofte vanfi'wp»^^ maer óöck y^r dié tijdt^U C^ltxyne^iw^ Gonunao· |
denrs op de voorfz hare Schepen te refpeftercn ende ι obedieren, fonder eenige oppofitie ofte weder-leggcü, ' Sullende van defe Refolutie door den Ordinarti Druc! I fcer van. hare Ho. Mog. een goede getal Exemplaren werden ghedruckt, om verders te dienen alommè fulcx en daer 't behoort. Was geparapheert,I. v, Rn.
gersierghi vt, Onderftoqdti Accordeert met'tvoor-
fchreve Regifter. Geteeckent
Μ RurscH.
^cBjuaeio continueeïöe ineDecstjt^TJetomjilin! j / en&e in Engeiandc fpetiaïijcït ÏjEt taegB-ffttin uau α Joots-volck op De ^ibictentfcöe wn beftotnen / ttgljen alle ceDen/jlfoo 5P öoo? alle ^iclacatie ban ι
Holmes toiecDt oocfi toeöecupt ben Coucgclatfn/ui«Γ en gent toeggeffamfljnfaecIteboa^DeiSoyateComsi!"^ paanfetebicDeDigen.
Hate Ho. Hàog. üonittn goeDt Uen negenden jpe; b^uacsi te boen upt-gaen get bolgenbe :
ExtraB uyt 'bet Jiegifier der Refilutien van de Hoo^b Mog. Heeren Staten Generael der Vereeni^dt Nederlanden, Luna den neghendenFiireerj' fefthien hondert vijf en fcftighi . ; .
De Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerden tot de j faecken van Engelant, hebben ter Vergaderia- ge by gefchrifcege-cxhibeertenovergeleveitji'w oock laten leefen feeckere fomniiere aentckeninge en £ ι Dedudie by haer Ed. in. gevolge van haer Ho. Mog. ff voorgaende Refolutien op geftelt, op de Memorie van de Heere Dtrwningh^ Extraordiniris Envoyévanden ^^ | Koningh van Groot Brittannien, ter Vergaderinge λ in gedient den Jertighite» December leftleden ; Waef op gedelibereert zijnde, hebben haer Ho. Mog. de gl· melte Heeren der fel ver Gedeputeerden voor de g^ nonieiie moeyte bedanckt. Ende is voorts goedtgh> VQndeO; ,ende verftaen, dat de voorfz fommiereaen- teeckeninge ende Deduöieghefonden fai werden aen de Heeren Bareel, ende van Beumn^en , mitfgaders aen de Relidenten Heyas ende Ie Maire, omroe by con- tinuatie ende gevolge van haer Hc. Mog, voorgaende Refolütien de refpedtive Koningen van Vrknckrijck, Sweden, ende Denemarcken op het fondament van de gemaeckte Alliantien vandewaregefchapenheydc der faecken behoorlijck te informeren, ende hare Ma- jeftfeycende oprechte énde fincere meeningeeride pro- ceduren van haer Ho. Mog. wel te doen begrij^ni ghdijcfc mede ten felven eynde foodanigciSopie door den Ageöc de Η^Λ ter handen fai werdfengeftek aen de Heören Minifters vende hooghi^melte Konin- geo alhier refiderende r Ende wydersoockghefondcB aen den Heere Amba&deur van G«i6i mitfgaders ver- haudtreyckt aen deHecten van aiàeTi;
foranti i hsiér Ho. Mag. ■gcdefigneerdê extraordinarii Midifters aen de opgetticlte jSjningeiilvaniJwi»' eodeI?i»ew«wièi»TeipedlÌ.ve.^. . lorrf-isv sLr - Wasgegar^heert,;£i. vmQliaBra^ eftOnderflont» Accordeert inet'tvoorfz'Regifter.'iGctekent
r/üV 't: I .islh^yh;:, ·;·.\ " - VS
. .phi:.!.^. •..·Γ!ΰ«ϊ·. N:\Rur5cS· '
-r-.hci' . b nt J ovonfi- ■
DedüB^ "ψ,,^Λ ί; " "dé Gedeputeerden vdrt de Hoogb Moi-M^tf''' Staten Generael der Vereenigbde Nedemnàn, of ■ Si >de kfiingedknde M^orit van ditf Heere Gtorli
Downingb f EvamW^inaris Emoyi mnif
.J^onmgvanGrjptBrjtttmnHn, . .
-^;-Gltt6rvolgtìiàé%tìai>'ìò vòldoétógeVan üHo. jfi.5 Mòg, vóowtónHfe-RéfpIutie hÖibén der fel- ver Gcdeputèér(Se0t0tdefaKàY«'EDgebndj |
-ocr page 376-
|
//■ Hoor eefien> ge-cxamineerc endeo\^erwogen feecker Gefchrifce of Memorie geprefenteert by den Heerc " mminth, ExcraordinansEnvoyé vandenKoningh Vin Grooc Brittannien in haer Ho. Mog. Vergade- rinee op den dertighflen December voorleden, en heb- ben niet fonder verwonderinge, boven dc mcnichvul- diee abufive allegatien ende daer uyc ingebrachce iila- tien, aengemcrckt de ongewoone ende ongehoorde maniere v»n doen, indefeivc voorgeftek, nament- liick, dat een Minifter die aen eenigh Hofrefideerc, aldaer over geeft, ende prefentcert een Gefchrifce ofte Memorie, niet anders inhoudende dan ingredienten ende termen van fpreecken, die men ghewoon is te (ien influeren in de Manifeftcn iromediatelijck vari de banden van Koningen, Potentaten ende Souveraine Staten voort komende ; Sonder dat in het voorfz ghe- fchrifte eenigh befluyt ofte condufie werdtghevon- den, tot wekken eyndc 'c felvc werdt voor gheftelt ofis tenderende, foo als ordinaris alle Memorien ende Gefchrifcen geprefenteert werdende, lyn mede bren- -ende, ende al-hoewel't voorfz Gefchriftc uytdien loofde wel hadde kennen ende behooren te werden met llil-fwyghen voor-by ghegaen , ende onbeant- woordt gelaten, tc meer door dien op de voornacm- fte ingredienten van dien, door voorgaende haer Ho. Mog. Refolutien ende antwoorden den opgemelten Heer Dowmngh van tijdt tot tijde ter handen gheftelt, fatisfaftoirlijck is voldaen, emme nochtans bydcfcn ten ovcrvloedt noch nader tc vcrtoonen, de finceri. tcyt ende rechtmatigheyt van haer Ho. Mog. procedü- rea, mitfgadersdeabufivenenpofitiveendeverkeer- de illatien by den opgemelten Heer DowawgA daer in gebiuyckt, foo hebben de opgemelte haer Ho.-Mog. Gedeputeerden geoordeek, dat op defe fommiere aen- teeckeninge ende de materie in de felve vervat, wel eenige refledtie diende genomen, tot juftificatievan haer Ho, Mog. rechtvaerdige proceduren.
Ende eerftelijck op het gene den opgemelten Heer Dmiiwgh klaecht, datfeeckere hare Ho. Mog. Refelutie van date dm elfden Otcemher kfihden, als een Ontweert cp fynt Memorie aen anderepublycque Miniflers alhier re· [derende, foude (^nter handen ge fielt, fonder de felve al- vooreas aen hem hadden doen overreycken, totftjneüver- t»1ginge, of mmers om fijn tegen-kericht daer tegheut te htbhen mogen in brengen, dient in confideratie gheno- men, datin defe geen ongeregelde ende vreemde ma- nieren van doen fijn gepleecht, of by der handt geno- men, maergeprocedeertals rechtenbehoorlijckit,ja ioo als by aUe Potentaten, felfs by den Koningh van Groot Brittannien mede gebruyckelijck is,namentlijck, dat haer Ho. Mog. willende alle Neutralen en Geal- lieerden onderrechten, en oprechteopeningegeven van de ware gefchapenheyt, en den innerlijcken toe- ftandt van eenefaecke, waer in zy tniOchien by faute van genoechfame kcnnifle ende informatie door abu- five en onwaerachtige berichtingen echige impreflie of opiale tot nadeel van haer Ho. Mog. hadden konnen ^ nemen, ende namentlijck des te meer, om dat hy neer Envoyé voornoemt, de voorfz fijne voorgaende Memorie van date den -uijfden December leftlcden, «ïct anders dan foodanige abufive ende onwaerachtige Dcnchtingen behelfende, copyelijckaendeMinifters van defelvcGeallicerdcn ter handen geftelthadde, en
oat haer Ho. Mog. daer aen fonderlinge gelegen was, ωι gemelte Geallieerden van de ware gefchapenheydt «r voorfz faeckc mochten fijn geimbueert, totwelc- «n eyndc dan de Minifters van defen Staet aen de «oven van de hoogh^emelde Geallieerden refide- «nde , by de voorfz Refolutie ghelaft werden, uyt
S^i'a'," hooghft.gedachteGeal Vjpgeiteit IS; te weten, om de voorfz ofEcicn by de m^'i ' Staet als boven aen te wenden,
nare particuliere dcvoiren ten beften te willen fc- |
cunderen, het wcick in het minile niet höodigh en was, ten aenfien van hem Keere Downing, door diert hare He. Mog. hem geduyrigh, ende van tijdt tot tijd van alles perfcöelijck hadde geinformeert ; fo door de vortrfz Antwoorden epde DeduÖien hem fchriftelijck over gereyckt, als oock by monde in verfcheyden con- ferentiert met jieingehouden, gelijckhaérHq. Μjg. n^ede van ftlles aen den Koningh yan Grodt Brittan; nien fijn Meefterdoor haer Ambaitideuraen fijn Ma« jefteyts Hof refiderende , volkomentlijck ende van point tot point, naer de oprechte waerheyt ende be- fchapentheyt Van faecken, informatie ende onderrich- tinge gegeven hadde 5 Tot de weicke de voorfz Refo- liltie alleenlijck was relatijf, cndcreflexieneniendei ende óver fulcks oock onnoodigh dat daer inne op allé faecken in 't brcede wierde geparticü larifeért, uyt allé het weicke dan feer lichtelijck is te beiluyten, dat dé voorfz Refolutie heih Heer Envoyé Oowningh nieten concernerende, als de weicke het aen informatie niet en manqueerde, en voorts hotoiriijcHlle onderrich- tinge onn ut zynde voor den geenen dië niet de kennif- fe, maer de wille ontbreeckt, fo hebben haer Ho. Mö. oock onnoodigh gheacht hem Heere Ênvoyé voör- noemtjde voorfz refolutie t'huys te fenden, maer hecfê hem vrygcftaen, de felvealeóp fijne Memoriegeno-. men, na't gemeen gcbruyck ontrent alle Uytheenifé Minifters geobferveert wordende, tér Griffie te doen lichten; Gelijck haer Ho. Mog. Minifters in Engelant t buyten foodanige officien van devoirende vigilantie* by naer noyt eenige Refolutien op hacre ingediende Memorien genomen, konnen machtigh worden.
Ende dient alhier voorwaer met geen kleyne ver- wonderinge gemarqueert, dat hy Heer Envoyé Dow- ning j Minifter zijnde, hoewel van een groot Koning» echter met een minder Charafter bekleet, prctendecrc fijne AftienendcGefchriften degeheele Werdt overi ende aen alle Hoven in den eygengraettc exalteren » met die van haer Ho. Mog. dat geen Minifter yan ee- nigh Potentaet met den alderhooghften Chara<ficr van fijn Meeiler bekleet, oyt fai prefumeren i iP'ant (feyc hy Heere Envqyé, foo hy op die maniere haddegtfróU- deert j en zyne Memorie aen alle fuhlycke Mìrùiiers gegtr ven j ende aen alle Uytheemfe Hoven gefonden, ftndtrdii aen haer He. Mog, te laten fien, vat foudenfjgefeghtheè, ien. De opgemelde Gedeputeerden van haer Ho. Mo. willen gaerne bekennen, dat den Koningh van Grooi Brittannien fijn Meefter, wel vermach en bevoecht is, om alle Uytheemfe Hoven foodanigh Gefchriftc, als oordeelt tot juftificatie van fijne proccdurcn te konnen dienen, over te fenden, ofte door fijne Miniiters aen de felve Hoven refiderende ,ce doen id dienen, fonder verobligeert tc zyn die te communiceren aen haer Ho. Mog. veel minder aen der felver Minifter aen fijne Majeft. Hof refiderende,hoewel van hooger Gharacter als hy Heerc Envoyéj maer vermcenen oock dattet fel- ve haer Ho, Mog. mede vry ftaet en geoorloft ie, als in defen getchiet ii, fonder gehouden le zijn, daer van aea hem Heer Envoyé eenige communicatie te doen, én vermecnen dat hy Heer Envoyé alhier of eenigh ander Minifter elders aen eenig Hof refiderende, fich felven fo verre niet kan exalteren,dat bevoecht foude zyn,fyn Gefchriftcn te debiteren aen alle Uytheemfe Hoven, j
Dat hy Heere Envoyé voor geeft de geide genegeta- heydt van fyne Majelìeyt daer uyt teHycien, dat naer fijne geluckige herSIellinge ep fio veelekla(htenva»fijeé fubjeiien geen Brieven van Marqué en heφ verleent, maer alles by 't Tradaet laten mortificeren, foo kan hief niet werden gwrctericert, al- hoewel alle 't gcene voor date van het. Uitten van het Tradaetis voor ghevaU len, isgemortinceertoftegereguleert, datveelineer de goedtwillighcyd van haer Hoog Mog. in defen hael: komt te vertooncn, als wefende defchadeaendeln- gefetenendcfer Landen aeii gedaen > endedeklacnteit daer over voort chebracht, vry meerdet ende grootei in comparitie, ώη die van de andere z^de voor qiis- men > daer onder eenige v^nfulckegrootefommen» ende van fulckeevidente Juftitie, met voikomene vc- rificaticn by confeffic van de weder-partyen felft* gemortificeert zijn, dat naeuwelycks yets daer by té
compft'i
cn OORLOGH. 'fFijf-m-vMighfieBòeck, 557 |
-ocr page 377-
35S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ϊ Ϋ compareren was, ende onder de gereguleerden cenige vry van foodanigen refpedc, als namentlijck die re-
■-fukeert uyt het violentelijck occuperen van de For-
trcffe Sint Andrtis , op de Revierc Gambia , ende 't geene daer aen dependeert in dsnjitcfeiihien hon- dert een m fefiigh, felfs opdien tijdt dat de Ambaffa- deiirs van defen Staec by fijne Majefteyc In Engelandt waeren handelende over een Traólaec van Vriendt- fchap ende Gorrefpondentie, dat die van de andere zijde voort gebracht daer by geenichfints halen mo- gen, ende zyn de gemortiüceerde of by hetTraftaet gereguleerde pretenfien van defe zyde foo veele in ge- tal, fonder daer onder te reeckenen de menichvuldi- ge roveryen, fchaden ende injurienbydcEngelfen, onder pretext van Portugyfche Commiflien op de In- gefetenen van defen Staet geplcecht, dat noch in quan- titeyt foo weynigh als in qualiteyc, die van de andere zyde daer by in comparitie komen ; Ende blijckt felfs by de overgeleverde Lyile van de zyde van Enge- Jandt, dat niet een eenigh Schip toe behoorende waer- lijck fubjeften van Engelandt is berooft of genomen, maer wei verfcheyden Lorrendïacyers Ingefetenen defer Landen, die op ende onder pretext van ghefa- bricecrde Engelfche namen ende Perfoonen, de Wet- ten van defe Landen hebben ghetracht te eluderen, dat veel verfcheelt van de beroovingc, plunderinge, ende het nemen van Schepen ende Goederen, waer- lijck de Ingefetenen van defen Staet competerende, foo dat vry wat meervandezydevanhaerKo.Mog. is toe ghegeven, die oock vry wat meerder redenen gehadt hebben om met force ende geweldt het hare, ende dat van hare Ingefetenen te verhalen, ghcheelc Forten ende af-genomenc Sterckten te hernemen, 'Cwelck evenwel, uyt vrede-lieventheyt naer ghela- ten is, ende geftelt op de Lyfte van pretenGen, daer men mede fa vinden die over het nemen van het Fort Sint Andnest ende't geene daer van dependeert naer des Koninghs herftellinge voor gekomen, ende fulcx evidentelijck blijckt oock by conferentie van weder- lijds geformeerde Lijfte, meerder van de zijde van haer Hoogh Mog. toé gegeven te zijn, als van de zijde van Engelandt.
Op de tweevoudige klachte die den HeereEnvoyé voor brenght, van dat dere/pediveLyfienva^weder· pretenfien j die volgkens het •vijfthiende Artyckel moefifn werden gefirmeertt endefoo tange naer hetfluy ten van het Traliaet uyt gewiffelt j ende »« noch onvolko- men foudenzyn. dient óp het eerfte, dat het Traöaet fslfsgeen gelimiteerden tijdt mede brenght, binnen de welcke defe Lijfben fouden moeten wefen uyt-gewif- felt, ende oock kennelijck is, dat naer het fluyten van het Tradlaet ende uytwiflelen der Ratificatie, die eerft gefchiedt is op deny^wjanuary àts}3.cisfefiien hondert drie en fefligh éenigen tijdt molte zijn, om alle de pretenfien met hare vcrificatien daer toe noodigh te amaflleren , ende van de befchadighden bekomen $ Zijnde by mceft alle dé particulieren, foodanighen impreflie, dat of wel nOch foo rechtveerdige ende wel geverifieerde pretenfien mochten bebben, echterzy ghedcftineert fouden blijven van fatisfaÖie te beko- men , ende over fuicks geen onkoften, endemoeyte willende doen, daer geen hoope van fatisfaöie was, of om wederom yets te recouvreren, daer bynoch komende dat veele vermeenen in haer reputatie ende credijt, ( dat onder Coopluyden van eflentielegevol- ge it) té fulleo wefen verkort, by aldienharegroote geledene fchade kondbaer wierden, fonder dat daer op cflEëöiive vergoedinge quam te volgen, foo is wel te bevroeden, dat niet alleenlijck veele ende menighvul- dige fchaden ende rechtveerUige pretenfien , die met rechte op de Lijfte hadden kannen werden gebracht, by de befchadighde ïyn gcreticeert ende verfinoort gebleven, maer oock dat voor foo veel als op de Lij- fte gevonden worden een goeden tijdt van doen is ge- wceft , om die met hare toebehoorende verificatien te bekomen. Dat échter de Lijfte van defe zij de op convenablen tijdt ^ereet is eeweeft, in allen ghevalle dar hy Heer Envoyé dienthaJven geen reden van klach- ten kan hebben, blijckt daer uyt, dat foo wanneer we- gens haer Ho. Mog> aen hem Heere Envoyé notifica- tie wierde gedaen de Lijfte van defe zijde gefortneert ende gereet te zijn, om uyt rc wiiTelen tegens die van " de andere zyde, hygeantwoortheeft, fynePapieren te moeten naer fien, ende uytftel genomen, verfchey. |
den malen tot de uytwiiïelingeaenghemaent zijnde,
ioo dat hy felfs niet gereet ofte in wor^'zynde, niet kij. gen en kan, over de langhfaemheyt van defe zyde, in alle gevalle, fo is de extraditie ende uy twiflelinge over ende weder gefchiedt, fonder proteftatievandatdea tijdt te lange foude wefen ge-efcouleert.
Ende wat aengaet het andere, viT\àìX.uothdekStì perfeiiie aen de rejpeüive Lijiten niet en fiudezijn toe te- iracht, fpruyt mede uyt de proceduren van den Heere Envoyé felver ; Wanc volghens den teneur van het Traftaet, moeft naer het uytwiilélen van de Lyfte, ende voor het tentamen van accommodement, enby ontftentenifle , decifie van CommiiTarifen in het Tradtaet Artijckel vj/lrii» vermeit, een examen ghe- fchieden, of de pretenfien in de refpedtive uytgewif- felde Lijften vervat, niet waren van oude tijden, ende voor gevallen voor de termyncn in hecTraöaetge- exprefleert, ende over fuicks gemortificeert, ofwel van foodanige nature, dat onbequaem waren om de arbitragie van wederzijds te nomineren Commiffari- fen te werden gefubjefteert, als zyn foodanige fàken, die tuflchen wederzijts fubjeélen voor de ordinarii Ju. ftitie zijn ofmoeten werden gebracht, om aldaervol- ghens de Wetten van de refpedlive Natiën te werden tuflchen partyen, ende partyen af gedaen ende geter- mineert ; So is wegens hare Ho. Mog. in de cooferen· tien met den Heere Envoyé gehouden , in voldoenin- ge van dit examen voort gebracht op de overgeleverde Lijfte, van pretenfien van die zyde maereenigerl· marqué, namentlijck dat de ghcpretendeerdc fchade over het Schip genaemt de Ajfada Marchand op de Lij. fte gebracht, voor den t-wintighfien lanuary fefiit» km- dert negm e» te Londen was bekent gheweeft,
ende mitsdien alseen gemortificeerde faecke, volgeni het Traitaet op de Lijfte niet en koft werden ghe· bracht, en aldaer moeft werden geroyeert, aen welc- ke reinarque hy Heere Envoyé heeft geacquieiceen» ende dienvolgende defe pretenfie uyt fijn Lijfte ghc- licht, ende is deferemarquedeeenighftegeweeftvin defe zyde, niet om dat geen andere waren ontrentde pretenfien geftelt in de Lijfteby hem HeereEnvoyé over gelevert, onder de welcke verfcheyden zijn van foodanige extravagantie ende manifefteinjuftitie, dat het te verwonderen is, dat men die derft voort bren- gen; Maer om datdewaerheyt, juftitieofinjuftitie van de overgebrachte pretenfien in debat moeileko- men voor de te nomineren Commii&rifen,endc by de fel ve volgens den teneur van het Tradtaetgedcteinil· neert, moetende in dit preallable examen niet andcn in confideratie komen, dan den termijn van den tijdt) ende natuyre vandefaeckcnalsvoorenbreederisaea· geroert. Bjraldien nu den Heere Envoyé opdeejfgcn maniere gelieft hadde te procederen ten rc^iardevtf de Lijfte van defe zijde, ende fich niet in ghelatenu
een debat over menichte van pretenfien indefelse vervat, voort brengende 't geene was rjeckende deu- ken ten principalen > ende fuicks moeft komen, ffl" voort gnebracht werden voor de wederzijts in tijocte nomineren CommiiStrifen, daer mede confupcren* de een grooten tijdt in verfcheyden confereocien met de Gedeputeerden van haer Ho. Mog. gehoudm > fo® hadde de Lijften ter wederzijds konnen werden^ perfeöioneert in een tijdt, niet alleen van weynig da- gen, maer felfs ven weynigh uyren, om vcrvol|^
op den voet, ende naer den teneur van het Tracnet
getenteert tc.werdeB den wegh vin minnelijck accoi^ modement, ende by ontftenteniiTe van dien, expireren van eèn jaer, in het Tiaftaet vermeldt» gercmitteert ter decifie van de wedérrijdti te mineren Commiflirifen, om binnen déStadt l··®" den in Engeland te werden af gedaen ; waer uyt bm w dat de proceduren van den Heere Envoyé oori»£» zijn, dat tot noch toe de reipetìlve Lijften niet en geperfeitloneertworden.' '' ·''' jjJjr |
-ocr page 378-
en OORLOGH 'tVyf-en-'veemghfleBoeck. 359
|
Maerfeydc hy HeercEnvoyé, dat vaer hetflayten <vart het TrtSlaet, de fuh 'ieBenvtmEngelattdt byfonder- l'mk beleiight fouden zya. eerii in Ooff-Indien, blyc- kende iy hetgepafeerde ontrent de Schepen Hopewel ende Luypafift 5 "f J^hA' Guinea over 'tge-
fgffeerde ontrent de Schepen Charles , Jacques ende Ma- ria, &c· Doch is hier op te remarqueren dat die de eenichfte klachten zijn, diegeduyrigh werden voor: ghebracht, niet dac dcfe Schepen fouden zijn gheno- men, gheplunderc ofte berooft geworden, noch van defsj noch van geenige andere die gepretendeert wer- den fubjeöen van Engelandt toe te komen is oy t fulcks voort gebracht, maer wel dat foudezijnafghewefen van Plaetfen die formelijck belegert of wel meteen Armadc te Water befet waren, ende fulcks in allen ge- vallen niet meerder fchade en kan werden ghepreten- deert dan doode vrachten, dat is, dat men belet heeft de Goederen ende Koopmanfchappen u)^t fulcke bele- gerde of befeite Plaetfen af te halen, die men preten- deert aldaer te hebben gehad, ende echter daer van het minfte niet befchadigt zyn geworden, ende over fulcx de pretenfien daer over niet van al te grooten valeur te konnen iijn; Ende of wel ontrent leenighe van defc Schepen verfcheydene circuraftantien zyn van byfon- dereconfideratie ende opmcrckingc, foo hebben ech- ter haer Ho. Mog. in verwachtinge , dat den Koningh van Groot Brittannien voor een generaci recht foude verftaen, ende dat fonderlimitatie of fich verbonden te houden aen eenige Plaetfe, dewij Ie het geene in In - dien voor Juftitle werdt gehouden, in Europa geen injuftitie kan zijn, dat de Commercie ende het hante- ren op vyandtlijcke Plaetfen ende Havenen niet kan werden belet, ofte gedifputeert, om dat die met eeni- ge fuffifante macht foude zyn befct, om te doen blijc- ken aen den Koningh van Groot Brittamien hoe vreemd fy zyn, van te willen patrocineren ende te fty- yen de Ingefetenen van de Vereenighde Nederlanden tegens de fubjedten van fijne Mijefteyt, nietalleen- iijck in faecken waer inne zy de voorfz fijne Majefteyts fubjedten notoirlijck mochten hebben verongelijckt, maer oock felfs ia defe daer defaecke in allen ghevalle voor difputabel moet werden gehouden, goet gevon- den te refolveren ende aen te bieden, als blijckt by der felver refpeitive Refolutien van den v'^denJuly ende vijf en tni'mtighfien September beyde des voorleden Jaers, op alle de voor-verhaelde faecken ende Schepen genomen, van te willen de hand-houden, dat met in- terventie van fijne Majefteyt ende haer Ho. Mog.eeo minneiijcke vergelijckinge getroffen mochte worden , ende de Gcintereflèerden gedaen contentement, ende in redelijckheyt vergeet die fchade die byonderfocck ende naer exade genomene infbrmatien bevonden, foude werden by defelve GeintereiTeerden geleden te zijn, ter oorfaecke dat aen alle defe Schepen het acces aen de aldus belette Plaetfen foude zyn be et ende ghe- weygcrt, als breeder by de boven-geroerde Refolu- tien van den vji^*» July ende vjjfea tmntighffen Sep- tember is te fien, tot de welcke alhier gherefereerc werdt, foo dat ten aenfien van alle defe Schepen den gcmelten Heere Envoyé nieten kan fegghen, datby haer Ho. Mog. niet foude wefcn completelijck toe ge- bracht, ende fatisfaftic gegeven, het geene wegens den Koning van Groot Brittannien fijnen Meefter by hem Heere Envoyé is gedefidereert, en verfocht geweeft, Relijck oock niet klagen en kan, dat van hare Hoogh iWog. Zijde foude gehapert hebben, dat het volkomen accompliflenient op deprefentatien niet fuude zijn ge- volght, dewyle daer op niemant van wegen de Geia- Jereifterden is verfcheenen, die de fchade in redelijck- neyt begroot, ende daer over in handelingeghetre- oen heeft; Dewyle dan alles wat voor derefpe<aive Krraynenin hetTraólaergc-expreflèert, wasgemor- "nceert, ende't geene naer defelve was voor gheko- ®en voor het fiuyten van het Ttaöaet niet kan ghe- «'«cht worden, eenigh Schip of Goedt ghanomen te zyn in der waerheyt Engelfchen toe te komenmaer wei eenige Lorrendraeyers, Ingefeteneadefer Landen op tngelfche namen varende , als breeder boven isacn geroert, veel min eenige Forten ofte Landen » '.in allen |
gevalle, dat alles was gereguleert by het Traöaet felfs : [ ^(Jf.
Dit naer hetTraftaetnieteensgcklaechtcn isgewor- _
den over het nemen van eenigh Schip of Goedt, de Engelfchen toebehoorende, de eenighlle klachte zij n- de van dat beier fouden zyn in te loopen in Plaetfen te Water met een navale Armade, volgende de maxi- men van de Engelfchen elders gepraöifeert ende vail geftelt, daer van noch echter geprefenteert is gewor- den onder beneficie van onderlingh te beramen, ende te arrefteren een generale maxime en vaft reglement, te geven fatisfadlie ende vcrgoedinge : foo kan niec werden ghefien, waer op gefondeert zyn de plaintes ende klachten by de fubjedten van Engelandt gefileert, ende de propofitie by het Parlement daer op gevolght, van defen Staet met macht van Wapenen ende Oorlo- ge aen te taften, dat haer Ho. Mog. in alle deelen ten reguarde van de Majefteyt van den Koningh van E». gelandt foodanige complaifance ende condefccndan- ce hadden ghebruyckt, dat op alle het geene weghens fijne Majefteyt was verfocht, ende voorgekomen fa- tisfaöoirlijck was gerefolveert, als by enumerarle vao ftuck tot ftuck, ende point tot point in de Deduótie van haer Ho. Mog. op den negenden Oélober des voor- leden Jaers den Koning toegevoecht, hand-taftelijck werdt aengewefen , ende voor oogen geftelt j Soo daC de impulfiveoorfaeck van defe propofitie eer moet ge- weeft hebben (naer dat men gedeipereert heeft van on- der manifefte injufte gefileerde pretenfien, ende op- geraepre pretexten door dreygementen den Staet te konnen af-perflèn, 'tgeene waer toe defelve niet ter Werelt verobligeert ende fchuldigh was ) den appetijt ende luftdie men heeft tot anders Mans goederen, ende den fmaeck die men fich inbeeldt te fullen vinden ia het nemen , berooven ende plunderen van de goede- ren der onnoofele fubjeiten van dcfen Staet, als het geene voor gegeven werdt, zynde dit noch ibo veel tc meer in evidentheyt gheftelt, dat of wel den Heere Envoyéuytden name van fijn Heere den Koning uyt- druckelijck ende in expreflc termen aen dc Gedepu- teerden van haer Hoogh Mog. verklaert heeft, datby geen furprifeeenige Goederen ofSchepen defubjedben defer Landen aengaende, fouden werden aengetaft, ,, ofte op Zee aengehaelt, maer dat als Luyden van eew, een Declaratie van Oorlogh foude voor gaen, men·" echter heeft gerefolveert, laft gegeven, endecflFeöi- velijck by de hand genomen, fonder eenige voorgaen- de denuncia^tie, het aenhalen, arrefteren, berooven ende nemen van foo groot aental van Koopvaerdy- fchepen, die met haer ingeladen Goederen tot beuyt makende tegens het recht van alle Volckeren, 'twelck het fel ve niet toe en laet, dan naer voorgaende denun- ciatie ende publicatie van Oorlog, ende noch doleert men daer over dat haer Ho. Mog. tot befcherminge van de Commercie ende Navigatie der fubjeóten van den Staet, een gros van Schepen niet furpaflerende bet ghetal op andere Jaren ge-equipeert hebben ende doen gereet mSccken, foo wanneer niet een Oorlogs Vloot van den^ Staet in Zee was, ende niet dan hier ende daer eenige Oorlogh-fchepen tot efcorte ende Convoy van de Schepen van Commercie, watjalou- fie ende ombragiekoft den Koningh daer over op ne- men, te meer , dewyle hare Ho. Mog. by haer Mif- five van den vier en twintighffen Jtiny leftleden, ibo openhartigh aen fijne Majefteyt hadden verklaringhe gedaen, van hare innerlijcke intentie ende conftante meeninghe van geenige van de Nabuyren, ende in fpecie niet dc fubjedten van fijne Majefteyt dircéte- lijck of indiredtelijck te beledigen, ende dat tot voor- kominge van alle verwyderinge , ende by ghevoJge den wegh te banen om wederzijds te fien ontlaft ende ontheven van alle extraordinaris equipagies., dat de refpcdlive Vlooten fouden werden ghchouden on- trent elcks Kutten ende Havenen ; Ende of welde oprechte Nabuyrfchap hadde vereyfcht, dat den Ko- ningh van Groot Brittaenien deb op defe verklirmge ende voorilagh refpedtive, byrefcriptieofanderfintc aen haer Hoogh Mog. hadde ge-cxpliceert, ^helijck op de audientie die den AmbaiTadeur van defòn Staet op dit fubjei^ was hebbende, overleverende de boven-
geroerdo |
-ocr page 379-
3éo S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
I öó f. geroerde Miflive van hare Ho, Mog. van date den 'vier
__ i«fj»/»«g/^e»Junyleftleden, fijn Majefteyc wel ver-
flondt dat behoorde, endeaendenfelven Ambaffi- deur toe feyde, dat binnen drie dagen haer Hoogh Mog. by refcriptie foudc toe laten komen fijnfenti- ment dien aengaende , hec welcke noyc en is ghe- volght, ofeenige reden gegeven jwaeromdefevoor- flaghen van het by de handt houden van de Vlooten niet en is geaccepteert, dan dat teghenwoordigh hy Heere Envoy é gelieft by te brengen, dat die eerfihynt te teefen eea fpatterye , dav wat anders, alfio fyrte Maje- fieyt veroiUgeert Joude 7,yn gheweeilfijne Vloote imttens deurs te houden, deer haer Ho. Mog. eengroote Vloote in Zee hadden ontrent des [elfs Kuflen, die vry foude zyn van dit bedingh in de veorflaghgeilelt » van niets te age- ren j dit (oude wel wat fchijns hebben, wiftallede We- reit niet, dat defe navale macht niet en is gevfeeft eene Vloote van Staet, by ordre ofte laft van haer Hoogh Mog. in Zee gefonden j maer alleenlijck eenige parti- culiere Convoyers nergens anders toe in Zee gebracht, ende ghedeftineert , als om te efcorteren de achter om komende Ooft-Indifche Retour-fchepen, gelijck te vooren jaerlijcks gewoon was te gefchieden, ende fijn Majeileyt daer ontrent mede geruft hadde kon- nen werdengeftelt, om die naer gedane efcorte mede op te legghen ; of wei aen 't eygen befpreck ende obli- gatie te verbinden , gelijck tot een baerblijckelijck bewijs voor alle de Werelt van de vrede-lievende in- tentie van haer Ho. Mog. defe Vloote ende Schepen in komende , de felve dadelijck Xyn af-ghedanckt, ende op-gelecht geworden.
De faecke dan aldus ftaende, ende dat den Heere Envoyé felfs bekent, dat verfeeckeringe Ibude zijn ge- geven van oiFenfie in cas de Koninghlijcke Vloote quam Zeetekiefen, foo kanmenoordeelenmetwat tiandeur ende oprechtigheydt de procedurcn van de Engelfchen zyn geaccompagneert, dat voor dien tijd felfs al by den Koningh ordre moet 2.yn gegeven om de Forten vandefenStaet, Steden, endeLand-ftre- ken violentelijck te occuperen , omme niet te fpreec- ken van het vyandtlijck ortuperen van het Fort i/wi .Andries ^ ende het Eylandt Βοανίβα op de Reviere Gambia, ende'tgeenedaeraendependeert,dooi Ca- pitey η Holmes al in den Jare feilhien hondert een enfefliz gedaen op de naem van de Royale Compagnie > alfo die aöie van den Koninghgediladvouecrt werdt ; Maer van 't geene by den Koningh felfs bekent werd op fijn ordre ende bevel te zyn ghefchiedt, het nemen van 't Fort van Cabo Corfa op de Kufte van Guine». de Stad Nieuw Amflerdam de gantfche Landt - Itreecke van Nieuw Nederlandt met hare toebehoorende Forten , Colonien ende Landen gepeupleert met eenige Λ;'- fenden van Menfchen, ende gecultiveert met exceffi- ve onkoften , monterende ter fomme van ettelijckc millioenen, fo men de tijdt wel uyt-reeckent, fai men bevinden dat die ordre al lange te vooren fai wefen ge- geven, zynde de macht door het welcke dit is uyt ge- voert , al in Oöober feflhien hondert drie en feSiigh uyt Engelandt gevaren, ende foude de occupatie van het Fort op Caho Corfo gefchiedt zyn den negenden Mey, ende de macht die Nietew AmHerdam heeft geoccu- peert ^ is daer voor ghekomen den twintighllen Au- gufti, aen de welcke defePlaets is over geghevenop den September alles η ieuweftyl in het voor-
leden Jaerfefiien hendert vierenfeftigh > ende de ordres om defe vyandtlijcke aggreflientedoenj de felve ee- nen goeden rijdt hebbende moeten precederen, het feer impertinent is, te fegghen die ordres by den Ko- ningh te zyn gegeven, op fondament ende ter oorfake van aöien die langen tijdt daerna zyn voor gevallert, als het af-fenden ΐίΛ» de Kwyrtr , die fijne ordresdaer toe eerft ontfanghen heeft in September, endeder- waertt vertrocken in Oftobér des ièlve voorleden jaers Jeflhien kondert vier en fefiiejb endé diergelijcke ; Ende vermeenende opgemelte bare Ho. Mog. Gedeputeer- den indubitabel te zyn » dien den ChàraÉter van Ag- greiTcur toe te komen, die'de'ccrfte ordre tot dc vyant- fijcke ettacques isgevende, ende dat daer op volghen ioodanige violente occupatici!, als in deien is gebeurti |
Ende konnen de meergemelte hare Ho. Mog. Gede- puteerden oock niet fien , dat defe adtien eenige ver" Ichoninge konnen hebben, en felfs met eenige fchiju ~ vai^uftitiegepailieert worden,
Gelijck mede niet genoegh konnen verwonderen
over degrooteonbetamelijckheytendeonbefchaemt-
heyt van den Heere Envoyé, dat hy detft alleguerea het aenhouden van een Schip met Maften van Gotten· burgh, foo hy feydt, omme daer op te fonderen het arreileren endeaenhalen van de Schepen der Ingefete- nen van defen Staet, endealfootejuftificercnderup. tureiin Europa, ende haer Ho. Mog. aen te wry ven de blafme van eerft Aggreiléurs te zyn in Europa, daer hem Heere Envoyé die faecke foo wel bekent, ende fulcks tegens fijn eygen gewiflen is fpreeckende, ende fai de impertinentie hand-taftelijck yeder vooroogen geftelt zij η door een fimpel recit ende verhael van den toeftant ende'tgepafifeerdo in defe faecke ; Alvooren daer toe te komen, foo is voor uyt remarquabel, dat hy Heere Envoyé felfs verklaerdtditSchip vanGot- tenburgh te weien ; wat recht heeft den Koning van Engelandt over die plaetfe gelegen onder degchoor- faemheyt van de Kroon van Sweden , ende is dea Koningh van Sweden bevoegt te fpreecken voor fijn eygen Subjeóten, ende niet den Koningh van Enge- landt , of hy Heere Dowmng, die daer toe geen pro- curatie IS hebbende.
Het is dan fulcks met defe faecke gelegen, dat haet Ho. Mog. om redenen goedt vonden te verbieden generalijck den uyt voer van eenige foorten vanCoop- manfcheppen, te weten, die tot cquipagievsn Sche- pen fpefteren , ende daer onder fpecifice alle Maften, foo dat defen gepretendeerdsn Schipper van Gotten- burgh hem in de Havenen van defen Staet, ende al- dus mede onder het felve verbodt vindende bevat, fich aen haer Ho· Mog. haddc tc addreiïeren, om daet van te wefen ontilagen , gelijck het felve oóck is ghe- fchiedt , ende by de refpedtive Memorien ingedient, foo van den Heere Envoyé nevens die van den Heere Refident van de Kroon Sweden, 't felve verfochtiijn- de, nàer ingenomen advyfen van de Admirallteyten, niet teghenftaende generalijck alle Nederlandtfchs Schepen in Engelandt, al wierden aengehouden , is het verbodt deibn aengaende, afgedaen, en fulcks dit Schip met fijn ingelade Maften, geftelt geworden in vryheyt, om fijne reyfe te vorderen ; defe perroiflie dan aen het gemelte Schip komende, foo Was bet felve niet in poftureom fijn reyfe, als andere, te vorderen, vermits de meefte Matroofen waren ghegaenby bare Wyven in de ifrf<?i/t j ende elders in 2<ïo»ri- alwaer der felver Familien waren, gelijck den Bevrach- ter van het Schip ende Eygenaer van de ingheladea Maften, een Koopman was, woonende tot Saerdam, en miflTchien mede een gefabriceert Burger van Got' tenburg, vermits des felfs Soon Patroon van het Schip van die Stadt was varende, ende aldaer Borger was, niet al te grooten haeft maeckte om dit ISchip vooitté doen varen, uyt oorfaecke ( foo haer Hó. Mog. Gede- puteerde onderricht werden) dat geen ghenocchfame
cautie ende verfeeckeringe koftetrijgcn, dat hy we- gens de leverantie van fijn Maften alhier in HoW' foude werden voldaen ; Dit Schip dan, endedefein- geladen Maften, eerft nevens anderen vanghelijc*e nature in gehouden, ende naderhandt weynigiitij<i' daer naer ontflagen zijnde, alles fonder eenige byfon- dere relatie of reflexie op den Staet van Engelanit ■ foo was dat eene af-gedane faecke, ende kott den Koop man fijn reyfe, fonder eenige verhinderinge, hebben vervolght ghehadt, foo het hem hadde gelieft, ende waren haer Ho. Mog. bevoecht, om foodanigen Ver- bodt binnen haer Limiten te doen, ende oock, fo hM haer hadde gocdt gedacht, haer van de felve Maftw» mits betalende, te dienen, en dit fonder bekroon w yemant ; Nu haer Ho. Mog. advertentie bekomende ι dat niet aJleenlijck ordre gegeven was, 'maer oock er- feflivelijck daer op quam te volgen, datmenoverü indeHavcncn van Engelaatx ende indé volle Zectf* refteerdc ende aenhaelde de Schepen twbehoorcn<ie
de Ingefetcncn van defen Staet, vóiiaen goede een
gene- |
-ocr page 380-
|
eenkè^N^t""^'®" verfoeckendêaen hacr Ho. Mog. af- doeninge van 'C felw verbodc > voor foo veel hun was racckende,is haer'c felve toegeftaen,en daer onder me- de op een fpeciael verfoeck, gefecundeert met de re- commjndatie van den Koninghliicken Refidentvan S-weedeu. tot '^^Ê· gedaen,dit
gepretendeerde Sweetfch Schip met Maften , cnde ieeft fijne reyfe als de andere Neutralen vervoIght,in alle het welcfce nier een eenige circumftantie wert ge- vonden die aen yemant ter Werelt eenige offenfie kan ehcven; Soo men nu wil compareren het doen van Lcr Ho'. Mog. met het geene omtrent dien eygen tydt ecnoeghfaem van de fclfde nature by de Engeifchen is eepleecht, men fai bevinden, dat die wel van andere confideratie zij η, want in Engeiandt een generale m- tam (als men heraldaernoemc, ende om geringhe oorfake géwoon iste decreteren) ofbedagh van Sche- pen wefende gedaan, foo dat genige mochten in Zee loopen, zij" onder het felve mede bevat gewerden et- tdiickc Nederlantfe Schepen Zeyircede leggende op de Riviere van Londen, foo dat het immers haer Ho. Mog. vry geftaen heeft, op dien eygen tydt, het felfde recht in den hare te exerceren en te verbieden den uytvoer νωι Maften en diergelijckejfo wel,als den Ko- ning in fijn diftria, het uytlopen van allerley Schepen en of wel op de follicitatie van den Ambafladeur van defcn Staet, permiffie bekomen was voor deopge- rocrdeNederlantie Schepen, omme hare reyfe te ver- vorderen , foo heeft dat maergheftreckt, om meer an- dere in het net te krygen, gelijck gefchiet, endadc- lick daer opgedecreteertis, de generale aenhalinge, en fijn defeeerfte Schepen nevens d'andere op Zee, en dders bekomen, oockgeraeckt onder die geene, die men tot beuyt is maeckende, daer ter contrarie hier Ho. Mog. nietjegenftaende al advertentie hadden van hetaenhalen, en opbrengen van de Schepen toe- behoorende de fubjedten van defen Staet, ende fulcx wel op de Engelfen, by retorfie hadden konnen gaen dit gepretendeert Schip van Gottenborgh met fijn in- geladen Maften, hebben laten in Zee gaen ende lijn vosrginoraene reyfe bevorderen, tot een baerblijc- kclijck teycken dit der felver intentie ende voornemen noyt geftreckt en heeft, op het meergcmelteSchip, ofte ingeladen goederen, yets byfonderlijck te atten- teren, het welck voorwaer veel verfcheelt van de pro- ceduren opdien eyghentijdt in Engeiandt gehouden, daer de Schepen van de fubjeÓten van defen Staet,door een generaci verbodtnietalieenigh in haer reyfe eeni- ge weynige dagen verkort, maer felfs t'eencmael be- rooft , en tot beuyt gemaeckt zijn geworden, ende is hier uyt afte nemen , met hoe weynigh fundament de ptoceduren van de Engelfche endcdeeerfterupture in konnen worden by haergejuftificeert, de wyle defe adlie als een van de voornaemfte reden, tot JültiGcatie, by gebradit, b^voadea werc fco frivool te zijn.
Wyders foo ftelt hyHeer Envoyé mede alseen oor- weckevan offènfie, Jat hy laborerende tot een Regie ^ent, ontrent hetfluck-van Commercie, ende daer tse een oveTg(gt^f„ hebbende, daer op geenantwoorde "' '"Φ komtn bekomen, welck verhael gantfch vreemt voorkomt,· aengeiien hem Heere En voyé voornoemt ^«onbekent kan zijn, hoe feer wegens haer Hoogh ™og· geduyrigh is gelaboreert gheworden, om een «« reglement op de Commercie ende Tradaet van °P «lat men weten foude over al, waerna men « reguleren , maer het ilTer foo verre van darmen foude willen hebben gemaeckt endercglementopde Commercie, isa» ? Extraorditìaris Envoyéafgevraeght 'rllu of hyeocklaftenpouvoirhadde, om ni' , adjufteren, hy verklaert heeft fich daer toe i'ft firk inlaten ,en alfoo fijn overgegeven pro- iien „T?." wasextenderendetot particuliereGewt-
daer nn u omtrent alleen buyten Eura-
Ecen V.,, . diftantie vanPJaetfen
verandennge van recht km maeckcn , cnde dat
en OOK'LOGìl. lVijf-en-veertìghfleBoecL 361
, ffensrael verbot te doen,dat geen Schepen indiilinöe- liö^ ^ck fouden mógen in Zee loopen, ende nadcrhandt |
buyten Eurof a iecht is, daer binnen oock moet ilanc
grypen, foo is ter dier oorfake fwarigheyt gemaeckt, __|
omme tot een adj u ftement op het geproponeerde pro- jeft te treden, dàt niet generaci foude fijnen ο ver al plaets hebben,
Vorders feyt hy Heere En voyé tot juftifïcatie van de violente occupatie der meer-genoemde PJaetlen, dat die toekomen dé Wefi-lndifche Compagnie, die meerals^ twintigh Schepen van de Juhjeitenvan Engeiandtfiude kehben genomen, ende die feer ijualijck getraQeert, het felve extenderende met een ftijl van ichryven , die meer in Romans als in Gcfchriftcn van Minifters van Koningen gevonden wert ; daer op dient, dat het een on waerhey t is.'t geene hy fey t van 't nemen van twin- tigh Engelfche Schepen, ende het quaettraibement· de Engeifchen aenghedaen , ende konnen ter goeder trouwe feggen, noyt yets voorgenomen te zijn, ofte geklaeght te wefen, over het nemen van Schepen, waerlijck Engelfen toekomende, maer wel van Lor- rendrayers, Subjcften van defen Staet, die onder gc- fjbriceerdc nasmen haer de Wetien ende Reglemen- ten van den Staet hebben ghetracht te ontrecken ; in allen ghevalle die faecke voor date van 't meergemelte Tradlaet voorgévallen,ende daer by ghcreguieertzijn- de, gelijck den ghemelten Heere Extraordinarii En- voyé felver bekent,en die daeromme oock op de Lyfte van pretenfienghebracht heeft, foo konnendefelvc over fulcx mede alhier niet dienen en geallegeert wor- den voor cene wettige oorfaecke totjuft:ificatie van de violente attacque ende occupatien van de FortreiTen aldaer.
De tweede rtàtn feyt, datofTpelfederthetTralÌaet geen Schepen gènömen, échter de Commercienaèn de En^ gelfen, belet foude z^ngeweefi ; daer op dient geremar- queert dat onaengelien gemelten Heer En voyé door- gaens impreffic tracht te geven ofeengeduyrigerQO- verye ende nemen van Schepen ende Goederen op de Engelichen by haerHo. Mog.wierdegefoveeit, hy echter al hier bekent, dat geene Schepen'tfedert hoc gemelte Trddtaet fij η ghenomen, wclcfce ronde con- feflïe van den meer-genielten Heere Donmingh groo- telijcx tot voordeel van haer Hoogh Mog. ende tot ju- ftificatie van haer rechtvaerdighc faecke ghenomen wert. Ende belangende het belet, dat die van de Ea- gelfe Natie in haerts Commercie foude wefen gedaen , wert 't felve wel expreflelijck ontkent ende fai fulcx den Rechte genoegh zijnde, noytbewefen werden, maer wel is waer dat op eenige plafitfen, met de welke die van de Ooft ende Weft-Indiiche Compagnien de- fer Landen in Oorlogh waren, éndc waer vooren de navale machten van de felve Compagnie haer Waren bevindende , het inloopen van de Engeifchen met hare Schepen in de fel ve Plaetfen is belet ge worden; Ende alhoewel fulcx met goet fondament kan werden ilaende ghehoudè, en conform is de maxime by de Engeifchen felfs, foo in de voorfz Geweften als elders voor defen vaftgeftelt, en te meermalen metter daet ter executie geleyt, hebben echter haer Ho. JVlog. om- me aen den Koningh van Groot Britianmen ο ver vloe- dighlijck te doen blijcken dat fy geenfintsgenegen fijn de Onderfaten en logefetenen tegens fijne Majefteyts Subjeéien tepatrocineren, ende te ft^yven, niet alleen in faccken waer inne fy de voorfchreve fijneMajefteyts Subjeiten notoirlijck moghen hebben verongelijckt, maer oock felfs niet in defen, daer de ikecken in allen gevallen voordifputabel moeten werden ghehouden, goet ghevonden by der felver Rcfolutien in dates rc- ipeöive den vijfde» }my en vijf en t'wi^^tfghβen Sep- tember des verleden jaersaen de Geinterefleerden in de bewnfleSchepen deLuypaert,Hoopewel.Charlei,Jac- ques ende Maria, é'c· waer over alleenlijck geklaeght wert, dat in hare Commercie belet, en van belegerde Plaetfen afgewefen fouden zijn, door die van de Ooft ende Weft-Indifche Compagnien reipe<3:ivelijck te doen geven fatisfaöie ; Maer dat die violentie die den meer-gemeltcn Heere Envoyé daer by voeght waer- achtigh foude wefen, ende daeromnje den Rechten genoegh geverifieert, om dat hy feyt daer over van tijdt tot tijdt geklaegt te hebben, is niet aeaiiemelijck © Ö vsr- |
-ocr page 381-
SiA Κ E Ν van STAET,
|
ΐ66ί vermits geenc valable verificatienzijnomeenfghfeyt
_tebewyfen, het overgeven ende doen yan klachten
vaneenigh Miniftcr.
De derds reden icy t vau.dej^uèlicatti die door de Mini- fiers ■vandcgemelte Weft-Jndifche Compagniegedaenfon- de -mefin , dienende m fedufie "Vim alle andere Natiën van deKufie van Guinea, dat niet tegenfiaende de gedane klachte, geen dies-adveu offatifaiHedaer over foudene-
feugedaen j daer op dient, dat hem Heer finvoyé door ordre van haer Ho. Mog. ter handen ghefteldt is eene geraifonneerde Anwoorde in date den achtfien ΟέΙο- bQrdcs voorlcdcujaers , op des felfs ingeleverde Me- morie van den viertienden Augultidaerbeyoorens, inhoudende de Idachte die ter faccke van defe was doende over feeckcre Remonftrantie ofte protcft by den Diredteur Generaci lohan Velkenburgh in Guinea in lulio des licxsfeftien hondert drie en feftigh nueert aen FrancoysSehyn , Agent van de Hnghellche in Cormantijn. wacr by den ghemelten Heere £nvo- yé fuftineerde dat gepretcndeert wierde degantfche Kufte van Guinea, ghenaemt, foo hy feyt de Goudt- kufte ende de aenhoorlge Plaecfea , tnitfgaders alle Commercien op de iel ve aen de Nederlanders alleen te competeren tnet exclufie van alle andere Natiën, en particulierlijck van de Engelfchen , Swede^ en Deenen ; Ende werdt in dc voorfchrcve Antwoprt by haer Ho. Mog. wei duydelijck ghefeght, naer (fat ghedient wa- ren van het bovcn.gheroerde protcft ende contrapro- tcft van den EngeKchen Agent, ende examinatie van alle het fel ve, dat haer niet fonder verwonderinghe voorgekomen is, dat men van de fydc »an Engelandt naer het verloop van jaer ende dach eeriige doleantiea inbrenght op een fimpel Gefchrifte, naer dat bekent ende openbaergheworden was , dat de Subjeöen van fijne Majcfteyt niet met Gefchiiften alleen, fclfsal langh voor ;date van het voorgeroerdc proteft, maer oock naderiiandt met opciibaergheweldtetidehoftile adtien aen haer lijde hebben trachten te efifeiitueren, ende oock foo veel in haer was., metter daedt ter exe- cutie geleyt, even dat felve 'twelck als nu voorge- geven werdt d<?or den voornoemden ^Jr/iiesier^A by 't yoorfzGefchriftgepretendeert tewefeu; alhoewel haer .Ho. Mog., oaer examinatie van bet vooffz pro- teft , bevinden dat b-y de conclufic van dien, daer toe fclfs niet e η wef c gecontendeert ofise eenige infinuatie gedaen, van datdeÉngeifcheNatiedevoorfzgehee- 1ς· Kufte foudc hebben te ruymen » ende alle Traffiijcq op de felve tc abandonneren, gelijck als door deSub- jeiten van Cjoc Majefteyttegensdie van defen Staet al langh tevooren, te weten, in àeti]sxc feflien hon- dert een'mfefligh is ghefchiedt, namentUjck als op den twaelfden Marty des felvenJaers drie Oorlogh Sche- pen ende twee Fregatten voerende de Vlagge van fijne Majefteyt , ghekomen zijnde voor Caho Verde, op de Kufte van Africa, den Capitey η Holmes comman- derende defe Vloote, gefonden heeft drie Perfooncn van conditie aen Hendrick W'Uemfh Cop, Gommis van de meergemelte Wefi-lndifche Compagnie defer Lan- den aldaer doenmacls zijnde , we cke voorfchreve Perfoonen j uyt den name ende door laft van den ghemelten Commandeur ende Capiteyn Holmes, den voornoemden Gommis C(j/>aenahefeyt hebben , dat hy Hobnes voornoemt exprefle ordre haddevanden meer hooghft-gedachte Koningh van Groot Bnttan- nien, om aen allen ende een yeder van wat Natie die oock mochte wefen, bekent te maccken, dat het recht om te varen ende te traffiqueren op de Kiifte van Afri- ca van Caio ^^γΛ j af, Kot Caho de BonneEfperance ïoq competeerde aen fijne Majefteyt alleen , met feclufie van alle andere Natiën, infinuerendedienvolgende den voornoemden Gommis Cci/)^ dat hy de faecke daer na foude hebben te fchicken, ten eynde binnen vijf of fes ytiaiWi» uyttcrlijck de voorfz Kufte by de Neder- landers mochce werden ontruymt: Waerophaer Ho. Mo genoeg geacht hebben't felve by MifTivevan date den acht en twintighnen ]\ί\γ des jtetsfeftitn hondert fwee enfeftigh ende door der fel ver Éxtraordinaris Am- bafladeurs doenmaels in wefende, aen fijne |
Majefteyt te reprcfentcrcn, met vcrfoeck van difad- veu, ende dat de felve verders foodanigen ordre fou. ^ j de gelieven teftellen, ende die vodrfieningetedoen' ^ fj dat de voorfz infinuatie met gene feytclickhedcnfou! '^
de mogen werden bekrachtigt, gelijck ó'ock fijne Ma- jefteyt door des felfs Miflive aen haer Ho. Mog. ghe, fchrevenden wVri» <wiwi»ig^fwAugufti daer aen vol- gende , die adlic in eflFedte gedifadvoueert heeft, mcï toefegginge,dat by fijne Majefteyt foda nigen ordre ge- ftelt, en die voorfieninge g^aen foude werde ten eyn- de de voorfz faecke niet en quame te hebben ecniggei volghjfonder dat nochtans dacr op de reftitutie van het afgenomen FortJi..iÌ»</wj is gcvol^t,η iet tegenftaen-
de de iterative minnelijck en niet te min ferieufe ver-
foecken, en int^rpellatien daer toe aen fijne Majefteyt gedaen ·, Soo men nu verders gaet confererendeaöie van Holmes tegens de gedane infinuatie "f^nValkentnrg, foo fai men bevinden dat in die van de eerfte in der daetrefideerthetgeene daer van men klaeghtdatfou· de inhouden die van de lefte, die nochtans wel Inge- fienïijndc, fulcx niet was iwiehoudende, maerwjj dat hy wederzijts gefuftineerde over het privatyf rectt tot de voorfz Kuit^e en tot alle Navigatie enCommef- cie op de felve is renvoyeremle aen de ke^ilTeende determinatie van wederzijts Hceren Superieuren, en niet en contendeert tochet totaeldclogementvandc Engelfchen in die Gewefteo ; gelijck daer c^geen da- dclijckheden zijngevolght, als wel opdie infinuai? ghedaen door den gemeiten Capiteyn Helmes foo als alle 't iêlve breeder gededuceert worc gevonden in haer Ho, Mog. Antwoort van den eci/ïf» Oitober leftle- den, zijnde aldaer in fpecie op 't gcene den gen^elten HeereEnvoy é hadde gelieft te alleguerenjdat in de be- ven geroerde proteftatie van den Generael Direüeur Valckenburgh fouden influeren eenige incivile termen, chocquerende de boven gemelte diie Natiën, by haer Hoogh Mog. aengewefen dat de felve vry wat meer- der reden hadden, dien gaende over de ingrediemeq van bet contra protcft van den ghemelten Agent if/· •a'^n, foo cenaenfien van de materie, alstenaenlia van deaenftootelijcke endeinlolente termen daerió- negcbruyckt, tedoleren, ende reparatie te verfoec- ;ken , als die van de Royale Compagnie gehidt heb- ben , ommc over de voorfz remonftrantie van deii meer-gemelten Direöeur Generaci Falckeniurghm fijne Majefteyt, ende door middel van de felve aen haeir Ho. Mog. klachtigh te vallen, ende konnen hacf Ho. Mog. haer niet genoegh verwonderen, hoebjf HeercEn voyé defe faecke wederom komt op té hilcD) ende tot een oorfaeck vandehoftilcaggreffieteajle- gueren , als foude daer op noyt eenigh disadveu food; faecke fich foodanigh hadde toegedragen, ghegevm zijn, daer het contrarie uythet vooren verhacldeende de meergeroerde antwoorde van haer Hoogb Mog. van den athtften OiStober voornoemt it {)lijckca de.
Ύΐηvierden·, werdt ghefeytj datdenKoninghm Fautijn (tch door een fomme Gouts, hemty deNederla· ders gegeven , ver pen hebbende va» alle Wapenm > moveert foude zyH gemor den om het Cafteel van fijne Mf jefteyt tot Cormant^n in die quartieren fe vemfffi t daer op dient voor eerft, als meermalen hier voorms geremarqueert, dat hy Heere Envoyéfeerqualick» de tyden uytrekent, want de tydinghe of deklacbte over 't voorfchreve geallegerde van den Koningh νβΛ pautijn en isinE»gf/a«/nietgearriveert, danlang·" naer dat Cabo Cor/o door ordre van fij ne J^jeftiy^w" bereytsfeytelijckjende metghewclr inghenomen wUi ende fulcx vele maenden,ja mogelijck een geheel Ja« naer date dat fijnfr Majefteyt alberyts ordre ghegevcn heeft gehadt, tot het attacqueren ende nemen van Ct- ho Corfb y ende Nieuw-Nederlant, ende over fulcx t"- fe adlie ofte tydinge als naghekomen zijnde, g«8 oorfaeck kan zijn geweeft tot het geven van foodanigc ordre, want de tydinge van defe pretenfieajftieis W"· inAugufti gearriveert, ende eerfte Memorie byatu Heere Envoyé daer over inghedientdcn wirW'n^ der feWer Maendt, daer Caba Corfo al in May " vooren vyandtlijck geattacqueert en ingenomen was; Sulcx dat daer uyt blijckt hoe lichtdijck diegee^ |
-ocr page 382-
en ο ο R L ο G Η. 'tVijf^en-'veertighflelBoecL· -3 63
fondathent van eenighedoleahciéaendeEngèÌfchete l dÓf ^
werden Voorrghebracht, hetwelckgeconferecfc wbr- : '
dende met bet voorgaendc,klaerblijkclijck voor oogea
ftelc, dat foodanige klachten niet en konnen of behoo-
ren voortgebracht te werden, ten fy geaccómpagneerc
met valable preüven , ioo als hy Heere Envoyé fulcx
oock felfs wel fchijnt te verftaen j vermits hy feyt daer
van eenige bewyfen federe gecommuniceerc te hebben
aen haer Ho. Mog. welcke wederom eene taanifefte
onwaerheyt is,te weten,dat hy oy t of oy t eenig het min-
fte bewijs daer van heeft geexhibeett ofte overgeleverc,
niec tepenftaende foo de faecke in der waerheyt fo was
geweeft, hy die wel hadde konnen recouvreren, ge-
merckc federe verfcheyde Schepen uyc die geweften
zijn overgekomen, en fulcx alhier om de Wereldt té
bedriegen, en ce blinthocken, 't onwaerachtighen ge-
fabriceerde voorgeven ontrent den Koningh van Fau-
tijn 1 met noch een manifelter onwaerheyt van Pe heb-
ben de preuven daer van gecommuniceert, ghetracht
worttejuftificeren,engelijck'r geene ontrent defe fake
in confiderütie komt een queBiofa&i 2.ijnde, daer alles
op de verificatie en preuven aenkome, enbuytende
waerheyt gcfeycwert,eenigegeexhibecrt te Zijn, foo iS
van ter fy den voorgekomen, dat door de Engelfe Mi-
nifters aen de Geallieerden foude wefen uytgheftroyt
met geen rninder impudentie, als onwaerheyt, dateer
fouden in handen fijn Brieven van Bedienden van de
Weft-Indifche Compagnie, gefchreven aen den Ko-
ningh van Ïautijn, waer uyt her geallegeerde foude
confteren, aen welck feggen , foo veel te defereren is j
alsaendaevan CapiteynHoiwfi, dat hygefienfoude
hebben een ordre en Commilfie van hacr Ho, Mog.
om alle Engelfe Schepen en Goederen te nemen, hec
welck alle gepradifeerde en gefilterde onwaerhedeii
fijn om haer roveryen, gewelc, en andere onverane-
woordelijcke ailien te verfchoonen, en als fulcx, foö
lange die A&cn in originaÌì οΐautenthicàfìrmdniet ea
werdén geeXhibeert, moeten werden opgenomen cn
gereputeerc.
Dit fijn dan de redenen, die hy Heere Envoyé
voortbrenght, waer op gcfundeert foude zijn de ordre
van den Koning gegeven, cn daer op gevolghde cxe-
cutien tot de vyantlijckc accacque ende occupatie van
Caio Corfa, Tocorary op de Kultc van Guinea, en van
deStidt NisuTP-^flerdantj Nieuw-hSederlant, ende
'e geene daer aen dependeert op de Kufte van Americai
hoe irrelevant, enbuyeenpropooftdie zijn, blijckc
genoeg üyc het geene hier vöoren is gededuceerc ; Het
welck byhem Heere Envöyé oock wel als foodanigh
wefende bevroet, foo werpt hy 'e op een ander boegh ,
cn wil juftificeren defe geoccupeerde Piaetfen te be-
fauoren tot dien eygendo m,niet van defen Staec, maer
van dén Koningh van Grooc Brittannien, ende feyt
eerft, dat notoirfindè zijn, hàthy overlanghgheklaeght
foude hebben > door ordre van den Kovingh fijn Meejier >
dat die van dtWefi-Indifche Compagnie by (urprife, va»
die flaetfe, haer hadde» meefier ghemaeckt, ende dat de
fubieHen van fijne Majefieyt van Groot Brittannien dé
grent aldaet ghekocht hadden van den Koningh van dié
Plaets ; De gemeltc Heeren haer Ho. Mog. Gedepu-
teerden weten niet dat voor degegeveordresomdc
Plaets te occuperen oyt fcdanige fuftenue voor geko?·
men is, maer wel ter contrarie fijn verfchcyden adita-
eén van den Heere Envoyé voor handen, die mee foo-
danighe fuftenue in iiet minfte niec en komen eequa-
dreren, als eerftelijck, dac gheklaeghc is gheworden
by heni Heere Envoyé dac de Engeifchen beiec fijn
gheworden de plaetfe van Cal/o CorJ'o te frequenteren ,
ende haerc Schepen daerafofuycgchouden, alleen-»
lijck op allègatie dat de opgeroerde belegeringhe niec
en was fórmèel te Water ende te Lande ; byaldieo
nti die Plaetle haer in eyghendom hadde ghecompc-
eeere foude hy moeten k'aghen hebben , dae meo
haer eygheö Plaets belegert hadde , ende haer uyt
haer eygen hielde, maer niec uyc een Plaets die Neu-
tralen competercndc,niet formelick belegert wasiTen
anderen, in het difpuyc't welck over den ej^endom
van defe plaecfe is gemoveert geworden tuilchende
Weft-Indifehe Compagnie dcftjr Laaden, ende dà
ö Ö Deen^
ι Ci·. JieoBrechtvaerdigeaaienmctonwaeràchtigemidde-
I ^^ } * Kojar /oKrom
? trachten te verfchoonen, hacr felven komen ce
verftricken, foo verre dacmen opgeraepcedinge itele
tot oorfaecke vanaflien waertoedeordresnotoirlijck
uvreegeven zijn eer men advys hadde, ja , cerinen,
naer eyghen confeiïie en gepofeerde advys konde heb-
ben dat foodiiHige opgeraepte dingen foudenwefen
vooreevallen ; Ende wat aengaec de faecke felfs, foo
is het foodaoigh daer mede gelegen, dat in de fchrifte-
Kicke Antwoort by fijne Majefteyt van Groot Brit-
mniin gegeven op verfcheydenpointenaendefelve
voorgedragen door haer Ho. Mog. ordmarw AmbaflTa-
deur in 't wW^inordreghefeyt werc, datdenDire-
éteur Generaci van de Weft-Indife Compagnie defer
Landen voorfefi'gh bendijs Goudc de Netürellen van
'cLant, ende namenlijck den KoninghvanFautijn
foude hebben bewoogen, om het Fort Cormantijn· af te
loopen , ende hem tot dien eynde geaflifteert ende
verhen met een goede quantiteyt Mufquetten, Bof-
poeder, ende andere gereetfchapj waer op by haer Ho.
Moz by 'Ie'· felver Deduöie in date den negenden
Odlober lellieden is tot antvyoordt toeghevoeght een
Verklaringeinalleoprcchtigheyt en finceriteyt, dat
de felve geenfints konden gelooven dat de NederJant-
fche Natie haer tot fulcke aöie foude hebben uytge-
iaten, ende indien 't felve gepofeerde bevonden wier-
de de waerheyt conform te wefen, dat haer Ho. Mog.
daer over aen fijne Majefteyt fouden doen geven be-
hoorlijcke fatisfaétie, engelijck fy bevooren verfocht
haddes gedient te zijn van de bewyfco ende verifica-
ne van dieaftie, alibo die gheloochent wierde, foo
is daer toe geene de minile preuve wegens fijne Maje-
fteyt of des felfs Miniiter alhier overghelevert gewor-
den, zijnde het eene impudente onwaerheyt dat by
Heere Envoyé oyc eenige preuve foude hebben over-
ghelevert van de geallegeerde opmaeckinge van den
Koningh van Fa»)/i/» met ' t geene verders daer by feer
odicuflijck ghefeght wert, hebbende noyc yets geexhi-
beert dan een firopel advljs van den Engeifchen Agent
m Cormantijn, die fulcx wasoverfchryvende, niec
alleen fonder eenige de minfte preuve, maer oock felfs
fonder eenigefolideallegatie van redenen van wetcn-
fchap of circumftantie, waer uyc men met eenighe
waerfchijnlijckheyt ^tfeifde foude konnen opnemen.
En naedemael haer Ho. Mog. te refpeöuteufefenti-
mentcn gehadt hebben voor den Koningh van Groot
Brittannienjom te konnen in haregedachten laten val-
len dat fijne Majefteyt fulcx fonder cenighadvijs uyc
die quartieren by fich felven foude hebben gefingeerc,
en gelaft haer Ho. Mog. met fodanigh eygen verdichc-
fel tebefchuldigen,fo is het oock notoirjdat het voorfz
geexhibeerde ad vijs fijne Majeit. nieten kan ftellen in
termen om de voorfchreve verfochte exhibitie ende
overleveringe van preuven te konnen declineren j of
negligeren, en echter op de faecke felfs nader urge-
ren ende infteren ί en hadde boven diea , denmeer-
gemelten Heer Envoyé wel behooren te weten, wac
geloof by haer Ho. Mog. konde meriteren den voor-
noemden Engelfen Agent tot C«rmantyii,m^T dat hem
van defer zijde aenghe wefen waren des felfs imperti-
nentiën , onwaerheden ende extravagantie, gepleecht
in een publijck Gefchrifte voor defen aen hem Heere
Envoyé copyelijck behandight, Endeby aldien men
foodanige advyfen ende advercentien dadelijck foude
aennemen, foo hebben haer Ho. Mog. wel meerder
fondament ende redenen gehadt tot klachten ende do-
leantien, dewyle door het fchry ven niet van een par-
ticulier Agent alleen, maer van den Gouverneur en
Raden van indien uyt Boì^k/iì geadverteert worden ,
^t de Engeifchen met den Overften van Bantam een
Contraa ende Ligue fouden hebben opgerecht, om
gcfamcntlijck ende mee gemeene macht de Stadt Βλ-
tavia te Water ende te Lande te belegeren ende attac-
queren, daer toe den Koningh van Groot Brittannien
f vrnti^h Oorlogh Schepen furneren foude 5 ende al
noewel het felve noch al eenige nocableendeconfide-
rableomftandigheden was behelfende, £ö hebben ech-
ter by faute van fuffiiante preuven haer Ho. Mog, alle
't felve niet weerdigh gheacht omrae cenighfints tot
-ocr page 383-
35S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
J66f. Afrìaatfcbe Compagnie , foo hcefc hy Hecr
«_Envoy^ gelieft wegens den KoninghiìjnMeeilerte
appuyeren ende met fijne fchriftelijcke recomman- datien te fccundercn, die van Demem^rcien j fonder bec minile pioteft ofce vermaen te doen , dat de £n- gelfchen toc defe Piaetfe eenigh rccht ibuden mogen hebben j Nu word: voor-gegeven dat in den jare fef- thien hondert negen en vesiügh d''tcgui/tie fonde zy» gedae» van den Kming vauFefiu, en een Hup ofte Logie getitnmert, die hy de Naturellen van het Landt, foude we- fen gtdemolieert, en de Swedeti overgegeven, die daer een Fortrejfefoude hthhtngebouwt drie jaer daer na, anders wordt met voort-gebracht j ende werdt niet ghelooft dat foodanigh contrail by de Engclfchen fai weerden gercxhibeert, daerby blijckenfoude haer den grondt tecompeteren , ofce verkoftte zijn van den Koning van Veftu. maer mach wel miflchien zijn een permil- fie, om aldaer een Logie te bouwen , fulcks die van de Compagnie al van een ouder datum cndeopghe- volghde aftuele pofleflie van /w^f^jaienzijn hebben- de j te weten in het jaer fefihien hendert feven en der- tig/} . in allen ghevalle en heeft de Weft-Indifche Compagnie defer Landen de pofleifie van het felve Fort ende Piaetfe niet bekomen uyt handen van de Engelfchen, als dadel ijck fai werden aengewefen , en fulcks de pretenfie tot die piaetfe niet moeten vorde- ren van die van de Wefl-lndifche Compagnie, die ter goeder trouwe aen de felve zyn geraeckt, eerft by koop, en naderhant door eene koftelijcke belegerin- ge ofte befettioge, jaren en dagen geduyrt hebbende, in 't gefichte van de Engelfe, en van de geheele We- relt, fonder dat oyt eenigewaerfchouwinge ofte de- nunciatie isgedaen, dat fy daer op eenigh recht van eygendom hadden ofce pretendeerden:Maer indien fy op de geene die haer die fouden hebben afhandigh ge- maeckt, foo 'tfelveoytisgebeurt, gemeynthadden oyc,eenigh rechc te hebben > moeften fy fulcx als doen met eenig vervolgh, ten minften mee eenig publijck proteft, bekent gemaeckc hebben, maer niec naer hec verloop van veertienj^ren ot daer omtrent,naer dat hec vpornoemde Forc door haer met lift en gewelc wasge- npmen eyndelijk die preténfiekomen fileren. Wyders (den titul van acquifide der Compagnie nletgemeens hebbende met de pretenfie de Engelfcn, fo kan die te- gens de felve in geencconfideratie komen; Wantin bet Jaer feflienhon4ert vyfiigii (ende nietfeÙien hondert twet en v^tigh) fo is by dC S weden aldaer een Fort ge- bouwt geworden fonder eenigc opppfitie offe contra» «lidhie van de Engelfchen, die oock noyc van de Swee- den geeyfcht ofce gepfetendeert hebben eenigh recht tot dele piaetfe, maer wel de Weft-Indifche Compa- gnie ,dacr nac, foo wanneer in den jaere fifiien hondert feven en vijfttgh een fwaren Oorlogh was ontftaen tuf- Ichen de Kroone van Sweeden ende Denemarcken, fpo is defe FortrefTe by d/e van Dcnemarcken van de Sweeden afgenomen , ende naderhant by Contiaél van koop by die van Denemarcken aen die van de Weft-Indifche Compagnie deferLanden overgedaen, defe Piaetfe naderhant by de Naturellen van hec Lande döor macht van Wapen geoccupeerc zijnde, is die wederom naer een fwaren Oorlogh tegens de Swarten ende een lange belegeringceerecupereert geworden : foo dat noyt de Engdfche de FortreiTe hebben gepofli- deertgehaat, ofte eenigh recht of pretenfie daer op ge- moveert dan federt de onlangbs onrechtvcerdighe fur- prife.
Maer feyt hy Heere BM\oyé,hadJe dit Fort wegenfy- ne Ma]efieyt geeyfcht geworden ( geiijck hy wei liet dat haddebehoort, vooralleviolentietegefchieden)ναΐ hoope va» dat te bekomen·, dewyle in dermaerheytfyne MajeHeyt op alle devoiren ende inflanUen de reflitHtie van niet een eenigh Schip, noch eenenfluyver meerdigh, asn goet van fynSubjeÌlen met violentie genomen, heeft veten te bekomen. Dat hy Heere Envoye alhier weder- om du waerheytgewelt aen doet, blyckt uytde reiti- tucje van het Schip deHandmaid by htm UeerDoiP7iing gereclameert, de Chaloupe by Capiteyn Bancker do®r inadvertentie, voor eenPortugecfchCaperkenaen- ghccaft , ende ghenomen , gheweeft zijnde , ende |
meer andere faecken en voorvallen alle geënumeieert iK/: in de meer geroerde Dcdudtie van den «egendenOSio. ber des voorledenJaers'j alwaer met aenwyfinge vm ~ waer, ende hoe, fai werden ghevonden ghefpecifi. ceert ende aengewefen, dat van de zyde van haer Hq Mog. foodanige klachten konnen werden gedaen, «ί dat dievandezyde vanEngelant tot eenmaelfonder fondament werden voortgebracht.
Maer hy Heere En voyé wel wetende dat gheeyfcht hadde moeten werden die piaetfe daer die van defe zij. de in vreedfame pofTeflie ν an waren, foo daer op eenig recht pretendeerden, en niet met gewelt hernomen,
dat van hun niet genomen was, brengt voort de lieckc van Vouleron, en feyt, dat hetfelve behoordegere^ituttn gheipeefi te zijn, al over langhe als m het jeej-feltien hondert twee en twintigh hyTràSaetfulcx%,ündebe- looft , ende noch naderhant door een Trailaet van het Jaer feftien hondert vieren vijftigh, endeeenvan het jaer feftien hondert twee en feftigh en noch niet te weten het jelve gerefittneert te zyn, infeterende daer uyt een recht, voor fijn Kon ingh, om ongeeyfchte Plaetfen te mogen met gewelt occuperen, ende alfoo dit aliuo voorgeftelt wert, als ofhaerHo. Mog. nietfoigneus en waren om haer Traöaten te onderhouden, of doen onderhouden, foo dient mede gefproocken van den toeftant van dit Eylandt : het is waer dat omtrentden jare fefihien hondert twee en twintigh handelingen zijn aengeftelt gheweeft over verfcheyde pretenfien cnde intereften die de Ooft-lndifche CompagnieninEn- gelant en defer Landen refpeftivelijck hadden voort- gebracht, en met den anderen te demefleren, daer on. der mede was dat van den eygendom over Pouleron, een van de Ey landen van Banda, alle befeten by die van de Compagnie defer Landen, en pretendeerden de Engelfchen dit Eylandt hun te competeren ; zyn- de in gevolge van'tTriftaet inden jare fefihien hon- dert vier en vijfttgh met den gewefen Proteöor Crm- ■wel gemaeckt, al Ie de faken die tuffchen beyde te de- mefleren waren, voor weder-zydts aengcftelde Gom- miflàriffen geventileért, en by aibitragie cn uytfprake afgedaen, en dit Eylant Pouleron de Engelfchen toe- gewefen·, ditgefchietzijnde, zijn aenflondtsaende Engelfchen ter handen gheftelt alle de nodige ordrcs om poffeUìe van'tvoorfz Eylandt te gaen nemen tot haer volle contentement,en abfolute fatisfaftiei edoch hebben fy genegligeert fulcks in 't werck te ftellcn ,in confideratie van de onkoften ter fake van dien, tefup- porteren, of uyt andere infichten, haer Ho. Mog. on- bekent , naderhant wederom nieuwe difpuyten ont- ftaen zijnde, over 'c aenhaleji van eenige Schepen, die in béiegerde of te water befette vyandtlijcke Plaetfen waren gedeftineert, fo zijn die alle by een minnelijck accommodement in den jare feilhien hondert mgmtn vyftigh afgedaen tot onderlingh contentement, in fodanigc termen ende manieren, als de handelinghe mede brengt,meteen mortificatie van alle pretenficn, fchaden cn injurien van weder-zyden, nu de herflel- finge van den Koning daer op volgende, fo koftenict wel gevocghlijck op een Traftaet met Cwwipi/f ghe- maecktdercftitutie gefchieden, ten ware het felve by den Koningh wierde op nieuws gcconfirmeert, de mortificatie boven geroert bekrachtight engedecli- reertby des Koninghs Handt ende Zegel , aenwien men het felve foude overgeven , opdat men verfekeiC foudewefen het voor folutieftreckenfoude , geiijck daer over verfcheyde handelingen zijn aepgeftelttuf' fchen CommifTarifTen van fijne Maj. endedeeXtra- ordinaris Ambafïadeurs van haer Ho. Mog. in Enge- landt, foo dat daer over is geconvenieert, als in het Tri<3:aet fel ver bevonden werdt, foo dat alles wat te · vooren foude mogen weien gepaflccrtingeepconfi- deratien komt, als by het laetfïe Tradtaetgedetermi- neert wefende, cn konnen haer Ho. Mog. haererin- neren dat na de uytwifïèlingc van de refpedive Ratifi- catien,fodanige promtitude is by-gebracht geworden, om in dit point te voldoen, dat fijne Maj. betuygtit heeft by desfelfs Miifive indacedentaeeentmi'tii^' β en Januarij fefihien hondert drie en fefitgh aen haif Hoogh Mog. gheichreven, daer inne volkomendijck |
-ocr page 384-
en OORLOGH. Wi/f-en-'vemtghfie BoecL 3 65
I ae te weien vergenoegt, ende verklaerc, dat gelijck haer
I ' ^ ' Hooeh Mog' ^®··^^ geweeft om het Tradiaet
te voldoen, hy de laetfte foude zijn om het te contra-
venieren ; Wyders is daer opgevolght, datdegee-
ne die de poffeilie fuude komen nemen van die plaetfe
haeVaddrtffcrendeaen de Regeringe in Indien, exhi-
beerden de Aöe van authorifatie des Koninghs, foo-
danigh bemorft, bemeufelt ende toeghefteidt, dat
men redenen hadde om te twijSèlen, of dit wel foo-
danigen A<£le foude mogen wefen, vermidts men ge-
woon isfoodanige Adten wel te bewaren , cxprellè-
lijck daer toe foo voortgebracht, foo men prefumeert,
om een weygeringe van 't ielve Eylandt over te ghe-
ven, tebekomen» ende als dan dacr op nieuwe plain-
tes en pretenfien tc fileren, 't welck daer uyt te meer-
der komt te blijcken, dat men tot Londen heeft ghe -
fpargeert, om de gemoederen aldaer te inciteren,
dat de overgifte van 't voorfchreve Eylandt was gere-
fufeert, fonder dat men daer af aldaer eenige kenniflTe
ofte tydinghe hadde, oock kofte hebben ; echter die
van de Regïeringhe in Indien willendé voorkomen
alle finiftre interpretatie, hebben de overgiftevaa
pouleron geprefenteert, onder die conditie, datby
d'Engelfchen valablement foude werden verklaert, dat
degeexhiheerde AÖ;e des Koninghs in oprechtigheyt
ende in der waerheyt, loodanigh was, ende als vol-
ghens het Tradiaet wierde gherequireert ; waer over
din geconvenieerp zijnde, ende fulcx alles bereydt,
om de overgifte te doen, de depefches verveerdight,
endede ordres ghegheven, foo is niet een Engeifch
Schip, of Man geweeft, om het felve Eylandt te ont-
fangen ende de poiïeflSe daer van te gaen nemen, foo
dat het allcenlijck de Engelfchen te imputeren ftaet,
dat de poflèffie van het Eylandt noch niet en hebben
genomen; zijnde de voorfz gevoeghlijckheyt door
de Bedienden van degemelteO^-W/^Compagnie
defer Landen gepleecht, onaengefien noch pen ander
notabel defeia, diredelijck teghens den teneur van „ ______________,_____________
't voorfz ïi^'/i/WffArtijckel van'tTrsöaet, 'twelck | langhjarigepofleflTieendebefit, de Nederlanders eea
Quartieren tüflchen de Subjed.....
Engelandt, ende die van deièn Staet opgerecht, ekk
iii fijn diftiiaingevoert heeft , ende gebfecrt fooda-
njge Wetten, Coftumen ende Uiantien, als volgece
het naturel van clcke Natie ydergoedt ende geraden
gevonden heeft, ende eick gehadt eene abfolute ende
van den anderen gefepareerde Regeringe endejufti-
tie, ende dit niet tegenftaende wel eenige Nederlan-
ders onder de Limiten van de Engelfchen , of vice
•verfa Engelfchen onder de Limiten van de Nederlan-
ders fich mochten komen te vinden, of geretireert ce
hebben, en te onthouden. Defe pofiTeffie is van de Ne-
derlanders van over veertigh ende jaren, zijn-
de de langhften tij dt dat door poUeificeenig recht of
befit bekomen wert, ende namcndijck de Stadt ende
Fortrefiien van Nieuw-Amfterdam ova àt veertigh
jaren , ende van deFortreiïen OrangieenàeJEfipus
v&n over de vijftigh alle met hare aenhoorige Landen
ende Diftridten, en hebben de Engelfchen tot hare
Diftridlen en Poffcflïe, te weren Nieuw-Engelandt »
anders geen rccht, als die ran defe zyde tot Nieuw-
Nederlandt, te weten het recht van occupatie, door
dien defe Landen wildt, woeft ende onbewoonde
zijnde, als niemandt toekomende, cederen aen diefe
komt te occuperen ; Soo hebben de Engelfchen Nieu-
Engelandt geoccupeert, ende in pofleffie gehouden ,
ende die van defe zyde Nederlanc, en kan dat tot geen
recht ftrecken, voor do Engelfchen , dat den Ko-
ningh in fijn Brieven van Odtroy de Limiten van de
Engelichen foodanigh komt te expreflTeren, dat daer
binnen oock de poffeflien van de Nederlanders wer-
den gevonden , foo weynigh sis aen de poflcffie van
de Engelichen prejudiciëren kan, miffchien haer Ho.
Mog, in hare Brieven van Odtroy komen teexprime-
ren foodanige Limiten daer binnen dat de poflèffie
van de Engelfchen foude mogen zijn , fulcks dat foo
langh.jarige pofleffie ende befit, de Nederlanders een
indifputabelrecht is toe-biengende, het welck met
geen fchijn van eenigh recht, in controverfie kaa
werden getogen j in allen gevalle , by aidlen den Ko-
ningh van Gróoc Brittinnien eenigh recht daer om-
trent hadde gehadt, foo foude hy ten tyde van 't Tra-
ftaet het felve hebben moeten moveren endé refer-
veren ; te meer vermidts by het Artijc-
kel van het Traöaet alle foodanige a«ien ende pre-
tenfien werden gemortificeert.
Op de Replijcke die Hy Heere Envoyé is gevende »
d^t het vijfihiende Arttjckel van hit TraSaet maer foude
mortificerenjaeiken van phnderinge > Zee-revtryen i tnie
mttvanerffeniffevan Landen ende JurifdiB'ttn { 't fil-
veverifierende met het exempel van Thomas Lauwer «
reclttmérende eenighe Lijderjm , ghelegen i^Ztelandt s
Dient dat dit epde diérgelijcke exempelen hier geen-
fintstepaflèen kotnen, alszynde particulieredifpny-
ten ende proceflèn tüflchen fubjedten ende private
Perfoonen, fpruytende uyterffenìÓen , cpntraften
endediergelijcke, over poederen , ghelegen ip dee
eene of des anderen indifputable Territorien , die
niet verftaen zijn ge worden onder de generale morti-
ficatie ende abolitie van 't v^fthtend^ Artijckel v^n bec
Traftaet, begrepen tezijn , maer wel ter cpntrs^ri^
foodanigp pretenfie als den Koningh van Groot Brit-
tannien, foo eenigegehadt mochte hebben op NÌeuw-
iSTederlatjdt, Cabo Corfo, of diergelijcke, hét welck
daer uyt evidentelijck i? blijckende, dat gelijcke recht
wegens den Koningh gepretendpert wordende op het
Eylandt Poeieren, 't felve van de generale abolitie werc
ge-ejf imeert, eh gefegt dw met de reftitutie van 't felve
Eylant, alle andere aöien fullen wefen gemortificeert»
daer uyt dat die mortificatie njoet \yerdcn verftaen ,
van rechten en a^ien die van foodanige natuyre zijn,
ais die is, die hier ge-excipieert werdt, te weten,tot
Pouleron,dat is tot Landen,Forten enJuriÌHidlien, ên
fulcks dep regel geconfirmeert wordende dopr de ex-
ceptie in de voorvallen nietge-ejfdpieertzijnde, foo
moet door het excipieren van de aaie op Pouleron ,
den gencralen regel der abolitie ende mortificatie tot
"'3 Ì9
vaM^A EIA» ««AIMU ÉÌMMI*
men al mede uyt vredelieventheyt, over't hooft ghe-
fien heeft.
Wyders feght hy Heere Emoyé Jat de faecke van
Nieuw-Nederlant vreemt van een fur^rifefoude x.yn t
tlfio diefireeck Landts gelegen foude -tsefen hintten het di-
firiH van toOi^royfesNieuw-Engelandt, ende dat
ende dit precarium hun vaajaertot jaer onderfieckere
toaditte foude wefen aenghefeght, ende dat door nieuroe
imrfiin ende provocatief», 't federt het lefielì'aÌIaetJy
djefwmgheyt hebhenop den hals ghehaeldt ·, Voorwaer
lbo eenighe aenwyfinghe of defcriptie van defe incur-
fien ende provpcatien fouden moeten werden ghe-
daen, vermeenen de opgemelte haer Ho. Mog. Qe-
deputeerden dat die van de eygen nature fouden zijn,
die het Schaep te lafte wierde geleydt, van dat het qn-
•lerftrooms ghedroncken hadde, ende foo de Revie-
fe ontroert, dat de Wolfonklaerwatermoftedrinc-
ken, ende fulcks aftïe genoegh, omhetonnoofele
Lamteverfcheuren, endeopteeeten, waer in defe
provocatien en incurfien fouden hebben beftaen ,
wacr, by,en op wien geple^ght ; en wert niet gefeght,
geJijck oock gelooft wert niet gefeght te konnen wer-
den , als miifchien noyt geweeft zijnde, iii allen ge-
valle noyt yets daer over voort ghebracht oj^reparacie
Wriocht wefende, ghelijcit volghens den teneur van
' Deertiende Artijckel van 't Tradaet > die den Heere
tnvoyé felver aen die Artijckel is ghevende, hadde
moeten gefchieden,foo werden vertrouwt die alle ver-
«'t tezijn. Gelijck medeniettepaflè komt het geal-
«6eerde,watjeMÌea< men aldaer te Lande gebruyckt,
oewyle de ordre tot de furprife ende vyantüjcke occu-
patie uyt Europa ghekomen, ende byden Konjngh
ingeven is, ende de macht tòt de executie van dien,
^^^H'landt dcrwaerts ghefonden, gelijck van jiec
η foo precarium, ende dat fulcx van Jaer tot
Jaer loude wefen acngefeyt,geen bewijs voortgebracht
ρ ®nde geen poflcffie by gedoogen of precarium
en werdt, maer die fulcx wilallegue-
ren liet felve moet bewyfen , ghelijcktotccn evident
-ocr page 385-
366 SAKE Ν van S Τ A E Τ
|
,de adtie op Nieuw NederlanJt} foo eenighc tnoch-
___ te hebben gheweeil ende diefghelijcke, oock ver-
ftaen werden applicabel ce zyn , cnde ftaot te gry- pcn.
Ende wat aengaet dat inwerpt deaiitevandeVran- foy/eif, in GuajattiCi dient hier ten propoofte > ende of al eenige gelijckbeyt daer in mochte wefcn > als mif- ichien niet gevonden fai worden > foo is dat een werck 'c welck tuffchen den Koningh van Vranckrijck, ende haer Ho. Mog. ftaet te demefleren, ende hem Heere Envoyé nieten raeckt, als geen Procuratie of laft daer toe hebbende van den hoogllgemeltea Koningh van Vranckrijck.
Wyders foo komthy Heere Envoyé tot het gepef- fierde omtrentCabo Verde ^ httoccu{er*»vande For- trej'e eldaer i dt actiën vanCaptey» Holmes , datoj> de ktaehten daer over gedaen. Belooft foude Siijn, naerte nemen informati*. juBitte tefullendoen j dathetse^t- tiende Artyckel van het Traéiaettwae/f Meenden daer toe wat gevende, ende dat cchter neer les ofi'cveu Mam- den refolHtie genomen toas > een confderaM macht van den Staet derrtaerts te fenden. endefulcks gecontravenieert hetTraifaeti van de adien van Capiteyn Ho/mex is bier voor en meer gefproocken, ehde wat fatistailie haer Ho. Mog. hadden te verwachten over de gewelt- dadigheden ende vyandtlijcke aggreffie van den felven Holmes > is af te nemen dat op de klachten van het ge- pleeghde op de Reviere GamBiaj het nemen van het Fort St.Andries, het Eylant Bo/jD^iiiB'tJaeryi^/V» hondert een en fifligh ?niet teghenftaende ipecificque toefegginge van den Koningh van fatisfailic, ftrafFe ende reftitutie, op des fclfs retour> niet en is gevolght, ende over de occupatie van Caio Verde, geene de min- ! fte toefegginghe kofte werden geobcineert van repara-
tie, reftitutie en fatisfadlie,maerdatgeduyrigh bleef inhercren in de generaliteyt van woorden, van te iul- 3en docp,nae te nemen informatie,wat billick en recht is waer op haer Ho. Mog. geene gerufthey t en koften nemen j temeer, door dien dc plegers van defe ho- ililiteyten, voorgaven, van met meerder macht te iul- Jen werden gèftyfti foo hebben haer Ho. Mog. vol- gens het natüyrlijck recht, dat leert alle geweldt met geweitaf te keeren /en óm voor te komen alle verdere plunderinge , berooyinge, vyandtlijcke infeftatien ' ^n òccupatien van Forten ende PlaËtfen, goetgevon·
den ëene confiderable macht derwaerts te fenden,endiE hebben wyders aenfijnMajefteytghecommuniceerf den laft ende Inftruftie de Overhoofden medegege- ven , ora fijn Majefteytgeruft te ftelleü, dat de lelve niet gebruyckt foude werden, tot offenfie ende fchade van eenige van des felfs Subjeöen ofte der fel ver goe- deren i maer alleenlijck tegensde plegers van fodanige ge wèltdadighéden en vyatidtlijcke aélien ,cndc tot de» ienfie ende voorkomïnge van meerder fchade, tot het weické liaer Ho. Mog. fonder te contra venieren het gemaecHte Tradaet be voeght waren, gelijoi: het felve ia feecker juftificatoyr Ge/chrifte van haer Ho. Mog. in date den een en dertighfien O<3:ober leftleden, wyt- loopigh wert gededucecrt ende aengewéfen, tot het wclcke, om kortsheyt wille, alhier wert gerefereert,· Ende wort in 't fel ve Gefchrifte wel klaerlijck en duy- délijck gedemonftreett, dattct veertiende artyckel van het Tradtaet in 't rainfte niet en belet, of de handen bindt aen den befchadighden, om alle Beledigers,Ro- vers , Plonderaers ende vyantlijcke Aggreflèurs te ver- volgheh ende te ftraficn, ende van hun wederom te hernemen de genomen, beroofde endegcplonderde goederen, maer wel dattet opgeroerde artyckel limi- teert ende reguleert voor een cijdt, te weten, tweelf ofte achtien maenden refpedivelijck , nae ghedane klachte, defaculteyt, het recht, en de macht die alle Natiën , naer hetgemeenevolckcren Recht compe- teert en toekomt, ommc (iitisfadtie en reparatie bv middel van Brieven van Marqué, Repreffalienofce Oorloge te bekomen, oock van die Subjeiten van de ledércndè zijde, die onnofel ende onlchuldigh aen de JieCefouden mogen wefen^ Ende ofwel alle het fel ve feer pertinéntelijck in de boven geroerde Dedudieen juftificatie van den een en dertigfien Oitober laeftlcden |
roet vele en verfcheydenc redenen wert geadftmeert: ,
fo kan het cchter by de fimple ledure van httvertieHi» ■ Artijckel van'tTratìaet felfs blijcken, dataendege- ledeerde parthye gereferveerc wort de faculteyt boven
verhaelt; Want feythet Articuluytdruckelijck, dw
alleen yeder van die gheftraft fullen werden, diemif. daen fullen hebben, ende neno altus, niemant andersj dat nu hier foude werden gefproocken van het ftraffeì van de Juftitie des Souverains derlederendeofmif, doende zyde, kan niet werden geimagineert, alfoo die fich niet enkanextenderen tot andere fijne Sub- je<3:en,geen mede plegers of gemeenfchap aen de mif- daet hebbende, ende een injuftitiegereputeert wordt de ftrafFe verder te laten gaen, als tot de Mifdadigers felfs, foo dat het woort ftraiFe, fichextenderen moet tot deadtieende 't fcyt van degeledeerdezyde, door dien het gereftringeert wort met de woorden »/iweB/ anders, dewyIe als boven gefeyt is, de lederende zyde oock recht heeft om by feeckeregelegentheytnaha gebf uyck ende recht der Volckeren, te ftraften, ende lijn recht te vervolgen , jegens die geene, dieaende miidaedt geen gemeenfchap hebben, dat aen de lede- rende zyde ingeenige occurrentie kan voorkomen, foo datevidentelijck by dit -ι/^ίΓ/^/ίβΛ Artijckel hec natuyrlijck rechtende faculteyt om geweldt metghe- weldt te repouflèren, ende te wederftaen, oock met verhaelop de geweldenaer felfs niet gevonden werdt uytgeblufttezijn > foo als de eygenadtien vat) de zy- de van Engelandt allenthalven betuygen, dat men al· daer in fijn eygen gemoec noyt eenige andere inter- pretatie aen het gcmelce veerthiende Artijckel gegeven heeft ; zynde daer van een baerblijckelijck bewijs, dat den Heere Downingh by fijn eygen Memorie aen haer Hp. Mog. overgegeven > op aen derthiendenPehm* rij des voorleden jaers , teroKafievan feecker Schip ghenaemt het Waf en van Amflerdam . gepretendeert wordende gheweeft te zijn een genomen Engelfch Schip, voor het fluyten van 'c Traélaet, dochna hft fluyten van't felve Traöaet by rencontre van v'^L·. gelfcheOorlogh-fchepen wederom hernomen , felfi advoiicert, met expreife woorden niet vreemt tezijn, dat men tracht met geweldt wederom te nemen, het geene te vooren metgewelt ende injuftitie yemandcis ontnomen > ίβο dat hy Heere Envoyé fonder nuol· feite onbefchaemtheydt , niet tegen-fpreken kande maxime en praflijcke omtrent de interpretatie ende 't verftandt van dit Artijckel daer by andere gelegent· heydt, geen fwarighey t en oieeckt, fich van te dienen j fulcks dan in cvidentheytgeftclt zijnde, dat volgew de eygen pradtijcke ende maxime van de Engelfchen hetwelgeoorloftis, cnde in de faculteyt van degcle- deerdC) isftaendej om weder te mogen nemen met force , het genedoorforce ende metinjuftitieisge- noinen, foo kan hetgerefolveerde , om onder den Commandeur van Camfen een baftante macht afte feoden,niet alleenlïjck tot mainticn van dc poiTeffieo > ende toe defenfie ende atweeringe van vordereiDtu- rien en aggreifien, maer oock tot recuperatie van net gene violentelijckwas afgenomen , ingeencndeele voor onrechtmatigh werden aengefien, by aldien, ab in defen is gefchiedt, die precautie werdt geadhibeerr, dat gene anderen aen defe violente aöien nietfctal' digS zijnde , daer door eenighe fchade werde toe-ghe- bracht, ende konnen haer Hoogh Mog. nietbegfy pen, hoe den Koning van Groot Brittann ien k»D ge- feght werden te difadvoiieren de violenteaÖien ende vyandtlijcke aggreilien van den Capiteyn HoAftsende voor éen ofFenfie op nemen , dat men den lave" vyandtlij eken Aggreffeur tegen gaet, fonder te fup^' ditereneen vehemente prefunoptie, die fulCke bora- le aftien op fijn voorighe ordrc ofte ten minften met des felfs confent ende voorweten , niet en foude zyo ondernomen , dewyle niemandt eenige ongerecntig" heden patrocinerende , gehouden kan werden daer vant'eenemaclonfchuldightezyn , te meer fooni« confidercrcn wil » dat daer op desKoninghsordreie verdere attaques in Guinea ende America ^y»^^ volght; ende oordcelen de opgemeltc haer Ho. M"!' Gedeputeerden verders een vreemde en ongehoorde
laet" |
-ocr page 386-
en OORLOG Η. V Vijf-en-^jeertìghfte BoecL 367
|
foecketewêfen, datmen een Artijckel àls dit 1 dif· van 'c Ttaftaet, tgc confervacie vande Vrecde op- ^ i-ftelt om ce refreneren alle conciavcntie ende mif- fadL'van particulieren, ende felfs een gelimitccrden binnen de welcke daer van lacis-
riiHrvoorftellende, binnen de welcke daer van lacis- faftie fai moeten ghegeven werden, ende verdere or- Hreomdenmifdadiger dc conJigne pane te doenfub- aeren weetfoodanighte interpreteren, endeden mr echten fin gewelt aen te doen , dat het fel ve foude ocineren de hoftile attacques ende prinfe van For- ren ende Plaetfen in verfcheyden quartieren van de Wercldt, met een geformeert defley » door de Vlooten Officieren ende Soldaeten van den Souvereyn, ende fuicks doende paflbren voor het feyt van particulieren, debeledighdete trachten de handen te binden, van op hact eygen grondt, van waerfy verdreven zijn , te mozhen llrafFen ende punieren , die haer foo violen- telijck met Oorloghe zijn aentaftende, ende by ghe- volgeeenimpuniteycprocureren voor foo openbaere Geweldenaers ; Voorwaer noch de woorden noch den fin van dit Artijckel laeten toe, foodanigh een grou- weliick patrocinium voor Roovers ende Llfurpateure, ehelijckdaeromoocknietkonnen begrypen, watof- feocie den Koningh van Groot Brìuamìtn kan ne- men, datmen die ghene die een ander met Oorlogh aedgrijpt de fel ve vindendein fijneyghenplaetfe, op fijn eyghen territoir ftrafipe ende die «βΛ^;/»»»* toe- brengen, die fy mee haer vyandtlijcke mifdaden heb- ben verdient. Ghelijck oock niet begrypen konnen dataenden Koningh eenigheindigniteyt ofte o£Fen- fie kan toebrengen,als den Heere Envoy é alhier fchij nt teinnuerenin een vrye ende open Zee, voor byde Havens van fijne Majefteyt te paflèren met een navale macht van Staet, alfoo haer Ho.Mog. vermeenen conform het recht aller Volckeren,het v/yegebruyck vande Zee, haer niet te konnen werden ghedifpu- teert.
Vorder foo komt hy Heer Envoyé voor hetlefte fighextcndereno/» het emphyvimhaerMog.Vlootoader dmVicfAdmiraeldeRuyter, dat het felvt foude nuefen Ughms de belofte vanghefamenderhandtgehantteageren te[htnsde Vyratorye der Barbaren, dat die de Middel- UndtfcheZeeverlaetenkeeft, fonder daer van tt moren cemmnitatie aen fijne Majefleyt ghedaentewefen, ende mede dat denVice-Admirael Ooornoemt geene open'mghe mnfijttdefeynj efwenpaertt fi\nreyfe firetkte ghedaen heeft> een den Ridder Lauwfon commanderendefijne Ma· jcjieyts PToote in die Gewefien Λ niet jegenfiaende fy haer •vonden binnen een ende het felve port, foo wanneer de Ruyter op fijn vertreck fiont, ende ofiselden Koningh daer op geprefetrt'heeft de» jimbaffadewr-van haer Ho.Mog. echter dter op gheen verjeeckeringe heeft konnen hekomen ,· •aatr uytdan fijne Majefteyt conjeHureert endeghelooft, dit die macht gefondenende ge-employeert is tegens hem, tiraijlt hy de fijne was ghebruyckendetegens deghemeene Vpndm vatt't Crifienrijek i Waer op wederom dient wtantwoordt, dat noyt eenige Handelinge ofTra- ctaetaengcgaenjeridegheflooten is gheweeft tuflchen meer-hooghftgemelte Koningh van Groot Brittannien endehaerHo. Mog. om conjundlim ende met ghe- roeene Macht den Oorlogh tegens de Barbarifche Zee- Roovers te voeren, maer is ter contrarie waerachtigh, dttden Koningh van Groot Brittannien, tot tweemael "'onderlij ck een Tradtaec van Vreede met de narbaren getnaeckt ende geflooten heeft, fonder daer van eenige de minile communicatie te hebben ghege- venaen haer Ho, Mog. veel min dat de felve daer inr ne fouden wefen gecludeert, maer wel nevens de ver- öere Chriften Princen geabandonneerc: hebbende voorts hareaenflagen foodanigh aengeilelt, dat fy ter «elvertijdt in andere Geweften van de Wereldt meer- toafbreuck onde fchade hebben gedaen aen de Sub- jecten van defcn Staet,'niet alleenlijck met het nemen, ΓηΓ*^? f^tle plunderen van Schepen ende Goederen,
aer felfs met vyandtlijcke attacques ende verove- ,37nFQrtreiren, Sterckten ende Plaetfen, als l^ik ' doorCapiteynHo/««, cndedierge-
iii barbarifche l<.oovcrs waren, toebrengen- |
de,loo dat haer Ho. Mog. die macht ,die fy hadden ge- deftineert ende waren employerende tot afbreuck van 166 fi de Vyanden dergemeene Chriftenheyt, genootfaeckt ., . zijn gheweeft te moeten elders detourneren, daer de pjiaden ende outrages meerder waeren,cnde hare Sub- jecten genoeghfaem met eenen openbaeren Oorlogh wierden aengetaft ; Soo dat niet haer Ho.Mog. maer veel meer de beraedtflaginge van die, Engelandt oor- faeck zijn dat de Mediterraoifche Zee ten proye gelae- ten woft aen de Barbaren j Uyt beyde die voorfz oor- faken, te weten het feparaetfluyten van eenTraüaec van Vreede met de felve Barbaren ende vyantlijckc aggrellien,daer jegens de macht onder den Vijs-Admi- lael de üuyter beeft moeten werden ghe-employeert, en kan fijne Majefteyt niet qualijck nemen, dat de fel- ve van het affendcn van den meergemelten Vijs-Ad- mirael de Ruyter, ende va· des felfs |aft ende inftrudie geen communicatie gedaen is, dewyle die niet anders
êhecontinueert heeft, als die van den ghemelten Commandeur van Campe» van den felventijdt, die fijne Majefteyt gecommuniceert is geworden, ende daer in by haer Ho. Mog. betracht meerder fin- cere openhartigheyt ende nabuerlijckc correfponden- tie, dan by fijne Majefteyt, die bedecktelijck ordre heeft ghelieven te geven aen fijne Bevel-hebberen,om deien Staet Landen ende Forten af te nemen, teghens de verklaringen ende verfeeckeringen, by, ende van wegen de felve,foo by monde als by gefchrifte gedaen, ghelijck mede den Vijs Admirael deRuyter van fijt» Commiffie ende DelTeynen gheen kenniiTe gehouden was te geven aen den Heere Lauwfon > als daer toe gheen ordre ghehadt hebbende, ofte oock aen hem Lauwfen fijn onder-hebbende macht, ofte geene van deSubjeften van fijne Majefteyt, die niet adtuelijck waeren befchaedigende die van defen Staet, eenigh belet ofte kommeraen te doen, ghelijck medegheen openinge en kofte bekomen van haer Ho. Mog. Am- bafifadeurs tot Londen, die van de Ordres ende Com- mifiie aen den Vijs-Admirael de Rnyter gegeven, noch kenniflè noch laft hadde, om daer van eenige openin- ge te doen, ende heeft de uytkomft ende tijde geleert, dat het gheloof ende conjundturen van hem Heere Envoyé feer faux ende erroneus zijn geweeft , van dat de macht onder den Vijs-Admirael dc Ruyter foude ghefouden zijn gheweeft ende ge-employeert te- gens fijne Majefteyt, dewyle hy recupererende de Cab» Ferde,in fijn gewelt heeft gehadt een Schip van Oor- loge ende Convoyer van fijne Majefteyt, gemonteerc met fes en veertigh Smeken, ende het fel v? vry ende li- ber geadmitteerc, mitigaders foodanigh Schip ende Scheepen die niet vande beledigers of befchadigers en waeren, al hoewel by de felve ingehuyrt, endeinder felverdienft zijnde, jaefelfs niet heeft gerecupereerc of trachten te recu^reren het voornoemde Forc Sint Andries 1, ende het EylandtJSMi;;/?^, alleenlijck om dat'teen en 'tander voor date van het Traöaet door de Engelfchen geoccupeert was geweeft ; foo dac fijn ai^ie fich niet verder ge-extendeertenheeftdaa tot recuperati ve van het afgenomen Goedt ende For- treffe , mitfgaders tot punitie van de gene die hadden mifdaen, ende niemandtanders, in conformiteyt van den teneur ende expreflèn Text van 'c veertiende Ar- tijckel van het Traöaet, hec welck voor geen vrede- braeck ofaggreflie kan werden gereputeere, maer wel ter contrarie de ordre ende laft die fijne Majefteyc heeft gegeven, ende de daer op gevolgde executie, tot' het nemen van Caio Cors ende ïiroriir», op de Kufte van Guine/teade Nieu-Neder/endt, mee fijn appenden- tie in jimeriea-, ende voor foo veel als aengaec Europa, ioo is het notoir voor alle de Wereldt, dat de Vreede eerftgebroockenis by die van Engelandt-, eerft met hec arreftejen ende aenhaelen van veifcheyde Koop- vaerdye Schepen, de Ingefetenendefer Landen toe- komende, fonder eenighe de minfte voorgaendede· Buntiatie, ende daer naermecdefurprennanteende de vyandtlijcke attacque van de Scheepen van Oorlo- ge van delen Staec, onder den Commandeur van Braeckel, voor de Baye van Cadix ghedaen, door de Vloot onder den Capiteyn Men, of de Schepen toe fijn Efqgadre gehoorende, zijnde de eerfte attacque
ï^ Ö + dopf |
-ocr page 387-
368 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lidf. door cnde op Sckecpen van Oorloge, ende vanStaet
__ ghcdaen ; hoe frivool ende wcynigh cen propoofte
aengeroerc wort, om dit af te wyfen, hetacnhouden van een Schip van Gottenburgh, onder een generael beflagh, mitl'gaders'tgeene noch vctders bygcbracht worc, blijckt uyt het vooren gededuceerde, als mede met watiropertinentien, extravagantien, ende mani- fefte on waerheden, het Gefchrifte van den Heer En- voye wert bevonden gcfacieerc ende opghcvult te zijn, ende gedeftiiucert van foodanige conclulìe ende intentie, als ordinarie die van publijcque Minifters iijn medebrengende, ende by defe conftitutie van tyden ende faecken eer op te nemen voor een Carta- bel als Gefchrifce van een publijcq Minifteringedient, ende als fulcks wel iiadde konnen werden, of liever ge- meriteert, onbeantwoort gelaten, ende uyt haere Ho. Mog. Vergaderinge uytgegeven te werden, echter om redenen vooren verhaelt, hebben de Gedeputeerden van haer Ho. Mog. geoordeelt dienftigh te zij π, defe foo pundtuelijck aengewefen wierde, ende in geichrif-· te vervat. Aldus gedacn in den Hage den «egesdeaFt- bruary ƒhoxdert 'uijfenfèfiigh.
Φε 23|i£Vien ban Reprefalien in Engelandt iuaeccn ben negenden fcbjuatt) ίΠ Engelandt noclj met Upt= gcgcDen/ fcSS^ fm particuliere. JlSen ftpDe om gDecnfìtnbecteùocnaenoe manninol) tian lAo^ ninaIj|S>cÖct)cn. ©oaö oocB om noclj al eenfcöDn te IjcbUen/ Datmen ijiec cecfl begofl. Interim upt licacbt ban ùc^ Itioningt)^ gcnecale lürpjefaiicn fjael- öenicn at η niet alleen Hollandtfche, niacc alle anDcce .0aticn/ onDccpjetfpt öattcc Hollandtfche QocDeccn tn tuaecen.
(@ntccnt galf JFebjuatij tuacren alöati: acht en twintigh ^cDetlanotfclje ^cljepcn aeconfifqeccc.
?E>e Portugefche ^SmbaflTaDeuc <i&|aef ban Sandy bftirocft nac Vranckrijck. Upt Brabandt töiecDt bec» b)aci)tal0Spaens^mbaRaOcuc Oen Graef van Mo- lina.
i^m Gogh Dab aen ijacc io..}l©oa.seabbifeect bat cen aoebe pacipe ban üweets enOe anöccc jSoo?t= fcöe a®acen alOaec upt Sweden toiecbe bectoacöt/ na= nientHjclit Koper, Yfer,Piek, Teer,&c. totequipaaie ban ;èci)epen becepfct)t : ^at oocli becfctjepben Ca^ pitepnen ban Oftende tot feven in apetale / bp'tj^of ban Engelandt dommiflicn fiaöDen becfocöt oni op be.f^ebei:lanciec^ tehtupfTen: Jl^ijöer^ eenige «Ign» Oelfc[)c CooplieOen acn Ijem^llmbaflaöeuc becfocöt öaDöen b?p paffepoojt om nac Nedcrlandt tot ber» ricDtinae enbc liquiDatie ban fjacc affaire^ te aaen/ nl^bebuclitsünbeboa^ <@o?logge tnlTcIien batlSycli cuDc Defcn a>taei/ öaec op Ijp ï|eec ^«mbaflaöenc bcc= focDttemoaÜen becfiaenliace i^o. Jl^oa. aoebeme» ninae enbe intentie. l@et eerAe pofnt o^fonOen aen De cefpectibe Colleaic tee ?fi0raicaiiiept/met becfoecft bat [jaec <t£. fooDaniaen o;D;c pbec in ben Ijacen biilbe ficUcn / ten cpnDe bat bie (Capitepnen banbe bebiufïe licïjte jpceaatten/ mitfaaöec^ Oe Commifïïe-baec= bcr^ ban öace cefpectibe biflricten op be ^naelfctje iictjcpen/ metbebOOffS. Sweedtfche cnbe Noortfche J^acenaclaöen mocïjten paffen/ befdbebecobecen/ cnbe Oicc tc 3lant>e opbrengen. €>p tiet tweede point isSgcccfotbecct/ bat biefaenaaenDe boo? be i^eccen ban Ommeren cnDe anbecc Ijaece ï|o. lEog. <©cbci puccecben aen ben ï|ccc ^Cmbaffabent: ban Spangien, ofte in be^ felf^ Piefentie/ aen be ïicecen Richard iilofljtenaebaen fouben toecbcn/ niet berfoecft bat bc faechcn baec öcenen tuilöen Ijelpen Dictgcccn / ten cpnbe bat oftcene g>ubjfeten ban bcn«onlng|)ban Spangien, Cominiflìen ban ben lHoniiifli) ban Enge- landt tot afbjeucUbanbe Sinacfetcnen befec ïanbcn «I tajilöen nemen ; <©otU lé aen be SrlìDcnt Sasburg gefcijjcbcn/ bat Ijp ten fineboojfj. aen bc l^ecc Μαΐ» quii^bcCaftelRodrigoenbe clbecsS baec Ijet ban noos Den tna.é/ fecicufe beboicen cnoe inflanticn fonöe Ijebben tc boen. liEiibe fjet derde point / caechenbe Dat baec ban oftccn crempclcn toierben bebonben/ cn&cDicnbolacnbei^ bie^acngacnbe gticcn bifpofïtie geballen.
«iBetal iiaiiDe aecoiifif' qiieecDe .ifttDer laiitie ;6ct)e·
Vtl).
<®caEf tiaii
.bolina
3imbar taDeiir.
Con- trebaii' tien upt ;£>lDebtn na
Seiaat. |
5l5cn negentienden i^ ben HonmgÖ in'tj^ooöet· i/C/;, J|up^ becfcöenen / enbc [jeeft fifib albaec meöebec» -üü'j boeaöt IJEt Jgnp^ban Commons, enbe booj jjaettn ^ ^p?ecchct ben iiloninalj acnaebient/bat upttopfcnuc '"tï bec felbec bcficmniinaE boojlcben 3acc in bc j©ncnt April acpaffeett/ om fgn JBajclicpt te affifteren tntt ^ löfcnbeaoet/ alp nu eenbjacljtclgcft babbe he(icmt & ben Bil ban vijf en twintigh duylentpontfteerlincx ttóÌ tot be^fclf^ fubfibic; aelijch mcDc t'allfc otralìe^aet i»* lebenabebjiHigbltjclibacc toeluilben o|Tcerc»fnon.5"'">i fettcn 5 i©aec ober bp ben ttoninal) sijnbe beüanclu/ iiiL bccbcreberftlacingccnbebecfeechccingljeacn bffeHje t^ aebaen/ bat allep foiibe b]o;bcn ge-cmplopecct bol» flensJ bccfelbecaoebc meninaljc enbe intentie/ m« begeecte bat bcfen fonbec uptdel moctjte toccbcntcn effccte aebjartit enbe boitcoclien. 3|n'tbeain ban Maertbja^ ben<i5iacfbauSand.
wigh in Duyns flcrcft feven en twintigh ^cljepcn,
^e drie «eebeputv'erbcn ban Ameiant eenigeDaflen «m, alDaectoefenbcQljehomen / enbe bp befelbe öeouDc'"'^· b?p&cpbt tee ^ce becfocöt / fonbec ban bic .fàatieom» C ttent be J^aect enbe beb;i)f ban ben banbel te mosm lenttc toecbcn gcmolefieect / aijrldtfibeclilaccbeninboo^j·^ gaenbe tyoen ban «©ojloat) bc fclbctcljebljen onlie=£ hontmcct BciouidTccct/ i^ bir^ onacnacficn bp bat i|of ίί^ in boojfs bccfoecft niet aetceben. i*
®ecb30len bcCommiffaciffen met Det loffcnenöe bctltoopcn bec p?D^-aoebeccn ba|l boojt-boccen/ biicct Dacc omtcent foobaniae bc^ojbje gcfien bat on> tjtiii aelooffelijcS toasJ / jijnDc in becfcljepbe ^cljepen tiet ""t· cupm fclf^/ nicttcgcn|laenbcbpbc^tóoningl)öauil'",'« i tijocitrptbcscgelt/ gaten ban onbfcbaec inbEtjon^S,' i ben/ enbe beel gjootc pactlipen goebecen baec uptge^ m tjaelt enbc ontbjeemt aeloojben.
5&cn vierden i©aect gaf ben fóoningD öefe bolgeni be ^eclaiatic acn ben baaö :
Declaratievanden Koningh 'van Engelandt, νΛπίιη vierden Maertββΰη hondert vijf enfefitgb.
ALfoo op de klachten van verfcheyde injurien, affronten ende roverien gepleechc door de Ooft- tttü cndc Weft-Indifche Compagnien, ende andere ft Onderikten van de Vereenighde Provintien, aen ende Sb· de Schepen Goederen, enperfonen vanonfeünder-ninj faten, tot haer feer grootc fchaden, monterende tot J®* | feergrootefommen: Inplaets van reparatie cnde fi· ' tisfaöie die Wy menighmael ghe-eyfcht hebben, hib- ben Wy bevonden dat ordres aen de Ruyter zijn ghe- geven geweeft, niet alleen te abandonneren het Con- iortfchap tegen deZee-Rooversvan de Middellindt- fche Zee (waer toe de Staten Generael ons genodight hadden) maeroock alle aöien van roverien ende V7· andtfchap tegens onfe Onderfacten in-i^iw te com- mitteren.
Wy hebben daer op ordre gegeven de Schepen wel- ke de Staten van de Vereenighde Provintien, haere Onderfaeten en Inweonders toekomen tearreileren: doch hebben evenwel geen Commiffien voor Brie- ven van Marck gegeven , en fijn geen procedureo teghen de gearrefteerde Schepen geweeft totddtwy een klaer ende onwederfprekeiijck blijck haddci ,daC de Ruyter de voorfz ordres ter executie hadde gh^· bracht, door hetarrefleren van verfcheyde Scbsp®'* cnde Goederen van onfe Onderfaten.
Maer nu bevindende by deiê hare verfchc injurien endeaitien, ende by de intelligentie die M'y gekre- gen hebben van haregroote preparatien ten Oorlog» en haer verleninge van Brieven van Marck tegcns ont Volck, dat ons langh vertoeven, ende de andere re- medien diewy gebruyckt hebben om haer tot com- pliance met ons te brengen, bevonden zijn onvrucht- baer te zijn, endè datfy gerefolvecrtzijn met Wape- nen ende den Oorlogh tegen onste maintinerenliet gene fy onrechtvacrdelijck gedaen hebben.
Hebben wy by ende met ad vijs van bnfen fecretefl Raedt , goedt ghedacht te verklaren , ghelijck wy verklaren bydcien aen de gantfcbe Wercldt, datde voorfz; Staten de AggreiTeu .'s zijn , endedatfe ιήεΐ |
-ocr page 388-
en OORLOG Η. 'tVijf-en-^eertìghfleBoeck.
|
recht van alle menfchen daer voor aengefien bchoo- en te worden 5 foo dat foo wel onfe Vlooien ende Scheepen, als mede andere Schcepen die Commillie bv brijen Marck van onfen lieven Broeder denWar- toeh van jorcL Hoogh-Admirael van Engclandt ful-
Jontfangen'hebben, wettelijckfullen mogen vech-
renmet de Schepen van deVcreenighdeProvintien, ofte vancenighe van haere Onderfaeten ofte Inwoon- ders vsn ficnige van haere Landen, ende de felfde ver-
mceftcren ende nemen.
Ende wy beveelen hier by, foo wel onfe eygen On- derfaten als wy waerfchouwen alle andere Petfoonen, van wat Natie die fouden moghen zijn, gheen Soldae- ten, Wapenen , Boskruyt > Ammuaitien , ofte ccnigtie andere Goederen van Contrabande, te trans- porteren na eenige Linden, Plantflfien, ofte Plaet- fenvindevoorfz Staeten van dc Vereenighde Pro- vintien: Verklarende dat wat Schip fai ontmoet wor- den, 'twelckeenigheSoldaeten, Boskruyt, Aramu- nitien, ofteaodere Goederen van Contrebandc, nae de Landen, Plantafien, ofte Plaetfen van de voorfz, Staeten van de Vereenighde Provintien fai transpor- teren, ofte overbrengen, ghenomen zijnde, gecon- demneert fai worden als goede ende wcttelijcke Pry- fc.
Ende Wy verklaeren vorder, dat eenigh Schip, van wat Natie het foude raogheji zijn , in hebbende eenige Goederen, Koopmanfchappen, ofte eenigh gerai van Perfoonen toekomende de voorfz Staeten van de Vereenighde Provintien , ontmoet Zijnde, cndegeaomen wordende, t'eenemaelfalgecondcm- neirt worden, als goede ende wettelijcke Pryfe. Ge- lijck mede alle Goederen ende Koopmanfchappen, van wat Natiën het foude moghen zijn, het zy van onfe eygen, ofte van Uytheeinfchen, welcke ghela- den fullen zijn in eenigh Schip toekomende de Staten van de Vereenighde Provintien , ofte yemant van ha- re Onderfaeten ofte Inwoonders, ende die genomen fullen worden, ghecondemnecrt fullen worden als goede ende wettelijcke Pryfe , ten waere het voorfz òchip hadde onfe, qfte onfe Broeders Brieven van Vry-geley.
vijfden jBaectüDoiöetniööaflö/ i^booj 0« loflcmtnt üan ben SBmbaffaDcuc Gogh &cbonDcn (cn^jigabe üoet-Bnecöten/ tuffc&en De dertigh enDe veertigh mail/ oecomiiianbcect bpeenEuptcuant €)(ficict;al(iaci;geb;acOt/ betoelcite na batpo^gab' Den netiomcn/ binnen semeltc ïoflcment göelioinen f^/ cnbe jjem aEngefesljt/ öoe iiat De tpDtnae te ^obe Doojcen .©eDecIanöt^25ootfflcfel/ flftenaemt Jan Pieterfz, Die fiab fepOc cen Sweed ban te jijn / boQ^ccbtecuatiecDant bebonDcn tn]|olianDteeboo> ctii/ enbe ban Daec afgebaeccn biefctiDe/ toegeb^c^t otjec ten gcaote fojaece migljanDelingc/ foo bccBIaec» wto!)cii®g^-f{bH«raelbeRuyter aen öeföuiiban Afiicaaen De Cngelfcöe ^cljepen begaen/ Daecaf pcuttoniiiaö CHöe D«i Ì|a«ogtì ban Jorck[lenniflTe ycown Benomen / figlj laicn infojmcccn De fefbe foo» oanialjtoa^bEbanDen/ Dot Daecupt eenige tumulte oirtifc öct ®olcfi toiect bccinoet/ 'ttoelcft beceptfS Λ h '";?fl'tatibe te toefen / enDe Daecom fioogjlge» oacptc JEajeftept goetgebonDen ftaDDetot pjeferba» ω ban Den JÊcDedanDtfen ^ttnbaffabeiu; enDe De^ m gebolfli) / De boojfs ji3ilitic Dectoaect^ te bei:o2= wnncctn tnbe alDaec fouDe blpben / tot Dat Defe gfte» cgentOept naöcc inocfttejijnbccllacn enbe't©oIcIt 1" Κ Bcö?acljt/ Dat ecijtec fgne JBajeilcpt bectcon- Ofjair^ iJfll) ten bcfïen fouDe fcöicFicn. ©e ©eec Gogh S"fiöw"neltc ©Ificiec becfocljt öoogfïgeD. jeajc-- Wt boo? cappo^ re toiiitn Dienen / Dat Defelbebooj ^rt.?! toiect beDancljt/ enDe
ei,'V"?ciinaüc^felf^bectcecft/o?o?egegebcnom hnZru^ jffïEpt t£ bcbbe» / mDc aJDacc
tt ïtm «'"öe Qenieke tavmtmc ιηοφ
π "«öec infojmatie/ toc=
mcrV&^?·''^·»''»» ff'öente nemen / te ^cftae" ÖaöDe/ bp ftem ï^ec Gogh,
"i«i.onöeui«Den BljeoojDeeït in ecnifletüanbema' |
niecen toaecacöiig te ftonnen toecöen BebonDen/DogB 166
albooteni DébeclocötelinDfentic tpiecDe in't toeceft--
öftefielt/ t^ öeni Den boojfcöjebencaprencDeojDen öitmecPecHamekon, geaccòmpagncect metnocfj een «öDelman baii De öoningfj toegefonDen/ om obec alie^ bp öcm fienniffe te toecDen gcD^agfη / toc^bal» ben ban Oen felucn informatie Ijeefcocnomcn/ 5BnDe aI#parcxamen,enDe Den felben öjeDecom laten tarcf) b?engen / cnDe niettemin 'tbccfoecit ban De gljemeïtc ?inDientie fgn boojtgangö laten eclangen/ Die öen op Dien abonDt tegljcn^ vier upcen geappointeect glje> bjcefl/ atoaecnietanOctsJiiSaepalTeectal^ fjctconu pliment ban Danchbaetljept bp fiem aen fijn Jffiaic:. flepttoegebjactit/ cnöe uerDec^naetgelgcIt compii» mentotufangen/ bp Dien Iftoningt) bectjaelggeDaen ban De gantfcöe geicgcntDept tee faeclte bp boben ge» meltc cappoitencbecöaeJt. €nDe topDec^ Dat cefo» Intie DaDDe genomen / na Dat DejJ felf^ cappojt mali= cieufelöcRgöeinbcnteectöabtie bebonDen/ l)cmmet coeDen naec mecite tc Doen (Icaffcn / booj De (icaeten ban atonOen te laten gccffelcn / becRlacenDf ijoogU» gDeDacgte iSiajeflept Dat Defen een gantfel) eno^m cnDebilepn fept bja^/ Die niet onflcpcaftcnmocjie bjo?üen gelaten.
anDecen Daeglj^ i^De gBemcUeFourbe Dooi De capitale flcaet ban Londen (cheapzyde) bp^en» tcntieionOtombeSScucfegljEbjarljt/ enDeonDcctoe» gen met ftaeepen gljeflaoen enDe gegeeffelt / enbc booit^ttieDeromnai)etaebangenöup0 (Gaterhoufe) gelept/ DcbbenDe aDcöaDt eicn mut^ op ö^t ftooft ban boocen opgefct/ enDe Daec op gefpclt een biljet / {jou· DcnDe in 't fiojte fjet fubjecc ban De^ ftlf^ fltaffe.
OP het fluck der Premien is den tterden Maert ter Vergaderingenochmaels voortgebracht het ad- nu·»· vijs van de Heeren Gecorometeerdens uyt de re- fpedive Collegien ter AdmIraUtcyt,geformeert alhier in den Hage den faieedtn defes, op verfcheyde pointen by de Heeren Gedeputeerde van de Provintle vaa Ztelindt i ùiaacbtenfsfintighfien Fcbruary leftleden aen haer Ho.Mog. voorgedragen, racckende de voorfz Premien ofte beloningen, by der felver Refolutie van den fiveu en fiointighfin Januiry dier te vooren be- looft, aen die gecne, dieliacreouragie endapperheyt in de aenfteende rencontre tegen dt Engeltche iuUen komen tetoonen : Waer op gedeliberecrt zijnde, is goedt gevonden ende verftaen, dat foo aen de particu- liere CommiiEe-vaerders, 4saen de Oorlogh Sche- pen van den Staet, eenigeÉngelfche ofte vyandelijcke Schepen buyten eene generaele Batalie van wederzij ts Vlooten veroverende, fai werden toegelegt en voldaea de gerechte helft van ^ Premie by de vooriz hare Ho. Mog. Refolutie vanden feventnfm'mtighfit» January belooftacndegheenen , die eenigh £ngcls Oorlogh Schip in eene generale Batalie fai komen te veroveren, ende dat fonder onderfcheyt in wat quartieren van da Werelt fulcks oock foude moghCn komen voor tc val- len, mits behoorlijck docerende van hare verrichtin- ge. Des worden de Heeren Hiy^ewr , en andere haer Ho. Mog. Gedeputeerde tot dc t'aeckea van de Zee verfochttc examineren, of en wat boven't voorfz iï, de voorfz Commiffie-vacrders en Oorlogh Schepen in 't voorfz cas noch foude behooren toegeleght te worden, daer op nj te ficn de Reglementen in de jaren jefiienhondtrtdrieen veertigh ende fefiien hondert vijf e»uiirii]5/&ghearrefteerten van alles rapport te doen. Ende ten dien cynde dat acn de betalinghe der voorfz Premien en Beloningen gheftclt ende belooft, foo by de Refolutie van denfevett en tTfmtighflenjmmry left- leden , alsbyampliatie vande felvcdaer opalbereyts gevolght, ofte noch te volgen, in tyden endewyien geen gebrecknocbtedilay mochte werden bevonden ; is goet ghevunden ende verllacn daer toe mits defen te deftinerenenalseenfoudïtecftiiftueren, het proffijt refulterendeuyt de reduótie vanderentcnen ioterèf- fen over het Comptoir van denOntfanger Gcijerael Doublet, van vijf tot vier ten ho»derti met het stcCTois van dien, over den lopcnden Jare feflie» hondert vijf en feftigh» raitfgaderi oock dc bew.uüe b<mdert en |
veer^
-ocr page 389-
3 70 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
iC)iS<, veertigh duyfent Carolusguldens, by den Raedt van - Staeten in voorraedc wordende ghehouden, breeder gemeritioneert in haer Ho. Mog. Refolutie van den dthtienden der voorlede Maent, ende noch 'tgeene pro- venieren fai uyt de capitale fchattinghe, ende andere middelen over'tieflorc van de Generaliteyc te introdu- ceren tot verval van de quote daer op 't felve reiTorc in alle de extraordinaris petitiën ende lallen ftaet aenge- flagen te worden,voor foo verre de felve middelen bo- ven 'c gene daer uyc tot eenige preflanté ende fpoedige neceffiteytfoudemogenwefen gelicht, fullenkennen ftrecken, en dat noch daer benevens in fitbftdmm de Provintien van Hüllant, Zeelant, Vrieflant-, ende Stadt enLande»^ verfochten geauthorifeert fullen werden, gelijk de felve verfocht, en geauthorifeert werden mits defen,om de verdere Premia, die onder Godes zegen fóude mogen werden verdient,promptelik te voldoen, tot lafte van de GenetaliteyC,onder belofte en aflie van haer Ho. Mog. van dienthalven by ofte van weghen de gemeene Unie, niet alleen ten aenfien van 't ver- ftreckte Capitael, maer oock over den intereft van dien tot viertm hendert in 't Jaer geindcmneert te ful- len werden. Wyders is gherefolveert dat tor meer en- CQuragement van particulieren, die haer met eenighe Schepen op baer Ho. Mog. .beftellinge ten Oorloghe uytgerüft, onder's Landts Vloote fullen willen ran- geren, om fortuyn op den vyandt te foecken, op yeder van foodanige Schepen gemant van tw'mtigh tot dertigh Stucken, de nombre van vijf en twmtigh of dertigh Mufquettiers uyt 's Landts Militie gelicht fai werden. Verders is verftaen, dat boven en brhalven de nota- bele Premien gheftelt en belooft, by de voorfchreve haere Ho. Mog. Refolutie van den feven en twintigh- 7?i»January leitleden, de refpedive Hooft-Officie- ren van 's Landts Vloote noch gheauthorifeert fullen werden, om in of ontrent de adie van Oorlogh, fclfi eenige fortable Premien ende beloningen temoghen uytlooven, voor de eene of de andere vaillante en cou- iagieufe Entreprife, ende uytvoeringe die de occafie foude mogen aen de handt geven, omme tot dienfte cn reputatie van 't Landt getenteert en ge-executeert te mogen werden, als omme in enteren de eerfte bin- nen 's vyandts boort te mogen wefen, en diergelijcke; ende dat tot dien fine aen de Admirael van de Vloote authorifatie fai werden verleent, om tot fulcken ende dierghelijcken ciFefte verfcheyde fortable beloningen te moghen uytlooven, midts in alles niet excederen- de de fomme van fes duyfent Carolus Guldens , den volgende Hoofc-Officiereniii/f</iy/êwij den anderen ■vier duyfeiit, den vierden drtednyfent, den vijfden twee duyfentj> ende den feften duyfent ghelijcke Guldens. Ende dat daer toe voor en ten behoeve van de felve Officieren behoorlijcke Aften van authorifatie gede- pefcheert fullen worden. Dat mede wyders een van 's vyandts Oorlogh Schepen komende vernielt te werden, door een of meer van 's Landts Branders, die ghene, die de voorfz Branders of Brander fullen hebben aengevoert, daer over tot beloninghe fullen genieten een gherechte derde part van de Premien, by de voorfchreve Refolutie toeghcvoeghtaen's Landts Oorlogh Schepen, gelijcke vyandts Oorlogh Schepen veroverende. En voor foo veel eenige Patriotten ghe- negen fouden moghen wefen te haeren particulieren kofte eenighe Branders uyt te ruften , en by 's Landts Vloote te voeghen, datdefelve met foodanige Bran- ders eenighe vyandtlijcke Oorlogh Schepen vernie- lende, daer vooren fullen genieten een gerecht derde part van 'c gheene by de voorfz Refolutie toege voeght is, aen Schepen by de particulieren ten Oorloge uyt- gerüft, die ghelijcke Oorlogh Schepeti van den vyant mochten komen te bemachtigen. Dat mede die een van'svyandts Branders, weiende in poftuer om eenigh Oorlogh Schip van den Staet bcfchadighen, komt te ruineren, daer vooren toegeleght fai werden een Premie van fis duyfent guldens. Ende op dat eenen yegelijcken door oprechte liefde tot fijne Vrouwen Kinderen ghedreven zijnde, des temeer ten dienfte van 't Landtgeanimeercenge encourageert moghen werden, dat over fulcks ten aenfien van al de ghefneu- velden, die in levenden ly ve Refende, eenige van I ftelde Premien fouden participeren » haer Weduwen i |
en Kinderen uyt den buyt en de geftejde beloainge w werden toegevoeght, fweemeei foo veel als de vootf» gefneuvelde fouden hebben ghcnooten , fulcks datde voorfz Weduwe ende Kiaderen daer inne fullen dee- len toet een dubbelde hant. En fai defehapr Hq.Mo» Refolutie de refpeftive Collegien ter AdmiraliteK toegefofaden werden, om te ftrecken tot haer Ed. nL richtinge.
veertienden .ïHSattp fHiancfctieecn ©laccaft
totbecbobt ban uptboec ban allccijanbe bEftpfftpn i0tDe(S?0tnlantitfclje3©ifrcÖrcpe. ' "
©Eciatatiei^ op^atecbaah btn ■ vierden iSaect ouDc flijl/ öooj bc^ ïtoningN®/, imS^f rault^ folemneïtjcf» met (SlrompEtten tube onbett ""'i' Cewmonitn/ DoojWeftmunfterfnDebe êtaDtbanSi?' Londen ofgeftonbigijteebJojbcn/ jijnbe be folcitmfe ia teptiUöaEC omtrent toesBebjacljt/ al^ nanitntlnch
twee Heraults met bec Teibec Cottes d'Armes, Öt6&im DeBeene^Öeclaratiemöefjaubt/ toefenbeabeaccDm/ ' pagncert mtt vier Meafe-dragers, Ijoubenbe pbEC fijn Meafe op De fcljaubcr/ ( CepjefenteEEIlbC d'Armoriers ban be vier ïïtjcfien ) cnbe boojtg acfit ffliompittctd met ben ^ecoant boo^ upt tcecUcnbe/enbe QljfbolQht ban twee SSjigaben (©uacbc^ ban Öe Cabalictdt/ alle te Daerbe/ öe iCcomprtten jijnbe sefictcfitn met een flcootc toeloop ban menfcljen/ iöbe boojfcöjcte ©Eflacatie obeclupt boo? een bec BÖemelte Heraults Qckfen/ enbe naec 't epnbigen ban t lefcn/ bp be oms mefiaenbec^ een foubcclihae flcoote bjeugbe met tof» pen enbe fpjingen jflnbe gctoont / boo?rcÖ!cbe Ca» balcabe booit geceben naec een plaetfe göenaemc Tempel Geat, alttiaec öaltE öebbenbe gemaechc / bm Lord-Major, gcaccompagneect met De Aldermans ban öe ^tabt/aïle in habit de parade metöoot-fcöat» laecïten ®atibaecbeu/ be ©aecDen met HoeflcsijEj Bleet/ 5gn tegen geltomen/ om bie te ontfangcn/fntii be felbe gebbenbe opgtjelept/ tot tegen obei; be^oojie ban be Tempel enbe Chancerie Lean, ig alDaet fllf» melte ©joclamatie gebaen boo? be tweedemael, inet noci) meecbec gefröjEp enbe acclamatie ban 't boW boo;f5 (Sacbe^ te paect mette bloote klingen ban[l^ ^egen^ ben anbecen flaenbe/ enbe inbiecboegm booi 't Seapifide, (capitale ficaten ban Londen) iin» begemaccijeert/ gemelte^joclamatie göecetitectt/ enbe ban baec boo? be Royale Beurfe, (culd Exchan- ge) getcoclien/ albjaecbcfei^joceffiemet een pot g!)efc{);ep ban boIcR enbe gehipt ban (Ccotnpcttenli geepnbigijt / enbe fonbeclinge alïegceffe enöe be betupg&t/ enbe boojt^bjpbec^pbeFnacï fijn twli afgetcoeBen.
3&enfeftienden J®acct tec ©ergabccingfie lite toont feccBece ^ecfacatie ban ben lìtoniiis!) ban Groot Brittannien, m bate ben vierden befe^/ÖOOÖtn' be onbec anbecen bat alle beliepen / ban toat j^atit Die fouben mogen bjefen/ mijebbcnbe eenigöe^oeDfi cenMoopmanfcDappen/ofte ©ecfoonen Biet te lai!» be t'Dup^ öoocenbe^ntmoet ofte genomen tocctenDf booi be ^cöepen ban ^o?Ioge / ofte particulifte Commiffie-baecbec^ ban Engeiandt, gcconbrmneEtt ofte becftïaett fouben bjecben ban goeben pjgfe/ aöt; , ftjchmebe alle (©oebecen enbe CoopmanfcDWPi"/ ban toat ^atiebie fouben mogen toefen/ tBelt|e8f' s j laben fouben jtin in eeniglje ^cDepen bcfcï ïan-nisöf ben : l©aec op g&ebelibeceettsfjnbe/ floet ööf' lef ! bonben bat be boo?f3 "©eclacatie / neben^ een gnai' ] fonneecbc .iiBiffibe gefonbcn foube toccben aen ollf Μ jjji^ ] lHoningcn/ iSfpublyrquen / ©jincen enbe i&teoinm κ» Europa, gcintcceffeettbp fjrt lïucfi ban ^fBOtie/ κ m ι tofiche in Alliantie ofte .H^putcalitept toaren jlan^ vssfl met befcn ^taet / om be felbe cefpectibcl!)cft Öooren te boen begcypen beonrecötmatigöept'»®S| fcjjaaclö'checonfequentie bie be boo?fcD|fbe ©«'«'iììì f catie tot totale mine enbe becbctf banOeCoinw»'^l eie/ban bec felbec »0nberfaeten met figö toa^ KPf,'; be/ algbjrpgenbe be felbe in effect met confiW' ^(^sl ban alle ljarc<©oeberenbiefe fonben mosliennwp^ tigUtDetben/ fullenbe bRfï uft qnbecmpöefpJJJf |
-ocr page 390-
en OORLOGH. ^Vi}f-en-^eertighfie1SoecL· 371
|
I iAt «n öat nare ^cBepcn 000? b'Cnselfcöe Sliepen in
y^^· 'tfpuptafna öefêaöfnen
— ;;frrif an0fnfiomcnDi!/ jaeoocftnaoftebanOTDece S ' rJtnpeltjciiDe^eepaffeceifc
Söfn toecDenaetige&aalt/ cnDe opaeDjacÖt οη= hrr titul cnDc meKpt te toBlf η onoecfoecftcn of einifle ScliinDtfcöe (©oeDccen fn öe hoojfs Date ^c&epen SScn aljriaöen/ baec Dooi Dan Dc feitje nocö op befe ^anb n/ nocö clOec^paifibel fnuben moflben baecen miVh tcafinueren. ©at bc felUe becftalüen beboo?f5 im tcö" latiaÖfPt «iet biaeuc toilbcn tegDenaacn/ S met fiiDe nebcn^ bcfen jètact foo eFo?öitantc ujoccöncccn coucagieufcltjcR fteipen fieupten/ om bie Natiën tot anbece aebacDtenenbeCBjiftclijcftenia» &t te fjjenfl&cn: a©illcnbe jjace «og.Dec^ touttJen/ batbe fclüe niet genegen fouben toefen om liaecuptb?etfc banbe jusacljt becCngelfcfjen/ tot fooOanigcn llaefacfttige Itjbtfaemöept te tjocgcn/enbe fllfoo haere ©nberbancn ban befec jpbe ooclt fubject te tnaeciien aen alle 't geene fp-lnpben ban be «ingel^ fchcn albfcepc^ geleben fiabben/ ofte noci) fouben Ho> men te lijöen/ baec ban fp tot nocö toe ban befec 500e toaccn bcb^öt geWcben / niet tegenfiaenbe albecept^ bfcfcöcpöc'ibantjaEC^ècöeycn in Engelandt opglje= foarht/ enbcaeugefieubcntoaeccn ggetoojben/ om öatfc na befe 3tanben toacen gebeflineect / 't 5P «nbec bact ofte op pjefumptie; ftet toeicfte bp albten booj tjas te ©o.lEoa. òocft foube toecben gljeojbonntect/ ofte nftoleceect aen Stanti <©o?Iogi} i&cftepen ofpartt culicte Commifli-baerbec^/toel tjaefl becnomen fon» Dfii toecben b'ongemacften enbe ffcfjaben/ bie be ©n^ Iiecbanen Dee geinelte^eallieccbenofte ^euttalen/ baec oljEC fouöe öebben te lijben. ^e^ aen ben ]geer banBeuningen, e]ctt;aa|btnaci^ IBintftecbanbefen jbtait in ©janchrpcit/mitfgabet:^ aen Den l|eec fialtabcuc ban Reede,ban Renfwoude, be öefiöenten Heins, Ie Maire, enbe Romer, al^ OOCR aen be Com= mlffaci^Pels, enbe DcConfu!^ ban be j^ebeclanbts fcöc jBatie tot ©enetien/ ©enua/ enbe Eibojne ge= fcfeetien/ batfp-lupbenbefe öaecei^o.Mog.gqebe meningee enbe intentie met gaece pacticuliece bebai= ten enbe efficien bp be cefpectibe Itoningen/ 0epu= Wtjcqucn/ gjincenenbeifeteben/ baecfp-lupbence» (ibfccOcn/ ftracötelöcft fouben {jebben te feconbecen/ cnDeöaeceJ^o. JBoa· t'abbertecen toat bp &un bient talütn fouöe toefen bccticfjt enbe geeffectueect.
Aendk Koningin, RepuMijcqaen, Frmcen, Potenta- ten , endé Steden in Europa, gheintereffeert by het fluck -van de Negotie, de welcke in Alliantie ofte in Nemraliteyt z,ijn ftamde met de Vtreenighde Nederlanden van defen Staet,
I En Koning van Groot continuerende
S ^endevoortgaendeinfijtieonrcchtvcerdigeAdtien
ende proceducren, heeft den -vierden defes uytgegeven de nevensgaende Declaratie,houdende onder anderen, dat alli Scheden,-van wat natie die fouden mogen wefen, in- MbenietemgeGoederen.Koopmanfchappea, ofte Ferfo- Tien hier te Lmde t^huys koor ende > ontmoet ende genomen verdende deor de Schepen van Oorloge, efti farticuliere Commise.vaerJers ·υαη ¥,iìgt\màt,ghecoademneert ofìt •uerklaertfiuden -werden voor goeden Pryfe,gelijk mede elle Gitderen, ende Koopmanfchappen, van wat Natie die fou· den mogen wefen, •wolcke geladen fuilen zijn in eenige Sche- en dejer Landen: Ende nademael dit een feer tferre uyt- nendefal<e is, rakende alle Koningen,Repubiijcquen, rnncen ende Potentaten in Europa, geinterciTeert by net ftuck van de Negotie, foo hebiien wy nodigh ge- acht de voorfz Declaratie mits defen te accompagne- Knotn uweKoninciilijckcMajefteyt na behoorente "Oen begrypen de onrechtmatigheyt ende fchadelijcke con^fequentie die de voorfz Declaratie, tot totale ruine ende verderf vande Commercie van des felfsOnder- ™^®etfighisflepende, als dreygende defelve in e»ett roet confifcacie van alle haere Goederen, die fy Uilen konnen machtigh werden , fullende daer uyt "acK onvermydelijck volgen, dat haere Schepen door |
de Engclfche Schepen in Zee bejegent werdende,'tzy i66f.
uyt ofte naé de Havenen defer Landen komende, ja__
oocknae, ofte van andere plaecfen ende quartieren, fimpelijck de Zee paflerende , fullen werden aenghe- haelt ende opgebracht, onder titul ende pretext van te willen onderloecken , of oockeenighe Nederlandtfe Goederen in de voorfchreve haere Schepen zijn gela- den,daer door dan de felve noch op defe Landen,noch elders porifibel fullen mogen vaeren, nochtraffique- ren ; ende verfoecken derhalvcn dat uwe Koninck- lijcke Majefteyt de voorfchreve onrechtmatigheyt met vigeur ghelieveteghen te gaen, ende met, ende nevens defen Staet foo exorbitante Proceducren, cou- ragieufelijck helpen fteuyten, om die Natie tot andere gedachten, ende Chriftelijcke matigheyt te brengen ; vaftelijck vertrouwende, ende verwachtende van uwe Konincklijcke Majefteyt hooghfte wijsheyt ende ge- nereus gemoet, dat defelve niet ghenegen fai welen fich uyt vreefe van de macht der Engelfche, tot foo- danigenonverdragclijckenlijdtfaemheyt te voeghen, ende alfoo uwe Koninklijcke Majeftcyts Onderdanen van defer zyden oock fubjeit te maken aen alle 't gee- ne fy-Iuyden vande Engclfche alberey ts geleden heb- ben , ofte noch fai komen telyden, daer van fytot nochtoevan onfenc wegen bevrijtzijn gebleven, niet tegenftaende albereyts verfcheyden van hare Schepen in opgebracht ende aengehouden zijnghe-
worden, om datfe na defe Landen waren gedeftineerr, 't zy indcr daedt, ofte op prefuroptie, het welck by aldien door ons oock foude werden geordoaneert,ofte ^etollereertaenonfeOorlogh Schepen, ofteparticu- iereCommiiTie-vaerdersjWel haeft vernomen fouden werden de ongemacken ende fehaden, die de Onder- danen van uwe Konincklijcke Majefteyt, ende van andere onfe Vrienden ende Geallieerden , ofte Neu- tralen daer over fouden hebben te lyden. Aö:um den fefiienden Martyfefiie» hondtrt vijf enfeiiigh.
φρ 3&ingfoagBben feventicnden'^mojg5nitóin 'tstmii DeiSibiec in ateecoab öet i&cDip Londen, (ttoeicft f^»"·®" tefieltengeceetgBeraaeciiCtaa^ boo? öcn®ö^-3C6i «„cftt micael Lawfon) foo öet nae De Hoop foube affacBcn/ eerp"»»- inDeEucBtgefpiongen/ enbe met αΐ get ^olicK / be. β·π. gtoot op drie hondert en vijftlgh becgaen} Stìtìbe eneenlgcRbaecef ggefalbeect negentien pecfoonen/ iJiemebealfeecgefcgonDentaaecen/ cn'ttojjacit op fes en twintigh babem öiep gefoncften/fonbec Datmen tDtf! t)oe Bet felbe toa^ toegeKomen.
25pDeato?bJ©ajo?enbe1iï£iecman^/ jgnbe ρκ= fentatfe ggebaen tot opboutoingg ban een nieuto j&cBip/ enbe bat get genaemtmocBt toecben Lon- den, aI^'tboo?gaenbe/ deeftfiftiMihllept toege» ®ίβο» fïaen/ metbpboeginge ban Royaei Londen; cnbeop bat De ©loot onbectuffcBen g&een gntecefl moc&t ^ r^ Bebben/ fooi^bp gemete ?fllftecman^acngenomen piawji Bet onbecljout ban drie ^cB^ptn in De ©ïoot/om Bace b»''®"^ affectie te betupgen.
©olgen^ lajl ban Baec J^o. Mog. Beeft De ÜBeec «ci>a«- Gogh in't begin ban3tpjil beöent gfjemaecBttipDe g>cccctaciffenban^taet/ött ciböl Ccactement De •ïEngelfcBe «©ebangen^ in jleDetïanbt aengebaen/ met Bet geene Daec ban becbec bepenbcect; gemeltc ièeccetaci^ ÖabiHico gecegeceect Dat felf nocb Defe Dage fcBiPben^ftabbebehomen ban fooüanigB crtca® bagant quaet Ccactement / Dat in 2:eelandt toiett becnomen/Dat geenfint^ ober een IionDe toecben ge» ^acBt met De cibilitept Die aen be «Sebangen^ in En- gelandt alomme gBefeijiebt/ bertoonenDeboojnoemt fcBipben^/ enbe oüecgebenbe e);tcact Daec upt. *ènbc tee befec oecafle bp getnelte i|eec becDec becBaei s^ti' be göEbaen enbe eebifcouceectobec't fubject banbe p^efenten ©ojTogB/ toiectbpben felbenaltoeDecom opgeBaelt Bet betoufie toeceR ban Amboina, enbe Deïictien Daec omtrent in Ooft-Indien g^epaffeect/ al^ mebe ban Pouieron, 'ttoelch bechlaecbe Daec ban tc Depenbecen/ met toelcfien/al^ becbec outcagri meec/ foo aenbe föufï ban Africa bp De Weft.Indi- fche Compagnie aM ctbec^ gB^Pl^^tBt / men foo }an^ ge tijDi; BàDDe gefpeelt/ ràbe 't felbe ÜepenOe gB^Boti'
Dt» |
-ocr page 391-
372
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
btnfonlJ«c£mgefati^factteoftc jujlitie Daccoöectc
_L öcbben gljcöaeii / Dot cpnörlöclt fijn .ïBaJcfiept tot
DifenfigyanDc^fclfêS gingefetencn rccfit enOebetDa» cinae üan ccre flrnootfaectu toa^ eljitoojfen / elDet^ 'tbcccpfcDte lectjt eiiDe jtiflirje te aactt foechen/ 'i torlcft al!$ nu Dtfe fcuacce ongemachtn qnam tc caufecen.
^arnöaaD ötn fe venden toajS öe önflclfclje ©loot
Difue
banbE
3Fron(Te aim- bnfTa- Dtiirji at η
t'ïieer
onDec Den Éactool) ban Jorck, fiecch in Oc fcventigh SepfenüanHarwighroddafafsepIt/ niet intfntieom miliar- KOacn na De BeDccIanDtfcljc ©ufi. WptbEcfcftepi toatiaii ben plaetfrn ftonDen Daec noci) rnecc üp tehonien. aiojtti igcn aööij^ (öaljoot b^acDt tpöinalj Dat De felbe mi^te. j^iopt uift grootcc tuaé al^, vier en vijfcigh jeplcn. ^Ifoo baticcen gemcenfgcfi De tphinscn ter Eee. ttoninfllj^ ©Joot ofrcrDtjgnöe/ toiccDtn De Com· tniffïen aenùe ftapec^ milDdtjcft aïüaecuptöDc3c= ben.
aFcance gjntjffcn tijbttoaren alDnet De JrïiwffDe «öictcai ftMtua' ojöinacijS ?tmbo|Tabciic^/ cerft incognito met Oen <11 «En Honing!) Conffccrciiöe. ©aec toacren oocft acnge= seiaiitit- ftoitien De J^ercen Daniel van Camp cnDe Eyckhof, ?lfgc(anten üan Hamborgh; al^ ooclt De l|ecc Diurco Andrée ^inDiCUjS Dan Ëmbden.
ijeetcn (SytraojDinaci^ fcanfcljc fCmbaffa: Dcuc^ DccDen acn Den Öeece Gogh De contcabifite Den «ptBi&of vier en twintighften ^p^il / becitlactDCH Dat SCDcCt «ain flC" fö" .isaajeflept ban Groot Brictannien De bCC= bo^afi / rpfcöte naDec inRantie tot bet accrptecen ban De eens en %n' gcboDfu iïiföiatic in Dcn naein ban ijaren iltoningö Seiubsm enbejIiacc(lecljaDDenoeDaen/fuïficüEticonóen(foofp fepDen) nacc Dat De iiiciinatie tot öe boojnoeinDcaeni Contee- uieDinge tatert bftupflt/ bid nmcljt üJojDen aengcno:· men/ tuegijaiben DaDDen goet geöacljt aen l)fm ï?cec Gogh tocoenjs Ìjaec i|o. jasog. beftent te maïicn/ enDe bOJberl in Den naem enDe bolgen^ ban {joog^fi^ gcinelte öaec Ifêeefiec openinge van middelen te ber» foecften / toaec op DebecDece Dcboictn ban Det tocccït felfi^ mocgte tuojDen begonnen eiiDe boo^t^ ggcpsoce^ Deect/om tot ccn gebaenp epnDe te Ïtomcn/Dat fonDec boo^getrieite openingöe niet berDer^ en fìonDen be^ foingnercn. ^pÌjeeftobecDcfe#fficieni)ace <iE);ccfc ienticn toel biillen bcDenc&en/ Dogi) Daec bp inflantie geOaen/ om Der fclber bcrhiatinge te l)ebben/of oocft gemelte USeDiatie bp ljoogf)(igemelte JIBajcflept ban Groot Brittannien was aengenoraen , tertoplen Defe ÖetfonDement nioe|le toefen toafc op IjettDcrcftfou^ DebjojDcn geboutot/ toaet op Dan Die i^eecen ftebben gelieft te beclUaten/ Dat niet dii honDcnttotjffelenof fbuDe De fcIbelDO?Denaengcnomen / naedateenighe voorilagen tot accommodement foudezijngefctiiedt, 'Cb)eIchcaInoc(]banDe3pDebant)aec i^o.J!Etag. bp fiaer «gjeeellcntien toiect becfocijt/ toeg'toegen ban bp Sem ί0acμecΓιftcect. ì^aec «tSicceKentien berhlaetöen berDec^ Dat ober gehomen toaren/om Ijaer üo. J@og. ontcent Defe gf)elegentljfpt te mogen Dienfi Dorti / en bleben al noeï) innfïeien/ ten epnDe ban ï)cni ecniglie voorilagen mocfjtcn toojDen geDaen/ten fine al^ boos ren beröaelt/ boojDjaaenDeljctpecijcftelDatinmora toa^/ toaer op bp l)em i^ gefegt/ Dat inimccg na o|Dje De acceptatie ban De J^eDiatie aen De jpDe ban fijn J0ajc(iept moed too?Den gefien/ al^ toanneec aen De o?D?eébau De l^erren Staten niet en fotiDenianqne» een om in Dtfrn te laten toojDcn geDaen na epfcl) enDé uptbjpfiiigc ban De gelegentijcpt ban De facft;toaec op DanbojDec^bpfìaeci^ gefept oat De pjomptituDe tot afbanDeUngebanDittoeccfi fcljeentoel foofeertcBa= peten aen Dc 3pDe ban Ijaec J^o. jììog. aljJ hiel aen De 3PDe ban fijn jlBajcflcpt/'ttoelcli bp öcni bfleeföe: lijeUi^gljcc):cufcett / tertoijlljacc JBog.allebol= baerDigtjept tot De acceptatie ban De arngeboiien jBeDiatie DaDDen betnpgt. ©aec Dier meOe baec «15);= . cellenticn opfiaenDe/ berfocl)ten naDec acn l)aec l^e. JEog obcc'tgeenegefept toa^ niocbte toojDengöep fc()ifbcn/cnDe'ttoeccittcbccl)atiligcn/ om alle in^ cdnbenicntcn foo brei mogljelgcli boo? te Itoincn / te meer Dctoplebccnamen/ foo bccIUaetDcn Dat De^Se. DetlanDtfe ©loote brrcpt tuajS uptgDetroclien. i§et fcöcfη lipt Ijft Difcour^ / öat tiifTcöen bepDtn ίδ gebai» |
len/ Dat fiaer <Ö);ceUentifn ban po?DeeI toacia/ tj^t ir/: Dit niet foo nacuitonbetooiDen ober alDeiSfelf^gije, legcntBeptopgcöacIt/ Detoijl fnltftsS bedtijbtfonöe ftomen boeg!) te nemen/enDe Dat !)ct felbe niet foo fccE in fijn eetfie fiaet/ foo liet begonnen moefi toerDcn at= confiDerectt/ iiemaet foo Ijet tegentooojDiglj tong leggenDe/ berhlacenDe pjeparatoire hrmii.ö banbe gelegentbept te öebben betept^ obergenomen/ fuicfig ineninDefennietnoDig!) fonDe jjebben blpbrn ink teren/ immec^ brtHpaDDcnfoobeelljaefiDafcom, trent al^ oocft pber te toillen toebjcnaen / aï^ ban be felbe ftan toojöfii brcb?acl)t·
©en fes en twintigilen fiebben fp Dooilöafc §ecre! tari^iatenfeggcnDatDc beUuitie aenaljcboDenffic: Diatie bp fyne JDajefiept ban Groot Brittannien Vuad geacceptecct / enöe met eenen Doen betfoeclun öat S Degtoegen iJenniffeaen i)aer i^oJISog. mocljte torti tmi. DcngtjeDaen/'tboelcltbpöemiiS aengenonien; cube toerOeii Dcr|)alben f)ocBbgeDaci)te Date Jioa.alg noci) ber focijt/ Dee fclbcc gcDacljten ober Dcfcgjiclf. gcntbept telaetengaen/ eiiDi öem Derfclbeco%^ DcjJü3egcntoefc!)iclten/ om ter aenfp.2aeclicüp\ücl- gemelte i^eeten ?t,n{jaifaDfur^ fijne mcfuirci nacc De felbe te mogtti nemen.
jaaet De pjoceDneren op De JDjo^-'^oeDeCfn alftitc/ toert al nocö gedaoigi) booitgeijacen / tnöe iiifiiiant pï' Daer ontrent becfffioant/ ai^ aUfeiiUjeU bf opajic; tem bjacbte jFranfcöe ©orOfren / Die beöalbcnsS hac Ι,ιοοί allen anDcccntocrDengee);pcDieert/ ooclibeeltpt^S toerDen bjp gefpjooclten. «n,
®toce ^c&epen ban Embden taaren noci) met btt frlber laDinge gecoiififqueert/ cnbe 'tBolclt bari; af bp Deanöere alOaer flttenDe gljebangen^/ opChdfey Colledge geb?acl)t.
Üeercn Envoyés ban Hamborgh ifgenli)oo)tii(t alDaertoefenDe/ toaren €ommi|TienljpDitï?ofbcc= ojDmeert/ om naber te toerDen gejjoojt/ öaDDen {jaecc aenhomfie tot nocö toe mpnietlaetenbeftenDtttiib fien.
Kpt be CngelfcDe ©loot quam tpbingfic bat bjie 3aeDeclanbtfc|e Commiffïe-baerDersS / namentlijcB £ een bantwictigii ^tnclien/mitfgaDer^noci)een ban laiiii ftoacrber montucre/ enDe boojté een ban vijf a fes «tw (lucftje^/ bp Djie €naclfc!)e©ojïoh^ci)cpEn ontrent J!?ï be (2Engclfct)ellluflfouDen3tinaenge(rofTen/ bcbocO- Ve^i ten enDe berobert/ sijnDe een ban De Cngelfcje Capi· ίΦΡ tepn^ met een aental ban fïjn ©olclt DooDt gebieben/ enDe bp De €ngelfclje berltlaert Dat gbemelte ^iipt' fcöe Ctupfter^ pgD loffelijcRen fiaDben göcD?aaen/ enDe tot Den uptepnbe Den anberen bp geRaen/fonbet Den anOercn te öebben toillen berlaeten / nietteacn- fiaenDe een ban De felbe gDcnoegöfaem hanffebaet teeöaDDe. ^^^
©en eerften JBep &aD cpntlQIi DeCngelfcfle ©loot jiiji, ancfier geligt/ en 2ee genomen/ fettenDe fo men facD βίο* Öaerenconr^na De<©ofi/ sijnDef^^in^ Robbert nut Λ vijf en twintigh ^cöepen een fireech toeegl)^ booj iipt gejeplt/ enDe Den ïfartogl) ban Jorck met fes en vijf- tigh Daer op a|)ebolBl)r. 25lpbenDe ban Den anberen opDeDifiantie ban tgef)oo;ban een €anon-fe!)oot/ bptoelclten Dan berber^ noci) toaeren gbeftomenbi Conboperi banDe fóool g>cöepen enDe anDere öri# fev0/ fooDatmenmepnt Defe ©loot fouDe uptiiiafii» ontrent De hondert^cbepen.
©an Den lacere tócucbo?|l ban Brandenburg quant
Den achtflen jUcp Dc bolgenDc 25jtef.
Tranflaet uyt V HoeghJuytf.
P
Nfe vruntlijcke groeteniiTe ende welgeneyghde to'l' ^ wille te voo/en Ho. iVlog. Heeren, byfondere lie- JJj.. ve Vrunden ende Nabueren. 59;»
Uwer Ho. Mog. fchry vens vandeny^/V»i/f» Mart? wW
aen ons afgcfondcn, is op den achtflen dcfer, oude fiij' overgelevert j waer uyt wy in 't breede liebben .verno- owi men, 'tgeenedefelvc klagen over liet patent otte if c/rfrrfiwrby den Koningh van Engelandt gepubliceert, ijj,, aengaende de Scheep-vaert by ons aenhoudendciat njj wy ons tegheni foo een onbillijck voornemen wilden iejW
cippo- |
Ρ
-ocr page 392-
en ο ο R L ο G Vijf en Vcertighfie Èoeck 373
|
(iDDcferen ende de Engelfche Natie tot betere ende rai - ibnnabelder bejegeningen heipen te wegen.
Her isnufulcxdatwy ons over defe uytgegevene or- dr-e albereyts over lan gh beklacht, ende dewij Ie fulcx de vrvheytder Commercie by na van alle w^f Potentaten ende Republijcquen by deiè faecke nifetgheintereffeert merckelijcii krenckten verminden, eene bilJijckemo- deratie in defefaeke hebben gefocht, fuliende oocfc nog verder bcmoeyen,datmen aeii dezyde van Engilam daer van defiftere en de fclve mitigere, infondërhey c datmcn iich anders moge betone erga tmius mmcentis C? bdli bujus mn pariicipis, op hope dat hier door aen de gemene wel- vaertende aen ons billicktnatig verfoeck fai werden ge-
defereert. . .
Dan wy hebben niet weynigher ongeern vernomen datmenaendez,yde'van U Ho. Mog. voorghenomen heeft op billijcke •maniere ende wyfc met alle zeeva- rendefchepen fondör onderfcheyt teiprocderen : Wy verfoecken derhalvefl u U Hoogh Mog. defelve belie- ven volgens der lelver equitey t, hier ihne behoörlijcke msiltriitii te betoonen, ende fich nietfelfs deelachtigh te maecken, aen'tgheenefyindeRroonevan Engtl/tnilt: improbercn; in iuickeò ghevaile hébben vi'y, deste eerder té verwachten, dat wy ende andere by de com- mercie gheintereffeert yets vruchtbarighs hicrinnèby inghiimit fullen uycwercken, datfe óp dierghelijcke harde onghewoonhjcke ende hoochfchadelijcke aen- houdingen ende vilitatie der ichepeö, als ftrydende te- ghensdew^ii^tder Commercie niétlangheen blyven beftaen, maervoornamentlijck hébben wy dat vaile vertrouwen, dat U Ho. Mog. de felve fullen volgens de goede nabuyrfchap met ons altijd onderhouden, aen onfe Onderdanen die v^e handelinghe toeiiaen, daer leghens iullen wyernftighe ordre ftellen, datterfcy de felve egheene waren van coiitrebande fullen werden vervoert.
'tWelckwy U Ho.Mog. totvfundhabuyrlijck tót- woort niet en hebben willen verbergen , zijnde altijd willichendebereytom de felve te betuygenallevrund
I m
|i VanGodrsgenadèn ¥redr^ckt,WUbilm (tetastittìlui ) I enderitont Uwer Hoogh Moghende goedwillighen Vriend en Niibùyrì Geteeckeitt FredrietrmiMm) Kcui"- I Vorft. ,
_it «3, iFcec tiimljafabcuc Oogh ft&jief ben achtfen ». eiitieeifden|fö9p/ïiatlJÈi|eirett> fcanfeije SÉmdafai K'^tiiuij; bectiiam gabbiti/bat ntet eenSfebttig tiett ijiatr fcriproqueréftittitieenbe rètentieget toiEtlllïafnfiaÉC aciH)fboienemediaEie,iititcnltonbe tserben aétigebarii ®^"p:®atbetijóöjtttnaeröi!teoffc«S caae |ji?efitttaiim oS( »atttoe8{)cnbefitti$tflit inoefien toetbitibpecbiailjt ^ft Bpaltiienminbefa!iefoubetol»«>latcaetìtatnetcn;iiei κ:;,;;. '"PeeROebeotoottiniefeaMtÉpt tufieïjen'teöciiebiitteï
Kti»; ocntooojöicfj in ganbe Man ten Sonins ban «©toet / cnbe aercditueect fijHbe moettn P^ij mm mt't aeene eep?eftmtt£Et tetcebete jgnin itara iwnocnbanbcfcn^taetj^atöiÉnboIgenbe ftatetepfe «.ma- Dcttóamjì onnut foube toiföt/ inbé öet« toatentet BDi;röc6omente38n/ine»ballÈ eeen nabere Boo?fïaoën β e Piffematien ban Hm 3Β3οα. Spe fo«ben fleöaen/ alfoof^nietenfouben mibecftàen/ot) S Tifl^ffacen boet ban öe teti^ogue Eeftitatie fiet cenetad reglement «ebebefbattn m LTA?'®'^· boo?f5cefolHtte bait ten achtflen 3a. ""arpicftieöen/ntetben 6óot§^eniilt« Sowirobart ^TOM Brittaiinien tfi fpjêecBi» } ali!'00|belcnb6&at ."^♦"«•^^tlit toetth tiruege flefct/ enbe ben leeec «wöngÉineite ίβή^ίηβ^ bcej ^ teebecöouöen/ató eÈmaeiiit foube toetbmiiSoHbmbi bSi r vijfden / booi ben€ommtffariii nSl®^^" tn 3Öni tfimlMHTebÉUcsi lto= Sii betteieg&ittctie Capitepnen
iif/^^^iltnamemiBtft Comi Evert&en Andriesde b'«cWactnge bat fgne i®af. ben eeriten Ijabi öclaten / cn beteert met vyftig goube ^latobuffen
V. Deel |
uptfinsuHetéenbe Upfonbite in(ïc0te«/ botö bat Uitt tièi anbecen / al0boo;eenggemeengebansenfbubenmoe; ■ ■· tengDej^oubentnecben i ^atgp ^itibatTabeuc baetop gDeipeb;pbombetfoii)tgabbebo02benti9i9« noemöen Capftepn Mifter, ertöe lanRoéloffe gge» toefen^cBfppec opöetfcgipbe ^ningö Salomon, booìCadixggenomen enbe fnbe gtont ggercboótén/ ent: bat fgne naajcdept becbolgetisi jBeionfenUéift gab« ! bebatb|leibe pecro»enbuptén ggei}angSetU||m
' toecben^ foo^SanuKt öp^fön'to^^ paffecenbatfe niet en foubentoeghlodpeny 't fb^ltltiian 00C& bpljem toa^eftefcMet/betfoécËénbebdibJJbeÊt^ te^o.H^og. approbatie / goubenbe epnteigtBUài ύ jgeetlohanHebdon, boenbe bejU^ollobifcgeaffairést albaet te Eanbe/ ban Bern i^éet SfimbafTabeut betwecni^ofcobtftge Slmbajfabeut^ bte eetftbai^ISi ban baec (ïonben te betttetben / berMactnglie Selci ifotgt gabbe/ batberelbe^^éetenSlin&afrebÏUti! lipt Hàoftobien obet HoUand in Engeland sjjnbe gelibmert aliinu toebetom ban beet neet Riga, enbe betbet^ naMofcovien fouben betteprcn / ten epnbe tint baei; boo? banatle ongDenietiien tee Zee fiéb;gbt tejgit / 't toeleg gp l^eec annbaffaOeuc aen gun toe^pe^ όη^ betbfeclaufule nocgtanjSbat geen<£ngelf^egtfe^it onbet gate, eguipegie foube toefen begtèpen: a^aet op gebelibeteett 30nbe t^ goet gebonbën enbe ii^f ittmtH ftaen/ bat aen be boojnoemben l^i^et 3lmba|ra9$ilt getefttibeertfaltoetbenbatgaeti^o. |BO0.perf(9»etl bp betfelbet lafi betbat in be itteetgemelteg^tl^b. TatntfV iBog. tefolutie ban benachtften 31anuaip lewebrn/ jan^f^
ban Vranckifck ^foube^^Wbe^ibege^ re""""
met betfoetg batbefelbe beboojflagenbaitintiegè» mentioneett / aen be meet googpgetitelte ^fngli san <$toot Brittannien totlben boo2b;aggen / toSé fmaecgeigcg magen / met be tebenen enbe mottbèft êfö baettoe obetblofbiggigcg götüien toetben ggèfnopi^ btteetti <iSnbegebbenboo>tjifiatelioogg ilS^s· toellatenggetoàUen 'tgurttinbebooifj ttoeeaüWcéfa- gen bp ben boojnoemben %eet SSmbafTat^iit bra^ bettitgtj be^i^mebe ggeftföebeïia^ .Dàì^
Beuningen in Vranckrij ck, gat βρ gp ben wÏRfngg als baet foube gebben aen te gouben fert «pnbe b^ opgge» meiieigeetcnbeii felf^ e);ttao}bfnatiji aitttbaWabeiiK!ji in £ngeland oocg ban toegen fnne IHai'ifi. g£lèt(i mbg^ tentoecben/ om-tgeencboonsiii!/ben^onMgg bàn <0root Brittannien boo}n,goo}teti}a0£n/enfineM0cg
iSebett teasaen en bpöe ìiéet Gog glöifióWÉi De βΙ"?· üeet Courtin , een ban be ftanftge i)cttaoibftiatl0 ^mbaffabeurji / ettufetenbè be anbejce l^eetett ΐΟοίβέηϊΕ tHbifpofgteel0anbeteonggelegentgept / isng£tt)|>gi!tjii ^«e<c bertlatenbe be oojfage ban booiftgjene blfiftte fen / enbete tenbeten/ tenftneom alnotgtÉWtffóèh ' of eenigge naetbece o;b?e upt get J^abetlanbt gittt moggte toefen toeggegomen tot gtt boen ban eege bo?bete enbê naebete pjefentatie / aW bioj bifeh toas ggefcgiet / b?toeicge fpgeetne foube onbétiiè- men / om bp bfe lllaieQepbt met get (ttttg g^n ge betoufte mediatieatgtetbolggcni ontfattggralaflgf betfelbet i^et«n|Bee(ieetegonnen booitbateft/r mitfbienöitgoebetoetcgtracgten / foobeel moïf '
ten goeben npt epnbe te bjengeri totgoo;gomfn(^l______
ggebjepggbe onggeleggentgeben / biebooi t^coftttò bantoebetjgt^ Blooten motgteh tobben gge^eat fioneect.
ïêpgeeftgiee opggefegt/ öetbtt toettgof öift Bê- mibbeUnggeganbtfretentenHcgttegfnbetifonbetoisrétk toanneetgaet omttentbebeteppe boet / oftebibere geUefbetegouben/batg^t Ctattaet tnflftgen gepwbe
Natiën glaettofl^/enbefopet^onttentbeobfetwttt^
banbeattgtgelen bp't felbe gefffpalectt ( gel^tg «P gaet te bootenji toai^ eefept) tttocgteloeibengegonl»^»/ bat men ben anbeten baet obet If tgteI0cg rantentemenc fougonnenboen footoamteet menbe te^enenbe ee^ tecgtiggeptbanbe aen te (tellen befofgenjj tot eelt gtont^· flacg or»fonbament toflbe nemen/enbe bepiefentatte |
-ocr page 393-
374 SAKEN van ST AET
|
itföj öan gaec l^ooiiö· i^og. jpüe Decipts! gftebout j
_Οοφ gcmclbe teùen too?üenöe tee fpùen gijefteU men
naeulijcic fianbetienchen0oe bit tDecfftte Wnben/ ft? fonöeclöth toanneec fooùanioDe picfentatie aisi üoo?= fcöjeUe öÖ«n öDenocgDen gijetien öan. ©ocft fcpùe fpn (SwellentieDatraente uecteöanDenanöecentoaiï ùmDittocrciite öonnen tiegintien/ teti fpöan De 3PDe tan öaec Jgciogö USogenùe eentglje anDece mocgte ωό?' Den gBebaen om Den IKoningD üe Oefofgne fmaechelijcft te maec&en / te meet/ öet jongfl gljcmaecHte (Ccattaet Dien iftoninglj Daec Doo? totecDt ggeDouDen/ Dat geen effect en öaöbe gefojteect / allegecenDe onDcc anDe» renDennon-overleveringh Dan ö« Detoufte «SplanDt #iiuicKin Pouieron, ùàec Dooi t)p Dc €ngöclfcBe fubjecten fo toeele fcBaben eentge jacen Dettoaects tuacen geleDen/ enbe De becDeceeiceffibe omragen Duo? De^eDeclanDeciJtn in- dien enbe aen be Africaenfche iftufi De <!eng0elfc0e <©o(i-5Itibifclje enDeSfifcicaenfcBe Compagnie aenge= Daen/Diemcnnopt BabDe toillen beiflaen beBoojlucfte tetepatecenofeenigBtetBtenDe giufiitte Daecoöecte Doen. «De ïgeec Gogh toel op allen Defen gBeanttBoo?t ittetDetebencn Daec toe btenenbe/ enDeftet Contrarie OBettacBt te öetoöfen / bocB bechlaerbe öP i^eec Cour- tin Dat men om't toecfB te entameren naDece offici molle Doen/ om De gBtöJcnftÖte »)?ucBt banbefe ep trao?binaïii limüaffabe te mogöen etlangljcn / mits^ Dien aenbeeeneföDeben Coning ban Groot Bntcan- nien toat te gemoBt gaen/om fijn B^aclementen boltb teüonnenContentement gfieben ( enbe aen De anbec ftibe Den allee €B?tflelijc&Hen iftoningö Baten jElecilet niet foo Ucfttelijtfi tot een onnoobigen <ao?logB te bjen^ öBen: iSeggBenbe bojbecsi batallejiaenDe jpbeban öaec loogölffiogöenbe foohiacc niet foube too?Den Ibebonbenomte ftonnen eicuferen/ niet alleen tn'tte» gactbanbefaecöe ban ©oulccon boojftöjebe/ macc oocit in 't bpfonbec ten r efpecte ban De tjtpcDitie Doo? be Ruyter aen De lliuH ban Africa aengBcfleit/ Daecom in^ fiHetenbe al nocBop bojbete pjefentatien/ fepDeali b?aegBii gB^toijfe enoe alsi fultjc aen be BanDt gyebenbe/ ofmen niet foube öonnen om een begin gBeboegBelijcH banDittoectfite mogBenmaetfien/ petsip?efentecen ovei-dè Kuil van Africa, omBet felbe fnBanDen ban Dien iSoningl) te laten blpben/ noemenbe baec toe in fpeCiê'tJFOitSintAndriesOpDeiïebiece Gambia met ïjetbifïcictalbaec/ enbeboojt^'t <2planbt Boaviflaj toelchen bp öem fönbe gBeBoojt/ enbe ftoacigBepbt be? toegBengljemobeect/ batfuloc immersi Baec l^oogB Haog. η et en bjass aen te betgen/ ombe berfcBepbene rebenenbaec toe gBealleoBeert/ bechlaecbe öP Courtin alssnocBDatimmeïjS peDts mofïbjoibenbes öacBt /om be oüftatulen eenigljfint^ te bate te bomen. . tDfgemette jpranfcBe iimbaffabeurii fön ^atecbag antjEtre Denfeiticnden nietibjefiijl puBlicguelöth gBeintrobu» ÈcectöBcbJo?ben t'fameninbcsi iSoningBiï Siatoffe/ mje am- Die booj tipt isigBe«Den/ en {jaceepgBeniaacoffepDec fiaiTii- ttoeè/maecfienbeDennomöecbanfes, immebiatelpch Kilt DaecopgBebolcBt/ baeconDec eenmet atfitpaerDen/ »oX. Deïiacofrenol.öoochDetfelbetaffonbcclöchatbetien/ feertietlöcficn/ toaerop beanbere 5Koetff«nfi)ngBe· boltBt / 'tot B« getal ban ten en veertigh, alle te famen m;t fes paerben/ toelgemelte ^Smbaffabeurj^ ban Greenwichc ( Beubcnbe een gïoote fuiteban timfeU ben/ enbeboo;t!$'gBeectompagneett meteenmecc&e; ïÖcljgBetal€bellui?ben)'gBet)?acBt naeco?D?etot aen Den iCouc / aHeaêic th De ftoetfen 3Önbe gBefeten tnDe boojtjSnaec Bet#alep^ ofte atogBement gge» teben bónDucdeVerneüii, onbectocgB?nboo?Som- merfethaus albjaec befe paiejlept met De iKaDame la Duchcii'e De Joick*|ïcö bonbcn Otti gBemelte ln= ;t|iobnttié te firn /Mjéblien in öetpaffeïten / De€romj jjetten jjpctoiiröeett^/'enbe b?cugBbe teptftenen öe" inpgtjt7 fcêcbenbe hu boojbecsS Baere «Sitellentie op be
foptiiÖB.ii bèfpertfessöetïattcert/ Baec l^oogBiiiaog.
s^iófTe Beeft figii'flip bifetntcobuttfêniet gBébonben / upHnffóBte batibeii?b?ef/Die üp fprte Haajcfleut op Wïtiüelcti bet BPfBWtt»fcBe HfgBefanten booi'befcn «^HtViittDebitfoetfirDaiC-fbetteffenjSibooiiiDen Mai.
'fti^'drfévCefémoeien'^eicpiÉffiiijtfi tof Dlitt epnö«in
!f
■ ll'
Ïif· ili: rl'ì
ijl? ìi·.: 'i'··
If |
öaetï^oogB HSogenbe 3logöcmem uptfiinSoinnftd naem gebaen. *»>"·ιιΐ08 ly
m dpranfcBe SlImbaffaDeuïss fijn Den drie twintighften jiap Den igeec SÜmbaffabeut Goohi'^l toeDetom bomen befoechen bp Comtabifite / pnn J?! fön al bjeberom op Ijet fiibject ban De beituBcΤ <V dere verfoclite Prefentatien gl)®baHen ; enbe liEhhl"
fPbo?becöboo3gBeb?agI)en bat al bJebetomto S Koning toarcn getoeefl/ enbe met fgn iKaiciim berbere teben obec be bcmibbelingB Dcc tictoX toeberjötsi bifferenten BabDcn geöabt / enbe befen nu tcacftt te bifponeren tot Bet acnnemen vaa de prefeZ tien boo? Baec al» ban De fpDe ban BaerJ^o. ji§o.Qebflm. feggenDe/bat toel befe jïaai.in't generaci niet onoenco» Babbe gebonben tot be b?ebe foo toanneec contcmemin mocBten erlangen/Dat baeromfpbetfotBten (alsbaÊr toefoo'tfcBeen banbcn i^oningBaenlepbingh teiieA- ben) Datbe betBlaringBe ober Bet gBeeneboojfcfiihi bp befen iÖoningB gBefcBietin 'tbo?te bpgöcfcjijift toilbeflellen/ omficBbp BoogBflgebacBte iiaiK baet ban te mogBcnbebienen ; betfoetbenbe baccte'
ncffenii al not0 inbacBtigB te toillen blpben / 't ottwè •eere Courtin'tanDeten tijbe bjasöctfiiam/fai I
il-enhl» 'tJtliit ^infö AnWVi'oo iiM >1Λ Λ-ι./. ιύ,'.
bp Deieere .........^ . ________________
concernetenDe 't5Fo?t Sinte Andries op be ïlcWfce'^' Gambia, enbe 't (Splanbt Boavifta om 't felbe aenf®* ' be€ngBclfcBe te laten becblpbcn / om tegBeboenh· lüt&et B» b)ect6 te bonnen boo^tfetten j be £ GoghBiecop foobeele'teerde bclangBt / ficmfeltiiii boloeerbigB etibe berept gBetoont / berftlarcnbefiat fultictoelbabelijcBbonbegBeftBieben/ DocBfcpbtn blu l^eecen bat niet nooDigB toasi foo grooten öacdbaec mebe temaechen/ mogBclijc6fBnbealBieropi)ei«i bagöen bie toepnig gBelegentBept tot be affaiccji ftjcen tegBeben / enbe foo beel'tanbere namelijth'tfojtS, Andries enbe Boavifta aenging / bat geenanUmnlaH tnaji Bebüenbe/ alsi aen Baec Babbe bcrblaett.
, Φβ 3ί mbaffabcuc Gog Beeft Baec gegeben befe me ftlaring.
MEflieurs les Ambaff extraordinares de Frmi, ^^ &c. pres du Roy de la grand Sntagne , apresavoir elle amplementinformézparlefoubfignéAmbaff, ί'οΚ Ordinaire de Mefleigneurs les Eftats Generaux des ^^ Provinces Unies de Pais Bas enplufie urs vifites eües en- tff» tr'euxdes difFerentsiurvenus entrelaNationjlHi/«/(&fi|e' celle defd. Provinces Unies, dcfiirleurinilaucereitc· rée OU ouverture aufli des expedients , par lesquels onpuiffe parvenir a un accommodement de paix ayants de nouveau & apres plufieurs difcours tenus enfembic fur ce fujet demandépar|elcrit Γ intention de leursHau· tés Puiffances danscette afl&ire , pour s'en fervirau- pres du Roy de la grande Bmaigtie. Ledit AmbalT. ordinaire fe conformant avecle defirdeleurs Excell· n'apas voulu manquerde repeter par Ie peu de lignes fuivantes la refolution& intention de fes Seigneurs8c Maillres , & de dire, queleursHautesPuiffancespar unefinguliere inclination à la paix , laquelle ils ont tesmoignéa touttemps pour vivrecnamitic & boli- ne correfpondence avec la nation AngUife, font en- core contents & prellsde fetrouver en touteraifon& equité furies affaires de Guimiëc autres inconvenientf furvenusentre les deux nations tant dedansquehon
d'Enreft Sede nepasfaire confequement auomedif-
ficulte de s'obligerala rtflitution deceque J»part dc leurEftatou par lés abitante d'iceluy à efte aliene ou pris des AngMs, en quelque part du monde , q·" cefoit, moyennant que fa Majefté BrittanniquesV bligepareiDementà lareftitution de la nouvelle M'" qutdcCiAoVtrdi , duFort S.Andrhs & de l' i/» Λί»·· νίβα de Cube Ctrps , Tdcerrtrj & de toutes les autrei pais , villes. Forti navires, &biens , quefad.Ma- jeftéou feflujedts òntoccupé Tur l'Eilat des Pio«n- cès Unies ou fur leurs bons fujedìs & Habitants fo't dcdans. foit dehòrs l'Europe j Pour autant que quclqW unesdechofes fufdi riefe trouvent maintenantrecou- vertes & reprifes par leur Hautes PuiiTances ou fon»"'' tremane reftaurces dans kur cmier > quc femWaWc |
ι ρ
-ocr page 394-
en OORLOG, pyf enVeertighfleBQÉck. 375
|
Te de tenir pour jufte & equitable dans toutes les par- 1'es d'-l'univers la maxime generale que fa Maj: mefme V pöoféepoui eltrepartiquecedansles lieux ou elle Ibmbloitapprchenderle plus ^inconvenients pour luy ScfesliijeMSi Etdeclarelefufd. AmbalTadeuren outre Me nour parvenir à au accommodement avec ledit Roy e la Grande Bretagne il fetrcuveinttruiit & authorifë fu tout ce que desfus & pourra exhiberun poüvoir informaaullitoftqucl'aiFairclerequercra, & yferadif-
E Hecrcn Extraordinaris Ambaffadeurs van Vranckrijck by den Coningh van GrootBrit- tanmen, nae datdefelve omftandighgheinfor- niecrt waren door den onderghefchreven Ordinaris AmbalTadeur van mijn HeerendeStaeten Generaci (icr Vcreenighde Nederlanden, in vcrfcheyden vifites mlTclien hacr gehouden raecfcende de differenten ont- Ihcn tullchcn d' Engelfche ende HoUandfche Natie ; cndcoplMcrgereitereerde Inftantieofopeninge oock van de Expediënten,door dewelcke men foude konnen i/eraccken tot een accommodement van Vreede, heb- bende op nieuws ende naer vericheyde diffcourien te facmenoverdatfubjedgehoudenby gefchriftverfogt, demeeninge van haer Ho. Mog. in defe faeckomfich daer van by den den Koningh van Groot Brittannien te dienen,dc voorn. Ordin. Ambailadeur fig voegende na het vcrfoeck van haer Excellenc. heeft niet willen nala- ten door de weynige volgende regulen t' erhaelen de re- foluticenIntentievan2,ijnHeerenen Meefters, ente feggen dar haer Ho. Mo. door een finguliere genegent- hcy t tot Vreede, de welcke fy te allen tij de betuygt heb- ben om in vriendfchap, en goede Correfpondentie met d' Engelfe Natie te leven,als nochte vreeden en gereet fyn om fig te laten vinden in alle reden en billickhey c in dc faken van Guinee, en andere inconveniententulTèn beyde Natiën ontftaen fo binnen als buy ten Europa,en dat fy oock geen diiïiculcey t fullen maecken van haer t' oblighercn tot de reftitutie van t' gheene weghens hacr Stacc of door d' Invvoonders van de felve is verkreghen ofgenomen op de Enghelfe, in wat deel des werelts het foudc mogen fyn, bemiddelende dat S. Mt. van Groot Urittannicn hem van gelijcke obligere tot de reftitutie van nieuw Nederlandt, CM Verde, t'Fort St. Andries, cn van t' Eylaiid Boavifta, Calo Corps, Tacorary, en van al deandcrc Landen, Steden, Forten, fchepen en goede- ren , dewelcke fyn voorfz Mt. of fyn Onderdanen heb- ben geoccupeerc van den Staet der Vereenigde Provin- ciën, of van hacr goede Onderdanen ofinwooiidersfo binnen als buy ten fwro/ifl jEnde alfo yets van 't bovenge- roerdcbyhaerHo.Mog. altansniet bevonden wertwe- dcrgckregen te fyn, of anderfmts in iyn geheel herftek tczijn, dathaerHo.Mo.oock, om in't toekomende voor tc komen de voornoemde en andere fodanige In- con vcnieten, fyn gerefolveert en genegen haer te con- veniëren en accorderen op de Particulariteyten van '.'^''^'^'■eglementtotdateynde in diervoegen enge- lijCK hier bevoorens een door defe u Staet foude opghe- ftel t fyn gevveeft, indien de Koning van Groot Brittan- nien had konnen gêdifponeert worden om in alle Ghe- jceltenvandewereltvoor redelij eken billickte hou- cen degenerale maxime die S.Mt.felfs had voor ghefla- goi om gepradifeert te worden in de Plaetfen daer fy de raceftcinconvenienten fcheente vreefen voor hem ^"''"danen; En den Ondergefchreven Am- wiiadeur verklaert wyders dat om te geraecken tot een "l^odemeiit met denKonmg van Groot Brittan- len, hy figh geinftrueert, ende geauthorifeert vindt op p', ^Seenvoorfzftaet, en fai konnen overleveren een ' OU voir in forma, fo jas de faeck het fai vereyffen, cn fai 1 t^'y^'y"· GhelfidenlÖMiyióÓs.
Goch (j» notö öen fes en twintichften
„f „ouforeveniraradvenirles inconvenients cy def- r Sees&d'autresfembkbles, leurs HautesPuif- r^-sföntrefolus&indinez de convenir & s'accordcr Vl«üarticularites d'un bon Rciglemcnt à eet efgard f &commcilenauroitciie faituncndefiacy dc-
"'"^leRoydelaGrandcBretagneeuft peu eftre dif- de tenir pourjufte & equitablc dans toutes les par- 1'es d'-l'univers la maxime generale que fa Maj: mefme V ' r'.-pQur.elirepartiquece dans les lieux ou elle |
IBaptoêbeïom aenflefcflicbcn/ batöaetï^o. jKog.al itfSjr
noiö pecfiflcetöen 6ρ be boo?ft()?ebe gaete pjefciii_
tatte in i)«t boticnflaenbe betbat/ fijnUc Ijec contenu Atatcu banüe fcfcetc rcfolutie ban ben achften lanuary icfls νΤί^ο^ιί
Icöfn/ fonbecbatbe felbcficljtntiientieclebccbtcfjon: r.g'^ol ben ofte foubencpaoeten; öat oocft 6pi|ccc3imija(Tai nnaö- beiic f}jctif<ce foube Jjebbente pacticulactfcccn 6nbetenw'!|" fcfjipbcnbetebenen banfolutie/ bie{)p aenöcmeerge^ mclDCJIeeren Médiateurs opbecfclbcc boo.'toerpfclen ï)a« re- te gemacte nabDe gebocct cnöe lBpöcc!Stc0eino«cboe5ff'"i'® een foube. ®at fipootft acnbe fclbe ^eeren iBeWa^Sc» teurjEf foube ijebbcn bcbent te maecfeen/ bat lip oeenaianua- anbeceboojfiaeeof pjopoffttcnaacnbe buptenbeboo^ fcD?ebe ccfoluticbauDen achften ^anuatp foube bec» mogen nieec obec te ftöjpbcn.
SCIiSbe ?lltnbaffabcuc Goch be oeitielte piefentatfc inacfrfj2ifte|)tecbüo?gl)e(lElt acnbeï^ceren 5?canf£l)e ^a^nf· 3ImDa(ïabeÜtSi obecgaf ben feven en twintichfl:en fcfliife fn'tEogemeni ban ben i^actot^ ban Verneuil, cnoc«|n6nf- bicgelefcn toajj/ fcpbe be J^eec Courtin jEerftclijck, bat niet ïjaec «gjccellenite öabben becfocBtbatbepjO: frsjifte- pofitieofte pjefentatie/ biemonbdiiige toasgBebatn / jö^fc öp oficfcDJifte foube toetben oüi|itlt / maec toel bat S®;., Daec «Êjcccllentienbpbien Confngö bebbenoe gtjcfiabt cnbebpbe openinoöebp fjem 5|eei: Goch aen be felbe <i&oa. göebaen / fijne iBajcftcpt boojgfiebjaoOen bfen ί^ο» mngf) foube ijebbenbetfoct)t/ betboo?fepbcp?efintatfe ofte aenbiebingliein gefcl)?tftc tiiocfttefijnbecbatcnbe toegcDjatöt/ acmumenbc tnfoöelöcbsi föne anttooo^t. baec op te fullen laeten bolgenj ten anbeeen/ bat cemarQueecbcn bat bit gOcfcbjift aileeneiytb eeuigt)e pjefwuatie mebe b?ac|lt in generalibus terminis θ|)βί (telt / fonberbataenbefpbebanljaece üjo. ilSog. petjü toiect gljepattttulatifcect toegenss be bêïgoebingöe becbctoHHedêCftepen deBonneEfperance enbe Henry Bonavonture,mitf8abeciibebecùe(cfcf)epenHoopwcJ, (If.enbeanbeceinbetepiSfipCouchin becöinbect/cnbe tneec anbece pjetenfien in Ooft-Indien, boo? toeltbc &onnc be<!Engelf(De foomectBeljjcfee fcliaebenfepben te öeb» '^fPf" ^ bengeleben/ gelötöbcpjopofitiefooöaec €ïcellent<en becbiaecbenmebeb^atgt/ Immecj^foo be felbe (jabben uamu»^ opgenomen enbeoocfì aenbten l^oningf) gabbenioe;> gebiacöt / baecom betfotfiten bat befen in boegBen boo?fc{)?ebi bjllbe t:eb?e(Teten. J§p8e£ft|)fecopgeant=· tooojt bat boo?fcl)?cüe gefcft?ift toai geftelt in bet fo?mc alsi monbclingg gcpafeect enbe oocH fi)no?b?e toasi i«ebe-b?engcnbe toaec nae ijem fiabbe gcceguleert/ maecbattoel boenmael^gelücbtot mectmalen teboo» rcnjs eeniglje ccbenenbe bifistitlTenobecbiealsianbere €ngljclfclje p^etcnfien ftjnbe geboert gelseefl tot ^n» ftcuctie enbe onbeccicf)tingi]e ban be gfjelegentDcpbc bec gemelle biffetenten/ bocD batfulcüsftotbe boai^ fcy^ebe pjopofitie ofte p^cféntatie niet gabbe bonnen Öienen/ tettoijlen totnocijtoe geenepfcft banbecgoes binge ban p^etenfien banbe fpbebanfpne USajcflepbt tee befec gelegeiu&ept ïbaii toegeb?acBt oft uptgfjei biucitt/ immecsi bjajSöpben Heer Goch in'ttoebietii gDen bec gemeltet monbeltnghe pjopofftienietanbecjs gemeent getoeeft alö in generalibus terminis te fp?cetheti gelgch ali^nu bpgefcli^ifte toa^ gebaen/ algoetoelbe eerite cematque een mifbattitige foube Bonnen toefen/ enbe oocB licDteljjcfe mogelijtS te rebieffccen ; bot& toat Det tweede aengtngD bat baeconttentUelfeecBecBon» be toefen omnotoice reben/ foobp Dem felben bonbt enbe ootb aenteetBeningge baec ban toasS gebaen / bori) fepben biei^eecenbat/ be felbe toefenbeb;iefn't getal/ giecontcent begoojbe tetoecben aengfienottten/ bacc om al notg becfocgten boojftgjebe pjefentatfe baec mebe motgt toecben geamplieect oocb geen ftoacir« öeptbaec ontcent (foo fepben )beBoo?be te too?ben ge= 'maecht/ tectoplen foobanigfie aentóeWngDe bcceptii boo? befen tot meermalen toaj$ gebaen/ (aefelfjüttiet ben b;utB gemeen a{iemaetbt/ nemenbe/foo berbers! fepben / boo? wonder οφ / bat men ober foube biffti= tultept maecben/ om ober befen tietberfocïite reb;!ei$ te boen/ enbe feggenbe berberi: bat nubp bffitcjEi vijf tonfecentten gabben ggegabt enbe befen niet anberjï gabben opgl^enometi : enbe frg«enen l^cc <£;c(cilen«
^f a tlitl |
-ocr page 395-
3 70 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
tgóA. tienmetccn(itefpieec6«n/ feesinueratóbiwopofitic
_nictfouöe Ixiccùen gl)eceb?e(teett/ Dat fulchji fi? öcn
aSontngö tocuecom fauben moeten ercwfecen enöe oacBnaec VxanckrijckoücrfcDiijtJÊn. ii» öeeft fticc 00 gftofecfjt / bat onbet ïebecemie befen moHefluaUjcB ijpöaec «èmllentien fönUctfïacn/ ooc6 wiet fulcftis |ian)iiecùe(i gcoa;becit/ tectoijlea te Uoacenj^ boo^gaen^ OipiOetiioeii toan prefentatie tjaööe oljcewiHccEt aOe? öaöt/ alf£w4)a« öefpiii öan iie «eagOclft^e toacen booiteeb^acQt / imra;c$i aliS Daec Ccccllcattenittfóc op faouaf gdtefbmte^iacn/ enmitii otenceb?e^beeeei:< Hen/ bat ban ftp ìw Sleed Gogh toiect öecfocljtöat meteetiicttecofiUiee boajfcgjebemematte
eUeliefùete laten ggeflcu taecben'to^een Mn Daec Crcellentie baec antcent tìece^iftftt toiect: toaet opftaec ^jccetlentiefciibcn/ batieitoijlcnfuic&!$ monbcUnaOe teacen ijec^lacenbe/ niet nooDiis^attjtcn batftpofïc:! (foöiifttiauijebaen/ fcaeenlie/ bat aHecnlgcö wcfen<ie Aiediatcurs, inöefe odeeent&ept ftct) niet enfoubentn ö&efc02i.ftetniatctt/ cnbetopberii batmenljet iwetift fcoeen ,te to^eoirainecen. ©Jï^eejc Gogh8eeftt«c xawcacietiei^laectteijetibenlJetupaOtmetiJegöetooni i»e pjomptitubebieöp alleoccafie laaiji oOeiien/ enbe iMÖöet^aHööJecom gefetöt/öatna beo?b?eöaniie{je< fjoigneii tectofflen men al nocj^ niet toifi toat t^an be fpbe Jban ben Itoitngö toietbe öegfteect / göeen fpettalc pie^ fentatfeijp ijemlion toeröcn gftetiaen; baec op öaer αίΐ' cellentieatóiianlïcmatcetc (α 'tfcöeentoiUeiüïe afteer iben /iectoöltatoojnemensitoaten upt ïijöen/ fcpüert üat liectoacctjS geltomen toacen om gaei; l^ooglE) IBag- totenflteijoen/ enöebatmepnbenalueeltee^bengUe' otuineect/ bat bPÏiefen j^ontngg be aengeDoben Medk- tieto®seeaccepteectimettct epnbigtjcnuaBöefeceöen fpjacft een bet todgcmelbe igeeccn uan be figepen Bon- ncEiperance ünöc Henry Bonavonture, 6cc. g^at jbcfeghelegenthc.ythec fondamentyan de onluftenwas
tuffcQen bepben Statiën antHaen/ enbe bat baecom öfectianöientic te toacben'c toecthöanöe jlgibiatfe begonnen: g&aecop ipftem tocbicomföntaegeeant- toaonal^Sfioben/ becrocl^teniite Igeecen^em bettiefe i«iimtoatiiaüec toilbeöeöencfeen enbe oUec'tgOwne toajü ggepafTeei^l^eni t'onftnn^ jenbe opüaenbelepben Qatbecmoet toiect inlio^ten ecnigl^e t^tiinglje foube toecbengg^oo^tbanrefcontce &an toebetfijbt£e mm- ten/tÉctonUnUecdaentoiettbatbe JMooteupt (Cerei ^mc- foube föngïjeloopcn/ of immccjS be lSebecla«ötfct)e | iciöLn ftljepcnmetbcnanöcccntcföngöccaniungeect. Hiec tcnS optiti fica» tti£tfonlJccitngl)!Sgcfect)t/maecin'itoeg ' gaenl^^ic l^eecen al natii gecepcteect/ Dat fitg ontrent '{berl^aelbetoatnabettoiltie&eftnnen/ enbeljaei: €1-- teUcnticne)»ufecen bat tioojftfi^etie fcg^ift niet dabben ftonnenjMiecnemen/nemeec ftp {)cm%ec Goch gabben moeten iaten/ gelöc& gem 'ifetDe toebeiom fiabben gcgcl)en/«aei»elt6eep|}aec (Sjcceuentic omlaegeaen be ittacoffen upt toefenöe gcftjacijt / fön affcfiept tieUefi belücB genomen.
t®e 9t«tì»a(Tabeuc!S benecrften^uni»/
toebccljp Wite /fepbenenbetepete«cben/ öat fjetgöei fcöjiftaen alleen in gijenecale termen
toasi gljcjtcU / fonöec bat aen be jpbetoan fiaec igoogö Haog pctsitoierbe gOepacticularifeerttoegenSbebec»
gocötnge bcc ftetouftéfcDepen Bon Efperance enbe Bon- avonture , mitfgabccjï be berbere fcftcpen Hopewei in bc cepfe ftp Couchin betj^inbett / öoo?fcö?eUe pactis tulairifatie enbcfpcclftjcQue «j^^cfiebienaengaenbe al nocDtoiecbcgigebaen/ enbefiaer cfirceUencieningiiei^ ftOjlft otoertjanbigöt ofhoo?f5 glief£e?iftinbieïajoe= Otjen gl)oceb?et!feect om ftp bienüoningö'met^et toerïi banbeftetoulie meblatiete mogen boo?(boren/ eoibe ficljbaec ontrentwcto;b?cacquit£ten. g&e^eer .Gog öeeftljièr ojjiiact c{}eamtooa?t aljStooo? befen / tìeiofoei fienbcoteifuUi'tifdije gefc8?tft alnot^ / «a fi£Dte«ei menj 'ito4cti:bic%eicen DerMaerben niet te ttönnmi bocn/om cebenentìpbe/cljjc,boo?4iefengealiegeect;etiiöe nabicninöefcnftpiiantoiertgepetfifteett alsiboo? ^^ nen/ fooi sf ftpiftacciip fojme ban naöecinilantieteci focBt /sbatiian it^oöeuii ijoD?icI)2^e ^fcftjift nofift ccn anüecintiocgenaljii'ftobeu pcébjefeert/gaec mocl^t (p |
t«c Baabe söedelt / aemtemcnbeficfi bat» iict ffre. tetoölenWenen/ boel) öetfelöc niet ftonricnbeS 'Hl een /banfict ttoeebe fpenbecen enbe tocftiengfitu St ^ be iteec Gogh ijiet: in ftoatigfiepbt binbenbef^f fulcï moeien beclijiwen / tnbeiiiop ^ct eerfte fiS ■trfifiaew/ fietoplebaecobcr^abgcfiljjeben enöete H^a. »ig.aattooo?tbcctoagie:bogl} öcbfteniiieft^ rea öicsc toe niet bonnen toojben ööebifp- enbe opHaenbe/ ber^laecbenbatban boe
«m'i^Ujc te empiopcrenbaer en fo fieijoocéni-Qutó y(©i)J3corfffibe ban ben igeet Gogh, ber^alenlS Hoo^gljesballen toa^ in opgOemelbe tonbecfatie mebe (φ £en^anbe%etibanBeuninghen, ïw^k^ onber anberen omftanbiglj betijael ban't ofientfei fiem uptben naemtoan öaceïjo. jBog. aenbe iBacguis be Lionne lip monbe / enbe aen ben έοηΐηηΐι albaetftp fjcijjiftelijbe jiKemotie tegfiemoetofiitert toa0/ ober'tfuftitabanbebifferenten tuflTcftcntei iScffi^g^ban «©root Brittannicn enbe befengtacto· pmpaenbe / mitfgaberjï ober be (©fficien/ bientljaiiijii β,, bpbe boo?g&emeltclg(eetcn <e]ctcao|blnari!S 9lirabaf.lS fabeucjSban be jgoogijdgemelte öoningi) ban Vranck. "'«> rijckin Engeiant aengfjetoent toeröcnbe / benm. It den Slunpgoetgeebonben tot meerbcr Slnfïruttielute' i beboo?iieembej^ecre3llratiaflrabcm: ban Gogh, te te. filacenbat iie aenftiebinge ban tecipjoque refiltutfi ft^eber gementioneect in fiaec i^oogi) iiaogenbe tefolu; tie ban ben agften gianuatp lejlleben ( geenfims cafteltoajEi y opfaecftenboo?gebatlen boojbatobaato (Crattact tn ben (are feilienhonderc twee enfelliih tufTiCgenben itoingli ban <{3coot Brittannien tn«
befen jgtaetopggerùyt / biealie ftp 't/eibeiftetttiit of gemonificeertofgeceguleertj^ / enbefultbjjooi ingeenbèx^anbe manieretiopbeoubeopgeraeiKeeiitK gantfφ ongefonbeecbè p^ètenTie idier be boo^j ft^ beBonne Efperance inbe Henry Bonavonture ώ banibe moittficotie ober alle foben banbiecoM »jaii^?öp'tboo?f3 ^waaetegebecteteert niitbti^
ben tniie |boo?noembe ttoee fcftepiw vry ende "open gJieJaeten is haer gheentameerde proces dienthalveate njQghen vervoighen;Cnbe iiS bienoolgonbeaenUeficff Sfimfiaflr.banGogiigeftBjebin/ batijp nietàlWp be booif5 berfocijte ampiiatie in ({in obetgeldwtöeflp ft0?ifie / niet en foube öeftften teboen / maee tee tetuta' rieto^e)cp?eOei0t& tebecftlacren/ batfiaer lo. M. baer ontrent perfifleetìicn ftp uoojgaenbe iwr felte t^ctfwtien enbe ggeraifonneerbe bebuctieri oteï'tfdtu ftiftiect iteratibelöcö gea?ceftce«/ οοίδ ten fiooiS' neabectoo^berttoaeren/ batfiaerftp iBini^enf Dan ben asoningO tot befenfiefnbe maintien ban't twSt ban befen ^aet foo 6?acfitclgilt berftoniien tiieia< Dalben nocfi petsstoicrt «ebercftt naer be ojfirtttol' gijenirefolutiebanben dertienden «©ftofietiKiitooi· lebeniaerjEÌbanbefer 5pbe gebaen/ ombeinteqijetatìe
benbencecgtcnfinber ftetou(te tooo^böipotenintliteni inceptam profequi itifïuerenbein't=vijftimde attBtW ban't boo|f£g?ebe (Cractaet/ toêlcften aengoenteban be^beban Engekndttwpten alle reben/ iomtoUetf» totert gemobeect/ tetoiUen ocrftlpbjen oenbem» ban't parlement ban Parijs; ^t gacre^o. JM· Daer ootlt berfeftert fticJben/ batbe tiooif#»» «f»' lutienenbe iiebucticn ftp be «Ocmeltc Cjwraóïöfeatl? aimftaiprabeurs ban Vraadaijck aeabat^ti®® Φ lefen/ eiibeeOEponbeetttoecb£tó?e / bcfdW wet W boföomentijji^foubcn toefen Ober tupx^ gaiiitoetbenftetoogften / om bieaamgaenbi bö» p
ningjban ^rootBrittannieni^i^tanerifliftawUi
fteteCdlen in ^tJongiieUjca ; «nbefoube ÖP ^«Jt ftaffabeur beröalbén ί αοϋϋ be meetgöeittcite «Ww <!£lctrao?biöaciii aumftafl^wï ban yrancknj« boo?fooJocdbeS»oobigöinö£ljietoefcn / oabetn^ b8nbelJoo?fi®?eitóiÊ<i^tien / bebuaicn/cntiEgiiö^
j)jÊ(intatiebpxoppeilKbfteniebteuen/«uïbernta»
eobeo?ii?e / ommé fitf) boöjiacn in®n iöOOöii«W
oubertureS teJ9oUbctì6inneii Èe tetnjwi^^
6ari; ijo. msog.faclcfftbe tefolurtm ^m toen m^ |
W>
-ocr page 396-
en OORLOG. Vyf en Veertighfle BoecL 377
|
iHM tìooi g!nflru«fe tofflOefonUen / enbe oofft aiit lièi 'ö;f,,!^eiteseccendFcanftBe2(lmDa(fabeut!ï cöDcene ' Sötttoben oftepiopoiiticnljp sBefce^iftetecDati»
r"üort.(ioet aeheuctenöe info^megOeacKdeecttoei f rifflutjcn. 3®ptjÊriif.£iöOfcefottoectt öatacnöeoemfl' '/"«„re toati Beuninghen Delient ojjemaecfitfoube maibcn / bat Oa«c Jiiaog. Daec toel ijabben laten oe>, Π en De bonDteecnbepetemptatcetepjcffntatiebao? ' hrboozaijeroccfe fijne jUSemocfe aen ben Kontnaö han Vranckrijck öftiöaen enöebe (nftantien tot ef> ftrtitiepjilïaite uan be beloofde fecourfen baec neüenii nf ibocflüt / met o?b?e om baec tnne bp alle goebe occa= fleiiop'talöec cfficacteuftete continueren enbe onbec flnöeccn mcbe Den meecljoosfiöemelte Öoning enbe fyi nefBajelicptiS JlKniÜeciS t" 0Öel9c6e topfete tcpjei fentccccn/ baiöace OhienftntiS bectoacljten
bat 't eeene öoo? t) cm ï^Kce ban Beuninghen albaec / ofttcl booi ben boo?noembcn l^eece 3imDaffflbeuc ban Gog, aen be meecocinelte l|eecen ffltte ilSa jefteptsï <£ncao2binatfi mmbafTabeuci (n Engelant confibeni tEltith ttiictt oeopent tot betupginoe ban ijace gcote (η^ (linatie enoe facilttept / oin met ben iSonfngg ban (örootBrittannien een caffottabel acfommobement te mogfjcn treffen / boo? be felbe (gieecen (ÊitttaoibinariiS «müairaOcuciibJebecom aenfgne jEaiefiept foube b)02&en boo^gefjouben aliï cene p^efentatie enbe aenbfe^ binoDebanbefen ^taet / macc aileenl0t6 bat ben ©Bogödaemelten Öoningö ban Vranckrijck enfine jjBaie^eDtsi j!Btn((iec0 baec boo} bol&omen(lpt6 obec· tupc^t tbefenbe banfjaere l^oogf) ll^og. fintecein^ timatfetot b?ebe enbe fadlitept/baec toe ban Batespbe tij)g()eb;at(jt ttojbenbebcp^opofitien enbeboojflagen tót beboo?becingt)e ban'tboo^genomenatcommobe; memuptfjorenepgenöoofbe aliSMediateurs te boen/ foobanfti) fouben tompafTecen / bat ben ^oninglj ban 43}oot Brictannien baecboojten mfnfien tot be geopenbaecbe foocebelgtft enbetnfön cegacbfoobaei^ nigöe abantagfeufetonbftien gebifponeect/ ofanbec» fimS boo?bcn öontngö ban Vranckrijck al^gealll' eecbeban befen ,§taet/ bolgensiljet geghevenwoort mctöantenbe jegelbebeflicöt/ boo?be toapenen baêc toegerompellcect mocgtelsojbcn/ enbe bat [|p lacere ban Beuninghen booinoemt obec fulcr ben mecc* öoocöfiacmeite Jttontngg ban Vranckrijck upt ben naem enbe ban hJegenljacce ^^ooeöHSog. foubebec» focchenfoobanigen o?b?e toilben (lellenenbe bicboói» ffeningiie boen/ tenepnbe batbe toelgcmelte igeecen fijiie iBaleflcpiiS <Sj;tcao?btnact0 311mba(Tabeucii in Engeiandt fioo2taen alle boo?(leltingen tot ijebo?be» nnglje ban be ©jebe aen ben Soningf) ban <0coot Bnttannien inocljten boen aljS upt haer eygen mouve- ment, enbe niet olsi aenbiedinghe ban fijne tocbec' Pattpe / foo alg bd alle Mediateurs giieb?up£6elt)c& enbe oofft inbec baet tot betec bebojbectnge Ijan fiet w«Iinootfaec&elijcfitoa!S. liaf. fcanftije 9Cmbaffabeiiri! jijn ben fevenden junp tociier üp ben l|(eec Goch geBomen in 50« ilooe= ,b· be 02binaci!i ^jebicatietoiectgebaen/
h r ru becnomen / iö opgeftaen enbe
öe boo2poa?te te gemoete gegaen / enbe Èiiia ™ öatfcboo? 'tfiiipiigingentoanbclen/ enbefiem Detiocotentefpjcecben/ söntoebeciijöS tot benanbe.^ ten öetrebcn/ cnöetefameneen tojjltijtsi getoatibelt Wbbcnbe/ föBpiiaecnamentlöcfibe^eecenbe Com- minges enbe Courtin, belgeec ^actogöbe Verneuil mcienbc 'tftirojs geöleben/ al toeberom de novo beci iDCjltbatfipi^cec Goch ftcft toatt)2eebectoilbee(ïac> g;"" omtrent be betoufte ftfi?ificl0tBe p?efentatfen naog. bfenenbe/ enbe betberisae' hfin u ' ^^^^^ toacren betoeegöt getoojben boo? ftoil. .^oenomm ftabbe op mojgcn ofte tee eecfiet TOntiieptUpbienJaoninof) tegaen/ enbetefienof
banmebiatfe bcqua» f»onnentoo?ben getenteect .ïfêpöetftbe hin /hllJ wföerom moeren feggen /aljs ten anbecen tö= « s PJopofttie bp flem toegensi {jaec ^ο.ΐΚοΛοοζ wiw SföaentoaiSnaaHecebelö&Dept 0eb?cffee«/en6i |
mitsi bien ftaec DecfoeBe bat be felbe baec obec geen fccu^ 166§
puien geliefoentefo?mecen/ bcfonbérlflth bat albaec__
tn't ccgacb obccfiacc ^oog. IBog. bJiect gljepartii femüaf cularifeeEt/enbeobetbespbe banbien ©óningljalleen; faftnir IjjCft in generalibus terminis luiect Oliefp?öOthen ; be ^'f/'l'J'
toplebe reftitutie ban jjaec^oog jfeog.jpbebetfbtDt tobcr-
etibealbactopenfìelt/ alle Reële faecBcn toaecen bie ciattnj;. Daece t$ubjecten afijanbtrg biaecen gemaecBt bp not oi:> cc biolentie baec omtrenttoegDebjacOt / bocDbatbe <!fnaBelfc[)c pjetenfien toaecen bcflaenbe in eenigBc bifputaüleactiën/ ble giieen of tocpnicfj funbament fouöen Dcbonben too|be»teii£bben/enbebeciialbtnfett notoic onbecfcgept omtrent béfeit moefl toojben gfie» maecftt cttbebp gebolgfjena ceben geoo^beelt/ bat be reiiicutic ban be afgenomen plaetfen niet en fiati bjo?i bengljebifputeect of göctoepgect. «©οφ/ fepben b(e Igeecen aijS te anbecen tpben batobccallc^be ceben foo nauboe niecmoeflcn tso^ben genomen/ maec bat bit eentoeccË t))a$i banaccommobatie/ £nbe batoititcent befojmalitept besSiÖoningöSi peti moeft toojbentegcs boege toegDeb?act)t. ^aecop banbpQem toeberom 3pnbe g{)eantb)oo|t bat alle pje)ubitiefoobeelboenl0tB bienbetetoo^ben boo^geBomen/ enbe'tcetgt obecaU Iei$in50u ge{)eel gcgouben enbe op fgne cecgte gconc gljelaten/ om na ceeben enbe öillicBiiept te toecbeti afgeganbelt: toaec opbie]|eecengeet]anbecebecblae;> cinge beben/ alsibat beflxiaecl^th metbe booifcBlebé mefentatiefoobefelbeingefiBjiftetoajigelielt/ bptjen , itoningB fouben becoengaen/enbebaccombecfocBten S^S naeceenigebecberebifcoutffen/ met cibilitept boojgei "" blagen / batnocg eenmael binnen fouben gaenenb£ge< melbe ftS?ift nocRmaelji cefumecen / om te fieti of geéti bfeuaemcebjfiS baec ontrent foubefionnên toojbenoei pjoietteect. 3I^efItalben binnen Jijnbe getceeben /en pen en inct begeect/gebben na letture ban gemeltepjopofitie baec upt pet0 geannoteect / bat mebe altoajt tenbecenbe totnabece t]cp»fTien bàn p;efentatieban becgoebingg obecbelietoufle fcgepen BonneEfperancei|t. 'ttoelcB al toeberom bp ben l^eec Goch 3()nbebeantbaoó;t met be cebenen / bat biliinttie ban faetben mocfl boecben ge^ maecftt / aljS boocen / ©ocfj fepben bie l^eecen gieii op/batin allen geballeupt gemette gefcOjifte bienbe te b)07ben gfielitgt befe laetflelregulcn/ beginnenbe/
ainfi tS ctmmt Hen imreitiflefiit ("fpreeckende van het te maecken reglement 5 ƒ; U Roy di la grandi
Breteigne euflpueflre Ji/pcfeJcCtnirpeurjufle £5 tquitablc dans ttutesles partiesde l' univres lamanimegmtraleqUtS. Majefl. miule a propcfe puur ιβηpraSiquis dans les lieux au tllts fembloit apprthinder Ie plas d' imottvenitnts fourluji C? fesfujets , OOJ?
beelenbebefe tooo^ben tiiocQuant^ te toefen boo; beien l^oningt) ontrent eene^^opofitie ban eenigep?efcnta;= tie/ bie aen be felbe toiect gebaen. I^pfteeftBiecop ggeanttooo?t/bat befeeennieutoe cemajquetoai bp öaec nopt te boocen toegeb?atljt / 't toeltft inbien toare gefcgtet baec ontcent mogelgtlieenfgebecanbecinglji foube gebbenbonnen toecben gebaen/ botgfultjcniet toefenbe foube aitoebecom nictitoemoepte enbettjbt beclie!CÌtaufecen/ baecom becfocgte bat get gefclj;if^ temotiiti blpbenin fp toefen / feggenbe baec bp t bat befetooo;2benbpeene goebeenbe gefonbeintecp;e« tatie niet anbersi mebe bjarfitcn aW éene bctuptöbe p;omptitube ban tontinuele aengctoenbe beboicen / tot tominuatie enbe goebe cojccfponbentie/ ggdgtft be felbe becibtgt toiecbenbefe tooo^ben inbierboegen enbe anbecii niet giieliefbentebupben; toaec op ban bie Igeeren toeleenigenaebece infiantie totboo^fcgje? beuptliciuingftebec gcmeltetooojben grbben gebaen/ maec bpöem beleefbeljjtft toefenbe geertafeect/ 50« opgeftaen / enbe tjebben mét cenen 't boo?fcl)?ebeffl)Mft naecfltg genomen/ feggenbe / 'tfelbe not&maelüte toillen nalefen / en be Heece Due de Vemeuii te tommunitecen.
g&e ]l|eec Goch geeft toel boojgementioneecbe toooi^ ben / ainji ö cömme (5c. Bp fiti) felben opggenomen boo}tooo?ben bie niet en toaecenefTentieeltot befaiie/ of tmmecj* ( onbec cebecentie ) foobanicB in befen fou» be Bonnen gebben geoojbeeltenbemitfbientoelgem» i^eecen öaet mebe ontcent öec felbet cenfibecatfe in be?
ai 3 fi» |
-ocr page 397-
378 SAKEN van STA ET
|
feit te gemoet g^gaen/ boeg (neeffen Dootggebatpe
___^m HSog. aenfcO?ptoin0 Douüenöe bat predfe
tttoefi too^ben becbleben bpbe beUQufle cefolutte ban Den achtiien gjanuacp feftienhondert vijfenfeftich, fuo Ijab bejS tijcsen niet op of obet ficö becben nemen; toelcfte fccupuUufljept ijaec «gjcceUertttenmebefcfjenen Qlboo; b^cemt op te nemen / temeec/ betuijlbe lafi totijet öanbelen bpgöemclte ^^jopofitie al b|p rupm becHIaect bJfect.
Sfimbaffabeuc Goch fjeeft fioö ben neghenden tttebetbpbe^eecen 5fcanfct)en becbotcgt/ ombanbe fVlbeteonbec^aenbiat cefolutfebp tjaec baec ontccnt mociite 5Ön Qljenomen/ oftepeti naöetsi öaec inne itiocete3ön. toelgemdte i^eecen fpneaenfpjaecfie toefenbe obecgenomen/ (jebben baec opgetieft tebec^ Ëlaetettbatfebect belaetfieconfecentie occafiegebben^
banmeblatietefpjeetben/ ben ingoutban ggemelte gefcBjift öabben boojgeb^agöen enbe naet eenfgecei ben ober befe iBateriegebaiien (betoelcbe gem nteten bitöaelben ) gemelt gDefcB?ift in fianben ban fijne ΜΛ" feftept fiabben ggelaeten fonber bat BoocBffgemelte JlSaiedept 't felbe bocnmadsi fiabben gefefen / bat baec ntebeaffcgept gabben genomen / fonber te Rebben op ceniggeanttooojt ofteberftlaecinglje geinfitleect/boo? bien^icg (lebbenbe geacgt baecmebebao;eenfggebae« gtientefnp$rceberen enbe fijne U^aieftept't felbe in be» benc&entelaeten/ inbooinemensi naereeniggebaegett baec naer berberis tcberncmen/ enbe BettoercBbp alle mibbeien trachten te bebojberen. (€en töbe ban befe bifite en gebhen biefêeeren geenfonberifngöe bifficuU tept meet ober ben fnBontban boojfcbjebe ggefciiiift gemobeert/ maer alleeniticli fgne onberricgtinge ober boojfs fubject aengeöoo?t j €nbe alDoetoel bp öem in 't b;ebe al toeberom ij$ berBael gebaen ban Bet onber^ fcBeptbanfaetben/ biebpbe «SngelfcBe wierden ghe- produceert,bcBclfenbebeqne|lien biebooi't .(€ractaet beanno feftienhondert twee en tfeftich toaeren gBe* maecBt gBetoeefl / enbe met Bet felbe ofte gemojtifi^ (eert ofte immeriS geceguleert toaeren getoojben/ aW bie naer 't boo?noembe €ratteet toaeren boo?tgeb?acBt foo toel boo; be berl^taeringBe ban «Dojioge als$ toel baec naer/ met'tonberfcBept/ 'ttoelcb omrent albe felbe moeft toecben gBemaêcftt / foo i0 baer op bp toelgemeU te l^eecen niet fonbeclingB^ gBeamtooojt/ anbec^i / al0 bat om een vredighaccommodemcnt uptteöinben/ be i^oningen toat mocfie toecbentoegegeben / enbe niet foo Pieficeljjcft op 't recht van de faecken gedaêtt ü bp Bern ]^eer Goch al toeberom / al^i te anbecen tgbe / {leeft moeten toerben beanttooo;t met befen/ batbp Sjienben en gBeaUieerbcnj$ aen ben anberen gene fcBabe DfoutrageiS en mocBten toerben aengebaen / enbe fulcie toefenbe gefcfiiet / 't felbe upt Den toecB gelecBt/ Bolgens ben tegel bp onberlinge (Sractaet geftatueert; toaer me^ be ban bie ieeten ban befe ma terte fcBcpbenbe B^m bet^ fataerbenbatfoo BaefÌpet$Ì berberi ontrent Bet toerc6 foube toefen gepaffcert/ &e ftenniffe baer af Bem totlben laten toehomen/ enbe mibticibien obergaenbe tot anbere bifcourfen betreffenbe beconlïitutie ban be 3&looten/bp« fonbeclijth bie ban l^cberlanbt / en be tjjbingen fo ober?
?eb?atBt toaren ober Bet nemen ban eenige fcBepen ban lamborghbieinbe Banbenbanbe ISebetlanbetSfoUi ben 3ön geuallen / el$S oocB Bet ejrploitt ban ben Eupte^» nam Sfibmiraelbe Ruyter aenbebolen / Beeft affcBepbt genomen-
j^ebect Beeft be ^eer Goch gBepoocBttoeberombe JiJeecen f canfcl)etefp?eecBen / 3önbe BetabbjesigBej fcBiet aen öen ^eec ®uc be Vemeuü, ijS ban φη l^oog» Dept Bier op gBeamtooo?t / bat niet caebtfaem oo?beelbe bat BP ï^sic Goch ficBfelbeniiptBetlogBement foube Begeben/ gflijtfjfUlttnabetBanbtbpbe anbere %eren imbc toiert geconfttmeert / upt reben / fo berftlaecben banbefenbangBereufen tptbanreftontreber toeber^ 3tjbt!ï©Iooten/ bicmenbemam boenmaeljiinacttctc toefen / {gBelijcB alji be felbe niet fiebonben toert tot op befetupcibcn vijftienden giutip te ceffeccn ) mepnenbe fclfjlBacepecfoonen/ niet tegBenftaenbe bagBelötbsste l^obctoacen gaenbe/ toegen Bet gBemenebotcBalbaer |
nUtbupten peticul te toefen/of tmmecjibatbfmftM. oaenbe toel eenigfj eftebaec bpfanbertatö fn fiin « «ij guacb mocDte toetbe»tgeapp?eBenbeen / bp tjeej» Jr s| anbete uptflag bat ftet pjefente gebetljt tee gje mZ ' fiomentegöeben/ batbaec omboojcaetfamerooitó ben felfiï tn pecfoon bp Ijem leec Goch tefeotnen / ' Itjcb tegenjS ben abont aennamen te boen : a^eiaetnwN lleetentecbefiembecupeetoefenbê becfcgeenen / S naec gebaen compliment obec befe betup^be ge enbe berbere couctotfe (batfelfüSbe raoeptenbatiitai' gl^dfeft te nemen bp Dem te 6omen) be cebenen bati^ becfoc^te conferentie toptiuftig]^ >)bO?seeb;ao{ten ^ Ooogölïgfjemelte Sere l^oog iKog. boo? gemcntfonctt. berefoiutiemitiÏ befenaber^tbecbtaringbe opbetn^' fcijjifte boojbefe betöanbirepcfit omtet Mediatij; mogen bienenin't ö?ebegf)ebeb«ceett/ enbe meteen^
nomen enbe gelefen / Bebben Biet op gelieft te feggtien/ bat befe gefcBïiften alle toel goebe bingen toaren / ώκ ban ficB ter gBelegentBept ontrent be jpebiatie tofitien bebienen / bocB bat be pjefente gBelegentBepbt niet loae toelatenbeomboo; eenigBebagBen ban befe faecken te Bonnenof mogen fpjeecben/ inimersttotbatboojfjmi contre 59η uptfiagB foube Bebben gfjegeben / toaec mt BettoercB/föofepben/ 5ön courS toilbe fetten / ni« berbere berl^laringBe / bat toefenbe gBebomenom Ra» ï^oogB 3!fêog.bienfl te boenin befen/ bpBaernietfoutie toecben becfupmt-lp %erGoghfepbetoeltofllen Bennen / bat befe toepnigBebagBen / bat Bet ftfiiettn upt be ®loote toiert geBoojt/fouben moeten toerbenin^ gefien/ omrebenenbaertoebienenbe / etBterbatliace H8og. ban Bet betoufle toetcB foo bp bien δοηΐηη» aW bp fijne jBajefiept ban Vrancknjck ggffftii een uptfiomft fagen/om ficB baerna te mogenfcgltEien; toaer op ban bie i^eeren fepbenfulcjc toeltetoilbneb loben/botB bat alssnugBene gBelegentBeptficD to toonbe tot be«i felfjS bebo;becingBe / recommantenntK a{0nubepaticntie j enbe Bier mebe ban bft ftilijctt fcBepbenbe / naer bat eenige reben Babben toegebjacltt/ obetbe gelegentBept ban be piefcnte actie/ biein^K toiert bernomen/ fepbenbat Bupbente UobejDnbegti toeeft bpbenöoningB föne lEajefiept trifte ptwi bebonben enbegantfcB onghemft, niet toetentie toat baer upt te becmoeben/ immersi geen berber »φ(Ι baer ban boenbe/ aliS aileenlijcB batBemrieben/ fitl niet berre/ totnaebere ttjbingBe banbe 33Ioot foube toefengBeBomen/ banBupsiito Ibebegeben/ tiptiitKii berBaelt j toaer mebe namen affcgept.
l|PfcB?eef ban 'tgebecBt/ bat tot Eonben op®}i>' bacB een g?oot enbe ftoaec gBefcBiet in^ee aenbeti^oli CuQ ban £ngeiandt Bab begonnen te Booceii / öat nocB op ben vij ftienden toiert gecontinoeert / botft foni' toijlen meteenigBe intecmiffie naebat ben biim gent toegebjagen/ enbe be fcBepen ban toebersüt^J^Mit oecre ofte na bp be toal getoeefi toaren.
^eCouriersü toaeren toel geflabicB ban Harwidi of baec ontcent na Londen geBomen / om actt tw l^oningB gBefïabicB tijbinge tebjengBen / bocÌt lun niet feecBec^ toecben becnomen/ Boe allejïfitDallXtc inBetgebecBtbanbepbe Blooten mocBt blagen, l^enbecnam bat allejeifetceet foobeeinusp' IgcB toiert geBouben/ ebentoel toiert geen ttptfW tot nocB toe te ilobegeremargueect/ menfufubeetw ben anbecen inbe ooren/ enbe men Ijjbt Bkti» m berlupben / baec af geen fonbamentele cebenen en W> ben geBooit ofte eenicB bali befïupt gemaetBt / immff^ tot nocB toe geen tepcBen ban b?eugbc getoom/ n«' filotfi-lupben/ tingelen/ alsSanbecjii foo enbe0«ilt» menin een gBelegentBept ban bjeugBbe enbetciump» albaetgetoenttoajste boen i toef Balben (ïupten/alsi boben/Bonnenbe toerben gemaecbt/ fow® allesi bat fo te ï|obe alfi ter 2Seutfe toiert gBeBo"?' 'X nocBtoe boo? onfebec toerben geBouben/ en baetom n^ öetbenbebedaenBaet ^o. Hog. befen te bwU""' jjan'tiwtigBt bat Demfooban 'ti^ofalöbe toiecttoegebjacBt. liacn tolfl te igobe te berBalcn be gBiB«li
begeBabt om met bten ï^oningg oberboo;f3 fubject j oocttaengaeroberganbigt/toelcitenbpbefelbeaenae' |
-ocr page 398-
en O O R X- O G. Fyfm veemihfie BoecL 3 y^g
CM grooté Vloot
βΐΐβή fpuDe tucfen toeaSjeÖ^WÖt / ^Wö Ög öieï ii^lcfl hcyt oprd^nde te zijn die van de ^taKii fehemcl, CTr-
^ ^^ ........
; W anDiï^n ^(«t Filmt»»! «WPJ^-
S^ti'toan apBiiEcntte it^ci; top toiefi?pn giE.g^ten/
...... ^ '
^ettJp^enbi^no;
esilienti Smmc':^
Xttvijfwftien Wftaöifft fflp
tacc >»af«ft ^nse^omen ?»De ee^ nae ίκ
ffliftirto&elOQPCö (^«feoöe feejpw ff^cmmtiPvier
Srt)eiii Sim estttai bfttcfiif ftttpe sön aeUcht
tó Vianeiftiql)? fie.cteri: anbcc iicHp ε
MflSantiitot feiföminoö toveren Λν ettte ^n
Mcctoecü aclftenjen/ ìietneufeeopi?? ί^Ιοοκη ^Ρίβη
flfiiüiatftt/ «η alDacc tetteïftenaöeteHpf6t/ ^tet tei
emftflenö? (j«nfiftontncöS ^jptliiiflade ipnicffle
tót» iKpmitJ pi^^ff?" P'Wf ÏIS ^oljers
niertjöat iJaitUe ^Ιοείΐίφ? ffü?pen nict
jgtoeitfcöe fltM®?cett Sflatien/ f?g8|ier> ftfffi
(edm, fi«if anftwe öen negen in i^glpin 'tfiet'
Ui / vijf sài» Öjeftlöe ftp feeo Harcoch alil^ec toi
Itteffn acnofOöUiien emfitlj ïw.i;c ijau te oflt
{enquaniicfpt Wn 9mm«nitig Jjiip ö^nTour itt pee
ijaeft afgeljadt enöeuae beneben Ι^ρο^ί»? ©ipóf ìj^asi
Qi^ftf.
foonö bat ijet p?f(fen eücn 8a« bleef centinuecen /
fnlcdS öat fflfi &ec üolffe ban öé Kertb feemejnbe /
toterben opoenonicn.
g&atbe al ηοφ bleef / enbe foo men iioo?be
ii(|jm?fc «ncienieei auamtg |??ï;fpi.eRben toüpfffBep'
i»nU!PC6en/ ïa^f^lf^gefiapiF («(^ι^ίοβ&^Ι ιρΦ
te wn·
Φΐί ρ 9Ρ a«im «ïftMt tüWn0l& tan ijg fiatatiifp
Dra derti?n4en ^lU.nÖiÖf f#nfi?IfQ0? JJ^Ö?!? fi^^c
Verhael van de Visione, àtc·
tljepdefchèpetìrfecktcn obs ybrcYbjêyden
jêrin det het ^n^es Vyands AdrairaeU
dft^ uyt.de,gcyangens Iteygen bericht'dafHét rhaéreeti
Brander y^s, ontydeLick^'byverfuymàeng^^^
njits de jiró^h'eyt yaii den ^'ntódndanr ' dóen'^'eif d^pr
Qpvrefeiide. In aile gheyaUp ^éonïc'yerftóê^
jjcrfte, ghelijck liètghéenkléyriéVrëü|ffi
olge
c];: Vjitótìie: ..... ' ^ ' "■ .-·■·
peien gMtfchen naeht bleven wy den Vyand in't ge-
fl^htno^^êi), endeden witi^üytjVeftloöpw
ypndenwy pft§ 's SÌprgÌiei)/tiiflclicn
liyrep 'ficp Iviny tijo ven wint vm dés'Vy^n^ts
Vlüot, t^filflffy {i^yden gïiew^er werdenderh'aèr
XTAeràtnjnK^ninglUcJ^Hppgh^i .as^vede. ^[^"^^""SS^o
Ml gjieksert yan de Kuft van Hollandf , al-
wacr hy voor Texel ghelegiien, tnAs fwntigb
Koopy^er^yrfchcppn uyt Vranck^ijck aU anders acnkó-
mende vfrpvprt, endea.lje middelen in het -wcrclc ghe-
ftelt haddc, om de Nederlanders tot den ilàgh yyt te
brpngen, hepftlijn? ^pnipghlijcke Hoogheyt {qgckere
adv fenbekqni.en ,nieraliiïen!43tfy)vy«^ ·νν9{·,βη
'etifndiin Zeeghefteecken, maer hadden l?c-
uydpi; ' ' ' '' -■.-.>
len , pijnde ?ls dan fpo oorflèeld Léflbffi^. O.
tenZ. y^npptrent wirfiiri mijlèii. Ten lalf
Morgens dep flaghae
Kuprt ^e yportMht hebb eiidë èiide daer 'ónder den
Vice-AdniipacVM/iiS^ j iisl-^^^dre vftiTyh Köhïngfi-
Wjisinjiet Cptpüs, ende dié yan tién
prave Yfη yplchde|d.aéraen: deeprftégro'e-
Jùnghe^élcjke den Vya^óntfongli w de Efqüadfé
jn ,nieta^nfl^nytvyqcn ψ ^r whe^elqkedeK Vyandjtontfongli van de EfqSadre
idi ,η Zce ghefteecken paeir hadden fee- « (^epg^^^^
ew,llpn gaen foecken φκβ Felp^n lyne , S^ij^Sktondé^^^ defelfcheiBo
ghendclyàen, ofvjl ille de np^ighe ^vifien npch gSS '^SStS^^SJ
endegpedtghevpnden aldacrde voordere
^lieeps-behpeften te dpen fuppleren
d«.repde occafie oock^^he^^^ : g^'J^gnSS^S
deren, vplàended^erflp.ppch een tweedepàuieyan
S:'hieten. in djit wenden ppoM^ de
I · —cMuc u^euiic: (JUt-ts ö ■ Λυιιιεμ-
oeom tef^enuytteloopennaprdenvyanttoejin ge- j ?" y
mehy ceiiighc fiM^Wriopde Enghelfche Kiift moCh-
tepooghen te doen. Om we cle Rpfofutie te beter '
«liiecwercktelegghen, fijn lioninghiijcke Hopgheyd
^^^'J'^kersdede lichten njet volle Zeetn) den Λr^/;fi-
/'"'MayoudenStijl( met nemende de icliepen tot de
Provjiic ende voorraet belkldt ) den windt Zijvd Öoiï.
flen wplcken niet Unghe fo ende b'lecf, njaer iich kecr-
«ftppOpil Zuy.dt Dofien , Ooft, ende poft noort 0oÌ| ,
S^fe^onsgl^cppgdtfacckt bevonden met Anc^eren
ren-H'" ^^cwacbf.en, .enflaeralieaenghewende deyo.i·
Jijn eprft arri veerden op dén etrfie» luny ομ·
-W^i uyren .des Mor^bens, zijnde ten Ancker
amaer ghekomen ontrent vijÏEnghi " .....
li een twéed/pàufèyan
enden de VyafiiTo^ de
ioef af te fien, ipaerfijn KpiiingT· Hpogh-fulcx Vérm^^^^
4eb/dc;bieeiFj(o na ?en de wint, dat als den Vyi^dt wej-
déraet ν?ΓίΓ9μ^ερ ΙίΡ'ζΡ i^Óns Ruiert jijyttc kp-
fijneKpningly^^ ijopgh.ïeVs teIpcfwaert'^e-
giiénjc^? PPi niet tuiücheii t))y,ee linien yaii pnfcVIbp-
te jte fettw? te yeryalienJiepen zy luyden liever aên ^y
vj»n iPrins Rapeit. Wy bleven op die Court hiet laii^,
■wantluncKOTiiigl)lijckeHoogh. beval dat deachterfte
Ε^ήμΒ^Γβ vari ijjiie Maj, VToote eerft foude wendenj op
dgt 5vy {^p te beter ende fppediger mochten bere^c-
ken j^e yppröe den Vyairt.
Dit en gefchiede evenwel niet fonder mengfel yap een -
^ighe dér fchepen der refpeiaive Efquadres, doch
®uyten merckelijcke fchade aen defelvc. Dit geefFec-
tucert
nghelfclie Mijjen van de
tvflchea f//eneenuyrefoofijneKo-
"wgiilijcke Hoogheydt aen de Maeltijdt was fittende,
-ocr page 399-
ο SA.KEN van ST ΑΕΤ
ren, endewy hadden nieteenen brander mecroverrl»"'
waermededenVyandtverderafbreuekte doen. Vm
aenvanghdesGevechtsfyntwwvan onfe fchepen, dS
--/TT-—, ν .... , ^,...· ' Joef verliefende, onder den Vyandt vervallen', het
wende , maer faghen .haer.voortdcloeïofdèn gant- } cene met name Ώί Cirt.-ii^, ( een outfchip, endeindw,
fchendagh. Het ^lieyêcjit yielvry den ' IcftvGorgaendenÖorloghmetHollandt, doordeonfe
.....j-· verovert) wende met prefumtie om fichuyt den Vyant
,tè redden, maer wiert ghenomen. Het ander wa/een
,Koppvaerdy-fchipten Oórloghgheequipeert, endenu
'in'sKoninghs dienft,ghenoemt The lobn & Atig»ii,
waer dp Capiteyn Uftph Snmders Commandeerde'
dewelckefichfoo gheinclaveert onder hen bevinden-
de , echter refolveerde den eyghen Cours van od^
fe Vloodt te houden, ende fich te trooften methetont"
fanghenvande Vyandtslaghen, dewelcke hy kreeeh
van foo na by, dat hy hare dreygementen oock hadde te
lyden, vereertzijndegewordenmeteenheele Charge
uytten Admirael Obdams fchip felfs , met noch van
een Vijs-Admirael (als midden tuiTchen haerinleg.
gende) alwaerhy merckelijck getal Volcksquytwierdtj
ende aen Schip, Maften 5 Zeylen, Want, ende voor-
dere Taeckelingh dapper fchade leet, dogh kloeckmoc.
delij ck fich deurgeredt hebbende,ey ndelij ck in falvo by
fyne Majeïieyts Vlooteisgekomen. De St. Jor/jfprong
lijn Kaiuytdoor'tongheluckvaneen weynigh Kniyts
datter binnen was, iòndcrmeerichadeaen'tfchip,'t
weick by 't gevecht is doorgaens gebleven, ende met de
Vloot in gekomen.
Onder de Batalie fy by ons gekomen drie van iyn Mi·
jefteytslchepen uytde Sent, alsmededen LeifardYSìi
Hanuich. By den Vyant quam C. Evertfx. de lange met irii
fchepen.
Een perfede relatie hier aen te voeghen van de Aflie
van elck befonder Commandant der Royale fchepeojen
foude niet alleen te lang, maer mogelij ck tot nadeel val-
len van eenige, welckers meriten verkleynt mochten
blij eken te worden, als men haer oock niet met Nam:
foude melden.
Gefproocken fynde van een fchip van fij ne Majeileyt
verloeren: Indien ick nu hier mijnverhaelfoudeeyn-
digen, men mocht vermoeden al ofwy metde Vidlorie
te kort waren gekomen, waerom nier onnodig fai wefen
wat reeckenfchap te geven vandesVyants verlies, ende
ons veroveren.
TenEerflen, ""tSchip vaneen Admirael Opdmdilu·
dracht : voerende vier en tacbtigh doorgaens Metali
flucken, hebbende op v^ hondert man, endedau
onder veele Edelluyden, Volontairen van qualiteyt, iJ
op geiprongen ontrent ten eenen naer de middag) ende
maer drie perfienm daer van ontkomen , alle vau
inferieufe condicie j relaterende dat ten tijde van dc
■Slairden Heer Admirael oneen ftoel wasfirrendeop't
eeglien' . ^ · =
ί»ή, foo geliefde het fijn Koningl. Hoogli. te noemen,
waer in ghehoorfaemt werdende, en,degantfcheKo-
ninghl. Vloot fich regulerende naer het wercken van
fijn Koninghl. Hoogheyts , fchip, men de laghen alom-
me .eafvan fo na by, dat den Vyant dapperdeynsde. Al-
les dan in defen Staet ghekomen zy nde, heeft het Godt
Almachtigh ghelieft ( die ons merckelijck doorgaens
inde heelefaeck heeft by gheflaen door ecnehngu-
liereOperatievanfijne Almogende Handt , hetvoor-
der werck te faciliteren, ende het pericul te verkorten,
aen het welcke fyne Kotiinghlijcke Hoogheyt hadde
bloot ghegeven fyn eyghen Perfoon , alfoo doenmaels
het fchip van den Admirael Opdam opghefpronghen is,
het welcke ghelijckhet aen de Engelfche groote vreugt
ftaen , maer foo wy het op haer in fetten , aen 'tloo-
penteghen , endewy aen tvervolgh , haere fchepen
nemende ende verbrandende, tct in der Nacht toe , als
wanneer gheene verdere Executie op haer kennende
)leeghcn , wy alleen haer foo wy tin'tgeficht bleven
louden, dat wyfe Λveerom 'sMorgens machtigh konden
werden , ghelijqk ghcfchiede dat wy hàer voortjoegen
nemende noch verfcbeyde van hare fchepen , felfs
totin den mont van Texel, alwaer fy hun fchepen in on-
diep water ftaecken ende de onfe niet naerder't Lant
endorfben komen by^hebreck van behoorlijcke diepte
voor haer , alfoo bnle fchrpen meerder dieptefyn ver-
eyflcheilde als die van den Vyant, oockfoohaddenwy _____________________________________________
den wint uytter Zee doen niaelsrechtop lagher Wal gecommandeert door Capiteyn Jixfb Simtis
[ -------- D--------------- —r—/- ----- «-i L hw
caufeerde, foo niet minderde Couragieaen den Vy- i «^ant op de Marie, gheaffifteert door den Schout oy
andt heeft doen facken, die niet langhe daer naer bleef . Nacht l>//«ma», Commandant van de Royale ^'"«h
' daer naer door henluyden aenbrandt doen fteecken
gemerfl; hoe reddeloos het ielfde gefchooten was, ende
wat Ambarrm het houden daerom foude mede üee-
ΎGR derden , Daer naer beurden't dat in't verVOlg»
vier van des Vyants fchepen , malkander in de weeg''
liepen, en aen brantgheholpen wierden door een on-
fer Branders, ghenoemt de Vlatrme, een van de gcm·
fcheepen was Cttverdm , onder Commande van
ijfiCimpen Vijs-Admirael, onder het Efquadre van
T)-im^,ghemonteertmet/f//;;iStuckcnende twu
vyftig Man. . ««
Ten vierden, Het ander met name Frim Mmnts, w«
3?
«ftueert zyndc en fy nc Koninghl. Hoogtiey t Zey) mae- ; ^en, fulcx men niet konde wagen, gelij ck men met ee'
kende, bevpnt ftgh ίη. ;ljetydervoorlié Elcjüadre yande ' 'nfen àhderen windt 't fouden moghen hebben hazardr
Linie., en:Sr,iife»ia«ii^»met;eenighe/M^^ ■ . . ------1 . e-^
v4n.'4jh Squadre recht voór.heen , mét.welckè hou-,
diende, nacr de ^^^^κ^/Ζί van den
luyden fdiecpcij in ly. iii'eldën ;,:èii lieten^riiét: toe da
V,yandt weerde figU dappérV dan wierdt ghëfneickt,
dat aU w;y het hen naedér .toefettcn en oii Jiaer'aSndron-
ge'n ,zy 'van Cours veranderden, fulcx.ifi piaets dat 2.
Z.Doft Hadden konnën flaen , zy het'fertpi'öp O. Ζ
Ooft.^ijneRoninghU Hooyieydt hadde van'b^^^
des 'ftaghsftaegh'toóeli op des VyanUi nèvòiren otii
de Lóéfté winnen, eiidédoorwat middet'iricn 't voor-
ghêkoraèii was fulcx^y dan gheftadelijck vigileerde tor
kct;-B'éhouden yanvoqrdéel φt Gtidtorts föofavo-
rabèlijck hadde vergunt, 't welck nochtans deBataillc
wat te Jonger heeft,dpenduyren.
Den caiitinuelcn ' tlatw ende roock bélétten dat-vfy
nietwjyd y,^ onscn 'kolten fienwat dén Vyandt uyt~
rcchtcp^ fulcx de À'ftien vati andere eénigér liikeii den
Admirael felfs rot richffnoer mollen ftrécken. Want
fyne Kopinghlijcke irloogheytaenmerckende dat Sir.
Jiin Lw/wimetghewoonlijcke Manhaftighé;yt naer de i
Linie tot den Vyandts wasgheloopen , maer een wyl
daer naer het wederoin té windewaërt, aen ghefet
ha^c > befloot daer uyt dat ontwijfFelijck'.S/r Laiu-
yòwcenigc des VyancJi fchep.cn hadde gherie.n traghten
ons den toef te benémen,, om't wclcfe vöür te komen
fyacKoninghlijckeHÓoglieytal by Windt blvveh-
de,^' waer naer figh dan de Vloot reguleerde. Maer
dit ïbuys wiert korts daer aen vernomen door een
Bpbtfchapvan Sirit^n Lawjon welcke hy in ftilligheyt
gefonden hadde ori fyii Cqninghlijcke Hoogheyt t'ad-
verteren dat hy gequeft was en mits dien altans incapa-
bel om dienft te blyven doen, mits Avekken wy Φη eerft
gewaer wierden d^at het wercken van fyn fchip kis voor-
fchreyentoequam doorliet onghevalaenden Comman-
dant , fynde den fchipper daer van mede ghequeft.
Des fyn Koninghl Hoogneyt terftont ordonneerde dat
Capiteyn hem aen boort van dé Κί^Λβ/ Ολ^ fou-
de begeven , als wanneer dat fchip- Λvederom treffe-
lijcken dienft heeft ghedaen. Defe miflagh dan aldus
gheremedieert zijnde, quam 't fchip van Opdam{ 'twelck
men kende aen de Wimpel onder i\'n Vlagghe ) by na
in de Linie tegens over dat van fijne KoningL Hooghey t
felftte..........^ . - .
teftaen
legghen , die daer op terftont ordre gaf na hem
1, ftg.ghende , U^jnott feiutr de Heer Opdam begree-
1
-ocr page 400-
en OORLOG. Vier en Veertighfte Boeck. 3 81
|
ajn de gemonteert mettyfiisi Stucken, hnilert iir-
, · ^ ' ^^'«'^^genaemt, onderGa-
-^^mlacobOiidiuTt , wasgemonteert metf/>rM!wtrfif Stuixen en tw'e bcndirt Man.
faaftfde, Het wtrit was een fehip yaa ontrent e>tfrf/g Stucken ghcfchut, maerdenaena vanhetfelfde, eadè den Commandeur en is ons nog niet aenghebragt, dan men verftaet uyt veifdieyde van onfe fchepen de welc" ice in het voosT by'pailèren van die vier terwy] die brande? het ghefien hebben > als mede van fonamighe dièhetdaeruyc ontkonien2ijn , datheteeneafbrande totaenhetkruyr, enaJsdan doorliet φringheπ van'c truytallede Maften en boven Takel "van ditfchip , wc°livlogen , maerdat eenighe desVyants Volckaeft boort van dit fdiipgebleven òfte geraeckende, devoir deden om den brandt daer van tiï bluiTen, dan of het daer naer binnen gelleept was door haer,is ons noch on-
bekcnt. „ , , '
Tenfévitidi, Kor-tsdaeraende Marfivtm » ghecom-
raandcertdoorKapi-ceyn incoi, toeghenaemt Λ
gemontcertiTiet.e^t/»i/iw«fi^i Stju'3cen ,ende in de viirhitidiK Man.
Ten ατίψ'ί j Item Tergots met w<>· tn denigh Stucken, enWfr(/»/?<;f/'ManeapiteynGerir/i»f iwï. .
Ten ««?<'"'«« 5 ItemSwaninhurgh met dertigh ftucken ejj bimlirt twintigb man, malkander in de boe| lopende, zyn len Brantgliehó^en door een onfer Brandersghe-
noemtàcn Oolpbi)n ...... -
Ejidefyne Coninghlycke Hoogheyt begerighfynde fo veel van het miferabel ¥olck te falvêren als döelilij ck hetwelcke anderfints de twee on/ena'digheElemeritA van vieren water overgegevenjbelaìlenaenverfcheyde KitfencndeRiemiloepen'tVolckteviffchen, gélgcfc fydeeden.
b]/ons ghemmm frjffenende iff En- gheljnt Hmen gkebraght ifyndefevgr
CArtiui Qttintas, gemonteert met vhr m v^ftig Sttlc· ken en twee hindert derttgh Mm , onder Cpriimaij- devan Capiteyn Iww Janfen Huyter, verpyertdpdr (ijneMijefteyts Fregat met nàem dePZ/OTwiA , onder 't Gommando van denCapiteyn Men die met de Hol· landers voor Gadix was ilaegs geweeft.
E//ir/a»(me{t/f^ifftucken , daer onder t/iVMetael) |
iwM iimdert ttugmig Mani ghecommandeert door Capi- i teyn Aibert HatÌMjJt., veroveri dpor de Briftali y onder Commandevan Capiteyn Wdri, ~
III.
Iftl/t, met mtf tn dertig Sti^^en ghemoptpeit, !?.ndt noch in hTiiymïCiet bin jnjjft^^^^ Conjn^j^eyr
ÌKcbkian , verovert do'ór d^
mando yap' C^piteyn Kirhj, en door deümré \ Cpfji- niandeurpap^ceynBM^^^^ · ^
^et Jaight dg Έ,μ}ΐιτ met mhm Stucken Bnde mk tigh «pian , C^iceyn j yerpvert door den Ditpbyn. .f!
i .. ^ V...... , ,
Ì van.!Vletael,enmëtA»«ii(irÏ^y^^ i do van È^lteyn
i CommaiideurCapité^nirató;···^ '
't Schip de ΛίΛΙΊ , rnet «j^^i^i.Stucken en iitfifiwAri Man 5 gecbmmàndéertdóbf C^itfrynlCiit ^ vèróVert doordtf ^/Kre^Hi , onder Cötotótódo vau Êapiteyn
νΐΐΓ··■
Oet^ngdbovm metè/er deryii metale, met Braffen, ende twie bthdirt e^/{efw»et«|iMan, pndcr IGomniandovariCapiteyn ; £<wn,veroveii d^or den C/ocfcf/ïfi-jgeoommandeefc door ! Gapiteynifciii/»^. ■ !ï^. ry , ^ ^ -n ,.
, . , . .'•■.''■;ri·. ' ytj^^OOVfSi-tt.'^· •■hr.ij; r:^.
' Ίνψη v»n ZirfWi metwfr<i» vtfriig ftuckéri jonder ! weickefefiitn Metale j met tw« Breffen, èii btndttt iacbtig 1 MaA, Pfider 't |Gptppfaii.4p ;ygjji, Cap}!:;eyfl· Tffutwi- ffMw , yeroyerj 49pr de Cmturistty p^iteyu Mi^fp,,
VUIL T'*'^·
De Bul met/est» dertig ftucken en hindert vUftigb Mao, onder Commando van Capiteyù Cermlh Gerritfi.Èur- gtr,verovetìàooid'Joefi^b^'n.
Nocfa fynde ghetveeft ιψ» a drh andere öotable iclie- pen door de onfe veroveri, ciaer te (waerlijck on- tramponneert bevonde fynde om mee te fleëpen » na dat wy gJles daer ten gpy^Ue h^dde iiy t gelipht, Reeft menfeghequiteertj fomder fiat wy npcfi Wfitéft Y^vCr belentwjfi. Eenfeerb^hàdigtfchlphOThppy^ . te grondegaen oritrent tvvee Mylei} v^ on^ij jTQ^eF to wetep^^pHet>y^, ' ' ' ' |
|
^""'"^Qumui,
Frijit, Mart, Hihtrfom, hins Umrits,
Treipp, ^'evirJen, ïiiw, ^hndia, I>i Swerte Bul,
Jn'Prins,
''f^Vn^'H ZetJant.
ïij' hebben in οηβ handen twe? duyfent Êjygc hondert vier en dertigh Gevangen ^ èehahea jegens die -vergden z§Kt inde mrbraade^engefonckene fchepen, ende degeènediegeef<:fj^\ peert : φέ^οΠίίνΛψ^^ίξΛ. sMéì V^kkf'
C^pi^yntVi LujftsttanteHi 1 Schips-volcl^^ |
JFan Bt0ti. lar. looft. Buthct, WolfyBtim, Henry Katt. Albert Mathyffen.
iaciSymtofiidtlVit. lan de Vigel. Jdriaea vaa Btidt.
De Alleen drie gefalveertjgeiijckvoorfchreveilaet.
O'n'Pj " eetnelis tibj. ''
Tt »··''»* «i |
Hendrici^ Üenderfm Irt» Tfrithfi». Beajmiiifpfffif ìe^ JiìlmirPrMli, . Cernelis Bufiijfü^. TntBtois Pmw.
CorneìisBttbuj^en en If^J^Tfftniff: Dir(I^Mft)pag"f en Jffienyv/YfNiert. ÙiiliÌmile^eii. "temisvanRiedf, Cnaitis vaf. dir S^v.
é
iPf
154 . l'i· m
f7» 12 itr
59
s? 6 39 |
j^^^^^ndcr meer Gemgcöen, uyt ycrfchcydcn fchtpen, to^ Ipfit/itt ten lafl^ghefet, vrlensnattlfn ροφ i^ieC
Wy
-ocr page 401-
401 SAKEN van ST AET
|
i6éf ,Wy hebben Voorals noch gheen particulier bericht ., van e>:ijige die ghebergt fyn uyt de Schepen Matr/evien, Tergtits , Uytrecbt cn Swaninburg.
Ênde uyt de fel ve gevangens verftaen wy dat van des YyMits, Commandanten van Staet, behalvens den YiàtT'naOpdfnSnron.yiinWajJcmtr , dopt iyngheble- Véntweehaei-der .Luyteiiànten Admirael? CorttnMr onde Sttlfihgbiutrf, ' mèt C^iteyn lan Biuiti;eh van Zee- landrj en verfchéyde mèer Capiteynsfeh den Luytenant AdmiraelScirmHghequetft , dochdè particukriteyten van de dooden endc gequetften onder de Nederlandt- réhe Vloot moeteii eer van haer luyder kantkohicn, als van de onfe 'i · die geencfeeekerc kennis daer van en konnen hebben. |
ten 5 fonder riemen , noch an der tuygh, waerdoor f» luy den,capabel mogten worden om aen lant te geraken fulcxhaer expoieerde ter ongenade van den Woeftcn ' Oeeaen.
Noch fo wiert het Volck in den Convoyer van Ham- burgh komende ghenomen , verdeelt op verfcheyde fchepen van de Nederlantfche Vloot, van de welcke de Commandant begeerden datfe fouden flaen tegenshaer Koningh ende Vaderlant, ofte deden haer alle ghewclt enquaetTradlemèntaen ; Gelijck in fpecie vyfvande felve gebeurt is^welcke op'tfchip Prins Ma/iriis genoemt fyn gebraght gheworden, ( een der verbrande fcheepen in'tgevecht) dooroorfaeck datfe weygerden te flaen
foo beval den Capiteyn dat men flucx haer handeneii |
|
j^^déreMeopdl^ .
rmigh , Com"manaeefen'c}^opdeO«ÌfI«raii, Capiteyn Ablcfton, Commanderende op 'iG»intes Fregat, ende
CapiteyniCirir, OD deBrfi/.!.· ' .'.'.Ï'J (·.',' ■ ■ .'ir.· ■, - '·ί.··· ■
, doode^Yoloptairen Tyn denGrave van Port-
/rtorft,,, t^n^pnve Viui Ï^iMtb, den Baron Muskery, en dén Heer tweede Soon van den Grave van hrck., wacrvande</rj> left genoemde doot ghebleven fyn van een Kanon Kogel qp 't ejjgèn fchip van fyne Koninghl.
WyEtebbeninallesivéiloreaby àetwtthtaiiM.'vjftigh Manihebben ontrenpA.M bmden vnrtigb ghequetlte en niet meer , vermiflende gheen meer ji. rioch ander Ichipalsde Ciani^ivoorfz·,'want gheen ander Schip van.on^gebjeyen jgljencyiièn, poch verbjr^tis , door eemgkccidcnt._,.,M. · ,, ,
• -i '.'Slïlcxghecr<!>iicludéerf kati wórden buyten tegen feg- cen j dat hoy tfo gìOótetì Viftore fy bevochten en ver- kregen tege ns de Nederlanders, met fo wey nig fchade en vCflies aen de ly de van de Engelfche.
Scheepen van Oorlogh , uytgefondert Kitfen.en Bran- ders.
Des Vyands Vloot, gelyck ons de G evangens bcrig- tenjl^eilontiniooiiirt «w/iii/Oorlogh fchepen , fonder haerBrandersjGalliotenenjagten, i -
ghenomen, haeren Commandeur den Capiteyn WrV- I^efifin terftont in de Boeyen floegh, handen ende voe- ten vaft aen den anderen met kettinghen niaeckende, ende alfooden felven doende ftellen op 'tPavillion van fyn fchip, genaemt Stadt ende Lauden jen ofwel den ghemclden Capiteyn Wilk^nfm ten hooghflen dàer over klachtigh viel teghensden felven ie Hara , remonftre- rendehet gheenfintsde maniere ende was aen Yfers ende Kettinghen tc llaen Luyden van fyne qualitey t , veel mm van defelveinlijfsgevaerte ftellen , als mede dat hy ghequetft was, nochtans al het feveur dat hem ntiochte gewerden , waseygentlyck maer om beneden teinoghen werdenghebracht ende verbonden jfulax naer een half uyr tijts wederom terftont boven 'moftterplaetfc alsvooren , alwaermen hem deede blyventotten uyteyndevan 't Gevechttoe,inpericul vandoor fyneygen volckgedoot ende verdeftrueert te worden. |
Daer en boven heeft den felven deHef» verfcheydeGe- quetften vati denvoorfz Ciam;ineen boot doen fmy- vaer , totdat hetfchip felve aen brandt is ghekomen Hier van is klare ghetuyghenis door Atteftatie van' Tomai H'ebfler , den Wekken isgheweeft een vande vyf voorfchreve ende feer wonderlijck uytter Zeehct is ontkomen,, daeruytliy methooghllgheluckwertop- genomen.
Sijne hooghgen, Koninghlijcke Hoogh. met Prins Ewfef/enden Harvan ÌAomnoath quamenop voorle· den Vry dagh 's Morgens vroeg ontrent twu a drie uyrea Jiier binnen in goeder gefontheyt en difpofitie vanLig- . haem, hebbende'tCorpus van eie Vloot gelaten ontrent HarivighcnSeutdBay , onder het Commandement van den Gtaiievan Sandivig.
ν ) SéderthetobtinerenvandefegefignaleerdeVidorie
fijn den Milord Major en Aldermannen van defe Stadt X«»</i«,als oock de Publij cke Minifters hier refiderende yaii Koningen, Princen en Republij eken, by fyne Ma- jcft.gèweeft afleggen hare refpedtive Oflficien vanGra- tulatieoverdefelve, en fijn door de Stad van leWw en oock die van K'e^-Aiae/ïirontallijcke vreughde Vieren aengefteken , en Kloeken alomme doen luydentotte-
-,.όηίί;. Vloot beilondt in ontrent/fff» latgtmtgb , 'ken'van de algemene blyfchapdaerovergefchept,heb-
bende gemette Milort Major en Aldermans in desStads Name aen fyn Maj efteyt wyders verklaert, haerder alle bqreytwilligheyt.en harts grondelijke concurrentie om fyne Majeft. by te fpringen tot het uytvoeren van defen Oorlog met Goed en Bloet. _ , _ , . , ^ , , ^^ , -, , Finalijck heeft gifteren fyn Mai eft.ghelieft tot aen- Ende of wel geiproken Wert dat de Neerlantfche uyt „oedinge van fyn Officieren ter Zee te begenadighen dcnyöorgenoemde flaghtehuysghekeert ,.deneenen , mettewaerdigheyt vanRidderfchap CriflofhrMinih,, deh andereri te lafte legghen , figh flecht daer in ende Capiteyn Commanderende op liet fchip Vijs-
niet naerbehoorente hebbeii ghequeten , wy moeten ; AdWael vanPr/« Ïiubert , ende Capiteyn met te mm bekennen dat fy luyden , die wymeer als Commanderende op het fchip MiinVi, tenoiv
eensonderdeOogenhebbengehadt, no^haerMan- ; ^ ^te van hare uytnemende dienfte in de jonghfc ha,ftigerhebbenlaeten aenfien,noch denHeereO/>i/a»j
oytyailiantplijcker als nu haer en hebben gheever- VowiedenDingsdagh ilTeruyt fpecialelaft van fyne
tüeért. Maieft. gehoudeneenen dag van algemeene Danckfeg-
Endc ghelyckwybegengfijn geweeftomhaer den ginghe Sin Godt den HeerebinneS de Steden van In- verdienden lof te gheven, m tgene wy konnen, ten %„ ^^ Weft -Munfter, ter faken van de onlangs bevog-
anderen (oo kan hier mede niet werden voorbyghe- --------■ ■
gaen dat Jrtn Λ Hai» diede voorfchreve CaWij^hadde
ten Vidorie , ende den wWi»Iulywortgeordonneert tot een algemeenen dach der Danckfegginge overghe- heel Engelant, en Walles.
Gifchreven ujt Londen, den drie en twintigften !«»ƒ fc ftienhondert vijf en feftig. Oude ftyl.
W. Co VENTRY.
Secretaris van fyne Koninghlijcke Hoogheytden Hartogvanjorck, die mede inde Slag met gemelde Hoogheyt op hetfchip Royale Carles prefent ge weeft is·
^oe m mt tofect becfiaclt flceft fict bolsenW*' nael. lieerüec patttcularitcpt flet onüec ö? binnflfli»^ fcBifaficn.
JOURNAEL.
Op Donderdag den «//i/w Juny, inde dagwachi j Z- Weftten Weften aen, wierpen grondt op wif^ twintigb vidcm , in de voormiddag , Z.W. Κ
WeftcD |
-ocr page 402-
|
Weftcn aen, de wint O. N. Ooft, met een moye Lucht I j6éj hadden de hoochte van twee en vijfticl· graden tvjaelf ■ en hadden fes en twintich vaem waeter, tu;«glae-
Ser middagh doen wy fchaften W. Z. W. aen η doen Weftten Noorden aen, noch fia» glarfen : Omcrenc drie uyren in de naer middach hebben wy de Encelfche Vloot gefien, en was W. Z, W. vanons,de wint O. N. O.enleydenN. W. tenN. aenenmaeck- tenons klaer: Omtrent voor vieren hebben wy het Lanc'efien/twasW.N.W. van ons,vy/afis mijlen, wywendent,en leydenby de wint,N. O. aenjhet Lantdatwyfagenwas Souwels,en doende Sononder was hadden wySouwels noch meeft W.N. W. van ons/iiΛ/ίί/ίηmijlen,en wy leyden Z;0. ten Zuyden aen, de wint Ooft ten Noorden: in de eerfte Wacht meeft Z. O. aen, totfes glaefen in de Honde-wacht j wy hcbbentdoen gewent, hetwas ftil, en't Luchjenuyt den O. Z. Doften, leyden meeft N. N. Weft aen.
Ocnfwailfl"! dito op Vryditgh, was noch in de dag- wacht de windt in cours als vooren:En doen de Koek gel'chafthadde liep de wint naer't Z, Z. O. Omtrent ten tiin uyren hebben wy 'tgewent, hadden de Enghel- fche Vloot Ni W. van ons, wy hebben't weer gewent, en leyden meeft Z. W. aen, en hielden op de Enghelfe toe, Weft aen, hadden de hoogte van twee en vijftig gra- den , rjtitt minuten, Herrewits meeft Weft van ons, de Eni'eliche Vloot liep meeft Z. W. aen, en weynig daer naer liepen fy om de Noort, en wy doen oock het luch- jenitytden Z. Weften,maer voortierden heel weynig, hìààenvier en tviintigh vadem water; en omtrent ten
derden in oiis fchip vielen i jà dat wy daer door zeylden dat de Man κ Roer kon voeWn d^t ons fchip daèr door onghcinaniert Was,en ëen gt'ooteilinger gaf, ende moe- iten orfé Fqck ih trecken, om wat^te Vallen , waiit wy cnwifteh nkthoe dat wy^tMaddeii, pmdattétgh?en !«gn en gaf : doen hy fpron^ Was 't omtrent drie vLyren indenachterhiiddagh, en wV waren daerom niet ééns verflouwt, maei" fchooteii 'noch even fterck' üDóch als r^selfchcn fagen dat önfen Ad±irael wéch fprbiig, 'ooichootenfy nochhefïigheroponsyèn datgh'éduy- "8 aeniDe vcns nog eeni'gé fciicipeü die Ijy bns'wàitn,en wparenoockweldedightitebydén Vyant;, dochin knA- f^"^ ^ ^^ onfè'Vlobt begon te véi£óuw«i, die in ly, en voor oasi en achter ons waren,
0. aen, de wint liep zuydelij ck, met een kleyn liichjen, enleyden O.Z. O.aen, en waren dicht by de Enghel- fche Vloot, en de voorfte fchepen N. N. Weft, en de achterftefchepen N. W.ten Weftenvanons, enwy zcylden O,ten Zuyden aen, ftijf ^y/glafen, in de Hon- de-wacht, hebben hetgewént, de wint Z. Weft,leyden 'tW.N.W.aen.
Den Λ«ι>ηΛΜ dito, opSaterdagh, de cours als voo- ren: Omtrent fmorghenstenrww uyren begon Trowi/' op de Enghelfche te fchieten, en viel heftigh op haer aen; doch fy hadden de Loef Van ons, ende Capiteyn de H«n veroverde aenftondts een Engels Fregat, met /11 in viirtigh Stucken, dat hy uyt de Vloot braght, datwy'tfagen l't welckorider Onànochgrootercoura- gie maeden,ende hebben'tgheWent, de wiiidt Z. |
begondeh afte facken , ja felfs eenighé Hooft-Offi' eieren die voordewind van ons ginghen, ende haer ïeyl vermeerderde , fo fchoten wyniet te min even fterck op den Vyandt aen : maer door des Vyands ghe- drangh, die op ons af quam, moeften wy oock wat lig- ter af houden, endatalfchietende j ibodat wydeach- terfte waren in de Vlootjalwaer wy oock onfe Vijs-Ad- miraelvanderH«//?fagen, die pas voor ons was, ende wy op de zyde van hem quamen, ende onfe Capiteyn hem Preyde, die hem vraeghden wat hem van 'cwerck doght, ende hy gaf onfe Capiteyn wederom tot ant- woordt,dat hetnuwas,e]ckfynbeft, endewyfaghen doen rontom, fiende verfcheyde van onfe Opperhoof- den voor onsuyt, en hadden al Uyftaenwatgoetdoen kondej ende de Heer Tmmj/ was oock een van de achter- fte, nev ens ons en Capiteyn Trefitngh die aen backboort vanonswas: maerd'wyl onfezeylenfoofchaloosghe- fchooten waren, Coo liepen al onie fchepen ons handt voor handt voorby, een van onfe Branders fiende dar hy 't niet en konde ontkomen, door dien de Engelfche ons foo in liepen , vielen met alle man in haér Soep > ftaecken den Brander aen brandt, die wei hevig bran- de , en lieten hem alioo onder de Engelfche Vloot dry- ven , maèr wat fchade dat hy ghedaen heeft, en konnen wy niet weten. Ende noch vermeefderdewy gheen feylen, maer in plaetfe van vermeerderen foo vermm- derdenonfen Capiteyn de felve , waerover onsVolck begon te murmureeren , ende vraeghden of wyonfe Hoofden niet mochten volgenen waerom dat wy niec foo veel zeylen byfette als zy,en waren ook altij d meeft
i-y/uyreniseenBrandervanons indebrandgeraeftjis j onderfchootvan deEnghelfche: daerbeneveiisfagen ghckomcn meteen Piftool loste fchieten, maer het | wy dat onfe fchepen foo dicht in malkander liepen volck ghebergt op fu/ii Man na die oock verbrand'sijn. ' dit Maerpvee/t met noch twee andere fchepen aen mal- Wy hebben 't doen gewent, en liepen acit glafen O. K. kanderen vaft raeckte , ende foo achter uyt dreven , , ...i: , ..... wordende defe</r/> fchepen, door de Engelfche Vloot j
die ons hart vervùlghde, in brandt ghefteecken. Den nacht door fy η duyfterhey t ons fcheydende, ftelde onfe cours, door ordre van twee Admiraels, te weten
kit iiiaci.icii,cuuc jicuucu lgiicwcm, uc wiiiui zj. j uurignνυυι ucl xcacìj<jj>uus oluciuuuju. uc Wdfteliickj endecours Z. Z, O.enoockaltemet Z. Harderin die aen Backboort van ons was, fiende datfe Ooft, datdewiht fcharpte, ende waren gheduyrigh Toodichtby ons quamen, fteldenfijn cours naer onfe by onfen Admirael Opdam , volgens onfe Range, ende andere. fcheepen, die in ly van ons waeren, en oock hebben alfoogheduyrich ons devoir gedaenmetfchig- van de Engelfche vervolght wierden. Doen't nu wat ten: Wyhadden gheduyrigh den A'dmirael rnet de lichter wiert, oordeelden wy by naer het Lant voöruyc ifiitiiwi, den Vies Admirael van de EwÀ'Ven. de te moetöiifièn,fonden derhal ven een man naer boven ^ Schout by Nachtvan defelfde Vlagh,op onfeïijdeaen 'dieons-toe riep,dat hy Lant fagh voor uytaen Back- Stuerboort wat achterlij ck j die gheduyrigh'op ons boort, doch onbekent, lieten'tderhalven noch wat aen fchooten, ghelijckwèlaenons ghefien kan worden, loopen totdat wy den ToorenvanEgmont en Kam- ende wy haer oock niet en borghden, wy haddén onfen perduyn aen Stuerboort voor uyt faegen, en hielden Admiraeldigtbyons,enfoowynaerhemfag;en,wàren 'tdoenrecht botinde Waltot opfeveit vademen wae- wyfoo dightachterhemjdatwyonsMarszeylmoéftcri tier,2ijndede Engelfche Vloot doen meeft aenStuer- op dc Maft braflen , om malkanderen niet in de boort binnefchoots van ons, vier Scheepen der felvc weeghteweferi: docheerVyom faghen foofprongh meendeü'öiis te befetteö, daer wy doen weer heftich op hy Π1 deLuchttotgruys, foo dat defpaenders methon- begonnen te fchieten ,fyofasoock niet borgende, 't wel- Hi-rHnni^^A.r-,, , _ j ^ ,, . jjeduerdetotdatwy vcJar..Texelquamen, krijghendc
alsdóèndegeheele Vloot op onslijf, en de wVrfchepen die dicht by ons wieren·, fifeade datwynocii'foo van ons beten verlirten ooijeneinghendoeit opdeHari derin aen, want fy fagen wel dat die rtian heer nietont- feylèrikonde,óm dathyGjö Vdorftenge qiiytwas, maer doen wy dat fagen ftàecJietì wy by, en om haer te beter te raécken fchooten wygèdürlch metonièheelelaegen op haer aeh met onfe Backboortisy, fy voelende dac wy haer foowat inde bockfpn gaven, ftaeckenbyi ende dòrftènniet opoùs afkomeii, ende verlieten alfcw de Harderifi^^die oock datelyck naer pnstoe
iiüani j e'ii fchoot oocfc'icm haer j maer door dien wy waerder Schut tóidden,fe temden wy haei· beter «ken,
ghe-
en OORLOG. T^yf en Vemighfie Boeck, 383
lisEvtrtfienCtrmlisTrmf , dewelcke aen backboort vanonslaghen, N, O.tenO.aen, met laft dat wyon- fe fchepen j aen Stierboort van onszynde,'tfelve mede fouden bekent maecken, 'twelck wy deden : mede be- laftendegeen vieren optefetien,enzynlbovoortge- zeylt tot dat het begon te daghen , en wy wat van ons koften fien. Wy waeren doen maer met ons fe^im fche- penj waer van wy de achterfte waeren ,enoockdenae- ftebyde Engelfche, die wm mvijftitb fcheepen fterck waeren, den Admirael van de Blaeuwe Vlagh wasghe- durieh, tot voor het Texel, op ons Stuerboorts zy : de |
-ocr page 403-
T-SIK-
|
nóch eëtligeiReén ënStengen dib op zy hiügen, en on- fe Riiè Kêttitigh is cweöttiaelaenllucken ghefchooten, mëttirifegfbötfeKaerder, eh Stenghe Wintreepvan gelijckiffa, óiire Bööt en Sloep isoockaen Spaendersge- Mötëh, 'en hebben bevonden fis dooden en Mbtien ge- qtiêtfén i ën Saijil foo daorichooten, dattet te verwonde- ren isdàt wy ^iëti hirtìidm doöden of gequétften hebben, inaer öbüheeftön'sbewaert, önons fchipis oudten rpiittteftniet, dàt doet'èr bock veel toe. Wy hebben mgmìiUiftHtpQìta. krüyt vfefféhooten wijlwy met haer doende geWeéft hebben.
Ï®tbeetÏKn:®at6 bpbeni^eec Courtin jgnbe/fepbe Ibem lmt« gijebreeft te Doocen be ongelut&ige uptbomfte ban tbebecjiitiGi Bloottn in 'tcegact ban be jStaten bn i^eceenicgbe ^eMclanbelVftcg becbec btcBIacenbe / batbo?beetennto(le giioote abbantagge ceuctm boo^be^Sttgelfcgerebréfen/ batbahfobfMarefcgepen at <ee3. enbe ittonture toacen bodtfien / aijee ootB ban foo nota^ bleenbe cefpeetueure Hoof ben/ Bie gcobt ggelnicgte totget ffaen ïtshb^atDten (ielttet autgocitept aljï anbetJi/i-ttoiitftiJODiftOTlKiminbeainotStowconfi» becàbéi moeft Ibecdeno^sgi^itomeìi / enbe bat baerom inbienniËn bic bKtcft tot J^^ebe foube toilkn b^ngOen a[$( nu «entQnf(beraliU{)}éfeittatie c g0eb|üpAenbeb(t epgftén «iöoft ) foube mwtén toetben ööebaen / ofi enbecfintit0«e<bebutgtntt)dÏi$it(oo? meecbec ftoacig^ «ouKifn gÈpt/iËtibeoot&rttö^^ttcfaj^pt om t^nbeQuaemaC' fommobethcirt ts6onrt^ 'iiptwnbmi^p%ec Gogh am (Cn- 6»ftgeantloàojt bat foo beelManij6bë be abbantagge Btiant bi6itienfoutiemepnenb«be<lrtö0elf£öeopi>e
lattbeni in befen&abbenöïK&tegöen / foofioogiiniet te ïwfOT. eflimecentoBif/cnbeieilticboi)?pupieöelutftinBaei: tatieboojtegarbt itioe^ toecben ofteileécbent / fDO)»eg{ren0 be jiambt bie tRifelbèij^bg^Dient/ afji oocB meggeniS: St op fpïingtien 4janire:peö»tianbt(l8« Mbmieael/ («àotbmootft bat te ftgaebe Dati bei^^betlanbtrji niet foo scbacn. groot Qf flnasc todü! te bcDtendlii tml bpbe «^ngelftge biiectópgegiabin / àelgtb meiiifet&bat b^ftgepenbie menaiba^liabteer«gl)t){tigcoo»ngei»le ggenomch te 5pn / aliSnubebonbentutecbfetf inbËtfcgepbenjge^ïtden ban|$ebec{àntte5^thae6òmen/ «nbat in fobanigen ftaêtbatinto;teiitgt toebetomin ^ee&onbenttteEben gegoltten bm bienfie te boen » e^ttat aenging begge«, aUegeècNbecepfigténiitablelllodfbenobeDbe ®ioote bat be feibeialbaec niet efn fàUbe l^^befe jgbeieggentgépt tnangtiécen/^elütg tcj booeen booj «lËiobejsi^nebe nopt 0f)emaiiiïö«ettftabbenóttrtïae6ttotfittoe«Bt«li?in» agett / éljj bp' «icèmpélenfenbecvptrientfón Sao: toe bie» nenbeihit b^efebe toiitbt eineetteÉfen/ eö^ciirWe- beobeEöeqiialtteptertbe6tatötibflhöefcöeiienUiai!5Bei
cnbe^nfhtibtan be fdetlKS/. batniet 'Cn^'^^ cn tóttbe ittiïibictmrtBettitf 80® itofiffekn ΐιβη öe
be i ^nbe tiat bergaitaefi U809f3 'en «nbete «eebenen meec /««niJl*t^«n&otì6eeeiiwtiom«sei%hej^refen- tatientintewtóntoen Me 6i^>ten»ewbeiv0W»ienB{tept toaceh •rinttStot^efenfitÌ'tfftmiHat); toecbcspst
«οηΓί" rtnt it
luntö»» V ara« fiafra- bcut |
mtt! enbaecombecfosteoocti in Diccooeegttimoth tetoirbeliop00enomcni'ttoJclc6l)pbenJ§eei; CouZ infedgcg ;gnb£aetig{)tnomen / niet ic mtn ribeba! ecbtec eeti(efjeconiiderablePrefentatic bantlifeetiec lanbftge $jjbe btenbc ie gijefcDteben / ënbc ben l^onfnah toegB«t>?agt boo? cn aleetmen upt bit toecth foube m- aljehfcöepDen/botD bat otoetbegamftöe oyeieofijH,' Dept bpDaec aenbe albetcDMfldtjc&ften J^onfnonZ nu toaüS geftgjeben / baec op becmepnen op ^atecC naell&omenbe anttooo^ te fuUen Rebben om f(g baecnn te mogen ceguiecen/'ttoelti Dp ban na gelegentijept aen! namljem^eec Gogbebent tetotllenmabeniiten {ιΛ boojtss toelgemelte igeec Courtin oflefept bai fpécetm t"^ j JnfBeiöti: tee fafte banbe aengefielbeliSébiatie niet te» Κ
nig{) moepelic&Oeben biacen uptftaenbe/tnegenji quabé
beiegcningen ban 't gemene bolcH alii anbec^/alsfionn» ten bage ban 't vreugde vieren toa0 geblee6en/als toan- m
neec felfjebe glafen ban bec felbec logement boojMon'
ËOnbenfecuetengecufl toefen.
5©e^eei; (jEjctcaojbinacijSEnvoye Douwningbcmù, ^1«· men Ijebbenbc bat men tot Amfterdam ijab los gcoeto ÌS'»'· j allcgébangenen €ngelfc{)e giongensi ban veertienfact δ en baec önbec ( goelnel t)p fepbe niet te toeten of men [ΐα ^ eibecjei oocb gab gigebaen / beci^laecbe notgtan^ bat Γήη öoning befgelör Dab gebaen/ en bat Bp tefl öab ban tdé» ff gen fnneHajedept om te Danbelenban bebeclofffnah ^ i ban alleanbete aDebangenjï. " f <« i
In Engeland be igeec Gog baec toe la|iïjeBB{nti{/' &onoe eti)tec beer mebe niet boo?tiiomen/3pbe benice; Ile l^eecenombe ^eftlanbetoaectjü ggeblucgt / enk 'tgetal bec J^ebecIanbfcDe <0ebangen$i biaiS mectfoiitg gcootec / igbenbe groote armoe/niet genietende aljivyf
penningen €neeljsibaeg!$/baei:boo7fpnocD't(icaomti> fien betalen. koningin flOoebec toog inbefe^na Vranckrijck toojbenbe boo? benSoning gelept tot vres, enbe boo; ben H^ettog ban lorck met een €f5iiaiije na Vranckrijck.
^en vierden^ulp Quamenbe ^canftge|{mfiati l^ebiateutji bp ben ^eec Gog, feggenbe / bat^peoe^ ^ betjjbingeban 3@^eebeb7agDten 5 'ttoélc&nabieniitntZtl onbertoatBt toasS boojgfieSomen / fieeft gfietijatefitBte"
tnaec w befen bogD tnocDte ixiefen gefonbect ; op btelt* ^ | lie bie ^eecen ant'uooojbenbe / fepben/ bat be^ Mngji ^^ becBlatiiige befen aetigaenbe in DanbenDabben/ optxi; je» feibecbectoogDaen me USajefieptgDebaen/bftgcnt ejcpilieecben en lieten iefen/ aennemenbeop fgniict> foec6 baecafcoppetefttllen laten maec&eh enbe ϋφβ» biggen/ 'tb)étt& bp gem bantiiel0t63önbeaengeno> men/ enbe getemacqueect bat be anttooo^be niet fm bjeetlóaje gaenbealjï tnelfpfcDenen tebóiilenopftttni/ gDèljjcEi fuloc be felbe Deeft aengefegt ,· becËlaetbengfec opDieÜeecen batggeffen be^j^oningjj beclïlacitteBe totben ^jebe/ met ben anbecen toet nabecmetnaDece pjefentatienbienbete 6otnena|jSibooi befenaenbc3P' bebanDaecl|o.|l^g. toajigDércDiebt / temectinee» flen be tegentobo^bige tottRitntie ban faecben/ ttiettef' abantagiéufe upt6om^e bec jg^eclantrtBe Jàt't «PlieeffDiec opggeanttooon / bat béfenmnotgnfet toaji bececgte mibbelofte bencecgten toêc^banMe- diatiejnieecbat ban gaec €)CceUentteneen^{ltKW'' &eboo7pgDen bienbentetoo^benggèbaett toteen0|i£' toenftgtàctommòbemettt / 't toeltft totnOtgtoettict toaig&effgiet/ 'tfpmet een p^obifionéle ceflàtie m wapenen eiibebecbersi/too alimoiBtengorttónten; togteïjï mebe/ bat j&e 'bifiibaritage obec ïe lantftgeïi^lootoéballèn/ bpbe(Sitgélfeno^teooAjf g^c fSjciêlletttien liiu r^^^ en tttoiép toecben 0 w m^ttal^} toais opgenomen/ 3Pnbe aen lbepbe 3i)iBtt bolcfebetloocen/ enbe be Mecbete meeiibii: (ϊβΑί"?,® Mi^beöariif^ 35&ίιρ ötiibent toêtóBömeiVCW
fiUtcntetcebett&anluojbengebemottffiréect/Mb^^^
geiijekòòckbleeck, datwy verfchëydefchootèndoor , haer hénen hébben fien vlieghen, ende oockd'cene fijn Sloep vàh fijn gat af fchoöten. Enomhaer demee- ftefchadetedoên, fchooten wy doorgaens metdub- béldt fcharp. flaeiidè alfoo mechaervan'smotghens vróégh tbtdintrenceenuyrop demiddagh, totdacfy oHs vériifetóii, tnwy llaèr'tgacliepen, byleyden, en eéh LoGtsaeiifcckiit kregen. Wy wachten doen na de Vlbét öin bittfldn tt ioöpcn, zij nde wy de lefte die bin- nen i ëhWel WiKuyrén eërwy te ancker quamen. Wy bevbri'dtn als doen té hebben bmiirt vijftien fchooten door òrtft'z.eylfen, en meeftal onsftaendeenloopen- de^tà'■éh llücfc'efl , twee fchooten in onfe groote Maft , Waérin:nöchdeeene kog:elfit, fchooten in chfeBoéghrpyibt, eninde i-jr*»i6ichòten, fotuffchen wihdtéh wütér, als in'thart van bnsfchip, enalles mëtgrofKaÖón, oilfegrböteMaerfe Reeisoocfcaen
ftUckÈngèfchööten, mét beyde Blinde Reen en Biin- , - . -, .
déh,^iHb?Kïüy8-iiey]sRee, onfe Bagijne Ree, met '1 sensibpiieftcatentoacentnseilagen/ fulocbeftoagtiics
:«p Üie Ideecen,Tepben toebecom aiiH tén antorcn
iDiiofecbèn/elntiè biiecóntmén bahMtoectbio^^ &.Uébetiiienbea^ffê.getae»en;cnbltoatl)rianeW 5t.beói<IacB/i)at Bic^pt wareti Weip bow |
f
«t'il
-ocr page 404-
en ο O R L ο G Η. 'tVijf-en-'veemhfleBoeà.
|
, .ahnnfirtt Bit naecbofgcnDc : aen Den itoning W ώ S η aetetin De i^jobintic tìan Nicu Ncder- p / genie Saec onOec toa^ Detjoocifit) in
Sft gnDien/ inDetìoa?t^ het jFojtSt. Andnes, "ihVsitiiece Gambi», al^ oocft get «Splant Boaviftaj XLrtttoen^öe «fngelfcjje aen De j^eOecIanDecp SSt" rt ^Planöt Poulcron in ©od-anDien; Siaf r meDc Φ meenDen Dat een bcquaem begin tot een stfftëfouOe feonnen boecDen geniaecht/ om öecDec^ fnVfcn foJinefi accommoDementte toecDen getceDen. SWcGog'' öeeft Diec op gefegöt/ Dat Dit öet mee» ^fiToecapitaelfle uh^ Daec obec öp öe^eDerlan» nprötoirttoeWa^Öt'' Dat.met tiialentieenöeteflljcn Xccctiten ceDen üen toa^ afgenomen DoüenenDe Smten DeoeelüouOigDe fcbaben raeec / Die De goeDe qnacfetenfn öan j^eDecIant Dp De «CngelfcDe niet at ifdibupten/ maec oocft öinnen Europa tuacen oenge» ha i/oaECOtjecDanae ^ufiitie üecepfcljte Dat cefli. tuticaefclJieOi 5 f" toat acngincRöet «Splant Poule- roD 't toclcft öe «Êngelfcöe Daec tegeu^ fouDe toec» Den aen De ilcDerianOeci oöecgegeben / Dat 'tfeltie BiEt faiiDeclinfl tpaecDig toai om tegen^ üooigemelte olaetfcn te itonnen toetDen göefi eft/ al^ leggenDe De. fere/ niette min Dat ban Oefen nadecfouDeHonnen toetOen Befeoftì" j Daec op De anDece §eecen fepoen/ batOf^eticclanDer^Deooifaheban De becbjqefiinge üan aettiflte Spiane luacen / enDe De (ffingelfefie Du^ langen tijt infructueup öaDDen gemaeitt.^p Ijeeft ftiec op flcfecöt/ Dat Dit toa^ een afgeOaen toeccR/ en Daec. omiiirtmeecbienQeteüjecOenopgefiaelt/ enDe becs Dft^liafc gebjaeebt / of oocB Defen boo^Pagö bp baec boo; cquitabel honDe toecDen geoo;DeeI(/gelgcIi tiaece HSoa niet anDec^ al^ alle ceDeltJchljept ban De fel. bc toaccH btctoac|tenDe/öiec op tjeeft De i|eec De Co- mingei gct tDoojt genomen enDe becRIaect/Dat jaboo} tetcltii moefi toecDen geoo|DeeItbp Defeconjunctuce ban tpt/ en Ιφ De anDere i^eecen becDec^ gefept Dat· men&en tijöt toegeben tnoefl/inDien men tot De J^iee· He genegen maec Dat fct)een Datmen ben®o}· liBöbescetöe; Daec op öp ®eec Gogh Deeö ceplicecen/ bat f)aec i^o.lt^og.geen De minile aenlepDingtie gab^ benacgeliengegaDt/ maecgefojceect toiecDengaece ^nsefetenrn tegen DufDanige bioIentientep;atege> ren; ontrent toelcRen bectcoutnen biilDen De 9;incen SSontgenooten confojm 'ti^cactaet met De felbe aen<= itgarn/ niet en fouDen beriegen laten ; maec Detofjle Dit ©o^Ioal)^ toeccli bp be «Cngelfcfje opgenomen/ JïP ücrrc toa^ ne"be / enbe mogelöcR becbec alamen fcDctnteappjctKnbecen.
i^e&benbe befeu met ceben gebebuceect giec te lang om tc herbalen/ Doel) fepDen Die Üeecen/ batbefece» Dcnin Vranckrijck moeflen bjecDentoege5?acfit/boc!) 6PDmitjoo?f5boo?flagöttiectgep|oponeect om (^ne Dcthlnringe baec obec te öebben / en Dat ban Dien «onmg!) anttooojt op Dee felbcc®?opofltieal^boo=^ ïenbctijaelt/ een affclRiftfouDe laten maften / enbe npttcc ijanbt laten ftomen / 't toelcfi bp fiem toefenbe Qcnecnomen; Die i^eecen tecbaijl ftet laet in Den abont öun affeljcpt öebbenDe genomen/ ban hem tot iibm. "^"feCatoiresönuptgelept. ^ntn. ^Eoett öEcft sefp?often met Den ^eccetad^ Mori- « rnöE occafic genomen/Bem becicfit te Doen obec Bet Jf^^^futnt bat aen De «ingelfcöe gfiebangen^ in I laaoeriant alomme toiect ggebaen/ enbe met eenen Betcinoniirefct in fpecie/öoebanigb met boojfj i^cac^
........... aengehjefen bp Beboa?f5
öfilcöe ten DtKecljte Daec obec toiect göeftlaecöt/ al^ wt entte 't rantfden drie grooten, meec in toaecDe al^ Sin» u Bctcocften/boben Dat Debultfaeften ten 5W"ben3tanbfalt)tettoiecDen betupeftt/ Daec „""fSÖcijangcn^albafc moeflen blpben geDeflitu-- firni f '^Pflf" toilöen tjetupgen/ ofte
lin/hlhl^ upttetcantfoen nieten fton bal.
itn ®befe betWacinge ftem bp gefclBifte gela· öatrJ,.„ h ί"»" en fepDe/ al^
leganDelt/göeQicEi |
meDe De^ ftoningl)^ Commiffacii MCiiffort, te boo= ^ ^^
cen^ Deföjegen Daüoe geftlaegt/met becfocift Oaecüan_^
aeniiaecifo-^og henniffeen infoimatie imecDcge. Daen/en booic^ De becepfle ojoje^ Daec op ge|telt/bec=· foecRenDe Dienaengaeubebau iiabecbeacljtteiDnec tijt mocijte toecDen geöient/'t toeicft bp jjein 4 aenge® nomen.
©ecbec^ met gemette ï|cec i&eccctati^ SSJnöe m ce^ Den gbetceDen/enbe Ijem gepjopoueecc ofinen om alte DufDanige toeDecsgt^ hlaeoten/ at^ üoben en t'anDe= ceii tpDen meec becOaeit/ toeg te nemen/niet en foube bannen tot eene Gwcraie wiiièiioge Dee toeoecsyot^ gehangen^ Romen/ toaec toe/ bp at bienmen aeu oefc 3PDe/bec|lont güenegen te toefen/bat fouoe tcaci)ten enbe 't felbe oocR op l)em nemen om in 't !^abectanbt te boen aequifece n/ tuaec op bien i^eec fepùe/ bat upc öet fcö?pben ban Den l^eec Öefibent Dowaing, sOnoe becflaen Dat De^cljeep^-iongen^ aibaec toiecoen top gelaten/ aibaec mfgeiOc/; bp fgne JQa). foube toecoen gebaen/en te fy nen tiupfe gelept/om boo^^ obec naec ^ebeclant te toecben be(lèit/alöoetoel met gcoote bif* P20P0}tie ban getal/ toefenbe De Dnptfe jongen^ meec al^ eenmael foo beel al^ De «^fngelfcije $ enoe topüec^ Dat De ïtoning on leent 'tboo^fj fubject |Ig nocB becDec toilbe lateii bifponecen/uamentitjh tot een pacticulie» cc toiffelinge hooft voor hooft, in gelijcRe nombje en qualicept/boel) toat be generale wiiiéiinge ban geban· gen^ moeite aengaen / bat baec toe geen appacentie fagö.
®ei|eec Gogh Beeft toel ban alle bebencRe* lijcRe ceben en argumenten Biec toe gebieiu / foo ban bc gBelegentBept enDe eonbitie ban be j^ebcclantfcBe gehangen^ aibaec fittenbe/id^ toefenbe boo; een gcooc geDeeltegemepne2!ngefetenen enDe i|anbelaec?/foo ^ebecIanDec^ al^ toeembe ban Daec BanbelenDe/bup.· ten eenige S^ecRlacinge ban (@o;Ioge genomen/ oftè toel in «iBngelfcBe J^aben^ aengeöouben/toelcRe foo|. te ban 39olcR felf{$ in openbaren <^o;logB genomen/ men in ^ebeclaoDt in boocigen ΦοίΙαβύ met Dr ^paenfi^enopt getoent toa^getoeeflgBebangen te fetten/ nemaec alle De felbe bjpgeftelt/ enDepaffagie nabup^becleent/ enDe DecBalben Dat fuicjc meDe ar« Daec beBoo;De plaet^ te Bebben/ te meec tecto^le men befpeucDe/ Dat De Pcfte Daec alomme toai gcaflecen» De/DetoeleReonbecDat miferabele SolcR RomenDe/ gel^cR bp Oen anbecen ftlnbe becflincRen/ niet anDec^ al^ftoateongemacRen/ felfi^onbec Diej^atieRonbr becoojfaecRen. ?9ogB Beeft Dien üeec niet Rennen toecDen gBepecmobeect/ felf^ om eenige Boope ban DufDanige toiffelinge/ al^ boo?fept te gcben/blpbenbe Pip^ (ïaenDe op öet gcootoetaiiDecaeOcclanOtfeBe gehangen^ jegentooojbigB aibaec sinoe / enDe in te* genOeel Bet RIepn getal Dee <gngelfïBe alBiec / toilbe nietteminpet^becOec^Daecontcent/ foó DoenlBcft toai tcacBten te toegBe te bjengen / of mogelfjcR tot tcooflban De boo;f5 acme gehangen^ al^ mifinoebi^ toegen^ befe langBbuecige Detentie/ ai^ ooch toegen? be Feite tot Weit-muniter, piaet^ niet betcc ban Cheifey Coledge(altoaccfefatcn} gelegen/ Daecom toiert BoocBgeDacBte BaeCi|o..f!@og. al tioegln be· DencRengegeben/ of niet tot een pacticuliece toifle* linge op feRecéo;D?e Daec toe te betamen/ fonDeRon» nen toecDen getreben/ om Dit boIcR Ijiec Dooj nocB tei| becBoopten Diende ban ben Xanbebp be hant te Bon^ ben/bie anbecflnt^i ban tilt tot t|jt toegB uelenDen/ en Den Xanbe touchteloo^ toiecDen gemaecRt.
©ecbolgen^ Beeft Den i^eec Gogh foo bp Den öo» ningB al^ tartogB ban Jorck geftlaccBt obec Bet qua^ De i^cactement Dat De gebangeni^ aiDaecaUentBal^ ben omfingen/ al^ meöt in 't bpfooDec obec 't gBcene Dfn^eccetari^Cunseus,iDetoelcRnaCoJchefter5öni> Degegaen/ totbccctchtingeban cenigBeafl'aice^al* baec) toa^bfjegent/sifnbe ineen publfleiiHeBecbecge aengebat/ geepamineect/ gebifiteect of onDecfocBt/ enbebecDec D002 De^ ytonin^<@fficiecen alDaec gebe^ tineectenopgeBouben 1 toelcRe boo;f5 aubientie ep gifiecen namibbag toefenbe geappointeect/ en Dejeen na De anDece toefenDe bp Bem toaec getiomcn/ii^ Daec inne gepaffeect al^ bolgt: enbe booj eecfl Den stonind ^ ft 'tgeenc |
-ocr page 405-
BU S A κ 1 Ν van S Τ A E Τ
|
üe]|at)en^aIoaimeban DitiRgchaengel^iouDen/ bat obrcfulrn; Defe mt^i^anbclinge fic0bigb 3Dnbe ttiet get cecf)t bcc Solclieccn/ be gemeene Ujientfrtiap en 't at' itiaechte Ccactaet/ öooBöaebacIjte jasajcPcpi toifct öEcfocöt fuicjc te confiiiercccn/enDe gf nif'"ε boitft "Pt befe bctetitte t'otuflacn cnbc lo^ te laten; enOe ϋοομ^ toat belangljt Det aiiOcce bolch / bat jeüect na De bec» lUacinge üan ©ojloglj ( Dat meDe al geen fonöament tee tuecrlt IjaDDeJ bpfonDetlijcti ontcent be tóoopbaecf mcDeal^buptenceDenenbe boo^fgepjactóclte in .ïfleDetlanDt gebHipchelijch moeflc toecDen böpoojs Deelt te toefen/ aï^ toefenDe geen bolcft ban «©ojlofle/ niaecaneenltjcb Bljcmeene ganüelaec^/ bie totljun bjoot getoin enbe onbeOiantbe Zee beojeben/ fonDec fjflb eeniBe |)afiilitept acn te matiflen / enDc toat aen= gincU Det becDece bolcii/ bat ten *©o?Ioge tegtien ben anDecen toiett geb^upiit/enbe fomtoglen bp crfcontce genomen enDe oiigeb;acIjt / bat ontcent Defengant^ gjoote Difpatitept ban flLcactement toieet geflen/jtjn· be De «iSnaelfcöe gebangcn^ in .f^ebeclant getcacteect op een cantfocn ban negen fiuobec^/ geltjcR ooch tot Rotterdam en eeniaeanDece'tnjin|ïeop fesfiupbec^ boüen be Bulcrackcn Die bjp genieten / toaec tegen^ De ^ebecianDec^ alDaec al omtne geljonöen toiecoen al» ieenlijch op vijf penningen Daegö^/ jijnDe een g?oot^ tninbcc/ fonbcc Bultfacken offlroo te öcbben / ten 3P bic op Ijaec epgcn fto/ien betupgen.
lööf. 'tfleenfbooifstoefcnöebooigeöiaflen/ Betteffenbebt
___ Nedcrlandfche Bcbangenen alùaiC/ enDc upt oe Bjont
bectiael geDaen ban't ongelijcfi Dat o&cnielDelicDen
tü)p allen Dcfen / bffft fön löQiefiept g&elieben te feggcn / Dat niet foo feec bp De igngelfclje toiett gfte» lilaegt obet ijet quaet cantfoen/al^ toel batmen befet be met fojce toilöe btoingen om bicnfi tegen ijaec »o> ninofite Doen/en tee toepgecingl^ banbien/ toiecben lüifpanbe it / upt De c);einpelen baec af boo; befen no' tttfe géùaen / bpfonDecUjcIt met be pecfoonen al per biaét gljemcntioneert/ entoietbebp öaogbgebacbte JlSaj. {)iec becbet^ bpgeboegt/ batmen in De betobec» be^cf)cpen DaDDe gebonDen een gioot getal ban pfece Üoëpéti.d / Die netgen^ anDec^ toe honDeri bienen αίφ om 't gebange bolcft Daec in te (laen/enDe met mifecie te bnicHen/inDien men be oceafie fiaDbe gebonben/bie be ileete (!3oD jaDDeboojlien; enDe topDec^ fpjefìenbe öati't inefgHaiteptcriöecantfoen/ fepDe fijne jnaaj. bat niét nooDigg toa^ foo fioogen cantfoen te gcben/ iiatmcn figb banDe Bljebaugent^ «onbe beb^pben met cécl)ten/ baet obet bcctcouDe De fdne fouDe fojB^ b^Cr^ geii/gclijch tot iiocö top toa^gefcljiet/ boegenDeöiec
Ijet bottR toa^ Betoont/ 't toelcfi in .©eDecIant niet of tóéiirticö toiect echtnt/ ncmaec Daec tegen^ fijn .fl^aj. pdtföort enDe l^ofmet fmaöelijcite fcljjiften bejeaent «iQebüecaeljaelt i Ijpü^eecGochijceft obec Dcfen al» leti in 't aenetael / al^ ooch obec pDec point in 't bp^: fonbec fleanttooojt/bocfl niet eeDactjt De toeDec-ceDen in 'tBjecDetcDeDucecen/maet: te feaaen Dat olie boojfs fUachten licöt te cemeDieren fouDe jijn/inbien fijne j©a). fionbe goet binDen/Datmen Ijet sebanaen boicft fijn^ tocrglj^ liet foopen/ al^ toefenDe Dogg Dit opge> uomGn <0o?log^-toeccItfnic]cDat boojgeen «©o^logl) fthntooiDengcQonDen/ enbe niitsì bienbetectoaece nopt te 5{jn aengcbangen / enbe alnoc[j befl bp tgbti^ baéc upt g!]cfcbepDen tot ebitatie ban becDece fcöa= «enDe al eet Ijetfengn ban eicacecbticDec ge; jnocDeccn tuffcben toêDec-jijt^ Jöatienquamteloo. pen en in te toojtden/ fulcr men biec na beftDaecIijclt Dit fcntjutglj Itcnpt fouDe toeten upt te coepen/enDe in plaet^ ban Dien De ouDeenDe bectcouDetoientfcgap enbe cojcefponbentie ban bepbe jSatien te ceflaöilie» ccn enDe bciligen op De ouDe bafle eronDen tot confet^ batiebantoeDec;ijt^^taet/ Die Doel) ban Den anbe» ren upt pjegnante rebenen / al^ in 't D^eeDe beröaelt/ inctBonacngljefcöcpbfn Wpben/ aljj {jebbenoeeen ι cnDcbefcibcintcccffen&epDe ontcent flet Geeftelück ' |
al^oocfi ontrent fiet Wereltlijckbcbifjf/sfjnbeboöjM i/ bp bem ban confiDecatie göebient / Dat Dit toerth ω ^ meecbec boojtfcttingbe ban De <!2ngelfcbetCQfliiZ~" immec^foo geoo?Dcelt moefltoojDeni^opaenomtn Daec tee eontracte De <!Eomnieccie foo toel oen Dc tei^ al^ De anDece fpDe öiec Doo? toiect gecuineect/enbe atti bepDe Natiën bjucbteloo^ gemaecht / alle^ upt ceò nen meDe in 'tbjeeDe geDeDuceect/met De berbere ton fequentien bie Daec upt moeten toojDengbetrochtn JgiEC op anttooojDe fijn lEaj. al^ met een bjienöelhch gelaet/ bat opt en opttotbe ©jeeDetuffeöenbtnhi .^atien toa^ genegen getoeefl en ficb alnocbgenenm toilbe betupgen/ toanneec men baec ban pjeuben bu, be toillen nemen / batmen upt quame/ enDe Datmen fpja(>e/bat fulc^ inbec Daet alfoo fouDe toojDen bebotv- Den. Üp beeft biec op met beleeftöept gbeantbjoojt / bat baec feo. JlBog. niet liebec faegen ai^ Dat toEDer- 3ÖtSS jSatien moebten blpben geconfecbeett Böfifjcfe ban ben aenbeginne enbe t'allen töbe fulci ijqci^,, betnpcbt. ^oo fepbe ban öoogfigemelDc S5aj. aituf, betom/datmen u dan van laft ende ordre verlie om tot dit werck te treden. i||p beeft bieC op gcfept ίnùc gfe, biaeebt/of Dan Defe fijne JUSajefiept^ Uethlaciiigeatii baec ®o.JIiaog.fouDe mogen beftent maüen/'t5p booj obecfebJpbenoftoelmetDec felbec goetbinDen/ ttn Dien fine in pecfoon obecgaen i Sitat e op fijne JlSa) toeDecom geliefbe te anttooojDen / bat bP i^ccc Gtó j b>ct inne ItonDe Doen naec epgen goetbinDeii/cnDcitfi) Dien gemefDeceDenenin'tminneiijcti b?p enbebme toacenflcgaen/beeft gemelDe ii?eec ^imbaffaticnr q1 toeDecom op bet fUicfi ban De toiffelinab of loflatinge banbe gbebangen^tec befec occafie BoetgeDacfittf bjengen/enbe nocbmael^ becfocbt / of om alle fila^ ten ban tDebecjiijt^ Defen aenaaenDe te toeecfn/ tn» I alnoebniet en fouDe {tonnen goetbinDen al^ tot ent j boojbecepDinge op een beflin ban 't goeDe toerch tun Vreede, De toeDccjijt^ gehangen^ te laten lopen tnltt ! na bupi fteecen; ©iec op fepDe fijn Jiaaj. al? nutcfii ' lacebent toefen : 't getal van u vokk is te groot, als j oockdefchaersheytinHollandt, doch byaldien men j foude kennen verilaen tot cene particuliere Wiffelin· ! ge, dat daer ontrent geen fwarigheyt en foude maken. 30e ileec Goch beeft biec op moeten fcggen/Datttfm i niet epgentlijcft toa^ tenbecenbe/ of immec^ Daertm- nengeDicigeect om een toeccft ban Vreede te Bcfliiv Hen/DocbbecbleeffijnHSajeflept al^ booccns toast
loffe, Die fijne |©ajefiept gelieft acbabt baDDe btbjP' {)eptinDe^fêcecenGoghs3toeement te laten pif' ten/ al^nnt'eenemael in bjpbept motbten jijnflSt' fielt/ te meec / alfoo op atfiecen D'eec bcbbenDebtpDt met fijn jü^ajefieptenDe «onincftlijclte googDeptop Chelicy toefenDe te fpjeecfien / ccnigfte boop f«> 't fcbeen babben opacnomenban becloflmge/ öietop fepbe fbnJQajeflept/ bat bit albolcit toa^omto becom te aaen becbten/gelijdt alfl niet beu €Q|)itt(n Coj-nelis de Jonge toaj^ gegaett / be toéiche betliatii toiert in bet jongb^e cencontce / al toebecom fisti babbelaetenemplopecen/ batbaectimme gbcmrtte Capitepn al noe j toat patientie moften bebben/tow bp Dan befe rebenen b^eft moeten toecben bcTtnc
ièelangenbe nu ben fteccetaci^ Cunaeus, oocft fijn boleantie toegebjacbtobec foo beele #«11 felben naec Colcheiler 3ijnbc gegaen tot bercicutinai ^ ban eenigeaffafce^ alDaec/ban De CommanDawttifln bie plaetfe toa^aenaebouDen/aebifiteett/enDe bw tee eramen geflelt/ al^ booten becbaelt/enöe topW ficacbtclijefimebegebemonflceect / bat aile^fU'w toasJfitpDigb tegen^ bet Secbt bec bolcReren/ a» toefcnbcgbcmcltc ^eccetaciö een bepenbentbanM 3SlmbaffaOe/foD beeft: fijn iSajefiept baec op gelicp anttooojben/ bat bfec ban toel pet^ baDDe gbeiiw maec Datmen De topbepDtalomme feecgjootnan'/ enDe tegen^ be o?Dje/bocb bat {jem op nabec toildt W' bencfeen/ en al^ ban beanbecebecbece bccepfïf m te laten toecben geflelt/ tot be^ felf^ celeicatie/.füWJJ |
-ocr page 406-
|
iBifrcUnne al^ üobén becDacIt/ niet en fionDe toefen offo oocftcn/ tfctoijleoaec «KCnacIanDtbebonDen tófrtEcnnÌjttalbanontccnt drieduyfenc, öaecte» ecnööCftiOfCDepaw^nflrifcöcii (n A^cbrrlant ; De BcftGoghliefftDiecoptoeltoiUen aiubjooiöen nut iie©eOucileban reben al^ öicc bonjen / boflljcepIU ccrcae fijn l^aoaijcpt al^S met cene pjomptitube/ enbe mit/m fulch^ niet toefen fton/ immet?" bp befe ttjt/ mbe foo lange geen becanbectnge ontrent bec geban^ oentn getal en toiect gepen/ iioogö-gcöacöte Igoog» gent ticrft b)tl mebe een becgael geoaen ban be gt)ele< neiitörpt ban Ijet jfliigljfic rencontcè ban toeöec-jöt^ Slooun ten See/enbe tjoealle^figl) aioaec DabDe toe« geDjaoen; Öoglj D«ft ÖP ©cec Gogh op Oefen niet ttccDcr^ goet gebacbt te antbioo?ben al^ bat befb;b;e^ α») tDcOec 30Oen toacen befpcuct/ be toelche niet han fcgaen ijoebanigg mocbtcn 3i|n toegebomen/ooclt bat De fostupne niet al(0t een en be felbe toiect bebonben/ ofite tee eenDece Jööe te bienen/boogö-gebaeljte ïgoog= Ötgt fcbeen omtrent be ceben/ al^ mebe tot Ijet epnbe toaet toe öe felbe tenbeetbe niet foo facgl te toe» fen/ Daecommemaec cenigö becbece generale ©if» toiic^ oeöoutien / ban be felbe stjn affcDept beeft gBe» s nomea
^lTita t®^ Kingfton , altoaec figö be
% jpcanfcDe^mbafTabeur^ babben gereticeetttoegen^ 'iifi befpellyombmilloningbfQObeclnabertetajefen/ be E'ÌLV flefpjooehen/caeehenbe 't toercB ofte gbelegent· iw te ÖfPt fw öanbe Mediatie alÖiec aengbejïelt/ alö ooeh 'Aioia. tDdùp bm ^eec ban Beuningen albaec aen'tVof JW'f tolctt oemanieect / om ftem ^eec Gogh boo; nacicö= tinge te bicnm. ï^p beeft Ijacc eecd elcB in'tbpfon. Oei gt)cfp2aaclten/ enbe baer na ooclt gbefamentlijcB/ beljjElc&i telateetbcn/ bat belangenbe befe gelegent» Dept Qccne tpbingcn babben behomen/ nocbte in Ian:= m ooch geen fcöjpben/ baec obec flcDabt/ fulcfifi bat metlecttofenmo^efien batbittoerch bug langben ttjtit onbcc banben moefl blpben / enbe baec mebe niet tn hun toetben boojtgebacen contrarie be boope bieDaerafboo?befenbabopgenomen/foo bat befcn wet patientie moefl toerben obecgefet/ bie niet toep» niflö bttbjietigb biel / enbe be^ te meer / betople bie @eecen Q(cn tpbt toifien te abftgneren / toanneecmen uneenenpftenanbeccn finen cenigcberltlacingete wt^ebten dabt / fulc]c; alleenlÖcR met loopenbe bif. toutffen fonbe c bebojberinge ban toerch/ben anb^ren ijfr· "joeft onöeröouben. ©an Kington boojt^naec j^'M Hamconcourt gbetcocften/ enbe beeftfiflb bP «n ber wiltt f f rtftarilTcn albaec becboegt/ foo om bon bet toecch ^ I Gevangens te fp|elien/foncecnecenbe bet €c«cte<= •tB al^ ooch bewiffeiinge enbe tranfpojt ban De ""'«· r^ö^P^ ioigen^/ bie aen fgnbupibooioibjeban uen öoning toaren gebjacljt/ enbe be mepningc baec fi Μ "(iacn/maer infonbecbcpt/omme bem booj «o?aODcnbegbelegcntbeptban be betentiebanben »«tetaci^ CunsEus, om be eipcbitie ban bie faeche ^""owmonDecen enbe facilitecen. ©p Deeft foo beei oe aeüangcn^ en bec felbec traetemene/ foo albiec ge. InÌI"^, f»^ tic^ fclfi? gelegcntbept open gbelegöt nwe bfcRlarct nabec betic|t/ cn foo beni be^bjeflljcti
m· Detceffcnoe be Privx-
^ - SvArnbaffadeufs, enDe Bet gfbjupcftfn Dan
'SfUicnaet^/ confictiKCcnö^t ftlüf met tp SoanfönJEajfllcpt^ cpoen 3®inilïfC in^pl· "•ψ", v-^htniorthaptonffcfefllit/ batmm albaec
|)t/ Datmen albaec cejpeteecbe Dat
Ïnfflbtntööesönöe mebe bolsen^ Γοη betfoech «uirfiiuii geintcoöuccert bp fgnc fton(naI.l|ooa. ifrtit ten eattoflö ban jorck, eiiDe albacc iwcc toefle= Brcotnplimcnt/ flf'Öcfte wDcn in fabeuc ban öe |
hiacentaegeRomen; boabBcefttoelïtonnenbemcccs i66f,
ften bat baec te l&obe ligbt/ immec^ boo? al nocà niet_L
non toecben gcfien/ oinme tot eene generale toiffélin^ ge ban gebangen^ te tceben / baecom petjS naecbec^ bp baec i^o, i'Qoa· ontrent befcn foiibc bienen te toec:> ben bebacbt/ 't sp bp een particufiece toiflciinge/ ofte toelcantfoenerinae ofanber.d/ naecbatmacbtctoeci· bengoetgebonben / om eenniacl bie acme becbjictige menfcben foo ouùe al^ jonge/ te bonnen ioö ftcpacn/ bie anDecfint^ / bpfonbecöeïJ behloec&flc mannen/ quamen toegb te belenbcn/ gclbciimen fulcjt bagclijcj; fien moli/ fonbec batmen bc felbe Iion op&ouben/enbe toatbecbec^ be ï^uptfcöe Scheeps jongens tot Col- chcfter,bene|fcn^ anbec j^ebcriant^ bolcft albaec 00« geb^acbt/ toa^ concecnecenbe/ fepbe bien i|eec/bat be bepefcbe^ baec ober toaccn befielt / bc f ongbenS tot Haintoncourc gbetoecli/ enbe ban bacc naec tot bcm ücec Gogh gefonben / mettet pafpoojt baec toe gece» qutceect/ bacc ober ban al^ uu fo^ge babbe te blagen/ om bie te bsen oberbjengen / gbeldcH oocïi baec naec aen 't aioaement gffioincn jQnbe/ fulcfeg Dab bebon» ben bat een nonibjc ban drie en 't negentig foo gefon» ben alp" (ifcftcnalbacc toaren öbfteacbt/ boojfj jon« geni toaren fobanigb bccbuplt/enbebceïeooefi ficcB/ batmen beftoaerlöc&en booi be felbe/bpfonbccl^ch bp bie gelegentbept ban be becfpjepbcpefle/ aioaement ofte aiegerplact^ babbe toeten te binbcn.
3Bat nu acnainch be fafte ban ben ^eccetacié Cu* nsus, naec bat be gelegentbept ban bien babbe boo?' flebjagen/cnbeb'eypebitie gecccommanbecrt / beeft Obetneltetecc^ieccctari^ baec opalbjptoatfcöerp geanttooo^t/ en onDec anbecen gefegt/ batbcfc man/ fp;eecfìenbe banben boa;noemben Cuncus, toel na'tbectrecft ban be booMaenbe 3&uptfcbe ©«·> > een 4Ejt:tcao?binacii ?ïmbaf?abeuc^ albaec toaöflbc=· bleben/alboetoel niet fonbec bebenclten ban bat üof/ ecBtcc nocbtan^ getolleceect/ bocb Dat 'tsebect be aen» liomflebanben (@;binaci^ ^mbaffabeuc niet en to^ albaec in eenige qualiceyt erkent, nacgte ooch babbe Ronnen tón / baecom oocR ten befcn occafïe op (Sn boen tot Colchefter gcplecflbt babbe mogen gbelet.· boenbebecbacIBoe brt toa^ flepafTecrt/ namcntlöcft &atfiabalbaectcgben^o;b;ebp be^fitoning^ geban? oené babbe becboegt/ enbe (igb toiüen obec gelegents Beben feccctelöcften mfojmeceti enbe bjaaen/ alö con· fo?m be^ feB eraminatie / bie (foo fepbe) in banben babbcn/bat niet en bcboefoe te gebogen eenigb bicccft ban fpiooerie, ofbiccffclijcBe. l&ccc Gogh biet op nagbelegentbeptbanfahen al mebe eentgbe booge tooojben motten geb^upcKen tot toebeclegb ban 't ge» allegeecbc/ ban bat albaec foube gbeltomen sifa ont pet fulc]c te bocn/ali bem bp boojfs toiecbc te lafie oea legt / maec alleenldcKen om ttoec Capitepnen albaec te fpjeecbcn/ en bp be felbe becnemen/ of eenige pen> ningen mocbten nobigb bebben / tot bec felbec b^bec onbecflant enbe beboebe/fc. i^ebbenbe (igl) tot bieit epnbe begeben ineengemceneplaetfe ofte becbecge/ baec boojfj Capitepnen toaccn gelogeect/'ttoelch ge» oojbeelt babbe bjpelijcli te mogen boen gelbcft al^t^ anbecenboojgacn^toiect gbepleegbt/ enbe oocii al omfoobaecteSanbeal^elbec^/ meec ontcent an< bece pecfoonen toert toegelaten ; \2Saec op bien ]^ecc fepbe / batmen toel toifi/ fpjcfienbc banbe boojnoem' be Cunseus, toaec toe albaec toa.ö gbeftomen/ batmett Bet 4B]i:amen Dare ban babbe / alji oocb bebecbece Kenniffe/naec op ban beeft maeten anttooojbcn/ bat niet honbe oo^beelen batmen bnfoanigbe p;ocebuerett mctccnigbfatfoentrctoecclbtin befe gbelegcntbept ftanbouben/ ooch niet honbe pen bat bp gemeltcCu- nasus in cenigerleptoiife foube 5t)n gbipecceect/ al^ alleenlöcft tegcng beffclf^ üleccen enbe IBecpcc / foo becï beaenfpjaeche ofte cpamtnatie Ijabbe göeant* tooo;t/ bat bie ongebouben toa$i te boen/of niet babbe beboocen gebaen te Bebben / beel min eenige bifJtatle t'abmittccen/al^ (laenbe onbec'irechc van de Aihbtf- fade,toecc banbcnfelbcnbcpenbeerbe/ fulcp inbien men petg babbe te fcggen/ men flaB aen ben ?|mbaf· fabeur bien acnaeugaenbe niofie abbjcffrren/ baec op ban Oün Qeec toeiX^ifom fc^e/ bat Bp Cua»u50Be<u
cn OORLOGH. 'iVtjf-cn-veertìghfleBoeck 387
ΙΛΕ rnöf toannfif/ BP Dfift tucl tncecbet 'i;acljc/DetceffenOe be Privi- enùe tiet b^p ban |
-ocr page 407-
SAK Ε Ν van -^S Τ A E Τ
r^^^ biniaei·tiàn bc UmBaflaftetoa^/ maécaneenWcften
mettet béctcech boti De booiaoenoe tictcaojbmaci^
Simbaflabcucö albaec toa^ fl£laten/tot Dat erri anDec
JÌlSinmec ofte ^lmbalTaDeuc^ fouDe fijn giefönöeti / en
mitfOièh met De^ frif^arciöfincntüéfequahceycwas
komen té ceflèren , Dnéc óp ban bp Den #eeE Gogh
tolert flfcepliceect / Dàt be felbeonbec ftjnebicectie en Iegoebe betupge gencgentDcpt bJilDe becfclmibiQtW
oiOie-tB'a^'fiaenDe/ óoch geen anDec ^ecretaci^ en niaec Dat geen rpatnenbanDcnboojfjCünieustiao,
toa^ [jéb&enöe/ 'ttoclcitbpDienJgectbefibaeclgcfte j Degefien/nocötenietfi'gcntlijcftbJifittiataibQcctDai
ijaOöc fionrien bjeröeii aengljenomen.' Mgaec eehige gepaffecttenQeniettcn»noo?DeIcninoe(i/OatoeniÊt
becbcce DifconrflTen oüec Defe / aljJ anDec / nójpenDe De
PiefenteConflitntiégEballert / anDctniaelgececom-
nianDee'ct be bEcfoiftte cypebitie obcc De cafusbooj-1
noem67 betreffcnbe/ geiiefDe te bebojbecen.
^ail^ rticfi in Engelaót Den ^eccetati^GunaeusBabt
gcfaifcett / Dffft meU alljiéc Defgelijcjc Den ticr O^i-
dafc 0arDc baniJe#?fngban Grange op öe §oojtgc=
bjacijt. ©acc obec Dénl|eccDowninghDcnvier en
bectcteect. 5&afc0pbatbicnl?eecfepbt/ batinbien
ÖP fulcp becfocDte alleen cpurtoifje ban fijne naaf ii6f
enbe niet al^ een tecfjt ban De iiinbaffaCie / bat ·
tcoutoÉ toesen^ ijet cceDtt foöp bp benloninBtjhav
be ban fone Mai. fulcjc fouDe homen hjojöcn üetfttt,
Oén.30aec op I ecfc |)P gcanttooojt bat l)p öem boojai»
De êecrerari^ op fooOanige eyaminatie niet fleDoubtn
toaiS te anttooojben. ©oclj pEcfijieEtöe Dien ^ttt/
bat Dit booif5 üelepDt niet en toa^confojm ben te'
gel en Ijp tee contcacie Dat inDicn ccnige ccgElgofoj.
Dje^ toacen ban geen gehangen^ te mogen fp^Etchen/
Dat bie moefien beftent 5Un om fïcij Daec na te ftonncn
regitlECen. tP i)«ft nietljemljiccoljcc
toillen acguEcen/ te meec DetoiJleoefaec&tjeni niet
bolljomelijclt en toa.d bcltent Ijoe alle^ ficb l]aöttocge=
b?agcn/maec IjaD naöecljant becnomen Dat fi)iir.i|B9>
jefirpt foube ijcLben gefcgt niet alleen 't geeue tìoo|f5/
caecftenDe boojgemElDe beclUaringe / maec ooch oat
Daec benffen^ööEfEcDttoicct/ Dat eeuige Hoopte
Den ban Dit totcclt ftenni^ foube öebben/ bie oocft
Daecom in Den fflotocfouDensgn gefit/ gElgcltmtii
Debint bat bepDe be Beccks ttoee (©ebjoebecsS en gnt.
puteecDc JaoopIicDen beceptg Daec toacen gebjactjtcn
nocö faten. ïl^pDecs? Dat fyne .fiföajcfïepifouöEjgii
geüoojt inbien ben^eccetari^ ban De^ ftif^ ίιβίιιι|ι«
in Den i^agf n«t fooDanigöe meniocje in Texel pfm
eenige anDrce ^éeöabenen toiect bebonbEu/ oacctt'
gen^ niet en öaot te feggen / iJibitn op gclDcfie ujijfc
met öem toiecbe geöanbelt.
^cDect een ban fijn ©omefiiltqncnfenbcnbeQtii
ben i^eec^eccetaci^ Morice, caecftcnDe örn^cctE»
taci^ Cunasus, öaDt De Heec Morice gefept batinel
Die faeche in Den laaet toa^ gebjaeöt enoe ooch bc feb
be gepamineect/ Docö niet finaltjtft Daec op aeDifpo.
neect/ noeöte ooefi licötelijcli geDifponeect liomtt
toecDen/ ten toace fulejc bp ben4Se0eclamfEn?{m>
baffabenc toiect becfocgt al^ een fa veur en niet alp ten
recöt ban b'?llmba(fabeuc/en of fcöoon in faücuc ban
De gemelceiimbaftaDeuc Den boojfs^eccetact^ Cu-
nseus mocDt toecben losgelaten en Oen ^tnbaffa&eut
toegefonDen / foo fouDe Defen stjn met Dien becflanïe
bat ban öcm ^mbaffabeucuptbitiSiichfoubeinoc
ten toecDen becfonDen/ fijne Jlgajefiept niet ban nini
ninge stjnDe ben felben^eccétact^langec baec Iniu
te löben/ sijnbe Defen bolgen^ 't boojfsrappojtDetp»
gen tooojDen ban De boo^fs ^eccetaci^ban^taet
toeleh görI)oo;t / niet goet-gebonDen gabt eenige
becbece pourfuites bienaengaenöe te boen/ nemaecaf
te toacöten tot bat bp öaec i||a. iBog. obec bitloetcit
foube toefen gecefolbeect.
J0ai ginficuctie De ftoningfi bebe geben nenie
Capitepn^ ban fijn ©ojlogö ^cöepen / i^ te |ien «pt
tjetbolgenbe.
lame!, Hertoge van lorck en Albanf, GravevHi
Ulfier, Lord Hoog Admirael van En^slant en Tf
' lant, é'c. ΟοηβαρεΙ-ναη^ΐΟαββεΙνα» Dovrcn-'S
L ord, Bewaerder van de vyf Havenen, tn Gou-
vemeur van Tortfmuyden, &c. Omerale inftrK· ^
Bie voor gevonden en 'i Schip deChartjofLitfih
genomen by Capiteyn de Haen.
■y Oor eerll fult^hy forge dragen dat den AJmechti-
» gen Godt getrouwelijck wert gedient, aen Booit
van u Schip, tweemaal yderdagh, by'tganfeSchceps-
voick , vo gens de Liturgie van dc Kercke van £»{'-
landt: en dat lafter en dronckenfchap, fweeren en ont*
heyligingh wert belet, verhindert, engeftraft.
Ghy fult u inmediatelijck hebben te begeven «ea
utojnat. t^vincighiten'julpöètftbprarmociegehlaegbti feg=
genüe / Dat Ijp lua^een genatncalifcect <i2ngel^man/
Φϋΐ0· Dienbolgcnö onDrcDarη De^ Jloning^ / aen {)επι l)ib=
«intnj bcnbe geöarn Den <!2cöt ban gftcontoictjept / Ijcöbcn^
be oocU fntplop in Engelandt, oocH Ign J^jouttj enöe
liJinDt àlOacc 5önbe. <ienbeOatfebectfijnlaEt(teb3ei
Decfionifì oocft bjasSgetoo?0cn©omEtl8cli cnDeban
öe fnite ban Jjeni ©eec Downingh. ©atDe^onaen'
gefiEn men öem getoapcnDec Ijanötöaötgcbangen
gijfflelöt/ enbe fyn papierengefalfeect/ mogljenDe
niemant tot tjEmftomen,· becfocbtcelapatie; Daec
toe bjiecbt niet gl)etceDen. JIBen bjierp Dcni boo?
O' 9imb. Öft a?«:e|lcEen ban Oen ^cccetaci^ Cunaus.
eoct) g&eil ^eec Goch gIngD öen drie en twiritighften
fv?^""' toeDec naec Rington enDe Hatntoncourt, om te ftia»
tSniiiet Bftt Obec'i quact /iicactement ban De «aebangenen /
öenCeii enDe Ijst aenDouDen banDen genielDen^ECcetaci^/
teiiee fpjacft langöi met Den|?eec Canctliec / Die met een
BEiihou' nunneiach toefen enbe p^oteflatie ban alle goeDegei
ötiniaii- negentbtpt Dem ftpbe/ booj eetfl fo bcel 't toeichban
•ctineiie 'brgebangen^ atngincfi/ batmen niet en macöteDcn^
ffiS' -ftf" bpbefe loop ban tijbt om eene generale üEclo|Tin=
«leiit- ge.banitDcDec3ijDt^;gebangen^ te ftonnenüpttoetc=
bantie flt ftf.n/ «pt ceöett boo? Defert bettent gemaecfit/nanient=
bang» jjjjjj focr toegljett^ '£ neaael getal Dee gemdte geban^
^ettgl/fll^docft enbe tu bpfonbec upttonfjOecatie/
battnen be natie alDaee boo? niet foo Dloae^ moefi
touDeit/batmen ijét bolcft 'ttoelcft albaec bp Defen
tptfcöaec^ toa^ foube laten Decttaect^ gaen/ om fön
<pa;tpe te ftcccben; enDe taaat belangtjenDetoa^&et
/3Ecattement ben ggebangOenen alDaec aengeDaen/
batmen .becmepnbe fuldftjc boo? be gtjebatigen^ ge=
noegöfaem te toefen/ Doel) becicljt jijnOe obec l)et
iCcactement foo be €ngelfcüen in .i^eDeclanDt ttiiect
-aengebaen/ Datmcn Daec op booittoeSomenDe fou-
be bonnen letten/ enDe epnbeliielt toatbetceffenbe
• toa^ be (heelt ban ben ^eccetacijj Cun^us, fepbe /
: Dat be felbe te cecöte toap aengöeljouben / niet fion=
nenbe;too;ben geconHDereect al^ een ^eccetaci^ ban
.bén ^imbaffabeuc / tectoplen behent toa^ bp be^
ifelf^ epgljen bechlacinglie / bat albaec toa^ gl)e«
'toeefi fonbec ojDje banDeboo?f53CmbaffaOeucbaec
toe te öebben ontfangen/of ooeh eenige ftenni^ beftoe»
gett aenbenfelbengEDaen/ DatöpöabDeonbecfïaen
met ben gehangen^ albaec fepacatelScft te fpjeechen /
Dat bebonben toag met «nigljememocienofltlften
ban bet:felbec«engelfc8e«©o?logl)fcl)epen/ Decfel»
■bic gitaet cnbegelegcntljept/ fc. bat fnlcf allebe=
ί fiellingen toacen / bie geen fteecetaci^ betaemen /
maec toel eec boo? actiën moefien geceecfient tooiben
toaii een Spion. ijaD baec op moeten anttooojben
bat bectoaect^ toa^ gegaen/aUeenlöIi om ttoee geno»
. men Capitepnen te fpieecBcn/ en De felbe / fo nobigh
jnocötc öebben abpltentie ban ©enningeii / aen te
j&ieben / 't toe ch geoojbeeli moeft jijn een gepetmit^
iteccbe faecHe/ en obec alinfoobanigcgelegenthept
ban gcbangeni^ geDiupchelijcft / enDe te meec Deffi
.befeSlitDenineen)
Daec men pebec een oojbeelen moed te mogen bp fio»
cmen/ bccfoecRenbe Dat bit moc&te 5ön geconfiöeceect
}?eebcbecela]catiebanbenboo?f3 Cunseus toojbenge»
i
-ocr page 408-
en OORLOG Η. 'tVijf-en-'veertìghfie Boeck. ^89
|
' / ·· Jr hrr mich vaerdigh zijn, omme ter Zee te gaen j
j^éf. ghy narichtinghe aenmijnfelftfukgeven,
len ^e principaele OfFiciers ende ConjmiiTa- ^"/τ n^an fiinMajeftey" Vloot, alsoock ofdaerceni- '''ÏΓlSeyt ζχ. b? eenige Officiers vaa de Werf, of hecSchip, in het vervaerdigen van dien, en wie WM.Wieh zijn 'tfelvej ten ieynde de overtrc- ders Sa werden geftrafc, en den dienft gehaeft.
Gby fult hebben te eyflchen en te ontfangen,van de Κ lerck van de iÏeeckeningh , een Reecken- Boeck, Mhelfende de qu«liteyt en conditie van yeder mrti- rnlier Parceel van het loopende en ftaende Wandt, en het meeftconfiderabelft van de Boosmaïis provifie, als Cabcien en dun Touwerck, Anckers, overige Cane- fis en Zeylen, en dat immediatelijck, eer dat ghy fult verplaetfen, ghy met afliftentie van den Schipper, ( die roidtfdefen wert ghelaft, u hier in te dienen, Jlult overflien het Wandt van 't Schip, en forghvuldiglijck het felve befchouwen, en diitinöelijck te obferveren wat oieuw Touwerck is gheennployeert in'tScheeps Wandt) op dat a!s den Koning nieuw hadde verfchaft, 't Schip met geen out mocht beftelt zijn.
Gbyfukforghvuldighzijn om nateinquireren, en obferveren, het aen Boort brengen van de Provifie, tot den dienft van 't Sehip; det het felve mach gefchie- den in bchoorlicken tijdt, en dat niét in een ghedeeltc van dien mach werden achtet gheiaten, en fijn Maje- fteyt gebracht tot een onnootwendigelaft, in't over- voeren van de fél ve, nae de Schepen fullen te zeyl ghegaen zijn; En indien ghy eenige nalatigheydt, ofabuysdaerinvindt, daervan Informatie te geven aen de principale Officiers ende CommiffariiTen van fijne imjefteyts Vloot.
Als alle de Voorraedt fai aen Boordt zijn, foofult ghy te verfoecken hebben de'refpeftive Officiers, voorfien met delaft van fijnMajefteyts Provifien, u te produceren het tegen- fchrifc van 't erken-fchrift, en begeeren dat daer Copyen voor u van mogen gefchre- ven werden, of by den betaelder, of yemant anders die ghy fultgoetvinden, op dat ghy mocht weten met wat Provifien dat ghy uyt gaet.
En voor foo veel het is gekoomen tot een ghemeen, ( dogh ondragelijck ) abuys, dat de Officiers, die fijn Majefteyis Provifien zijn vertrouwt, foo wel van Vidualieals van Amunitie, Wandt en Timmerwerk, de felve feer dickmael laten bederven eer die aen Boort werden ghcbracht, foo fqlt ghy daer toe ilellen ecnigh trouw Volck, hoorende tot het Scheeps Volck, om ce maecken een Reeckeningh in fchrift, van alfulcke Viüualie als aen Boort zijn gefonden, op dat ghy 'cal- foo niet gants alleen foude laten ftaen aen de betaelder, omdeViftaelieaen Boort te brengenj Bywelckers nalatigheyt, of fraude een gantfcheReyfe foude ver- loeren gaen, en "t leven van 't Bootsvoick ghehafar- deert, en ghy fult alfoooockforgh dragen, datgeene van defe Viftaelien fullen werden verteert, ghe- duerendedcn tijdt dat ghyfwlt zijn onder kleyne or- dre.
VIL
Soohaeft het Schip fai uyt de Haven zijn ghegaen, Of tot een behoorlijcke diilantie van de Timmer, werf, wacr't felve was uytgefet, foo fult ghy alle de Provifien befichtigen van de refpeaive Officiers, foo exaftclijck als de ilouwinghe van'tSchip wil lijden, comparerende wat ghy vint niet de refpeöive erkent- 'chritten, en begeert dat de hant, van die de Vidlaelie gclcvert heeft, by den betaelder wort gheproduceert, van dequantiteyt vande Viótaelie, geleverttothetge- '«vert tot het ghebruyck van 't Schip, en in wat Sche- pen het felve was gefonden; En ghy fult een Reec- Keningh nemen eens in twee Maenden van de Provï- iicn van 't Schip, comparerende het verteerde met het geeneover blijft.
VIII.
fult niet lydon dat eenighe van fijn Majefteyt |
PtoviGen fullen werdengeemploycert ofgefpendeert, ι^ζ^;
aen Boort van fijn Majcfteyts Schip, onder u com- __
mando, «och toe te laten het fnyden van ftucken» fplitfen, of uytterfie eynt van een Cabel, ofte eenigh Zeyl afgefneden, kleynder wert genaeckt, ofteCane- fas tot het oude te lappen, anders als ghy felfs met afli- ilentie van u Schipper, op uwe fpsciale befchouwingh, hebt gheoordeelt dieniligh'endc vereyft te werden, ende ordre to.^ geeft ,· En dat een Reeckeningh van de groote Wèrcken,die noodigh gedaen waren,, fy onder u hanr, en u Schippers hant, tót uwe jufüficatie ; op dat alfoöalle noodeloofe vernielingh magh voorgeko- men werden of u felf» onfchuldigh mooght ftellen, indien eenige gemaeckt zy, Ende ghy fultoock heb- ben te noteren in u Reecken-boeck, op y^erTouw, wat verandering geweeil is, geduerende dcVoyagie, wat Provifien verftrcckt zijn, en tot wat dienft} wat Tou-werck of Canefas afgleden is , wat Cabels, Anckers of Haecken verlooren zijn, cn by watacci- dentj Weik Rcecken-boeck,foo opgetekentalj voorfz is, ghy immediatelijck op u aenkomft fult overleve- ren en fenden tot den Reeckenmeefter van fijn Majc- fteyts Vlóól;. Ende ghy fult forghe te dragen hebbsn> ' dat geene Provifien werden verftreckc aen fijn Maje- ftey ts Schepen, dan daer 't nootwendigh voor is, noch aen Koopluyden , als daer ghy felf voor verantwoor- den wilt i en dat fonder fout, by de cerile gheïegent- heytvanConvoy, ghy fultmaecken, dat narichtin- ge van dien wort over ghcbracht aen de Reeckenmee- fter , om dat te ftellen tot lafte van eenighe van fijn Majefteyts Schepen, of dat weder tecyflcheavande Koopluyden.
■ IX. '
Ghy fult eens des weecks , ofmeermaels, foo ghy oorfaeck fiet, een Rccckening nemen van dc Hoogh- Bootsman, Buffchiecers en Timmerluydens Provi- fien, houdende een con tri-Boeck daer af ; opdat ghy alfoo aller wegben mooght weten d© Conditiën van het Schip, Provifien en dcfgelijcks,om bequaqm tc zijn met kenniiTe, en verieeckert tc teyckenen haere Reeckeningen, ten eynde van de V^oyagie 5 En dat uwe negligentie hier in u nieten magh tnis- leyden, te teeckenen fulcke dingen, als op examinatie bevonden fullen werden valstezijn.
X.
Soo haeftordre fai ghegeven werden dat volck ia 't Schip komt, foo (uit ghy te onifangen hebben, vaa de Klerck van de Reeckeningh, v«n de Werf daer het Schip leght, een notificatie, wat gbetal van Volck goet ghevonden is voor het Schip, gheduerende de Voyagie; en als dan neerftighlijck u te begeven tot verkryginge van u ghetal, volgens foodanigeordrc, alsuytgegeven fai werden by de principale Officiers cn Commii&riiren van fijn Majefteys Vloot ; en daer toetezijnforghvuldigh, om uyt te kiefen bequaeme Luyden, ennutbaer tot fijn Majefteytsdienft, niet toelaetende dat het Schip wort ghequelt met jongens * of fwacke Perfoonen. Ende gheduerende de Voya- gie, fult ghy forge dragen, dat u gbefteltgetal ehe- duerighlijck compleet zy, en dac ghy niet en fult doen ftell?n eenighe bupernumeraries in het Boeck, als daer ghy alleen exprefTe ordre toe hebt, om foo te doen, ofte van mijn felfs, ofte van uHooft-Com- mandeur, geexcipicert fulcke van fij η Majefteyts fub- jeften, alsial ghebeuren fchip-breuek óf vcrlegent- heyt, ghelijck oockdie, welcke ghy fult nemen uyt een vremt Schip, welcke gheen betalinge fullen ont- fangen, en derhal ven fult ghy forge dragen, dat de be- taelder van fijn Majefteyts Schip, onder u commando, haer doen ftellen in een apart Boeck,of Colojnme van fijn Boeck, gefcheyden van die, welcke van 'tScheep» Volck zijn, en betalinge ghenieten. Ende foo haeft als ghy fult koomen in eenighe Haven van fijn Majefteyts Ghebiedt, foo fult ghy te Lande fcttea foodanighe fypernumerael ghetal van Zec-luv, als ghy aen Boort hebt ontfangcn, of van vremde, of uyt Schip-brcuck geleden Perfopnen 5 op dat alfoo fijn Majefteyt niet en mach werden tot eenige onno- dige laft.
^ ft J Ghy |
-ocr page 409-
390 S A Κ Ε Ν van tS Τ A E X
löój.
|
XI.
Ghyfult, ecrghy terZeegaec, hebben te ontfan- gen van de Klerck νέπ de Reeckeningh vati de Werf, cen perfeét Monfte boeck, van u Volcks naemen, ende haerc aenkomften, ende haere Reeckeningen, van fulcken als niec verfchenen zijn in de laetfte Mon- fteringh.
XIL'
Wanneer eenigh Man fai aengenomen werden, om in fijn Majefteys Schip te dienen, onder u cpmnjando, foo iult ghy voort in een Boeck fchryveri > ,,(t>y u felfs tot dien eynde te nemen)'de naernen va:'n affulcke Perfooften foo aengenomen, expreflerehde den dagh van dè Maent, en het Jaer van haer particuliere aen- komftV' (ΕΠ defgelijcks te infereren in de màrgine, de particuliere dagh van yeder Mans oniüagingh , eer ghy teyckent haer Pafpoort. Ende ghy fult eens des weecte hebben te monfterenu Scheeps-volck, en te nemen exaö merck, en Reeckeningh van alle abfente Perfonen fonder licentie;; op dat ghy daer door moogt bequaem zijn te ftellen den dagh van yeder Mans wegh-loopen, of doodt : 't geen ghy alfoo fult-noteren opdé margine van u Boeck. Ende ghy fult eens in yder twee.Maenden op fenden aen de Officiers vandé, Vloot twee Mónfter-Boecken , eene voor den Threfaurier, de ander voor de principaele Officiers enCommiffa- riflen van fijn Majefteyts Vloot, ( gheteyckcnt by u felfs, en de reft van de Officiers die ghewoonelijck de Pafpoorten teyckenen, )' van de Namen, Tyden van Inkomft, Ontflaeinge, Doodt, of Wegh - lopinghe van eenige van u Vo ck : Op dat daer door bequame- lijcfc mogen onderrecht zijn, en betaelen fuicke Paf- poorten als by u ghemaeckt zijn, gheduerende uwe Voyaeie.
XIII.
Ghy fult forghvuldigh wefen, niet onnodigh te ont- ilaenLuydenbyPafpoort: De intentie van die pra- dlijck zijnde alleenigh voor fiecke Luyden. En wan- neer ghy ecnighe fult ontflaen, foo fult ghy forge dra- gen in dc taxatie van dien, dat ghy niet en taxeert eenigh bequaem Zee>man, welcke foodaenigh niet en is : En tegébruyckerï de fel ve taxatie in het Zee.boeck ten eynde van de ielve V^a^ie.
Ghy fult niette nemen hebben aen Boordt van u Schip als bequarao Zee-luyden, niet welcke niet en beefr/ève» jaren ter Zee gevaeren, (de gewoonelijcke intervallen tuflchen de Voyagien gecxcipieert,) en al- leen heeft, en kan doen de gantfe plicht van een be- quaem Zeeman, en fai -vier en twintig jacr moeten out wefen. Ende ghy fult geen Perfoon mogen maken een ghemeen Boots-gefel, ( waer degheratene Boots-ge- fellen zijn aengenomen) diegheen feven laren heeft gedient, ten minften ter Zee, als boven isghefeyt, en alleen bequaem is te bellieren het Schip, daer hy toe vereyft wert, ge-expirecrt, dat ghy ordrc ontfangk om foo ce doen.
XV.
Ghy fult forge dragen, te houden u Scheeps-volck in goede ordre en difcipline, en dat fy aen Boort zijn, alfints vaerdigh ten dienfl:, en tot voortkomingh van debauchement, wanneer abfent van 'tSchip zijn; Bethal ven fai niemant moghen van't Schip gaen als met u eygen verlof, of in u abfentie van de Luy tenant of den Schipper.
XVI.
Eer u Schip gaetuyt de Haven,hebt ghy forge te dra- gen voor 'tverdelen van u Volck,itellendc een fuffifant ghetal van bequaeme Luyden voor de groote Stucken, op fchicken van Zeylen,&e. gelijck gebruyckel ijck is, op dat alfoo yeder Man , op occafie van dienll, mach weten fijn plicht en plaets. Ende ghy fult niet alleenlijck doen maecken een TaefFel , wel ghe- fchreeven, om op^hangen te werden in deStuer- plaets, van alle des Volcks namen in 't Schip, en haer refpeitive Q^artieren; maer oock te doen maken een kleynGefchriftjOm geplackt te werden in yeder (^ar· tier van het Schip, behelfende de namen van fodanige Perfoonen, ais tothecQuartierzijngeappointcfirt. |
XVII.
"■Wanneer het Schip,' onderu commando, falüia^ii in yremdeDienft, fod fult,ghy geen gelrüyt te fchig. ten hebben , tot fouriirri/igh voor'tSchips-Ptovifien" Viitualien , of andere noodtwendigheden, alleen! lijck, of daer moefteen abfolute en onichduwelijckè noodtwendigheyt wefen, of dat ghy "expreffe ordte van u Opperfte had om foo tedoen, Επί ingeval van een igh foodanigh uytfchòt,daer fai geen erkentenis van ghedragen werden, alsvoorfooveelals ghyfuffifjnte toefegginge van kont produceren.
XVIII.
Ghy fulttefamen, met den Schippiér eh Hpogh- Bootsman, {en met den Conftapel, vöör ffin Maet j hebben te befluyten, wie dat de minder Officierj fui- len wefen ; en alfoo de bequaemite Zee-luy, gh^. meene Zee-luy, Swabbers en Jongen, exprefretende de felveop'tZee-Boeck,fondereènige particularitéyt ofeunfte.
XIX.
Ghy fult niet te teyckenen hebben eènige Pafpoor- ten, tot ontflagingh vari eenigh van U Vóltk, alsfulc. ke, datgedrucktePafpoorten Zijn, om voor ceko- men de groote prejuditie die foo dickmael den Koning bejegent, door het na bootfen van de Pafpoorten. £n gby lult, eer ghy ter Zee gaet, fenden of e^flchen, aen de Klerck van de A<flen een quintiteyt; v^n gedruckte Pafpoorten, die ghy iorghvuldiglijck hy ii bebt te ne- men, en te gebruycken, als daer occafie toe fai wefen ; En op u t'huys keeren, fult ghy reeckehingh te ge! ven hebben aen de ghefeyde Klerck van deAöcu, van het verbruyck van yeder onveibroocken Paf. poort. Γ ■
XX.
Soo dickmaels als u Schip lal komen in ecnighe Hi- ven, en geleytaenStrant, ofopgehaelt, bmfchoon gemaeckt te werden, foo fult ghy wei forge drageo, dat de Officiers en Zee-luy ghelijckelijck blyyen, en geduerighdienft doen, en'tfelve weder brengen van de Werf j En fullen niet te dencken hebben, datfy haer plicht voltrocken hebben, wanneer fy heteem daer hebben gebracht, of dat'het aenStantisgheleyt geweeft, ai fchoon het is in een Haven, waer de Offi- ciers en ' t Voick van fijn Maiefteyts Werf by der hant zijnomteaiEfteren.
XXI.
Ghy fult op alle occafien al om betrachten de majn- tineringh van fijn Majefteyts eere, gevendeproteftie voor fijn Sudjeften, en u bevlytigende wat in uis, om haer te verfeeckeren, en te moedigen in den Han- del ; En ghy fult niet hebben teconjuriereneenighe van de Subjeiten van fijn Majefteyts vrienden óf Ge- allieerde.
XXII.
In't ontmeten van eenigh Schip, of Scheef en.i» fijt Majefieyts Zeen, hoor ende tot eenigh vremt Primi 4 Staei. foo fult ghy te verwachten hebben, datfy inkt pajfeeren voor u haere Top-zeyhn firycken j en tn ninu» haer Plaggen, in erkentenis van fijn Majefieyts Smvf rainiteyt in de Zeen i en of jemant mochte weygereaket felve te doen , of-wil tegenfiaen, foo hebt ghf « nyttirf' vÌijt aen te wenden, om hem daer toe te dwingen i en in geenenw^telyàendat eenigt oneere aen fjnMejefiyt wertghedaen, Enofeenighe van β]η Majeflejti Sui· ) effen foo verre haer Vlicht mochten vergeten hebben, datfynaiieten tefir'^ckenhare Top-zeylen, alsiyoW-b) u paffeeren, {als het kan gedaen werden fonder verlits vim deVbyagie,) foo fult ghy hem op te brengen hebientctit Vlagh, om te verantwoorden fijne verrichtinghe óf derfints aen my te fenden de Noem van 't Schip ì Schipper, gelyck oock van de Flaetfe, van waer, en de Ui- venen -waer na toe het gedeftineert is ; ende ghy fult «W
Schipper van dien doen betaelen de kofienvande Scheten·
dien ghy op hem hebt ghedaen. Endeghy fult verder tU^· tie te nemen hebben, dat in ftjn Majefieys Zeen, β" JUajefieytf Scheepen i» geenderhande w^fe ftrücken vOit andere i En dat tn andere plattfen geene Scheepen mn fyn Majefieyi firijcken haer Vtagh, of Tip-a^eyl> wor etnVremdelingh, ten %y foodanighvremt Schipeeritj)!
gefifl· |
-ocr page 410-
|
ii^t „Hrttckenhihhen '^φ opJefelw fmflrijckt T^^^VUsri ' ■ een niow fijn MoiefieyUjchti,, wftgjkmmt».
Ij Uavens van fmmt^e:.vrimde.Trinct7\ii<j^'fip4f,} Ree Je, inf^" 'tfchUfen -van 't Kanon van eenigh Fert of ' Xalle 'di al'ì^r.'dit.a$iteyns.,. vm.P-ìn MajefteytsSche- », haer filila» hebben te cenfirmeren na de gevoente in
^^thetriijck'el^k\enghei»oottelyik is, •uÓorjitSfhPfn
nfnvtvOorlógevanfynMaj^Ïytiifvan^ndert
m £e Plaets. Emie op dat ghy ». jCf; beter faude Jragkml jif jint^ieù foo\hebtighy'n0itie tenmmy^f^. rtm Μαίφψ^· Ze*» nytfirecken tot dt. Caep^rn^·.
{{ ., . . ... : ;Ì'!ìju..IÌ
■ , ■ : ΧΧ-ΙΠν^π^-· : ίϋΗίβπ-·
In geval van het by u bekamen van eenige:Pr>jfef»>; in tijde van Ooflogh fuofuicghy. forgetecl.ragenfaeb* ben, daf imtnediatelijck , na xle-bekominghc::yan dien, de Bijlen op geflooten worden, eö datallö Qo?·· deren en Koopróanichappen) tot haerbeljoorcn.de j; eelijck oock altó· de Scheeps-ruftingh ,. ver.feeckert werde van verderf} en 't Schip in dé Haven wert ge- bracht, om daertegensbyhetboogeHofvan dcAd- miralitéyc geprócedeert te werden.· Endegyfulc ogck. macckcn, dat de Officiers van dc pjrijfe werden geexati tnineerc, endrie, of meer j Van ijet Scheeps;Volckii dat het befte blijck kan geven, werden bewaert, ren (te (amen met de Chart-Partijen » Γ Gefchrifteii.veri dp Ladinge, en andere aen Boort gevonden Papiereii. i). opgefonden weiden t aen hec hooge HofyandeiïVdK mirsliteyc. '^■γΥ^ί ·". · Μΐί^ΐνί,ημ··
In ordere , tot de voorkomingh van de bedroefde Accidenten, die dickmaelàen Boort van de Schepen gebeuren, by brant i foofulcghyipeciael forge heb-: ben te draghen, datyder Nacht.,» voof aeijdt ftellra van de Wacht, beyde Vuyren en Licht weirdenJiJitr; gedacD, fpeciael in 'c Hol,Botteliers-Kamer,enKöQiw plaets ; en ghy fult hebben te ftelleo eenigiiiprghvub digeOfficiersom tegaenindeKocx-rplaétfej entüf-' fchende Verdecken te fien> of't felve voltiockeniis ; en dat daer na geen KaeriTen zij η in private {Ïitjéa,; óf tot het fcheeps gcbruyck, aU;in Lantaerpen. En gby fult défgelijcx oock ftriöelij eli hebben te vcrbier den, het ghébruyck van Toeback, alleenHjck inlieC Voor-Cafteel, (»1 wacr een i$ ©ycr qen Tobbe met Water, of waergeen Voor-Gaftcel is, op het Opper- deck, .. - ;
i^;· XXV. ri.
Gby fuk forghvuldigh zijn tot bewaringe van ubor veo Maften,en hen niet te hazarderen in buyig Weer, anders als in jacht, of andere prefferende occafie 5 en en ghy fult oock bequame tijden obierveereoqm.pp te fitten u we Braemfcyls, achter Tou wen, &c. Spe- cialijck wanneerfe nieuw zijn, qn bequaem om te ge-: bruycken. . . ; i...
XXVI.
In 't ontmoeten van eenigh Schip, of Schuyt, fult ghy hebben te fenden aen diens Boordt eenige Perfoo- nen, (voor wiens civilcomportetiicntghy fult ref- poufabel zijn, ) om te fien of daer eenige van fijn Alajefteyts Subjeélen aen haer Boort hebben, contra- »■7 tot üjnMajeftytsProclamatie, verbiedende, ce- nge van fijn Subjeiten te dienen een ige vremdePrins of Staet ; en foodanige als gevonden werden > fult ghy doen afnemen : Ende ghy fult den Schipper, of Com- mandeur, van dat Schip, in'cwelckeghydievint, dwingen, hem te betalen al fulcken Salaris ais hy hem fchuldigh fai wefen, voor de tijdt dat hy gedient heeft, Weick, ghelijck als het mach dienen tot een middel,
Ghy fult oock te onderfoecken hebben alle Gapers, ghy ontmoet, 't'tzy dathetfijn Majefteyts Sub- i® ' of Vremdelingen, en ingevalle fult vinden ρ " eenige Engelfe Goederen, Wapenen,
f'ovifien van Oorlogh, of Viauailieni tc doen ftriét |
•inquireren van wien fydcM ve hebben , en ingeval l6óf. fyidgctgwii^ic bcfchejiïaii govfn^of,dat ghj;.i»iht- ' ' " va^rdigftiéUe» niltthebbBniivjomiefafpàieosjiilsi^e felve 7(i|n igencunèn vqn qaiige; fijneMaJeftcyjtï-SiJbje->· drenifoo fulttgy daa dié Schepebbxe^en in;e«!tiige Por^öftE,fllOTiih,ömdacirtcgejigeprocede^.te^ dienT9lgt^sbapiuitóiïté.;b fl.iv sili vi) qo mb XXVHL.5' >!.or;.i.biWonLil Voorfoo veel de Sai vo.Khootcn, fult ghy notitie neine» jven^flaiéttflijck· voigeh het Havolgondei Ke- glerocenpiiteafcefoa
1 £eni^()iteì:n van een Schipivan de twei^eRangh» · wefeptdEnóch Adminieiii -VicevAdmirael ,.«ifSohóut , by Nïchpjiiii fijn eoiilekomftïfiD faluteeriiigvainifijni Admjrael j 1 lof-eom mandeur.ia cGhÈf ,ifàl geven «ü^· SchóbfériiEj m Vice-Admiraei aëgen. en de Schöut by. NachtySi/i»...«n deiandercproportionelijck.iauw piin». volghens haer/Rangh .' i Maer den Goinmanolesur van eenigh Schip fal niet hebben te falutereniijnAdoiirael of Commandeur èn Chef,. aà dat hy dat eens gedaida heeft i geexcipieert, dat hy twee Maenden abfenc. van de Vlagde is ge weeft. " V
Wannecr een Schip van de tow^/e RanghYal i"oe- ren etnigh Ambafladeuï ,i;Hartogh of Edelman!, i op fijneaen Boort kominghilàl^evén a^fchoütcnjénop fijne Landinghi'ji/it/c» :&» wanniser hy fai voeren i2en Ridder;,, of Gentilman vaniquïlitéyt'j· op haer aen Bóorc kominp>h fai hy geven feven fchopten ^ en òphiò· Jiandingh En ^ andere Schepen fullea twee minder geven, volgens haer Rangh, en getal van haerStucken. .! ! V'
- Wanneerèen Admiiatel· vdnuUytheemfcbd Natie wort ontmpet ^ i fai hy geantwòort werden jJaet geiijck getaj j! byaldeSchepCnijidiéliyfaluteeirtisvonas.
Indien eeïj Vice-tS ftl Herii ^hlÀdmi·. rael dan iiiet irwMmindÌ?r,.'ttàfcr'd Schoütby Nacht,en foömefH/khïishy fai b'égrdèteii, fllheb^élijèkgetalgeveri.^': " Γ ί
Indien ieii Schout by Nactit V dah falhëiii dèö Àd- mirael, :,''atìtwóoidetf Ïbc't tweè
mindeï/riiàerÌndiejQ hy de^climltl?y^Nacht,'of een ander tór^f-, fob fuUeh'^^
^ ν^ηίίάί· een Oorloch ^éhipjbf Koopvaerïly-fchip van andere Natie, ofvanpnsfdf, falütfcérteenvad des Kqriings Schepen > fai hy beantwoort wojden met ijpwminder·." '
Waiineer een van de Kapiteyns van fijn JWajeftéyts Schepen fail occafie hebben om tc faJutereneen van des Konings Kafteeleni fo fai hy itue* fchòòtep min- der fchleten, alsghefchicktistegeveniri't faliiCeren van harea Admirael > Commjindeuxén Chef, als bo^ venisgefeyt,
■ ' XXIX, V'^."'
Tot reguleringh van de onnoodtwendige vcrnie- linge en expenfie van de BüffchietersPrqivifiQ, fpo fult ghy forghvoldxgh zijn tè óbferveren dé volgendo RegulenenDireaien, ,",'·,'
I. .·■"■".. ■ ·:^;!:H Eerftelijck , Ghy fult niethebben te erkennen op de Buflchieters bericht, tot de verdervingh van Yfcr- werck,Bedden,Stucken,Kooper, Lepels, Bedlakens> getouwde Huyden,of andere ProvifieD,die niet beder· felijckzijn, tenzy het redelijckblijckt, datdefelvo zij η verlooren of bedorven in den dieoft. sï..· i
II.
Na dat de Stucken fullen gheladen' zijn tot den dienft,fal hetBufcruytenLoot niet werden meermaele befochtj als in fes Maenden, alleenlijck op extraor- dinaire occafie.
III,
Dat voor de eerfte MaenthetVolckgheexerceert fai worden tweemael ter weeck, tot dien eynde, dat fy goede Buflchieters mogen krygen, toeftacnde ,fet fchooten, voor yder exerceringh : Dar fy de tvee- de Maendt fullen gc-exerceert werden eeos yder . weeck 5 en daer na alleenlijck eens in twee Maen- den, toeftaeride, fet fchooten voor ydcrJExerciti· « R 4 Dat
en OjO:>RJL O 0 UiÈ'tVijfie&èm^fi^^oecL· |
-ocr page 411-
3 ^^mÌ^JiL· Λ^Κϊ^·^^ vatH S· Τ k Έ. .11}
|
j'g^ -i luvagriina , nscidarfavitSiv:, rt'ii"' «f v nsiaiiupin
_-jBagfcéii Wapeni^ofStucca Smicif^tontfangen;V
•?s%diEö i iaeni B()ert vtn cenige vanifij uetM^^fteyrs
Scb'épSrt V·; iilsile fulckè j.^iRgeappiabcErtiEqn by den i
M^etteitvali fijne M3|cfleyts Stuoketì i^dcfeeofuffii > fent-Wèrckman: ennietieontfangea iqnetìealinge'Ji dan op dc Certificatie van dien Officipni dat^wel fijne Flicht heeft gcdaenl IV X Ζ
vi!;j'iLt 5 fi^jouiiW.ovifcj'. ihtoou w^ IQOV - Sar-na oenighiGcvechCTiiet den Vyaadtyceo exaöei Reeckcningh fai werden genomen nbyxicn!Capicoy n> «idiiiaAiieie principale Qffidere van her^biji(!indien abferic van^de-Vlagli,) oP, Jndien byde Via^ » by foodanige als den Commandcurln Cheffilappoirite- rdn j! van;àl het Bufpoeder onder fijo bewariöge ν het zyinJBielen, Cardoeferi jScuek-Laedéntj,Hds,Ban- den^j -of Bandeliers, of anderfints j en datde' ghe- feydei Reeckcninghi fai geaffirmecrt iwerdennoöder haer handen > dat van die tïjdtaf ve/bruyckingh van 't Bufcruyc, geduyrende het gevecht, mach vcrfeec- fceckert werden·' ; λ i. ■ . :
Vi.:.
GhyYult hebben te certificeren, aen-den Meeftcr van:fijn MajefteytsStuckcn j vantijdt tòt tìjdc, wat Stucken,BufpoedcriLoot,of andere iluckeniProvific, fai komen in u , ofde Buflchieters bewaringe, uyt cenigh Schip genomen, als een Prijs : -èn dat de felve wert gebracht onder de Büflchietters Rceckeningh,en geattefteert by u felfs, ea andere principale Offidersy ondöru handen.. ^A'lui.iiicui'^ii ^ VIL
op de doot van eehigh .Büflchieter ter Zee fai den Comipandeur van het Schip immediatelgckmaken, dat ςβη overblijf van al dePrpvifie wert genomen
ftéyts Stuckêii. .. . , . .
fuccedeejpode Buflfchietcr'jjtin Vpaireeren' van fijn Reeckc^iljgen, .Copima^deurs jilfoo
mgdeV^aj^flcèn,
genorofó/an de ViftWHÌ'en^, Hópg-Boqt?Wp;, en Tirnriiérmaiis Prdv'ifien'j-en defelve'ovértelsy^rcii geaiteftpfrt^Js voorin.j aenrfe principale QiBciërs en Comraiffariiren vanllïjh'Majéfteyts Vióot;
Dàt ydér Capitéyn i''óp 6jh haderen in de Haven, daer ,ya,n f^ Bootfchap fenden, ten eynde tijdelijek or- dre.wàih" jiyerdèn gegeveii omme wcch-tc nemen het jóverblijfiér van de P.rÖvifie van de Stucken, foo dra ais het ichip in di Haven fai gekomen zijn:en dat, eer hy van fijn Schip afgaet , hy fai maeck'en dat de Bu- fpoederè Plaets fai toegemaòckt werden ,en opgefloo- ten; ende andere Proyifien van de Stucken verfeec- kert, tot het werblijf Is wech genomen.
XXX.,
Enye alfoo dickmael klachten werden gemaeckt, dat de Commandeurs van fijn Majefteyts Schepen, dickmaels in het uytgaen, cn 'teruggekeeren, van vremde Havenen, ontfangen aen BoortKoopman- fchappen van allefoortén,waer by fij Majefteyts dienft niet alleenlijck wertontecrt ^ macroock meenigmael de Koningh.wert gedcfraudecrt van de Rechten en In- komftcn, op het Inkomen en van füicke Goederen en Koopmanfchappen, tot fijn Majefteytsgroote fcbade: Soo wert ghy derhalven ftricktelijck belaft , en afge- eyicht, niet te ontfangen aen het Boort van 'c Schip, onder u Commando, eenige Goederen, toebehoo- rende Koopluyden, te brengen in fijn Majefteyts Ge- biedt, (Silver, Kooper., ofBullion, alleen uytge- fondert,) of te brengen uyt, tot eenigh gedeelte, over Zee. Alsoock niet te brengen in j ofte tranfportceren uyt lijn iVlajefteytsGebidtjCenigequantiteyt van Goe- deren van Koopmanfchappen, anderfinis,pfmeer, ali gèoordeelt kan werden van nooden te zijn voor u eygen occafien.
XXXI.
Ghy hebt punótuelijck teobferveeren ente volgen al en yder van dcfe Inftruiticn vooriz, en ioodanj'ge |
vqnÈi«-^rdrèsenIhfttudieri jaleghr^Vintijtfottiit
iv«nAmiJ'ij,felfs,-of cenighaöder ü Oppèr-Officier,in ^"^J ^ dè VJiiot, tot fijn Majefteyts Dienll, fult onifan. "
■gCH»·®*'''· 'V-'V''" . SWKtiA >,-v.-'H : nl'VïH,.
ΜΛ. H'^ïïV'V'^ XSigevnt onier myn Handt, ^c,
' ϊ·Λ·:Λό.·>)ΐ)«·ί·»·.,. ; ■ 1 ■■■
ï^en Hete Downingfjtbbcnöc anttooojbtoniftai,
OcrtlJfat lje#eerN4colacsX)udart niet iiontie aejiacfttii ni®·» ,Ujo?Dcnöl^fijn55oaiEfl«ch\: rfpUcetcùc Dcnfefden, fel? bai bp noci)tan^ («lc]c «óa^. fólacaljbe Dat frlf^ fijn > jaSosötc niet mocDt bp Dcni fionien. gittm hlatajjDe
bat &eJ|Ecren<i5rcoinmittC£r&c0aüciiiJoói£tn2öo-- Ö
be Öaböen lattn cocpcu tn afüojöcren upt fijri ilups isiì ben söcturcfcn ©fnD?icl) iVlanly ; batopbietojjfeijn nicfineec bjp foube 3Ön in fijn >anbcttu|]ctitn ^^ toicrt ben ^eccetart? Cunseus in 't üeflin öan Κ'" Bufiu^ ban Chokhefter öfJj?acl)t in btn fflotDr.qötn ^ect Goch fcljiclite ttoec φοηκfiijcqutu om ijeni te «««s, fp?cecftf π : öacc luiecöt oeanttooojbt f al quam öf η Sïmbaffdbcuc fdf^/'jfanOE niet tUEcDrn toffliitiaien Drm tc fpjcechcn fonbec ^oinefïijcqucn bitn|i banDe üfcte ©jincc ban Oraigne, enbe batöpooc&baBca j löcjc in bfn Barbt ban ben felben l|eec #|ince tot etn bauD ban fijne apwcijcnfie oecompacijcct oötjjatit babt/ I)cbbenbe secnftnt^ ai^ een ^^onieftgcq ban {tjem i^eece Downingjtftc hibicnRbanbegooQii ge: I meltf-tóoning!)ban45?ootBrittannicn3gnDe/ njacc i al^: een fufajeet cnbc lönbeciiaen ban befen ^taet gf. ! confïöei-eect enbc aengöepien nioefl toecben : öncie I toat acnginoD benperfoon ban be boojeoeniDe Man·. 1 ley, bat ben felben booj^^omeliijcfse ban Jjèm^ra 1 Downing mebe nietihanbjetben fleteputrett/ ittu ; «ner^ifliet metbienefferte bat baecmebeallebifpoli· tiè ban be f)oooc cegecinge obec ben frlben foubefio» BKR te'celfecEn / te minüec oocft betoijle bmbooj^ itoembf Manley in bienfl tnbeeebtbanbefen^tact I jtjnbegDetajeefl befelbenu ebeni)abtbeclaten/ nitt I béeEfeeffteEincie nofljtan^/ibatijp liecccDbwningh e»bc.:br^ fcIfpS^omePijtiluenbiecinboIKotnenQOt' cuflfteiit enoe becfeecRectöept honbe leben y maccDai be fêlbe ootfo niet-onbec be^ feifi^ protectie toilbeiu» men^jecfoonen bie in eet enbe bienfl ban befen ^tiut toaren ofte öaeteben upt oegaen jijnbe / be betOtte bifpofltiei ban bate cegctinglje al^ een gliebolglj ban bten Dabben af tetoacgtenbobenenbFbeljeibenSet inbubitabel recfit bat alle be i»oHbecainencomp{· teecbe ban pemant/ bie &et{)aecgt)eliefbeinbi|iinc< teltìcli bupten bare limiten te boen berttecl^cn eubei^ bcfc refolutie aen be nieergemelten J|eece Downingh booj ben^entbe Heydebec!)antce(|clu0mteflt(c> fientotfrinenacfc0tinge.
, 3!η al befen tpot Qcalfeecbe fece be®e(i tot Lon-siW den, enbe booi gefjeel Engelandt, foo bat alle petfeo-- "tf nen ban Conbitle Ijaec opEanbttjupfenbegabcnitr beel oocit na Viaenderen toog{)cn : befiecRtequamiiii ^ntlgcft opcfi in't ï^up^ ban Din fêeec Sirabaflatew gì'·
35e ütoningi) tot Saliibury jijnbe/ fcDicRte bef ttc Goch ecn<l2)c;p?efre/ bierappoiteerbe batbe^tite- tacii ban i>taet tjem tnefenbe aengefpjoSen en afgf· bo?bert / of op fijn jongftfïe ingebienbe lEeniorieW ben ttonfnglj toa^ Qcbifponeett/ befonbetlijcË beti(f· fenbe be celajcatie ban be ^eccetan'^ Gunseiis, bnn f)cm feettetacti ban <fetaet toa^ geantbaooiDt/ Dat baec op al noc|) geen bifpofitie en tnasS gebauen/Ooo} oogfaccfie gBemclte Cunasusaen ftjne JÌSaÌellfPttot noci) toe geen graoegljfafm contentement fjabDtfle' öaen / bat baecom ooch oüemelte bifpofitie foo niet te bectoarötcn |iont 5 <t£n toat aengingl) De tKj>
......................bcflellingebaecbanaent
felben gebefereert/ bie bantijttottijtbanbe^rtl| tocbecbacfn bectoeect^ foube obecpiccen / om ficB bacE nacc te ntogljen fcljfrben'tlbflchal^nutotnt beriuacljt.
Cot gjali^bncp beDenbeïtoninghlgcRf fjanf^
ïimbaffebeut^DetboIoenbeiematBi |
-ocr page 412-
en OORLOGH.^Wi/fe^vhmghfieBoec^^^ 393
|
,,, Tropofition far fèf les Amì^Extraor^dè: firn.
w r 'Exrreme & Sincere defirqu'a Ie Roy de Fran cc I de conrribuer autancqu'illuylerapofTìbleàl'ac- iiia. commodcmcnc des differents qui font enrreS. η gjigjEftatsOenerauxdesProvinccsUnicSjluy hii oropofer iisns la participation deld. Eilats, ni d'au-
■nrsdeicu sMinillrcs.
Üue la Novelle Belgique demeurera à 1'avenir au R^deJa Gr. Br.ca cedant l'Ifle de P«i/cre»aufd.
^Que dans la Guinée lefd, Eftats demeureront én polkllion du Cbalteau d'Elmina & du ÏoïldeNaf-
^"''^ikVoxiComantm fera ren du à S. M. Br. ^e ceiuy de Caho Corfo fera razc & demoly. ^elefd. Bftats cederont aufly à fa Maj. B. les Forts de Boavtfin & de St. ^ndre fur la RcviCrcde Gam-
'"ec qu'il lefa nommé des CommiiTaris de part & (i'autre pourconvenir proptcment d'un Reglement de
Tmofitie door de Heeren Extraordinaris Amhaf- fadmrsvan Vranckryck gedaen aenfijn Maje' ik}'t van Groot lirittannien in den naettfvan ànAlkr-Chri^elijckflen Kontngh.
D'Uytnemende ende oprechte begeerte die den Koningh van Vranckrijck heeft, om foo veel, als't hem mogelijck fai fijn by te brengen tot het jccommudement rande differenten dié tuflcben fijii. Majeftcyt van Groot Brittannien en de Staten Gene- rici der Vereenighde Nederlanden fijn ontftaen, doet hem voordraegen fonder communicatie vandcvöorfz Sucteti) poch eenigh van haer^Minifters.
Dit üiem-Nederlant in 'c toekomende fai blyven jen den Koningh van GrootBrittanr.ien, mits cede- rende 't Eylant Pouleron acn de voorfz Staeten.
Datde meer-gemeldeStaeten in Guinea fullen bly- ven in 'tbefit van't Caftecl d'Elmina en van't Fort ίίφκα.
Dat het Fort Cormantin fai weder gegeven werden aen fijn Maj. van Groot Brittannien
Dat 'cFort Cabo Corfo fai gerafeert ende gcdemo- iieert werden.
Datde voornoemde Staten aen fijn Maj. van Groot Brittannien fullen overgeven de Forten van Boavifta en St Andries op de Reviere de Gambia.
Ende dat van wederzyden Commiflarifcn genomi- neert fullen werden om te convenieren over een Re- glement van Commercie voor 't toekomende.
re^onyè ψΐ le Roy de la Grande Br- à comman- ài, ie faire aux propofitiom a vancées par Monf. les Ambaff.Extraord. deFrancean nom du Rby leur Maifire.
Snt· Τ E RoydelagrandeBr.eftimantaupoffiblerami- κί« -^tiéde fa Maj. Tres Ghreftienne, feratousjours mni recevoir les propofitions qu'elle fera pour
r.'è'.fmpofer&ajufter lesdiffereiisfurvenus entreluy& «tt. lesEftatsdes Provinces Unies, s'affurantque fa Maj. Tres-Chreftienne ne luy recommandera rien qui ne foitagreahle àlajuftice, &àfonhonneur,ayantrai fon de douter fi fa Maj. Tres-Chreftienneaura efté fuffifamment Inftrudlé des particularitez touchant lesd. differents.
Qualità la Nouvelle Belgigue, le Roy dola Gr. Br. dit que l'aff,aion &ulurpation des Holland, l'àfait ainiy nomraer, & durant la rebellion d'Anglet fe fef- vant delaconjonöurey ent fait contruirc des Forts ans aucun droift de domination fur Ie pays, puis que Η Μ ^ j ® poiTcdée des longues années & que les "wland. nc s'y font habituez que par Uur permiffion |
&"cónnivence, commé particüliers & 'profFtantde i66f.
l'occaflìon des defordres fe font emancipez à renoncer —___
auGou vernemen d' AngletterrejSc à faire la & dans les pays Clr convoifinsdesinjuftices&des Violences In- fuportables, des quelles plainte ayant efté faite au Roy de la Gr. Br. par des fujets , fa Maj. prit la rcfolution de les en de Ìivrer,laiflant les Hollandois tousjoursdans la pleine jouiiTànce de leur Plantation Scliberté de Commerce, & ne leur oflant, que la Domination du pays, qiii ne leur appartenoit pas, ainfy fa Msj. fe trou- ' ve foi t (urprife de Γι ffre qui luy a eftc faite de vouloir > ceder fon droit de Vouleron en compenfation d'une terre, quieftoitdesjaàluy.
Le Roy de la Gr. Br. ne confentira Jamais de s'al- litnner l'ifle dePWire», que les Hollandois luy onc ulu'péefansaucuntapparencededroitj & àlaquelle ils ont autrefois fi peuprctendu quedanslfetcmpsde l'ufurp'ji ion de Cromwel ils ont prom is de la luy rendre par ieur Traité, & de luy payer une fomme confiderà- ble d'Argent pour ìeurs Inhumanitez exercées dans YAmboine. Et au retour de fa Majcfté. dans les Royaü- mes lesHollandoisl'ayant fu pplié d'accepter le mefme traite s'ubligcment à la prompte reftitution delad. Ifle, ce que n'ayant pas executre, & manquant ainfy à lafoy publicque, ils 'e font fait Ics aggrtiTeurs fans par- ler des autres provocations, à quoy )a Majefté preteny d'eftredefdoinmage. ;
Touchant Affri^ue fa Majefté ne pretend pas de de- fpoifeder les Hollandois du Chafteau d'Elmina, ni dii Fort de Nafou,quoy quü toux deux ayent efté baftis de puis qu'Jleàdtéen poRcihonàeCormantinqu'iìsne peu.ent tefufer de luyrendre^ commeluyapparte- nant.
Caio Corfo futacheté psrles Angloisdevantqueles Hollandois y euflentpretendu aUcun droit ainfy fa. Mi ne le peut abandonner ni fouffrir que les Hollandois le demandentcomme Ieur apparrenant.
S. M. confent qu'il faranómméedesComm. pour convenir d'un Reglement de Cemmerce tandececofté cy> que deslndes Orientules& nedumanderarien la dedans que ce qui fera conforme àia luftice & à la rat- fon. ^
Le Roy de laGrande Br. trou ve à redire que dans lee propofitions de Meff. les Ambaifad. de France il n'y ait rien des reparations&des domagements pour les Vaiflèaux 1' Efperance é" Henry Benne Advmtura,cora- mi' auiTy de Hofwel^ Lrupard, Charles, lecque, Marie nyauciine fatifuflion en conformité de la Lifie deS dommages, ainfy nòmmée & de livrèe aux EftatsGe- neraux devant la rupture de la prefente Guerre, cora- me aufly accordée i la lettre du dernier traité, s'aflt u- rant que fa Maj. Chi eftienne trouvera raifonnable que les Hollandois luyfaffentreparation&fatifaiaion dans touslesdipoints.
Pour conclufion le Roy de laGrande Br.defirelc Roy Tres Chreftienne comme fon Frere&alliede faire rcflexton fur toutes les i»y«rif, violences, é-de fredatiens faites à luy, & a fes fujets par ceux des Eftati Generaux des Provinces Unies, Comme auiTy fur les frais de la Guerre qu'il à efle obligé de faire pour la def- fence, & des'afleurerqu'il acceptera à Ci recomman- dation aui unes propofitionsraiiònnablesqui puiflent apporterlapaixtsntdefirée, nepouvantpenfer, qué le Roy Tres-Chr.ftien le Croyeobligédefupporter l'injuftice ries Hollandois> puis qu'il eft notoire & manifcfte au monde qu'ils ont efte les aggreflèurs commencanrs la Guerre par des violences, & de pre- dations & Manquant à ia {< )y ptib'ique du Traité fi So- lemnellementfait. du 19 Aouftiöfi^.ASalibury, '
d' Antwoordt hy dm Koningh van Groot Brittafi- niengelaii de Heeren Extraordinaris Amba^a· deurs van Vranckryck toetevoegenopdePro^ pofitie hy haer gedaen inden naem van den Ko^ ningh haer Meefter.
"t^EN Koningh van Groot Brittannien foo veel ·*-' doenlijck eftimcrende de Vrientfchsp van fijn |
-ocr page 413-
39+ S A Κ E Ν vàn S Τ A E Τ
|
AlIer-ChrifteBjckfteMajcfteyt, fai altoo» gcreet zijn —— t'ontfangen de voorfliegen die hy fai doen, om t'adju- fteren ende by te legKeo de dlfferenten, tuflchen hem ende de Staten der VCTeenighde Provintien ontftaen, bém veifceckercnde dtt fijn Aller-Chriftclijckfte Ma- jefteyt hctn niets fai recommaodceren, als t'gheen de de Gerechtigheydt on fijn Eere aengenaem fai zijn, reeden hebbende te twyfFelen, of fijn Aller- Chriftc- lijckfte Majefteyt volkomentlijck fai onderrecht zijn vande particulariteyten , de voorfz diffèrenten con- cernerende,
Raeckende Nieuw- Nederlandt, feyt den Koningh van Gr«i Biìttennien. dacd'aiFe^tie ende ufurpatie vande Hollanders, 'tfelvealiòoheeft doen nsemen, endegeduerended'oproertenin Engelandt, baer die- nende van die conj unfliueren, hebben aldaer Forten laten opbouwen (onder eenigh recht van heerfchappye over dat Landt, alfoo het de Engelfche zedert veel jae- rtn hebben befeten, ende dat de Hollanders het felve niet als met Oorlogh ende toeftaen vande Engelfche bewoont hebben als particuliere, ende d'occafie van de defordres waernemcnde, hebben haer verftout aen 't Gouvernement van Engelandt te renuncieren, ende aldaer omleggende Landen, verfcheyde ongerechtig- heden, ende pnverdraegelijcke violentienghepleeght ; waer over klachten aen den Koningh van Groot Brit- tatmietidooi lijn Onderdaenen gedaen zijnde, refol- veerde Ojn Majefteyt haer daer van t'ontflaen, de Hol- landers altoos latende in 't volle befit van 't gheene by haer gefticht was, ende vryheyt van Commercie, ende van haer niet nemende als de heerfchappye van 't Lant dat haer niet toequam ; foo vint fijn Majefteyt figh feergefurprenneerc vandeprefentaticaenhem gedaen van fijn recht op Voukrou te willen afftaen, tot vergel- dingh van een Landt, 't welck hem aireede toekomt. Den Koning van Groet BrittannitHSù noyt confente- ren tct d'afftant van 't Eylant Ïettleren, t'welckde Hol- landers op hem, fonder eenige apparentie van reght geuiurpeert hebben, ende waer opfy voordelen foo weynigh hebben ghepretendeert, dat fy ten tyde van d'ufurpatie van Cwwiui/belooft hebben hem het felve volgens haer Tradtaci weder te geven, ende hem een confiderable fomme van Penningen te betaelenvoor haer ghepleeghde onmenfchelijckheden in ^boine. Ende op fijn Majefteyts weerkomfte in fijn Rijcken, de Hollanders hem verfocht hebbende t'felveTraöaet te willen aennemen, haer obligerendetotdc prompte reftitutie van 't felve Eylandt, t'welck fy niet geexe- cuteert hebbende, ende alfoo manquerende aende pu- blijcque belofte, hebben fy haer felfs aggrefleursghe- maeckt, fonder te fpreeckcn van d'andere provocatien aen deweicke fijn Majefteyt pretendeert fchaden te hebben geleden,
Belangende Africj, fijn Majefteyt en pretendeert niet de Hollanders de poflcllìe t'ontnemen van 't Ca- fteel d'Elmina, ende 't Fort Naffoum, hoewel beyde de felve zij η gebouwt gheweeft na dat hy in polTeiïïe van CamnMtij» is gheweeft, t'welck fy niet konnen weyge- ren hem wederom te geven, als hem toebehorende.
Ceéo Cors was gekocht door de Engelfche, al vooren de Hollanders eenigh recht daer op gepretendeert had- den , alfoo en kan fijn Majefteyt t'felve niet abandon- neren noch toeftaen, dat de Hollanders t'felve eys- fchen, als haer toebehorende.
Sijn Majefteyt confenteert datter CommifTariflèn ghenomineert fullen werden om te convenieren over een Reglement van Comme. cie, foo van defezyde, als wegens de Oofi- Indien, ende fai 't felve niet verioec- ken als 't geene conform de J uftitie ende reden fai zij n.
Den Koningh van Groot Brittannim i bevint figh genootfaeckt wederom teherfeggen,dat Inde Propo- fitie vande Heeren Franfche Ambaffad. geen gewagh wert ghemaeckt vande reparatienendedefcommoge- menten voor de Schepen l'Eiperattce, en Henry Bon A- vontuere, als oock dt liooptvet,l.e»pard>Ch»rles, latjues. Marie, noch eenige fatisfaéiie in coriformiteyt van dc Lyfte der fchaden, alfo genoemt en overgelever t aende Staten Generaci voor'tafbreken vanden tegenwoor- digenOorlog, geiijck'toockgeaccordeert it volgen» |
dcnlnhoutvan'claetfteTraöait, fighverfeke^rri^" , dat fijn Alder-Chriftelijckfte Majefteyt, redelickfil % bevinden dat de Hollanders hefli doen reparatie cnda fatisfaöie op alle voorgemelde pointen.
Totconclufie, verfocckt den Koningh van Gntt Brittannien, dat den AUer-Chiiftelijckften Konineh als fijn Broeder ende Geallieerde, wille reflexia mak» op alle de imurien, violentien, ende depraedatienaen hem, ende fijn onderdanen door die vande Staten Ge- neraci der Vereenigdc Provintien gedaen, alsoockon dconkoften vanden Oorlog die hy ghenootlaecktS geweeft te doen tot defenfie, ende hem verfckerendat hy op fijn recommandatie foodan igt redelijcke Prono, fitien fai accepteren, die de foo feer ghewenfte Vre^ foudc konnen mede brengen, niet konnendedencken dat den Aller-Chriftelijckften Koningh hem verplicht achte d'injuftitien vande Hollanders te fupporteren dewijl aen alle de Werelt notoir ende bekentis, datfy d'aggrelTeurs zijn gheweeft, den Oorlog beginnende door violentien ende depraedatien,ende manquerende aendepublijcque belofte van 't Traftaet, fooioleniBe- lijck gedaen. Ghedaen tot i^/iV^/r/, àmntgminitn Augufti fefiienhondertvyf tnfifiigh.
Icec Douwningh, naec bat oorft fijn bomeUfo (luc^rccctac<.éopflcaMaaence/ toajS opaebattnoeti? flcbanflenopDe©tioj-poDjtegE(IcIt/iDtectljanfl/tiiti£ta bfctoonDc Den laetfien lïueufli lafl ontfangöen tt ®"· ijcfibenom ccn ccpfcie ton nae Engelandtboojttn Κ toepnifl cöt0 ; UErfehicenöe Dot Dacc αε homcn jinït/ ^ f)P alfe^ fouDé contcibucccn tot iiccRcnina bcc B?tt»/ foQ nobist) booj bepbe j^aticn/ bat {)p foube scbentb ftenenenbeoDctupnenifTenbanDeclUme cnDc die ^ (jabbe boo? Drfen ^taet/cnbc Det 6e{ie ban bim,
.ÏBrn pceft niet baec op sÖEcefolbectt Ijcin «tiiflö «α «icebcntiael te aeben/flopcnbe ccfttec bat be ftonlngh gclöcfie facilitept fouDeocbJUpcfun al^ be ï^eec Gogb Η foubeteebecfiomen ; eecP toa^gefcptmenfoubeftmiij' opljouben foo tanal) tot bat gp foube obtintttn οφ &ε pecmiffie boo; ben Gogh, om in feltecfjept» bertwcften. j®aec ^'anbecen baeoBi toiect DcttiBf. bonben/öemfliIjtopflÉnbetc laten bectcecftenj sii. llfch l)p oebarn geeft op Antwerpen.
S0pai»fentic ban ben «tonlnab/becboeofibe jlflStii Kmbaffabeuc Gogh aen ben Hattog ban Alberauie, fte tot ïonben fiet Oetoint öebbenbe/ met becfoucS/ op « aire^bebecep(ieoib?emoc8tetoetben oBelielt/ ctiDtl be^ te meet, ' - cheftcropC
/ tectotjien be ©fficiecen jonofibanCol· lA helfey Colledge gljfbjactit / alDaec foo6f= «»
nant op ben anbecen aepjopt toierben sefct/bat 6ρΙκ m felbe niet upt te fiaen tna^/ Wpbenbe albaec tuffcjtn ^ be dertigh a veertigh in een fiamec opobefloten / bUì ι« cibile maniec ban boen onbec bie .^aticn gtieliju^ftt' IflcR/öat öaewm al^ anbecfi beifortjt jjabben/Datofti
flecen ecgen^ elbec^BficIogeectofteuptaeiatentoit» ben. €nbe berber^ mebe of om befe enbe bicrsdp ongemacïien enbe ftlacgten be^bugengcbaniW toifiomenbe te mogen ontgaen/niet fonbe goiibinitti een bequaem cantfoen met ben anberen te bttmm toaecoptoebec-jijt^ gftebangenen mocBttn fcpttif beclofl / baec op ban bien l^eec fepbe/ bat foo beei «' langenbe loa^ t'eccRe/ concecnecenbe flet trillai^ quact^cactemcnt/ bat baec opbeCommPoP obec be gehangen^ gefielt/foube ontbiebcn/ enoe fP bpbe felbe infojmecen / omnabebintbanfatcBf»» beceppe o?b?e te mogen pellen/ bogïi belangenöe ο» bec^/ bat futc»; op (igij niet Itonbe nemen/ enbe tirf « meec betopiebecept^pienben toacen / bat aen ew boojfj/ bipljeptbjcfenbetoegeiiacn/ fjaecebclofKn babben ggebjoaen/ enbe toacen booigegaen/ ommen bc|e aengaenbe aen'töoffoube rooi»" abDjrfTfeen/ tee todcftcc bifpofjtie fnlip toai fi^^ gelöcft mebe obec IjetBrpjojecteecbecanfonntJ^
©e becbece/ foo ÏSuDiemien Bp ben ü^oninnp/ iConferentien enbe conbecfatien 6p bc jlÊliralfJ;
toacen niet al^ toebfCöaïinBofcepeiitien/caltrnW w
iniauitfpt ban ben Φο?1οο0/ Det |i«cft ban be |
-ocr page 414-
|
O O R L O G Η.
enbefpcfialört ba" Öe J|>e«XEiatf^CunaEus; ffi effect ffiflt tot Bergen fn Noomegen paffeec-
ciS^^afnïïöfnSïïSban Sbtvtcmbet contimi» Vi' frtdf dc fiecftc/ infonDecftcpt öan De pe(l/ foo Dat ban <"t hn^ercendemgh|p?0CDienm Londen,nicttI10ecal^ 'f twaelf bate Dan f)Cf mpt toacen/flccbenDc tocfientlflcfe
evenduyfent menfcljcn alleen ban De peP. ', IDat anttDOOjt De Jloningfi flafDrn vijf en cwintig- 'i« ftea ^ctobcc aen De ï?eecen f canfcftc ?tmfaafla= Ocurii^^rifnuptfetboIgenDc: CAMajeftéàteimoignéen plufieurs rencontres par Λ jjgjrefponftsàMeffieursIes Ambafladeurs Extrao. ΐ deFrance,iurleiubjedde leur Propofitions, cotnme ellesluy paroiffoient/wà drofos pour eftablir une fer- '' me PJix entre luy & les Eftacs des Provinces (.Inies, "li jpres une fi Sanglante guerre,& n'a jamais creu jufqu'à a»|·· pfjfentqueleid. Ambaflàd. meftne les confideraüent Bon cornine un fondement d'une paix, mais pluftofl: pour un acheminement d'un Traitté.
Pour ce qui eft des vaiiïèaux nommé la Benne Avon- tureÌiliBiìBneEfpefance, la juftice eft evidente de fa Maieité, eftant notoire qu'il y à une fomme confidcra- bled'argent en depoit à Amfterdam deftinée au des- jlonjniagement des Intereflès. Et le traitte l'ayant laifle par ces mot (litem inceftam fro/equi) à la decifion dts Commiffaires fixtraord. qui avoyent a decider auilì quelqu'autres points de pireillt nature.
Li haute eftime que Sa Majefté fait de l'amitie du Roy Tres-Cbreftien, eft ailés comnae de tout le mon- de fitavec quelquo refledtion de partialité à ion efgard, icquoyque S. M. fuivant les mouvements defesin- clinaiions ayc agree la mediation dudit Seigneur Roy> & ne fe ptut empefcher de remarquer que le Roy Tres-Chreftienpaflerapourtrop interefle dans lade- cifion de c'eft affaire ayant toufiours declaré, qu'il eftoit engagé par un traitté fecret d'aflìfter les Hol- landois.
Neantmoins fi S. M. Tres-Chreft. peut defpoferles Hüliandois àentrer dansles mefmes fcntiments, qu'il tefmoigne avoir pour le reftabliflèment d'une bonne ptiXjleRoyd'Angleterre nommera des Commiffai- res de fa pare, & exhortera la Couronne de Suede, Monfieurl'Evefquedei!!Ìii«»/ifr& fes autres AUicide fàiredemefme,fansla participation defquelles il ne fé peutadjufter, & que Sa Majefté entrerà en aucun trait- ' té de cetre nature, & cela d'autant plus, que les Eftats Gcneraux ne tefmoignent pas y avoir la moindre dlf- pofiiion, & que les bonné inclinations de S. Majefté, eunaccoramodement, n'ont jufque à prefentferyy que d'allumcr de la jaloufie parmy Ics Confcederé», corame «"il avoit aucune confideration de leur Inte- lefts, làoufelontoutes les appare nces de la methode «uintsnantpropofée mettre avecl'aide de Dieuune heureufe fin dans cette Grand afiàire, fi les difpofitions de toüt cofté font egalement finceres.
^ YnMajefteyt heeft in verfcheyde rencontres door antwoorden aende Heeren Extraordinaris Ambai- radeurs van Vranckrijck op 't fubjed van haer Propo- «tien toegevocgt, betuychthoe weynigh de felvehem icheenen cepaflèn, om een vafte Vreede tuflchen hem endede Heeren Staeten Generaci der Vereenighde "ovmtien aen te gaen, na cen foo bloedigen Oorlog, !™5«ftnoytghelooftdat de voorfz. Ambafladeurs ieiK de felve confidereerden niet als een fondement van «η Vreede, maer eer als een acheminemcnt van etnTraftaet,
de Schepen ghenaemt
Bonne Avontuere
raae Efperance. is de Juftitic van haer Majefteyt g^^^ynelijck, zijnde notoir datter een confiderablc |
V Vijf-en-veertighfle BoecL 595
Dehooge eftime die fijn Majefteyt maccktvande τ^^^τ. yrientfchap venden Aller-Chriftelijckften Koningh, _ isgenoeghalsvanalledewerelt, ende met eenigcre- flexie van partialiteyt in fijn efgard, ende hoewel fijn Majefteyt volgens de driften van fijn ghenegenthcden hebbe geaggreert de mediatie vanden meergemelden Coningh, ende en kan figh niet veronthoaden te be- fpeuren dat den Aller-Chriftelijckften Koningh inde decifievan defe faeckvoor te feer gheintereileertfal gehouden werden, alfoo hy altijt verklaert heeft door eenfecreetTradtaetgeengageert te zijn om de Hol- landers t'aiEfteren. 'c Wcick niet tegenftaende indien fijn Aller-Chriftelijckfte Majefteyt de Hollanders kan difponeren, om mede in de feJve gevoelen te treden die fy betuyght te hebben tot herfteilinge van een goe- de Vreede, fai den Koningh van Groot Brittdnnica van fijnen 't wegen Commiflarifen nomineren, ende de Croon Sieeedcn,de Heer BilTchop van Mea/fnende fijn andere Geallieerden exhorteren 't felve te doen, fonder welckers participatie de felve niet foude konnen geadj ufteert werden, ende dat fijn Majefteyt in gheen Traftaet van foodanige natuyre fai treden, endedaer- om foo veel te meer, aiibode Staten Generaci geene de minfte difpofitie daer toe beroonen te hebben,ende dat de goede genegentheden van fijn Majefteyt tot een accommodement,tot noch toe niet en hebben gedient als om onder de gheconfoedereerden jaloufie te ver- wecken , alsofhy haer Intereften niet en confidereer- de, daer volgens alle d'apparentien vande jegenwoor- dige voorgeflagene methode men met de hulpe Godts een geluckigh eynde van dit groote werck foude kon- nen maeckcn, indien aJlerfijts dedifpofitien egalijck finceer zijn.
33e©eec?imi>affaöeuc Goch fpjacft oocb mei ben fóoningi) enDe l^actogf) ban Jorck obet: i)et quaet (®;cactcni£ntDec<i5cbanaen£n/ Dat Ijetbw^öHpten alle geb^upclt ban «Θο^Ιοΐτ/ niet alleen onDec De cbt= aencn/ en boo;namentlgcft onDrc De 43ecefo^neecDe/ ( DatbpbeminfonDecfiepttDfecc see^agaceectenge^ p;vfreect)maec ooch onDec De J^epDenen geen ejcempel DaDDe/Dacraen De i&tbangen^ be^ ItjfiS nooiDjuft fbu· Deontcec&en/ enDemitpJienban liangcclacten^ec» ben/met meec anDece ceDenen tot 'tboojfj fubfect Dle= nenDe. S^aecop Dan ^ag(igeDac!)teJiejiefleptgea «efDe t e feggen/Dat naDien 'tgetal Dcc jiàeDeclanDtfcùe (©ebangeni Dagelöcp meec enDe meec quam ttat* ccotffecen/enDe epntltjcit al^ tot eetie infinitum óiuDe ftottien te gecahen/Dat gcnootD|uc&ttoa^ flgff ban Die Iioflen t'ontlaflen/öeMienDc (foo fcpDe) na beccftenins ge De felbe beel duyfent ponDen fletling^ geboft/ Daec toe geen geit langec RonDe becfcljaffen/ gelöcBmen ( foo al^ ceilTecenDe fepDe/ bocR fulcp in Hollandt toel toifle / enDe De mare Daec afliet loopen / immec^ bp fommige onDec öe ©eecen/ Doel» niet bp alle (foobec= Dec^ fepDe) DoenDe bo;Dec beccaci Datmen bp De fitta" ten tot geen biiffelingen toilDe Kamen / geltjch al^ al obec langen ttjDt Doo; Dc^ felf^ JI@inifiec in Den iiagc De felbe IjaDDe Doen pjefetitecen. ^e $ere ?Inibafra:> Deuc Beeft Daec op gefept/ Dat fjaec Üo. JIBog. tot een tueDecsijt^becbaiffcIingj öaDOen göeconDefeenüeect/ enDe Daec beneben^ bechlaect tot ccnceDeli)chcant::= fonnement boo; De obecige te Itonnen ftomen/om ban De boojfj ongcJeaentBept en tocDecsijt^ hlacfite te mogen afoaefen/ baanncecmen tot geen genecale toif= feling ban De jpDeban ftjn JQaicflcpt(fao al^ biel upc becfcijepDe ceDcnen Daec toe geallegeect begoojDete toefen) lionDe becHaen/ Daec op Dan bp Den ftoningh toeDectoiectgbeanttoooK/ Datupt becfctiepDfn foo Daec toe bebbenDeccDencn tot geen genera ewiiTelin- ge,noc^ oocR tot geen ranionnement KonDe bec(ïacn/ toel toetenbe ( foo fEpbe)i)oe ftet in j^ollanDt / toegeu fc&acï^Öept ban Sec-bolch gelegen toa^/DoertDe fiiec obec idtoeDecom een b^etbccliael/ arltjch al^ boo; Defen tot roeecmael^ gljefc{)tet/ enbe upt anDece ceDenen enbe inficliten m^et ; op De altecatie ban booi gementioneecDe {üefoiutie bp Den l^eecGogb;ynb« eeinfi(lecctenDegep;cffrcct/ geeft niet bonnen tocc» Den baéc otitcittt geobtinectt/ al^ allêenigcft Defe bec.
1tm6i»r- faiieut
ariiDtn Dtuning otucbe gtoeii-
Stoen. |
-ocr page 415-
415- S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
bliacfnse/ fooioanneecpetram aetnelbescbansen^
_L fouOe moeten toecDen gefuppeDiteew/Dat fuljc niet tJO?«
öec ban meninge fouDe sijn te laten oacn al0 op water en broot, 't toelch öat.tip Oen ©eec Ooch a! toeDecom SiinDe op genomen/Dat fooDanig{) i^cactement/ al^ toefenDe een (Iraffe ban De Ccimineïcn/enbnpten alle nctoupcit ban ® ojlog^ oebanaen/ban fijn .ïfêajcfiept boïaen^aenöcbocciiQoetDept cnüe mcbrDogentÌjept/ al^DOCftfoHDecqueirwflebanDcgfelf^ lofltjcfte cenos mé/niet en ftan noclj moctjt toetöen becbjacftt / bogö Bleeffiin Hàaj.ljiec ontrent onbebjeealsjcli/ fcsgenbc bo?bec^/bat tot ben ©?ebc bjefenöe geneaen/'t baecch ban ben ©ojiog enbe Oie 't felbe fn Holiandt boeben/ biemaectoepnig (foofepOe) albaectoacen in getale/ biec mebe te flpbcn en te percften/ betojjie bogD ( foo becbec^) bechlaccben men be ®;ebe albacc niet en be> geecbe. ï@aecopbanbpbeni|eec Gogh ban bebec= epfte antb)oo;t ;tinbe ggebient/ bechlaecbe fjljn Maj. toebecom baec op t ghy wcec felfs we],hoe dit werck al- daer gelegen is I dewijlmenu alhier fonder laft houdt, ende felfs oock niet en laet des wegen derwaerts ovcr- gaen, gelijck ick weet dat by u daer over is gefchrevcn, en verfoeck is gedaen, fo dat ick met u ,dìe alhier noch blijft, geene reeden deswegen voeren mach, als geene laft (foo ick weet) daer toe hebbende, ©bec bit fubs
ject 3dn toel beel ceben fap öoogpgebacbte JiBaj. opge= nomen/enbc baec beneben^ ooch relae^ göebaen/ en» bet anberen/obec be pjompte cefolutie terge n^ 't laefl confent ban be becbece fubHbien boo; ben bp
't^aclement geb?agcn/alle tenbecenbe(fo Ijet fcljeen) om baec mebe te toillen betupgen/batmen Ügi) in Ne- dcrlantinbecfelbecopgöcnomeu opinie/ tocgen^bc fuB|ïi)ientotbien<©ojlogbaectelanbe feec bcDjogen moet binben: <!5nbe topbec^ oocft bp fgn JUai. jijnDe gcfpjoocften obec 't booitfetten ban be (Staffarq bp be fubjecten in bat öijcft/bfltbacc toe niet en hen onbees laten be goebe öant te bitben /enbe na 't boojgenomm toeceh boo|t te fetten/ baec obec biel becbece bifcoucf- fen 3dn gemobeect/ ban bielchen geen becbec becfjael met genoegen macö toecben gebaen/ jijnbe tee befee aubientie ontrent tloee upcen boo?gcb;a£{|t/enbe baec na bp fiine ItonincMijcl^e ^Hoagljept mebe al een cup» men töbt in toebecjöté bectoiflcling& ban cebenen op 't felbe fubiectsepaffeert/ enbe geen meecgoopeat baec becltt;egen/al^ toel bp ben ttoning toa^ gegeben : (Senigt anbece boo?name j©ini|iec^ Ijiec obec infge» lÖcF jönbe gefp|oocften/en ftonben mebe al geen alte» tatie ontrent be boojfj cefolutie te gcmeet fien/ baec· Bm{)aec]|o.ie3og.b)ecben becfocbt gemelbe b)etc& ban be gehangen^ al# anbec^/in bec felbe Boochtopfe belibecatie gfjeliefocn te leggen/enbe obec bat fubject met bcreplle fpoet bnicl)tbaecl|jc& te cefolbecen ; toerbenbeanbecfint^Sin bappece on|ieIteni^ ontrent boojfS arme lupben te gemoet gefïen. «ïeii «E- i^eec Gogh fcöjeif foo beel ban be arme geban» Dtinmii gen^/bat entlijch oocïi een ban fon «iSbellieben / enbe een ban fijn ^agf^toittbengebangen/ beeenbanbc ï0ecfbaHben©eec Deenfche «efiOent/ b'anbecop
Ecaet. booifl^gD ban be J^eecen Mediateursbia^/ at foo biel be ^ccetari^ Cunxus, al^ be felbe f0ne öomefltjcquen fouben b3o?öen gerelapeert/ alfmen in j^oilanbt foube biillen celaj^eren ben ^ecce Oudaert chbeGringam, ^eccetaci^ ban ben teec Down ing.
^et fenben ban ben ^oon ban ben #eec Itlmbaffa^ bene Gogh na Hollant, gaf aen be üeeren jpcanfcbe Mediateursacg&taaen/ bat tnffcöen Engelandt enbe liaec Igo. H^og. particuliere (lanbelingen b)ierben ge^: bjeben/ maec 0p becfeeclterbe gaer battet niet en al^ om be lofllngh det Gevangens.
^n't begin ban iSobembec fepben fp te toillen al' tan^ljaertoecclttenepnbe te bjengen ter een of au· iSiDCieE beretoeglie.
öane g^e Honing fc ftifite in Novembet ben ïiibbec Wal- 'if.f»'®' ter Vane aen ben teere l!ttuc-b0?fi ban Brandenborg. ifÌit aen ?6lceebe in <©ctobec befe^ giaer^ Ijabben be Sfeecen iiieiiE- ban Hollant tec ©etgaberinge boojgeflagen/ om een ftjanfien, jjenuaem enbe Dabhl pecfoon naec Engeiant te fenben tot boiberingö banlje JBiffelmgB ban tocbecjflt^ ge· fenttu® öanacheii/ m tfgaber^ tot «ptbowinsfi ban 't aöeene
hnn ij-maf. Ceotiii: 40080 fleaaii' sen. |
6em topbec^ in lafi foube toerbengegebw, Sukhs υλ
bp be i^eeren ban Vrieflant ben derden OHben flfll geappjobeett : mit^ bat bete fenben a» Γ^ foon ban aïle^ foube geben communicatie aen hê üceren JFcanftfie Mediateurs, enbe aen bentìf^ffi Gogh, ^trnDaffabeut ban befen g»taet; enbe battneh} J® aengaenbe beconctufïefoube boigen benteneucbann^ fiet (Cractaet met ©jancfictjch «nno twee en fefti»h Ά gemaecftt. j^ocötan^ijeeftbefefenbingegeen booSbï gancR geftaot ; toecbenbe bp anbece »?ohintien / L » fonbccöept in Zcdandtgefufpecteect/ al^ofHoligndt "C baec mebe pet^ pacticulier^ of affonbeclijcfiö htn, öabbe/i^ alfoo niet baer op gebolcötj maer ben elfii C decembertjcbbengaec Ho. jHSogentliebenDenbeer ban Gogh gereboccert booj befen aejief. *
S I R Ej
ρ Our tefmoigner en teute evidence la difpofidon *'!<n que nous avons à Ia Paix nous avons fait contlnuer & jufqucs icy Ie fejour de noftre Ambaflid. voftrc court «Sf
depuislarupture: Carbienquenousayonsfatisfaitou tai^ pardesraifoosinvinciblcs, oupar des ofFres juftes&i'J^ raifonnables. à touces les plaintes que Ie Sr. Dtmhgi, voulu faire icy, lors que nous ne pou ν ions pas encore croire n'y apprehender ce que nous voyons aujour- d'huy, nousavoiisfaitqueiquechoie de plus,quan(| nousavone laifleen Angleterre noftre AmbaiTad.bien que 1'on euft prisiurl'eftatdes places & des Paiscn- tiersenl'un&rauti^monde, &laifi & confilqueles navieres des habitants de ccsProvinces, alavcuedc toute la Chreftienté, fans aucune decJaration prece- dente, nous n'avons pas mcfme revoqué noftre Amb. apret que V. Majcfté afait partir fon Miniftre d'auprsi de nous dansl'eipertincc que nous avions,qu'elleieroit enfin touchée des maux, qui affligentl'une&l'amre Nation.&descalamités , dont toute l'Europe fe volt menacée. Nousnc voulons pointd'autretefmoinque V. Majeflé mefme,des avances que nous luy avons fai- öes, OU faia faire des conditions, fouslcfquellesroa pou voit faire une Paix bonne & cquitable. Nous luy avonsoSFert de la faire ainfi qu'il luy plairoit,ouàciìii- dition jef Pe» refiitueroit tont tt qui avoitepéfriiit pêrt & d'éiutrê, ou bien, fi l'Angleterre n'y croyoitpaj trouver fon conte que 1'on ntienJroit dt cofiééà'tM» toutce^iavoittfiéfris, 6; ce mefme, avant que 1'on peut fcavoir ic;^ cé qui pouvoit eftre ptii de noftre coftées es quartiere eiloignés,de forte,que 1'on ne pou- voit pas dire auffi que nous y cheufions noftre advaa- tage non plus qu'enla cemfenfatiandes freis&{trtih qui font ians comparaifon bien plusgrandesdenoiire cofté que de 1'autre : Neantmoins non feulementvo- ftre Majefté n'g pas voulu aggreer ces oftresócivaiiceS) <jui ne luy peu vent pas peimettre, de doubter de noftre inclination à la Paix, & ne s'eft pas mefmc trouvéfatii· fait par les avene*! qut les Amheffad. Mediateurs ooi fti· tesd'euxmefmes, deeonditions tretfadvantagieufei^ l'Angleterre, & prejudiciables aux interefts de eet Eftat,aux quelles auffi nous n'avons jamais donnéne· ftre confentemcnt,mais auffi jufqu'ici n'y elle,n'y per- fonne de fa part n'a fait eucune eutierture.Tà fait cono(«· flreà quelles condkions elle vouloit faire la Paixip fon cofté, &quoy qu'il luy ait peu de protefter a no- ftre Ambafladeur qu'clle ladefiroit, neantmoliiselip n'eftjamais foitie de ces
peu eftre portéeà parler n'y a luy n'y au3f Med ueu" à qttelles conditms elle la vouloit faire, nous croyonsdi tousles Princes Chreftiens qu'ilspraferobt touaout« la douceur d'une bonne Paix, aux malheurs d'une guerrtì qüelque jufte qu'elle puiiTe eftre, & nousavop» cette opinion piticulierement de voftreMejeit?<|« ftit profcffion (funè mefme Rtligim avec nout,ma]s® la maniere qu'il luy a plu en ufcr,cn ö'agrcantpasm^ meslespropofitions u advantageufes ίίΙΆ/is^tif^^ fi prejudiciables à c'et Eftat-,queles mdrnieurs onti^ tes, & en ne faifant pas la moindre proppiition, fuj"* quelle nous puiffions feulement entrer pa negoii^®' nous avons creu qae noftre ArobaCTad. ne demeureren Angleterre, Êns faire grand torta la lepp' Ktiondecet Eflat, dcaVonsjugé ncceflalré àe ie fit» |
-ocr page 416-
en ο ο R L ο G Η. 'tVijf.en-veertighfleBoeck.
|
ι nir pu's qu'auflì bien voftre Majefté en revoquant W- '^Viniftreja bien tefmoignée quelle le defiroic ainfi, "s ne laifleroDS pas pourtant de conferver une incli- ' fon cntiere & parfaice poùr un accomtnodemènt "Vonnab'ej quc nous pourronSfaire de concertavec ''' jii^sjgc nous attendrons que bien toft le bon Dièu "'foiré à voftreMaj. les mefmes mouvements,i5cquel- Tvoudra bien nous faire part des conditions, {mlef- ιΰαιίΐιΐι^'β''"'''' afin que par ce moyen Tonpre- i* gl'effufion de tant de fang > dont une bonne par- j ijCrefticntevaeftreinondéc ; nousn'enpou- pj5eftrerefponfables,puÌ6 quc & devant depuis la moturt» nous avons fait plus, que Γοη ne pouvoit legi- timement defirer de nous & que nous fommes encore refts d'y donner la main, au lieu que jufqu'icy nous n'avons pas pu fcavoir les intìmes intenttons de vo- ftre Mjjefté fur ce fujet, nou< attendrons le jour qu'el- , aura les mefmes penfées pa'ifiques, mais nous fou- haitterionsqu'elles y vinflènt, devant qu'elles luy fuf- fent fuggc'ées par les imminentes calamités publiqucs, dont nous voyons toute la Ghreft. menacé,nous prions Dieu qu'il P'®'^® deftourner 6e tenir ; Sire; La perfonne de voftre Maj. en fa fainté &digne gar-
ile,àlaHaye le u. Decemb.
STI H E.
OMin alle fcbijntedoenblijckenonfedifpofitie tot de Vreede , hebben wy tot nu toe laeten continueren 't verblijf van onfen AmbaiTadeur aen u Hof federt de Rupture : Want hoewel wy vol- daen of door onverwinnelijcke Redenen of door redelijck ende billijckeprefentatien, op alle de klach- ten die de Heer Downingh alhier heeft willen doen, als wynoch niet en koften geloven noch apprehende- ren 'tgeene wyaltans fien ; wy hebben wat meer ge- daenals wy onfen Ambafladeur inEngelanthebbien gelieten, hoewel men randen Staet in d'cene ende d'andere werelt verfcheyde Plaetfen ende heele Lan- den ghenomen hadt, ende verfcheyde Schepen van d'Inwoonders haerer Provinciën ghenomen ende geconfifqueert hadt in 't gefighte vande gehcele Chri- ftcnheyt, fonder eenige voorgiende declaratie ; wy hebben felfs onfen Ambiffadeur niet gerevóceert, nae dat u Maj. fij η Minifter van ons had doen vertrecken, inde hoope die wy hadden van datfy cyndelijck foude geraeckt fijn vande plaegen die d'cene ende d' andere Natie bedroeven j ende vande Calamiteyten daer ge- heel Europa haer van gedreyght fiet. Wy willen geen ander getuygen alsu Majefteyt felfs vande voorflae- ghen die wy haer ghedaen hebben, of door ons ghe- ilaen fijn, opdeweickemen een goede en redelijcke Vreede konde maecken j wy hebben hem geprefen- teert defelve te maecken nae fijn believen, of op Con- ditie ώί we» alles foude refiituerenvatuanbeyderfyden immtn -mts geweefi, of wel, indien Engelant haer reeckeninge daer by niet meenende te vindea dat men ieyderfi^dts foude houden, al het geen genomen vascnàù dat ielfs aleer men hier koft weeten wat by ons inde verafgeieeghen QMrtiercn koft genomen fijn , foo dat men oock niet koft feggen datwyonfeavantage wiften niet meer als door de compenfatie vande on- koftcn ende Ichaeden , die fonder cumparatie wel veel grootcr aen onfe fij de fijn als als aen d'andere : 'twelck niet teghenftaende heeft u Majefteyt al- leen niet willen aggreeren defelve Prefentatien, ende vooriliegen , dcwelcke hem niet konnen toelaeten te twijfFelen aen onfe genegentheyt tot de Vreede, Mde en heeft figh felfs niet voldaen bevonden door dc voorflaeghen die d' AmbaiTadeurs Mediateurs «ït haer felfs hebben ghedaen van feer voordelighe Conditiën voor Engelandt, ende naedeligh aen d' Intereften van defen Staet, aen dewelckc wy oock noyt en hebben bewillight; tnaer oock tot noch toe heeft fy, noch yemandt van haerent weeghen ghe- eenighe ouverture, noch doen blijckenopwat Conditiën fy van haer fijde de Vreede begeerde, ende hoewel hy heeft konnen protefteren aen onfen Am- bifTadcur dat fy defelve begeerde,foo is hy echter noyt V Deel. |
getreedern buyten die generaèle Termen , ' ende en heeft noyt konnen gebr'acht werden om aen hem ,of ____ aende Mèdiiteurs tc feggen op wat Conditiën fy dèfelvë begeerde te maecken ; wy gelooven van alle Chriften Princendat fy altoos d'aengenaemheycvaa een goede Vrede fulleri prefereren aén d' onghe- lucken vatï ieen Oörlogh hi>e rechtvaerdigh dcfel-i ve oock foude moghen wefen, ende wy hebben in- fonderheyt die opinie van u Majefteyt die met ons Profeffie macckt van ceri en'de fel ve Religie,maér vol- gens de.manieré die 'c haer belieft heeft te gebruycken, felfs niet aggreerende dc fob voordeeligépropofitien aen Engelant ende foo naedeeligh aen defen Staet, die de Mediateurs hebben voorgeilaegen ^ ende niet de minfte propofitie doende, waer opwyallèenlijckin ondcrhandelingh foudén konnen treeden hebbent wy gemeynt dat onfen AmbaiTadeur niet langer InjEn- gelandt koft verbly ven , fonder groot naedecl te dóen aende reputatie van defen Staet, ende hebben noo- digh geoordeelt defelve wederom te doen kómen ; al- foo oock u iWajefteyt door 't revoceren van fijn Mini- fter genoegh heeft doen blijcken dat hy het alfoo be- geerde ; wy fullen echter niet riaelacteneene volko- mene genegentheyt te conferveren tot een redelijck accommodemen,'twelck wy met d' over-cenkomfte van onfeGeallieerden fullen konnen maecken, ende wy fullen verwachten dat Godt de Heere u Majefteyt: geve defelve mouvementen, ende dat hy ons wel deel- aghtigh fai willen maecken vande Conditiën, op dc- welcke hy defelve falbegeeren, op dat men door dan ' middel voorkome 't vergieten van foo veel bloet> waer van een goet gedeelte van de Chriftenheyt ftaet geinondeert te werden , het en kan van ons niet afge- eyfcht werden, alfoo wyföO voor als naerdc rupture meer hebben gedaen, alsmenwettelijckvanonshad konnen begeeren, ende dat wy ainoch gereet fijn de handt daer aen te geeven, inplaetfedatwytotnoch toe niet hebben konnen weten de innerlijcke inten- tien van u Majefteyt op dat fubje«9:,wy fullen den dagh afwachten dat hy de fel ve vreedtfaeme ghedachten lal hcbbe, maef wy wenfchten dat defelve in haer quae- mcn skleêr fy in haer vemieüwt wierden doordePu- blijcque iminente Calamiteyten, waer van wy de ge- heelèChrifténheyt gedreyght fien; wy bidden Gode dat hem gelieve defelve afte wenden, ende dcPer- foon vian u Majefteyt houden Sire in fijn heyligeende waerdb bËwaeringh. In den Haegeden ii.Decem- ber τ 66^.
^e StonfnQg geeft Daer op geanttoooit.
HAuts & puiflants Seigs. tout Ie monde fcait avec quelle repugnance nous nous fommes laiffés en- ntneBi gager dans cette Guerre avec vous, & faifant Sint reflcftion fur Ie fang Chreftien qu'elle a coufté, nous atteftons devant Dieu Ie fcrutateur des coeur,que nous ne defirons autre chole plus que d'envoir la conciu- fion par une bonne Scjuftepaixlaquelle nous ne vou- drions pas embarfler par larepetitiondeschofespaf- fées, qui ne peuvent fervir qa" à aigrir les efprits de co- fté&d'autre & faire faigner lesplayes que l'une & 1'autre nation ont trop fenti dcCa,fi lesparticularjtés de Votre lettre ne nous obligerent à nous juftifier contrc les infinuations y faites à noftre prejudice.
Aufli c'eft avec bien du regret que nous nous plai- gnons icy d'un total refus de fatisfaction à tant de plain tes inutilement faites par noftre Miniftre lors à la Haye, pour des vexations & depredations faites fur nosfujets aux IndesOr/Vwr/?/«j & Occidentalet, pour des declarations publiées ou par vous, ou par vos offi- ciers, leur defendant la liberté du Commercedans les paisfi vaftés&ouvertsàl'induftrie, &trafiquedc tout Ie monde, de la neceilitc impofée fur η ous,d'en- voyer diverfes flottespourprendrepofleflionderifle de Pouüeroti promifepararticles dü dernier traitté, au- tant de fois illudée à noftre grande defpenfe &des hon- neur,& pour comble de tout d'une hoftilité ou ver t fur nos fujets ordonnée au Seigneur de Rujter fans au- cune declaratioB precedente , & devant que 1'on 31 f «ic |
-ocr page 417-
398- S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
aifi OU confifqué aucun de vos vaifleaux icy.
_^___ De l'aucre cafté nous difons qu'il n'yajamaisen
d'avance faite à nous pour acheminer une bonne &ju- fle paix,n'y pour nous convanicreque vous l'ayez tant feulemeuc fouhaitté.
Les propofitionsdonnéesparles ArobaiTadeurs Ex- traordinarii de France quoy que peu proportionées à uoftre honneur &ìi l'intereft de vos fujets n'ont jamais efté rejettées par nous, au contraire perfiftant àfou- haitter la paix , nous avons tefmoigné auxdits Ambaf- fadeurs un defir qu'ilsfenomaflèncdcsComroiffaires de part & d'autre pour traitter la deflus, & n'avons jamais lefuféìcmmeiiiatiott, maisavecraifonleurλγ- hitrage, pour des dommages foufferts, & un regle- mcnc de Commerce à l'avenir, apres qu'ils fé font lendus fufpedls par une declarationentiercmencpar- tialcpournous.
Quant à la revocation de nofire Minìfire de la Haye il eft notoire qu'il y a demeuré tant que noilre hon- neur & la feuretédefaPerionnel'aytpeupermettre, n^is quandi nous avons veu que contre l'affeurance publique pir vous donnéeàluy pour fa Perfonnc & pour lès Domeftiques > Ics Eftats de HoUande (qui ont efté veritablcment lesaucheurs de la Guerre ) ont ofé par leur ordre particulier faire prendre fon Secretaire devant fa porte, & le mener à la prifon, cu il tit en- core avec toutes circonftancesde mefpris & de cruaute fans aucun fujetjufquesàcetteheureconnu, repara- tion faite par vous, nous avons confenty à fon retour, pour ne plus expofer fon charadtere & la perfonne aux caprices qui pourroyent l'accroittretous les jours par des accidente.
Non obftant tout cela nous avons le coeur fenfible- ment touché des maux qui arrivent par la continuation d'une guerre , qui menace toute la Chreflienté, & des fuittes qu'cllepourraavoirauprejudicedelaBi/»· gionproteftanu i lequellenous eil infinement plus che- re qu'aucun interell d'Eftat, & fuhaittons que vous ayes les mefmes fentiments pacifiques, afiii de vous unir,8c d'affermir les uns les autres par des liens indif- foblesjfcachant bien que vous en recevrez plus de fruit que det Alliances qui vous feront bienfayer leur fecours par des conditìons vigoreujes & prejudiciables à l'intereft de voftre Eftat, telles que vos ennemis mefmes n'ont jamais peu fouhaitcer, En un mot nous prote- ftons devant Dieu que nous n'avons rien au coeur qu'un accmnudement jufie & convenable pour vous avcc afleurance d'y pouvoir faire entre nos Alliés de concert avec nous, & comme l'honneur ordonne que vous faciez lespremieres avances en cela, nouspro- mettons de les recevoir tousjoursàbras ouverts, & eftimerons la paix qui l'enfuivra comme le plus grand bonheur qui nous peut arriver dans ce monde, priant Dieu qu'il vous ait, hauts & puiiTans Seigneurs dans fa fainte guarde. Efcrit à noftrecourt à Oxfort à i6. de Decembre
Voftre bien bon Amy
Charles Roy.
Ho. Mog. Heert?}.
ALlle de Werelt is bewuft, met wat tegenheyt wy ons hebben laeton engageren in defen Oorlogh met u, ende maeckende reflexie op het Chriften bloet dat de felve heeft gekoft, foo betuygen wy voor Godt, den doorfoecker der herten, dat wy geen ande- re faeck meer en begeeren, als om het befluyt daer van te fien dooreene goede en eerlijcke Vrede, de welcke wy nieten fouden willen aenvaerden, door het weder ophalen van de gepafleerde dingen, die niet en kon- nen dienen » alsem wederzijts gemoederen te verbit- teren, en te doen bloeyen de wonden, die de een en de andere Natie aireede te veel gevoelt hebben,indien de particulariteyten van uwen brief ons niet en ver- bonden, om ons tcontfchuldigentegensdeinfinua- tien, daerinne tot onfe prejuditiegedaen.
Alfoo is het met een groot leetwefen, dat wy alhier klagen over een totael rcfuys van fatiffaflie op foo vce- le klachten, te vergeefs gedaen door onrenMinifter iti |
als doen in den Hage, over vexatien ende depredi-.
tien ghedaen aen onfe Onderdanen in de Ooft ende ' Weft-indien, ende over dedaratien gepubliceettof dooru, of door uwe Officiers, haer verbiedende de vryheyt van de Commercie iii de Landen, die foo woeft, en open zijn, aendeinduftrleendetrafique van alle de Weielt, overdenootwendigheytonsV gedrongen , om verlcheyde Vloten uyt te fenden,om poileffie te nemen van het Eylant van Pe«/<re»jbeloofi by de artijckelen van bet laetfte Traólaet, foo menig, mael geilludeert tot onfen groote onkoften en oneetc en tot vervullinge van alles over een openbare hoflUi! teyt tegen on feOnderdanen geordineert aen den Heer ; de Ruyter, fonder eenigc vgotgaende tleclaratie, ende ' al vooran, dat men alhier eenige van uwe Schepen ge· faifeert ofgcconfirqueerthadt.
Aen de andere zijde feggen wy , datter noyt eenige vorderingc aen ons gedaen is , om de wech te bane tot eene goede enrechtvaerdige Vrede, nochteomons te doen ghelooven, dat ghyfe eenighfints gewenfcht foudt hebben.
De Propofitien overgegeven by de Ambaffadeurs van Vrenckryck, alhoewel weynigh over een komende met onfe eere, ende het intereft van uwe Onderda- nen , en zijn noyt by ons verworpen gewceft, ter con- trarie wy perfifterecde in onfen wefen tot Vrede,heb- ben betuyght aen de gemelde Ambaifadeurs een be- geerte, dat de Commiflarifen van wederzijden ghe- nocmt mochten worden om daer over te handelen)en hebben wy noyt hare A/i^/Mi/Vgerefureert, maermet reden h^iCt arltitrage, om degcledenc ichaden, ende een reglement van commercie in 't toekomende,Oadat fy haer fufpeögemaeckt hadden door eene declatatis gantfch partiael voor ons.
Wat aengaet de revocatie van onfen Minifler uyt den Hage, het is notoir dat daer is gebleven, foo lan- ge als onfe eer, ende de verfecckeringh van fijnper· foon het heeft konnen toelaten, maer als wygefien hebben dat tegens de publijckeaiTeurantie dooru aen hem gegeven voor fijn perfoon ende Domeftijcquen, de Staten ViaHoUandt(diemderwaerheytdea»thim A^ngevetfi ven defen Oorlogh) hebben derven dootba· re particuliere ordre doen vangen fijn Secretarisvoor fijn deure, ende de felve te brengen naer de geysnc· kenifTe waer in hy noch is, met alle circumftanticn van verachtinge enwreetheyt, fonder eenige 0016· ke tot defeuyre bekent, ofte reparatie byu ghedaen i
foo hebben wy geconfenteert tot fijn wcdcrkomltt» om fijn perfoon ende Characaer niet langer te expofe- ren aen de caprices, dewelckc alle dagen door toeval- len koften komen aen te waifen.
Dit alles niet tegenflaende, in ons herte ten hoogn- ften gevoelijck van de qualen de welcke komen teont- ftaen door de continuatie van een Oorlogh, de welc- ke de geheele Chriftenheyt isdreygende, ende van het gevoigh dat de felve kan hebben tot nadeel van «
Proteftantfche Religie, de welcke ons oneyndelijw
veel liever is, als eenigh intereft van Staet, ende wen- fchen dat ghy de felve vreetfame ientimenten moCK hebben, opdat wy ons mogen vereenigen,endedee« den anderen vaft te maecken , door onbreeckelil»® banden, wel wetende dat ghy daer van meer viui»' fult trecken, als van de alliantien die u haer fecou» W" fullen doen betalen, door rigoreufe conditie" eoo nadeeligh aen het intereft van uwen Staet, ^iw® ® ' danige als uwe Vyanden felfs noyt hebben wenfchen : Met een woort,wy protefteren S dat wy niet ter herten hebben, alseenrechtveeW cn billijck accommodement voor u, met ϊ^κ." ringe van daer in te konnen doen treden onfe 6®® ' eerden, die met ons zijn, ende gelijck als de eere
donneert, dat ghy daer in de eerfte beginfelen foo belooven wy, die altoos met open armen le W' ontfanghen, ende fullen de Vrede die daer uyc^i^
gen fai achten, als hetgrootftegeluckdatons»»^^
Wereldt kan toekomen. Biddende Godt, 'i^'^uL neme, Hoogh ende Mogende Heereninlij^",' lighe bewaringhe. Gefchreven in ons Hof tot ÜX' |
-ocr page 418-
cn O O R L O G Η. 'tVijf-en-'veeriighfte BoecL 399
|
^izfifiitndtn van December, Jefiün hoedert vgfa» 'i^ymh- goeden Vrienc
Charles Rev. mcfe 25?icf/ 01" ^^ Hollandt Daet in foo öactcltjch
hiim ooojneliwhin/toiect fcct flcfupp?imeECt i Hoi- SficnoEDacteteenecnfitoa^/ eoectucecöm fiflö
η fliic moiiiicen om in gofDe po|luec te ml enöe 0e=
«rh fn iCDttt Oen ipaenlchen, eerlten Engelfchen,
S Nüürtichen(0o?lo8£n f elcftcn^ toa^ abetoeeft ftP DBfciaÖlie om te menageccn/ enDe öaec teont= SüanDcfcöulOen/ alfooi^ t'elcfiengoocRDe ae= m [icölif gljttofclt/ om Qcen tlflt nocb hoficn te fpa= S het oe noot epiie/ immcc^ Decft h ncie llalJ aenae02cpen/ enoe ijanot oüec 'tljcct gijC' Zt) Hoiiandc öceft oaec (n uptaemimt/ met ftct con= iiiuM f ntrtenöanerncwee hondercitenpeunmBö/ twec- maelintenaaec/ met öe halve verpondingen, fraoiDinattóHaertftede-gcit, Ijet öecöooflöen üan 'frcctitüan'tKlcyn-Zegcl, enoe niettEtüetflooaen fiiDe tofDfC opfieilen üait aUc^/ toat jeDect Den SDienfchen ©ojloB üja^ aemoDecewt : aa met ^m^ Dofiticn Die toel acöuecenoc Den Spaenfchen ©o^loaD waccnuoojseflaecn/Doei) nopt inacboew/ al^ een Pafligie-geic. 'tüjcleh om De niewtoiaöcpt ictt goet at»
DacljtDfbDifclJPtefiellen.
Papgie-gdtf Onlonnanüe, 'uoJgens de welcke ten be- homvandfgberneenefaecke, inden Lande van Hollant ende l·Vefl-f^rieβant, van wegen ende vol- «f»; den confeme van de Staeten van den [elven Lande, 'myeder Stadt metfijn difiriêi venachtfal werden het Pajfagie-gelt , voor den t^dt van een her, innegaende met den eer [ten Af ril feltien hon- dcrt vijf en feftigh, ende eindigende met den eer- fmAfnl feftien hondert fes en feftigh,
r I.
I We "Π ® y^®·· Pei^ioo" op Wagen
Ifl'lt. of in een Schip ofte Schuyt, op een ghereguleert Veer, m HoUandt ende Wtfi-Vrieflandt ghevoert wert i omfangen ter plaetfe daer die af rijdt, of af vaert, een gherecht vicrde-parc van'tgeene die Perfoon over vracht-loon teghenvifoordigh moet betaeien, de Gabellen by de Steden op eenige Veeren ghetrocken wordende, daer inne niet gerekcnt,fulcksdat elck rey- fende perfoon, die tot noch toe over vracht-loon buy- ten de roorfchreve Gabellen heeft betaelt w>r j voorc- aen over vracht, endepaflagie-gelttefamen, 'tay de WageoftedeSchuyteafgehuyrC is ofte niet, fai beta- len ni//aen de Voerman, of Schipper, die daer van aèn den 1'achter een gerecht o^ji^i part fai moeten verant- woorden in alle oprechtigheyt ; ghelijck oock vaii alle Perfoonen uyt andere Landen ende Provinciën met een vracht-Wagen, op een Karre, in een Schip'of Schuvt, ofwel met een Sleede die door een Pa^t of Paerdengetrocken wort, in den Lande van Ηο&λΛ ^néemfi-Vrieflandt komende,ter plaetfe haerder aen- Komite, ende van alle Perfoonen uytdefe Provincie Daer andere Landen vertreckende, ter plaetfe van hare af-reyfe, aenden Pachter van defen Impoft betaelt fai worden een ghcrechte vierde part van de uytgeloofde Vracht-penningen, ten waere bet ielvewWe pirt jnochte koomen te excederen [et ftuyvers over yder nooft, in welckencasfy-luyden echter met fes ftuy- versfullen mogen volttaen : Infgelijcks fai van alle be- aongen Vrachten in Wagenen,op Karren,in Schepen ^«•luytcn of Sleeden, met Paerden getrocken werden- ae, oy een of meer Perfoonen buyten de gereguleerde ''cerenbycontraa, ofteover-eenkominge, inHo/- r "7 f'fi VTÌefl»ntafgehuyrt.terplaetfedaermen ΜΓΓ,,, f ' aenden Pachter een gerecht wWi nTeeloofde Vracht, moeten betaeltwor. ΐΓ».'^ η '^•^^gcn alleen uyt-gefonldert, in de welc'' yeder Perfoon, ter faecke van defen Impoft, ial be- taelende helft van'tgeene voorfchreven ftaet, ende |
fulcks een gherecht acht/Ie part van'tgheene tegen-_^
woordigh aen Vracht daer toe geftelt is.
De Schippers ende Voer-luyden 't Paffagie-gelt, in- voegen voorfchreven ontfangen hebbende, fullen het felve op haerwederkomfte ter goeder trouwen, date- lijck weder uyc keeren aen den Pachter vande Stadt ofte Plaetfe daer (y-luyden afgevaeren,cnde afgereden zijn, maer de Schippers of Voer-luyden aldaer niec woonende, of te huys hoorende, fullen het PalTagie- gelt moeten betalen eer datfe af-varen of af-ryden, of wel daer vooren cautie ftellen tot keure van den Pach-
ter.
III.
De Militie, foo te Water als te Lande, op Patent van de Heeren Staten, of andere publijcque ordrein, uyt, of door de Provintiegevoert werdende, fai van defen Impoft exempt ende vry zijn.
Ende op datdefe Ordonnantie in alle hare Articu- leB,of gedeelten, ende elck van dien wel mach wer- den gcpraöifeert, ende den Pachter, noch'tgemee- ne Landt, in hare refpeótive gerechtigheden niet ghe- fraudeert, noch verkort,foo fullen de geene die bevon- den fullen werden contrarie gedaen, of een ige ontrou- wigheyt dienaengaende gepleecht te hebben, daer over voordeeerftereyfe werden ghefufpendeert voor den tijdtvan yJi weecken van haere Veeren, ende bedie- ningen, of wel gecaiTcert, naer gelegentheyt van faec- ken, ende daer en boven vei beuren een boete van v '^f i ff» guldens ; voor de tweede reyiè opdeab-
! folute verbeurte van haer Veer, ende bedieninge,cnde ! daer benevens noch op een boete van hondert %n\àcv\si in beyde de ghevallen boven de ftraffë van dief-ftal, ende begane ontrouwe, ter difcretie van den Rechter te decreteren, mitfgaders hetviervoutvandewaerde van'tgheenedoordeghepleegde ontrouwe falwefea ghenooten ; alles te applicerenfooalsin reguardevan de condemnatien over andere gemeene Lants-midde- lengebruyckelijckij. ^
De Pachter fai foodanigen ordre moghen ftellen van toe te fien, ende te onderfoecken dat hy in dit middel niet en werde gefraudeert, ofte verkort, als hy te raede fai werden, fonder dat hem door yemant, wie hetzy, daer in ecnigh belet fai moKn gedaen werden,dat hem opeen boete van "W^^Coroli guldens, ende ver- ders arbitrale correöie, naer de qualiteyt van'tgheda- ne belet, of de gepleegde refiftentie, alles boven de poenen ende breucken in de generale Ordonnantie ge- expreffeert.
VL
Soo wie Pachter blijft van ditmiddel, fai gehouden wefenàlle Maenden een gherecht /aef^e part van fij- nen uytgeloofden Pacht, te betaeien aen den Ontfan- ger van 's gemeene Lants-Middelenoverde Stadt en Quartiér van ... .
VII.
Ende fai de Pacht van 't voorfchreve Middel ingaen opdenee^ff» Aprilis defes/aers [efiie» hondert vüf en [eHigh, ende weder eyndigen den eerfien Aprilis de^ toekomenden Jaers/^/f» hondert fis en[efligh.
VIII.
Opde Conditiën ende Voorwaerden foo in deGer nerale,alsindefe particuliere Ordonnantie begrepen, is Pachtergebleven van defen Impofte . . t . . j·. . . . . . -I voor den tijdf Vin een geheel Jaer,
ommedefommevan.....
' V "
Dct t'oirkonden is defen gheteyckent by den Ge- committeerden van de Heeren Staten, op den .
©elicereri ban Hollandt lieten oocftflilflacnbc becfpacïnatJtian De Jacrlijckfe Inrereften of ceDuttU/ ban vijf tót vier : Daer mcbe fti Du^ lauaö öe €apfta» I^n ban tiaer fcgulDen lieten af!teafn/en gaDDen ftaet % I » Be- |
-ocr page 419-
400 SAKEN van STAET
|
löóf. aemaechtbooj'tuptöaenbanbtt Seculum cupmupt
_i- alle [)acc fctiuIOcn te fullcn
^taet betoont fifll) in <0o?Iob te3©atct enbe teSianbe/ tnDe men B?eefDe tooo? meec ©panDen/ Ooftenrijck, Sweeden, enbe De BÖcinifcontcnteetöe KeurenOc Vorften. CnDe gaf niet toepni0bfcl)?icR bat al üan benfevenen twmtighften ^ecembcc af/ Cointet- tot ben een twintighlten ^amiactj / fclieen etn Co- <8>c«re. meecflificccnte/ baccbantjet 3|oucnaeì gljeficUbp JHendrick la Been, aljl boïoijt :
t Edcrt den /even en tvintmtigh/lett December feflitn- binaü f^e'xiert vier en jefligh, is cenComett'ge&irnt mec Daec öaii helder weder, droevigh ende fonder ftaert ofce fchadu- weghefienj ende ftont de voorfchreve Comeet den tweede/i Januirij fejiieu hondert vijf en fefttgh s'avonis ten feven uyren van den Noorder-hoorn des Stiers 4.0. graden,ende van'tflinckeroogh des Stiersa^.gr, ü, in. ende van de Clarcn in de ilincker voet des Noorde- lijckften Tweeling 44. gr.+4-. minuten. Opditos'a- voncs ten 9. uyren , tìont de Comcec van de Noorde- delickfte der drie Koningen 4Ó gr.45:.m. van de Ilinc- ker fchouderOrions 26.gr. 38.min. van fijnrechter fchouder 3+.gr.io.min. van 'c ilincker been Orions gr. 4f. min. ende van den ilincker hiel dei Wageniers 40. gr. ( Op dito bevont ick met een ende de felfde graet-boogh, dat de mont des Wallevis ftont van de Clare, in 't voorhooft des Rams 23. gr. 4.5,01.ende by my gcdreflècrt zijnde de uyt-middel-pointicheyt des ooghs, bevont ick dat op den voorfz. tijdt de ware di- ftantie der voorfz twee Starren, was23.gr. 31. min. over een komende met mijn uytrecckeninge, wiskon- ftighderSpherifcheTriangels, volgens de gheftelde lengte ende breette der feJfde twee Starren van Joh. Fhocilides Holiuarda.
Den iiri/ew Jaouary, s'avonts ten 6- uyren,ftont een Comeet met eenen langen ftaert,van de rechter fchou- der Orions 37. ptr. 45:. m. van fijn ilincker been 17. gr. a8. m. van den Zuydelijckften Tweeling i7.gr.j0. m. Ten (j.uyren van den Noorder-hoorn des Stiers 40.gr, 45·. m. ende vaa den Zoorder Tweeling 66. graden 28. min. Ende ten 10 uyren ftoncde vobrfchfeve Co- meet van'c midden der Seven-geftarnte a4.gr.f0. m. ende is doen gepaiTeert door den derden tane des Wal- levis> aefa den oiiderften becli der ilincker zyde, rae- yendeden ftaerc'ofte Ichijnfer van de voorfchreve Co- meet naèr de Claren, ia't ilincker been Orions, lanck ïüjnde 18 eneen halve graed, ende yedergraedopden aerdbodem bédraecht I j. mylen,foo dat doen de ftaert lanck was 177. en een h'ajye myle.
hier in Hollandtbetrocke Lucht, màer tot P'rage helder weder, ende is doen de. Comeet aldaer bevonden ) foo de Novelles melden, van 't oogh des Stiers if^raden van de Seven-geftarn- te 13.graden van den OccïdentaliflenSchenckel 35·. graeden. ; ^ ·;^.·ί)·. ·.
De,oyfj^i»Januarys''avpnts ten βί^/ uyren fiont de Cotiieet van 'i ilincker oog des Stiers minur.i
ende van de ilincker fchouder Orions 39. graden 7. minuten , foo dat de Comeet doen bevonden wjert Benoorden den jEqüinodliael, in den rechter koon dés Wallevis, Benoorden den derden tant, den ftaert ofte'fchaduwe raeyde. naer den flincker clleboogh Orions.
Den fcvenden lanuary s'avonts teny?/ uyren ftont de Comeet van't flincker oogh des Stiers,'30. grad. ende van fijn Zuyder hoorn 4f. graden, foo dat dfe voor- fchreve Comeet doen ghépaiïèert is door'rmidden des ooghs ; 'cwelckby fommige voor'c neufeitghegroet ende aengefien wert. Ten feven uj^enflont de Co- meet van Capella Hircus yi. graden ar. minuten, ende van't midden der Seven-geftarnte 13. graden. Op dito ten halfticaelf uyren itont de Córneét van de flincker fchouder Orions 41. gr. ty.'-toinutèn jende van Capella Hircus f i. grad. 23.minut. den ftaert ofte fchunjfel van de Comeet, ftuyte tot op de twee fchuyn- de rechter koon des Stiprs, lanck a7. grarfért>V1t welckdoen PR denAerdbddem inlenghte |
( Tot Prage foo de Novelles melden) ftont den β Hl, lanuary, fonder pertinente uyrte ftellen, dë voorfz. Comeet van Oculo 29. graden van ^ejadcj 23. grad.jo.minuten. van de ilincker fchouderOiion's 41. graden.
Den achtfien lanuary s'avonts quartier voor/ei,„ uyren itont de Comeet van dc rechter fchoudtr Orions 45»-gr. 3o.m. van't flincker been, 43.gr. 31. j, van't flincker oogh des Stiers, 31.gr. 2. m. ende ten «//"uyren ftont dc Comeet van den grooten Hontii gr.ji.m. ende van Capelle Hircus yi. gr.i+.m.alsdocn racyde de ftaert ofte Ichaduwc der Comeet-ilar,tot op detweeNoordelijckfteClarender twee Starren, op de rechter fchofc des Stiers , lanck 14, graden ende feer helder 10. graden.
(De Novelles ftellen tot Prage)den acj&i/f»lanuaty fonder 't uyr te noemen, de Comeet van üculo 30,gr, ende van Pheliades 24.gr. ende hadden in haergheficht
de ftaert in lengte f. graden.
Den January,favonts ten feven uyren,ilojit
de Comeet van de Noorder-hoorn dcsStier(,46,Dtad. ende van't flincker oogh 3a. graden, ende van't flinc- ker been Orions 45, gr, 26, m. van fijn rechter beeq f 3 · gf· +7· Π1. ende ten half elf uyren itont de Comeet vandeflincker IchouderOrions44. gr.p. m. vandc voorfchreve Noorder·hoorn op 't voorfchreve ujir4i, gr. la.m. ende 38.gr. 40. m. van't hooft Andromeda. Téri halfiwaelf uyren ftont de Comeet van de rechter vleuckPegafi 32.gr. jo.m, ende van de ilincker hiel Andrpmeda 33.grad,.y3. minut.
Ό&η tienden ^Buary s'avonts tenaci!/uyren, flont de Comeet van dé Noorder-hoorn des Stiers+y.gtad, ende tvan'tflincker been Orions46,graden, 50.tui- nutcrii
Den f^wjanuary s'avonts ten yfr uyren, ilontde Comeet van 't flincker been Orions 47.gr. jo.m. ende van fijn rechter been 56. grad. van de Noorder-hoom desStiers47.gr, 3o.m. van den hiel Andrpmeda^i. gr. 14. m, Ende ten uyren, ftont de Comeet van dc grootfte, dat is de Clare, in 'c voorhooft des Rsms i3· graden 16. minuten.
Den twaelfden January s'avontsten/iiuyren, ilont de Comeet van den Noerder-hoorn des Stiers4,8.gr. van 'trechter been Orions y7.gr.3o,m. Teniifuyren ftont de Comeet van de grootfte in 't voorhooft des IRams la.gt. 32,m,en van de Star die men noemt dt mont des Wallevis, 14. gr, van den groten Hont 73.gt. van 't flincker been Orions49. g^ad. ende van de Suf· delijckfte der twee die in 't opper-lijf des Wallevis'g^ plaetftzijn 17. graden.
.. Den dertienden lanuary s'avonts ten fet uyrenjflont dé Comeet van de Star Aries 11. gr. ya. m. vandeStii die men noemt den mont des Wallevis 14.grad.43·®· van de gordel Andromeda 28. gr, 8.m. Dito s'avo© ten fevtn uyren , ftont de Cemect van de ffincKei fchouder Orions 48, graden 17. minuten. Ditos"'" vpnts ten i;f»ayrenjftontdè Comeet van't hooft An- dromeda 33.gr,33.m. ende van fijnen hiel 30.gr.53«· van 'toogh des Stiers 3 5'.grad.3(i.minuten.
(Inde Nouvelles uy t Prage ) ftact 't oogh des Sut" 34, grad. 30, minuten van de Comeet, ende de rechter fchouder Orions 49.graden 30. niinuten, fonder ujr ofte tijdt te ftellen, ' / '
Den veertienden lanuary s'avonts ten ackoyreB) ftont de Comeet van dc Star Aries i i.gr. i4·®· van de mont des Wallevis if.gr,y7,ro. Ten»»!»"? ren ftont de Comeet van 't hooft Andromeda 3»·^°' 48. m. van de rechter vleuck Pegafi aS.gr.??·®'"";; Ende ten half tvaelf üyten ftont de Comeet mont des Wallevis i<i. graden. r;. „
Den i;jf/jr;W<wlanuary •'avontstenyiiuyren>iW®' • de Comeet van de Star Aries 11, graden, ende 'ipomdes Wallevis 16.grad.3am· DeCcmeetM™' doen een kleyoe fchaduwe, lanck 8. gr, ende raep naer de Zuyder-hoorn. Ter fel ver tijdt vielderontrö" de Comeet vyer uyt 't Firmament, ende fchoot n«« de Aerdejtegens'.t Ooften, gelijck ick geduercnd^ obfervatie menighmael, zedert den v^fen tn>iiHi^ 'December/ί/?ί>» hondert vieren f^ihge^en hebg |
1 ., r ? ïi
..11 ^ « jt·
-ocr page 420-
|
rin flito ten /fvn uyren ftont de Còmeet van 't flinc- liiif· kerooghdesStiers 9i.gr. 4o._in. van fijnNoorder bo- li^ KeroogD enjevan'tilincker been Onons yi. ' " O m tndc de Comeet ftonc opditos'avonts ten ir uyren van de Star naeftbezuyden de mont des WalJevisi3.gr· jo.m. endevan de rechter vleuckPe- gali 17 gr 36.111. ende vande Noordelijckfte op den
Lr/ei Andromeda 33.gr. 3o.tninutcn.
Januürij s'avonts ten/éf uyren, ftont de Comeet vande Star Aries io.gr. 45·,m. vande mont des Wallevis 17.gr. den ftaert ofte fchaduwe was op die lijdt fccr kleen,hier begon de voorfchrevc Comeet fijnen loop te veranderen aen de Noordelijckfte kant des Sodiacks, ofte caen ront, ende fteygerde naer den Suyder-hoorn des Rams, brant fnees-gewijs.
Qtn feventienden immty s'avons ten half feven uyren, ftont de Comeet van de Star Aries lo.gr.ay.m. vandemontdes Wallevis i7.gr.4o.m. de fchaduwe ofte ftaert vias leer kleyn,ende raeyde naer den Suyder-
horendesStiers.
Den achtienden January s avonts ten half feven uyren, ftont de Comeet van de Star Aries 10. gr. ende vande mont des Wallevis 18. graden ii, m.
Den nemtkndeH January s'avonts ten fes uyren, ftont de Comeet van de mont des Wallevis ïS.g.+z. m. ende van de Star Aries 9, gr. 48.m. Ten half feven uyren,ftont de Comeet van de Star die op de koon des Wallevisaen de ^(i.gr,aen de Noort-zydevan den ^quinoiliaelraeckt if.gr.+i m. ende van die Star die bezuyden den ^ffiquinodliael op de rechter koon des Wallevisgefien wert I7.ii;r.iy.m. ende vande Star die in de fwachcels acnde fesentwtntighilegtatt des yèquinodtiaels raeckt ii.gr. 17.m. ende van de Suy- delickfte der twee grootfte irtarrea die overde mont des Wallevis, op 't dick van 't been des Stiers ftaet 2a. gr. 10, minuten.
Den fwintighften]in\iity s'avonts quartiervoor fes uyren, ftont de Comecc van de Star Aries 9 gr. 40. m. ende van de mont des Wallevis 19. graden 3.minuten. Ende ten ftven uyren ftont de Comeet van de Noor- delijckfte dtr wir Starren onder de kin des Wallevis in de Revier Flu vius Eridanus 3 J. gr. 3 o. minuten.
Den em en twintighfien January fefiiea hondert vyfen fefiigh s'avonts tenyèi uyren > ftont de Comeet van de Star Aries 9. gr. 30. minuten, ende van de mont des Wallevis 19.gr. 3 i.m. van de koon des Wallevis i8.gr. Ten half tien uyrenj ftonc de Comeet van de Noorde- lijkfte Star die onder de kin des Wallevis in Fluvius E- ridanusftaec 34.gr. 4.03. ende van de Suydelijckfteder viir Starren die in Flu vius ftaen onder de kin des Wal- levis+i.gr. lü. m. Ten halft-maelf uyren van deStar zijnde de Ooftelijckfte des Triangels boven den Ram lo.gr.jS.m. van de vim des Wallevis 30, gradeniz. minuxe.
ïtlfao men tot nocö toe ïjab goct sebonben te tem; pocifccen / en niet goet aetìonoen op d'Engelfche lo^ sitiiiit «"öe baecom tarbeecbein 'tuptgebenban ï»uütt aenbeCaperà; Daecnoci>tan^in2eef
w lanöt gjoote abenrsentbept taa^ : |boo öe&öen De «iffim Sgelane aen be Heecen öaec ©ecoinmits
ti I en tet ©tnecalitept ben eerften üJannatij aefcöie= i'if'" ''"öfflöclaflallebeboftenacntctotnben/ ten fiK s^ fletticene ÖeBetinge in öct eene enöe fjet ' · anfcceenmaclmacljttoerbenöecficn/opbatboo? mnaec bilapen Den tjpant niet macljtigec en moebigec mocöt tnetörn / en tee eontcacie be goebe ^ngefete» nen ban [jet ïant bie bagelop fulcfte fmecteliiche Dee» "cicii ontrmgen / nietmeec geeppofeect en ten uptec= '"""l«ellefnegI)ebifcoucaaccct/ maccoocft cecöti öcctnig ijch gebifcoucagcect moebte toetben / ficnbe UEmtelangljtjecbjaeafaembeptban befìcgering/en felbe be cecöte mtbbelen tot protectie enbe ^^ abemeene Öepublijcque bie upt be ^ngefetcnen mebe toiect gecompofeert/ S®["»WQcpen/fulcpbat tebcb?ccfcn fiont / inge^ niet tgbclijcft toiect gbccemebieert / bat t-S'ofitepc bie aenetaWch üp alle be^ngcfetenen Kfien^ ben bpant toiect befpeuct/ tegen^ bt^n ^taet |
ban 'tbootfbolcft tot ben bpant felffouben obeclopen en pactie foecften / Dare fp fagen bat ben bupt fonoec flagen te fjalen toa^. ®at Γρ aotit toierben becicbt bat totOoftendeeengjootgbftal bootfgcfellcn obeceebc itonben öectoaect^ obcc te homen/ foo {jae (I be €am= miffien fouben toecben uptgebeelt om tiaef téoen^ Oe «engclfcöete laten toojbcngeemplopeect; bocbfoó bit nocö bleef geacctocöeert/ bat be fclbe tee contrarie beecbig flonDen öaec na Engeiant te begebeii/fo bat fp illeecen ban Seelant/ niet en ftonben beajijpeii toaec» ombiecinlangec fon toecbcnbectcaecijt/ 'ttoelcftc oocftbp eenigbe niceflgcintecefreecbe3tcbeniribaec ©ecgabecingO foo Öooge toiect opgenomen/ bat fe bp ontfïenteni^ ban een p?ompte en bigouteufecefolutie gaec fouben becfauchen op anbece mibbelen te toillen bencften tot öace befentie en cep^cfTie ban ben göebuc» ctg aenbjingenben bpant.ïZ^at fp ooclt geenHnt^ [ιοη:ι ben brfececen aen be fcrupulofìtepten/bie ten cefpectc ban beSicoon ban Vranckrijcktoiecbengcmobiect/ al^ bectcoutoenbe bat be gebele CD?i(ien toeceIt/enbe fpecialöcfi banbe e quitept ban bitn tóonincfi/foe beel bat nieniant ttoiiffeien han/of ben üloning ban Enge- lanttjabbefigbceebe/ in een openbare cuptuceenbc bpantfefjaptegtn^ben ^taetuptaelaten/gcijjcfi mee ontoeberïeggelijcRe argumenten han toerben flöe< aflrueect/foo eeljtec ben boogfigcmclten (ioning ban een anber opinie macljt toojben beboiiben / bat fuIcR^ maec enftele uptblucbten foube Jöri ban fijn obligatie/ baectoe öp be^ foerhenbealtop^ p?«tcj;teri fianupt:» bmben. §et foube een bjeembefuflenne toefen/ bat een licfiaem niet bpanbtlgclt en foube toerben gbeat:> taequeect/ foo toanneer bet maec in eenioe enbe niet aelijcfielijft in alle fijne leben foube toerben gcaggicf' feertenbe aequetP. ^p (©eereiiban ^fclant)acDtin fel^batbefe ongefonbeerbe bcfitatieen befebjoomt' Öept anbece Piincen enbe Jiainiftec^ fulcSe fcrupulew enbe bebenchtnge in be mont gaf/ enbe ben Utoningj^ banEngelsndtberecbtctoeabaentopfe op toatma^ nierebpbefeni^taetfonbet: publicatieban een(®o|· logb/ of tUen batelijeiten naem te gebmpcben/ntet ah leene Kanfilpben atcacquered, maec gbenoeggfaeet debeileren, enbe foo epnbeltjch in be gebaecfle confli* tutie banbe 3BeceIt b;eneen.
@aec ernliige begeerte toa^ ban/bat baec dEb. befe faeefìe ten uptterflen toüben bebectigen/ enbe fpeciaa I0cft be igeecen ban Hollandt al^ baer bp neben^ Zee- landt foo gcboeligljjcB gcinteteffêcrt/ toel enbe na me» citen te boen appjebenberen.
^ie ban be Vbmiraritept dabben oocfì t^an ben fe- ven en twintigften 9!3eccmBec gefcïjieben/tcnbecenbe ten epnbe/bat ^'Eant^ Militie/bienenbe op be 5»cöe» pen ban <0o?loge / gebefïineect na Guinea, moelitc toecben gb^^cmitteect een 6eecna b^rerefpeetibe gnacnifoenen te boen/om f!gb ban faleebecen enbe be* goeften te bao}|Icn/mit^ fonoec Mptftel toebethecenbe ofte in baer plaetfe anbece toecbenbe afgefonben/ ten minflen / bat plompte Q?b;e gbefielt enbe be noo· bige behoeften boo; 't een of anbec mibbel aen be fetbe Jllgilitiebecfcbaft mocbten toerben : toaec op i$ aen 't gemeite €oUegie jjecefcribeect bat baec €b.fobeelc banbeboo;f3folbaCen fouben litentiecen/ alffec op pbecbecboo^fsfcbepen meectoacen/ men ineen o?binacisJ actie ban noben toa^ bebbcnbc/ boenbe aen be refïecenbe fof baten / en infonbecbept aen bie geenc bie op be ^cbcpen ban be Capitepnen Marinus de Cierq enbe Boes gbcbcflineect tot Conbop ban be ïDep-ginbiftije^ebfpen na ï^itlanbt tourengbcto geert acnfïont^ enbe boo? afberfcbaffen / be noobige rocBen/ ppen / Wbbf n/ mutfen / ftouffen/ feboenen/ toanten/enbe anberebeöoeften/baec toe aen 't gemeU
en OORLOGH. Wi}f'en-'veernghfle'Boeck, 40!
feiöf fïotit te toftbeti geRerct foo öoo? be qüabe opinie τ öief^itÖÖen^De fclücfouöe opnemen/ al^ batüceie
gefonben aen be gbemribe €apitepnen be Clerq enbe Boes, om te flcethen tot bunne nacicötinge, i^ot flotterbam toaé onbernoegtbept onber't bootf^r m/iitergc bolft om Dan i» iant^ bienft te laten emploperen met$iR(t
%l ί ten seai». |
-ocr page 421-
|
idéf. ten f|]
__— bentO£aefept/öic^oeö?aixl|ttöieMofmenfiBö ten re» gacüe Dcc foioiien fou bc()oocen te eflocgecen ; bie ban AmfterdamfcfccibeccbentJatfiJtotiiocö toe ban opi= ηίε en tjoope toacen QCtoeefi/ öatmen be falùpenboojt J6ct)eep^t)9lcit inde oube cnöe o;Dinaci^ ftant foube IjcbbentionneiiBouben/ flöelijcltfp bug lange fonbec eenige toecflooginge öabben ocbaen / om 't toflch foo toeel ttiogdgcB tccontinuecen/ opcR allen püec möc gdet oüecleglj bienbe bpgeb;act)t te toecben ; (Sboglj befpcticenbe Dat |[iet bacenDc bolch boo; be bccgoginge bec maent-gelben Dp Dc Collcgien tee ?fibmicalitept in 't Noorder-Quartier enbc Vrieflant, oocft felöe aen= banchelgh bp l)et (Sollegie tee ^bmicaUtcpt tot Rot- terdam ( onttotjffelöcft boo? öoogöbiingenbe noobt) albetept^ aenicpoinge gegebcn tna^tot getcpflctjen ban t)oogcr brloonfnge in 'igcnecaeiyenbe baec bcnef:> fen^ appjcöenbccenDe be aenflaenbe pericnlen enbe nootttienDigBepbt ban tjaec emplop/gun op bectnacl)- tinge ban tjogei; maent-gelDcn te cngge Ijoubcn/ fon= bec i)un foo liberaci tot ben bienfi te p;cfenteccn al^ booj bcfcn/ baec ban fp oocft tot Amfterdam mecche^ iijcite onbecbinDinge Óabben/ bebalben bot boo; De af> Dancftinge ban 't boot^-bolcft in 't Noorder- Quartier een gjoote fiepgecingc bec folbpenin'ttDeDccaenne> mentcgcmoetfagcn/ om ttpjcbenicccnbccloopof oninfien ban be geene bie in goettoilligltept bp Den Dienll becbleben tuacen / en anDecen t animecen Dun baec toe te bcgebcn/ na bccepfcl) ban bc^ töt^ gljclc' gentöept acöten fp bienfligl)/ bat be ccfpectibe <IIolle= gtcn tecKiomicalicept toiecben geauttjocifcect / on^ tcentDebetalingcb;cfolbpente tietcacljten Den mee;· den bienfi en mefnage öoöj 't Stant/fonbéc De felbe te limitccen/ al^ fullf nOe onrtoöffeiijR een génecale ber· Dooginge moeten bolgfjen / baec ban fp nocgtan^be «©fTicicrenenbe^olbatenfoitben e);aminecen/ upt· ÒcibiiDect fooDanige i5|ficiecen/ toelcftcc macnt-gct DcnDoo;eeneteDaenebec|)ooginge met be gemeene JÜSatcofen gelijch foube toojöcn/ baec op inbilUclt» fjept fouDe Dienen ccgacD te toojbcn genomen.
tilacgte Die gjgebaen taa^obec beüeecenban
Ho. Mog. Heerenj
^etantii \Λ/ ^ o"® kennen inbeelden dat U Ho.
jttftiflta' Mog. haerfouden hebben kennen laten perfua- tie oaee deren het geene ten reipefte van het fendén van de be- n»n ba'? wufte mufqucttiers tot verfeeckeringe van de Eylan- etnige den van Cadfant is voorgevallen, in dier voegen niet foiDntctt alleenetcimproberen, maer oock ons op een onghe- '/0111*0811 ^'■iJycklijck en niet te min onbetaemelijcke maniere te iCaOl ant cenfureren, gelijck wy uyt U Ho. Mog. Miflive van den biipten fevea en twintighfien der voorlede Maentonsophuy- ïutten ...
hantie (©eneca- iittyt.
Zeeiandt caechenbe 't bejfenDen ban. eepige mnfquet: tiec^enDoefpIiaeclullificeecben/ i^ite fmn uptbol^ genbejl^iffibe.
den toegekomen, buyten alle verwachten komen te vernemen ; ende alfoo wy ons daer by fonderlinge vin- den ^f/tfi/firi, ende niettemin de goedeordresende wetten inde Republijcque gheintereflèert, foo hebben ons geobligeert gevonden U Ho.Mog.'tfelvebydefe refcriptie wat nader en particulierder te kennen te ge- ven , ende de fel ve voor af pertinentlïjck te verhalen» wat ons bewogen ende genecefliteert heeft, in dier voegen voor de prefervatie van het voorfchreve Ey- landt van Cadfant te forgen; na dat de Heeren onfe Ge- committeerde Raden van tijt tot tijt hadden bemerckt dat de Koningh van Engelandt figh moer ende meer quam te armeren, ende preparatie maekten om in ver- dere hoftiliteyten tegens defen Staet uyt te breecken, figh oock buyten ordinarie te verftercken met het aen- nemen van Landt-Militie; Soo hebben defelvein ons afwefen niet verfuymigh geweeft U Ho. Mog. in on- ién naem niet alleene te reprefenteren de flechte be- fettinge van de guarnifoenen in defe Provincie, maer oock infonderheydt van de Stadt Sluys ende Eylanden van Cifdjant, gelijck al voor de Maent van November lelHcden is gefchiet, ende voorts van tijdt tot tijdt dacr |
in gecontinueert, waer in dan met fulchen reptocha blen langhfaemheyt is gheremedieert., dat de Com- li( pagnien te Paert ende te Voet binnen donneert, jegenwoordigh aldaer noch niet alle tón gearriveert, 'c v/elck by ons met droêfheyt wefcn^e aengefien , ende dacr over dagelijcks de klachten van de Officieren van die quarrieren ontfangende, fgo hebben wy om daer van exaóter kénïjifle te bekomen de ielve door twee Gecommitteerden doen inlpcQe'. ren, dieonsopharewederkomfte dacr van foodauU gen rapport ende dangiér daer in het vooriz fiylandt geexpoieert was, nochveel meerder als te voorenheb- ben moeten apprehenderen, te meer alfe defcquartie. ren door een opkomende vorft,gelijck daer van debe- ginfelen zijn ghcfien van defecourffehuytdeandctc Provinciën gheheel hadden kennen werden afgefne- den ; dat zijn dan Ho.Mog, Heeren de rëden gewccft waerom wy fiende dat nae foo veel verfoeckens ende aenhouden geen Militie af en quam , dat wy (elfsad- vertentie kregen , dat cenigh volck in Ëngdant wier- den geembaiqueertjwerdende het felVe over Vlaende· ren geconfirmeert 5 genootfaeckt zijn gheworden bet voörfz Eylantjfoo veel doenlijck te verlékeren,autho. riferénde de Heeren onfe Gecommitteerde Raden om onie Magafijnen voor ds felve te openen, ende voom met een goet aental volck te verftercken , 't wclckeby haer wefende overwogen, hebben geoordeelt datde verfekerÏDge van bet Eylandt door twee wegen, njl· mentlijck te Water ende te Lande moefte gefchiedec, ende hebben tot dien ey nde beforcht a dat het binnen- schip van onien Luytenant Admirael acnftontsnaer Vliffinghen fouden werden ontboden endenocheen binnen Jacht klaer gemaeckt, ende dat met eenen uyt de Guarnifoenen van Bir^i» ^ Zecwj HulSl, Safm Gent, ende Philtpfine hovdert entien Mufquettiersfou- den werden gecommandeert, en ghefonden aen htt hooft van de voornoemde Stadt juyt kracht van ÜHo. Mog.aöe van imhotiÏa.tie vun den fes en t'wmtiζhβt» Junij feflien hondert vier en feSiigh,om aldaer haer ordrc te onifangen, die dan foude hebben konnenghewecft zijn om haer op het voorfz Schip van onfen Luyterant Admirael ofte ander vaertuyg tot defenfie van de Zee- gaten, ende fpecialijck het Swijn te employeren ; dan dewyle goetgevonden wierde daer toe liever een gort aental Boots-volck te ghebruycken die totdienllte Lande met fulcken ordre ende vrucht niet en konden werden geemployeert, foo zijn de voornoemde Muf- quettiers niet diredelijck uythaererefpedtiveguarni- foen, maer van het hooft van Vliflingen, ende dien- volgende uyt onfe Provincie in den voornoemden Ey- lande van Cdi^^d»/gecommandeert gcwecft,wy en ver- trouwen niet Ho. Mog. Heeren of het foude de ielve ten hoogften aengenaem wefen,dat wy in cas van noot of evident pericul de Soldaten van de Oorlog Schepen hier leggende, uyt wat guarnifoen dat fy oock moch- ten wcfen tot defentievan het een of ander quartier foude ghebruycken, enbynaderoverlegh lichtelijd konnen oordeelen, dattet eene mettet andere door den inhoude van 't negentiende Artijckel van deRefo- lutieaengaendedediredtie ende difpoCtieoverdeli- ken ende volck van Oorloge in denjaerey^/»^®· derteen en vijftighghenoomen, volkomentlijck wert gejuftificeert, ende dienvolgende dat wy nietaitei lodanigen communicatoiren reproche als U Ηο.Μοβ· Miilive wel mede brenght, nieten hebben verdient, maer ter contrarie om over onfe goede ende fincere voorforge bedanckt te werden, en datmen veel «erder contentement ende fatisfaöie afvordere over diege- pleegde langfaemheyt,nergens meerder als in faecken van Oorloge beriipelijrk en periculeus, ende datmen de quariieren die fo heet tegens den vyant geexpofeeit ftaen foo onvoorfien laet, ende alfnoch naer behooren foo van volck als behoeften niet en provideert, wy twyffelen niet of U Ho. Mog. zijn nu genoegfaemge- perfuadeert, dat defen Staet te doen heeft met een refoluteendeentreprenantc tegenpartye, 'twelckby
ons mede gelooft ende ten rechten gheapprehendKtt
wordende,fo achten wy,dattet by ofis noch voor u Ho. Mog.noch voor ons felvenjnoch aen die goeiieluyden |
i!i
-ocr page 422-
en O O R L Ö G Η. ^iyijf-en-^veertighfie Boeck. 403
|
ίηΐοοΚ , in gevalle het voorfchrevc Eylandtv«a r-.a&iit vets quaet» tnochte zijn overgekomen ofte noch qu/me te wedervaren by gebreck van cydige affi- ftentie, die doenmaels en noch tegenwoordigh uyt de iflcvne Guirnifoenen alhier met cn is te halen : En aU hoewel wy achten dattet Cotn mandement endeem- rlov van de bovengeraelce Mufquectiers hier mede ten Lervloede ende toe conrentemenc van U Ho. Mog. rilwefengejuftificeert, foo fullenwy voordegeene àie als noch ten refpeft van de ordre van 't Landt daer
ontrent vets fouden willen fcrupuleren, wyfen aende
evidente noot, die gewoon is van vry grooter faecken tedifponeren. OndertuiTchen Ho.Mog. Heerenen füuden wy niet konnen aenfien, dat wy in dier voegen metderfelver commitcoire cenfure in do Regifters van 't Landt foo onverdient befwaert blyven, verfoec- ken derhalven gantfch vrlendelijck dat deRefolutie ende MiiTive dicnaengaende genomen ende ghearre- fteert,uyt de felve mochte werden gelight, ende de re- Tpeitivc Gouverneurs ende Commandeurs die notoir- lijckbuytenallefchult zijn, ongemoeytendebuyten alle calange gelaten, dewylè wy niecgeerne de moeyte fouden nemen ons deswegen t'addrefferen aen de re- fpedive Provinciën onfewaerde Bontgenotcn,die wy niet en vertrouwen dat op foodanigen maniere fouden willen graveren, want behal ven de comminatie tegens onsgebruyckr, foo is ons feer fenfibel voorgekoomen, ditmen ons infinueren wil als of wy ons tegens eene iblemneeleeedeende ordre ia den]aTe/ifiienht7iileri tm et) vijfdgh ghearrefteert fouden hebben vergrepen, die wy nochtans altoos paniStuelijck hebben naerghe- komen>en ter contrarie bedroeft geweeft, foo wpneer wy hebben vernomen , dat de felve buyten eenighede minile noot foolichtelijckisovergeftapt,foo wanneer onlanghs eenigh volck te voet ende te paert na Cii/e»- ίοφ op den bodem van Geldcrlandt w erden ghefon- den, niet alleen fonder kenniffe ende voorwetenvan de felve Provincie, veel min mee haer adviji,bewillin- ge ende patent, gelijck volgens hetJevtndt Artijckel van de voorgeroerde Refolutie hadde moeten gefchie- den, mier felfs tegens de oppofitie van de Heeren der felver Gedcputeerdens doenmaels ter Vergaderinge van U Ho.Mog. occuperende ; ende of daer na op het hartaendringen van eene Provincie geen verdere op- pofitie mocht wefen gevallen, foo fpraken de Heeren ö'tatcnvanGelderlandt, felve Staets-gewijfe binnen Aernhera vergadert, by haer Ed.Mog. Miffive van den «tóWwMaert des voorleden laers, niette min ble- ven de gefonden Troupes op haren bodem, felfs naer datdenbewuftenRapteur a was geevadeert, die om fijn enorm fcyt wel hadde gemeriteert, dat hy ftrenge- lijck wierdevervolcht, maer niet met verbreeckinge van foo folemnele Reiolutie ende ordre van 't Landt, die in alle fijne po inten niet teerder noch eflënticelder ^sg'ijpt, als dat geene Compagnie in een Hemmende Provincie en mogen werden geleght, als met voorwe- ten, advijs, ende bewillinge, mitlgaders op patent van de btaten van de felve Provincie, ofte hare geauthori- ieerden, gelijck boven gefeght is, het fai U Ho. Mog. noch in verfcher memorie wefen, hoe dat geduerende de droevige onluften inde Provincie van Over-Yffel «n particulier Provincie, haer heeft aengematight de Militie doenmaels aldaer ophaere repartitie wefende, P^'jculiereordres te geven, diefy aldaer buyten ha- «n bodem iijnde, niet en konde ontfangen als van de ötaien vandeHoochg.Provincie, of byonftenteniffe U MM· aldaer, van U Ho.Mog. als wefende
ae Militie van den ghemeenen Staet, wy en konnen nietbegrypenhoemen in defe gevallen deordresvan t Undt ende de ghedane eeden heeft konnen voor by gaeojwy en willen niet vertrouwen dat die werden als arbmairc gehouden, om by ongelijckheyt onder egale p^^^.fctnwylen daer van tcdifpenferen, en andere tot itridte onderhoudinghe v?n de felve te houden, aaerom foo achten wy dat defe'exempelen fo wel voor öe andere Provinciën als voor öns ten hoogften te ap- preftenderen, eBdete(ijnertijthcc nodige redres ver- eyflchenj voor foo veel ons aengaet,wy hebben altijdt ló^i' |
bcfonderJijck getracht religieule obfervateurs te we- ___
fen,niet alicene van alle goede ordres ende eeden on- langhs gemaeckt, maer fonderlinge van de primitive Obiigatien, Wetten, ende goede coftumen, die mette loffelijcke Regeringe van U Ho.Mog. zijn ghebooren en ojpgewaffen, wy erkennen oock in dcfelve de on- wettige authoriteyt ende macht, om al het felve door betamelijcke wegen en middelen by de Leden van U Ho.Mog aenflenlijck Lichaem te doen nakomen,ende datter by de felve Leden oock een dirpofitie ende be- reytwilljgheyc moet wefen om daer aen mede volko- tnentlijck te defereren,'t welck in gevalle alfoo geprac^ tifeert wierde, U Ho. Mog. in haer refpetSt ecdc aen- fienlijckheyt teghens alle reden ende oude gebruycken ende de particuliere Leden van de Unie in hare ghe- rechtigt, foo lichtelijck niet fouden worden getutbeerc ende verkort,daer van wy verfcheyde particulariteyten fouden konnen aenwyfen, dan wy reièrveren het felve tot beter gelegentheyt, zijnde nu boven al, ende in de eerfteplaetfegerequireert, een vertrouwde correfpon- dentie ende eenigheydt onder alle de Leden van de Unie, om de violente aggreflien van de Koningh van Engelandt met gemeene macht ende y ver teghens te gaen,ende daer ontrent malkanderen alle trouwe ende hulpe toe te brengen, gelijck wy U Ho.Mog. het felve van onfer zyde volkomentlijcK konnen verfeeckeren, ende verwachten oock daer ontrent alle uyren die vi- goreufe dilpofitien die van de fyde van U Ho.Mog. mede wierden vereyfcht, dat is, terwyle men befigh is om de Vloot ende macht van den Staet tegens het aen- breecken van 'c voor-Jaer te verveerdigen, dat onder- tuflchen door het uytdeelen van Commiffien ende in- troduótie van de Kruy fiers, de goede Ingefetenen ge- legentheyt mochte werden gegeven om hare geledene fchade wederom te halen, ende met het nemen ende incommoderen van de Engelfche Oorloch ende Koop- vaerdy-fcheepen den hoogheemelde Koningh ende fijne ingefetenen deongemacKen van de Oorloge me- de te doen gevoelen, ende alfoo te eerder tot een equi- tabel accommodement te bewegen, wy zijn ten alder- hoogften verwondert ende ontfet,det U Ho.Mog.haer tot noch toe hier van hebben laten diverteren, ja felfs dat byeenige getwyflPelt wert of den meer hooghftge- melde Koningh ligh in openbaererupture in Europa jegens U Ho.Mog. heeft ingelaten, om tot noch toe, by de fijne alleene maer Koopvaerdy en geen öorlogh Schepen en zijn genomen, en alhoewel wy vertrou- wen dat daer toe geen genegentheyt ofte ordre en heeft ontbroocken,maer alleen de gelegentheyt ; Soo mee- nen wy dat het nemen ende opbrengen van de Schepen van de goede Ingefetenen van defen Staet, fchoon on- gemonteert of fonder defenfie, een fuffifant bewijs ge- noegh is dat de Engelfche den Vrede in Europa niet Unger enmiüenhauden, even gelijck U Ho.Mog. die fouden aenfien voor een aggreflèur ende vyandt vanhaeren Staet, die de huyfluyden ten platten Lande met haer Vee en Have quamen wegh te voeren, of hy ichoon gheen ghewapende Troupen of gefortificeerde Plaetien en attacqueerden ; noch veel vreemder is het dat U Ho. Mog.fcfupule fouden vinden, emme de Engelfche Oorlog-fchepen te laten aentaften, die alle het quaet ende fmerte aen de Onderdanen vanden Staet toe- brengenjtegen» degenerale maxime van U Ho.Mog. die de fel ve als ongcfondeert op het natuerlijck recht j enJe foo evidente redenen ten refpcfte van de Sche- pen van andere Potentaten hare vrienden ende gealli- eerden, fonder hffifitatie doen pradiferen ; ooclcfou- de defe befchroomtheyt wefen van leer quade operatie en gevoelen, dewijle U Ho.Mog. daer mede genoeg- faem komen t'improberen d'Inftruftien voor de K^ vaaGmea, op gelijcke grondt ende fondament ghe- maeckt, mede brengende dat de Schepen van defen Staet fullen trachten te veroveren ende te ruineren alle Schepen die de Ingefitenex van defen Staet hebben hefcha- dight, ofte fullen trachten te beichadigen, den Koning van Engelandt defe fcrupulen van U fio- Mog. be- merckende, fai het rechte middel hebben ghevonden fonder den naem of publicatie van Oorloge, den Staet % ί 4 door |
-ocr page 423-
404. S A κ E Ν van- S Τ A E Τ
|
166 ^· Sweert te matteren eermeneene inden ftrijt
__^ fai zijn gekomen, gelijck daer van de fmerten ende on-
gemackcn in den anderen (Engelfchen Oörlog maer al te veel gevoelt zijn. Het is oock van geen kleyn mo- ment de generale inclinatie en animofiteyt van de In- gefeten die over al feergoet ende univerfeel is wel tc mcfnageren, ten eynde die door een rechtveerdighe irapatientie tot prejuditie en fchade niet en werden omgekeert, door impreffien die fy fouden opnemen, datmen aen de felve gheen behoorlijcke proteflie en defentie komt te geven. Wy verfoecken derhalven dat. U Ηο.Μοζ. in defen niet langer en gelieven te con- ni veren ofte eenichfintj te vertragen,maer fonder tijdt verlies te treden tottet Hytdeelenvan Cmmijfien ende inxroduitie van de particuliere Cruyflers. Wy houden oock de Koninck van Vranckrijck, wiens Alliancie wy voor defen Staet feer hoogh eftimeren, foo equita- bel ende geelumineert in de faecken van de Werelt, dat fijne Majefteyt die van alles gewoon isgrondighe kennifle te nemen, niet en fai willen in eenige twy fïèl treckenofden Koninghvan Engelandt fy jegenwoor- dighin Europa mede in openbare rupture jegens defen Staet gekomen, ende vervolgens oock geven de fe- courflen by de onderlinge Tradlaten den anderen be- looft, ende ghelijck wy vertrouwen dat fijne Majefteyt daer ontrent fai willen wefen een Religieus obferva- teur vaw fijn woort en beloften, foo kan daer nevens nergens fekerder ftaet op werden gemaeckt, als op de Garantie en macht die by de Leden van defen Staet fijn te vinden, om met een eenparigh berte ende gemeene fchouderen deaendringende Wapenen van Engelant tegens te gaen, ende malkanderen daer toe te meer en meer op tc wecken en te animeren, oock met de gere- quireerde middelen getrouwelijck by te fpringen alj wel voor heenen is gedaen, waer door d'Admiraliteyt binnen onfe Provincie, vermits de non-betalinge van de confenten by de defeétueufe Provinciën gedragen in een feer groot ende genoegfaem irreparaM verloop van hare Financien is verva len, 'c welck wy hoopen dat immers bydefe tijdt wel fai werden gheapprehen- deert, ende de hooghgemelde Provinciën bewegen hare achterftallen cenniael te voldoen, niet twyfïèlen- de of den techtveerdighen Godt die defe Republijck heeft geformeert, door foo veelemiraculengeprefer- veert, en tot fulcken hooghte ende welvaren gebracht, of fai de felve door de middelen, die hy haer in handen geeft, met Viftorïe willen redden uyt handen van de gene, die haer foo on verdient ende onrechtveerdigh- lijck aen vallen, daer toe wy fijngenadigenzeghenaf biddende.
Ho.Mog. Heeren,&c. Sullen wy U Ho. Mog. be- velende inde befcherminge der Alderhooghfte. In Middelborgh den derden Januarij feflieu hoftdert vijf tn fefiigh. Onderftont U iriog. goede Vrienden,
De Staten van Zeelandt. Τ
Ende ter Ordonnantie van de felve, geteyckent P. de Η υ v β e r t.
^eniQaebtban geeft ben derden ^anuerp ocicl^ aen fìaec eeùaen Oefe ((Bjctraojtiinaiiié
petitie.
HO. MOG. HEEREi^.
iöititii Ν u Ho.Mog. hebben gelieven te refqlve-
· verendatby de refpedliveColleglen ter Admira- liteyt tot defentie ende reputatie van den Staet,mitfga- ders tot befcherminge van de Navigatie en Commer- cie defer Landen voor den tijdt van twaelf Maenden jegens het aenftaende voor-Iaer geequipeert fai wor- den een aental van eea en feventigh Capitale Schepen van Oorloge, boven ende behalven d'ordinaris Con- voyersdie by de felve Collegien uyt haere ref^eaive loopende ordinarie ende extraordinarilTe middelen onderhouden moeten werden, cndedatdc voorfzex- traordinariffe equipigie naer een naeuwe calculatie dien aengaende gemaeckt voor den tijdt van de voor- noemde twaelf Maenden , foo in foldye als koft-gelt.
Φλ i
ui,
ί\'·
■li
[ίίϋ
ρ
i
Él 11*
iIUìì |
mitfgaders van flytsgie der Scheepen ende behoeften' als mede van rampen ende ongemacken, die ten Oo? ^^ ' loge zijn te verwachten, ende 'c geen daer van dcpen" "" deert, fai koomen te kollen/M Millioenett,n)ier honÌM tachtigh duyfent guldens , alloo mede tvjee Miüitf^
5uldens, den dertighfien September des voorleden aers gepetitioneert tot den aenbouw van vier entwig. tigh Schepen van Oorloge geoordeelt worden op verrè naniettefullen konnen toereycken. Soo hebben wv naer ferieufe genomen reflexie op de jegenwoordiij!» conflitutie van faken, ende imonderheytopde ma^· tige equipage van Engelandt 1 ende feytelijcke procc! dueren,albereyts by den feJven jegens defen Staet endt de goede Ingefetenen van dien, by der hant genomen ghemeynt ampts ende plichtshalvengeneccffiteertte' zijn aen u Ho. Mog. te prefenieren defe extraordinarij Petitie, ter fomme van /even MiUioenen guldens, met gantfch ferieus verfoeck ende recommandatie , dj^ niet alleen indevoorfz. Petitie ten fpoedigften mach werden geconfenteert, maer dat uwe Ho.Mog.de fake daer henen gelieven te dirigeren ende metterdaetuyt, wercken, datbyderefpeótive Provincien'yder in de hare, foodanige goede ende prompte ordre raach wer- den geflielt, ende die voorfieninge gedaen,dat door een redelijck ende efFeftifforniiTementde gedragen con- fenten mogen werden ghefuy vert ende voldaen, ttn eynde de refpeÖive Raden ter Admiraliteyt daerdoot ge-encourageert zijnde, de;welcke anderfints byont· fteltenis van extraordinaiifle Subfidie verklaren en- machtightefullenzijntotfoo groote ende extraordi- rilTeequipagiejofteecnigh gedeelte van dien , fonder j eenigh uytftel van tijdtdie nootfakelijcke equipagie foodanigh vorderen dat de Oorlogh Schepen ten eer· ften jegens het voor-Jaer in Zee gebracht, ende door Godesgenadigen zegen yetsgoetstotluyfter, reputa- tie ende defenfie van den Staet, mitfgaders totmain· tenu vande Navigatie ende Commercie met de felve moge verricht worden. Wy fullen ons Ho.Mog. Hcl· ren niet extenderen, nochte op de nootfakelijckheyt van de gemelte equipagie nochte van de Petitie in de- fen ghedaen, naerdemael d'evidentie van dien foode· monftratifis, dat alle dedudie van redenen daenoo- trentablbluytelijckfuperflufchijnite wefen} >11μπ· lijck fullen wy verfoecken dat u Ho. Mog. naer det felvergewoonlijcke wyaheyt gelieven te confldereren| dat wy defe Petitie foodanigh hebben ghecompalTecrt ende geproportioneert na de lafter,dat alhoewel de fel- ve foudefchynen,die van voorgaende tyden,endenl· mentlijck ter fake van Leger-laften in voerigen Oor- logh gedaen excederen, evenwel in geenen dcelekomt te egaleren de onkoften de welcke hebben jaeriijcki moeten werden gefupporteert In de militaire expcdi- tien te Lande in achtinge ghenomen zijnde, dat foo wanneer een expeditie te Velde voor handen was. Den Staet van Oorlogh ende de laften van dien, mitfgaders de gencralejaerlijckfe Petitie daer na geformeert ende gedreifeert wierde, 't welck ten regarde van de equipi- gie ende armature ter Zee niet konnende gedaen woi· werden, alle laften ter fake van dien gedragen, geyon- den moeten worden by extraordinarilTe Petitieoi welcke Petitien foo immermeer in defen jegenwoor- digen tijdt ten uytterften gerequireert wert, totcoü* fervatie van de reputatie van den Staet, defentie w ons lieve Vaderlant,ende tot maintenue van hetelftn· tieelfte deel van 't welwefen van 't felve Vaderlant, Q®
Commercie,Navigatie, Viirerye,Manufaaurenende
't geen daer van dependeert. Omme 't welcke naer w- hooren te conferveren, fullen wy uHo. Mog.inW- dencken geven, of u Ho, Mog. niet en fouden gelieven goet te vinden het getal van de voorfz tvee tHjeviM' te equiperen Schepen, noch met eenigh aental te tc'· meerderen ·
Aldus gedaen in den Raedt van State in s'Graven· hagedep^ri/M Januarij feilien honJert vyf er> feM'> was geparapheert E. van Hoortnken. vt. Ónderftoot» Ter Ordonnantie van den Raedt van Staten der Ver· eenighde Nederlanden. Geteeckent,
G. van SlingslaNT.
Ifill |
-ocr page 424-
en ο ο R L ο G Η. 'tVijf-en-'ueertighfle'BoecL· 405
|
S ^ MfnöiebanDemmicalitcptin Zeelandtina^Bc. I^of· frSn enoebecmaent/ öaecte toillen cbectuecen ^ in't7nuiptW" OfC twee en 'c feventig ^cjjcpen : ^p hVbMiaWctilJfectöQtaiïefr&efp^üDlh üoo? Defen ?n'öllflitti-öifnft flf torefl sönöe/toifct gecontinucect ouaaaiE üo" wadt flul. parj maciu; üoo? ccn Qemteii l'iiauM ffiattooö cnDc oiDiiiaci^ ftofi-aelt/öat bate enboben
StntDtoatalle'^aLant^©o?loaö-fcöepcn onbec
tt Siccciicficöbcbiiiömöc/ bolftomcmJijcitfoubcn Enit'i' ^Efrn atmant/'ctoclcfi oiitcent twee duyfenc,fo Offi- cicrcu alö JiBatcoofen fouocu montEcen ; ^p tjcbbm oDCit 0202e üDcfïfit/ fat be boo?f5 '^atant^-fcljcpen tuiccDcii'boojfïeti en beecbig 0{)fOouDfii/om op D'eec» fte 02Ö1C te ftoiinen bienll boen/ geigch fp alcccbe vier Scht/pEn latin Zet iicmcn/ om foo 't mogcIijcR taa· ttliaecföo.iBofl· ooflfjmccchtebcrepciieu/ cnbcftEt 3lmt fenlflc gocbc bicnfi tc boen ; ^e ©eeccn iiaec
(öccommittecrDen booi 0Effnin'^<©?abcn{iage3ön-- DenclDcefl/ öaööfn nebcnjJ b'lfeccen cfliecomitiittcec' Dm upt ö'anDere CoUcgicn tot ttoeemael toe öaec jjo jKofl. jjcfFÖibctct Eölic ban alie 'é ïant^-fcljei
ooiftomcmiöcltljabbrnftonnfnficn luattecban tiiec toa^te ucrtoacfjtcn/ rnbe öoe fccc fp öaec ten npttecs (len toe EUectueerben/ban jbat fp öarc bonben genoot" facchttotfjarrontlnfiingenocljmael inct aHenecnfi »joo.itc D?agl)En De gjoote perpiexiteyt Oaet in fp fiacc beUÒllDcn/OOO? manquement van gelcmiddeleDjttiaeC 1)002 lp nkt alleen t'eencmael foubcn onbrquaem bie^ (cn om pet^ te pjcfiecen ban 't geene nu tot '^Eantl- Dicnft foo öoognobigD bia^/ maec oocit berijaKen tot Dc upcieclte ejctcemitept enbe confufien/ gDergch fìace l^o.Bog. bp figö ff'fi^ toel fionöen afnemen/ toat ge» lijcliijcpt bp bat CoIIegie toa^omfoo on0jagel(|cfte Iaden tc öjagen/ enbe te pjefiecen 't geene nopig toa^ oin te becüallcn tot foo fmacen epipagie/foo gjooten oental bo(c): / met alle 'c geene baec aen bepéhbétcbe/ fnfon&ccDept bp befe pectculenfe conflitutie bàiti]i' ben en faeclten/nu be Ittoopgonbel gefcf)o|t jtjnbe/ ϋε Comptoiccn fiiile fionben/ enbe bé middelen bienl}oI=' gen&e mede niofien manqnecen/enbe foubeobecfnlc^ niet ooetss toefen te bectoaeöten/ ten toaceljaetH&o. JQog.fn Defen goógbjingenbe rïóotpjomptec Qtielteiienteflcllcnal^boo? befert toa^ gefc&iec/ bat booj eerll toietben gefupbect be cbnfenten/ ftet boojlec Den aaer aeDjagen/ naec pjopojt ie ban be gljéojbon? ncetOeenDe gcmaecftte eFtcaojDinatiffe lallen / baec en 6oben öaec mcbe berfcfttcingen gebaen / bat effec» tiOElijchfdubettboIgen οε penningen tottet aen|ïen?n ΠΙ continueren ban öe betoufïe equipagie ban twee'en ftvemich ©ojiog-fcöeepen/ enbetiat niet tot ttHnücn lomme al^ Op be teeten (iEiecòmmitteecben upt De «ollegic toa^ Beg?oot/3önöc DÉ ftlbe foo laegö oefiélt a^göoenlgcft ; fp tjonben toerBeg?fipen batöci bóojft n«m|iement fouDe moeten gefcljicDen op eenlgBe tcf omjche tecmijnen/ moet baec taa^ boo? el bàri noberi «n metcftelgche fomme geccébe pènningen / foo toi
,......op ban gjoote nktiigtÉ aïbecftanDe
fflcnöigt)ebfn/'t hjelch fonbec contante betalinge nfét fpiplJem. ^p becfocöten nocömael op bet al·- &'J'®Ö(ieÖ^öaecJ|o.Jiaog.l»ét geene booifjil^ S'f toaecWii-ljtigljept Be«éföen t'app?é|)énbecen7 mant Defe equipagien^toiacen banfoogjootenim- ^rt»n tie enöf gebölg/ bat fp ïjaec baec inné op ggeen ""'V^Öeöen ban petitiën en confenten fünbec effec» KI itonöen berlaten/fp öaböen oocfi gccHen acpbouw begonnen/ fónbec te iBtfenWefert baec toe gercqufccéirf/ boclj y;'™^öoigenbe/ foubcn ihibbel binben om binnen ' DiSifr'' tc becbeerbigen/enbe geltjcR fp in " ' «Wi tc boocetì öaböin gebaeii/ jain
ÌHJ "iacbt eti mibbelen tot bienli ban ben Ιήηϊιε AeScen"'"^"^ ban öaéce ilo. IBog. tcacijten tc
OOCR Dén' fesden.
^'«πΗΜί) tccffiecgabetihgégeccpiefcntcect/ Datniet |
tcgenfiacnbc De goeDe 3Ingcfctenen ban De filbe Pfo^ btnciebclafl tnaecen gebicnen tnetaIIcbco;binatiffe fcgattingen gebueccnbe ben Spaenfchcn t@a?lagt) op· geftelt en gcDeben/ en ooit noci) nabecbant geDuecen< bebejongtteftDangbcben cn mifDccflanben niet£n· gelande enbe in Ooiten op mcuiD^ingeboect/ ccötcc bei^eecen Staten tjaecc principalen gunne quotes mcbe albeccp^ geïijagen enbe neet) te D?agcn/ eptcao?» binaciffe confenren babben geïjonben/ enbe noci) bec bec bcfigb toacen te binben bp eptcaoibinaciffe fcbate tingen enbe belafiingen/ al^ eccjlclgch/bat tot becbat ban oe quote bec boo^fs P;obinctc in't miliioenen ben feventiendcn Jlöep lellerijch gcpctitloneect totb'€· quipagie ban dercigh ^cbepen bp be boocOgemcIbe i^eece Staten bace ^jintipafen op nieub)^ ingcboect tua^ cene belafìinge op 't Zouc gaenbe ban be üenne, enbe Daec bcnebcn^ gbebaen een Negotiatiebanbe bolle quote ban bec booifs P;otiincte in 't boo;f; Mil- lioen; ï^attotbecbafban De quote Dcc boo?f3 P?a» bincie in De <es tonne «eout^ ben vierden tSugufii iefl:: leben/ tot becbal ban be boo^enomen equipagie nae Guinea, enbe bon be twee Miliioenen Dcndertighilen ^fptcmbec/ tot eenaenbouto ban vier entwintigh ^cbepen/mitfgabec^ ban vijftien tonnen (©out^/Den leven en twintigften ©ctobcc / allc mcbe lefileDen tot D'<ffiquipagiebanöe achtien ©ojlogfcbepen en anbei ce albecept^ gbeHjagenbe lafìen gepetitionccct/ bp be felbe üeecen ^tatcn gace ]^;incipalen tDa^ gccoiv· fentcect in ben opbef ban een twee honderlten pens ning/ mitfgabcc^ in 't empiop ban be penningen Dooj DeRedu(ftie banöentcn enbe intceffen ban vijf tot vier ten bonbect/ enbe bie anbecHnt^in Dcn^accc ieftien hondert vijf en feftigh tot a^eggingcbau capis talen gbfb;upc&t fouben 3t)n gebiecH/ bat baec en bo^ ben be meec boocl^emeliie Üeecen Staten bace #jin· cipalen nocb op nicubi^^ gbeconfenteect babben / Dat DeaaienbanbeOoft-indifche Compagnien fnbject gcmacciu fouDen biccben bet mibbelban ben cwintig- ilen penningb op De fucceffien in Collaterali & a{ce.n- dentiiinea , mitfgabcc^ óocl^in een notadie bccboo^^ ginge ban 't miDDel ban 't Kleyn Zegel,enbe boo; foa beel De boo;f5 confenten nocb niet fouDcnUonnen ioe« cepcben tot becbal bauDe quote .banbe boi^fcbjebe: |9;obirtcie in De petitie bàn feven miliioenen > boo| De equipagie in Defen lodpehDen^aecropnicub}^ te boehy Dat bp baec, «eb. <a;oot. Jll^og. nocg mcbecotH becfcbepbe inicuioe bao;fIag|^en ban no> table confenren aen De ïeiien toacen uptgbefonben/ enDe namctitlfich ban een Haercftede-geit tot twee •©uibcn op pbec i^aectflêbc/ ba,n een Paflkis geit tot een yierde part ban De 3^}acf)te/ban een anoden twee hondertiicn penningb/ enbe hocbmael^ bet cm^op ban ee^ jaec profijt^ Dcc bOOjfsReauftie penningen.
®atboo;t9eenige iUepne miDbelhen^ Die De boog· geinelDe 3|eecen Staten bace principalen itiDen boo;« leDen Slace gabDen geDifcontinueect/ te boeieà op Deit HaringH etibe foute-Vifch , op De Olie cnbeTraeo, mitfgaDéiï^ ύρ De Cop Bórerv toebecom op nicutti^ (ionben te toecben ingcboect. > w
3@ecfaecitenDe Dat D'anbece Probincien gunmeDe biilben ebectueCen om gbeitlcltciiigoEeufe confenten cIcyinDenbacenteDjag&en/ enbe bafi te Pellen tot pjomnte bolDoeninge ban bace cefpectibe quotes In De albec^d gèbjagenoe / enbe nocb te D;agenDe confen» ten,uip fi'e petitie bp Den Bact ban ièiaten uptgefc6?c. bén éiibé nicfiuptte fcbij^en: J©aec op gcDclifeeect 5i)nbe/ i^ aen alle D'enDét;é l^2Q);>fnc{en eengeciaifon' neecDeilöiflïüe afgefonben/oihte fclbc ten fineboorfj meoc BüAcbtelöcft te bifponccen enbe aen tc fettcn/ jijnbp biui toï bicn epnbe De boo?f5 ©20p0fïtie ban Hollantimet enbe neben^be jongde ingcEtomcJBirfU be bali ecnigbe Collegicn tee HDnticalitcpt becfoec» henbepioinpt fucnifTement ban noDigbe gclü-mibbe» len copicïölft tocgefonben/met fccieug bec jöccft Dat De felbe bi^^t bffelbcft ocempèl bàn De bjelgemelbe ]p!|o> binciè ban Hollant bun bpbiefert beBommeclölie enbe gebaccli)c6c conflitutie ban ttjbén enDe faAen ten upt· tecflet) tiiiffen (bectucten/jóm boo; bet inbiinigen ban fòobàitigi; ofte ànbcce mtbDelen gepropo;tioneect nae
be
;fì(eun>e
(CÖBt-
tillSÖ in 19oC- IBII&C !
oenst- metne.
b'Snat- re
bmcieit ^v tottec
ban ^iiti Panatili; aenee- ι maent. |
-ocr page 425-
425 SAKEN van ST AET
|
1f. öe Belfflent&eit ban Bare cefpcctibe IPioüiucieii/ flab
_L bcquaemtcmaecUcn tot fpoeDisö futniflcmftit enDe
bolDomiiigljc bauDaercquotesaiDcUoojfs alDcccpt^ flebjaaeii criDc noclj te ójaociiDc confciiten / op öc pe= titie ban öfnöacDt ban Staten / cnDc infonDccljipt bat Öefclüe^joüincicn booj af enöc ante omniaüjfi becop biilDen (Irllen alle faoDanigc niibörlen alg D^cc <15D. jcDcrt De gcraaccfete ©?eebe met ben Honing ban Spangien tot nu toe ban tgbt tot ttjDt fouùen nioggen Debbenafaefcijaft. ©jind «©e iieec Prins Maurits I)abbe in Dee^ tfjt/ Uonirn· ,ίίΐ^ιι- Oe ban 6e beojaeffenifle ban Prins Willem, een toon. rito <11 Dccljjtfie cefcontre. Dinghfdagh benfelfdenjanuary i.mföEt ^«utocn- Pijlyban Leeuwaerden bectcocfien 5i)nÖE/ fcitnthin obccmitiöet Canari ofte ©aect nae Harlingenop becfcbepDe plaetfeninec belegöt toa^/ oinfibtc paect / bp fjein Ijebbenöe ttoce <l2öeliupDen cnöe eeni- oeenbece^oineflDcquen/ f]i;inBo;(ieliicrte (0cnafie tnietbe Deaccompaeneett boo? be l^cec Söaconban SwartfcnburgbColionel/ Dc^ fdfiS 25?oeDec JHaajo? Kingma, bcrfcöepbe #ffieiec^ / al^ nieDe Den ©of- JUieefiec cnbci&tal·.^IBeffίec/ en anöece (ffibtlfupben ban fön ©o^clgeitc ï^oojlucDtieljcpt gal. Prins Willem, ontrent twee en twintig E>aerben fiercii; een upre ban Franeker fiomenJJe/ foo üerfocDt ffln ©oj(ïe» (Ocnabe be ileere Stinfma,i^aebt ter ^imiratu tept/ alfooöet fieccR regenbe/ en (n be ©aett tuffcïjen FranekerenöcHarlingengf)cen^^toa^/ Dattjp een ®tecit-;&cfiuptinbe^tabt toilDe bcliellen: binnen Franeker geftorticn 5önbe/en toillenöe ober be bjuooe ban be ©aect rtjDen/ foo bjongen be J^eeren foo Dicijt aen tnalBanberrn / Öat De b^tgge aen be eenestjüe fonc&i al^l)cti5acrtban Prins iWaurits üia^nietbe boojlie boeten aïreebe op be (iraet/ foo fonch be b?ug.- oe/ alfoo bat fijn ©oi(ief.<0en.acl)ter ober biel / De ^eerc Swartfenburgh, Kingma, cnDe anDcce fes (n ges tate bielen fn ()et toater ober malhanber. ]^et toater toa^vijfboetbiep; be vijf J^eeren cacciuen terflont baer upt ! maet Prins Maurits bleef oiitier ίά&= ter/ alfoo batmen mepnbe bat fdn 3^o;(ie|. ^en.boot toa^/ epnbeiycFi bifert bp met beboetetionigoogb getrochen/nien biacbrfjem in een gemeenè ^erbergB omtetoar.men/ galfboobtenlebenbigi)/ bcgjootfle pijnetoa^óp be reetjter bojfl / fonber tbibffel ban een (lagbbanreni^aert/ baetnatoa^DPmebé'gequetfi aen be ITincficr öant aen be berbe binger/een toepnigfj «öMt aen'töooft i fijn inaritel toa^ Deel becfcDeurt ban 'tpaect. .Ï0itongelncrvtoa^ beroo?faecfit/ boojbien be ©eèten foo flereh op be ónbe bjuggettaren gefio» men/en ban bat fijn ]^o?(2eI. (i3e)i. geenfpsoren aen ijabbe om brt Paert te polferen.
3(n't begin Ijabbe ftjn ©o?fteI. Φεη, g?oote pö'ne oen bé bo^fl/ben vierden baco begon fijn ©oifIel.<©En. taeberom te flaen/enbe in be fitamer te toanbelen/fö'n Bo|(teI.'a3en. brrliaelbe bat bponber bettuaeterben mont babt tpegcbouben/cn oltoo^ (ïjn gbebéebtm op <!E>ob geriibt babbe/ Die bem ooit genabtg bab berloft.
ÜP felf^ fcb^eef aen be ^jabinne ban Stierum fijn ^ufter befen 25iief.
Wel Beminde Sus τ er,
li L.Schryven van den negenden hnmry hebbeick ^ welontfangen j bedancke haer gantfch djenfte- iijck voor dit Chriftelijcke mededoogeii, 't welcl{ fy St ffiia" overgekomen ongelück. heeft willen betuy- |
tinne ' g^"· Hecre alleeii.heeft my by 't leven behouden ; ωηΑΜ-.. waiit hoe langer ick dien grouwelijcken val nadenck, rum. ' én diegroDce lange tijt die ick onder water, onderdo voeten van fis woedende Paerden, welck in fchrick en bênautheyt waren, en om haer ielven te rédden,beten en (loegcn, en desgelijcken die vyfMenichen, Welcke over ende door malkanderen lagen in een ruymte van tie» voeten, en ick in de gronc onder hen allen. Des te meer moet ick my over de barmhartigheyt ende won - de Bchterfte beyde op de brugge, viel de felveplotf. / lijck met een fchrickelijckghekraeckin, in'teyndè daer mijn Paert flont, foo dat ick met mijn Pacrt hjn. gen bleef, ende dat foo lange tot dat de medevallendè Menfchen ende Paerden, die vijf in 't getal waren, >] te faemen onder ende over malkanderen quaemen te leggen, nademael de brugh aen het een eynde op 't lajf Valt leggen bleef, ende door de fchuynehey talles wjr daer op was, na beneden glyden molle. Als eyndelijck mijn Paert figh niet langher houden konde, floeghick met't fel ve rughwaert over de brugh, onder alle de woedende Menfchen ende Paerden, welcke omfigj) te redden groot gewelt deden. Een groufatm fpci&, culomaentefchouwen, ghelijck alle Menfchen be- tuygen. Nadat ick een geruymcn tijdt totdtn hals toe in 't waeter gelegen hadde, komt den Luytenant Eciu· ringh ghenaemt, om my te redden op my aen, matt
lp
i} li
K: ί 1 ,
m
■ ,5i
I
rifi
wicrt fel ver van een Paert in den gront onder waeter geflagen, ende een ander Paert floegh my onder wster waer onder ick verbleef, tot dat alle deie Paerden vaii die pketfe waren daer ick lagh, ende mijn Paert op my. Eyndelijck lieeft mijn Edelman Meefier Bentiug^ de refolutiegenomen , ende mijn Paert my van'tlijfge. trocken , waer door mijn linckcr voet in dehooghfe quam, wekken MeeflefiJTi^ij» mij η Edelman aen- j gcgrepcn,ende met hulpe veeier Menfchen malkande. ! ren vafthoudende, my op dc fchuy nte van de gebroken ^ bruggeuytgetogen hebben; niet anders erkennende of wetende, ick ware niet alleen verdroncken, maer vande Paerden gantfch verplettert, ende bynaealle Leden gebroocken. Soo haeft ick uyt het water quatn, hebben fy gefien, dewijl ick de mondt foo wijtopen- de ende na de lucht fnacktedat ick leefde, foo heb- ben fy uyt yver om my te redden, my foo hart aen- gegrcpen ende getrocken, dat by nae ( dewijl mijn klederen feer fwaer van water ende flijck waeren ) alle Leeden,alscenesgepynighden, uyt malkanderen wa- ren. Soo haeft ick op het Landt quam, viel ick op inijn kflien ende danckte mynen Gode voordeghena· dige bewaringe. Die ghecne die verre af-ftonden, fchreëuwden, Hy kan metftae»i Jïjnrugkii geimikn. Als ick nu defe korte Danckfegginge hadde ghedaen, vraeghde ick wie verdroncken ende verongeluckt wa- re,doch Godlofniemant. Dus ben ick in't nacftehuM gebracht, ghedroogt, ter ader gelaten, ende te bedde gebracht. De hooghfte genade de welcke my van Godt wedervaeren is, was dat ick onder 't water mijn volko- men verftant behouden heb , ende fonder ophouden ili myne gedachten Godt om vergevinge mynerfon· dén aengeroepen,ende dat hy om de verdienflen Chi!· fti, my arme fondaer wilde genadigh zijn. Ende alfoo ick geen hulpe bequam, ftack ick mijn handt uytom te doen weten waer ick lach, welcke handt oock is van deomftandersghefien, maer wegen de Paerden heeft geen menfch tot my konnen komen. Godt lof, ick neme dagelijcks in krachten toe, en is te verwonder ren, dar ick geen waeter in 't lijf, noch door de ooren, Öpch mónt of neufe ghekregen hebbe. ' Geen P»^ heeft,my gheraeckt als het mync, 'c welck my op de bprft viél, alwaer ick de meeftefmarte gevoel. De Heere maecket met my wyder ghclijck het hem bc- haechti Amen. :
©erfoonen tóelche metmp in'thjateefiffiöft» gelegen met bare jpaerben 3|}n befe nabolgtniie;
<©c-eï;amüjeerisönbeÖoe enbein ^
....... _ - - r,-.-----^ —.. , fonbe bonnen gereguleert enbe ingetoomt jTjii
derbaréverloilinpGodtsverwonderen,endefeggen ; ! be eyccffcn bp bi Commiffi-vaerders tit^tt^^n* de Heere alleen heeft fulcken wonder aen fijn knecht geplecflbt toOJbenbc / enbe baèr booj bOojgiBOlittl" i* ghedaen.' Wancals mijn Paert met beyde de voorftc enbeafgtfrttbenbe lllacbtenenbe onUiftf ^
voewn op de ftraet ende vafte bodem ftont, ma^rmet .l^aticn baec lipt ontfïaen. 3!öbefl vijftiendena» ·'· - ' - 1· . . UtSfl/
De Vry-Heer van Schmtzeniurgh, RitmetSjfr· De Vry-Heer van Schwatx,enbnrgh, Collanti Mayor Kingma, ,,
Monfieur Eckeringh> Z^y tenant. Menfeur Lrci/ama.
· "AUcfchadelpos gebleven. |
-ocr page 426-
en OORLOGH. [tVijf-en~veertìghfieBoecL 407
|
Η,ηπί aoeteebonfen/ «^at ten fpaeDiflöfien toebec- SuKoinÖ^Pi'i/ PuncturiörB gfieofc £ ban töDttot
K02 nacce üo. .mog. bientöalocn aelielt / enöe
ÏÏSn Vtbat"» fonDec altjowen^ ban fjacc J|q. S óoojDcn Capitepn ofte ©ppecfiooftsöfob"- £t?tcljcb&en beöoo?«ilcfte Commiffic / üjelcfte
S.fÊ0fl· gl)eat>D?Efreett feiiDen toojDen/ acn De rrihECifuectibc tioHcBie tee 1iDmtcaIitept/om op Den üooi De Capitcpnen aen De felbe cefpectibe (Tülicflic onOec öet Oificict ban Den toelcfien De gjcljes ufiitoifcDcn uptgerufl Den beljooitijchen €eDtgl)e= ftamtctotcDcn/ mitfgaÖEC^oenoegbfame Cautie gp. flflt boo? Dat « öantieKnge/ op poene ban gljePraft te toojöen boo? i&pcaten cnDe geecobec^ / «nDien fp an» ötcéuptncbacen fouöcn jön / bat boben Dien Degöe» Lnc Cfloitcpncn ofte ©ppec-boofOen Dooj Deboo?f5 cUie btcplicöt enDe becoMfgeect fouDen toojDen/ ban alle èjincen Doo? De felbe te Doen becoberen/ ofte feclifoen/tic fahe ban contcabentien ban ©laccaten te halen / optebjengcnenOe teflellentec juDica= WK uan'tgcmelte Collegie tee ?fiDmicalitept / tcc jjlaetfc Date fp-lupDen cefpecttbelijcR uptgebaren toa; ml cnöECautieöebben gcflclt/ onbecminbect öet booitccbt UP öet octcop aen De IBrfl-g|nDifcöe €om= panniebetleent/ ten opfjcftte ban De betoacinge enOe Dfiifncictingc Dee goeDecen bcbonOen toojDenDe <n ccniflEifecöcpen/Doo? ^cbepen epflcntltjch enDe abfo^ lutelijf fi ban De felbe DepenDetenDe becftocfit / ofte tee falicban contcabentie aengeijaelt/ blpbenDe noetja tan^ Dc juöicatuce enDe ftennifle Dee faecfte ten pjinei» palen/ in boegen al^ booten gc-cFpjtffcectflact aen Dt Collepie tee ^Dmlralitept. 39at topDet^ tot boo^s hominge ban alle mishandelingen, onordentelijckhc- den, enöe ten epnDe niemant befegaDic^t toetDe / aen alleChpftepnen ofti ©ppec-öoofDenbanfooDanige «ontmlffiebacrDcc^ / fcöerpelöcft enDe op poene ban lijf-ficalfe beboolen fouDe tno;Den/ Dat De feibe eentge jScD^cnbetobetenDe ofte aengalenDe/ enDenoDigb ofcf Dfcnfiigt) binDenDe bunbanjeenggeDeelteban't ;fet[)etpfDolch te ontlafien/'tjp met De felbe aen Eant tebecbelpen / ofte in anDere ^cöepen obec te fetten/ fp-Iupben nocDtan^ Den ^cgippec/^tupcman/ enDe ttoernaeflbolgenDe i@fftciecen/neben^ een ofte ttoee ban öf ^cijccp^· jongen^ aen boojt fouDen moeten öouttm/ enöe binnen '^Stanti accibecenDe fonDec De la&mae te reppen ofte te coecen/ beel min teloffen/ ofteDidcaljecen / De felbe fn goeDebecfehecinge aen. Pont^ fonDec eenigft becfupra neben^ De Zeebrieven, Certepirthyenj Carga, Boecken, Cognofcetnenten, Sjiebencnöe alle anhece pactpen fonDec eenige ban oe felbe acbtec te Bonötn ofte te becOupflecen/flellen» öifpofitie enöe betoacinge ban'tCollcgie tee «ömicalitept Oaec fp UipDen uptgebacen toaecn / en cautie Qeflelt fouDen (jebben/om ingebolge ban'tacht- «e.iiegcnfte tiende cn elfde actijcltel ban De inficuctie banbc boojfj Collegie op De betoacinge/inbentacifatie «oilmee/iiifojttiatie/aenbang enDe boo?tgang Dee pjo» ccoiicen enöebecbolgengna De becfio^nge opDebe» Wdtibutie nooDige o?D?e gefielt te toojDen ; cnOfi^boojt^totDe^te meecDec enDe beetec bfcepc» '""ölbairt ooöBmeccft ban Den g>taet/gljecefoIbeert moebafl acÜclt/Dat aüeDeCommilTien, ban Repre- "iien.Rctorfie, ofte anDccflnt^ Die Öaec Igo. jl©o. upt wHomtnüe fouöen mogen goetbinDen upt tegeben/ S 'Oöiencbooifji^/ fouDen toecDen geceguleect at)cD?c|fe£ct. ©tg toiect ban nu af aen ftiec ban
mcactgefonDenacn De meecgemelDe CoIIegien 1 ^«'«fpt om te flcechen tot Bare naciefttinfi WDe topüeté filler enDe Dare 't bef)oo?Dc. ίίΝ r-C™ Of teecen «©eDeputeecDe Dcc Stad enöe Graef-
S/ilf" en twincigften fctjjp^ |
ΕΛ»!?®"?*^ ''β' becfcbepöe pïaetfen Γ'""toiect/ Dat {jarc€.upt Nr, teiiö*','*!! Munftereenfnbicen inbaltcbectoact)= rw, inigfoüeii/ Dat oocft een ^Delman uptDet^ticbt ban Munfter, Dooj een 25o?gcc ban Emmerick ban be ^taDt Munfter fiomenDc/ feecftec «ÊDelinan in De ge» melDe ©jaeffcljap ceiiOeccnDe/getoaecfebout baö om fgn goeDecen teblucbten/ cnDeDatraengbeOuccenDc Defe bo;|l binnen Den ttjDt ban veertien dagen alDaec fouDe obecballen too^Den/ toelcbe pecfoonen becfotbt Öebben/Datmen bate namen fauDe feccetecen. <enDe alfooDe jFcontiec-pIaetfen Dcc meecgemelDe «©jaef» fcbap/alsiZutphen, Doetborgh, Grosninge, enDe boo?namcntli}ch Bredevoorc feec fletbcban <&uacni9 foen/ Ammunitie/ cnDeanDece noottoenbigbeDen booifientoactn/faaDanigbDatfommigc boo^ ccnfu= biten obecbal niet fouDe bonnen fubfiHecen/ Dat fp lgcecfn<!5eDepnteecDennooOigb baDOen geacbtöaec i^o. JBog. fulc)c te aDbectecen/ enDe met eenen te bec^ foEcften/ Dat De felbe na baecboogeboijéöeptbiecin mochten boo?(1en enDe De <i5uacnifocncn met fócög.é- bolcft enoeanDcce nootfaReiijchbeDen op bet fpoeDigs (ie fooDanigb te becflecclten/ Dat Den J^panöt met bet inco?pocecen ban De eene ofte anDece plaetfe 't baDec» lanDt niet ineen labpcintbjacljte; toaecopi^ goet gebonDenbat De boojfs JBifTibe fonDec ccfumpticge» fonöen fouDe torcöen een Den öaeDtban^tateom t'aDbifecen/ baec llo.Jlföog.ljebben in Defen goet ge» bonDen alle CompagnienbaiiDe5[E>nptfcÖeBatieic becfiecehen met vijf en twintigh JBan/ cnoete intco' Ducecen een Regiment ban Marine tot vier duyfenc
3ln Zeclandt toa^ ΠΗ ooch geftofen tot luptenant ?ÌDmicaei/De ©(ce-?fibmicael JaòEvertfz macc op Dat bp aflijbigbept ban Den Euptenant ?iDmicael Op- dam (jp niet mocbt CommonDecen obec De t-ioilandt- fche agloote / foo bebben De ifeecen ban Hollandc Den negen en twimighften Defe^ /' bacc 3|?0. JlSog. beftent gnnaeclit bp .]i13i(fibe/De beflellingb ban drie nieutoe S,uptenant^?iDmlcacLó,
HO. MOG. HEERENi
r\Ebekomraerlijcke conftitutie daer in den Staet ^««We
der Vereenighde Nederlanden, eri by gevolge wel voornamentlijckonfe Provincie gebracht werc, door ^tömf- den onrechtvacrdigen Oorloghe aengevangen by het taiKi. Rijck van Engeiant, heeft ons genootfaeckt te denc- kcn,en te ampledkeren alle foodanige wegen en midde- len als tot proteftie van den fel ven Staet ende afwerin- ge van de gedreygde onheylen eenigfints nodighofte dienftigh foude mogen wefen,gelijck wy vertrouwen dat uwe Ho. Mog. door de ouvertures ende propofitien in der felver Vergaderinge van tijdt tottijdtghedaea fullen hebben konnen vernemen ; wy hebben met fonderling genoegen ondervonden dat uwe Ho.Mog. daer ontrent van tijt tot tijt haren loflfelijcken y ver me- de betoont hebben, gelijck wy van defe zyde van dagh totdach, voortgaendein alle 'tgeene by ons ten voorfz eyndekan vierden geconrribueert,goergevonden heb- ben op dat de Vloote van den Staet die tegens de voor- fcyde Vyanden onder des Heeren zegen tegheiis het voor-Jaergebruyckt fai werden, verfien iy van meer- der ende eminenter Hoofden als de felve in den voor- leden Jare beftcltiigheweeft, totLt, Admirael onder 't College ter Admiraliteyt op de Maefe te eligeren ende committeren de Vice Admirael Egiert Mseufti Cortenaeri tot Vice-Admirael den Schout by Nacht, ^ert lanfeH vun Nefch. en in des felfs plaetfe als Schout by Nacht onder het voorfz Coilegie, den Capiteyn Jeu Λ ende onder'tCollegie ter Admiraliteyt tot Amfterdam tot Lt. Admirael den Vice-Admirael Michitl Adrtaenfx. de Ruyter, in deflelfs plaetfe tot Vice-Admirael den Schout by. Nacht Cornelis Tromp, ende in deflelfs plaetfe tot Schout by Nacht den Capi- teyn ende Commandeur Gideonde Wilt, ende onder •tCollegieter Admiraliteyt inWell-Vrieflandt ende Noorder-Quaniertot Lt. Admirael, den Vice-Admi- rael lan Cornelia Meppel, ende in fijne plaetfe tot Vice-Admirael Coert Syvertfa Aitlatr, tegenwoor- dig in dienll van den Heere Koning van Dettemercktn, allehetwelckewyuweHo, Mog. miti defen wel wil- len
©crftir- »iM8Ö Danne JIRHitfi.
Mati- iiitrjS.
iSan «bectij.
uiirail ban
e«iant |
-ocr page 427-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1665. len bekent maken , met verfoeckdatuweHo. Mog.'
-- haer van opgcmelde Officieren in dé tegenwoordighe
ende andere voorvallende ghelegentheden ten betten vandenStaetgelieventclaten bedienen, ende onder des Hooge Moogende Heeren> beveelen wy uwe Ho. Mog.inde befcherminge Godes, geichrevén inden Hage den negen en tnuintighfien lanuary fefiien hondert vyfenfefligh.
Uve Ho.Mog goede vrienden,de Staten van Hoilandt ende IVefl- Vrieflandt.
Ter Ordonnantie van de felve. Geteeckent
Herbert van Beaumont.
(QEcr Becaatietinge ban l^ollantit gDctappo^teect Sfjnöcöatbaec <iED.45?0Dt .ïèoff. (©cconimitteecDen fitjepoosljt l)e(i&enDe upt De i^oofc - O^fficirccn ban EanDt^ ©loote Dp öaec €0. Φ?οοΐ ΐΒοα- QÌ^ctt- mt/ enDe jeainta)oo|öiaf) aen HanDt ttiffenbc/ in alle fecceteflc pcctinent infojmatie te bchomcn ban De be= quaemlicpt / belept cnDc hioechmoeDietjept ban De rcfpectibe ^ee-Capitepncn l)acc tn'sJËanDsS-Dienll DebinDenDc/ Dientfjalbcn acenc perfecte cnDe catöcoa= ciquc opcninge ban pbei: in 't pacticutiec upt be boo^ fc!)?cbe i|ooft-(©fficiecen IjaDDcn toeten te behomen/ inaecDat De felbe Jtaoft-^fficiecenin'tgfteenebcci hlaect ijaDDen te bettcoutoen / immec^ te ber(joapen Dat alle De Eec-Capkepnen toaccen lupQen ban cere enDe couragtc. Il^aec op goet gljebonücn Dat ban tocgcn iiacc 42b.<!5?oot .ïlfeog. tee <l5cnccafitcptDe fa. he Dacc Ijccncn fouDc toecDen oijeDirigeect/ ten epnDe Oe cefpectibe «ffoHegien tee mniicalitept bp 0ace iSog.aengcfcBjebe cnDe ecnfllgögececommanDeect inoc^ce toccDen bp Defe jegentooojDtge eonjunctuce bantijDm enDe fahengöeeneCapitepnen meffcctöf emplop te bjengen ofte onDec '^EantsS ©Uict te Doen agecen/ Dan ban toeicftcc^ capacitept/ conöüf té enDe balleuc fp-Iupben bolftonientltjcft becfeltect jgn.
©at meDe op '^Jlantg ©loote tegen^ De aenfiaen De accie gt)eb^ac()t mocbten toecDen een goetg()etal 3lan£-Jilàilitie/ enDe Dat De felbe aant- JQilitie op De êcljeepen ban De ®ppecDoofDen ben De boojfcgjebe ©loote Doo? bequame Capitepncn/en op De bccDece gjcijcpen ban <©a?loge Doo? bequame lluptc= nantengecommanDcectmocOtentoecDcn/ op/ enDe bolaen^fcccfteccealeinentDaec toe totboojftominge bau alle Dtfpupten cnDe ntifbccfianDen bp Date ilo. i?crficr- .ïliofl-in te jïcUcn.
htneD i^acc®o.ji©o.jjal)DenberrocbtBet aDbgiibanDcn m'.frfr BaeDt/eerftciijck, op 't oeene bp De ücecen (©eDepu: wiittc, fjfjjjjn jjj,,, öepjobincieban Hollanten Weit-Vrief- Jant, tee ©ccgabcringe ban fjaec §0. JEog. toa^ gljes ucgecct/ tenDecenbe ten cpnDe Dat De vijf en tvirincigh ttoppen / Daec niebe De inijceinfclje dompagnien IHcdg&^-hnecfiten boIgen^DeparticuIiece petitie bp i)aec DientDalben geDaen / fouDe Dienen becfleccht te teecöen/niet binnen De «©cunicecDc pjobincien/maec op De f contieccn ban Den ^tact getaòiben / cnDe De (i^fficiec^banDcfcIbe Compagnien tot aentit^-gelt vier i!ìt)c):DaelDcr^ ofte tien Cacolu^ gulDen^ / boo? pDei; Hàan mocflte toegeboecöt toccDeniTen anderen, op De egualiteyt te fpnec tijDt ten cegnarDc ban De boo^fcliKbetcDoenebecfiecchinge onDcc De ]i);obfn:: tien te Ijouöen ; enDc ten derden, op i)ct gljeccpjefen' teccöe bpbecfcijepDc ®;obincirn gljcDacn/ ofljetnict Dientligl) of nootfaftelijcft toa^ in De tegöfntooo^Oige conditutte ban tijöcn εη falten Dat De boojfeljjebe j^e^ Declantfcöe Cotnpagnicn/ in plaetfe ban vijf en twm- tigh, pDec niet vijftigh ftoppcn brrfiecclit toiecDen/ ofttjeII)aeDcn5>tect anDecfint^ ban meecDcc bolcft ban ©ojloge te 3tanDe fouDc ftonncn bsecDcn bccfjcnj ©e naeDtJöccft in gljcbolgc bangcmelDe rcfoïutie op ben inljonöc ban Dc fcIbeacnDacöteltjch aeDeiibEceect cnDccijpcIijchgcponDccccct/ OcööcnDc Orn tweeden |ïcb?uaci) gljeaDbifeect Dat De confctitenbanalicDe j^jobincien tegcntuoaiDigO geö^agen 3ijnOe / tot De meecgcmeltc bccficcchinac Dcc ^cDeclantfcftc €0111=
ili
•ì's ê'i
I
ρ
• ""ί f «
ili |
pagrtien ten fpoeDigliltcn cnDefonDec eeniaftijette ,ή uptftclban tiJDt tot Dctacn nemen ban öetgöeteDufe ' ceecDe getal öctjg^ ftncctjtcn beDoojDe flljepjoceöpm te toojDrn/ cnDe tot Dien cpiiDe bp Ijaec na De'gjonöS enDe fojma ban DelScaecinacaÖifïritDe nobigeeX göeüiooniijcfte ojbje 5 cnDe toat bclanoöbe t)et eerfe point{)iccboo?cngpemdt/ Dat De fcoccbingtjebanS boo?f5 vijf en twintigh tócppen om becfcljepoen tonfi Dcrabiecefpecten niet binnen ftetDiflcict banbe®& unietcDc p;obincien/maec op De jpcontiecen ban Dm ^tact foube bef)oocen geDaen te toecDen/ mitfaaiittì De Officier^ tot aenrits geit vier iï^OCDaelbtt^ of tien llarolu^ giilben^ boo? peDec .lEan toegcboeclt bat aengaenbe öet tweede point Ijet itcijg^-bolcli in hot. gen al^ booccn aen te neincn/beioopenoe obec be twee hondert drie en'cnegentigh ^ebeclanDtfe Cottin fti bienH ban den ^tact Jönbe/ten getale ban fevcn L! fint drie hondert vijf cn twintigh JSflan/ cnbCinOflL tcciaopcnbe JUSaent een en fefligh duyfent vijf gul. dcns, fouDe ïionncn torcDen becDeclt obec bcbooi· fcöjebc Compagnien cfgualtjcft balgen^ Ijaet atrtjM Difnaengaenoe gtjegeben Den twee cn twintighfttn Dee boojlcDc |©aent/ofte ingeballc ecnige i>}obintifn Daec omtcent eenige confiDecaticn tee contrarie öaii, Den/ naec Dequotesban Dcccfpectibefijobincimtc ccechenen ofte ingcIDeoftcin^olDatcn. «ïnDeliiat belanat l)et derde point fouDe nemen / bat abfolutc lijcli boo? öe fccuriteptban Den ^raet toiett flccfqul» ma/ Dat De meecgenoeniDe jSeDcrianbtfcIjcCpmi pagnien bobcn De vijf en twintigh .fEan boojfcljjcijt noci) met gelijcfie vijf en twintigh Éoppcnbfc|ltct6t toiccöcn; cnDc tot Dien epnDe bp ftaec foube honnm toecben grfojmeect een petitie metfommiece btDucti{ ban De cebenen Daec toe DienenDe / enDe berfoecft bat De i)?obincicn Daec confeJiten f00 ftaefi boenlijcfe fou. Dengciieben te Dragen/ enbe tee ©ecgabecingeban Daec i^o.iBog. te openen/ fonbee Dat ccöteceen booitgaHgö enDe executie ban Deecrftevijfen twin- tigh jBan in eenigec manieeen boo? De Delibecatitfl Dtent()albcn te gouben/toieebegceetaeDeecttotnaMi enbe p^ejubitie ban ben ^taet.
^ie ban be SSbmieaUtept ban Amderdam gaMittt u gaee j@o.jiBos in bebencHenggegeben/ of ni(tciiet>H farm fouDe toefen bp albien De drie ^cljepen bot £ pitepnenban Meeuwen, mitfgaDee^ Den «apitp* Roeteringh, enDe Dcn Htuptenant ban ütopittpnBni· _ kei 5al. boo? af te fenben fcD?pben^ tot Cadixfotil** bonnen aengeteoffen toecDen/ Die alDaee te boen l»i· blpben/ enbe met nocö tien a twaelföapitaleöoop» baecDp^cöepenintebupeenen ten ^ojloge uptie eufien/ te Doen beefleecRen/ enbe alfoo ^teaettoam in te gaen/ om gare te conjungeeen metQeiÌtepi> tepnen Verburgh enbcOoms, meteen anbecefiloot ban Smirna te beetoacötcn jijnbe/ enbe gcfamoitP onbeeDet Commanbo ban benboo?f5 ÌÌtapiteiiittn Verburgh, in confojmité ban ïjaee Ulo. JBoff ttfolu· tie ban Den vier en twintighften 3|anuaciJ Icli-IfDen/ tot afbjeucR ban De (Sngclfcöe/ latcnDe be gOilatw» lKoopbaerbp-^cf)epcn tot Cadix ingoebeberfettt»- cinge/ enbe oocft anbercn biefe mocfttcnrcfcDWie· een ecgen^ tee nacjice plaetfe in fai vo bjengenDe^ iatenbe tot nabee o?b?e/ oocft Daec obee gljcfp?»^ met be alljiec aentoefenbe <©ecommittemif P'- reéleurs ban Den 31 cbantfcftcn öanDel / enDe 8«oni De op gemelDe ©eeeen <0ebepnteccben iiaerio·®^· inbebenclien gegeben ofbe feïbc nietenfouttennw ncn goctbinben De i^ececn gjtaten ban HoUandt enDe Weit-Vrieflandt bp ?tcte mutati® mutandusOT' fojm bic ban Den tweeden 3l!ugufif feftienhondi^ twee en vijftigh, onDcc belofte baninDcmnitipt» bccfoccfienenDeautljDeifctcn opijaee (Sb. ϋοδ·'^, dit, D0o?'tgemrtbc CoIIcgie tee 3iDmicalit£Ptjw Amfterdam tcn fine boo?ftij?ebe te Dotn infiuprefl» nombie ban veertien Of vijftien fifoecBe^tÖipfnni· <©o?looDc bcquaem : ©are op i^ Den tweedee J f' binaci) goctotbonDcn De oBemcltc ©Ertcnpt^ i©og. ©ebrputectDcntebctfoecftcn / Dat ^cfnwj* berbere moeptetoilotn nemen ban met ben anw^ in naDcee bcfoigne te tceben/ Deretroafta in |
: I
-ocr page 428-
|
6ίί·
SSiKe"® üooifcöjebm ten Diettfie ban i^nftraftfleffffCiueettiDecùenDe/DcbcIoofDein&em» wnfitflftD'^ ----ban Holiandt
"iif^Weft-Vrieflandc ten tiËfien fouDe ftonncntott··
^""UffptBert/eB&eoatö ccëlijcft oep?c(ieert/DoenDe rap{w?t; enDe öit naDeröanöt alfoo ln
' fSden ifeb?uacii ίί becpafn bat De c»nfcalc dwrepifcDe ©ofl-anbifirlje Compaenie t>e|ec • «inOfη öaec fouDf bccobliaeccn enöe btcbinöen/ 60 & iM öi ftiöf öaft becobligcccDe cnöc bccbonöt bp acte ® MI Stoet bP « rpjinaen met öc nomb^e ban twintigh ft (i7ofnfni)fjF«aatt«iban<®ojloac/ Daec onbwJ öacH meOf beflcepen fes capitale öetouc-fcflei wn/ jeflentooo?D<0 tjiec teHanbe bp De Compaanien WefcnDe/ met namen Orangie, Marfeveen, 'c Huys te Swieten,Dordrecht,de Beurs en DcNagelbooin.bOOJt^ no£h tien anöete ©ojloa fc&cpen/ Daec ban Öet niin= fte8imonttrttnio(i50n metveertigh flucften/ enDe «mant met twee hondert hoppen/ Dc caMbje ban ÌiVanon fo ftoaec aenonien al^ De befle enDe gctgtfle fechfpcn Die in 't Hant te bcBomcn / fouöen Itonnen toMfn/enöeöetcflecenDe vier, foeDaniaaemonteect fnoe oemant/Dat De felbc met De boojaaenDe eecfie fes U'cttt Doo; öe anDece gereecbrnt/ meDe quamen npt te biEHfltn Df nombjeban tweeduyfenchoppen/ Daec irtec op petiec ^cDipvijftighllanDt-^lOatcn/ Wp= tKnDf Oegaglc tot (afle ban get XanDt/ enDe De il@a« tceifii tot ia(le ban De Compagnie/ enDe veertigh
piicften nare aDbenant ban pDec i&cBip/ alle^ geDup^ teiiDe enDe tee tijDt enDe tnijlen toe Den tegentooo^Di: een^ojIogljteaen^Engelant geepnDigbt/ enDe een fficactactban ©jeDe met Bet «QcB ban Groot Brit- tanmengetcoffcnfouDesijni Ί
Iiaec Hio-II^og. Dset jegen^ tbeDecomme gare pDeaen De boo;f^ Compagnie fouDe acco;Decen/ gee paenDefelbe ggeaccojDeect toiect bp De acte Dee J: becfoclitepjolongatie ban gaeelupDec Settop tot Den tpiiDttoebanDefe IoopenDe<!5eutoe/ enDe fulcp tot ^Slaetfeventien hondert inelup^. I·"" ©en vijfden jpebiuacp i^geöoojtöe£ rappoitban Deernen Huygens,en anDece gaecHo. Jll9o.«3eDepu« tcrcDen totDefaben ban oe See/ac^ecbolgen^ Dibec: I fciiebtrfdtier boojgaenDeiSefoIutien gace geDacgten it SicbbmDe laten gaentoat in Defe conlunctucebantd· III Ofnen fafien ηοφ becDec ten bc(Ien ban Dcii ^taet en to( &cb(i;DecinaebanDeb}eIbaectban'tl^aDet:IanDt/ pban DegoeDe gfngefetenen banDien/bpDe öant fou Dienen te ioecDen aenomen j en i^ bp Die occafie gece= monfirerct tee betgaDecing De eiceeflibe equipagie ban capiralE i&cöepen inEngelant, ten Deele albeccpt^fie· Dam/cn ten Deele nocg onDecbanDen jijnDe/beD^agen· Dc/bolgcn^ÙelongfieaDbifenDaecbaningeitomen/in alle? tee numbreban òntcent ijo.i&cljipen: toaec op fleötlibeteect jQnDe/ i^ becflaen enDe gecefolbeect/ oatDe ïiabcn tee IBDmicalitept tot Amilerdam ten {PototBflen geiaH en geautorifeect fouöen toojDen/ge. •ö» Μ felöe geautocifeett cn gelafi toiecDen/mit^ Dien wtbeiftetcïilngeban'^ttanti nabalemacöttegöen= ' Ιϊίιηί. "ooioig onbèc equipagie 5t)nDe/in allee pt obet nacBt oörcöacjtj oepacecen ènDe upt te cufien De nombre Z!"ofiltw™igfiloccfte©o?loa-fcöepen/ pDetban « ora ten minfltn lang hondert dettigh,en tontacht en ft' '' iJoeten/gemonteett met veertig pucfien/ enDe It Si^fnfttwee hondertftoppen/tenminden/D'een Wpe. ""ίο anDfc geteBent/alle boecenDe in De onDetfte Ia» f ® ^enon/ftöietenbe achtien,enDe in De bobenfle toflc ^if awht pont baWonbec belofte ban Dat ö« aöe» ^ioHenié tot becbal ban De boojfjlaflbpèen WW gefnbfiDcect fouDe toojDen/met een fomme ban ^duyfent Cacol. gul. tec maent/ namelflH bw? pDec J^ Jooifs S>c(jcpcnBBeb»tecenDe enDe naaDbenant ^'oetfltbatDe felbeStchepengeconbitioneett/ oe= mant cnbc aeraonteert boben/ in effectöf emplop lOHOcn^jbengefiouDen. ^at banaelHcftenDeaa^ pinttt «bmiralitept op Dè Mafe, fl Zeelandt, in t Noordcr-Quatier enbeiti Vrieflandt, QeaUtOCifeett V. Deel. |
enDe gclap fouDen too?Den/acIöch De felbe ooch geau^ i ttjocifeect enDe gelafi toiecDen / mit^ Dien gaec «ifgc^ «jcjj tennpteclienrctoillenebectuecen om boben Jjet ' fuppfement ban Jjunne Defecteη in De bcbjufìe twee en feventig gicfjcpen/bolacnp boo^gaenDe öaer φο. IBo. cefolutie in Date òr η ics en twintighften Dee berleDe Masm/ footenatnfìcnbanDe qualitept/ ali ban 't aetal Dee ^cbepen te p?efiercn/meDe noeb foo beele moceftc Φωΐ030 fröeprn al^'t^un Doenlöcft fouDc toefen in aliec öaefl bcecDiai) ce maben / en in gee te biengcn/^onDec gelflclie belofte ban Dat fp-lupDen κ- fpeetibcIöihboojpDec^cöip/ Dat De fclbe bancha- ra(a:er,montuerc,cn roanninge al^ boben / met en neo brn?Deboo?f5 anDece booj uptloopenbon'éaanDti capitale ©loore/imnicciS nptcclöch boo| enDe al eec De eecftecefcontcemetDeiSnaelfcbe fouDe bomenbooi te ballen/fouDen lebecen onDec De ©iaaae/infgelflch^ fonDen genietien fes duyfentftarolu^BHl.ttt raaent/ na rate ban Den t0Dt Dat De frlbe ^cfirpen in efftctijf emplop toiecDen oÖe&ouDen. i^en anDeren idmêbe goet gebonoen enDe gecefolbeect noclj t'autftocifecen öet BöemelDe CoUegie ree fHDmicalitept tot Amiter- dam,om tothecfiecftinabanDenCapitepnbanMeeu- wen, mitfaaDec^DenCapitcpnRoeteringh, en Den itr«t ï-upt. ban Capitepn Brakei jal. alle tot Cad ix fojicê' S.^psö*'· tcouttoiect/ nocbïönDeban De epaenaersJ ban De '' MoopbnecDp-fcöepcnfiaÖbebinDrnDe/ inenontcent De JBiöDclantfe See öiec te aianDe/ al^ binnen Amr fterdam boo^fs en tot Hoorn, alS elDcc^ bjoonacfttia/ ten minfien pjijfeDoenlijft/cn met De meeflemefnaae aenHont^ in te üupcen veertien α vijftien ban De capi* taelfïe ban De felbe ;6c&epeii/ oocB Die fonDec tgtbee» lie^ ten ^©otfoae upt te cufien / en ^fetcacttoaect^ te Doenaaen/ omfiaecteconjungeeenmet DeCapitep» nen VerburgenOomsjnebcn^cen anDcce®looiban SmirnaicbectoacbtenjijnDe/engefamentlflcRoiiDec " ^ Bet eommanbe ban De boo^fs Capitepn Verburgh, in
en Ο Ο R L Ο G Η. 'tVìjf-en-'veerttghfle Bóeck. 4-0.9
gatf feftien hondert twee en vijftigh in gfye» ' nohairm / na t, fifn / pocft fOtteC.
Die Cietoeflen te agecen/ in confiòjmité ban^eie IQqg.cefoIutieban benfeseatwintighAen ^anuaeil laetffleDen/totafbieucb Dee «EngelfcBe/latenDebegec laDeneCoopbaecDp-fcBepentot Cadix ingoeDebec» fehecinge/ enDe oocB anDeee DiefemocBteneefcontrco een ecgen^ tee naefiec plaetfe in falvo &;engenDe/enDe IetenDetotnaDeco;D;e. fouDeBctmeecgemelDe Collegie tee ^DmicaUtept tot An^erdam,beboo2<' noemDe Capitepnen ban iVleeuwen enDe Roeterine, mitfgaDecéDen Huptenant ban Capitepn Brakei ban DefeBaee ilo. JRSog.goeDemeeningBe enDe intentie meteen e^^jfen/ tecepfenobecnacBtenDebagB/ al^ meDe met De o;Dinaci^)^ofi Bebbente aDbectc» een enDe fienniffe te geben om Bun Daee neee t; eegite leeen. ®en derden, i
enDebafigeftelt/i
i^jobintien/ be IQilitie ban Den ^taet te boet enDe te mrlTttT. paecDe boben De vijf en twintigh Boppen/ oppDee ban Dej^ebeclantfeCompagnienalbccept^gepetitioneetc enDe ten Deele geconfenteect/ nocB meccMifch feuDe toecDenbecfleccBt/ 'tsP DoD?recreutesoftc boel mee licBtingen ban nieubic Compagnien/ naee gelegent= Bept banben uptfleaB banDe uefoiane^ in BcacBte De* fe^ Dat fubiecteaBeuDeaeti tefiellen/tuffcBen De $ce« een Huygens en anDece Barello. jIlSo.<i5cDeputcecDe« tot Bet ftucB ban De ]aatenten/ enDe eenigBe <0econii mitteecDen upt Den aaet ban ^tate bp Bace 4SD.feir^ tenominecenopcappojtDaecbanteDoen. ^atme^ iTrMiti*,' De tot beefeheeinge ban De jfeontiecen ban Den ^taet De felbe booi een competententöDt/ tenfpoeDigBfien 1?-« fouDen toecDen boojficn ban Vivres^Aromunitien ban otwoku i!9o;ioee/ en alle anDeee Dienfltge enDe tot DefenHe ge> cequiceecDenoattocnDigBeDct). CnDe naDemadalle foDaniae poiuten aeenfmt^ ten befien ban Den ^taet enDe bolaen^Beee 1^0. JDog. Beplfaem ooameccBen BonDen too;ben geefectueect/fenDec p;ompt futni(fe« ^ ment ban geit; fooaiectDentoelaenwltenaaetban »βΜ ^tate becfocBt met De cebenen tee matecie applicabel «tate te tnillen Doen een petitie ban twee Millioencn, enDe ^'ΦΦ viermael hondert duyfentgulD. te toeten/ fevenhoo- ^ dm duyfeift gtifDen^ tot berbal ban De.oiquipagieiittafiD 4© m enDe |
-ocr page 429-
Bi
II
|
4iö
lööi· enï® onöetljoHt banbe twimigh ^cBepeflin'teetfie
-1 pojrtt tian Defc ccfoliiiie bccbat/ boo? foo langen tööt/
at^ Die^fouDe honncn flcecften/enùc gdtjcKe fevenmael hondert duyfentguIDcii/ omDaec upt te binDfn öe f)upte-cqitipagie cnùe onDecljouc ban De veertien a vijftien ^cfjcpen/ al^ bobcnin'tweedcpointinbe jÉtùùdantfe ^ee te ctnplopeccn / me&e boo; foo lan» gcntijbt al^ Die foiitien (tonnen flcccften. itEnDeten derden,ccn Millioen gnlben^/ oin Daec upt gcbonben te tooìben öe bcc(iicchlng&e ban öe boojfj JlEüitte te Peecöe enbe te 39oet/a(^ meDe De boojfìentnge ban be jpcontiecen in 't boo?fc&?ebe laetfte point bjecbec gije» raenttoneect/ maftcnöe alfoo be drie fowmcn bebnoj. fCÖiebetwée Millioenen, viermael hondert duyfenc gulbeni: «iBnbe Ijcbben be üeecen «Sebeputeecben ban becefpectibe i^;obinclén aengenomen bp belfeecen ^ace pitncipalen alie goebe enbe efficatieufe ^fficien oen te 'bicnbenombefclbé totfpoebigf) confent enbe tgbicftfucniflTetnentinbe boo?fci)»be teOoenepetitie ten beflen tebifponecen / geltjcit be i^eecen d&ebepus teecbénban Hoilanc enDc Weft-Vrieflantooch aenges notnenijebbtn/ beï^eeten j&taten öace pjfncipalen 1 ^ jegentuoojbf^raet^-getoöfc betgabe» sünbe ten Dienfie ban 't llanbt/ foo bee( in Daec bia^/ te belpcn bifponeceti/ ten epnbebefdbebannuafacuinbec bacgtinge ban bc boojfjconfentcn haer credit totiben becftcecben/enbe ooc6 eenige penningen in De tninDe^ ringe ban Ijacc quotes in be felbe te anticiperen/ ten epnöÈ be boojgecoecbe iiquipagic en inöuecingfje foo i tybeltjcH aengebangöen enbe geeffectueett mocI)te tnojben/ bat 3lant^ jaioote baecJan tpbelijcit enbe effcctibcljet beoogööe renfojt beftomen />enbe ben fetaet fijn oogmercft in be boojfj jlBibOelaHtfcöe ^ee niebe tijbelijcH bitepcfien fnocljtc. «anjt- ®en feïben tijbe quam abbö^ ban De ïfjfie bec ftfifien et ^fÖfPf" öie (Êngelant liet betfoccfeen ban be ^teben im tBii Lubeclt,Bremen,Hamborgh:'(toelcftl^gefonbenain' Saté becefpectibeCoIIegientetïlbniicalitept. Mn'fi/n ^ Jleecen ban i^oltent obec 't ia
^01) ban h3iitio»n;banftl^aert|lebc-gilt tot twee gulben obec «iiget. pbetiilfiertflebe/ te betalen be eene (jelft bp be «iSpge^ naec^/.^nbeDe biebecijdft bp be ^lntooonber^ ban be nS^nlu teft»eitibcl|uprrtigen: Bebbennaecboojgaénbeifera. IVöo® tibebfliöecatirn/ieï^eeccnbanbe Bibber fcgap enbe ionét tiibf (en/mitf^aber^ be (Pebeputeecben ban be cerpec^i tibe i&trben upt ben name ebbe ban biegèn be igieecen fiate winctpiden geconfenteectenbe bebjillicgt/inben opi)ef oan 't boo;fs mibbel boo; ben loopenben^aete feftifln hondert vijfen feftigh, met bat tempetament nocljtan^ bat be ^upfen binnen be ^teben iagec ban op fes dCacolfguIbcn^ '^SIaec^/mitfgaber^ in bé Φο^ pen enbe op piatte 2lanDen lagcc ban op drie Caroli gnlffen^ Saer^ in 't q«o&iec ban be Verpondinghe , Betauiceectflaenbe/ met Salfgeltfouben mogen bot (iaën/ enbe fnlcii^obec pbec l^aectfiebe alleenlfjch ïjebben te betaelcn twintigh fïupbec^ / te toeten thien (iupbec^ tot lafle ban ben dSpgenaec / enbe tien iimf be£^ totlaflebanben i|up;bec of ^jntooonbec / alleé opbeünflcuctieenbe «©jbonnantie ben dertienden .fiaep be^ Slaec^ ieftien hondert vier en feftigh , obeC
't booifcfuebe mibbel iongbfigeacceHeect/enbecebJed
foo teil aenllen ban 't gecne boo;fc{)jebe (laet / afö op 't cappo}tban CommiffacilTen obec be cefumptie ban bien ben derden befe^ göecommitteect/ baec inne na= bectemaecfien. «enti- ©cfgelfjcfi^i^bp Hoiiandt geconfenteectenbe Be- "an "oi. to'HïBÖt/ inöe continuatie ban atle be oibinaci^ mid- emar<}( delen jegentooojbigl) in tcepn jijnbe/foo ban Verpon- poften dinge al^ ban confum ptie enbe anbec^/alle^ booi ben ïoopenbcn^acefefticn hondert Tijfen feftigh, fulcfié enbeirtbiecborgenal^be felbe mibbelen ben boojle:: ben ^aece feftien hondert vier en feftigh ggcheben fjabbenmoetentoecben/ baeconbecfpecial0cft mebe begcepen be impofltie op be cefumptie ban ben Ha. rihghenbegefoute-Vifch , op be Olye endeTraen, mitfgaöÈC^ op öe Cop Boter, ofte be SSotec bie bp be (iuclten toiect upt becltocbt/ niet tegenflaenbe be felbe drie mibbelen bolggen^ be iSefolutie ban ben derden ^lUflUfli feftien hondert drie en feftigh, in ben |
lOjlebenSaece bupten becpac btingr gel«enbjarm ,ι, jetoeeH/ nocfitan^ onbec be eipjiffeconbitiS "' obecgifte bp be aLeben boenmael^ gebaen/ bat tiaZ becce eenigl)e opftomenbe ftoatiggeben ben ^tau mocljtebiengen inDieongeIegent|)cpt / batmenoiu. nootfaecht foube toefen (foo ai^ mcnbiectegenloZ. bigi) toa^ (beben {jet cebenu ban be oberigemibLu eenige meetbece penningen upt te binben / enbe ttn bien fine tot nieutoe fcfiattinge ofti anbécebifbwic, niffen te cefolbecen / in fulcben ca^ be boflifeptie drù mibbelen ante omnia toebecom beCpatfet enöe in tcein gbeb^acbt fouben toecben / baec ban be itnta Ciécommitteecbe Saeben in'teene" enbe'tanto quactiec be gOccequiceetbe notificatie / enbebooiti oocit tTDi»c ttibt beboo;lijcfte toaecfcijoutoinab ggebeen foube toojben / ban bat bc meec gljnorc. be drie ι |@ibbelen toebecom foubeu toecben Wt- pacht.
©oclti^bpbcfflbcgBctonrfnieectcnbe betDiilicljt
in befe Negotiatie van drie Miüionen gulbrn^tebam
obec be cefpectibe Cómptoiten ban Ηοΐΐ»ηώ cndc tÌ^ Weft-„Wieilandr, re toeten / ban twee Millioenenop Losrenten ende Inteieflien tegen^ ben pennïngö vij(»l en twin tig of vier ten hondert, enbe ban éen Miiliocn Lijfrenten tcgen^ een penningö twaelf of achtende een derde ten hondert, bepbe in 't ^atC / baft tot bienbolgenbe be geccquiccerbeuptfc|)]pbingettii(ttK getopoHlgcItebcrbeelingtieobcc be cefpectibe Coi!i> Ptotcen gebaen i0/ met lafi enbe ojbje acn berefpti: be <©ntfangccp fo gentcatl al^ pacticiilicc ob« bafc lupben contingcmeti in be boojgeroecbe twee Mii- iioenen fb beel ]Iiente-S3;iebcn enbe fo tocpnig gatiea te boeii paffecenoi^'teenigljfinti gijcbofilii li]c& foube Itonnen g{)efc{)ieben ; be^ fouben be bslirn gecoecbe. drie Millioenen bienen tot cifecbe omtit noot Mc60becepfcl)enbe enbe benetable confenttn tiupben bp gaec €b. Φ?, jgog. ertcao^inaciHc (ηΐκ op nieuto^ gebogen niet honnenbetoecepcften/ tutfi eecbecofanbec^niet tot befénfie banben XanbtenDe tottafb^uch ban ben bpanbt aengefpjoocfien mtt geemplopeccttetoo;ben/ fulcb^alp bpnaeclictfitlf' bccaiie enbe cefolutic ten meepen bienfie ban iiili ^taet goet gebonben enbe glKOiboniicect foulKiw;) ben.
^tinbe ontfangen een Miffibe ban 't ΦοΠ# ttt w ^micalitept in Zeelandt,gefc()}eben tot Middelbar; w ben tweeden befe^ / ïjoubeubein effect/bat De iapi<W tepn^ tot baerbec bicectie ^aenbe / babben betfoé/ toaec na fp i)un fouben cegulecen bp albieii 't gl)(bul/p> bat fp in ^ee quamen {'ontmoeten ^cgepen ban €(· 4 aliieecbe of denteale toillettbenaËngeiant, gM^ met Wapenen, Ammunitien enbe anbeced^Dilffl»» banContrebande, bat fjaec <Cb. Daec op acöt nemenbe bie befen ^taet in biecgelijche gfiit liabben geobfecbeect/gebuecenbe ben boojleben ϋαί? Ρ» loglj/ aciün ooch be <(Engelfc|)e Jiatie nu nocb {ijatti* feecbe/ mitfgabec^ 't geene 't cecljt enbe be buIiflW quam te becepfcljen/ goet gebonben liobben be boo?!; Capitepnen te taflen/bat (p^cgepen ban d^ealliet^ be of Jöeutcaïen met Wapenen, Ammunitjenenteel)' bece 3@acen ban Contrcbande, fouben bictiüf^tra en Ijectoaect^ opb?engen/omme gaec ^
ban hennifie gebaen iljnbe/ ,te toecben at naece);igentiebanfaecheni toaec opgfii Sijnbe/ i^ be boojfs JBifTibe gDettelC Ιηι{)αιίΐκη^ be ileecenHuygensenbeanbecegaceiioJSeo· beputeecben tot be faec&en ban be ^e / om te bif^ een/ eicaminecen/enbe Daec ban cappojttebofn/^
bien onbecminbect aen 't gemeUte micaliteptin Zedandcggecefccibeect/ bat fioec «u. onbec entuffcgen gangenbe De Delibecatie ban Date ^o..ïBog. obec 't boojfj fubiect / ben tó^bp ÖMnJJJ aengaenbe aen be boojfs Capitepnen bon (laec cnfop gegeben fouben Rebben in te tcecüte^ enbe te contt" manbeccn/ fonbec be felbe boojalnofB ti Iati" cutecen/ maecbaec ttiettcfupecceOeten// totof"! bece?b?eban Baec Jgo.USog. Diefiun'tbeöirsE^ geBoo^ enbe ineenomen toefenbe/foubitoftD'!!'^ Bffonben. |
-ocr page 430-
c]i;tcao?Dinacecefl[c)cie ofconfiöécatic tt maften op Bet ι^ός,
^cftip ban ben |?eec ban Waflcnàer aiupt.?tDmicart/__i.
aIfo0acc!Ì|o.j©OB.i)etfeIbctigDcfe5eIeaenti)eptban gmtjn
töDcn cnDe faiien niet BonDe laten paffecen booj twee ce ιλε»
^c&epen/ maecbecflaen Dat fietaco?DonneeciJe bolle
netal ban twee en feventigh ^cficpen in ^ee gebjacijt lilh
fouDe iDojDeni boojt^ bat 'taemelDe Collegie tjaec drie tcfiepcn;
felepnjïe ^eötpen/ BÖe'noniefct met vier en der-
cigh a fes en dertigh flucfien Canon/ naDec cnDeöetec
fouDen geDben te qualificecen/ enbe tnbfenfe baec ban
niet bjacen boojften/ Datfe anDeee in be plaet^ fbuDert
Öupcenj booit^ bccfo?afη twee ^acbten/ twee 25?an«
Déc^/ en twee aDbö^-<iPaIioot^ / al^ meöe een fflupt-
^cDip/ tot tcanrpojt ban btb;c^/^niunitie ban
losO enbe betjoeften/ enDe bat alle be boo^fs beliepen
enDe öace aenpact in De felbe booj drie maenöenbup»
ten^upn^toiecbengebictualieect/foec&enbegetse'
melDe Collefliefiaec tecFcufecen om De sealleececOc
cebenen ban t'equipecen ban een twaeifde ; on=:
Dee anbecen in canfïDecatie/bat &et boojfj ;&ct)tp bart
De gemelDe Xupt- KiDmicael in Dee baet fbuDe foo beel
homen te boften at^ twee capitale ^cliqpen ban
loQe.mn bet meecgemelbe CoIIegie tee KIDthicalitept
i^oBecefccibeecc bat öaecfêo..J!©ofl.De booifj Ijaecc
boojoenoemDe ejccnfen gantfc& niet en RonDert aenne.»
men; enDebe^ teminUecom batDevierentwintigli
g>cfjepen/bie 'tCollegie tee StDmicaütept tót?lmperi·
Dam boo; tjaec aenpact in be boo^fs twee én fevëncigli
eecquipeect/booi aaep^ mecc&clQcft beel gcootec enbe
betec aemonteect/ oocft fietcficc flemant/ enDeban al*
le^becpcntoacen aï^ be fiate / Bet i&cBfp ban Den
meeraemelben 3tupt. Sfibmicaèl alleen uptnefonbect/
fonbecbat banDiejpDeDaecopeenialjeteflocie toiecc
gemaecRt / ttibe batfe dbecfulcj: tot bolöoeniime bart
be böojfs enDe Defe öaec i^o.naoa. ïïefolutie/ al nocö
eentwaeifae^c{)ipfouDeni)cbbcnteequfpccen / fon^
bec ban be^ te boen langec in gebjeeclten te blpben.
^eï|eeccng>taten ban Utrecht fcö?eben bert der- «^fe-
denoubefliiJ/bantöttottötontfanaen te fiebben be uX
petitientotbecbalbanbe ejctcaojDinaci^ equipggien
tee See/ bp be gant genomen/egen^ be gebjèpgbe oïu>
m\tnl enbe teec op geboMte erpieflien enbe bpant»
\mt feptldcBBeben gbepleecftt bp Die ban De dSngeb
fïge Batie tegen^ be goebe ^ngefetenen enbe
jecten ban ben i^taet bec BeceenigBbei^ebeclanben/ !3ΐη byf
--------------------------«i,.^»»»..;.».» 1 montetenöe tee fomme ban viifMiilioenen, enbe een ""'"^·
opi>epEnenaeejcp?e(recctinDepIaccatenentie<©?Dons hondertduyfentguIDeng; Dat fpbaecinnietalleenS^S?.
nanticn obcc'tbooifj mibbel öiecbebooren^ aebaen oenfiontg habben göeconfenteect booi be quote ban
en ο ο R L ο G Η. 'tVijf-Cn-^eertighfiiBotcL 411
't mìDDfl ban Den veerdghften
°?^ualifitie ban 't miDDel ban Den veertighften
? P'^ifippotBecaticnbaeciniiegeboect/ innante»
« ra^bVbccaticncnDein ac&tingegöenomcn/ Den
öStnuüooitaenupt genebecbanDen/ genecacl offpe=
éSC Kw Schepen kenniflen, Notariale übligatien.of
X n/ fjotDaniaÖöefelüe oocft fouben mogen aöf
M. nSnttocfen/ccnitie Piefeccntie't3popcoec£nbc/'t3P
Z)iiEDeccnDeBOcDccen/ actiën ofte atjececBtigljeDen
'»· Suhemoaen genoten üjccöen/ ban bpfoobecce enbe
Ui foo bed Den veertigften penning baec ban ten ta-
te tan'tuaffewn Dee boo^fj becbanDen ten beljoebe
Se acrtiecne faecfte foube toefen betaelt / fulcy Dat
hannuboo?taeni)uptcn fooöanige boo?aaenDebeta»
linecn ban "éltant^ accecötiaöfpt / geene pjefecentie
fltn pmant Me mogen toecDen geaDjuöiceect of toe.
Dtfiaen/ DanallecnlijcftuptftcacBteban becbanDen
oDeDaen op Wees-kamers recht, ten boojDeele ban
30etó-fiiiiOfcen/toelcftet^ goeDecen tee 3©ec^-Bamec
Bctoacijt/cnbe onDec De aDminificatie ban J^ee^- mee»
llfcen gcflflt toacen/ mitfgaDec^ upt ftcacijte ban le-
pjei hypotheek,bp De gefcBjebe öoomfcbe öecöten geo
intcooutecct/ enùe Dienbolgenbe binnen Defe aianben
in De p?actipe aececipieect/oaec onDec gecompjeBen·
Dtect/ Bodcmluy Brieven, gepaffeectobec penningen
iuiptcn '^lant^ opgenomen tot confecbatie ban fcgip
enbe aoet/ toe inftoop ban eenige nootfaftelgcftBeDen/
ofte anöetfint^ Debojbecinge ban be ccpfe/mitfgabec^
oochop luweelen, Obligatien, enDe alle awbece meu»
ble BoeOecen/all pant der minne, effectibeltjcft gebes
policeect in bc geautliocifeecDe S3ancften ban Eeenin·
ge/ of anöecfint^ bp gepecmitteecDe Conteacten ben
ccebictuceiiin BanDen gefielt/fonDec Dat 'taeneboojf;
flactonbec eenigecBanDe p?cte)et upt gelöcftBeptban
tcDeii ofteanDecfint^becDeegee)ctenbeectfouDe mos
BcntoetDcn tot eenige cafus in De toelcBe upt ftcacBte
bmt eenige confiitutfe ofte (@ctcopen ban Den^ou*
bccepn ban eenige Itencen ban be ^teben ban eenige
inaraoecbecolInmenofïeanDecpnt^BnptenDeemefi
fetiifpoftcti ban be opgBemelte befct) ebeiSoomfcBe
ïitcbtcnpjeffcentie fouOe mogen plaetfe Bebben/alle^
......itten aeejcpjeffeect in De placcaten enöe<©?Don=
I obec'tboojfs mibbel Biecbebooren^ gebaen
emanecen.
Saec #|obmcie; maec ooch een conriDecabel beel ban
bie alceeDe boen fucnecen/ enbe tot betalinge ban bet
cefloit/ begoojlijclte o;Dannantfe betleent: enbe baee
ojbinaciffe<0cbeputeecben aenbebolen omme bere*
fpectibe ^ntfangec^ baec toe te gouDen/ bat beejfeo
tibe bolDoeninge fonbei; uptflel moge bolgen. ^at fe«
beet (jaec ooch taoa^ toràgeRomen baec t|o· JHSorn
JBiflìbe ban Den vijfden gianuarij feftien hondert vTji ^ »
enfeftigh, bp betoefcSe noc&anDece fevenMilIioe-^ifi''»
nenten oppcDte boo?f3toccbcngfiepetioneect5 baee Inmioei.
obeefpben ie|ien!3ianuacii boojfeDen mebe {labDen nut.
geconfenteect/enbe omme tot betalinge ban bien met
ben eecflen genocggfaem 0^^ te (lellen/ naec Bet lofn
" «"EiEiiüjmoece raecoen geep·
16». De ©aect op Hamborg, Bremen enDe anbece
'St rEf i ^^^^^ öaec ï^o.JlBog.booifs
Ζ gljefwoften ban De fcDip-baect bwj
.«· ^^nael/ acfttec Engelant om / of naec Ooften enbe
te nemen alleupt«
Ζ SiSf""WPifn Dietegen^ Baec3|o.j®o.gee=
mogen toojben gep^acti.
ofb IS aÖbifeecDe Bet gemelbeüfollegie
Sftn'naeban 'tlaetfiepoint ban Baec ί?ο.|Βο.
b mff 'tbolftban©o|loge te toatec in '^ïantsi
becmincftt te toojDen fouDeitonnen
't eeedepoint goet gebonben
ohfr i» giteben/aanben off laetfen
«w gec buyten Duyns. ï@at belangt Bet point ban
^^^^^ gefeponeect tee aSjiffie/
^'''fehnim. öemmicalitept tot Rotterdam toaö
SSn nfif ^^ aenfknbanbe
inbt otl ifecBepenbooiBaec contingent
feIBcfte);empeIbanbe ïeecen Staten ban HoUandc
enbe Weft-Vrieüandt Bacc Doo; Copie ban öec felbec
eefolutiebeftentgemaecftt/ gecefolbeecteen meccfte«
IBcfte fomme ban penningen te negotieren > enbe tót
becbal ban be intecefien baec ban te becfcBulDigen
enbe becbece te Djagen laficn/ eenige fcBattingen toe·
bec in te toilIigen/toenfcBenbe enbe bectcoutoenDe bai
allebeSSontgenootengbelijcftenpbee enùe concagie
met Bet goetbinbenban Negotie enbe opbeffenbait
fcBattingen fouben belieben te betonen/ ertbe in béfen
BoogBbïingenbennootBace quote piomptet0cftboea
fucnecen/ q} Dat be equipage in gebolge bàn be biga»
eenfe eefolntie ban Baec ^o. JlHog. fonbec Bet minf{e
tBtbeclie^ mocBt too;benbebo?bect/en
te op Bet albeefpoebigde geb;acBt in (lact om te fton:>
nen ogecen; bat fp niet ttoijffclenbe of Baec
fouben neben^ Baec oojDeelcn/baecomme Denebninlt
ban Groot Brittannien, enDe bie ban Dt 4SrtgelfcBi
JIS m ï .^atitn
-ocr page 431-
411 S A Κ E. Ν ya'n^ S τ A E Τ
öcpt / p?omptitut)c £ti bigcuc te cefoibeccil/,orii naec
l)et upttÈtfÌe öEcniósch alle^ te contrlbuecfti't oecn
tot ffcùcitcpt enDe ciputatie tìan Den ^taét fouDc
ϊιοΠΓίεη fitccften : fp öaECora mét fohiJctlirigBe
βίηοΕΒεη IjaDöcn UcrfiaEii't sene ijaec i^ù. Jiaog.
tot De fniiipastcbari twintigh liloecfie ©:ùjtòa|)-ffi)E=
pcn / cnöè inppcinflp ban veertien a vjiftreij; &tl)e=
peli itiebi;' ten ©ójloflö bequaetn/ mitfflfltiétgtöt beci
^eccftftigé ban De Militie tc paect eri te bcief/iiàDDcn
Öéwfblfaccrt op Den vyFden febjuacö'böfiïfs^eu^
tóen PÖÏ ; ©ecfcRêcDcn/ Dat fp niet alleen in Dé peti^
tien Die Daec toetoiecDeii flcDaen/fleefnc cttöe fonDec
Bilap. öaec confent foiiöen Djageri / niiiÈtròòcTt nae De
conpitutie cn oeleQentljcpDt ban ösnieri' ^taet enDe
«©n&ecDanen / ttiiDöéïeri «ptbinOen opiüië^^Jaté qiw^,
ttft ban tfiDt tot ttjOt in Bafccn gelDéti te R tìiidén 'oticci
fijengen / oocR getefolbeett 5önöe oiiDéii tiiti3Cflen
in ca^banbecbet;eon&eiilèM; tUtìètbò!gD
hanDeni©ojiogli ncffeii^De gt)£fatncntwc|ir25ont=
geiiotèh (iSoebt enDe ^ioet boo| beii toijiwant bati
'iBaDccfant en Dcc felbftibiergehocijtr ©jpDcpt op te
fetten ; toelche Dare eenpacigöe en toeï-grinteni
tioneecbe cefolutie fp ampt^ - öaibcn niet. ijaDDen
Romien lebigfiaentatcl^o. Haag. bèftent te iiiaiicn
opöet bali bectcoutomDat ftet De félbe niéNlIecri
faubeaengenaemiön / inaec bat oocR dllebegefai
ineritlDctiES^onDitgcnotenbaec booite mfèrfouben
toecben betoogen omme gelijcïie pjompte etibigous
teufecefoïutie te nemen/ en fonbec uptftiï bÉtffecten
baecoptelatenbolgcn. '
fêaec ï|o. .nHog. öaDben becfocBt't^CDbö^ban't
CoUegie tot Amfterdam om tefcj^iijbeti aén be ^te»
MHteót ben Lubeck, Bremen eriHamborgh tetiotcafïeban
rsini. Öet becfoecfi 't toeïcR ben fóonincB bàn Engelandt al·
Becbam Daecljabtlatcnboen / Beïangenbeïjet bicigton ban
£fae bate ^cijip-baect/ mitfgabec^ be infinuàtiè boo? ben
npm öeiibent swan aen be USagiflraet tot Hamborgh
nati böbjTs / bpbe^ feïf^ ^emotie ban ben drie èn twih-
■^Baii t%hftenópi:tobecïaetfiicben/infuöfïantiebaecinne
l^eii- Befiaeribé/ datfe hare Burgers ofte Inwoóndère fouden
3i ièH- hefabett te waerfchoüwén , dacfe niet en foudehpn^
oenam derftaeii onder't eeiie'ofte't ander jpretëxt in'hare
wfiffl Scfiëpeh.te Iaden,eenjge Waren oftéCoopmanfchap-
iiBii «En' pen toe-behoorende àen eenige Subjeéteh der Geuni-
0ti(».Hi)t eerde Provinciën , op poène dat by aldien daer over
feil"'' geattrapeert quatncn tewerden , den hoog gemelden
Koningh voorfecckerfoudeconfifqaeren de geheel e
ladirigé alsof'c vyaridlijck Goede ware ; Ijun alfoo
bi%cnbe niet be ejcecntjie ban bie cigonreufc en once=>
bef0CRe i&èt/^ue la fohbe d'ennemiconfislüéceUe d'Ami
Daec baït bjeebei; gebifcouceect in De extracten upt be
jüSiflTibe ban ben öcfibent Romer ban ben feftienden
en twintigften bec boojleben maent / öaectoe-gefon»
Dffri. g>p öfbben baec op ben vyfthienden gecejccis
Déert ί bat men ban befec jijbe De IHagiffcaten bec
boD|-gIiemeIte ^teben foubehonnen te gemoetboen
bpecen cn begcppen/ de onrechtmatigheyt en ontyde-
lijcke confequentie van 't voorfz gedane verfoeck, al^
jijnbe abfolupt (ïcijbig tcgcn^ beb?pigl)epi enneu=
tcalitept fo in't Dontoen al^ hoopen öaecbec i&cfjepen
fuïc): cn tee plaetfe DaeCt be^ngefetenen pjoftjtea
Igcft ttia^ gtjehjeefi op be epbibitie ban ïjace See-bjie-
brnaitoo^ genoten (bupten't boeren ban Contre=
banbe blaren na bpanDljjcite plaetfen) gI)cIi|cRI)aer
fulcF bp alle Cöjifien ïioningen cn potentaten toaé
toe gijcfiaen en geaccojbeert / en niet min fcijQbeïÖcft
booiöaw Commercie / bie in f«lcftecboegöengerc=
firingeect en gelimiteectbJecbenDeboo?een Jlabup--
rig iftoning op Ijaer geen cecöt Bebbenbe/en contrarie
bp De contracten belooft / booj't meeren gflebeelte
moefl Romen te berballen / al^ fultenbe onbermfjbe»
IflcR bojgen / bat öaer ^cljepen Doo? <!Bngelfe ^cftcs
pen ban ©ojlog (n gee bejegent bsojbenbe / 't 30 upt
of na be ilabenen befet 3ί anben Romenbe/ ia oocR na
ofbananbecequactieren (ïmpetgeft be Seepafleren»
De/ fouben biojben aengegaelt en opgeb^acgt/ onbec
tittilen pjetejrt batueöjillenouöccfoeclienoficoecft
i66f. a^atien/ tot b?ecbtfamet.B£bacötcHteb|inocnt)Et
-- appatcntlìc ciiöe öeïlé ìmipbel toaé ηκί, tcttp^^
eenige ^ebcrlanötfröe «©ocDercn in be.felbe hiattn τ/
gtlaDcn ; Daer boo? ban op Dcfe aCanDen nocli elaJ
paifibel foiibrn niogh) baten/ noctj trafiqiictEn j β, Γ"
Dat Oefelbf Diecfjaldtn feer biel fonben Doen fooösSi,
gett oncecö! matigen cn arroganten bcrfoecR «1 infi.
nuatic.nac Den epfci) ban faften tc beanttoooiDtn / af
flaen cn berbjcrpcn/ fiatnDe op IjaecrecDt en neutc^l fJ
Ittcpt/ bcrfoccftehDc Daer bp tc mogen bcrDlpjjcn / of"wl
inca.ébantoepgcrtnge / Ijaertefamen becDonOcntt^l
aDDjiffcrcn aen ijore j^afawpren/ ©jieiiben en 25oiit-&|
genoten/om mit Dcc felbcröulpeonber «©öbe^jeatii '
foo hdogmoedighen cn tyrannique begeerte UebElii
Üaccüo. .E5og.enbeber felber «©ealiieerbcncoutl
gfêufelticlitegtjentêgacn / omDiéJIatietotonbctf
gebacfjten enbe <iEÌ)?i(ìel0cfte matigtjept te brengen·
eDocï) baec toe niet te betoegen jijnbe / eii sljeiifacilt·
fiept toonenbe ban tjacc tipt bjecfe bartweerbec otimii
legentfjrpt ten cefpccte banbemacïjtberCnnflfti),;
tot fópöanige flaefacfjtige lijbfacmljcpt te boegen / tn
alfoo befen ^taec Daer Doo? te öejpen incommgDfcen/
DatfcDan oocR becDacftt belicfbe te toefen banötfré
3Pbc fiibject te fullen tocrDcn / al 't geen àen De Cm
gelfcöe Dtrecteltjcb of inbirectelgcRfouDcbjójtien bt.
toi!ligBtengl)eIeben / Daec bantotnocBtoe beuifjt ·
tbarcii gljeblebcn / niet jegenliaenbé alberept^ btc»
fcDepbe ban ijare ê>c&epen in Engelant bjarenopofj
bjacljt i?n ariigeöouben getoojDen / om bat naot ötfi
atanbcn toaren gebefiineert : 't 5p inberbaet ofte op
pieftlinpiic / fonbcr bat men tot nocb toeDabtbccnoi
men bat bp eenige Der boo?noembe.Jl©agi|iraren tc«
nige pnbIgcRe ofejcnpige beboiren tot be bjplatinolie
en bérljbeDinge in toéRomenbe toaren ggebatn ; het
toelcR bp albicn üöoi Ijaéi; utoe ï?o. Hàog.oocfitDim
gtoibonneectof getöllereett aen '0 Sant^ ©ojIodI)-
fc&epen of pacticüliére Commiffie-baerbcc^ / torf
Öaefl becnomcnfoubetooiben / be ongemacficnm
fctjabert bic beSIngefetcnen bec booj-gemclöe ^U'
ben baec ober fouben öebben te lijben. _
©efc boo?f(agö ban ficö met befen ^taet te UétBiil·- «lil
ben tegen Engdant, honbpbie^tcben niettonto""!
aengenomen/ toa^ oocR onnobig; toant be felbe^tf. ^
ben «Éten niet be toaren ban b'^ngfiefetenen öffft
aanben aHentöalben te boeren gelgcR baerobetöe
Koning ban Engeianttoel bapper namael^öetfi gc«
RlaegUt (nfönbiief aenben$tepfec.<2gtecf)ce^Ett
niet bebonben batalfiiec met beel moberatie tfflm
be ^cfjepen ban Haraborg en anbere i^ gepjocfDiert.
3l!en be JPjobincien ban Gelderlant, HollantjZec,
lant, Utrecht, Over-Yffel, eabe Stadt en Landen, ί^
ben feftienden gefefiiebcn / bat be felbe be nooDifleej'
bje^ in ben garen toilben (lellen / en bie booifìenfngjje jSI
boen/ fnlcic en baec 't bel)oo?be / ten epnbe bat6tvyf «
en twintig ttoppen tot becfieccRingcbanbeiniiifnbi ,
fcfieCompagnien Kriig^-RnecDten / boIge«^öep:<
ticuliere petitie bp ben i^aebt ban jgttaten Dienti'«»41
ben gebaen / ten fpoebigfien en fonbec eenfg ^jt lW' w
lie^ moesten toerben aengenomen/ met bien beccali'
bebat fietboIcRopbe upttecfie J^ontieren tiflnt!e<
fen 5>taet/palenbe aen fjet ^uptfe ïStift en Bet ïmt
banEupcR/ ofelbec^buptenBetcefTojtbanbinfEfi
ben^taetgfletoojben/ enbe (©fficier^benOeffto
Compagnien tot aenrit^-gelt vier ögcjcbaelOrti ofti
tien Caroli gulben^ boojpbec man / taegeboegtH'
ben toecben / mit^ bocerenbe bat fiet boojf? fielM'
fectibe op be grenfen al^ booten banbegöiuwoi"
g)taet foube toefen gelicljt: be^ toiect ben tori-fl^n^
ben ®aebt ban ^tatc oocRbecfocfjt/ De tifpffi»''^
Capitepnen fulcy aen te fct)?ijben met o^bje / om tfn
fpoebigfien met be booifs toerbingen / onöer be boe?'
fcijjebe conbitien boo|t te baren / fonber baec ben«'
nigfint^ in gcb?eccRe te blgben. foube 'teP
boo^fj i^aen be©?obincie ban VrieflantbpJróiPW
toecben beRentgöemaec&t/ met berfoecft/bfltfi^
€D. J©og. (onaengepen bat be felbe baec op tot W
toe öun confent in {jace JÊog. ©ecgabecinp
Babben boen openen ) becmit^ ben |egenb)002D)8W
pjeffanten nont/fuljc ten befien gelieben te Mpotoj"
gel0cReo?b?einbenfiacenflellen/ βΙ0 be
pjobincien fii ec boben becfogt tpiecbe/ te toWi"
w
» v
ψ
ρ
-ocr page 432-
en OORLOGH. 'iVijf-e^-vemì^hfleBoeck. 413
|
femeec alfoo Baceilio. JiDoff. toiiiim bettcoutofii/ Öat fiacc €0 lEofl. öoo? De acnftoRifle Uaii Date J|o.
® ott. 6»" "Ρ a"
DjaacnfouöcnDcbtirn.
®t©«rfn<i5fOfputcerDen Dan be©|obincieban Bjitflaiiöt ijebben f)(cc opüOEnaenteccftencii / öat hart "CD. inöc ΰουεπ fiacnöe conciufie niet en Roti' OCH coiiffntircn / aJ^ Daec toe ηοφ niet flelafl jpnöe.
®enfeventienden i^tet ©ecQaDccinflö ÖOO?t0ÖC=
(„acht het concEi)tbanaccoo|ötmetDeS3etomtDÉi»' bkfii öan öe <0oIl-3!nD>fc!)e Compagnie DefEC Eati· Qtnoiitküojptu tetfjet rquipecen ban twin tigbi@o^ loa-fcDfP«» / ^«Et in öe
aemeiiOe emeOicie tegensi be <eii0Elfci)fη ocbofBfit rn flc-trnplopfcct te hjecben/ onDec conDiticnin't üoo2f5 concfpt ti?eeöec gc-epp|f fféect / geiijcfe fict feibc Ijier na öoIafnDe banbjoojt tot tooojt iiaet. geinfe» tftct.
DAtdeghemelde Geoólroyeerde Ooft-Indifche Comp»gnie dcfer Landen, haer fai verobligeren enverbindefi, gelijckde felvehaer vcrobligeeit en verbinden by defen Scaec by te fpringen mee de Numbrevan iiu/ni/g Schepen en Fregatten van Oor- loge, dacr onder fpecialijck mede begrepenβί capitale Rciour-fchepen, jegenwoordig hier te Lande by de Compagnie wefende, met namen Oravgiej Marfivetn, 'tHupteSwhten, Dordrecht ^ de Beurs, ^n ήζ Nagel- hom > voorts noch i/e» andere Oorlog-fchepen , dacr van het minfte gemonteert fy met veertig ilucken, en gemantroet twie ho>idert Koppen , de Calibre van'c Canon foo fwaer genomen a s de befte ende hechtfte Schepen die in'c Landt te bekomen zijn, fullen kon- nen dragen, en de refterende wr fodanig gemotjfeert engemant, dat de felvemetdeeerftevoorgaendejÏi d'een door d'ander gereeckent mede konnen uytbrcn- gendenumbre van fjpee/hMdertKoppen , daeronder opyder Schip f^/Zf^ Landt-Soldacen, blyvendede gagic tot latte van't Landt , en de mont-ttoftentoc evan de Compagnie cn veertigh ftuckenlnaadVè-
óp gebdibcceet stintie / gebiien gacc J®oo.rjc!)[jetbo«noeaiù?conc,fptbanaccooi&ttowl laten geboilcn / cn tpiect bienbolgen^ aen qescmeite <0o(l-aji|)ircl)f4ompaanie;iOt?9nfenteectiè»i;fleac^ tojDectt Df pjolpuflatie ban g!«e?löcRö. % (cop./; tot btn u^t cpn^e toe ban bcfe Ι^εη&ε «tSeutoe / „ev fulcp tot ben fevénthien Jiondert (η clup^ / ö^ccjban bunt)eibeöoo?{i(cRc bjieb'en foubin bjccbénflebepei' Umim Ciien becfianbe hctcljtan^/ bat booj foabeel bie banöe boojfs Compagnie tot lafie ban ben ^taet imbötnBtmetenbeert enbeöebt^bcrt ecnigeilHquibe frfiulDfnof pjitenfien bjcébec fleraentionecw in pare itrratiliemematifn bcfen aengfunbe aen gaec.Ha. iQoQjjiic&cbooren^gcmefenteect/ befelbêp;eten> fitnfouöenjtjnen Wpbeh geennuIUect eneemojtifi· «eet / fonbtc bat be felbe Compagnie ter f^ec&e ban piEii / opt ofopt/ ban ben «©eneralen ^taet pet0 fou» ocnöeöbfnte epflirfien ofietppietenbecens bijHboo? foo bcel aengincft Darc pjetenfie tee ftimme Jjan feshondert vyf en dèrtigb duy/ent dtie etifevèDti^h guldens achtien ituyvers, bjieibctflementioneett m «art JÊIog. SefoIuticbani&eripegendeni&obfUif wc Wthien hondert twee en leitig, bie bp CflHpOJit.Jjan w ^cecén Ijaet üo. ,ÌDog. ©ebeputeetben g^gttofc cecrt 5i)ti/ ùc gèmelte Conipaabi«c comprteteij/ bat |
Pfttenfie ooch j^n en^bengeapnuneètt/ lonoccbat racbe bieTaengaénbe mèip-gcmdie Com» paame ptttoe^ tot lafie ban ben iètaet fouboi ïjebben « pjEtcnö?cin/bi? albien ben gfleben ©obt ccii f 61= gcupthomlle ban be ftoebenbe biffetentrn tuffciicn iSngclanbt ebbe btngemelten^taet foubcualJE"e= ben teberleenEn / cnbaccobetcfnfinalflElibEflacö binnen bni tljBt ban t waelf maenden, te leecïitntn na bato befe^ / fiilEp Dat be gcmelte Compagnie bate booi ban Deboo?-gEtoEcDcIa(i ban be equipage/enbe Öet onbet&out ban be boojnocmbe tviümigh ^cöcpcn foube toefen gEbrcljargeect. €öor!) ing&eballe ben (©ojlogl) langec foube mogen hamen te bupten / bat (n fulcUcn cai aen be nieec-gefepbe Compagnie fiace actie tot be boojfs funima ban fes hondert vyf cq dertigh duyfent drie cn feventigh gulden «chtien ftuy- vers tot lafi / aié boocen /, fai blpben gccefecbecct en open ggeljoubEn. «iSnbe bitetbe be Heccen ^ebepu* tcecben banbe^jobimicn bttoelclie nocbongtjetaft toacen/ gaec te bEclilacen opbe pjolongatieban't <0ctrop ban be Wcft-Indifche Compagnie bEfec X,anben becfocgt alle goebe enbe efftcacteufe offttien omtccnt be J|eeccn Ijace principalen te boen/ ten cpiv be bat tiet felbe <2^c(ropboo2geIi|c6entiibt ban ten alp bat ban be Ooit-Indifche Compagnie mocgc toEcbcn gcp?olongcctt/ rnbe i^ bit eictract ban Defe iiaec JSàog. iSefolutie gefonben aen be Skjefibiale lAamei; ban be opgenielte «@ofl-3nbifci)e Compa^ gnie/ metberfoecft / bat 6aet«i5. fonbeciiptfldbc boo^noembe S5;iebcn ban p;olongatieban{)aeC-Iie' bec (@ctcop toilben Itomcn licfitcn / enbe boec tegen^ eptcabccen ftare afte van veibintenifle ban.DatfeHec boo;noembe accoojbt en bcfe gaec SSog. cefolua tiepunctuel0cfi(n cneic^ctcltjclunin alle^foubennor bomen / en ootlt aenfioiit^ tcebrn in het boen ban be equipage bet bobcn gémelte (i^oilog-fcóepen / op bac be felbe jtocö tijbelijc^ mocöten tbecben gewet göe- maccfìt / enbe tegljcnl Den beflemben tgbt tteben^ aianbt^Moot in Eeegebjacfit / be^ foubeo fp ban tgbt: tot;tijbt gaec i^o. jiapg. abbectecen itoe beccc bebopjfs c^i^pagie bp bun gebojbect en geeïtgnceecc foube; toefen / fuUen inet»f)ttcact ban befe tmutie ^φηΙίΕη bMtben aen 4lTe be anbecel$emeten ban be mm ■ àfispielt? θοίί-;Γ9(3ϊΐ:ς^ς Compaenieomte 1itèmAtotAaetitecicpnge>/. en toöbec^timmr foo tr w^n bebojberen ^ banü^be bobea-flaenbeironclurte gtfoimeectl^ ben#eeceban
m
l^iifim·
■ kiut MiiaC' ..Milt : »11« ^oft m-
1« '
Meróde. .j...' ■ .-'..ipöir t»fii!3r;fi(ii03 5^iWi·!
ben ia Dljab£h|{a^nl>ei^lujif geconfém "· '"·'■ '"-ρ in;,Wift-lndifche Compagnie
foube bietibeHigecon* mtì - f-ì!!i asm ^bepütgi^ban ZeelaQdt{|^en be bob<i|»Mnt|ie conclulie gnonfett» oock inpe prolongatie ban.I)ec=^c«
^,fnbe i^eenm <(Sebeputeetbnt taegeni^ ^anUtricht
i«:ecen fpjobincioel ebbt)^ ban beì^ee» Itip^lri) jn Dato derthienden-befi^ tee ge-cF&ib«ttcngelcfeo / fttetnabol·
■ - · .'t •l'HI-i
η si
■ '«E; 1 'li
<Conrtnt Date (n ben
Φείϋ»:· iBttbt.
Sia ieiibt.
bat|et: boò;43;é: fentèeéi:
tìiet «ect, iwp,. ticfejcli
«©e., teWp
"n L·
genbe bóabioojbe tot tooo|De geinfeeeect^
■p\ JSSt»tefJ van de Lande vanir/rtriigtleftfi hefa- i ^TOn.de jje MifSve Van de tìeeren weghHitdefe ,||ròvÌouè ter Generalireyt gecommitteert In da- to den j^Ziwfi^rwery^»»» vijf*» fefiig.htb' ben jjagehoudcne deliberatie goet-gevotiden eti tcr- ftaen|,<ie gemelde Hecren Gecommitteerde ter Gene- raliteyt te authoriferenotp Atn die van de Qofi-lnéfchi Cotn|»gtiie te vergunnen hcttOtìroyby defelve ver- foclit; yoor deti tydt van defe ibptade Eeuwenouder de prefencatìe van twiptig Oorlog.fchepen die by défel- ve ten diènAe νμη den Staet io cqnftitiine vìatt ty· deii éQ f^ien fouden werdea ge^cquipeere, imitsder αβ gemelte CotTipagniefal hebben terenunciéJ-öH^ftUildii bewuftc capitalen die defelvey^ajden Scaét vtrmcyn- dendé te mogen pretendeicnjtenciinften voórTo veei
cleie'Proyinde daer ii^ fo.ude;bebbeti te lailenien (iaiÌ
by heVióni^hteren van ^hwisoorfe O€troyiooìikfdi^f M^'.glieliiqk, Odroy •viöori,dé.v Wtfi-ïriÜph'^Cm-
ji© tii ί m"!*
mtt
»an O. trecfit end- op. |
-ocr page 433-
4H S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Ì66j. pagnievoat gelijcfc getal van jaren werde toe-geftaen
_ ende geaccordeert. Gedaen toc Utrecht den derden
Feiruar^ feSlhien hondert vijf en fefligh , was gepara- pheerCyi. Permentter. Onderflondt ter Ordonnantie van mijne voorfi Hecren Staten-
Geteeckent
A. van Hìlten.
©jief' Igtfren ©ibeputcertien ban be p?obinde ban ianiii Vricllandt Ijebben De boben-fiacnbe conclude / al^ Dact; toe Bifófl iönöe / flccontcaDicccct / intjfcecen ' De Dacc bóewarnDe p^otcflaticn tjiec bcbooctti^ te= oen^ {jEtUtrifecncn ban pjolonoaatir Dfc ©cttopcn fooban beaofl-gnbifcfteal^ ï©cil-3|nttifcBeCom= lieQnirtiierec EanDen geùnen en booz-bcltouDcnDe De Delibrratic ban be i^recen tjace principalen op t)et een^nbeanbcc fubjcct. «tiii;- Üeecen «©ebepnteerbcn ban Over-Yflèl iUTeisfi benliibe bobcn-flaenbeconclufieal^ onaclafi/ niet aBööo. atiöÊci^ fle«nfcntefct al^op-----------------------
Betatleen Mtòebt-
fétiben abiebte ^ j/ijoben ψαίιύρ
belibccaden op 't boo;normbe fub(ect. 39it aifoo ben tweè en twintigftcn flearce|leect. Haec Ilo. Hog. ftaböen bp bec felbec refolutie In ««« «n bate ben tienden befe^/becfoBtÖetabbö^be^aacb^/ romm» op^tBené-jto be Jgeet:en<[Bebcputeecbcnbanbei^?o= be reiK' bintie batt toiïant ten feibeii base in f)aec ]|o. Aoq. tiete iif' ©etflabecingelnbebencftcntoa^ gegebcn/ enbena^ mentigcR of gaec ifo. JjQog. niet en fouben honnen goebt binbeti / boo; ben ïiaetit/ ten [afie tjan 't Com^ ptoic ban ben (0ntfangec (I3enecael Dónbieth, op in* tecefi:te't)üen neflotieiien be fbtnme ban driemacl hon- Ì dtìrctìuyfentBulben^ / jegens bcnjjenniriflli vyf en twihtigh i bf vier ten hondert in 't / bcg ÖÓt be ' boo^^dnebondert (^yfetitn^Iben^ fotAeb'i^ reftrtBottibe nobtfHlccbêtroffcIjcnbe/ ,büt&^^^ eec Tofteanbet^ïrtiei/ t^befenfiE ban benSEftntJe/ e» tot -aflijaicft'kffin bl;n «Inanót éèngéfpMlÉWiniK^^^
ibiù?ben>^ruic)(Ì al uae^mtie tin mieeffiH öiéH i^onbtn βn-geό|böhHétt^''fαiίibe toojb^: in befe confiitutie ban tpben abfQluteQjt^ ^iiii^>l>atie« tidtafileToïniflB ban sÉtinïw ^igene-Btbecept^ bp^geét-fioaj^ije^i: iüen.antKÏrn toietbè geaHiaTfeèct en^iir tjérctbe Bes =itoaiEKein topnoot ^ffiiibb/ tiebjo^éh^-'eiti^epeeà.
•JOHfit __ _ __
iWiTlöé'iBEpjcfentepiOcé^^ rohfïbciiidiiai Mom»
.talitept / δΐ^ Be fojme etó^i frtbetiWéWï «linbe tbwnaetwirtcft&eceéfiïfe }i«tìì'rtatbiiftwÌr,Ìiè,pfnnini ' V,'" · 'Btttft&iben anbetew't^ amiSfTèceh'tWliiSoifêïiftbe/ .,· 4 booröeii^obiittiehiiötért-ÏWrBrdet téc^hiftic bah fes niiliioenen &et bifftfctbati be #éi«?:a.tóei?f nae piopojtieniet «n foubrtftBiiiiteiiacngeflkgettriitDojs ben met drit hondertidviyfeüt gulben^/ maerortime bejufie quote te obfetbecen/ nae abbenant ban vier bobenj^Ët hondert, alléenlHch mrt be'fdmtneban tweehQndert enveeiitigh duyient gulbeh^. ^iffipbetoat belanaöt ljet tweede , bat bé i^egotiöfié bèi bien omme becfcfjepbe feec gjjetoiclitigtjc tetoecten op't Cotnptoic ban ben <@mfangec (Senecael / niet ban tot meccfiel^chen onbiérifi feube hontüétï ~Étl)ebacn bjqjben ; enbe omme ecfttep öaec i^o. ilSoöi fàintaic ooe&meccfe foo beel àI^ril08eIflchtoa^/:tέTrtβnbe' cen/i)a!lbtn .nae een fqingtieiijc befoigne/ cη na gefien liebbenbe be reetlteningrbah be fubaltêjiné βηϊ^Η;' get^/zfiEioibeel geboiiben batfpbecttotitoetiOe btiojfs
twqehbtìndert veertigbdtïyrent gttlbeu^ ftóèitìèft tC ■ fuIlfOtnatStigIj5i)n.!:i5iio . /|;ποΓί s-.ni ;
ftoep. .i,®ieban be iïDmicalitepttót^nifiêcbain fcfileben, iieDiii bf liachchienden trbetnenienbatbe (!SftffèirchÈl»öolb=
urtjfrttfeemoftneriöeinöeBebuchtentie/ batiköace,
.!&ab(gati(}<rnbe Commecdte- beftDabiggt toójbrn / boa}jber^llanbett^ó|Ioa(r fcge))en'enbepe(ticulie>
' ίΠϋ'Η. |
reCommlflie-baerbcc^ / bprfto?(!e banblettMito,.,/; ι loofcpjoccDuren/ tegen^ be goebc gingefetenen b», fec aanben nepleegljt / om 't felbe foo becl moBrtijch boojtehomtn / enbeDoo? anbecen teboenbiaflêtj/ Iblee te aianöe Ijaren rifico , op öate gaenbe of feu, raenbe^cl)cpenenoe<!5ocbec£n / «ptoftenaccEn- gelandt, nae ofte ban anbete 3lanben brben becfcct-
fjecen / enbe oochboo?toatIjooaetp?£emiea!itiJDi.- narig te beloobcn / ^Cflcucabcuc^bonben/bieöaet
't felbe perijrftel onDiCttiierpen/ fufch^ bat bp betote- tingljE öaerbcc ^cfjepcny bp beEanbtfatenftlljn; befcfiaben gfielebcn fonöen too?ben / ernfaethebfj fbjaerlpcft enbeonbienfllgeconfequentlc/ b|fi^a||( mogelgclte miDbelen blenbebooj-glieltomcn telsob ben i J©e?öalben fp fjaec beboil ööeacjt JabHen / t)aet{|o. in bebencl^en te gebenof nietbitn: tiigbfoube biefrn allefoob^igcafTeurantlen bpeen fpeclael piaccact baec toe te emaneren ban miftct. herenttjbt aenbanchelijch tebecftlacen / boojnulcn ban geenbec toacrbe/met be ppniicn terejiituo een / en'tbeloofbe of bebongen niet teontfanaen/ mitfgabec^ooch fcijecpe Intettiictie ban in toeboimtt: beengebupcenbe betegenbioojbige tconbelenniette mogen gefcl)ieben / op be berbeucte ban be t^italen bic bp pemant tegeni^ be boo?f3 o?b;e becfeecbcctfni· ben toefen/ om betoelcltete acgtecbalen een gebetlK boo;ben ^enunciateuc foube honnen bjojbengeaf· fecteect/baec boo; beel incommobitept aen br $ngtl> fcyentoe geb|act)t/en beelfct)abenboo?begoebe3n> gefetenen befec ttanben becgoebct fouben toojfim.
l^ocf) bit niet pjaeticabeibebonbcn : ]@anttie ttooplieben bcbben anci;i)anbe pjetejcten ; enDetKn
'« 'Pptóftenftimijn · . . . • 4"'·
^t ifetjto ÏBibbribwcgBAgimonteectinet folO»'"' ' -41^. nucheti Stano^ V . . · . 4°'
34. #ui:henftahòii ...
ban be ^bmicalitept in Zeelandt betnemenUt be drie poincten bie ben ISoningl) ban ^ngelanbtbe ml HanZe-Steden gabben boen boojjoMbcn / te toftni/'^J ^eerA j bat fp foube obecgeben ban aQejkcgtt^^ pen albaec t'öup^ ftootenbe. Twee, bat fp gtni Ne- ufi derlandtfche Schepen koopen ; en ten derden, batf; gjiën toebeten befec Xanben foubenin ncmniofit"*! .tooe^ei? j,abbifeecben/ batflemclte Hanze-Stedenfuu. f .be^onneittoetben gelaten bpgace oeutraiiteycQtte· guieéct bolgen^ be iCtactaten bie tuffen befenjbtatt en be felbe^teben foubemogen toefen gefiottn/to' :n£nbenietfien bat ban benieubiigbeben biernmtot boojbe^l befec Xanben met cecDt foube mogen bosbc tèft/ eenigen bienfl fiantoetbentegemoetM»"/ bqò^M^mentltjch/elfoa be boojfs ^teben beftibeioi)> bitienaen be €ngelfcge^atie niet foube {umitcAof toillen toepgecen. ©ecfialben foube ben 8f(B)int •Kbmef bpiiaic i^o. Mog. honnen toecben etdflpc fcïjiebltt èh öelaflioffïcien aen te toeribénb«DeÉ· miitëi^telien bebótijfs iMeiiiibigDebért / fodti»I>no' gelach i^'beclinéei^cbéùfbocD geb;òng<n bKCbtntit l eenigë te accepteüenbat boeh bë felbe "i cegubban 'befe Kanben foube ihtjeten toecbén MageTtontcfl. !i!.i||aic HSón. öabben aen bie ban befriUfW' ιηίΜΙΐφί becfociif/ii?;toeten/ toat eete! batiIanW' 'ifeNö&tfcn oppbeci^ïBipban ©ojfofle/ ft. «Pp tehBeoiibec beWtettiebanbe felbrCoHi ben biétieii gecommanbeèct enbe met be tièn itt ^ee te gaen/ibaéc bp bie ban be in ^eelanbtcefccibeecbenV batfjet^SicIiipban't Vàri Zeélaedt gertiönteect met y 8. fïucfien «anoni*' 'BiM^Wtoecbenboojfiénmet f?· 't^t6lö©Iilïlngcn/gerttontecctraet ■ "^i'ffiicfienltanori? . . . .. 4?. "t®i®ipfflete/gemowietrtmec - f« '4<i· wuchenfóanon ï . . ,-'ί^' 4® |
■ 34^·
-ocr page 434-
en OORL'OGH. 'tVi/f-ia-veemghfleBoecL 415
|
•f Sbe geeciDDfc / getnontcect
metii.flucRf"!®»"''" . . · · 'C èchio aintanceecc mct 3 »
iiiicften ISenan......
.t&cHipStoanenBucse/ flemontcect
mEiio.flucBenlUanon.....
'tï.cDip^tÖaftftIoo/oeniontcci:tmet io.ftucftenHanon · · · · ·
.tichipl0c(l-<CflpilIe/ Bcmontem
fflEtÌ4.1Iuc0en«taiian . . . .
'ifechipDe ©ilfec^ ^ccOec/ oemon» tfrttmeta+(iucfien«anon . · >ffeihfnDepin^ te paect/ seraon» ttetiWtiii.flwcBcnRanian . . 'tilDlJfjfSacötgoutcIant/ met i.lluchen.......
meDe raet+fiuciten ....
10
IBontewnDc te facmen vijf hondert cn vijftigh
Landt-Soldacen.
dSnDe gemeccitt alle öe boojnoem&e/ foo ol^ 3|ac{)tenfn(iaet toaccnom Dienfi te Ooen/ fou. öen aftoacOten bat gaec ϋο. JlSog. fouDen o;D;e (lei< Un/ bat Oe t)oo;aemeIte ibolDatefque ten fpoeùigbflen ticttuaect^aen tioo;tben berelbe;bcgepenseranben tolerten. _
negentienden Qfjeatctfleett bcfc 5|nflcuctie tot Dn intCoDUCeten ban een Capitale Scbactinghe Obetoc^^uactiece ban'trerortvande Generaiiteyt.
Ìif/ruffie van de Ho. LMog. Hémn State» Generaely ■mmnurieGecommittterdtvan denRaedt van State dir Vminighde Nederlandtn, uyt krachte *nde ingbe- volgetiandeRefilutievan de Ho. Mog. Hetren Staten Generaehvaadatede»elidati Feiruarij feftienhon- dert vijf en feftigh, fuüende doen formeren ende op- mmckmiUtioodige §Mhieren tot het. introdiUeren van "ten Callide Schat tinge over de ^artieren ende Steden vanUrtfort van'.de Generaliteit gere^uireert i Ende dat van de weerde van alle roerende ende onroerende Goiieren^Rinten,Hechten, ASien, SchuldenyCrediten, Schepexj Koopmanfchappen, Geldt. Vafallen, Juweeten, Meuilev, Gagien, Traiiementen,. ende andere Goe- _ rfwea, iteneuytgefendert j van alle de geene die onder Btt vmfi refirt van de Generaliteit -ioonen, ofie Goe· dereealJitr ghelegenheiien, feowtl inde Steden alt te»platten Linde : , Te weetén, nan dé geene die gegoet zijrt tot tweè duyfent. gulden Capitati, ende daer boven : EMtoverJiilcxindeStadt endeMejerievan'sHertOr gen-hofih, mié Stàdi ende het Mà^^uifaet van Bergen *tZom,MtJg^rsmilemfiddt.,èndede Finaert. in^ | .^ψΜΐendedeBkronme van Bredd, mde StadtGrave. 'Mthet Landt vai^ Cuyck, mit/gaders Gennep , ende ^'fi'yn. inJt. Stadt vanMaeftrkht, het Gratffchdp ^raenho,vè jj, ende dé I^mden van Over-Maz/e, »ii«StiJt ende helJ^andtv^nSteeiiSergeti. ende het ^lfflmdt.indeStedenvanSluyt/Aerdenlrurgh.T^en· ''ycte, Oofliurgh, Hulfl. Hu^er-amhacht, 't Sas van ^^'Pmpitte. indeinde Dorfen>iolders. endeplatr "^anie»trontommidevoorfx.. Steden, onder het re- l^.f'fande Generaliteyt gelegen. Axel, TerUeufe, °'^>""liet.endeL·iUà, oockinWeddeende Weiheolder- Landt.
' il ■ : ■ -mì · 5 ' , wtói " ' ■
1 f eerften, fullen inde Steden ofte Plaetfen daer lygelonden worden tot uytvocringe van haren iaft, naer voorgaende communicatie mette Magiftraten «de Regeerders aldaer, verfoccken dat de felve eeni- " f 8"«Rualificeerde Perfooneniuyt den haeren willen ^ommiKeren j de welcke hier ontrent het beleyt ende fi 'defeCòmmiflGe mogen affiftercn, en D^i? "''^^oorfz Magiftraten ende Regeerders by ejf- Li aeVchryvinge gelaft worden, dat fy foodanighc van ghcqualificecrdc Perfooncn, fonder =nign uytfteldocn ; Oock allefints tot uytvoeringe |
van defe Inftruöic j de Gecommitteerde des verfocht zijnde, alle behoorlijcke addreflc geven ende affiften- tie doent ofte by onftenteniflè van dienj fullen de Ge- committeerde van den Raedt gelaft zijn om haer voor eerft by induöie > ende vervolgens by behoorlijcke middelen van conftreinte daer toe te houden, dat dé goede intentie van haer Ho.. Mog. in defen voldaen worde, ende foodanighe gequalificeerde Perfoonen daer toe gecommitteert zijnde, fullen de felve moeteri eedt doen in handen van de Gecommitteerde van dea Raedt, dat fy de felve in het beleyt, ende de executie van defe Commiflïe ghetrouwelijck fullen ailiftcrcn, ende fullen de Gecommitteerde voorts t'haerderaffi- ftentie mogen nemen den Secretaris van de felve Stadt ofte Plaetfe, by heniuyden mede te be-eedigen naer behooren.
II.
Van den voorfz taux fai niemant wie hy zy exempt wefen, in confideratie van den hoogen noodt van den Staet, ende het intereft dat alle ende een yegelijck heb- ben in den tegenwoordigen Oorloge met £ngelandt, als alicene de Godts huyfen.
III.
In defetauxatie fullen alie traktementen , Penfioe* nen. Wedden, Ampten, ende Officien, meerder op- brengende als de fomme van drie hendert guldens Jaer- iijcks, gereeckent worden teghen Lijf-renten den pen- ning twaeIf,fo dat hondert gulden 's Jaers genomen fai werd en in Capitaci voor ^hondert guldens, ende meerder ofte miqder naeradvenant : en fullen tot dien eynde by de M^iftraten van de Steden, mitfgaders Schouten, ende Gerechten, in de Dorpen, aen de Ge- committeerde van den Raedt, overgelevert worden pertinente Lijften van de Ampten , 0£Bcieren ende Beneficien in haere Steden ràde bedryvcn bedient wordende, met expreffiebyWien, ende tot wat wed- den», mitfgaders op wat Traöcment oftePcnfioenen de felve bedieningen worden ghedaen, oock met be^ grootinge van de onfeeckere emolumenten ende pro- fijten van dien, alles fonder onderfcheytof de voor- noemde Ampten, OfiBcien ende Beneficien, byden Staet, Steden, Coilegien ende Kamers,of wel by eeni- gc Heeren, Vrouwen > ofte andere particulieren gege- ven worden.
IV.
Maer alle de Militaire Tradementen te Water eodé te Lande, als van Overften Collonellen, Ritmeeftè- ten, Capiteynen, Officieren ende Soldaten , die efifèài velijck dienft met de Waepenen doen, fullen in defeti niet getauxeert worden, maec daer van vry ende exemptujn. ? ^
Gelijck mede daer van vry ende exemptfullenwe- fen j de Traàementen van de Bedienaers des Godde- lijcken Woorts, fpo binnen de Steden, als ten platten Lande. ' ■
VL
De Tradlementen van de CommifTarifen van de Monfteringe, van de Commifen, Contrerolleurs,Op- fiendersvan Magaiijnen, ende diergelijcke, fullen allé getaxeert worden gelijck van de anderen j vetvat in het derde Articul hier vooren gefeyt is>
lYlI.
£nde op dat de voorfz Gecommitteerden haere be- foigne met vrucht mogen aenvangen, fullen in haere handen doen leveren voor foo veel nodighisbyde Regenten van de Steden ende Dorpen refpefiive» de Regifters, Boecken, Quohieren, ofteCedullen, daer op de Verpondingen, Maent-gelden, Wceck-gelden> Wacht-gelden 'y Schot-gelden, ende andere omOagen Overde Ingefetenen ende Inwoonderen aldaer ghecol- leAeert werden, endeonderfoeckén of daer in tlle de Inwoonders gheftelt zijn, doende daer by ftellen allen den geenen foo abfenten als prefenten, die in deien taxabel xijn, ende voorts mo^en ghebruycken, ende haer doen dienen van foodanige Perfoonen, ende bë·' fcheyden, als fy-luyden fullen oordeelen in defen dienftigh te wefen : Sullen i^cialijck voor haer doen komen de PenDingh-meefters van de Polders ende
tit 4 plette |
-ocr page 435-
S a κ e ν van S Τ A E Τ
|
platte Landen,ende alle anderen, de welcke eenige pu-
- blijckc bedieningen hebben van die natuere, dat uyt
bare Regifters ende uyt haer bericht Isan bekomen werden, foodanige kenniflèalshet formeren van defe Quohierengerequireert wert} Ende de felve onwii- ligh zijnde, dacr eoe houden, invoegen als hier voor in 't cerfie Articul is gefeght.
VIII.
Voorts fullen in de Steden by advijs van de Magi- llraten ende Regeerders, ende in de Dorpen by advijs van de Schouten ende Gerechten , ofte andere die de Gecommitteerde fullen goetvinden te employeren, detelve Steden ende Dorpen verdeden in 2.34.5.6.7. 8.p,io. II. ende meerder Wijeken ofte Quartie- rennae degroote ende meenighte van de Inwoonde- ren aidaer.
IX.
Endedatghedaen zijnde, fullen uyt eicke Wijcke ofte Quartieren, na voorgaende onderfocck, by advijs als vooren, verkiefen, 't zy van de tegen woord ighe Regeerders ofte Gerechten, ofte andere drie ghequali- ficeerde Mannen, de ghemeene faecke ende de Gere- formeerde Religie wel toegedaen], ende daer by voe- gen een Secretaris, Notaris of Klerck, om door de iel- ve te doen formeren diftindte Quohieren van alle de Perfoonén de welcke indie refpedlive Wijeken ofte Quartieren woonen, ende foodanigh ghequilificeert zijn, dat fy de middelen ende ordres van defen taux moeten fubjeél zijn, ende fullen henluyden alvooren af nemen den volgenden Eedt.
tfy ieloovet» eitJefipeeren, dat ny allen den geenmdte woonen in de §limrtiei-en ofte IVycken ons geajjigneert, die vy aidaer fullen bevinden . 't x.y efde fèhe ghehoude Perjoonen, JVedtiwenaers,lfeduwen. Weefin, Eenlof ende, half ofheel beÜorven, cfte andere Per/honen %ya, ghegoet tot de vaerde van twee duyfent Gulden in Capitati eens, of meer, 't zy in roerende ofte onroerende Goederen y he. dijckte Meeren,Gorfingen ofte Landen daer inne begrepen, onaengepen de ordinaris OÏiroyen, die dien aengaende ver- leent Jouden magen zyn. Renten, Geit. luweelen. Pen- noenen, Gagien, Fa/allen , Koopmanfchappen, Schepen, Adten, Credit en, ofte andere Rechten ofte Qoederen, geen uytgefondert\, foo binnen ah hayten dit Refort wefende nae αφ beffe wetenfchap, oprethtelijck ende ghetrouwelyck fullen fitten tot wat fimme fy gegoet fonder Mer inne eenige gunfi ofte -mangunfie te-gebruycken. Dat wy oock fullen aenteeckenen wat Peφσaen boven de twee duyfent ■> aidaer woonende althans buyten
defe Landen zijn, hoe hoogh diegegoet zijny of buyten de filve Landen Tpooneude, ende alhier gegoet «jfw. Ende dat wy onfe befoingne in dtligmtie afgedaen hebbende, 't felve by ons ^teeckent , fullen overbrengen in handen van de Commifarifen fonder daer van yets ondtrms te houden,
Soowaerlijckhelpe my Gode Almachtigh. J
XI.
Ende by foo verre die gequalific6erde Mannen in de refpedive Wijeken ende Quartierén verkoorch, mochte diiSculteyt maecken, om foodamgen laftop haer te nemen, oftefoudeweygeren opdiebefoignes den voorfz geprifigeerden Eedc te doen,fullen de Ge- committeerde van den Raedt.eerft by ihduélieende vervolgens by behoorlijcke middelen van conftreinéte de felve daer toe houden, dat de goede intentie van haere Ho.Mog. precife in defen achter volcht ende vol- daenwerde. .,'j ,
XII. ,-ir!!hr:<)(;
Devqorfchreve Quohieren foo gheformècrt, ende de tauxatien inde iclve ghedrefleert , ende by de voorfchreve ghequalificeerde Tauxateurs , ende def bygevoechde Secretarifen, Notarifen, ofte Kler<>i kengheteeckent zijnde, fullen de Gecommitteerde noch apart aea de Magiftraten ende Regeerders , ende yoorts allefints aen alle particuliere Perioonen, daet- het te paiTe fai komen, ende daer het van dienft ial konnen zijn, by bequame middelen den teghen^ woürdighen ftaet der Landen rcprefenteren, ende de !r Λ |
ielvemogheti
doen eenighe nieuwe redeiijcke voorflagen, ende on haer willige verkiaringe, ofte in casvan excufcofe weygeringe nae ghenomen informatie van de voor- noemde Tauxateurs, ofte oock van anderen naerhaej welgevallen,ende fulcx naer haer kenniffe ende difcre. tie,de felve nader mogen ietten of taxeren, endeevl· delijckde Qi^oh leren foo geformeert te fatnen ondet' tekenen, enae foo overbrengen.
XIII.
Ende foo yemanr evenwel hem overdeghedane fet- tinge daer na noch foude willen beklagen, diefalghj". houden wefen 't felve te doen binnen den tijdt vanfei weecken dacr naer, ende by Eede verklaren totwat fomme hy alle fijne Goederen, geen uytgefondert,foo het refort van de Generaliteyt,als daer buyten begroot) waer naer hy getaxeert fai werden, mits dat hy gehou- den fai werden voor eerloos ende meyneedigh, indico hy quade verklaringe doet, ende fci^uldigh wefen tc betalen viermael foo veel als hy eerft geftelt isgeweeft, daer van hem goede onderrechtinge gedaen, ende per- tinente notitie van fijne verklaringe gehouden fai wer· den, alvoorens eenige veranderinghe van tanxatiett maken,ende na de voorfz fes weecken en fullen ghtto klachten ontfangen werden, ten ware yeraant wette· lijcke redenen van abfentie hadde; ende fullen infuk- ken gevalle, ende binnen den tijdt van fes weken, ιϋ; boven, de geene diebenedea AfvierduyJem%v^k^ zijn getaxeert haren Eedt mogen doen voor de Magi· ftraet daer de Quartieren gemaeckt zij n, die de Radca van State ten eerften daer van fullen adverteren; mici die boven de voorfz fomme ghetauxeert zijn, fullea haer moeten addrefleren aen de Heeren Raden van State felve, om aidaer tot haren Eedt gheadmitteettte werden.
XIV.
Ende foo veel dé Mènno-gefinden aengaet, dcfelve fullen volftaen met verklaringe op hare Manneende Vrouwe-waerheyt in plaetfe van Eede, dochmetdlen Verilande, dat fuicks in cas van defraudatie, fai gebou· den ende gheftraft werden als meyneedigh, invo^en als vooren.
XV.
De Gecommitteerde fullen vqofts oriderfokkdöen in de refpeftive Quartieren, wat onroerende Goede- ren,;Renten ofte Inkpmften aidaer hebbéii eenige Pet· fooncn, woonetide büy ten het reiTort vaó de Generali- teyt, van wat cdnyitiè ofte qualitCTi; dé felve moghe" zijn, endéfpeciaWck door deaRefltméeltetïiiiiii Gééftelijckè uÖÉdtreü ende ahdércp.des Landts-be· dienden, haer doèn.ìbfòrmeren Vprd.e Gronden, TKienden, Renten', Chynfen, ofte andére Inkoraitei) dé welcke aldaer 'mógeii competeren aeii eenige Gee- ftelijcke Corpora, ofte andere Ccillégicn buyteoliK voorfz reffort behqorènde, ende daer van mede miKH een pertinent Qüohjér'ofte Decl^ijtiè spert, ende d: felve mede geteetìfeeiiioverbrengén. ,
VXVI.' '. ' " Ende indienaé"ndèóéa)mrhH\;"ëenÏM foodató·"
vafte Goederen vanÖronden,Tienden,llenteD,CHn·
fen, ofte van andere diergelijcke inkomften WfW- tncn , de welcke competeren aeneéhigelogeK^®" van de Geünieerde Provin cien, in de welckeqWE®· lijcke Schattinghe als by defen mochte geheven wer- den , fullen de felve echter mede laten ftellen m «
Quohieren, maerdaèr-van aenteeckeninge doeni 1
margine, om te fijner tijdtbehoorlijck daer opgeM" worden, ' '.rü si" --
i. -XVIL k·
Π' Nopende de Goederen byyemaut In Lijftocütw
feten,defelvefullenghetaxeertwerdcaJ3adewet«=
van dien, ende· fai den LijftoChter den taux vw Middel moeten verfchieten ende felfs daer inne gen., naeradyenant dat'de Vruchten van , λΪ len'uytbrengen , in.dat Jaer dat defe taux tewei^' werden,gerekeot ziinde het Capitaci van de ViUt^^^' |
-ocr page 436-
en ο ο R L ο G Β.- 'iF^fre^^^ccrü^iBocck.
|
, „nneeenmael foo veel, end©hetgeenedewaerde j ff en boven foudc mogen excéderen, fai hy ofte fij pe Erfeenamenten afgeen vande Lijftochtaen dc.Byge·'
naePstnogen korten.
Formulier van £edt voor de Commiflarifen..
u\ telooven by dtn Eedt by ons^tdaen, dat ivyghetreu-
tltiik βΙΙ"* nitrkomen ende tuur ons -vermoge» .dgf?i nJkmt»,dieRffiÌHtiee«de InÌiruSie vajt deHo.Meg. Uetrtn Staten Generael. op defi quotifatie gematckt, ende
(i„shindengelevert, finder deer inneeenige gunfle of '.^unfiettgebruycken, in eeniger manieren.
Soowaerlijckhclpeonsüodt Alraachtigh.
Aldus gedaen ende gearrefteert ter Vergaderingbe van de hooghgcnielte Heeren Staten Generaci , in
enfefitgh, WasgeparapheertB, I-^lwZiw, vt. . On- derftoDt ter Ordonnantie van de felve. Geteeckent, Ν R υ Y s c H. Sijnde op 't fpatium gedruckt het Ca- chet van haer Ho. Mog. op ccn rooden Ouwel.
^aetlfii. JüSoa· gatiticn aen ben iSaeiit b^trfiicbt abtó^/ tot UerfleecBinflbe öan be Militie ban ben fetaft te boet enbc te paecbe/ Boben bc vijf en twintig RopiJmoppDccöanbe^ebecIatitfcöeCompaBnten/ alDftfpti flepetitionecct enbe meecenbeel^ oecqnfe»= tint/ 't}pDoo?Recrcutes of toel met iicfitinac ban nleutocCompaanien/ naet gdegentbept rnbe bebin^ binfleüaHfafienj Bebften baec opnasljefïenbe boe^flacnbefiefolutie/ caftenbc be €quipa0c/ bec? fleccfiinoeban iBilitie/ becfeecRecinacban befcojt^ titrin/mitfsabec^PlomptfucniffêmentbanBelöchen getfquiceett/ omme alle^ 't fleene boo^fs tot öct folu^ tale ooeöinccch te effcctuecen/al^ mcbe eeccfumecM (XIibenDe be petitie bp gaec ingebolge ban ble iSèfolUü tie 0ftiaen/tec famme ban twee Miiiioenen^^ndp vier- niad bondert duyfent Qulben^/ cnbe àUe^ bp I)eec nae Df impojtantie ban bfen/ met aenbacfitige refiéicie op be ce|jentt)oo;bise conjunctuce ban ttjben enbe confit tutit ban fahen/ foo te ideateli: al^ te Sanbe jgnbr ge· ponbeceett/ enbe abbifecen ben twintigiten, bat om Oen Dienflban ben^taet allentgdiben te betcacgten/ enbe foo beel mogelilch te confequecen be gepifaeme intentie enbe oogmeccft ban gaec Vo JBog. tatott< betlingö betnoegen ban be 25en£genooten / enbrtot confccttatie ban tiet (iebe ®abeclant/ be quoteban be 9^}0WnciebanHollandt inbe bO0?f3vierentwlntigh hondertduyfeht gulben^/ beloopenbe tee fomme ban dertigh hondert, negen cntachtighduyiènt, vierhon- dert en vijf en twintigh gulben/foube begoocen geem; popeerttetDecbentotbecbalban be «öquipagie ter pe / aemcccl^t beCqnipagebao^oemtegeenupt' iel tet toeceit en lïan Ii|ben / oaeh geen boojtgancl^' mmec^ neen finale upt&omftel^n getainnen^onbec PWpt futmiffement ban penningen/ toelcbe pen^ nmgen (jaec fpoebigf) oocl^ be confenten bpbep^> Bincie «fpectibe toiecben geopent/ en in geboige ban "CTOeiupbect/ ecljtecnaöefoime enbeeegecingije n etfootpbeljjcBftonbcntoecbenopgebiacBt/ al^ be «'""i^be pjeffanten noactegentooojbigbquam *^®Wc!jen/boben enbe beöalben bat gemelbe Pin» wnoeban Hoilandt Jjaec Credjjtgöenocgöfaemöab= ·»« fleintetponeect/boo? enbc ten beftoebeban be Ad- miraiiteytcn.cnbe omme be felbe in ftacen loffeigcRen poet tot be beboibecingeban be gemelbe «öquipagie « encouraneten/ enbe bat baec tegen^ be Pjobincien mmGelderUndt, Zeelandt, Utrecht, Vrleflant,Ovér-
Y~ —-«••"uui, üccianai, ucrcgiii:, vrieiia
ende Stadt en Landen, in belbocningi ri^jn^f ban becfelbec tefpectibe quoten fo„« li. 7* u aengeflagen/met Ijet aennemen ban Mi- mL k " Etttepaect/ toelcfie Militie te boet en te ffih oojbeelen/ bat omme bec=
Sr^fc «fpecten/ enbe toel infonbetfiept omme mcec «n w in bienfl te behomen/ niet bp lichtin- «Kutoe Comp. maec bp recreutes foube bie» ^aenaenomentetoetben/ fulcp en inboegen alS
Stó^ii'lSf ^ «ebenéaaenbefou. |
De,Pta*ineienvünC?itór/ifBf in Rurt. VocSk. tTceeMillicenen vier hmrdert^du^feut
guldepf voor hare quote------ —— 134.700
Daier tegcns fai de felvcaéHpclla.- gen worden met hec; verrtEtck'oiv ..
vandeConTpjgnievandeCi'ilonel _ ■
ifS/i/uri» mee 30. Ruyreren', iT'itf- gadqs tot-het verfterckett van ■ tweeCompagnien,, ycder tnet 31. RüytereHj-maeckeh teiamen over drieCompagnien. —cjZ-^u:. ·. .. ■.■!
Welcke^S.RuyterenghereeC' t"
kent tot 19. guldens y.der iQopende Maent, koaitte bedragen'vooït . ά.; .- .
Jaer -^—--; .juru.;. ■- - ■liH-i'
5-0: guldens voor aenrits-gclt vooryderkomt —: —
Sai noch verftercken ii./Gom- pagnien te voet, yder.Goinpàgnie met'^fi.Koppin, bedraecht. —
Welcke 791. Koppen, yder tot 8. gulden 'smaents, komt in ' t Jaer te beloopcn
10. guldens tocaenriiS'gelc voor.
yder,ibedïafecht . -— —
Sai noch fuineren ten Gomptoirc ; van den Ontfanger Gdneraiel DoU- bleth, tot inkoop van Ammunitie van Oorlog!), afFuyten^&C'. ■· -i.....
Zeelandts quote in de-voorgefttl- de fommet)edraEcht
ilfii'. . ·;.-;·!ϊθϋ x.J..
ina;
JHiertegensfalaennemenOVérÌ ' eene Compagnie R uytercn--^ ■ ϊώ ; 51 ' : ? : ' Welcke 31. Ruyterengerdee^t ■ ; ·>ν,
als vporcn , komen voorCeftJS^jf Irn· π :.
tebedragen ——^ ■ ^-■■.■,α-
Voor aenrits-gelt als boven--/iJ^
Alfoodei/«« Compïgöii» Gollo- nellen noch metde 301 koppen^ ais ordinaris niet en Tijn iverfterckt ','! lullen ydèï aennemen <j6. koppen v ■ ende dan de refterende 31. Com- pagnien ekte verfterckïn met 36, koppen, bedragende ter fommc —
Welcke 1314. koppen, tegpne 8. guldens ter maent in'tJaer, ko- men te bedragen --^ i.
Voor aenrits-gelt tot 10. gulden
yder man, is, . -i- ■
Sai noch furneren ten Colnptóire wandenOntfanger Generaci Dou- bleth, tot inkoop van Ammunitie van Oorloge, aiFuyten, 6fC. ; . —
Vtrechts quote in de twéé Miffioenen, mier hondert duyfettt guldens, bedraecht
Daer teghens fai verftercken de Compagnie te Paert, elck met 31.
Ruyters,diebeloopen -
Welcke i%6. Ruytcr.s ydör tot 15). gulden 's maents, bedragen
in 't Jaer -
50. guldens voor aenrits - geit;
voor yder —--
Sai noch verftercken 11. Com- pagnien, yder met koppen te voet, bedragen t'famen
Welcke 756, koppen, ydertot 8. gul. ter maent,bedraecht in 't Jaer Voor aenrits-gelt, tot 13 guldojs
yder man - --—
Sai noch furneren ten Compioire van den Ontfanger Generaci Dou- bleth, tot inkoop van Ammunitie van Oorlog, aiRiytcn,&c. |
-ocr page 437-
<ft8 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Vrieflants({VKAGÌnàttveeMiUioe· Sgyt. Veetk. nen, viermael hondert duyfent gul- dens, bedraeoht - -- i7ji87+-i9-8
Daer tcgens fai verftercken feven Gompag. Paerden , elck mec 31.
Ruytcrs, die beloopen toc .- 117
Welckeziy.Ruyters, tcgens 19. gul. ter maent, belopende in 't Jaer ——· +94'7<i
50. Gulden» voor aenrits-gelt, vooryder --- ---loSifo
Sullen noch verftercken 4.7. Comp. te Voet, yder metzó. kop.beloopende Welcke 169%. koppen, tot S.gul-
tcr maent, in 't Jaer bedragen -
lo. Guldeos voor aenrits-gelt voor yder
imtoire
«anden Ontfanger Generaci Dou- bleth, tot inkoop van Ammunitie van Oorloge, affuyten,&c. --
■ 31996-19· 8. 178874-19-8.
Over-Yfels qMQtt in àt twee MiUht' ven, vier hondert duvfentga\.beàTìcàa -
Hier tegens fai eie fel ve aennemen opdeCompag.vandeCollonelBen- , t(ng 34. Peerden,eö onder de a.andere Compag. elcx ji.Paerd. bedragende Welcke 98, Ruyteren tot 19 guld. yder 's maents gereeckent,bedragen
in't Jaer -- --
60. Guld.yderRuyt. totaenrits-gelt ■ Sai verftercken 13 .Compag. te voet elck met 36. koppen, die bedragen —
Welcke 468. koppen, tcgens 8.gul. ter maent in 't Jaer beloopen ——
40. guld. voor aenrits-gelt, voor yder man
Sai noch furneren ten Comptoire van den Ontfangcr Generaci Oou· bleth, voor inkoop van Ammunitie van Oorloge,affiiytcn,&c. -
Stadt ende Landens quote inde voorfz fomme bedraccht
Η icr tegens fai by de fclve aenge- nomen worden over f. Comp.Paerd. elck β I. Ruyteren, die bedragen 114
Welck 114. Ruyteren,tegen 19. guld.termaent, in'tjaerbeloopcn —— i8z7x fo. Guldens voor aenrits-gelt
voor yder - — 6ioo
a6. Gonapag. Voetknechten, yder met 3 6. kop. te verftercken, belopen 936 We - ' ■
/elcke 936. koppen, tot 8.guid. ter maent, bedragen in 't Jaer ïo. Guldens voor aenrits-gelt
yder man ........ —
Sai noch furneren ten Gom van den Ontftnger Generaci bleth, tot inko^ van Ammunicien van Oorloge,affuytenj&c. — |
Welcke 108, koppen bedragen tot 8. guld.ter maent, in 't Jaer — 10. Guldens voor acnriti-gelt,
voor yder -- —
Sai noch betalen ten Comptoire vanden Ontfanger Generaci Dou- bleth, tot inkoop van Ammunitie van Oorloge,affuyten,&c.
'—- J^
44000.
Voet-yolck -- 791
--7i6
——— iÌ9t --
— ' — log
|
|
Ruyterie |
|
Gelderlaedt |
- 98 |
|
Zeelandt — |
— — 31 |
|
Utrecht - |
186 |
|
Vrieflandt - |
■ — |
|
Ovtr-rgel - |
- 98 |
|
Stadt en Landen |
— —— . 114 |
|
Drenthe -- |
- — 31 |
|
|
78? |
vieren twintighftcn tocDecom bOiiaitttt· men/ toat Uan hjcsöen öcff « i&taet te fc&?pben foHtit., toefen aenöei&tCiienLubeck, Brcmen, Hamburgh,W enDe Damzich, tcc occafie ban 't bccfoecS'ttortcfiijtti f ' l^oningg ban Engelandc alDaec gaùDe laten boen/ ( (angenbe get bltisecm ban bate ^cljip-baect/ mit^- 'jH gaOec^ De infinuatie boa; ben Engdfchen iScfideotS Swan, gebaen aenbe JSSagificaet tot Hnmburgh boo]:|i noemt/bp be^ felfi^ jasemocte ban ben drìe cn twintig- ften^^ecembeclefileben/ in fubflantie barcinnelKt (laenbe/ datfe hare Burgers ofcelnwoondersfouden hebben te waerfchouwen, datfe geene Nederlandtfche Schepen cn foudcn hebben te koopcn, ende datfeoock niet en fouden onderftaen, onder 't een of't anderprfr text in hare Schepen in te laden, eenighe Waren oftt Koopmanfchappen , toebehoorende aen eenigefub· jei^en der Geünieerde Provinciën,op peinedatby»!· dien daer over gheattrappeertquamen te werden, den hoogft-gcmelden Koninck voorfeker foude doeo con· fifquerendeghehceleLadinge, als of bet vygndtiijck goet ware j gun alfoo bjepgenOe met be e);ecutielieit biecigoreufe enbe oncebeltjcheS^et / quelsRobbe d'Ennemy confifque celle d'amy, B|ebec BfielJlflltiO' ^ neett in be .iBifHben ban ben i^efibent Romer, φ fc0?ebfn tot Hamburg ben fcftienden en drie en win· tighftenSlanuactj lefileben. J®aet op sförittfWKtg SQnbe/ goetgebonbenbatbaoieengecaffonnmtK^ jlgifnbeaenbe jtaagiflcaten bec boojgemdliel^Mi ben foube toecben te gemoetQÌleboetten&eDeltItieM boen begcguen beioncecgtmatigljept enbe confeqnentie ban 't boo;f3 gebane becroecit/ al^JPf ΰ a&roIupt4itpbi&b tesené be bivitidept enbeiletitteli<
ulc): enbe tee plaetfe baec Iiaec ^ngefetenen ! ijci^ toa^ getoeeft/ otü be e]ct)ibitie ban gate ^k-d. ben altoojÌ genoten(bupten 't becboecen ban ComI^ bande Jl^acen naet bpantlgcfeeplaetfcn/ gflppt fulcie bp alle CI);l|Ien-lftoningm enbe f otrnw toa!$ toegepaen enbegeaccMbeect/enbe niet min tt|» beliicg boo? tiace Commeccie/ bie in fulcitei; bweP geceftcingeett enbe gelimiteett toetbrnbe nabuptig ISoning/ op gaec g»n cecbt fooöaetJge-llBog. becicljt toietben / conttflrtfopw |
|
Orenthes quote inde voorfz
fomme bedraecht -^-
Daer teghens fai aennemen 31. Ruyteren over een Compagnie, bedragende
Welcke 3 r. Ruyters tegens ip. guld. ter maent, bedragen in 't Jaer
50. Guldens voor aenrits-gelt voor yder |
Sai noch verftercken 3. Gempag. te voet,yder met 36. kopp. beloopt loge in Ztt bejegent toojbenbe/ 'tSPuptoTO"®" Igabenen befet 3lanben ftomenbe/ja oocR naoP« ^ anbecequactiecen nmpeljjcft be gee paflettnoe/Λ bentoerùen acngcliaeltenbeopgeb?aci)t/ enbe pjeteyt ban te toillen onbrcfoetRen/of oocB twp ^^ ge jlebertanbtfe goebtren m be felbe toacen fli'^^ 7 baec boo? ban be felbe nocö op befeïanDfnnotBO'W bec^ paifibcl fouben mogen baren/ nocB enbe bat be felbe berljalben feet toel fouben Doen/1® ^ oncecDtmatig&en becfoecft cnDc inflnuatien^t^ »" epfcö ban fallente beanttooo?ben/ afflatn ««"jjj;·* |
-ocr page 438-
|
. Λ hicroitt/ Pff"^® öaec «cfit enbc jStutraliiept/ ft^· hrrfartficiiöeOaecbptinw^^ of inca^
iiaii ii)epnec«nfl£/ÖOfc te faitiEn verbinden enùf te aö» hiiVcrcn aen Dner ^abupcen / ©jienOen enbe 25ont= rtti ootcn/oni niettec fifüec D»ïpe onDet «©ob^ jegen fnó o'üitiinte BcflEecre / nfbcn^ Dare (^o. jUSog, cnOe Ber ìeIocc eiallicccbfii £oucaGÌeufelijch lealjcn te nacn / OHI tiic Jöatie tot aiibec ueöacliten enoe <ì!bì=: üdnclic niatigöcpt te Djeagf " i ebocö/baci: toe niet t£ bcüifJf" JÖMöe / cnDe Sftuüept toonenbe ban liactupt ψΦ Uanmeecoec pngijckBentöepbt ten «toctcbanbe JHaacljt bec «Sitaclfcften tot foobanü „f fflaefacljtigeliiötfaemljept te üoegcn/ enbealfoo Lc DDOJ befen ^taet te Jjelpen mcoramobecen/ batfe öan oocH onüerbac&t beUefoen te toeren/ban befe jijbe fubiect tt fuUen tuecben/al 't geen bp öaetlupben aen De (giigclftöe" bicecteljjcil ofte inbicectcItjcR foube tooiDcu bftijilligöt enbe geieben/bacc ban fp tot noci) teebewtjttuactngöeWeben/ niet tegenjlaenbc albe. rcpté öecfcöepöf öan öace ^cfiepen in Eogelandt toa= ten opgcbiacöt enbe aengebonben / om batfe na befe Eanöen wacen gfjebefi Ineect / 't 3P in bec baet of op pHfmnptie/ fonbec batmen tot noti) toe i)abbe betno· men/ bat f)p eenige bec boojgemelbe jBagtficaten renigepublócbeenbe ecnfiigbe beboirentotbebjpla^ tiiiiie enöc becfjoebinge in toeiionienbe toaccn obe· baen/ DettocIcBe bp aibtenboo| f)are i^o IËog. óoth toiett gijeojbonneett ofte getoIIeccectaen'^JLanbt^ ®α;Ιοα· fcöepen/of patticuTtece Coninilffie-tiaetbec^ bjtlbaeflbecnomen foube toecben/ be ongcmac&en enDercgaben bie b'üngefetenen bec boo^gemelbe^te^ ben öaec obec fouben gebben te lijben., ^e^ aen ben ÖffiDtnt Romer gefcöieüen/bat bP befe ftaec j®o iBo. gotbe meninge enbe intentie met fijn patttciiliece be> boicencnbei^ffïcien bp be opgemelbe ^teben Lu- beck,8remenenbe Hamburgh cefpectibe/ficaclJteliiR fantie öebben tegaenfeconbecen: «SelijcH oacK aen ben Comtntlfaci^ Pels gefcgieben / bat t)p gelijcfte i^fficfenontcentbe j&tabt Dantzigh foube bebben te bo(ncnb(in'ttoet;c&tefieUen/ enbe i^eictcact ban beft öefolutieboo? ben l^ent be Heyde aen ben Igeec eefiticncAinemabechantcépcfit/ met becfoechom mrtcallegoebe<®fficren ten fineal^booiren/orattent Drmcecgemtlbe^teben ban fijne ;pbe aen te btenben. • ^SfttDa^bolgben^abbij^benbe ^bmii;alitepttot Amfterdamljletbooiaefle t/ ttiaecal^boenoocftfle. ftpt i$/i(np;acticabet bebonbcn/foo biel ten i:eguacbe ban Ëngeiant al^ ban befen ^taer/ jtjnbe bie ^teben oüfleraöen om pattp te feiefen/ enbeonbectuffcijen toillen belitooplieben onbec b;pe namen tr ganbelen/ naec upt beiingefetenen ban Oefen ^taet het meepe toibeel tcocHen/al# bebbenbe 'c meefte geft/t bielcit öe btacbt banbe Commeccien.
É ^e^anbetenbaeeb^i^tec^^ecgabecingb gefefen arta6b00bt^aaet^ba»<l>tate aefbimeettalbierin «mm ρ Hage, gupben bate befé^/ tot bolbóeninge ban DW |o. jaog. ^folutie ban Oen een en twincigften wfef/ oocft baet neben^ Oeep&ibeecteenEöfïebpfc Wtorichenbe nomb;e ban vier düyfent,tweehon-
---«ttuiiniamm; / unyn» ue fKiut
Sdfle^ Ita bolgenbe banteoojbe te toooibrfiaet ueinfetittt.
Sterrenburgh Beaumont Bont Buyg |
Dorp --
Arkel -
Grave van Solms d'Eftrades —
Treflongh -
Winteroy — Hartman
Coramerfteyn -
Kuyckvan Weteren — Baexen — —
Tiomp --
Μ oijttq ■— —
Boxel -—
Steclanc ---
Aernhem ·— — Reeden Caflüpijn
Thuyl van Serooskerckc Dorp —
Maicjuettc --— .
Kannoy - jr—
Aquila ■ Brienen — — Brederoode Faficnroode ^ ■
Gornichcm —
Creveceur -
Engelen
ia8
Voor 'c ColJegie ter Adm iralitey t tot
Amfterdam —— _ _
Voorde helft in 1000. Mufquettiers tot d'Ooft-Indiiche Schepen _
- aooo
Hier toeatte te geven als vooren.
— 20
Bommel - Worcum · S[. Andries
Γ Lanwijck ! Clengnagel
Hettinga i Pagny I Bernigam —
Gent — Oóofter - Deelen —
Linden
VanderHel -
Des Umbres — —
Scbimmcl-penningh — ao
Haeftea - . ao
ao 10
^ Appeltoorn .
J V«ol|ïgen —. —
■) Kiévit — —.
V. d'Autieie .
'Autigi(
Prénck — — Appeltoorn — —«
K^enveer --—
Grave van Stlerum — Deuverden ---
IJ'
ao 20 ao
50 ao 10 20
■ iJ ay
ao 20 ao 20
Brcvoort
Lanwijck Douriia
C Bemmel Schencke-Schans < Keppel ζ Neigara
Zuylefteyn — —
Wéede -
HardCnbroeck -— — Reede - —
Guarde —— Cdl. Comt — Coll.Gockinga
Gfuyi -
Lofecaet —
Albcrda --
en O O R L O G Η. *tVi)f-en-veemghfle BoecL 419
li· lï 15- if If If If
ly
ly
'5· h'
ïy ly
zo
20 ao
Mamienga —
Aitzcma |
-ocr page 439-
166^
|
ao 10 ao
-2,0 ao
ao
IO
ao
ao
■ Graef van Hoorn VarjderWal -
- 15· ■ if
WalTenacr van Duyvenv. ly
zo ao
15
5·
y
y
ao ao 20
ly
if
ly 5
ί 5
ly
H 5
IJ if
ly y
•
* iy ly if ly
- lo 20 20
20 20 ly ïf . ly
If
ly 30
io 10 20
Steenbergen - Fòtc Henricus
Hagendorn DesFoiTer
ζ Manmaecker J Sc^Germain I Du Pietri — La Riviere
' Rooyers Forc —■ Limmer — Pinfen in Moermont - Cafliopijn — Frederick Hendrick Maurick Kruys-Schans — Swartfenborgh St.Anna Polder van Beaumont ^ Namen
* ζ Lichtenbergh -
„ ,. J Laucel —
Hu'ft 7 Haucourt —
^ Caibonniore
Moerfchens — Aitzema NalTaucq Lantbergh Mario
■{fi;
- - rt!'·, Grenu
J.Sey» — ^
Grenier, ^—r f^-Sanglon
VanderMculcn Schotte —· Mogge —.
SasvanGcnC
Moerfpeuy · Philippine - Philippine ·
Yfendijcke Ooftburg
Aerdecburgh
Derentcr
Campea —— Haffelt --
jlBeuvry — —- 2''VanderSwaIme —
' Maifon Neufue —
Griffin - '
Plchelcr - —
Wijnkelman ...... ■
Hectinga — -
. Sioniski -
Broeckhuyfen SuylenvaiiNateris Cloofter -
Uytterwijck — Pleoi —■
Broeckhoven Eck — Struyck -
Solckama
Bouvry -
Allerda -
1 I
e Droft - -
< Waflenaer — ■—.
--
Monceau ■
f-Aitzema — Comminga I Baron de Rouan (. Harinxnia
„ „■ v' Heenfwijck
Ravefteyn |.VanderMyle |
Geertruydenberch. Beveren --— ^ _
J· Bever weert
■ ^ , ' i,;·" 'c ■ o ri. .Λ· HaerfoiteMajor;,
Du CerceaUiy'J Haucerive ■ —
ValckcnhaenW' Rifort —· 'J' ■ BrafTec W-
- io
Thuyl van Bulckefteyn io
: ji I-";Ì ■
Breda
'tf:V·····
Warande Terheyde
r ;·-·ιω ii?!i.·
• : il!· . -i "iili JJU;
Van't Collegieter Admiralitey ϊηΖίίώβί» — Voor een vierdepart in 100. Mufquetiers Toc d'Oft-Indifche Compagnie -
..'Ji
..Λ ·1\·
Hier toe adle te geven als voorèn.
ς Valandrc c
TTorT-rc < Bredardes —
UytZee -ς ^^^^^ _
'■-Bicter --
Tholen
Vryberge
Hoemaker Jan Evertfz Gauw . — Gyfelingh
Doys —- Hamel
Ovcrftcyn ^ De Gonne — Haerfolte —· filangy Hcyde
Bruynings
Moreignault Pettey —
Ferte --
Boeckhoven Chatvelt — Sanveftat Torfay — Pcrcfaeval Tenhsm — ' Mombos -
Γ Bringes b ς Wei&cnen .
Hoogendoφ i iWigenfteyn , Savorn? L Breugei
— if — ïf — li li
— 15
- if — if
Axel — Vafly Heurden — Loper Biervliet — Buhefe
Seyt
> ] G^ker. — Lieflcenshoeck. S Cabeljan —
Louke
Noortwiick Coli. ^ *ί
Rhijn>Gieaf -- »
Vryberge -
Noortwiick Zeeui Coro, i»
CoJfum -----^t
Meyer -- -
Panhuyg ——" LangcveJi — |
-ocr page 440-
|
Bwleus — — Broekhoven — — Swaenfwijck — Cop — - Sixma — — Cats - — Breft — — Duyck — — - Canape ·—■ — ■ .Gentillat r-r -
fBoumaa — —
Hcert ~ - — - ι LonckeofP.NalTau i Schraflcr — — I Rollane - — — tPerponcher — — :
en ο ο R L ο G Η. 'tVijf-en-veertighfleBoecL
14 1+ 14 1+ 1+
14 14
14 1+ f 1+
Η Η Η
14 |
Franekcr - - - SwartfenburgColl. Harlingen - - - Burmanja —
SAilveColl. 2 Ockinga
- - Bootfma
- - - Bourmanja - . . Walta — - - Erentreyter -
Gockinga
Sixma
Glins
Boetfelaer
Sixma
Bolfwart. - Snceck - - Staveren - - Emden - - - |
421
— lylö^f.
— i8 --
Η iS
18 <8 18
30
3CS
3®
30 30 30 |
8iozi.
|
Voor 't Collegie ter Admiraliteyt in 't Noor- der-quartier — —
Voor ceti βΛ/ί part 3n 1000. Mufqetticrs veor de Ooft-indifche Schepen —
ao
if jy
ÏO
ao ïf ly 15'
ïf ly
If
ly if ïf
ao Η
ly ly
ïf ly
ly
ly jy
ly >y
ly
ly ly ly ly ly ïf
ly ïy
-- -- Ilf
Dier toe adle te geven als voorcn.
UytAlckmaer - - Valckenborg -
Hoorn - - - - Cats - — -
Hoorn - - - - Agate — — Enckhuyfen - -
rltterfumCoIl. - — Voorft — " — - Meeus — — — lanDouys. — —^—
Swòl Dilfzijl
Lieroorth Lfcrooth
"Sijtfma — ·· —' Schey - τ~ —' Manninga — — - Kniphuyfen ~ — Hinninga — — - .Gruys — ■— ·—
·{ Kniphii 1 Hinnir iGruys
SAilvaColl. - — ISigers — —
CAickma ■^Runia
Bellingwolde iSlimS — —
f Ammama ·— ■— ) Wicheringe — - 1 Andringa — — V. Wenzen — <—
. Wengen
■Pinfen - - · Oeuverden —
Bultsberch — Schagen — — Limburgh —^ — .Maurier —
Texel
Ackerfloot ~ '—■
^^Wf't Collegio ter Admiralitey tin Vrieflant . ^^o
Daer toe afte te geven als vooren
i^wwïorden ίPrZ M*au. va^Naffa™— ts CGrovefteyns — —J 18 |
'c Collegie ter Admiralit. tot Rotterd.ende de
Ooft-Ind. Comp. aldaer — -
't Collegie ter Admiralit. tot Amllerd. ende de
Ooll-lnd. Comp. aldaer -- —·—
't Collegie ter Admiralit. in Zeelant, ende de
Ooft-Ind. Comp. aldaer — --
't Collegie ter Admiralit. in 't Noorderq ende de Ooft-Ind. Comp. aldaer
SlbbiJ^ banlieu iSatbt rehenBt 'cliceu, tiertn «t βπ- etiti tit Acfiotf» Scgi. mtntett.
't Collegie ter Admiralieyt in Vrieflant
Jl^acc op flebrliBeceect jfJnDe/ <^öeboo?f33lijHe Set)ouDen boo? gcacccfteect/ ciii^Dunibalgen^goet gebonDen bet de tcfpectibe dSoiibenicui;^ eiiDe Coitb manbeuc^ ban 4&acnifocnFn / toarc upt De boo;f3 XantfoIDaten flonbcn tebJojbengcUcbt/ bpactcin fofme ban patente te tiepefcl)ccrnfDubrntDo;bcnge<> lafl / ofanberfmt^ Oe booifó jbolbatcn iiaec in cenige
;&tc&en ban be (ietnntcnbepjobincien bebinbenbe/ JSIagillcaten ban bien geautljotifeect pbec in fgn ce gacb/ ban nu af aen fobanige o^bje te flellen/ ten epn· be be bao;f^ j^olbaten baec gecert moeiten maecKen en gpuben/ om op'^Slant^ ^cgepenban ©o^oge geemplopeect te tDo;bm/ met berbec ia(i cn o}b;e/om be boo;f3 ^olbaten te laten tjolggen tnbectcccRen naec fobanige plaetfen / of opalfulche j^ctjepenal^ gaec bp be ce(i)ectibe CoHegien tee Klbmica itept / in taelcKei;^ bi^cict be felbefionbcn/ geemplopeect te tDO|ben/aengefcg)ebenofanbec(int^behentgemaeItt foube bJoiben. <£nbe i^ be felbe CoHegien tee ^bmi' caNtept/al^ oock be gemeene Camecen ban be Ooft-
Indifche (tTomp· / baec ban notificatie gegebcn/ met tipboegingd aen be gemelbe CoIIrgien ban een acte ban autDocifatie in fo;me ban patent / om be boo^f; polbaren pbec in fgncegactti)beliic6teboenef-ga« len. ^e^ fonben be boo}f$ CoHegien tcc^bmicafi- tept/alle beEantfolbaten/bie gebucenbe Dct ü^intec» faifoen op be j&cliepen ban (@o?Ioge tot 0aecDec bi» cectie flaenbe/ loacen geemplopeect getoeefi om ^aec te becbecfcfien/ en anbecen tot benboo^fsbirnflte meet teencoucagecen/ toebec laten bectcecbennae haec cefijectibe dSacntfoenen / enbe be Compagnieh baec upt be felbe boacen gelicht gebieefi; en i^ ban 'tgeene boo?fj i? fienni^ gegeben aen becefpectibe èiobincien/om te flceciten tot bec fclbec naticbtinge.
i^aec 90. mag. babbenbenifiacbtbecfocbt/ te boillen aenfielten eenbonbig befoigne/ en becbelgen^ te abbifecen/ of en intoat maniecebevier £ngeifche en drie Schotfen Regementen, ten bicnfle befec ϊβη= ben / upt ben felben bienfi ontflagen en gelicentieect fouben toojben / en fulcp gebaen jijnbe/ Ijoe firt boJcft bat men baec boo; foube bomen te miffen/ befiten meeflen bienjl ban ben;&taetfoubeHonnenioo?bfn gecenplaceect. ^e ^eecen Oaben toacen ban abbili/ noopenbe fiet eerfte > bat bp befe tegentooojbige ftoa- ce conjnnctuce ban tijben / ten cegacbe ban be wiii· tie becEngeircheenScbotfche jlatien >' ebibmrece· benen ban j&taet en bienfl ban ben llanbe toacen nii> litecenbe/toaecomme be felbe foo te boet af^ te paerbe ^ η fowDe |
-ocr page 441-
411 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
Ih!)
Μή
|
1ÓÖ5. iouiie Itounrn Vooi&cngcliceiuifert/ ennopfnöcI}et
_L vordvr, foubcii öanaDmj^sö"/Oatljctboojfsliccnr
tieren fouDc lionncn BCfcDicüEii Doo? öe ConmiifljtP fniljanDE JlDon|ifntigljin]uco, of anöcceflcautöoj cifferöfn/tn Doo} iic<i5ouüecnfurg cn (i ommanöeuc^ tian De plarifm rti Jpconticrcn öaec Dr Coinpagnieii toarcn legac'iöf / oP boojsaentie ccfolutien öan bate s^o.lUog. en op geUolflDc epecutoicc la|i en acufcöjt): öeii^ öan Defen öaDe / en mit^ Dacc neüen^ Dc (S)ffi= eieren eiifolbntcn toiecDcaeöaenuolöofningcofcon' tentcment/ ten cfaatöeüanfjaceacöcccrtaliiacaa· DejS en toapcncn. <JEii Detoijlc Den ^taet bp öcfcη toe» flant ban facflten eccbcrmeecDecinocalgticcminDe' cfnne riiflcrcDc/ Dntbpicfaluticcniafial^tJooccn/ öe Commiffacifcn üan De .fiaonfiecingl) in loco cefi: beccnDe / of anDecfmtiS f Eant^ Coraniifcn alDaec / of oocit anDrcc geautocifeecDen / aenflonbt^üanbe boojfj gelicentfeecbe tocberomfoubelionnenaeiine! men alle Die geme Die uan bcjSeberlanrfc cn ?&iiptfc l^atie tuarcii. <ί2η betoljle Dc boojfs Eogelfeen Schoc- fe CompagHtentcboet/ onDccfeven iScginientcn/ vier Engelfe en drie Schotfe toaccn gcrengectt/Oat ίπ ca^ Dc felbe aijS boojfj met [jare ijooft-^fFicicren qnainen te Itojben gelicentiectt/ al^ Danbaerban vier Dequame^SeDerlantfcfiegimenten fouöc Itonncn toojDen gefo;meect j bat ban DeboojfjgelteencieecDc ©ooft-iöfficieren / Capitcpn^/ oniJcc-i©ffici£ceH en ^olbaten/taebccotn fouDen mogen toojbtn grcligeect aecommittecct cnaengrnomen/ foobanige bic men ban bc bequaeniRe tn actcoufie bjajs üauDinbe/ niit^ bat De fcIbe ©fTicicc^ bobcn ben getoDonJtjehcn tnili= taireneet/ fouöen boen eet / batfpinoprecljtig&ept Ijace^ genioet^ bccflonben / niet tcftjn acobligcect te cefpectcren cnobebiccen/ nocbfullcncefpcctecenof obebtercn ceniggeanbeccbebelen of commanbemen> ten I goebanlgü en ban toten bc felbe fouben mogen toefen / al^ Die ban f)accj|o. llÉog.ennamentliich ban bc l^ceccn Staten tjaceSSetael^ iteecen/ ncf. fen^ bie ban bc bo;bcce inbcnboo^fsecbtbangjiie:' tcoubiigljept gee^p^effecct/ mitfgabet^ bat fpgeen onbecc ai§ bc felbe boo; Ijace Souveraine «©betigfìept ecitenbcn ; bat in plaet^ ban be gelicentieecbc/ en niet tuebei: aengenome EngelfeenbeSchotre^oIbatcnte boet en te paect/De Commifen of anbete fouben taeCi Dengeautoriferct/ om aen(lont^bf feltoeplaetfcnte fnpplccen met anbete Nederlmtfe en Duytfe ^atie. Cn betmit^ be tegenlboo?Digl)e tijben tot openbaten @o?loc()fpectecenbc / nieten[lonbenlijben/batinbe bacante plaetfe gracienfe enbe niet gcnocgljfacm be^ quanic pccfoonen foube tactbeii gcbjagen/ en na bat bc felbe tijben i'iepen om be albetbcQuaemfte en albec ctbaccnfle/cn fpecialtjcfi bat tot geen Iticpn bifcefpect enbc onbienil ban ben ^ract foube tebunbetenbat oebrcfectbe enbe Dacc gefigualeect ticbbenbe militaire <0fficiecen geiiccntieert cnöeanbeceongeeicetceerbe enbe ongepiobeetbe in piactfe foube toojben gcab' niitteect ; bat fp ten ijoogljlien bienftigtj bonben/ bp albien ijaec {^oogljjiiSog. bomen te betflaentotDet boD?f3 aticentieceu / bat in fulchen geballe alle bic ge» nc bie fouben toojben aengeflelt upt be^eberlantfcge of ©uptfcöe Jöatie foobanigö taaren gequalificeect/ bat be felbe of boo; beS^iebemetbenlüaningSban Spangien gi)emeec&t / oftuel (om niet boo; cequifitie ban te beel gjaren / anbet(jntiiaenoea& BeciceffeecDe en bequamc pecfouen te fcufiteren ban abancement/ en te gelijcfte Dct Sant ban baec bienfi) ten minflen ben ti)t ban twaelf ^aten/aIs$Eieutenant^/€ojnet^/ of ©inb?icl)jj tc boet of te paect be« ^taet fouben gebben gecïient/ en battenaenfienbanonbec taffi^ eieren/ geenanbcceenbjiecbenge-emplopeett/ al^ bie een gecupmen t0bt/ten minflen fes ^acen in Mi' litaicen biend bjacengetDceft.
g0ic ban ©?ieflanbtI)cbbeninbepioIongaiieban 'c Oftroy der Ooft-lndifeCompagnie gcconfcntcect/ bcs$ bat be felbe foube brbbrntetenuncicten ban De betpufie Capitalcn/ bic be felbe ban befen ^tact ber» mtpnben tc mogen pjitcnbccen/ enbe bat beboojfs Compagnie niet alicene gebupcenbe befen (Engclfcn ©ojloge/ Dfn^taftbefecaiaiiben: ^emaecootfe
iBlltitSi
coiireiit
πιΜνίο
longatrt
ban jjEt
itPccrcp
tiaiibe
<Potliit-
iXftiiein
VDBiiii. |
tot alle tijben/ footoanneecDefenfttactmetenib nabalc niarljt bmibiiptentoiectbefpjonaencneeSb
fcliectt / en bacc beo? in een bjijcn coutg' ban be ^ gotie en (JTommcrcie getroubkcct en geincomZ, beert / fouben moettn bp fpjingen met bet getal ban twintigii Oojlcglj ^cliepcn / oftcanberfint^na otül gentijept cn conjlitmicöantöDen/ niet een foitahri
freourss na DenteDoenefquipagicgep?opo?tioncect/
fo cn alsS öntt met ©ebeputeerben ban Jjaer to.j®oo nabct foiiöc toojbtn gccomtactrert/ j)« toilclicht boo?r3 Compagnie foo beel tc licDtec toaéteHom/ Doo? Dien De feibc bp be b?tje cn gcrufiige nabiflatiem Commercie ouDcr pjoteetie ban befen ^taet / ten Öoogijfien / en meer al^ anbcre föooplupöen toai- gcinrercfTccrr. ©nt togDer^ be getommitteeciieSSET tetntljebbcr ban t)aer i^;obincie onberanbcrltjcit ju tie Canier ban Amiterdam gljeplactlïcngeabiiiittcm foube miïctcn b)o?bcn/ cn bcfc i^jobincie nocfttfn 23ctoinilicbbec bergunt te committeren iii Dr Ca- mer ban 't Noorder quaitier,om Bet notabelfccouri Dat bcfc Piobincic/mecc af^ twee anbecei>|obiiicleii/ ban tijbttottijDtaenbcboo;f3Compagnie boojfen impojtante fommen (jabtofcontribucett. ^aecan oocfi binttjeft üjag / bat om beter hennife ban fafen tc tjcbben/ (jaec ^.jobincie mcbe na Ijare quotc/Doojbt plaetfen ban cwee^ctoint{)ebbecentoieröencc[ient. ©cclilarenbe oocli al^ ban te toillcn inttccfienallf p^otcficn boo; befen teglien^ 't prolongeren ban be (©etropen aen be boojfj Compagnie tec©ctflatictliv ge ban l)aer i^o. .lIDog. gebacn.
^e ©ccommittetbe ban be ?tbmitalitipt ban Amftcrdam , Difponrerbcn in 't begin ban lèatct »'{ eenige liooplicben / om aen ben ^tact ten ΦοΜ «!i> | te becöuprcn veertien a vijftien ^cljccpen /omttmt Ìf| Cadix Icggenbc / op goebe becfccchcringl) bertfftcn £ Γ ban Holiant: @erfocI)ten ooch nocOachcCoinmiffim >n« in bianca / boben be feven alreebe acöepefilieett. Ë!1 (gnbe alfoo bccfcijcpben gecbarenbe aiupben ölate ilanbe t'I)up^ boorcnte / tiaec in i&pangten inoitgt· iiotl legcntliept bonben boo? De gepleegljbe troutuIoollKpt
ben/ om revengietcfeccficn/ enfoobeclieintoiéttfj*! al eenigfte fucceffcnfiabbcnBcIjaOi/ toiettöattge. JH^og. inbebencltengegeben/ ofnictnooDigtifoutie toefen/ om foobaniggel.upbenteanimeren/ tnlic i^i foo beel mogclijeh bupten fbarigljepi; te fioubfη ηηί- rmi | ge Conimifien in blanco aen becefpectibe Conili tot Cadix boojfs / mitfgabec^ Malaga cube Alicamcj óocft tot Livornc te fcnben/ met autljotifatietieiflbe jnT I onbcc fuffifante cautie bao?()aec te jlellen/ aen fot' banige |9erfoonen of ^cljippet^ DiefeberfDtfittntt Di(!ribueercn/ cnbebaec ban t'clcrien^notitieenix^l Copde ober te fcnben aen be cefpectibe Coiiesicitt^ ü*"*! ïlbmicaiitcpt bacc foobanige ^cfiipper^ t'öup^fe-JJf fjoojben/ om op Ijaere actiën cegattteRonnenra<|"- men/ bacc boo; beel afbjeuclt aen beEngelfeM'* beecbcc^ geDaen foube toecbeti
«gpnbclötft becfocöten DeboofB&emelbe ©ftom' mittcerbcnoocit/ bat Date i^o. JËog.totdud&atlt μ I ban Bet gcbane bcrBotf)/ tegen^ Ö^uycwerti^iSI ^cöepen tee lloopbaecb0e gelaben / te becfilarenof baec onbec ooch begrepen biacen ^cgepen banjS^ tn»!
tcalcn boo? bate ban'tboojfjüerboiööiecteï^oe
Böetocefi ijcbbenbe/ mitfgabcrsS oocft ^rDfPfn^ö" ,if jScutralcn ban bupten in&omcnbe enDe naet oroaijf 1« lofTinge begerenbe een bibe'cfïe ban b?emt S- caufccen/ cnbc 't felbe in biecbacgcnteregulrtiii/ ^ bat fulcj: alommecenpaeclQcfeftantDetbenBepiarti' ii» fccrt / fonber bat in 'teen of 'tanbccquatrirtMec inne bupten of tcgrn^ Baec i^o. JBoo. Boebe i«terau ^ tot pjejubitie ban anbete toierben gebifpfnfewt : a" pi bcfc faccli i^ bolgen^ bctfoecïi betjicn. .-
g»p bonben ooch goet te bccbieben ben Wtj»"^ JÌSI ban werck tot aionten : bie upt ^ollanbt na Zeciv'· cube Ooftende, enbe ban baecnac<!5nfleIanptBD b?aBÖt toiert. ^p abbifeccben ootft Engel^befl^ ta bete» in Nederlandtfche^cBepmopSpangien^ |
-ocr page 442-
|
bill / cnöe ontlabcn tDo?DciiùÈi Dat&aer te^
bdiooccii te bolflcn m cffKtitje tìoIUaen taetm W KS ottec αΐίε emme ofte BpauDtlijcfte ^rf'iDrii Die fp fouOen ^«"nf" te becobecen of tìccbe· Jb.· ηπ^κη / foo ttJEl Duptrη actie ban een oenecale ba ■ S üan ttieDecfiji^ ©looten / al^ Die Daec fnne fou, l"'®"· öfii nioacn ftoinen ^ooi te ballen / enbc Dat allomme/ cn in mt bette afoöeteflöf" quattieren fulcj; fouDe moacii 31)" / beljoojlDcii öaec enOe ban Ijacc hccciditinae. «ÌuDf Dat in Diec boegen ooclt naec p|o. nmtit fouDenitonnen toecDcn Betcacteect^'^anté &ofll) Scöepcn btipten actie ban een flcnecale Da» tallie/ mi booren/ becobecenöe eeniBeJKjanilijc- fii: <0O21O3Ö ^Cljcpen. 0« tweede point Belan= ncnDf De Kitfen enöe Jachten, enöe om De felbe te bi- iJlnaucccn ban flemontcetDc of angemonteecöe/ toas ten tìan aDböi Dat men Oefe becfocftte Diflinctie / al- foo beboojfs .Kitfen en Sacftten fcljoon gemonteert / toactn öanttiepntflöconfïbecatie/ beijoojDetebecIi» ncccn en betbolgen^ 't felbe poinct laten bp t)et gece^ foibe erbe ban Ijaec Igo. |©ofl. ban Den fe ven en twin- tighften ganuactj boo?noemt. <Φρ liet derde poinct/ toicct geoojbeelt feec Dienfligö te sijn/ Dat eenbafï fonù^ uictbe bccaemt en plompte en goeDe o^bje gt)e> lUlt/ bacc upttebecbienenprKmicnceeltjcIt en fon' bcc biüecfie ban goeDecen/ De Collegien ter Hbmica» liccyt tot becual ban anbece nobige tafien tocgcboegt fouom Aonncn bietben bolbaen / De^ te meecbcc om Dat Oe Eupben in appjebencie liomenbe / De bec cp(c!)tc pjomptitnbe in Oefen niet na beöoocen foube toecocn bcicacljt/ baec boo? niet mact)ten tnecben OtDifcoutaaieect in tjacen pbec bie fp babben / om foo bed boenlijchi^/ bcnBpantaIiefct)abetaeteb;eni> Ben, Θρ tfec vierde potnct b]iectmebebien|iigt)ge· oo}Declt/ bat alle pacticuliece CommiHiebaetbec^ nabefioocen ggemonteect / en boojnemen^gaecte itouQen bp Eanbt^ J^loote / en öaec baec onbec te tangeten / om fo;tupn op Den ISpant te foeclien/ op P&n üan foribaniglie ^clKpen gemonteect ban tien totdertigh flucften/ fouben ftonnentoecDengelecbt bc noinbjr ban vijf en twincigh a dertigh ^olbaten / en bat Daer roebecepfcl)teautl)ocifatiebannuefop be «SoUegieui tee ISDmicalitept foutunkonnentaec^ i ben QtbepefDljeect. (£pnbelicft|ielben boo? een vijfde enbe iaejlc i^oint/ Dat eenigeban*^ Eant^ ibcgee^ pen/ ofpat ticnliece Commiffie-BaecDec^ Romenbe tcijraiicleu/ iofcupnecen eenige ban be Branders ban be ^iiacifcöiB in fiaet 5i}nbeom quaet te Docn;y beo? pötc ban bj'felbe foubenaenieten tot een prasmium, öt fornineb. atifes duy fenDgnlben^. , ^lfoo bït bànbe Ooft-indi(che Compagnie'fou» Lft ™f<iumE4;cntwintigh^cl)epen/ BebbenOiebanbe ie aomicaliticpt goetgtbacDt·/ Dat öienbe gefcftjeben te L 5 tefpectibe Cameten ban De boojfj
ff^npaaiüE/ ten epnbe bp ö« ©oich opDeboojfs : «cöepm tienenbe / fouben bebben te boen JEonfie' mitfeabetginben<i5eDtenDeDien(iban'taant .ω "itnflöttt / öoo? De tefpectibe Coilegien tee ?llbmi= «Cisti ralitept/ upt toelc&ec^ Dijlcict De booifj i&cUepen • iKt quamenupttelotipcn/ opbertHtticul-iöiief/ Daec " " toe öooj l)Et ©olcft ban <©o?logö te toatec neacces • «eet / mitfoabeci Dat alle capitale Delicten en riiefu^ fn Dten contcacie fiomenbeboo? te ballen/ beften, nifle en (uDitatuce Daet ban fouoe (iaën aenöeboo?» nocmbeeiollegioiteclibmicalitcpt / enfulcj;totbe= ^otii^c bartflille gqebe o?D?c enbe confo?m De p?ac= «Vtt m biccBelijche gelegenthept ban alle ouDe tQDen Biobfccbeect,
t-ïiw ®oih/aI|iiobeCapitepn#i'baecbcc Directie flaen· «ac ot/ öabben becfocöt/ fcDaec naefp|)u««n2eefou» . «"'«Bnfecen/ bp alDien 't gébiele Datfpin ^eê gua^ JiwM. 'wn te bntmoeten ^cDepcn ban (^eallieecDen bf liit* «^"'^eiWtoillenbe naecEnieiandt, obdabenmet wap^en, Ammunitie ban <©o?loob enanbece^oe· E2. ^h* ""«cebanöe/ poibeélben Dat alle foobanige tjff ^«Ipnbeboojben in gceaengebaelt cn binnen Defe
int I ΐΚϊίΊ
tn< 5, tir (η tttirf
in
Itt tt
!Ì3·
letiwl Uff
)(C
m
Of B"· la.
11/ |
ban Udo. IBog. ban Den fevenden g&ecember/ fe- ftien hondert twee en viiftigh, in biergeltjche oceofïcn geemaneert/ Dat bp befr coiiiuncture ban t^ben bien· ^igb acljten/ Dat inallcf^nepoincteubpulloogb JJSog. toetbe gerenobeect/ enDeficicteobftrbamie ban 't felbe een pbec De^ aengarnbe tnel (iticte aenbe^ bolen.
^p abifeerben ooclt / toat onbecbout fouDe beboo^ ten toegeboegt te luo^ben tot foulagementen ban bet ({^ojlogb^ ®olcli tee Zee/ Dat in S.ant^Dienfl fou- De ïiomenVerminckt te tDOfbm/ fouDenbenabbi)^ ;gn/ bat bet boojfs onbecbout foube hounentbo^Den gereguleertal^bolgbt:
Bete· KtnBt't
onlPtt:-
i)out
baiife
bermfne
ct.
gtilb.
lyoo 3 so
XfOO
+50
iioo
jyo . 300 . 700
■ 35° .
. aoo
3^00? get beelie^ ban bepbe be oogen ©oo?öetberlieèbaneenoog& . , . ®oo| bet berlie^ ban brpbe be armen 3@oo; bet beclie^ ban be cecbtee arm .
bet beelie^ ban De linchec arm . 3@oo2bec beclie^ ban bepDe De benben 3^00? bet bcelics$ ban be cecbtecbant 39007 bet betlie^ ban be lincftecbant 3^00? bet beelie^ ban bepbe beencn . 39oo?betbeclieèbaneen been
3^00? bet beelie^ ban een boet
^engaenbe De minbeeinge /minclten en onbecbout ban be geene Die baec felben obecmit^ De boojfs mincf hen nietenltonbengenecen/ foube lionnentoojDen gepetHfleeet bp De publicatie Daec ban gebarn Den fes en twincigtiften ^eptembec feftien bondert dricea fe%h.
fitem bat De CommifRen ban retorfietegen^fe ^ . (Sngelfcbe in blanco baecbpbecfocbt foube nonnen tooiDen/ toegeftaen en o?b|e gegebeu tot bet bepefcbe» Din«en een ban Dien bupten eenige fio(len/'i fp terfaecRe ban eppeDitie geit/ al^ ban bet cefpectibe jegelrn/ om KLi gefonDen teb)o;benaenbe cefpectibe €onful# in De fciit ee» ^abenen ban Spangien cnüe Italien ceft)ectibecefibc= j!« cenbe/ombpDefelbeuptgeDeelt te tooiDenaen pet* foonen be felbebegecehbetegen^De(Snge(fct)etege< Stntn b}upc&en/ onbec De ge^équieeecDe cautie nocbtan^/ ataiiin· bp De felbe Conful^ De fooDanige pecfoonen ef te ne« menban De felbe Commifllïen / niet anbecé al^ fcoel / en bolgen^ Den teneuc ban bien te gAiupcnen / mitf· gabecp bet 39oli^ onbec be foobanigfii^ecfonen of Commiflie-baecberie / fullenbe bienen uptben naettt en ban tnegen baec $0. Ugog. be-ecDigenbe/confojm ben articul^ bjlef boo; get 3^otclt ban «@o;logiè te taia» tee geatcefleect : belangeribebe j&cbepenbanNeu. cralen binnenbefeaianbeniinhamenbe/ ofbaecbiii' nen sfinbe begecenbeuptteloopen/batbieniialbett foube itoUnen tnecben becblébcnbpDecefbluticbpu \ jjlàog. jongjl baec op genomen/om bat geene ban Dien fouben becmogben upt te loopen al^ met boo2< gaenbe henniffe ban baei^o. Jll^g. en permifTk baec toe baii be felbe beRomen te bebben; _ . ,
Bopénbe bet licentiecen ban De Engelfe en Schotfe militie; tuefenbeinbién^banoefen^taet/ enbebe VcW» maniecé op De inelchebefl enbe geboegbltichfi foube ergi· Bonnen toojben geccmplaCeect/ jjetbolcftbatmcn baec boo? foube Romen te miffenj ijSbp Holiandt ben "Γηλ vijfden Maen, goetgebonben / Dat bolgben^ booji gaenbe baec <^bcle <t3;oot H^og. cefolutieinbati^ Cefpectibe ben feventienden ©fccmbcc / en ben een en dertigbftën 3|anuarij bt^beiefHeben / booigelt· centieect foube too^ben gebonben alle DeEngclfche enbe Schotfe, foo booge al^ anbece iZ^fficiccen geftelt obec eeniflfbe ïSegimentcn of Compagnien 'tfp te paect*tf^ telioct/ fiacnbeopbcccpactiticbefccipio' bincie/ egéme uptgefonbectgel||cRbefelbcal^nocd
iloorm
acngi-
iJatlbC U JoojUftu
en OORLOG Η. 'tVtjf-en-veertìghfleBoeck. 423 |
-ocr page 443-
411 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lóós. Mae aljctoooutc/ tnCie nocö bacc en boben dercigh _— anbccECapitcpneiucJDoct/ uiacchenDetcfamfnljEt
Oftal baiuweëen veenigh, niitfgaDrr^tümfooüeri
Ituptenam^ cnDe^rnbiiu!)^/ om te commanDfcm
oöet twee en veert igh «Compaonien baethnecötcn/ 5ijnbe füeii Dft setai Dct Engeifche cntie Schotfche Compaanien/ (lamDe op becepactitte öefec |)?oUincie. ©at tiiebe tm ftlüfn baflhe tot ricctie Dan vier öit; nucftrr^ in plaetfc ban aD^ïncft a^tal odiccnticECbc arpjocebffrt foubc toojbtn: ©rö bat boo? af foube tDo^brn öfbriitjttEcrt rube aftffotoetct toat nomlj?c/ niitfaabfc^ Ijoebaniae banDcboojfcbjcbegclicentifcci be lbo i)ooge al^ niinbccc (i^fficiccrn te ^accbe cnbe te©o£t/ iDEöctom mbicnUfoubcnbjojbóiacngmo^ men ; enbc bat tot fnppletie ban be tefinrcnbc booj be cene öelfie cgeenc iìitnicefìrc^ ofCapitrpnenfoubrn mogen toojbcn oeeiiseect/ ban foobanigebiealbooj öen 2iace feltien hondert cwee cn veertigh, ben ^tact in qiiaütept al^ ©enbjicö^ / Cojnetten / atnptc= nanten of I)oogcc (©ffictcccn foi(Denl)cblicngbc= Dient/ enbe boo? be tocbetljeifte bie in acltjchequa= liteiit ben ^taet gebtent ijabben ben ttjbt ban ten min^ ficn twaelf gaten 5 <i5nbe Dat oocft ten fine boo?fcb?ebe egeene tot ïnytenanten of ©enD?icI)^fouben mogen toojben gceligerct ban foobanige / bie al^ effectibe ^olbaten ben ^taet octuelijch gebtent (labben/ ten minfïen ben tijbt ban thien ^Jaren: «önbeniit^bat De bjebec itige&ofen «Öngelfelje cnbe gicbotfe Officies i-en/ Doben ben gebaoonlijchen miUtaicen Eedt, by folemnelen «Scbc berWaecen cnbe gtoeerenj dat iy niemandt buyten defe Vereenighde Nederlandtfche Provinciën vooi haer Souveraine Ovcrigheyc en er- kenden j ende dat fy in oprechcigheyt hares gemoets verftonden niet gehouden ofgeobligeerttcfijn tere- fpefteren of obedieren, oock niet en fouden refpeöc- ren of obedieren eenigc andere bcveelen of cotnman- dementen , hoedanigh ends van wien de felve foude 1 mogen wefen > als die van de Heeren Staten Gene- rael defer Vereenighde Nederlanden , ende name- lijck die van de Heeren Staeten van Hollandt ende Weft-Vriellandc haere be^aels Heeren , neflFens de vordere in den voorfz gcneralen Eedt geexp^reiTeert ;
Cnbe bat Öe boojf5,op nieutojJ tecïigeccniènaelfcBe ' cnbe ^^otfe «©(ficiecen/ al booten tot ben booifchjebe OScbt gcabmitteett <te bjecben op Den <l5ebt/ foube toojöen afgebjargijt of ijiec beboocen^ cenighe enbe goebonigen Eedt aen b^n ütoning ban ^joot Britcan· gien mochten gebaen öebbenj om öecfelbcrbetftïa= cinge bientljtfben gcboojt / baec op foobanige reflectie gemaecht tc bjo^ben / al^ na c);tgentie ban faechen be^ bonben foube b]o;ben te bebooten. a&rfet- J^aei;i^o..iÏiog.lieDlJcnoochin'tbeginban .ilDacct "^cnise iCtoupen gefonben in 't «Êpianbt Walcheren, meftenp'/ "t befettingi) ban 't ïtafiecl Rammckens, enbc 't-pon mtcb/ Den Haecki oocit ίή Zierickzee cnbe Brpuwers-Ha- giertft- ven. (©cljjcfetebe te booten oocit felf^in ljenfêaacges iBiÓi'i ï»iari3tb3arenvicrCDmpnBnien$iuptcc^. jmpi ban toealjcn be Wbmicalitcptcn.aentoefenbe
leasen, (©ecommmittcetbe/ tjtböen öen vijfden bpbefe con; intof^ junctuce ban faeclien cnbe tiiben bat bej^eecenijaete öQn" <0ecottimitteetbentenöoog&jicn bctlégcn toacen om „■>< penningen / otn baec upt te betbailen te inóibcn be fbiate cn foo [jact b^ucltenbe ejctcao^binati? equipagic^ "•'"p- ter gee / Die öaec ban tijt tot tijt gco?Dohnecct koicrbcn HtnX'c niftaïlcp^omptitiibe te bo?iietenenbcboo?itefctten/ otbjecR bctfocijt/ bat bp De foobanige pjobincfcn bie nocö bengelt. nictgecoHfentccctBaDbenin beccfpcctibcMiilioenen, tot be farcite banbiSeeaepetitioneert/ alletiebcnc= ftcliiche btboicentoilöen laten acnbjcnbrn/ tcncpnbc be felbe fijobiniien öafteenmaclgeliebcn te laten bes tocglieny niet allern tót Ijet iubjengen banbrtfclber cpnfenten tn alle be gcbane petiticn/ mactoocfttot cfTcitijf fnrnifcment ban penningen/ alfoobaccaen tfij M&tteclicn gelegen toa^/ cnbe fulcfi^ geen uptfïel mocht iDöen. iCcn anderen, bat gaec oogl) jifeog. gelieföcn ;bp De J^iobindcn ban Vrieiiandt cnbe Stadt
endes Landen, foobanige bebojDecinge te laten boen/ ten fpnbp bc affignatieU op be fribe ©jobincien gcs Ofpifc&fcrt.teM beöacbe ban Öe Collegien tec?ilbmi= |
ralitept in Hollandt cnbe Zeelandt, boo?foobEriBp, , langljbe 'tfiirplu^ in 'tfefte part battietCoiicnifto Hbmicalitcpt in Vrieiiandt upt be boo?fcl)jEüc ntw ©jobincien tceclit / mocDtc bjojbm bolbacnttiC betadt / of bat De felbc twee ^jobincicn öaft ek- liefbente bfrgcltjclten / bat Ö't üDo?fclj?ebefutniui in 't gröeel al^ booi bcfeη / boo? be 1^?obincie ban Ω ende Landen mocl)tc toerben bctaelt/ {jet toelch tit
<0etominitteerben^ tori Ijet fojtabelflc eypcDinitoo'- beclbcn te siju/ om acnSctfuiplu^boojiioemtteap
cafchfn.
©ocit bericbt bjcfenbe Dat haer i^o. Μο^. ©ι-, caet/ baec bn generaitjclt becüoobenbJletbttieDatrtf!·^! cn uptbofc ba>i ^cljepen op alle getoefien/ f omme fao p?ecife biit ebt arljtetbDlgljt cn naatfeonim / al^ Det ten bienfic ban ben atanbe biel foube beiioocoi/ IS^ bcbbcn bie ban bc ^ïbmiralitept noobiglj gca^t inïg bfbcncltcij tegeben / of Daec llooglj Biog. nietfouDm "«i» Itonnrn goetbinben/ bcc felbet boo^fcl)3eb?gEnf^:acii^ becbobt Bier mebe te iiitetpietetcn / batfp bttjionito) S Dat met öft boo?fcl)?cbe gcnecael bctboDt b£cboi)m">ï en bleef ben iiptboer ban alle toaten cn^oeo: ΐ'' manfcöappen / Ijoebanigl) be fclbe fouben mogen jijn / & J cnbe toic bie fouben mogrn aenaaen/ of ioeb^ooccn: Dat mebe De Colleaicn ter bmitalitept foube honnm bjccben geojbonncert/ 't boojfeftjebe ©laccatt aljbj geclucibcctt punetuelijcli tc obfctberen / enbe iecn obferberen booj alltbiegceneonbetÖaercefojtcrentiei €nbe bat bienbolaenbe gccne pafpoo?ten ban uit; gacnbe aoebcten foube mogen beclecnen/ fonbetbat albooren Daer toe fpcciale pcrmiffie ban Ijaeti^o IBog. na boo?gaenbe ingenomen abbij^fouöehiini berleent. «Ênöe foo toanneet bp ftaec .ïlSog. tcnigt conccffién aen <0fallieccben foube moaljenijctlecnt/ tot t)ctbettcecltban^c{)epen; batinfulchengetialle met foobanige ^cDepcn gecne gocbeten fouben tnc gen toecbcn uptgeboert/ ente be ^ctjrpen benimt anber^ al^ met naturelle Ingefetcnen ban fcifltia< nige<6ealiiecrDeni toaec op gaec i^oogl) jlog.l){t> focbt bJiccben een bpfonbet; cegact tc nemen dfoo fulclt^ten becfcfiepbe refpecten booï Den öienllban 't aianbt bp Defe conjunctuce ban töben ten ïiooglltn impojtectbe.
©aec toifrbtoocftinbeDcntfiengeflclt/ofBpfiKi . ciaei piaccact niet foube beftoocen bccftlfletttetiib?<i»| ben booj nul cnbe ontoaecbcn/ beaffeutantira/ tÉ ten beboebe ban bc Engeifche Cooplupben&ptK Af· feuradeurs i)iec te Eanbcgcbaen toiectucn/ omljatt ^cljepen cnbe ©oebeccn te becfeechetctt: teBöen^ aït nfico i ^ie ban bc ^bratralitcpt toarenbanabbtj/ bat öaet .WSog. om tegöen 't geen büO|ft{)?el)cnii te becfïcn/ fouben ftonnen ccnobeccn i>ft paaart geemaneert in biergclijcl^e cafus op Den vyfden$(< icmbec feftien hondert twee en vijfcigh , cnÖe ttìt. ïjct derthiende artjjcltfl ban 'tbooifj ©latcaetfoutic ftonnen toojben geampliecct in Defecboegen/ ttte- ? ten/ Dat baec bp niet alleen foubeSiJOjbenBdntctïii» ceect enbc becboben be afleurantien te boen ten fellpeUc ban De Engeifche Jtooplupben/ raacc ooiftïirtgcijni enbe ontfangen ban Renverfaien, jombaetDom^ boo?f5glactaet illufoic te macd&en/ 'ifpbiEfttfP of inbu:cctelöcrt onbec toot pjetfitfulocfouDem^ 3ijn/ cn inplaetfe ban be poene ban duyfentguJDm
bPtbf urt foube 50n en bjecbcn foo bcci al^ Bp Afleu- radeurs foube jijn bctfeccficct ; cnbe 'ifelöcjiattfett bom öcbben/ foo toel tcnrcgatbeban al^ ban 'tgcbenbanbercnbccfalen/ contrarie W ï^o. miog. ©laccaet baec toe te cmaneri»/ enMi" frauöe ban Dien gepleegljt.
©cnfevcmiendcnjiöartpinDeliftccatifBilfPtlffln' ,.
be/ op toat boet enbc o?b?ebc3lanbt-<0f|Wo"'®2i»| befcn ^taet in be aenfïacnbe cppebitieterSee^rf ^cijepen ban (©ojlogc fïonben geemplppp^i"*^'»! ben/ enbe Daer op albooren^ geftoojtbcconliwtfl^ SI ban bc fêceccn alfiiec Ut ^bmitalitept bnuiffl | ^^obincie i^ bctliaencnbegecefolbeect/ batb^^^g^l gen öaeciSb. <i5joot Bog. tct<lPfn(Wl>ttpi |
-ocr page 444-
Γ
en OORLOG Η. ^Vijf-en-vsertìghfle Büeck, 425
|
I imfifntnfo"l>ctoo?OtnBBeMci0Cfrt/iencprtbeBp
o?D?eBf(icit/ enùeWe I'—- hMifiminalje δ^^αε» mocftie iDccöcn / bat be Capi» I r^y Tuptenanten enbcBcnbjicö^/ bienptbe I S ïant-rniHtie op %amJ-moote (lonben ge» I r^opcect te toitben in bc Cajupt ban be flacp- 1 η aMneaccommooettt / «i albaec aen bc lïafcl ban i KcK-<iaP'«Pnfn/ toclBEttacteectmocöten f tocK öci "at bc fitrbe gJcijecpg-Capitepncη bacc
hnfffrii VlflfìZ UDCC fi^l Pcfec/ ciibat bc refpcctibe ιμΛ aomicatttept bp Bacc tooa uaogentfjebcn eMuiftotifcert mocötcn toccbcn/ om ficöbicntfiat Ss ten aènfien ban bc ®afcl^ öan be J|noft-(©ffic<f= rmüan be ©loot notö te mogen eflacgeccn met foba» niae bpfiaci) al^ befefticnaecc]ciBentiebanfahen(n aDenenWIlicHljept fullen oojbeelcn te bebooccn.
^acbe boo;rc5iebe Eant-(@fficircen immebiaie» Wt6 foiöcn tomraanbfcen / cnbe Boubcceercn bc ïant-feolDaten/Iatenbe be i&cöeep^-Capitepnen of Die ftmctie behlebcnbe / be JBaatcofcn en 't ftcfteep^- üolcft aoubetneccn enbe sebieben/ fonbecflcbbaec mcöe feniflöflnt^ te bemoepen. ® e^ bat fjet Benccaeï en opuec ^ommanbement obec t)et gantfcbe ^egip / en alle lj(t boIcË ban i@02l0Be baec innc tDcfenbe/foU' De iön en blpüen aenbei&cficepg-Capitepn/ of bic oene Die De felbe functie befileben fonbe/ naectoelc^ het^ o;Die enbe bebeIbe3.ant-(@ffitiecenBeeouben fouDen teefen / gacc immebiatic Commanbementen obec De foloatcfnue te tcsulcccn.
©at De boo?f33lant-t©fficiecenin bcpatticuliece, ^Öfep^ mcps^-Saet mcbcfoubenfeffïeenöcfiem= me öeblicn / in ojb?c nacc foobaniflc fcficep^-(©ffïciei ren al^ nebenö Bemmeteelöcheoföooaecqutóitep' ten fouOen toefen betfien;
Pat bp obetitjben of anbece ongelegentbcben ban De ;6cöeep^ Capitepn in ftjne jplactfe bp piobifie fou= DefuteeDecen/ en fulcjcoocltgetgenccacicommane Dement al^ boben bebolbecen op be nacfiboMenbe fcöeepi ©fpciec / Bflöcï» oocft bp obecïgben ofanbc· te ongelesentbept banbe 3lanbt-<0fficiec b^ felfjβ υΙβίφ foube Bcfuppleect en tDeecgbenamen taerben bp De j&etgeait of anbccc nacflbolsenbe opt be Xant JBilitie. .
<!inbebatboo|té Be««aI0cR aen bcboo?f3^ci|ccp^ enUe 1lant-©fficieten mocöte toecben flececommans beett/ ooth ban toesen baee]|a. J^og. be Staten ban be]^jobincicn bacc bctaelt^ ^eeren/ enbe Col· lesien tee Ibmicalitept cefpectibelgcft belaft en bebo< len/ met ben anbecen telebeninallc floebebjunbt» fcgap en co)cefjponbentie/ totbetcacbtinBCbanben meeüen bicMft ban 't llant/op pene ban bp scb^ccBe ban Dien / baec obec B«o?ris[eectofte fleficaft te toec fulcr al^naecey^igentiebanfaecBenbcbonben fouDetoojbentcbeBooccn. ti«' ^'®entiendcniiüecfïaen/batfoacnbepacticuIiecc f wn. Commilfic-baerbec^ al^ aen be ©ojIoBbfcBepen ban oen ^taet / eenise Engelfche oficbpanbtlöcn ficde' P^ buptcn een generale SSatailIe ban boebecsijbt^ ®iMten berobetenbc/ foube toccbentoeebelecBt en boRi^DeeececbteöcIfttjanbc®?emienbpbeboo?f5 90. Jlog. cefolutieban ben drie en twincigften pö^^/Wooft acn bc geene bic eenig Engels φοι> ιοβ^Κδίρίηεεηε eenecalc SSataliicfoubeUomente 5'wbecen/ en bat fonbec pnbetfcBeptinujatqnac· «rt ban De ©erelt fulcp ooclt foube mogen Bomen boo? tebalien / miti beBooj®cR bocecenbe ban Bare ®f^"^Dtinae. toecbcnbe©cccenHuygensenbe wwegaet φα. Moa. <©ebeputcecben^ tot be faften WW be SeebecfocBt t'ewmineccn / of en toat boben 'öoo?f5 i^ / De boo?f3 pacttcnliere Conimiffic- S^Sff tnfeeojloch-fcbnicnin 'tbooifjca^nocB wum bejjoocentacgcïecBt tetoetben/baet op nae te "en oe teelementén in be jaren fefticn honden drie η^'ϋίί®''' envijfenveertighgeacrcflcect/ enban rnw! " '· *i5nbc ten cpnbe bat acn be bc= Mimoe Dee boojfs Premien enbe befooningen gefielbt
f»·· —-"t* Iw «p ut uuuj^unuKiui: (.riuiiiiic uan bcn
«even en twintighftehgjanMaïÖlcfHpbcn/ fll^bpÖC
enbe |
amptiatien ban be felbe baec op albccept^gebolcBt/ 166<*
ofte noci) te bolgcn / in tgbrn enbe toplen cseen gfies_1.
b;ecR oftcbilapmocBtetDctbenbebonbcn; gebonöen enbe berfiarn baec toe mit^befcn te befline* ccn eit al^ een fonO^ t'affcccccenI)etpjofgtcefuIte<> cenbe uptbe rcdutìie ban Renten en incereftcn obec )ec Comptotc ban ben i^ntfangcc i23cnccael Dou- )let ban vijf tot vier ten hondert) met Bet accroift ban bien/ obec ben loopenbe jacefeitienhondcrt vijfen feftigh, mitfgabersS ootb bebetoufietwecmael hon- dert en veertigh duyfent Cacolp gulDen^bp ben eacc ban ;&tate in boo;caetgel)oubentaccbenbe/ bjcbet: gementionecct in Bate ito. lËog.cefblutie ban ben achtienden bec boo;(ebcn maent / enbe nocB 't seenc pjobenieccn foube upt be capitale fcBattinge / en an® bece mibbelen obec 't refo^t ban be genecalitept te in^ tcobucecen tot berbai ban be quote baec op 't felbc te* fo?t in alle bc oetcaojbinaciffe petitiën en laflen flonbc acnBcflagen te tnecben/booi foo berte be felbe mibbc· len boben 'tgccne baec upt tot eenigcp;efTanteenbe fpoebige neceffitept foube moeen toefen eeiicBt / fou^ ben ftonnen flcechen/ cnbatnocBbaecbeneben^itt fubfidium be i^JObincicban Hollant, Zeelant, Vrief- Jant, en Stadt en Landen , becfocBtenbCBCautBocfa feect fouben toerben / om be berbecc Pramien bie on» bec <0abe^ ;egen fouben mogBenlxiecbenbecbient/ pjompteIBcb te bolboen/ tot laf! ban be genecalitept/ ' onbec belofte en actie ban Baec l^o.jSgog ban bient» Balben bp ofte ban toegen be flemcene önie / niet aï» leen ten aenfìen ban Bet becflcccltte capitari / maec oocB obec ben intecefl ban bien tot vier ten hondert in 't ^aec geinbemneert te fullentoecben.
Jl^Dbec^i^gecefolbeect/ battotmeecbec encouca* sement ban pacticnlicren bie baec met etnige^^cBe* pen op Bace ilo, IBog· befïeirinBeten(@o}logeupt» gecuft onbec Xant^ Blootc foube toillen cengeceiV om fo;tupn op ben Bpam.tefoecBen/ oppbecban fobanijje fcBepen gemonteect ban twintigh tot dertig flucRen/ be nombje ban vijf en twintigh of dertigh jüdufquettiec^ upf^Xanbt^ H^ilitie gelccBtfoube tnecben. S^ecbetp i^ bcc^aen bat boben enbe beBal» ben be notàEde ^^jemten geflelt en belooft bp be &QO}fi Bacc i^o. Mog. cefolutie ban ben feven en twintigften ^anuacg lefilcben/ be cefpectibei^ooft-^fFicfecen ban Eanbt^ J^loote nocb geautgocifeert fouben toecben/ om in ofte omtrent be actie ban (@o!loge felfì^ cenige fojtable l^jemien en belooningen te mo' gen uptlooben boa? b'eencofb'anbece ballante enbe
foube moBBen aen be Bant geben/ ommetotbienfle en reputatie ban 'tSant getentter t enbe geejiecuteect te mogen toecben/ al^omme in'tenteren, bececfie binnen te mogen toefen/ enbe bieco
gelifche ; enbe bat ten bien fine aen be 9Sbmicael ban be l^loote autBocifatie fouben toerben becleentom tot fulcBen en biecgelBmc effecte becfcBepbe fo^able beloonineen te mogen uptlobcn/ mit^ in alle^ niet tv* cebecenbe be fomme ban fes duyfent €acolp gulben^/ be bolflBenbeï|ooft-i|fficiec vyf duyfent, ben derden vier duyfent, Öen vierden drie duyfent, benvyfde twee duyfent, en bc lefïeduyfent gelijcficBulbeni/ eti bat baec toe boo; enbe ten beBoebe ban be felbe ciecen beBoojlBcfte acten ban autBocifatie gebepc* fcBeect fouben toecben. ^at mebe tobber^eenban 39pant^ ® o?Iog-fcBepen Itomenbe becnielt te toec^ ben booi een ofte meet ban'^3.ant^S9;anbet^/bie geene bie bebootfsSSjanbec of S^janber^ foube Beb* ben aeneeboert/ baec obec tot beloninge fouben eBe« nieten een gececBte derde part banbep^emienbpbe boo7f3 cefolutie toegeboegBt / aen '^ILant^ <i^o;logt}' fcBepen gelbcBe Bpant^^aojlogB-fcBen becobetenbe/ boo} foo beel eenige |)atciotten Bcneeen fouben nuM gen toefen t'Baten patticuliecen Itofien eenifle S3;an« ber^ upt te cuflen en bp 2.ant^ Skloote te boegen / bat be felbe met foobanige 25?anbet^ eenige ®panbt· Itjcfie (©ojlogB-fcBepen becnielenbe/baer booten fou* ben gbenieten een gececBte bccbepar tban Ì: geene bp bc boo?f3 cefolutie toegeboegbt i^ aen fcbepcn bp pac» ticuìieteti tent©OiloBeuptgetH|l/ bleeeiöcfte©o^ jl^n 3 woft» |
-ocr page 445-
1665.
416 S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
loQ-fcOip ban ben Bpanb mocgten homen te bcmacg· tta^n. ^at mcDe Die gene / Die ern ban 25?anbtc^ tncfenDe inpofiupi om eenifll) ©ojlofllj- fcbip ban Drfcn ^tart te bcfcBaOiaenhomttecutne' ten / Daecboo?toe-oeicc&tfonùe ttojDen een piemie ban fes duyfcnt flulDcn^ j <gn op bat cencn ptgcli)c= bfn Dooj opcccljteliEfOe tot fijne ©?outoe enbe tóaii Drrcn i· eDjeben sjjnOe / beji te meec ten Dienfie ban 't ^Lantgcanimeecttn (ie-cncoui;agesct moct)ten bicc:: ben/ bat obec fulcj; ten acnfjcn ban alle be aefncubel» bebiein IcbtnDe E^üe toefenbe aen eeniQbe ban be fclüc Qcflclbe pjetnien fouben pacticipetcn / I)aec 10eDmi3cn cn lainbcccn upt ben brupt en gefielbe looninacfonbentoetbcntDfgebocflt/ ttoeeniaei foo brri al^ be booirs gefncubelbe foube Debbcn genoten / fulc]c bat De boo^fs S^ebutoen en lllinbecen bacc inne fouben bepien tttet ren bubbriùebanbt i <l3nbe i^ befe tiaec 1^0. refotutie be cefpectibe «CoIIcgien tee 'i£Oniicatite|;ittoeaeronben/ om teficechen tottiaet <2Sb.nacict)tinac.
^Ifoo bp be tegenbjoojbige con|unctuce ban tfj= benenfahen/ in bebjeirfte meec al^ opt foube moe= ten toetben uptge fìen na bcquame Capitcpnen/ enbe ©fficiecen tee See / geccnommeect ban gocDe con:· butte enbe coitcagte/ Die eclitecbiclbp beXebecan^ ciersJ foobaniglj ccebijt in'tin-hoDpcnban{iareBi= bje^ enbe anbece ©efjoeften niet fouben mogen bin» bena!^'tb)fibegoo?bt/ tot becacötecinge/ban ben bicnfl tìan 't llanbt. ^00 't ben elfden goebt-ges bonbcntotbecfteccftinglje ban't ecebijt ban be <ia» pitepnen en <©fficiecen tee Zee / mitfgabee^ tot ge» cuflijept ban öe aeberanciec^ / öarc l®arencnDc Φοοριη anfcl)appen acn be ftlbc ccebitecenbe/ bebent te maeclten / en te becttlacen/ bat alle foobanige M.e= becanciec^ Óace (©oeDecen en ï©aren al^ booten aen be boojfs Capitepnen / of »©fficicren tet See cceOite= renbe / 't fp bat be frtbe quamen te fietben / of toel in ebentebipbcn / b0D| aUe anbece Ccebiteucen fou> ben 3t)n cn bl^bcn gepjefeceect / op be i@}bonnanticn bie bicntbalben bp be Colfegien tee ^fbmicalftept bantDcgDen getEanbtten begoebe ban fdobantgbe Capitepncn en (i^fficiecen fouben ;t)n / of nocD fau=· ben toecben gebepefeljeect en bat be felbe <@|bonnani· tien boo; foo beel bie niet toaeclijcft boó; bate ban bec
ί^ publicatie aen anbece foube taefen betpanbt / baec joocen fpeciaiijcli fouben Jönen Wpbenseaffecteect enbe betbonben / fonbec obet enbe tee faecUe ban eeniglje anbece feljulben bei: boojfs Capitepnen/ enbe i20fficiecen te mogen toecben behommect, boo| .enbe al eecbe booif33tebecanciec^ ten boUèn fouben 3tjnboIbacn.
^eti^Iaccaet jonggfl ggebaen emanecen tegen^ jiettiptbaeten ban ^eöepen op alle €ieb}etlen / fon» Dcc onbecfcDept / niet alomrae foo pjecifeigcft tote» bcnbe ^tgtecboIg{)t/ al^ ben bienfl ban ben 9.anbe toeltpa^becepflTcDenbe/ i^gljecabcngebonben 0aec JlEiog. in bebenclien te gebcn / of be felbe niet fouben lionnen gort binbcn Ijet boo?f5 ]placcaet enbe !)et gènecael becbobt tegrn^ alle baect upt befe San^ ben baec bp gcbatn / foobaniglj te intecpjetecen / bat fip 't felbe becbobt toa^ enöf bleef geintecbfceect / ben 'uptböec ban alle ilBaren enbe Cooiimanfcliappen / Dofbauiglj be felbe oocfi fouben niogBcn3gn / enbe ^ie bie fouben moggen acngaen of toe-begooren : 3©aecop gcbelibeceect Jijnbe/ Den elfden goebt- aebonbrn tot interpjetatieban'tbooifsjpiaccacten oenccacl becbolit / tegen^ alle baect upt befeSian^ ..öen/baecbpgebaen/ mibt^befentebecfilacen/ bat bp 't felbe genecael becbobt geintecbiceect toa^ / enbe bleef ben uptboec ban allcÏ0accn enbe Coopman' fcliappen inblUitictelijrli en fonbec onbecfcbept / Dee- öauioD be felbe ooeh fouben mogen jijn/ enbetoie Diefouben niogenaeiigaen/ oftoe-beöoocen / en i^ acn.be cefpcctiuc Colleoien tee Hbmicaliteptgefcöies ben/ bat baec €b. 't boojfs ©laccaet alfoo geintetpjes teect énbe ge-elucibeect / punctucljjch fouben fiebbtn tebbfecbecen enbe boen oüfecbecen boojgace fubal> iecne ©fficiecen / enbe allen anbecen bie onbec öaec cefoKcccnbeboacen / met e)[:pjcffe laf! enbe o^bie ban
©aff- fieliina? ett carpii' tatie tmii t iijjtbit- ttitlinii βηεπερ (iCoop- nmil· (fOaii' lifll. |
geene pafloojten ban uptgacnbe «©oebccen aen ti(. , manbt te beclecnfU/ fonbec bat baec toe albooien^ Ι^ίΐ fpecialc petmiffie bp ijaec J&o. JEog. naec boojaatiu » be ingenouun informatie beclernt fouDe b^efen ; ^af üiennoigenbe ootb bp Ijaec Ho. fi^og. ecnige tonc£ firn aen ((3eaUieecbcn totbertcccliban ^tbepcnbct> leent toojbenbe/ gerne dBoebetcn of Coopmanfchon: pen upt befe aianbrn mctbe felbe ifetlitpenfoubm mogen torcbtn iiptgeboect / notljte beg»tl)cptHl)fi mant anbct^ ban met natucelle ^ngljefetcnenban fobanige (atallieecben al^'t bectttcubanbeMc* pen fouben iiomen te becfoetlten. ^enbe cefpectibe Collrgien banbe^bmicaKtm fd ben elfden oocb gefct|?cbcn/ bat fp be §>cl)tptnban «t^ojloge onbec Oace bicectie fiaenbe / ten minfitniÌf, f noti) met be achtile man fieccitec fouben Ιχΐιΐκη te ^ bemannen / al^ be felbe bp boocige becaminBeBffttb ï; jecteect toacen / brmant te fullen toecben/ en in fpc. iS? eie / bie ben hondert vyf en feventigh Ïïoppentclljtni itui | gen tot twee hondert» abbecteccnbe baec èa lllog. i»^ tijbelijth baat bp Ijun bie^-aengacnbe foube toefen ÌS? 1 bcccicfttenge-effectueect.
Ï^ocljt^ ooch aen ben lüacbt ban Staten gtfcgje. «,] ben ten feitjen bage/ bat baec «iSb. bDCbetom een nleu> 1 toe petitie bjilben fojmecen / en baec Jloa· lattn tocbomcn tee fomme ban twee milioenenoniDtni/iH^I tot ben aenbou ban norb vier en twintigh Φο;1οο!ι> fcbrpen / om t' fUnec töbt te mogen bienen totttm- ''M placement ban bie gene/ bie in be ceneontcc^ / gttiup^ S^I cenbe bet aenfiaenbe Somec-fapfoen met be «Jngd- tt«k| fcöebooi te ballen/ of anbecfint^ bp flojm cn onflebal «jU fouben mogbenhomen te bltjben / te nemen bte^ belft ban bicn lang hondert vyftig boeten/ tnbebus becbelft ban hondert veertig boeten tofjt/ Bol en fioeg na abbenant met bet gene baec acn bepenbeetbe.
ïleecen ban Hoiiandt bebben ben twaeifdenttc 1 l^ecgabecingbe bebentobemaecbt in toattectnetiliet Heecen bace pjincipalen foubengebjnpcftenöttJFoji" muKec ban£et bp ben lüaet ban ;btate gepjo/éctmt/ om baec op te be-ebigenbe£ngeifeen^chocfc(@ffiiiiti|i Γ ciecen bp be felbetoebecinteftiefen/ Inplaetfetong»» be gtjelicemieecbe <@piecen uptbeËngclfcheenfit^i ^cbotfche iSegimcnten op bet^ ccpactitie oliefietn nu bebbenbe / met becfoecfi om te mogen becflaen of 6« ^ anbece ]^;obintien baec op foube mogen bHibcn leal· öe confibecatien/ op bat Dientbalbcnecnpacigiiepit ^ foube mogben toecben geobfecbeect ; bebbenbe ooctt tenbien epnbe aengbenomen aenbe gbenulbe fio^ bintie bet felbe l^ojmultec coppelgcli tee b^nticntt Pellen.
ban't Collegie toe Amfterdam **
twaelfdcn jEaect baÉCto-liÊba.Beaöblfceti/ Dit »»» ben negenden upt be J®lelingc in 't ®e);el tuacinBe· Κ accibeect/ ben <ί apitepn Verfchuyr, Boes,Fabrmw»U Uy tenhout enbe De Marne , ban Dctof Icfif vier jèWC ^ pen foube bomen tot onbec Marken, om metantiere^ ©fficiecen enbe©olcltte too?beB becfien/ enfie jjrtt» V y fde tot boo? be ;&tabt al|bo pet^ aen 't felbe te Ιϋ» meren toa^/ enbe fouben be ©fficieccnenbeW tepnen ban alle De boo?f3 vyf gicbepenopanOiCfli ban gcootec cbactec tot booj be Blagge geaffecteW binnen enbe booj bc fttabt gbeceet legecnbe gaen / boo? bettclcfie bet fupj^ement ban 39w ^ meecenbcel getoojuen toa^ / enbe boojt aenBen»®" toojben foube/ baec toe,fonbec ecnige intetmiPW» bcboicentoacfnacngbetoent/ enbe Dat οραΡ"»'
toacen niebe inTexclgeaccibeect uptDeWieliofeo
ben Commanbcuc enbe Capitepn banbec nuw» mitfgabec^ ben «iapitepn Gillis Thijf? «n Caropco» Jan van Caropen, Pieter Salomonfz, NicolaesMaf«" velt, Ysb/ant de Vries enbe Adriaen van Reede, fif^ benbe ecnige (jccïien inbe <iBa|i-bupfen lesgenbeacbteCBcIaten / anbece Die becloopen»^ ten enbe baec in bienflbanparticuliecenba®'"^ geben/ enbe fommige (lecften binnen ;6rbccpf d W om toelchec^ bolch te becbttfcben en ceccenttrt^ foo beel noobiflb enbe mogel0cft toa^ al οΐψ fia®^, gegebcn/ enbe toiecben beg>cöepe»int«iniW!P^ be ojbje enbe twecbiflb flebouben, ^^^ |
-ocr page 446-
O O R L O G Η. 'tVijf-en-veertwhfteBoecL 427
ip5f.
Gcheele-
quote.
Gelderlant . . . 6^τ .
Hüllant . . · · HS^ ■
Zeelant , . . · 1016 .
Utrecht . ... 6fO .
Vriellant ... 190 ·
Over-Yffel . . 395 .
Stad en Landen. 6yo .
Drenthe , . . · ui.
51° ·
3 200
800 .
5»5· ·
U7y
Jyo .
■ ·
riiSy.
7goo
iii8f.
{Rebben gare i@o· JDoa. fïcgt)eboo;f5X0f{eenDe
calculatie toellaten aebalien/ en i^ Dirnboleen^ eoet^
■en meer gebonDen / Dat in piacfe ban feven duyient drie hon-
laer ban dert hoppen / toefcnDe 't beloop ban vyf en twintigh
Boppen ober alle Deinl)ecmfcljc,<Iompaa.aenaeno·
men fouDe toetDen/ bet equibalent banelfduyfenc
een fiondert vijfcn tachtich IJlanncu ; <5nDei^mit^
Dien gefcbjeben aen De aemelte^jobincte ban Stade
en Landen, Dat De felbe b^t bolle actalban vijf en
twintigb itoppen Ober alle De inbeemfcbe Compaa. op
bare repartitie ftaenDe enDe boojt^aen alle De anDere
p?obincien/ mitfaaDer^ aen ijet HantfcBap Drenthe,
Dat De felbe . pDer baer reflerenDe continaent in be
boojfsclfduyfenteen hondert vyf en tachtigh Roppen
ten fpoeDiabflcn toilDen Doen toerben enDe aennemen
De felbe berDeelenDe ober De j^eDerlantfcbe (tTompag.
op gare refpectibe repartitien flaenDe / Daec inne ob·
fecberenDe foo beeleenicbUnt^moaelgcftenDeDoeno
lÖcR toa^/De meeflc efqual tept/oocftöaecj^o. JUSoa.
_____ . . ^ , enDe ben toelaemelten «aet ban ^tatetTönertijDC
3t)n / tot betalinae banfolüpenaen'tfcbeep^-bolcl^ ! oberfenDen cene pertinente Etjfle ban De Compa*
fooubeal^nieutoeaeiigemomen/enbain vier hondert; gnirDie met De booifsnocg aen te nemen j&olbaten
duyient poncS9o^{tFupt(boo; contant aelt bebongen;
uylei
bebalbcti faó beëlonêpnoiaê behoeften meer tot foo^
iQc uptcufiinge nooDiab / t>ic niet alleen nu moe
(2(11 toog&en nptaelebert/ maeroocfttegen^Decon
fnmptie tnoefien toojDen a^PlobtHeertfesmaclhon.
dert duyieuc aulDen^ ten minpen ban Doen baDDen /
op bat bp faute ban Dien foo acooten toercli bat Doo;
Öolie^ flcnaDe en oncoemelijclt in 't oofle ban De Wt»
telt tot dier toe foo toel toa^ aeabanceett/ niet moe-
iten laten aenflaen tot foo acooten mifnoeaen ban be
Otmeente al^ l)etteaentooo?DfBbmetIuPeenb?euB«
öctoiect aengefien; ©p bertoac&tinae bantoelcfte
voojwge fp Defen Dacb baDDen ae-t^peDieect met een
mmn naec Cadix De Commiffïen en o?D?e# boo? be
vijftien g)ci)epen alDaer inaebupjt / om bcneben^ be
^le Hant^ ©ojioa fcbepen baer te con junaeren/met
wn anbcten ban smima te bertoacfiten / en fouDrn
op mo?Ben met De pofl op Italien af fenDen / bet geen
öcrepfcöt Befamentlijche nacicbtinebe tofecDt
^ 't eöbilö De^ ïïaet^ baer in beflaenbe / Dat om»
Zfi η ttiet Den anDeren te egalifeten/ ten
fouDen toefen berfïeccltt / ten epnbe be l,0fte ban be"
fettinae Daec naerraocbttoecbenaeDjeflëectenDeal*
Danige uptcufiïngenooDiab/ Die niet alleen nu moe:: ! le^ toatbaecaenbepenDecenDe/ inaocDeenbebalie
...... ' -· - o?D?cBeti?acbtcnbeacbonben. ?&eii^fpeclaI0c6aen
be i|eeren Staten ban Holianc enDe Weft· Vrieflant,
teaentooojDia ^taet^aeto(jfeberaaDecceefc{»eben /
Dat baer «SD. JIQoa· bet equibalent ban bare aenparc
ter nombje ban noci) dne duyfent twee honden en
twee en vijtigh {toppen / op()ecelDecfpocDiabfIecon*
fojm Den boojflaa ban De meer toelaemelDe Qaetban
&taten tot la^e ban De felbe ^^bincietoilDen Doen
fupplecen / een^Deel^ met bet aennemen ban een ae·
bcel Regiment ban vyftienhojidertmannen/ enOc
bOD;t# met recceute^ enDe berfleccRingeban eeniae
€ompaa teboet/ en banalleDeCompag.paecDen
flaenDe op De repartitie banDetoelgemelbe$tjobin<
eie / fulc); al^ tot betcaebtinae ban De meefie efquali^
tept/ tuffcbénbedDompag.banDefelbe/ cn Die ban
De anDece!p;obincicn/mttfaabec^ten m^fien Dienflc
ban De XanDe l^ebonDen fouDe too;Dentebe|^oten
baer Ha JIBog. fn Den meer toelaemelteniQaet ban
g>tate meDe t'fdner t0t pertinente fte nniffe aebenDe /
^nntnbnnbeiaflcnaecaufeectDooi'tamiemenban enDe aijfiin/ foo ban bet booifs aen te nemen Re-
«!!„ " ^^ w'g floppen ober alle De inbeemfcbe Com^ giment al^ ban De Cprnpag. te Pacrt enbe té Voet,Die
S'is eeniae jlBilitie fouDe moaen aengenomen beïfletcftt fouDen toecDcn / oberfenDenbe om aUjltctt
K "'8'"P3"i"ctopDieJ9|obincien/Detoel= " .......— -
ιηίι,Λ ''^""emen Der boojfj vyf en twintig hoppen
fl7n« « '«'inae baer Qjiotes enbe continaent toacen
«namoaen / naer aöbenant be i>?oblncie ban Stadt
liflpmN " ' bet booabfle bp be raeecfle.
cle'hfln q" j" ""euaeigchinae met De felbe f jobin
stadt ende Landen fouDen moeten acnBffla
mt'
enDe
Stadt cnde'Landen, m'itfflaDccé ÖCt Eantfcbap Dren-
the aefcb?ebf η toiert / bat be felbe fn confìDecatie ban
llOfttihe------' yti yMuyuiit up Ut metiijt· : De ciqua. liteyt bfet boben bafï öcflclt aeneraljjcR alle
belaft Λ, ban vijf en twintig Itoppen toa^ De lacDeclantfe Compaa- op tjace repartitie fiaenDe
enDe calculatie Daec banbp I met De boo?fcbjcbe vyf en twintigh Koppen toilDen
ri>n.„5°Kgefo;mecct/ enDe Dat ober fulcp De anDe» ; boen berfletchen/ boo;foobeelfulc]calnacËnfeten
toa^ fleftbiet / felfoocft Die arene Die binnen Embden
puarnifoen bieiOen / DaeC onDrr meOe fiegcepen.
η 4 «ïnDe
acn toecDen in De nomb|cbanelfduyfenteenhon-
dert vyf en tachtigh mannen/ foo al^ in De boojfs EH.
Pc enoe calculatie öietnaccaeinfeccect/ flaetacoca
pjcffcert/te toeten:
. ischalütn öe "oojfj i>cBep£n toawn tien ban Oe
· Ktwecdc Charter m)aett0 drie f CCflattell ban
VJacke te ftomcn / cn Den toeloojp ban boicft
Slt t acntood?Difl öop? De toctbinse ban foo bed mi'
SSgridcft/ feec seDibmeccttoiect/ enOeoocft
niVf oniara nocDtietbeteM toa^ Doo? De verhoogmge
d r Sïït gdden ban elf ofte twaslfflulOc.^/ Daec
inie fp De èetoint()et)becen ban De (©o(l-g!nDifcöe
Lmoaenie fiaODen moeten bolacn / enDe oocft be»
S latfn Doen aen alrDctbebacenboIcfiinDienfl
Mii Dat CoUeflie jijnDe / Dat haec Dapper D?iicften
me / maec bp sDenerale atffïnfle bccfioopten m
UpnDt ban Defe raaent omtrent acht en dertigh a
veertieh fechepen iOnOct boon'se permiffie oereette
ntbütn/ enmetDered al betteobeabanceectteful=
itntoeffn/ fijnDeDeBrantfchepenbannuafoÖeceet
enöe De «Öaljoot^ altoo^ toel te beftoraen / in alle
het tDdcfie m Dier boeoen toierDt g&epbett / Dat lp
I ftatc Bo. JBofl. fionDen berfeecfiecen Dat aer" ·"■"·-
ί Deüoittn oenDÖthient BonDcn toetDen ;
ί t'ftincc tijDt De effecten enDe fucceffen aen öaet i^o.
moa.tecljoopten te aübetteren/enDe tot nocii meer»
DfC ntnoeflö te Doen onOecbjinDen/ allcenltjcftbet=
fochten neDienflelijcft Dat aeltjcft öaet IBog. niet
fonoec ceDenen Daer feet ecnfliaö aenOjonaben tot
boojtfettinae banDeboo?fcö?ebeeQuipaaie/ Defelbe
oncft acn De anbere 5i)De s«n minDet pbet aeliefDen
aen te toen&en / om De ileeten Staten ban Dere«
^ettibt #;abincien te Difponecen / niet alleen tot get
ομιβεη ban nooDiae confcnten op De aeDane petitie,
neroner oocR totpjeflatieban prompt furniiTeracnc
liec geceqtifceecDe pennipaen na p?opo;tie ban ben
gtootenomflacbtiaeraenbebolenenopaelept/ Deer
toe fp uu (n contant/om De ©fficiecen enDe Capitep.
iten bequaem te ma&en tot f)et befielien ban gare
Dic^/teacn^DatDe^c|)epenoberDe VlackenfouDen
Sai aenne-
men.
. . . 71
• Jiya
. . ii6
. IZf
• ïiy
• · IS
• ■ niec
. . 35
-ocr page 447-
42 δ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Idö f €nl)e eyttact ban Defecefolntie aBefonben aw
_: ben felben Raedt ban ;btatc /om te ficecften tot Date
CD. nactrljtinae enbc topbec^ fulcj; cnbebact'tbc· Öobjbe.
Haec l@a. jees. {lebben ben feftienden uptaegeben bxitboladt.
j4e7i alle Koninge» , Republijcken , Τήηοξη, Potentaten, enJe Steden in Europa, geinteref· /eert by het ffluck van de Negotie, de wekke in alliantie ofte in nenteralteyt fijn fiaendemetde Vereenighde Nederlanden, van defen Staet,
jitetin T^ En Koninck van Grooc Brittannicn continue- (iitaua- L·^ rende ende voortgaende in fijne onrechcvcerdige ^^ffib» Aaien ende Proceduren, heeft den -vierden defes uyt- aen «li gegeven de nevensgaende Declaratie, houdende on- tnacjitn der anderen j dat allt Schepeavanwat Natie die/ouden haii «U- jgggeft^efeti, inhehhende tenige Goederen, K»opm*n/chaf· ƒ «ij ofte Ferjoonen hier te Landen t'huys hooreHde i ont' moet ende genomen iterdende door de Schepen να» Oorloge, ofte particuliere Commi^e-vaerders va» Engelant > ge- (ondemneert ofte verklaert foude verden va» goeden pri^/è, gelijck mede alle Goederen endeKoopmattfihappen van luat Natiën die foude moghen wejm, wekke ghelade» fullen i» eenige Schepen defer Landen : Ende nademacl dit eene feer veere uytfiende faeckc is, raeckende alle Koningen, Republijcken , Princen ende Potenta- ten in Europa, geintereflèertby het ftuck van de Ne- gotie > foo hebben wy noodigh geacht de voorfchreve Declaratie mits defen te accompagneren om uwe Ko- nincklijcke Majefteyt na behooren te doen begrij{)en de onrechtmatigbeyt ende fchadelijcke confequentie > die de voorfz Declaratie tot totale ruioe ende verderf van de Commercie van des felfs Onderfaten met fich is llepcnde, alsdreygendedefelveinefïèflmetcon- fifcatic van alle Goederen die fy fullen koonen mach· tigh werden > fullende daer uyt oock onvermijdelijck volghen> dat hare Schepen door de Engdlche Sche- pen ίϋ Zee bejeghent werdende» 'cfyuyc ofte na de Havenen defer Landen komende I jaoocknae, ofte van andere pketfen ende quartteren » fimpelijck de Zee paflerende» fullen werden aengehwit ende op- gebracht, onder ti tul ende pretext van te willen on- derfoccken, of oQck eenige Nederlantfe Goederen in de voorfz hare Schepen i^n geladen, daer door dan de felve noch op defe Landen> noch elders paiGbel ful- len mqgen varen noch trafiqueren > endeverfpecken derbalvcn dat uweKonincklijckeMajeftewde voor- fchreve onrechtmatigheyt mee vigeur ghelieve te- gen te gaen, ende met, ende nevens deién Staet foo ekorbicante Procedueren couragieufelijcke helpen ftuytën, om die Natie tot andere gedachten, en Cori- ftefijcke matigheyt tebrengen:vaftelijck vertrouwen- de eiide verwachtende van Uwe Konincklijcke Maje- iley t booghfte wijsheyt ende genereus gemoet, dat de felve niet gheneghen fai wefen fich uyt vreefe van de tnacht der Engeifche, tot fodanigen onverdraeghlijc- keri lijdtfaemheytte voegen, ende alfoo Üwe Ko- nincklijcke Msjefteyts Onderdanen van defer zijde oock fubjeél te maecken aen aile'tgèenefy-Iuyden van de Engeifche albereyts geleden hebben, ofte noch fullen komen te lijden, daer van fy tot noch toe van onfent wegen bevrijt fijn ghcbleven,nicttegenftaende albereyts verfcheyden van hare Schepen in Engelant opgebracht ende aengehouden fijn geworden,om datfe
na defe Landen waren gedeftineert, 't fy in der daet, ■ het welcke by aldien door Ons ten geordonneert » ofte getollereert aenjjnfe Oorlogh-fchepen, ofte particuliere Com-
ofte op prefumptie, oock fouden werden
miffie- vaerders, wel haeft vernomen fouden werden de ongemacken ende fchadcn diede Onderdanen van Uwe Kojiincklijcke Majefteyt, ende van andere onfe Vrienden ende Geallieerden, ofte Neuteralen daer over fouden hebben te lyden.
Aëum den l6. Alarty |
mm felben Dagge neet boojgaenfte beli^tcatit,/, om aoebe enbc pregnante cebcnen op Den bienfi enbe " reputatie ban ben ^taet / mitfgabet^ op b'eete tnbt " ccfpect ban be tcfpectibcCollegientcr Admiraliteyt I meccficlijcfie ccfleFieöebbenDcbetflaenenbeBtïefd. '^ίΊ beect/ bat be Raden in be boojf; CoUegieu albecci <0ebeputectt ofte nocljtebeputecen/ mitfaabet^tie>i^' Advocaten, Fifcaels,Sccretariflcn, Ontftngersende "l®* Convoy-meefters baubcfclbc/ COJpotClijclJenOifofc'"^ melgcb fonbec eenige ccfcttie ofte cclatie tot bc pjanii que ofte t)etgeb}upth inl)anbenbanbtn]|cecj^2ef!. becenbe tee BctgaDctingc ban bare igo.jÉog.ofbie gene bie Daer toe bp ofte ban te)cgent)aeci|o.|ii)g. foube toefen geautgorifeect fouben afleggen benna· bolgcnben€ebt:
lek beloeve ende fweeren noyt te fullen leveren, nochteoock eenige portie of deel te lullen hebben, direélelijck of indireftelijck in eenige/ewMsiwsvan Houtf Zejlen, Toitwerck, Canon, Busirup, Séitf, ofte eenigc andere behoeften, Wapenen , ofAmmsi' ft e van Oorloge, Bier, Boter Kaes, of eenige andere vivret, nochte oock van eenigerhaode andere Waren, ofte Koopmanfchappen , hoedanigh de felve oock foude mogen genaemt zijn, die ten behoeve van de gemeene faecke, otte oock wel hyCapite^aenoivi· dere Officieren reforterende onder 't Collegie ter Ad- miraliteyt refiderende tot........
. . »..........inghekocht
fullen werden, dat ick oock uyt foodanigheverkoo· pinghen , ofte eenighebeiledinghen niet en fai profi- teren , diredelijck of indiredlelijck in eenighernn. nieren.
Dat ick medediredelijckofindireöelijckniftien fai Heden in eenige Schepen ten Vrybuyte uytvaren- de, noch oock koopen of doen koopen eenige Sche-
pen , Beuyten, Waren, ende Koopmanfchippen of eenigerhande Goederen, hoedanigh de felveoocji fouden mogen wefen» die by ofte van wegende ge- meene faecke onder de opficht ende de direöieviri 't:voorfz Collegie ter Admiraliteyt, fulleoverkocht werden i nochte oock eenighe Ordonnantie, Sefi-it-, duiten, jiHten. ofCwiöi»^ dietotlaftevan'tïoor. fchreve Collegie foude moghen loopen ofte Hun te vorderen, oock met niemant anders , direflelijck of indireöelijck daer inne part ofte deel hebben. Ende dat ick mede foo veel in my is, fai helpen te bdet- t€n, weeren endeteghenftaen, dat yemantVinde mede Raden in 't voorichreve Collegie den Aki· caet, "Bifcael, Secretaris, Ontfanger , Cèmi^-Mtt- fiers, Eguipagie Meefiers y of eenighe audereSiiÌf fttn, van 'tghemelde Collegie, ygtvenhetpe® voorfz foude mogen komcntedoenoftetecommit- teren, direöelijck ofiadireftelijck in ceniger mani^ ren. : '
r - ieo wafrlyck meet my Godi
, machtigh helpen.
■■ ■ ■ ':t
boben ben gcnecalcn Eedt bpbebot^^' be Raden Advocaet, Fifcaels, Ootfangers enbeof* cretarifen, boojgacn^ met eenige referve ofte tot de preaique afgelecBttoerDenbr/ cnöeöflto®p bienboigenbe upt ben boojnoembcn generale» fouben toetben grticftt / be perioden cnbe oufulen w in fublïantie niet anber^ beftelfen/ Dan 'tg«w ™ 'tbobcn geinfcccecbcjfojmulitr/ bjebecpoJJtflf fl·' pjeffeert.
«Enbe i^ boojti aen bc cffpeetibe Cdlegiiii tet^ miraiitcpt gefcbjeben / Dat öaet ben felben twt mebe folcmnelijcfi cnbe co?poceliit8 foube DoenRf' flecen beEquipagie-meeilerg, CommifenjP^ ning' meefters, Klercken, cnbc enDece SuppooiK W»
be felbc ^ollegien bepenbecenbe.
3&en negentienden Martij genbc:. |
-ocr page 448-
en OORLOGH, *tV^f-en-veertìghfleBoeck. 429
|
PlatCiiit van de Ho.Mog. Heeren Staten Generacid^ ycreenighJe Nederlandtn, houdende fchtrp ver- Mt jegbe"' de Ingefetenen derfiher Landen i inde-ümts raeckende de Navigatie ende Commer- cie van de Neutralen op de Havenen vanEngelanf, ώ mede de JVaren van Contrabande , ende de ji^iurantien van Schepen ende Goederen de Sub' jechn van den Koningh van Groot Britanmen toe- khoentt'
De Staten Generaelder VecreenighdeNederlan- den, Alien de geeneii die defen tcgenweordige fullenfienoftehoorenlcfen, Saluyt; Ooenteiuetm, Djt nademael door dc onrechtvaerdige ende violente pioceduetfio van den Koning van Groot Brittannien, ende eenige fijner Subjeften > niet alleen veele goede Ingheietenen ende Onderfaten defer Veereenjghde Nederlantfche Provinden, in hare Navigatien ende Commerden feytelijck zijn geturbeert gheworden
. . r-l.-----1,-----ij^f, ,
luitiui.·· —/----j-y —j~ ρ ----",,Ο"- ■
maer dat den felven Komngh oock gelieft heeft fich tot vyantlijckc aggreiSen, lupture en openbaren Oor- ΊΓ logh tegens defen Staer, en de goede ingefetenen van iiiot dien uytfelaten,door'tincorporereBen wegh nemen van Landen, Steden, Cafteelen ende Forten , naitf- gaders door 't aenhouden, nemen, opbrengren,ende ^nfifijueren, oock bevechten, ende in de gron: icbie- ten van Oorlogh en Koopvaerdye-fchepen, met de ingeladen Goederen, tot onverdraechlijcke vero'nge- lijckinge van defen Staet * ende inacftimable fchade van de goede Ingefetenen van dien ; Wy derhalven genootfaeckt fijn geworden, naer de wet dernature code't recht der Volckeren, federt eenige tijther- waerts do Wapenen atn te nemenfoo tot afgeperfte tegenftant vandevoorizvyantlijckeprocedurenj ^s to! redres ende reparatie van de verpngfeelijckingen ende fcbaden daer door onrechtvaerrfighlijck geleden, ende dienvolgende van onfer zijde mede tegens den hoQgft-gemeUen Koningh te treden in openbare rup- rure, gelijck Wy voor eenigen tijdt metdefelvein openbare rupture getreden 2,ijo, end? daer van<!Ock by verfcheydeo yporgecnde Publicatien aeneenen y,^ ghelijck kennifie gegeven hebben. £nde nademael Wy tea voorf:^ eynde , ende wei y^ornamentlijck ■om foo veel in Ons is, alle verdereafbreuckv^ndie .zijde voor te komen , verobligeerc ende gehoudep zijn, naer Ons vermogen, ^nde foo yerre hetbuy- ten verongeljjckjinge van Onfe Geallieerden, Vrua- den ende Neutralen , naer 't Volckeren recht gefchie- den kan, den boogft-gemelten Koningh i;e benepnen ende te verhinderen de commoditey ten ende behoef- ten , daer mede de felve den Staet defer Landen,?nde de goede lagefetenéii van dien vérder af breuck foude konnendoen. SOOIST, DatWy goetgevondenen noodigh geacht hebben, allen dengecnendie orid^r onfe ghehobrfaemheyt fijn ftaende, te ordoniiérèii, enie wel fcherpelijck te verbjèden j oockin 'tvWi^- aelijck t'advèrteren ende tewaêrfchoüwèn alle iriHerc Natiën met defen Stact in 'C Verböndtivrundtfchap ofte Neuttiliteyi ftaende , ghelijck Wy ordBiine- ^"''Wéin ende VKaerfo|i^en refpeaivc' bjfflfe.
dat van nu vooruen niemant vanide Ingefetenen defer Landén hem fid hebben te ver-; vorderen uyc defe Landen, ofte oock eyt eenige an- •^reUndeui Kohinckrijcken, PlaecfenofteStedjin e vervoeren, ,ofte tranfporteren, diredtelijck ofte in- .Wreiteli,cki,,p3^ree;iigCHavenen, Eylanden, Ste- den ofte Plaetfen van Engelant, SchotlantofceYcr- lant, ofte anderen onder degehoorfaemheyt van den ^eer-genoemden Koningh van Groot Brittannien ^ende, eenige Waren, Goederen ofteKoopman- wao foorte, qualiteyt ofte natutede ófte i?u mogen wefen, geene uytgefondert, Η τ Wr^efpondentiecndegeraeenfchap
hïrZ van Engelant voórnoemt, ófte
«wconderhoorigen, door Brieven ofte anderfincs, |
ftrcckende tot nadeel van defen Sfaet, te houden, in i66f.
eeniger manieren. Dat oock niemandt ter Werelt,al- ..........
hoewel een Vreeradelingh ende geen Ingefetenen de- fer Landen zijnde, hem 'tgeene voorfz isuytdefe . Landen fai hebben te onderwinden, op pcene van daer over als Vyanden van den Staet, fonder eenige con- ni ventie geflraft te worden , ende voorts op verbeur- te van alle de Schepen ende Goederen, die men be- vinden fai, dat gepoocht worden naer Engelant voor- noeint, ofte andere Plaetfen als voorei^ vervoert te worden, ofte de waerde van dien, by foo verre de fet- ve albereyts uytgevoert, ofte anderfints niet te beko- men fullen wefen.
ΙΓ·
Ende naedemael wy naer den plicht van alle wettigt Overheden, als fchuldigh zijnde, hare goede Inge- fetenen ende Onderdanen, met alle mogelijcke mid- delen voor geweldt ende overlaft te behoeden ende té befchermen, niet en konnen volghenshetgemeyni recht ende de praftijcque van allè Volckeren, nieè ghehouden Zijn tegedoogen, dat den voornóemdeö Koningh ofte fijne Subjeöen , vanyemantler Wè- relt Werden gefuppediteert foodànighe behoeften van Materialen , daer mede de felve evidentblijck foudewerdenge^erckt, ommeons, endeonfegoe- de Ingefetenen te beledigen, foo willen wy by deferii allen onfe Geallieerden , Vrienden ende Neutra- len , ende generalijck alle Volckeren ende Najtien ge- advertcert, ende wel ernftigb v^rfocht ende vermaent hebben, haer niet te willen vervorderen, geduyreni de de tegenwoordighe difiFerenten tufichen defen Staet ende Engelandt opgherefen, te voeren of^ete rranfporteren uyteenige Landen, Koninckrijckea , Plaetfen of te Steden , dire(3ïIijckofteindire<2elijck, nae eenige Havenen, Steden ofte Plaetfen van En- gdandt, Schotlandc ofte Yertóiidt, ofte anderen > onder 't gebiedt van den meér^enoemden Koningh ftaende, tenige Munitie van Oorloge, éf etnigeMatt' rialeni dienivd* uy trufiinge van Sc^tn. boe die ge- naemc, v^n wat fooue, qualrteyc, conditie ofte na- ture die oock fouden moghea zijq, gc^igévsQde felve uytgefondert, «lieo wy gëmeynt fijn voorgbe- den prinie ende verbeurt te hóuden de voorfichreVe Oorlogh endejScheeps-behóeftén^,' diecontrairié^efó Orife advertentie ende ordonnantie bevonden fuH?ij 'werden gheladen te zijni^ Om derwaeru te gevoedtó worden;
IIL
Ende omme de voorfz toevoer des te beter mej: feeckerheyt te beletten, en infpnderheyt te voorficn, dat uyt defe Provinciën, onder valfche pretextèn geco toeveer als boven. Van levent mddiitu> Oorlogh ofte 'Sthehjfs-èèhotfien en kome tc fecfchieden: Sooenfal niétnant Voülnen hier te Landiempghen laden, ofte doen fchepen ^enigerhande Vivres, ofte eenige van devoorfclueve behoeften, ommc naer eenigeLan- clen .Stederi bfteï'laetfen van de Geallieerden, Vrünr 'deni ofte Neutralen van dpfj^n Staet getranfportècrt, 'ófte vervberi tó worden, fóftdërd^ertoe,alvoor(?n te Irebben b^lcòmen fpeciael cohfi:n{;vàn de Ra^cn ter "Admiralitbyt, ιή welckers diflriöe foodanigeljidjngi? öFte ihfchépiqfee |efchieden iajEnde boven debi- tàlinge vatì-'s Ltódts gerechtigheden, te fuUen hebben géftelt idffifahiè'fcfeie voor tWeeinael dc wa?rde vài» de uyc|te V'óèien goederen ,_dat die opgeen anclere ^ als op der Voorfx^ricnden Rijck, Havenen',' Stc? den ende Plaetfen, ende geettuntsdiredelijck of ih- direftelijck, op eanigde Plaetfen vaiji Engejanht, Schotlandt, "ïerlandt, ofïé.anderen onder'tgebiedj van den voornoemden Koningh pijnde, fulfqn wor- den gevotrt cride,geloft, ende dat Móneiifceckered tijdt in het daer toe te verleenen pafpoort» nàerge- legentheyt iende diftantie van de plaetfen, teëxpref- feren, behooilijck ende den Rechten gcno^h :^ijnde^ by over te leveren Cenificatien, andere genpegh- fatne bevrijfeh, fullen doen blijcken dat alle de v oorCs Vivres ofte behoeften in 'tghehcel,;terplaetiTedaer Öp die verklaert ende aengegevèn zijn, vervoert fijllen worden j geloft ende ecu LahV opgeflegen fullëi»
wefen, |
-ocr page 449-
S A Κ Ε Ν van S Τ A E Τ
1,66 j. \vefen,ofïe dat by gebreecke van dien,endp den voorfe
_—— gcexprefleerden tijdt overftrcecken zijnde, deCau-
tionaris voor de voorfz, dubbelde wierde van de uyt-
gevocrde Vivres , ofte Oorlogh en Scbeeps behoeften
fulcx als die ten tijde van de te ftellen cautie getaxeert
ende gewaerdeert iullen zijn, aenftonts geexecuteerc
fai worden,
IV.
Ordonneren voorts alle onfe Inghefetenen ende
Onderdanen > advertere» ende vermanen alle» onfe»
gwWftfr^Wi'Vrunden ofte Neutralen , endegenera-
lijck alle Volckeren ende Natiën, willende varen
naer Vranckrijck, Spaengien, ofte eenighe andere
Naeburige of Geallieerden Rijcken, Landen, Steden
ofte Plactfen van defen Staet, Ooft, Weft ofte Noort-
waerts gelegen, ofte die van daer herwaerts aen fou-
den wille» Komen , te k'téjen ende te houden de ruyme
Zif j alfoo wy yerftaen ende verklaren by defen j dat
alle Schepen die op de Kuif en van Engelandt-, Schot-
landt ende Xrlandt, of andere Landen ,· Eylanden ,
ende Plaetfen onder't gebiedt van den Koningh van
Groot Brittannien zijnde , ende voornamendijck
bïnjten de Bancken ende ondiepe» langh 's dejelve ghele-
fj&iwj gevonden fullen worden, ende.idicalfooniet
uytenjufpitie fullenzijn van tegens deféórife Ordon-
nantie ende advertentie yet voor te hebben, foo wan-
neer die in 't geheel ofte ten deele met eenige Ammunitie
va» Óoorloge ofte Scheeps-behoeften^Udenfullenzyn
by de Capiteyneti éndC andere Officieren van Oor-
loge, oock ComtniiBe-vaerdersdefer Latiden aenge-
haelt, ende opgefondenfullen worden, ommcdaer
over by de. Raden ter Admiraliteyt te worden geien-
tentieert In maniere als in't tweede Articul hier voo-
voeghen hier vooren verhaelt , ofte anderfins foode
felve niet voor handen fullen Zijn , met pecuniele
boeten, ter concurrentie van de waerde van dien»
by de voorfz Schepen van Oorlogedaeroveruyttei
Zèeepgebrachtjofanderfints, hier te Landebyandl·
re 's Landts-Officieren achterhaclt ende betrapt warto
geworden.
VUL .
Ende ten eyndé do^r de executie van defe onfe u·
'donnantie ende advertentie geene rcchtveerdigerc®·
nen van klachten mogen werden gegeven aen eenigt
Coninghea , Republijcken , Prmcen, Potenmeü
ren ftaet ge-exprefleert, ten ware nochtans de felve
Schep?» aldaer gedreven ende geraeckt mochten xijn
doorfióm> pfteanderefviarenmot 1 ende dar het felve
by de ópgemelte Raden ter Admiraliteytuytdecir- met confifcatie van de Schepen, ende vandciDg^
cün^ftgiitien, indierypegen opgenomen,endegcoor- ; Jaden Goederen, ofte een ghedeelte van dien, in
dcèlt f^J kon η,ςιι j^Qr'dèia.
'X^^^qm ^ijd^rs té beiter aljie bc(|roch, \ weick te·
^éfp pf^'nn^ntic^^ elcks in hunregüard, ingevallet'haerderaenkomite
^vàpmpgén ^ofàm- j in defe Landen, ofte oock anderfints de geletóntheyt
Jjpli ibplitf εή,ςςbey^n wy mits(iefei^allé Schippers ! daer toe gebooren zijnde, fai vernomen endeheweiea
<jn! Köppluy^epi v Ingii^enen defer Landen zijnde, werden, dat fy defe onfe advertentie ende Ordon·
fenè jliuiiné s -nantie in eenige poinilen fullen hebben gecontwve·
Wetende,'^vérierên ende vermanen voorts hieert, even gelijckoffyop^tfey thé vonden, ei«
ren, van wat Natie diepockzijn, ofte van waerdi£ - - ■ _ . .
J^Qmep,jfullen, t egene,Gòedereii W^en ofte Koop-
•m&iyjàpfi^h iti'harèj^^^ te ladeni ijft?,tp doen la·
tfen^i ^e 1^'ve t^ jv^eren, ófte te doéh'vervoeren,
ïfi^I's ■ ^at) piet ^g^^a^e Zée'iriev^, ; bèhoorlijcke
¥àfpbo;tiii}, yói^^^
tffi j' adyis'ée Convpy-hrievêij » qftediergè-
ké,^'0defebÉfctiêif}^V alsna de W.etten en Placca-
r yöbtVejbepVjullen fioiidén,éri van njiaf aen
V^dbrkywen/pripfe^^tó alllp dé Schepen,mit(-'
sM|iigp|aacn » i^aren en^oopman-
àlieénZ^e-irief , Certé-
arfye^'ifefi'^f.^!?^^ , öf
fiïHere befchey4e^éy,(^nden fuUép.wórdflp , mifga-
öers :öpck alle ScJipfih.eii.Goedércri'dicmet de voor-
véthiël« geréqüireiirae'befcheydea,hietnaér behóo-
-Téb eytidé 'φé.kflllê■,ÒfficieΓeIfra
ren ,yih',§Chebtfinr yaïi Oorloge , ίρο'vinden Staet,
afs.Van partl^liprêii pp onfe beftellinge uytgeruft,
vcrfeeckert mpgh^ii zijn, dàt de Schepen die in Zee
fullen'komen te' rehcbntreren op geene der vooriz
rtayefti^" ί Steden ende Plaetfen van Engelanr,Schoc-
hflt onTerlaht, òfte.,anderen, onder 'tgebiet van den
K'dJjiögbi van Eiì^élàhtftacnde, met eenige Ammu-
ofte iSteden, nift défên Staet in Alliantieofte V«·
bóndt ftaende^ foQ belaften ende beveelen wy wei
expreflèlijck by defèh' alle oafeHóofdefl ende ande-
re Officieren tér Zee, ifoo over Schépen rao OoiW
van een Staet , ^s oVer Schepeaby pirticuliérwop
ònferbeftellingetenOorlogheuytgheruft,
haer punöuelijck te reguleren naer de Ve'l»"""
ende Traöaten by ons-dien acDgaendemet «noere
Koningen , Republijcquen, Princen , Potentati
ende Steden alhireyts ghemaecfct, oftenochtc ina»·
ken. Ordonnèrénde ttìi felveneyndeoüfcRa<»"'"
Admiraliteyt, alle Capiceynen Van Oorloge, ψ
hare refpeaivediftriöén uytvartndt, daertin^
culierlijck te àdvcfteren, cnde teifaflruerenalsii»'
behooreri. ' , i
IX.
Ende faJdejudicatureovcrdetranfgreffiedeferofl'
fer Ordonnantie toekomen de Raden ter Adinin^
^ A , «Λ.- Γ".' |teyt., in weickers diftriöede contraventien Wl^
nrt$e.vàn, Oorlogq Ss^ mogen heb- worden ontdeckc, ofwel de Capiteynendiedei"^
moghen aendoen, ende dcklveafvorderenhanZie-
ér/even, Pafpoorten, Certe-partyen ende Cognofce- '
menten, tot blijck waer het Schip foude mogen ihuys '
behooren , waer, en op watplaetfe deladingefypj.
fchiet, waer in des felfs ladinge beftaet, endeopwgt
plaetfe de ont ladinge fai hebben te gefchieden, wcIq.
ke aen haer vertoont zij nde, ende bevonden wefendc
dat de voorfzSchepen met geene Oorlogh of Schaps',
behoeften naer eenige Havenen ofte Plaetfen onder
'tgebiet van den voornoemden Koningh van fingj,
landt zijnde, hebben gemunt, fullenfydelelvevr;
onverhindert laten paflèren, maer foo het contrarie
van dien by de felve befcheyden , ofte anderfimi
mochte worden bevonden foo fullen fy de foodanigc
Schepen, met hareingeladeneGoederen, ingoede
verfeeckeringe hebben op tebrenghen, ende onder
haer bewaringet'aenvaerden alle de befcheyden, die
in de Schepen gevonden, ende aen haer vertoont fui-
len zijn, oock 'tgeen de Schippers ende'tvorder
Scheeps-volck, foo ten regarde van haer voor-heb·
bende reyfe, als oock aengaende de gelegentheytheyt
van 't Schip ende ladinge, te dier tijdt lullen hebben
verklaert in de befte forme byghefchrifte doen ftel-
len , ende by den Schipper doen onderteeckenen,
omme nevens de voorfz ghevonden befcheyden, met
I het Schip , ende des felfs ladinehe , aen de Raden
i ter Admiraliteyt daer den Veroveraer uytgheva·
ren fai zijn, opghefonden ende ο verghelevert te wor-
den.
VIL
Vorders is mede onfe meyninge, dat oock alle de
poenen hier vooren geftatueert, eflFeÖforterenende
geexecuceert worden fullen , teghens onfe Ingefete-
nèn , Overtreders, 'tfy Koopluyden , Schippers,
ofte andere, wie de felve oock foude mogen wefen.
KiW-ifVknSiirtr" ■ ■ ΙηΛ ΓιιιίΑη ______ / . ι »?____·._ r» r n ι . j___ .••fVMkVirCB
( terhalinge in Zee fullen komen té doen,
' fullenzijn. . „, .. , hr
Ιύϋΰ
-ocr page 450-
|
en OORLOGH.
X.
' Doch by fo verre de Tranfgreffeurs niet op het feyt - upvonden, maer namaels daer ο ver geaccufcerc moch- ° worden, fai alsdan de kennifle daer af toekomen de Raden vande Admiraliteyc, ofteordinarisRech- L. voor den welcken de felvc eerfl: in recht betroc- ken Tullen wordeh. Ende ten eyndealie Officieren, mitfEaders allen anderen die den welftant van defen Staet ter herte foude moghcn gaen, en Vyanden van dc foodanighe contraventien zijn, des te vlytigher moehea letten, dat defc Ordonnantie oock alommcj ende by een yder punduelijck worde geobferveerc, ende de Contraventeurs nae den inhouden dcfer, an- dere ten exemple gheftraft, foo fuilenalledepennin- eheo die by confifcatie, als anderfints , uyt defe oDfe Ordonnantie komen te reiultcren, geappliceett werden, foo ais gewoonlijck alle poenen, rouiaen ende confifcatien , by Placcaten van de refpeótive Provinciën deier Vereenighde Nederlanden, geap- pliceert ende verdeylt werden , te weten, een derde- part ten profijte van den Aenhaelder ofte Aenbrenger, 'tfy de lelve in eedt ende bedieninge van 't Landt Jou- de mogen zijn, ofte niet, een derdepart ten profijte van den Officier die de calangle ende executie fai heb- ben gedaeo, ende het refterende derdepart ten profijte vandegemeencfaecke.
Γ·
Mier belangende dc Schepen ende Goederen, die by eenige Schepen van Oorloge van defen Staet, ofte van eenige particuliere Commillie ofte Retorfievaer- ders, in Zee achterhaelt, ende van daer ter faecke van contraventie tegens defe onfe Ordonnantie ende advertentie begaen, opgebracht, ende vervolghens door de gemelle Raden ter Admiraliteyt verbeurt, en van goede prinfe verklaert fullen worden, daer van fai de verdeylinge gefchieden , volgens de Initrudien, Placcaten ende Ordonnantie daer van hier bevoorcns gemaeckt, ofte nochte te maecken.
XH.
Ten eynde oock alle Schepen ende Goederen, die teroorfaecke van de contraventien tegene defe ortfe Ordonnantiën ende advertentie begaen fullen wer- den, achterhaelt, aengehouden j ende hier te Lan- de opgebracht, aen handen van de gemclte Raden be- hoorlijck overgelevert mogen werden, foolaiten wy by delen wel exprelïcHjck, dat de Aenhaelders van de felve fich precife fullen hebben te reguleren, oock alle die het felve aengaen mochte , doen reguleren nae onfen Fiaccate op deneeritenDecember/i/?/!i/i»/&i»- itrt vscTtigh, teghens het onordentelick plonderen ende veroveren van ioodanigeSchepen geemaneert, met waerfchouwinghe, dat de poenen by het voor- fchreve Placcaci gheftatueert, feeckerlijck fullen werden ge-executeert, tegens alle de geene die con- traile het voorfchre ve Verbodc yets geattenteert fullen nebben,
tnde ten eynde aen d'eene Zijde mach worden voorgekomen, dat de fchade die by confifcatie van dt voorlz Schepen ende Goederen op de Contraventeurs ^'eonfe Ordonnantie moet rallen, niet door middei van afleurantie en kome te redunderen, tot Ktiade van eenige andere Ingefetenen defer Provin- ρ " ' d'ander zijde de faciliteyt van de
angelfche Navigatie endeCommercic,foo veel doen- «M wcrde befnoeyr. SOOIST, Dat Wy wel ex- « ^ ordonnerep by defen, niet alleen datfich niemant van de Ingefetenen voornoemt en fai hebben Goederen ofte Schepen, de Hri meer-ghenoemden Koningh van
i;";oot Britcannien toebehoorende, noch oock eenige
-............ lucucnuurcnoc , nucn uucii ccnigc |
Schepen ende Goederen, gaendeofte bevrachtnaer eenige Havenen,Steden ofte Plaetfen van Engelandt, Schotlint, Yerlant, ofte anderen, onder 't gediet van den voornoemden Koningh ftaende, ofte oock van de felve Havenen, Steden ofte Plaetfen, komende, te verafleureren, diredtelijck ofte indireaelijck, fel ver, of door ycmant anders hier te Lande, of daer buyten, op wat manieren het felve oock foude mogen gelchv- vcrfalen , om daer dcor defen onfen Pllaccate illufoir _ temaeckcn, 'tfy medediredtelijckofindiredelijck, onder wat pretext fulcx oock foude mogen gefchiedea op pcene dat verbeurt fai zij α , ende werden foodanige fomme alsby de AQcuradeur» fai weien verfecckert,ea dat 't lelve fo wel ten reguatde van 't doen van de afleu- rantie,als van't geven vao renverialen plaetfe hebben ^ ende efFeél fotterenfal, t'amplicerenendeteexecu- teren als vooren. En fullen de Officieren die daerinne bevonden fullen worden naelatigh gheweeft te zijn » daer over arbitralick werden gecoriigeert, oock mee privatie van haer bedieninghen , ot anders, foo als nae gheleghentheyt bevonden fai worden tcbchoo- ren.
Ende ten eynde niemant hier van eenige ignorantie namaels kome te pretenderen, ontbieden ende ver- loecken Wy de Heeren Staten Gecommitteerde Ra- den , ende Gedeputeerde Staten van dc Provjncien refpeéiive van Gcldeilant,en 't Graeffchap Zutphen > Hollandt, ende Weft-Vrieflant, Zeelant, Utrecht, Vrieflant, Over-YlTel , mitfgaders de Stade Groe- ningen ende Ommelanden, en allen anderen luftl- cieren, ende Officieren van de felve, dat fy defe onfe Ordonnantie van ilondenaen alommedoen verkon- digen, publiceren ende affigeren in allen plaetfen daer fulcx noodigh wefen fai, ende men gewoon is fodani- ge publicatie ende affixie te doen. Laftcnendebevee- len voorts de Raden ter Admiraliteyt, de Advocaten, Fifcaels , mitfgaders Admirgels , Vice-Admirsels» Capiteynen , Officieren ende Bevelhebbcren, als mede deCommiflàrifen en Commijfen ter recherche, foo in dc Zeegaten als elders, defe onfe Oordonnantie te achtervolgen, ende doen achtervolgen, Procede- rende, ende doende procederen tegens de Contraven* teurs van dien, fonder ooghluyckinge, faveur, diffi- mulatie ofte vcrdrach, want Wy fulcx alfoo ten dren- ile van den Lande bevonden hebben noodigh te iijn. Aldus gedaen, gearrefteert, gerenoveert en geampli- ceert ter Vergaderinge van de hooggemelte StatenGe- nerael, In den negenden Martijhonderfv^e» y^igA,Wasgeparapheert, JohmvmReedej -ut.On- deritont. Ter Ordonnantie van de felve. Geteeckent, N.Ruyfch. Zijnde op 'tlpatiiyngedruckt het Cachet van haer Ho. Mog. op een roodcri Ouwel, overdefkt met een Papieren Ruyte.
η fes et\ twintighften toiett ontfattflcn een 3JSif= 1 flöe ban ÖC ©cectn Conradus Burgh, Glas cttDc Jtien, ^T «^ien Bace i^o. jBoa. (©ebeputeccDen^/ aöifcöjeben tot »«2«·- Middelburgh in Zcelandt, ben drie en tw ntighilea befe^/ goubenbe in efect/ bèt!)Qcc€b.secom{ia« ceect in 'tCoIlegie tee tSbmicafìteptalbaec/ ben J^eec ban Cruyningen i^jcfibent / beraerelfcfjapc metbe i^eecen Vryenbergen, Ingels, en Panhuyfenj gtbonben gabben fittenbe op Qoce plaetfen / enbe bat öaec «Sb. becfocSt Jönbe te fitten aen be flkicitet Jöbe ban be baojnoembe^^efibent/ fittenbe be boojnoera» be ^aben aen fp tecgtec 3(jbe/ geoojbeclt lebben mec^aet ]|o. iBog.tefpectniettequabiecen/ bat bec felbec <i3ebeputeecbcn fjace pjopofitfe fouben boen fittenbe beneben ben{);efiDent/ ijcbbenbebfebanbie ^Bömiïalitept totRotter Jam felf^ in pjefentie ban ben ^eec ban Wairenaer3lutit.ÌSbniii;aeI/ t)un]|eecen <0eb^uteeïben be Prefidents plaetfe gebefeccett/ bic fjaec «Eb. oocK ten aenflen ban Daec JQog. ge* accepteect gabben/ bat ben boojnoemben ^icjiDent ()eec baec op niet anber^ geantluoojt gabbe/al^ batfc bace ]|o.ieog.<6ebeputeecben nopt anbec^ gebioon toacen te ontfangen / en alfoofe fiier op anbec^ geeu uptflacl) honnen behomen /foo bctfocijten fplupbeu bie^ aengaenbe te mogl)enbecflaenl)aecil3o.|Bog. goebe meninge enbe intentie, aoi^aec op gebelibcteere jijnbe/ aen be gemelbe j^eecm Ijace t|o. JSJ og Φι^ beputeecöen gctcfccitieect / bat öare i^ Ji^og.ten ÖoogDPen mifnoegtjt baacen obec be cefpectie {lun a(» baec bijegt)ent / enbe bat j^aec bienboigeii^ b)e« bec gectnaect^ fouben heeten/ om t)atc J^oogO Μοα> baij öaet toebecbacen^ owiflanbioB cappoit te boen.
^Vtjf-enr^eerttghfle Böeck. 431
den, nemaer oock het geven en ontfangen van ren- idó^ft
verfalen . nm Hiiprfii-orHefpnnnfi>n Pllai-rafeilluf^;- '' |
-ocr page 451-
4-32 SAK E N van S Τ A E Τ
|
ι66<. ^at gaet Cb.MiettetninDefegaeci^a. J©og.cefo=>
-1 lutie aen 't gemelte CoHeflte tee aomicalitcpt tjooj
I)un toectcecH fouöfniiehfntitiaecften/ irnöpalDifn mét baec ai^ ban bcfjoojlt^cft [rontentement Debe / op be ceccptie en boojtanat) in 't felbe CoIIeaie/ bat Ijaec <eb. met Daec aenbebolene befoigne^ fouben bebtien boo^t te baten/ ofteanbecfint^aenflont^tebectcec» ben. ^e]|eecen e);tcao;binat:i^ en o;binaci^ a5ebrpu> teecben bàn Zeelant gebben be bobenfiaenbe conclu- fit gecontiabiceect / al^ genomen toefenbe fonbec bat befelbe ten principalen (jabben geabbifeert / maec tjet gep;oponeccbe referendum obec genomen/ fufltne: cenbe bat in allen gebaile (jet CoUegie tei ^bmirali' tept op ben SDjiefban be i^eecen tjate Jfêog. <6e· beputeecben befioojben te teecben g!)e|)oo?t en ge- oca^ mineect/ of in befen pet^contcatieaKeboojgaenbe pjactiicfte mocfit toefen gebaen / ntet becfeechecinge bat niet anbecffoube inecben onbecbonben / al^ bac aeti be meecgemeite ï^eeten (Debeputeerben be felbe eeceenbat cefpect toa^betoefen/ ai^menbanout^ εη immemociale tijben getnoon toe^ oen be (<3ebcviu= teecben ban gaec (fa. ^og. te boen / en tuel f]pecia ' Iijcli foo al^ inben)ong(ten«2SngeIfen(!^ojIoat)b]a^ gepjattifeect-
ftlfooBaec Il^og. ni(t tegcnfiacnbe Ijaec booj» nuatr» gaenöe piaccaet op ben fes en twintighften aanuacij senDB lefileben / en ben veertienden befec geemaneecr/ baec iJP abfolutelöcfi en toel emcffelöcfe mbe fctjetpelticft Hom »8 toa^ bccboben / be ©aect op en omtcent <i5?ocnIant >!5coeii, boo2 't aenfiaenbe fapfoen en bit gefìeele loopenbe jaec Uiitrcöe feftien hondert vijf en feftigh, in ecbacinge quamen / bat eenige Slngefetenen ban befen g>taet ΠΦ inbeeï» ben/ b.n na öet uptloopen ban 'φ aanbtsS ©loote/Ijet boo?f5 ©ecbobt hiel mocftte toojben ingetcocfteri / en be boo?f3 3^aect gepecmitteect / en baec toe aibecept^ pjcpacation beginnen te maeclten / 't toelcR alfoo bi= têctelijcft toai^iïcöbenbetegen.é öace goebemepnin' ge enbe intentie. SOO IST, 3&at tbp nocömaef^ conficraetenbc be boojfj praccaten inalleljaccbcci len / enbe be p;ecife ob^cbantie enbe naftominge ban béfetoe / onbec be penen baec 6p gelïatucect / een pbcc toel fliiicte aen bebèlenbe/ ftebben boben bien een libec ban onfe goebe !|ngefetenen / tot bbojHominge ban &ace fcfiabé toel willen bjaecfcfttìutben enbe in» tecbicecen / bat niemant (icft foube ijebben te becbo|= becen/ eenige toebecepbinge tot bebao?f5®eect te inaechen/op pene bat be ^cbepen/CIjaloupen mm- taecch/l^acpoenen/Eijncn/ILenfcn/cn allei toattot ben llÉlallebifcö-bangOfl begoojt / nabefen tafoo ge· p^ej^^mit / foubèn bccblaett toecben booj becbeuct eb éèbnfifqueect / gèltjtlt fp iii Itcacgte befelbe booj!3 ^cbepen/ CDatoupen en toebeceptfelenbec-- hl^tcbeh booi becbénct enbe geconfifqueect 6p befen/ eii baèc rn bbben op acbiteale flcaffe cegen^ bie geene b'je fulcic comcacie (jate goebe nieeningc enbe intentie foubenbécbenanbecHemen/ alfoo fptietfionberion' becànbecltjcTi bacc bp tefullenbecbipben/ batfélfó na ^i^tfoopen Uaii Sanbti J^óote/ be boq^fs ^aect éti 39i|Tcl|etpe abfoluteldcK / enbe fonbec eenic ge bccànbecitigp 'tgeljirele jaec gebupcenbe/ foube iénbe Di0ben becboben.
ItSen bonbt niet goet op be Bloot te (lellen Capi· tepn^ om obec be Hanbt-^olbaten te commanbecen/
om bebifpntebatlbn bcect sijn boo; be ^c
et fouben toillen gfiecomman^ beepi Capitepn^. j^n ggcbifpicicect be bolggenbe Suptenant^/ en
Hiiptt- Naerder Lijfte van de Luytenants en Vendrichs, «aiitis fooop'sLandts Vloocegebruyckc
TiiT'
niierDe
Saittini Luytenants.
liti· D]l
fl'^''"'' Andries Commerfiey» . TuTiÜ . Üercouri , Hoe. lof va» Lankrelt, Haesbroeck, Wicholt van Hauia , Tieter Vrints i Fadtbergh. lanhoh Wagenaer. |
Vendrichs.
if Jacoh Wyaria, Warnard van Manfoelt, BreaJis,' Abraham Roham. Gerard Noy, Dumeti ^ H^rJy.tii'. lifs van Barfelen, B.ebbert Pae», lan Arentfx, van Hj. ril- Elias Schoock, vauVoorfi, Schroyefieyn , Rebbert de Roeck, lacob vm Barfelen, fieterWuÙ
wyckj lohanvanAbceude, lanWtllebrantfz, Avthmü
van Ni ff en, Hendrick Verfiege.
Zeclandc Luytenanqs. Brotckfeult, Vutter.
Vendrichs.
folit . Barlant , bottey t Dalles, Heemaeckir, Jt Brune.
®e ÜJobintien ban Gelderlandt en Ovcr-Yffel, hI tcaecf) sijnbe in 'topb;engben banf)ace<<Suote/ i^^'l goetgebonben eenebeputatie bectoaect^ te fentien/op S, f be bolgcnbe gnPcuctie ; 5f»j
InfiruElie van de He. Meg, Heeren Staf en Gai· rael der Vwteni^hde Nederlanden, voor de Hit· lii, | ren foban de fVit, vanCrammonendeKM, refpe&ive Gedeputeerden in haer Ho. Mog. Va- gaderingh, van wegen de Frovincien van HoU landt, Zeelant endeVrieflant ,gaende in depu- tatie nae Gelderlandt, ende Over-Tffel,mtrm de felve haer fulkn hebben te reguleren.
"ΓΛ E gemelde Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeu- ^ den fullen haer ten fpoedigilen op reyfebegeven, cnde gekomen wcfende op de refpefti ve plaetlen dwr de Ed. Mog, Heeren Staten van de welgemeltePro· vincien van Gtlderlant en Ovjr-I^^/Stactigewijfe ver- gaderen , ter eerfterende bequamergelegentheytver· loecken audiëntie.
De felve bekomen hebbende, naer overlcveringe van harcBrieven van credentie ende aflegginghvande ghewoonelijcke ΟμτίαΙια projroncren, dat haar Ho. Mog. feerdickwilsende menighmaelsaendewelghe- melde Provintien hebben gefchreven, ghelijckhaer Ed. Mog. fich buyten twijflèl wel konnen erimeien om de feivighe te difponeren tot vruchtbarigeconfen- ten, en fourniffementen in de Petitiën tot verval nn de faecken van de Zee.
Dat boven vermoeden daer op gene of weynighc ι
heden daer inne de rcipeftivc Collcgien ter Adm teyt tot onuytfpreeckelijckcn ondienft van 'tgenieö® Landt by gebreck van noodige geit-middelen fuUc" komen te vervallen.
Ende vervolgens haer Ed. Mog. krachtelijckifo f® manen, om noch ten fpoedighften cnde fonderl^' vertreck niet alleen tc confenteren in dciefp«»*®
fommen van penningen by den Raedt van Staten tot
verval van de extraordinariflè equipagien ter Zeem» den ghevolge ende aenkleven van dien verfocht eD« gepetitioneert, dacrophaerEd. Mog. hare coniente noch niet, of niet anders dan met eenige reftricten w* gebracht hebben , nemaer oock om aenftonts te
veren hare defeà:en in de albercyts gedragen coDieö| ten, ende haer aeupart ofcontingentindefövecOTj
fenten een comptoire van den Ontfaeget GeoefP Do.ubleth, in baren gelde te doen fomeren.
De gemelde Heeren haer Ho. Mog.Gedeputeei^ fullen ten dien fine, als mede totbevorderiDgew
haer Ho. Mog. verdere falutaire goede meningeene
intentie, ghebruycken alle foodanighe γ®"®" |
-ocr page 452-
ntccn/ om inca^ bantìo?ùfceonDfplcn«ipofiup?te
mogfjen jijn / om öc aSoiitsctiootrn öcc Diicgfftocfite
ü?pörp£ üaH 't Baötrlant te ftonnin ficlprnmnintenc»
mi. 'itllfg natl)ti«i^DpmiDafiùftrontoru/ öattic
23ontff£noten couriörrfrfiiDe DatDelCant |)iobincictt
. „ ^ , j , , , öooi l)ft opbifngenbaiifooiOotefommrJDrnnlngljm
Dromptelijck ende in aller fpoeclt worden ghefuyvere j t'fenemari tucröm uptflftHtrgrlt/ Die llocfttaitó Mpt
Γ , '_____...... ___k— /_______„t-IJ
ende Óp gébracht . ^ ,
Sullen oock met allegatie van de redenen die zy als
VGoren fuUen weten te excogiteren, devoiren doen ,
ende krachtige officien aenwenden ^ om de Heeren
Staten van de wei-gemelde Provinciën te bewegen en
difponeren, ten eyndedefelveop'cgoetlofFelijcken
jMmwaerdigh exempel van de Provinciën van Hol-
lant, Uycrecbt, Vriellant > ende Stadten Landen, 't zy
by Negotiitie ofte anderfints medeeen goede femme
van Penningen in voorractamaiïcren, om den noodt
fulcks vereyflchende, ende anders of eerder niet, ten
dienfte van den Lande ge-employeert te worden, alles
in conformiteyt van de iterative Brieven op dat fubjetì;
aen haer Ed. Mog. af gegaen, daer van hun Heeren
hicr Ho. Mog. Gedeputeerden tot hare narichcinge,
copyen fullcn worden ter handt geftelt.
Van gelijcken fullen de gemelte Heeren Gedepu-
teerden alle uytterfte devoiren ende goede officien
aenwenden > dat de felve niet en worden af gefct met
een generaci antwoordt, van dat haer Ed. Mog. fullen
confenteren, contribueren ende hare voorfzdefedlen
fuyveren, oock Penningen in voorraet amaflèren nae
haer vermogen en voor foo veel als de conftitutie van
hwe Provinciën fai konncn lijden, of diergelijck.
Maer daer tegens ernftigh laboreren ende infifteren,
ten cynde op alle'tgeene voorfz is, mogen volghen
cathegorijcke ende fpecifijcke refolutien, met preftatie
van de noodigeeiFetìen, fonder eenige limitatie of re-
latie tot andere faecken niet ghemeens hebbende met
die van de Zee, dewyle den dienil van 't algemeene
Vaderlandt fulcks noyt, veel min in defe preffante ge-
Itgentheyt kan noch mach lijden.
Ende op dat de voorfz haer Ho. Mog. goede ende fa-.
lutaire intentie mach profequeren, iullen verfoecken
code trachten te bekomen confcrentien met Ge-
committeerden uyt haer Ed. Mog. Vergaderingen, om
in de felve de voorfz ende andere noch te cxcogiteren
redenen ende motiven vandenStaetendevaninteref-
ie ende van de meefle perfuafie te wiflelen ende c'am-
pliceren, ten fine als vooren.
Sullen voorts generalijck gheduyrende defe haere
Commiffie betrachten den meeflen dienft van den
ataetdefer Landen.
T'haerder wederkomfte , doende niet alleenlijck
Defe Zee- Oorlog al^ niet trafiquftcnbe / gctn boo|öed
fi om tebertoacötcn/ ootHfouDcnadifbcntcactfliei
ren/ Dat totörcfclbethfcfehecinseenöesftufiörptDc
atanttt-Jfêilitie in foDanigen poftupï toittöe flcb?ati)t/
tnbe mettctceffccenbanDenZee-Oorlogh, geïnten/
öat De fetbc Oaec öooj mocïjtcn ölijbmiu gitaci bart
beitrnutobe Defenfie tegcn^ alle macftinatitn ban qua'
bc aeaffectioncccDm/ enbc Dat tot fulclun cpnöe De
berfifcfftingeban De j^illtiefootoclal^Örtge-ctigecc*
- - ....... DefflchjcB.é
fefden .ïJgap / Dat öaec De troutoe fojgljbiuoigticpt ban
fiaec to. iBog. tot confetbatie enDefnbfïfitntieban
'tlicbe©aDaïanbt enöe Dirrgcaocljte bjptjept/ in Defe
fa Oanflfccufe conjimctuieban tijöni / ban Ijectrn aeil^
gcnaem toa^gcluecjl / Dat öaec <Êö. iBog. oocft DacC
ban boihomene ^jeuben fouDcn gcben / cnDe cffectibc
öftoonen i)oe fcec ijacc t)rt maintitn ban Den <!&eiti
nieerDen ^taet tcrljECtcnsinglj/ brloobenDetatDiert
epnbe Dooz l)an:<i&econmiiitfccDentfL'<©fnttalitfpt/
bolgljen^ yaet Iföog. ouDeg[)ctuoonte enbe o;0;e
ban De örgeccinge/ metten alDctcttfien enbefonDec
eenig tijDt brciic^ Date Confenten op 'c geene boo?f5 te
Doen openen / enöe De feibe op 't fpocOicl)(ie / onaengc»
firn De neringhloofe enDefoberen(laetbQnl)eceP2cis
binden / teftimecen/ enbeDaectoeteOifpicicrenenDe
in boeren alle mogtltjcfte middelen, niet minDcc al^ opt
in Oeftaacrfic<©o?logfngeDiagfntoaren/ boojtibp
negotiatieal^ anbrtfint^ firtifoote ebertuecen/ op Dat
boo? eenen onboo?(lencn opftomenDcn nooDt / oocft
penningen in boojcaet raoc&ten iDefen.
53en tienden ?ïp?il toirtö öp piatcaet berBoDen fjrt ^
Kaydrayen, JijnDe een manift ban Soetelen of V enten tatt te'
aen De ^cfteprn ban (©ojlogl)'/ bfCïilatenDebetbtuct bUc"
fooöanige^cïjeepIiensS/ gelaDen met Toeback, Bier,
Brandewijn, cnDcanDcceilDacen.
®ot nieecDet bojDecing ban De ©loote / toietDen Den m
feventhienden gljefontmittcett Dc ï^efctn De Bye, ban /
Merode , iHaeDt ^enlionati^ De Huybert, Humal-
da
't behoort.
Aldus ghedaen ende gearrefteert ter Vergaderingh
Vin dc hooghgemelte Staten Generaci , in den Hage
den tlfden ^rilisfefthten hondert vgfenfefitgh . was ge-
parapheertJ.Drfwi. vt. Lager ftonc. Ter Ordonnan-
tie van de felve.
Gecekent
N. Huyfih,
. 3n Dfbülge ban fulcfi^ljtböetteccliinOver-Yflel,
Mci; örn 3lanbt-baglj totCampenectbccgljcöoMösn
fn ifZr "?»namocn noobt enbe fonbet biiap/ tjaec
to η^/Λ ^i^a^n / """aec oocU naec De con(Ütu=
tmm/h^i&^I^P^ ^taetenbc gngefe^
taV^i S ^ Wfpben ban Die 30ccgabcc inge / mibbe^
quotenban tijbt tot tijbt in lja=
«^Brtoc gUonnen obccb^nflen/ enDibpmiDDeHwn
i^iibert/
Ottime (ïclj te bccboegen na Zeelandt, wn-
enbe alDaec Betoogt)teöouöenop'^EanD^^cïjcpen {fj·^®»
ban <©o?ioge in De Wielingen leggeiiDe/of Die gcDup?
mondelijck rapport, maer oock fchriftelijck verbael ! cenOe ftaec becfalöf inSeelanDtalDaec fouDenmogen sen.
overleverende, om alhier te dienen fulcks ende daer j ïtomentrarcibemi/ met co^cefponDentieenDeaDbij^
ban De <i&ecommitteeiOfπ upt!)et Collegie tre ?liDmi»
ralitept in De felbePiobinciecejlOeienDe/ enDeanDe«
een/ Die fiaec alDaer meDefouDen mogen tiebinDen /
te gelpen bebo;Decen / ojDonnecen enDe Deccetecen Dat
De Sinfiturtien enDe ojDje^ ban Den ^taet Dientlja^
toen albecept^ grgeben enDe geactefletct ofnorl) te ge^
ben enDe te actefiecen / met alle Doenlijclu p;oniptitu«
Dege-ej;ecuteect/ cnDenaergeftomen mocljtetotrbeti/
oocU tot betec uptboetinge ban alle'tfelbe/ gtjcDup^
ί cige cojccfponDentie te onDerljonDen met De l^ettcn
—. ...^..„, „„i,y I Ijace#0. J©og. ©cOfputcetDrninTexel, tnDeboojt^
""trot/ bare naec Den tweeden jiöap tot Aernhem 1 allf^ te brtririjtrn bjat Daer ontrent ten mrelltn
S^c p?opofitie conform De gemelDe^nttEuctiegcDaen. i öimfieban Den KanDe BrbonDenfouDetoetDentebei
©ιε ban Over-YiTei ijebben naefl compliment ban Öoocen.
wntuftagingj) boo? Degcuomene moepte / bethlaert l^oen i^ oocft gocbt oöcbonbcn bat obetöc ©loot «auel
ÏÏ^P "tt mctr Ijaet tee hacten lieten gaen / al^ De te= commanbcren fouöe eeille ^ecfoon ©ppec-ï?ooft/ rm »·
bangcceufe conjiitutiebanDen^taet/ Dennett ban Wairenaera,t.1fcDmitaelbanHollant en
iX^f iittiWliJfn niet alicene in De petitien tot con^ : Weft-Vrieflant,DcntoelchenariJoubentoicrDtaIboo= Sn "wc
enDe tefifientie ban alle bpanDen in rcn^ Den <iEeDt tot bicncpnDe in banDcn bancate ί^α. iii»ipet.
„ i J©oa. af te lengen / enboo?tóal^fêooft-©flïcieren/
" " Jan Evertfz ït. Sïbm.ban Zeelant, DmïtSiDmii·
cari Cortenaer, ben®ice-?tDmicaclTromp, Cornelis
Ëvertfz enDe Schram, enDe Den C^itcpnStellingh-
werf, onDfC foobanigen iqualitept enDe raiigt) al^ j^cm
ïua^ toe geboergt/ ofte {liet naettoeghe*
0 O boetot
en OORLOGH 'tVijf-en^'VeerttghfieBóech 4.3^
.iSfflotiatic rni flocùc fommf#cnninaintebdfnfiit' iKAe
iiecttt/ nnt tn hnn tiniiirro nnfti-iitm in nn(7iint t-e
motïventer materie dienende, als de felvenahaere
^^^ befte kennis ende wecenfchap iullen konncn excogi-
^ '"oock niet na latenaentewijfendcdefeaendie op
de conieoten van 't vourledea ende andere ν jorjge Ja-
ren fijn gevallen, daer by voegende hoe noodigh bet
is dat in defen preffanten noodt van den Staetde felve
-ocr page 453-
434 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ i
|
166 f. boecötfouöetoctöcn/ enöe li>a£»:bantfc©n;(iaba'in=
------Bf ban ftaec i^D. IIDos. openingc fouöe toecbenglje^
öam. 5Bat toij0cr^bemea:5enicItel|ooft-<©ffidccrii cefpectiüclycli «η Efquadron ^cljeucn ban(0a?lo8c fouöe rommanöccen/ upt be macöt mn'tatanbtte fb^memi/ foafaaclal^moartycft toefen foubc. «Êiibc (buben oubec IjacccefpectibcIjjcftal^Bicc 3ibmicari^ hjfcbtnge-einplopcftt/ bie ce(letenbei^ooft-<©fficief ren onbec bc cefpectibe CoUegten tee ^bmicaliteiJtce^ foitecenbe nac&ftiecteltanbesijnbe/ cnbefoubentot gicljouten fap ^arijt boo? Bet ©ppec-öODft toecben gcHeït/ enbe geo?bonneect eenigeöanbeoubtfieenbe ijefl gequalificeecbe Capitepnen bp be felbe baec toe te berftiefen/ bocljof'tgebeucbe batbennieeegemelten 3&cece ban Waffenaerpet^menfcbrtöcfi^t«ocl)tcobec Romen/ ofte tort bp (ïechte ofte anbece ongelegent^ ftcpt / I)et commanbe obec be boojfs ©loote niet en foube iionnen eveccecen/ bat bpDc^felf^af-fïecben/ be^ «©obt brrljocbc/ ofteiHfa^banboojgenielbeon= oelegentijeptofteabfentie/ be boo?f5®Iooteal^ ceL-(ïe pecfoon en <0ppcc-Dooft foube commanbecen ben boa^gemelben 3luptcnant fSbmicael Egbert Meeufz, Cortenaer, be^ foube benmeec-gijetnelbenJleerban WaOènaer op b'anbece i^ooft-i^fficiecen cefpectibe; ïijcfe fDDbanige o?b?e^ jiellen bp öace onbecljebbenbe ^cÖeep^- ©f iciecen / bat in ra^ ban fobanige boo|bci= menbe ongeïegentijept ban af flecben (iaenbe Ijrt glje^ becöt/ gljetnefleett tocfenbe onbec'^©panb^^dje^ pen / geene be minile te fiennen ban fo b?oebigc toebaI= len/of eenige be minfiebecanbecinge in 'tbelept bec fa- feen toictbegefpfuct/ maecalie^ in fiate götljonben/ omme bp becbjilfeiinge ban couc^ ba· cefpectibe ©Ioa= ten / of biccgelyche bequame occafien baecban notifi= tatie te toecbcn gljrgeürn acnbefucccbecenbel^ooft- «©(ficiecen / ten rpnbc al^ booten gemelt ; iünbe bit al= iejS boo^bfijouben^ öare Üoog m^og.bjpebifpofjtle/ omme failen tpben 3tanb^ ©loote te boen coms tnanbccen boo? foobanigen^ppec-ljaoitenbcüecbECe J|ooft-<©ff«ciecen/ aï^ be felbe naecncigentiebanfa^ fien/ ten meefienbienflebanbenaanbefoubebebin^ öentf beI)ooren.5&c^ toiecben be ileecen öace ![|ο..|Ε?!ο. iSiebeputeecbfn gariibe nae Texel enbr brWidinge ïefpectibe becfocljt / aen pebcc bec boojfs tooft· (©ffi- tiecen / befe Ijace l^o. .fföog. Öefoiutie felf^ te bcl[)anbi= gen / fullenbe be fdbe tjiec in ben Jgage beljanbigt toec= Den aen ben ©eec ban Waffenaer Poojnormt.
(iÉcn feiben bagen toiecben oocb (öccommittecctbe ji^eec ban Ommeren, Witfen , Raedc Penfionarisde Wit j Vrybergen, vander Holck , Haren, Almelo
. . . omme |ïcö te becboegen nae Texel, £nbeal= baec upt ftcacftte ban8acc}|D..ïiBog.auttïocifatieten cegiiacbe ban ïanb^ ©ïootc met ben g^eboige enbe aenhleben ban bten / foobanig te btfponecen / alé [jaec «tSb. ten meefien bienfiebanbenEanbefoubenbrbin^ ben te be&oocen/ oorft tot betecuptboecinge ban alle fiet felbe gtjcbnpcige cojcefponbentie teonbecljouben met be üeecen Ijaec üo. H^og. (i^ebeputeecben in 2ee- Jandt, fullenbe befe cefolutiegefonbentoerbenaen be opgemelte S^eecen banbec Holck enbe ban Almelo , tegentooojbigi) abfent5ijnbe/ om teficecftentotbet felbecnacici)tinge.
iCen feiben bage oocl^ g{)eacce(leectbeboIgenbe anllcuctjc;
a»-. InfiruSiie -van de Ho. Mog. Heeren Staten Generati der Vereenighde Nederlanden voor Jacob van , Wailenaer, Heere w^Waflenaer, Luytenant Admiraelvan Hollandt ende Weft-Vrieflandt, ly hare Ho. Mog. gheftelt tot Opper-Hoofi over 's Lands Vloote, tegenvioordig afhreuck van de Engelfihen inZeeghebrachfwerdende, mit/ga- dersvoor de vordereOfficiers, Cemmandeursen Capiteynen van de felve Floote. |
■p Erflehjck , fuilen by de refpeélive Ccllcgien ter Admiralitcyt, mitfgadere de generale Geoftro- yeerde Oofl-lndifile Compagnie àckr Lìrtàny^i^^B^ -het contraituirchchhëc Landtendehaer aenghegje- ' in conformitévan haerHo. Mog.diftinaerefolutie ■ op hét fpoedighfté ghe-equipeert eiirfe in Zee ghe.' bracht werden,'de Schependacrby'ghèordonnecrt geviftualieert iynde voor den tijdt van </r;eMienden'
tin/ a©itfcn/
penllD- neri^ Oe SSit/
SÖeii / ïanlui; i^Diclf/ ffiaciii / Itime- lo na
fttuctie
tioo;
6'3(16mi-
Wm.
buytenDuyns. ^ ^^ , ■
Over welcke Vloote alfoo geradetj iynde, den wd. gemekcn Hetxc vih Waffenaer ^ hétOppfe'rendeGfr Tierael commando fai hebben, endi:vfertiédtiklwe(. 'den, by proviirein/èw»E/f«tf//w»i lijck gecommandeérc fuilen worden i echè by dchgt, meiten Heere Van j een WJah^verifzin
Admiraelvan2ie/ii«i/f j écn bydenLr. AdmiraelCiri ten'eer, een by dén Vice-Adrairael Trómf, een byda Vice-Admirae! Carneïis Evertf* > een by den Vice. AdmiraelicWwj éiide een by den Gapiceyniiifföjj,
•werfi onder foodànigéh qualiteyt fende ranghals hem albereyts is toe gevost, of hier naertoegevoecbtljl werden, en daer vin ter Generaliteyt opeoinghefii werden ghedaen i onder de welcke als Vice-Admi. raels en'de Schouten by Nacht ghe-employcertlulien werden, de verdere Hooft-Officieren van derefpeft'. veCollegien ter Admi aliteyt noch hier te Lande zyn- de, die in Rangh degömclteOpper-Hojftiennacll. volgende zyn, ende lal Ïet defedi: by den Heere vsn Waff'enaer werdén gefuppieert uytde oudcfteendeg^ qualificeerde Capiteynen^ ^ ^ " '
Weick Opper-Hooft en Hooft· Officieren, als ooci de Commandeurs en Capiteynen van 's Lands VIook 'generalij ck fullén hebben te ageren totafbreuckenof- fenfie van de Engelfchen, te Water endè te Lande,il· ommedaerie de felve fuilen konnen aentreiFen.
IV.
Het voorfz Opper-Hoöft, Hooft-Officieren, Com- mandeurs ende Capiteynen fuilen hebben te befor- gén endedoen beforgen, dat de Schepen 1
gevidlualieert zyn ende blijven, voorden tijd vani Maanden, en dat het geene binnen 's Lands fai werden geconfumeert, vsn tijdt tot tijdt werdeaenghevoert endegefuppleert. ^
Sullen mede beforghen dat het Volck op'sLanà Schepen van Oorloge dienende , wel ende behoor- lijck volgens's Lands ordre werdegefchaft, endedit hare Schepen wel van Water geprovideert blijven,op dat alle klachten defesaengaendemoghen werden ver- myt ende voor ghekomen , ende het Volck op de voorfz Schepen dienende, nietgedifcourageert, φ poene dat de geene contrarie doende door de refpi^· ve Collegien ter Admiraliteyt, daer onder reforterefr de, daer over arbitralijck fuilen worden gheftraitöi ghecorrigeert, ten ware daer over albereyts buyteoi Duyns by den Krijghs-raedt behoorlijcke correflii waren gefchiedt.
VI·
Sullen mede de Schepen voor Zee Zeyl-vaerdip legghende, geen Officieren of Capiteynen aen Land
vermoghen te vernachten, ende by dage fullenooa aen boordt van hare Schepen hebben te verblijven, of daer niet af te gaen met de minile ondienll) ofte verfuymvaadefaeckenvan'tLant, op arbitrale cor· reöie.
VIL ,
Sullen het volck op de voorfz Schepen dienende,
dagheJijcks in Scheeps - werck als in ghebruyck W 'thandt-geweeroeffenen, en meer en meer daer inbe- quaem maecken, om dengewenfchtendienflbyoC·
cafie daer van te konnen trecken.
VIJL r
" Sullen alle Chaloupen voor Sonnen ondergang^
boort van 's Lands Schepen moeten werden gebracW) |
-ocr page 454-
|
„jftjn, op poene vin dacr over door hetOpper- ^^^ Hxih ee<le fijncu Krijghs-raedt neer, esdgentie van i— S^kcn ghecoriigccrt te werden , wekken Krijghï- raedt ordinaris beilaen fai uyt de Opper-Hoofden, Vice-Adrairaels cnde Schouten by Nacht van alle de Efquadrcs· ^^
Sullen mede tot behoorlijcke mefnage van 's Lands Kruyt, en om 't felve nietonnuttelijcJt te verquiften, geen eer-fchooten ιποκη werden gedaen, aij uyt het Schip Vin het Opper- Hooft, onder wat pretext fulcks foude mogen zyn, felfit oock niet onder titul van het Canon afte moeten blafen > op poene van de eerfte reys voor veder fchoot K^eeiou/w/igA Gulden te verbeu- ren de taeeJe reys dubbelt t ende vcwr de derde leys effettive gedeporteert tc worden van hare funéliencn bedieningen. ^
Sullen mede geen Onder-Officieren, of Matroofen Vrouwen als </«>daghen aen boordt lijden, maer nae die tijdt de felve daer af doen houden fonder weder aen boort te admitteren.
Λ 1*
Sullen oock geen Kaey-drayen met ftercken dranck aen boordt dulden, of cenigh Vaer-tuygh ongevifi- teert aen boorde te laten varen, om de Matroofen en Soldaten door fnoode praétijcken van hareplungie, ofte een ghedeeke varf dien niet te doen ontbloten, en de Zelve by futcke Kaey-drayen vindende, weder af-nemen ende reilitueren aen de foodanige Matroo- fen en Soldaten, diede felve af ghenomen zyn, tot welcken eynde geene Kaghen ofte Vaer-tuygh van ontrent de Vloot ongevifiteert fullen vermognen af te
varen,
XII.
Sai door niemant wiehyzy verlof tot hetop-varen van cenigh Volck ghegeven mogen werden, als met kenniflè van het Opper-Hooft , tot welcken eynde bchoorlijck wachten op Veeien fullen worden geftelt, door den geenen diehetgehoort, en oock alÉ Vaer- tuygh op 's Lands Schepen van Oorloghe af vaerende, exafle worden gevifiteert.
XIII.
Sullen mede het Volck dagelijcks in fcherpen de be- looninge , indien haer vailliantelijck in occalie te- gens den Vyandc komen tequijten, ende ter contra- rie aenfe^en, wat ftraSèn hebben te verwachten, foo haer qualijck kómen te coroporteren, of in den dienft van den Lande nalatigh te toonen volghens de publi- catie , dien aengaende by haer Ho. Mog. ge-emaneert ^atkimJe» Marty lefileden, tot welcken eynde de Capiteynen eenige Exemplaren daer van fullen wor-; den grêeveii, met ördre om die Dpftuyr-plèchtaenj 'teplacken , iende den Volcke meoichmael tc doeft voo^leefen. , . w»·'· , .ί ί ·
^V- /'· -'xrv. ■, '
^ue opdat van alle méfüfen ende wandevoiren dès te ^ter kenniflè mochte wetóen bdcbmeti, fullen de öcUouten by Nacht vin dé refpeöive Efquadrei re- guard hebben te riemen op dc comportementen der ^"Piteyncn in't óbferveren van de órdrej onder veder Wquad/e^héftelt op'tftuck van de Saldaet en Zee- ^ichap, ende fpedalijck oock in occafie vanre- rontre, foo veel de ghelegerithéydt énde hua eygen Mvoir toe Jaten fai, ende om in dieoccafie van alles vu "«ennlire te bekoriien, fai denFiicaélvande vioote geaiEfteert met een of iwwZee-kundige wel fvare eode difcrete Pcrfoonen over gaen in een van Den hl · > cnde buyten het gedrangh van de Schè- Diijven, naeuw reguard nemen door wien eeni- f "r"8neyt mochte werden gedaen ofte gepleecht, lenoSf" vo'ghens voor^eordretekoinöiica-· den Ende fai hem tot dien eynde oock ter han- ^ g^ttelt werden Copye vande Irtftruöievoorde wdckfk" Capiteynen gheanrelbeert, boVende m. ρ J?®^ Opper-Hooft noch eenighe meerbequa- ^o'lwe GiljobtifteUenfal, omdé |
XV.
Sullen mede beforgen, en doen beforgen, dat de fiecken ofte ghequetlten op's Lands Vlooté wel mo- gen werden getraCteert, gecurreert, ende van alles fo veel mogelijck verforght, tot welcken eynde yeder Capiteyn hem op fijn onderhebbende Schip, fai heb- ben te verfien van foo veel oude rey ne Slaep-laeckena als Stucken Canon is voerende, ionder daer vanee- nichfints te mogen blijven in gebreecke, ende fai hun dacr van vergoedinge ghedaen worden, voor lbo veel bevonden fai zyn effcftive in's Lands dienft ghecoa- lumeert te wefen.
XVI.
Sullen mede de Chirurgijns op 's Landj-rchepen houden ende doen houden ende vermanen tot haer de- voir, ende door den Doöor ende Chirurgyn Gene- rlei van de Vloote, t'elckens ende als de gelegentheyc fulcks vereyfcht, doen vifiteren haere Chirurgijns Kifte, of de iëlve wel en nae behooren zyn verfien » ende in ordre werden gehouden.
XVH.
Sullen mede om alle oogemackeo ende defkflre on· der'sLands-fchepen voor te komen, beforghen dat malkanderen op de Reedeghenoechfameruymte ge- ven , oock dat in 't zeylen malkanderen behoorlijck fullen hebben te myden, op pcene van ter contrarie doende of eenig verfuy m committerende in Zee door den Κ rijghs-raedt, en op de Reede door de Collegiea ter Admiraliteyt daer onder zy reforteren, gecorrigeert en geftraft te worden, fulcks naer exigeutie van lakeq bevonden fai worden tebehooren.
XVIIL
Dat mede 'savonts deChaloupenop'sLands-fche· pen op zyde werden gehyft, endede Riemen mrtde Boots overgenomen, ofanderfintsdaerinnevaitge·^ maeckt.
XIX.
Dat mede geen Vla^e achter af laccwaejren als met goedt weder, ende daer in het Opper-Hooft te vol- ghen.
XX
Sullen mede niet te vrocgh op den Vyant hebben te fchicten, voor ende al eer dat na by de Vyanden ghe- komen zyn, ende dat fulcks met vrucht en tot nadeel en deftrüdie van de felve konnen doen, op fcherpe en arbitrale correflien teghens den geenen die bevoadee fai werden contrarie g^aen te hebben.
XXL
Den Heere van Waflènaer ende Oppfr-Hoofden fullen de noödigé ordres hebben te beramen op 't jagen en attaqueren , yan den Vyandt, foor door abordérén » enteringen a's anderfints, Felck aborderen en enteren haer ,Jmitfgaders de réfpeftiïs Capiteynen feiieufe- lijck werdt gerecommandeertendeaenbevolen, ende eehighe-Jïtigelfche of vyandtlijefce Sdwpen veibverc werdende.,. fel met goedt>yinden en ordre van't,Op- per^ Hooftijd«i.Verovéraert|c:Prinfc en 't Vpldf Op ; ienden ter plaetfe daer hy eer ft.uitgevaren is i ^Wb/ 't Collegie ter Admiraliteyt in-dien quartieredaer.yan jjeoordeelttewerden, tcnwareincae'vanongelffiéBt- leyt het OpperriiDoff mochtegoet vinden den yejé- vetaeren Prinfeprovifìonelijck in een ander dlftrid te doen opfendën, in welckenghevalledejudicatureoi difpofitie blijven fai by föodanigb CoUegie daer.dep Veroveraer onder is reforterende,doch fodanige Prin- fe periculiterende van weder hernomen tc wprdeu ^ den geenen diedaeropcommandeertgcenapparentie fiendehetielve te fai veren, fich fclven ende tyhèb- bende Scheeps-volck, door de Boot of anderfints red- ren, en.'fSchipdoenfinckenof^randen ,fu|c)£5dattec niet wederom in 's Vyants banden komett ce geraken, :: "ή XXII, ■
Bejegenende! eenige Oorlo^-fchepen van eenighe KomegeQ,.'PriU>cen jPotennoen, RcpubUjckentnee . defen&taetiuÀlliantieofNeutfaliteyc zyode, fullen 'de felve betoonèn alle courtoifie ende rriendtfchap» I fcmder noctaans yetwes van de felve te ghedoogch dac tot kieynacfatiege ofte fchade v«d delcoSoct foude mogen flireciia. - ^
Ve
cn ο ο R L ο G Η. ν Vijf-m-'veertighfie Boeck 43 5 |
-ocr page 455-
|
Ï66^. XXI IL
____1, De Gapiteynen fullen haer hebben te houden on- der hare verordineerde Efquadrons ende de ordres van haer Opper- Hoofden precifelijck achcervolghen, fonder de fel ve in d'een of d'ander occafie te verJacen , of eenichfints in hare uytterfte devoiren temanque- rcn, op poïne dat ter contrarie doende, fonder eeni- ge genade daer óver metter doodt geftrsft fullen wer- den , andere ten exemple, of anderfints gecorrigeert, fuicks naer exigcntic van faeeken bevonden fai wer- den te behoorem
XXIV.
In gevalle eenige Schepen de voorgemelde Officie- ren , Vice-AdmiraelB of Schöuteii by Nacht van de refpeftive Efquadrons met röfccntre fuicks mochte wórden ghetrofïen, dàtfe tot vorderen dienft onbe- quaem ende onnut waren den treyn te volgen, ful- len de voorghenoemde Hooft-Officieren op'teenof
't ander capabel Schip van haer onderhebbénde Efqua- dreovergaent'haerdcrkeure, ende op Zee naer gele- gentheyt van faeeken, daerfe met behoorlijck refpedt otitfanghen ende by de commanderende ende minder Officieren gchoorfaemt^nen^orden.
De Officieren endé Capiteyoen van's Lands Vloo- te, fullen goedt reguard hebben te nemen op de com- portementen ende 'devotrén van der felver Schecps- voick, en alle wandevoiren, moetwil ende ongehoor- faemheyt, doen ftrafFen, fonder daer van eenichfints te blijven in gebreecken, op poene foo daer in nalatigh werden bevonden, dat lulcks haer ende haer Scheeps- officieren fai werden toe gereeckent, ende daer van fullen hebben te verantwoorden.
XXVI.
Eyndelijck fullen het voorfzOpper-Hooft en ver- dere HooftTOfficieren haer yetwes voort komende, daer van defe Inftrudlie niet en fpreeckt, met malkan- dei-en beramen, én dóen 'tguritzy fullen meenen ten riiöeften dienfte van tien Lande, en jiae Soldaeten Zeemanfchap te behooren, ende t'harerwederkom, fte fullen konnen en moeten verantwoorden , daer naer haer de Capitfcynen precife fulleffhebbeo te régu-; léren, als óf het felve ïn defe Inflruaie fpecifice ftonti uytgedruckt.
Aldüs. ghearrefleeirt tSr Vergaderinge van de hoogh-' 'gemetrer Heeren Staïeï» Gènerael, ih den Hageden fefiienden h^iX feflhïeethtmdeH v'^enftfii^; r·..·. ■
sBiac. ' 'artSfceh OöÉBM renl^ïaccact Hi>l sMaen
taet M' ' ténett 'cLórren-draeyiéη 4'-· iJàO? 'WniöiJÖiiJaitKarfè òf
eitn · Vóér-luydèh, Die-tc' aöacttt tet fïHPcfte Wiïm aen
ijapen, fptniajàe^tfoife sèSoojtfirticejMiajttjan öe
«„»hm, llèÉceiï tihn Oitatitbenir-efi anbite fi^ K^a «OB. ie φΓ pti^utiecfc&^ tfliiìiifàctfi ban iiel^ee / iac&ticbol=i 0rùè titt fritìecfceftìrtiitìan öen thienüen^üefi^ / met ' cnbètfeijfhg Di aenft^fiïtie ti«:ert Φβί^^ ' twt bc Éfefpertiöfc iEenèflimitit ?CbmimIitfpt/< in con= ' fttititfè't^toceftJijtfce/ tnUrgeïrt öeb&enDfi Boe fiefi
■ ttiöe'ttÏEt Dé fti«fIe'U?emptitwDe in ttepn sf Mcöt fou* 'bf rtuigen toefcbcrtf .Dt ifenpawgei^^ ianfiè impliatiie vafiide vòorgaetìde Placcaten ,· tOt&es '^iaie!'bari'tmibbelDecConvoyen en Eicénten, Den ' w^titìbhftén «i^ictoiiec fefthienhondertdrieen vijftigh , ögehmfliéct/ mftfsaber^ Öct concqjt ban^laccaiet! 'ÏÖ'tflÜcK ban-bé'bibBelahdtfche Pafpoorten , enbc
■ èet fuyiretÏh bö^-brfelbein .ï©aiifeftienhondert vijf en viiiFtighin Qêfielt t^ ïöaec op gebelilieciïett-/ öocft gr· 'iet 5Önbe op DecefpcctibeaDbijrenban be^etommiti 'ftèrbcn u^t De'nöenliflti Conegientctifiönjicalitept/;
bcpu tterDeii tot »8 See- fiitttn,
ojmeefci alBieC'inDen Hage Den twàelfden^obem= leftleDcn / cnDc D?ηίliegenden j0obembei; Daec aen _. ffa^»t^®aflaDain&eMgeöient/iTOitf{taDee^ op ^«iidhc^ 61? Saec'Kföi.'iep'te boojfs'öttnJliaöe bait / nae' tjoti?aacnDe ianttmmicatir met Oej (SemEéeli Derboojfs ConboïfenthDe Eis
fAiWy^mei eénigie^Itxtatien cnbebecanbeKingen ópj 'tee öetcacfit foeöt^ittegenUw^
ί ai^. |
ben, ?iI^oocftgcIetop't€ontfptIipDefrHje®«.n«.; , mitteecDen gïiefoanieect ban ernidlaccaet/ oftiam ^ pliatie ban 'i^laccart Den fefden jn^ap fefthi^^ - dert drie en vy ftigh, bp lijaec toofllj Mofl. op 'tftuA Der bOO?fcï)?ebe:bin;nelandcfche Pafpoorten, enbchrt fuyveren van dien ge-emaneert/ i^gocbtgljebotibfli enbe becfiaen/ bepDe.be bOo?fcfjjebc ConccptEnhm Paccaten mit^ Defen te ijouDen boo? gjjeacceiìcftt ,enbefnHen DefeïbcDienbolgen^geb?ucftt/ oocttalom me af gcfonben/ göepuWiceat enbe seaffigeectC Den / bolgfien^ enbe in confojmité ban De oiDjc ban
'tïïanDt. <Ênbe op DataHefraubenenöetoKm tien in 't (inch ban De gijemeene atanD^-miböttai / te te beter mogetoecDengijetoectt/ i^ goebtgijeboite enbe betfiaen/ ooefe mit^ bifen tcaccefìeceiifeEcttre concept ban toaeïfcfjóutoinge/ al^ oocfteemBiffmt af te gaenaenDecerp£ctibe<l5ouüetneittétianBreci4
Berghen op Zoom , mitfgaDcc^ De Comttianttniti ban Steenberghen cHDe-Lillo,'fuUenDe Deboojfcltjti betoaecrcöoutoinge oocfe gijeDjucht enbe Bcaffigtètt toecben / bofggen^ Deùjbjebie|aengaenDesi)eb^ipc: Relö'cït. ·"-;-
JBijbEC^ i^ gecefoïbeect Dat gcaccelïeect fai toftta/ geltjcfi göeacrefieecttoecDt mit^ Defen / öet conttpt ban Reglement bp De meecgemelte Jleecenétconu mftteerDen upt'bcColIegien tee ?l!bmtccilittpt Den «· genthienden ^obembft .boo?noemt inge(ldt/ λ Den vier en twintighften mbcc baec acn lJoIpli{ ter ©ecgaberinge obec gelebert / mecltenöe IjftJetjld: Icn ban be verbodemingebet<0oebccEn/ pajfcttnlit lang^ be tefpectibe ©iooten boo? Lillo enbe 't Sas, ban fukj; aï^ Ijet felbe iiïeglement ijiec na bolpiiif l«ii tooo?betetooojbegcüifa;eerti^, : .i
R E G EiE Μ E Ν T.
. .■.-!· ιοε -
dat d'Officieren in deT/wrtwtptda
EErfieltjck
ι ontfang van'&L·andsrechten■endevifitatiegeor■®j ; donneert, Wel ende: ptomptelijck fullen hebben ι teeipédieren alle Schepen, PerlboncnendeGoedq-i ren, van waerdiéoockzyn, fonderd'eenvoord'iyi·' dere te prefereren, oock fonder ondericheyt te πιάφ van dagen, waneeer de'Schepen aen koraen, of Pket- khl feh van waer die koiiìen,, oft0 na toe wUefl, gbelijd: "jMJ ooek. het Vólck vanOoriog tot pverfch^ipgeeniierl· "Jf -ehetchege-cmployeért-werdendejindiftinàeiijckbar : hulpe en affiftent-ieiullen-hebben te bewijfen, fullenrfe rldenRaedcter Arfmiraliteytin Zeelandtda^ropfcherp -rtguirddoeri riemenjiende die d^eeneof d'andcr? fou- üdfr verongelijcktefa, atbitralijck ftr^ffenendecprrigq· ■ien'na exigentie van faeeken. yniivi eiWViï· -v-iu ' «"isWhii.·;·., ·,··ίη·.·5 nan'.':: j· !
fiö,-Dej O^iereqi ter recherche geilfilt ^ hei ColIigis ,ter:Adtöiraliteyt im Zêdandt, cn 'de,ProvindeiVlP Hollandt refpeö:ivelijck, fullen gefamenfl^ckvifi»· ren de Goederen waer het recht van Hollandt en Ze^ ; Itodt yeder de helft^vordt betaelt, ^och a^gaenie* ïgch^pen ende- lOpcder^n komende oi^tCigàfaidoujMf yen Zeelandt da^ .yan hfft geheeje ïeeütaen Zdiw -werdïibetaelt» fullep -de voprfz, HoU^ndtfche Officia ! rì5n 'daei;; mede lasen ghewerden -decharge foo veel Jtenniflè fullen mpgennimefl; ■van-aooden is „ojn. te weten dat deg^éifkiSeh^ li^ d,cri iwaerhcy D uyi Zeelandt komen en niet uyt Ηί»· >làndi,*/inet dien vcïftande nQchwns„^dat.byv»l di® udcUoJlandtfche Officieïen iri mura. mijohWiPiièo » ?" .op.dat;de Schepemende Goederen in harereyienp
.werden pp ghehouden >r, alle Schepen by de ZeeufcK
Officieren alleen;0ipgh9n werden gerecherchewwi®
•6^epefchecrt.^n;.-,nÏii ,Γ^νύίβ
Ird De. .Öfficièren wfldeiikyd jf^^^^ -by de handt laten vinden ende getietiweibD f om ^
:êeaiiodrci als bpyen,recherche ende expfidittó te
^feeibdeeh » fpnderxmelkaoderen tégen iedelijekney"' .preyeniered irftÊ ispteren » tot meerder 6cili«*· VM, het welcke Jjefiopyfers
wca , ende fullen de Collcgien ter Adoorig^ |
-ocr page 456-
en OORLOG Η. *tVijf-en*vemighfeBóeck 437
|
^ H^tndeZtehnt, voor foo veel Fderaragaet,.t^ i^veliick helpen bezorgen dat alle onordemehjck-
---h^en contriventie in defca werden geweert.
IV.
In'cvifiteren en tcyckenen van de Pafpoorten, fai Je felve ordre werden gehouden, als in het t»eeit kt - tHckel hierboven gemelt, acngaende de Vifiuticen
iKherche is goedgevondene
V.
In de overfcheppinge en recherche j ft! worden ön- Jerhouden alle goede ordre foo veel mogelijclt fai wer- den bevonden, tenaenfien van de gelegentheydt der nlaetfe, hetgetye, wint en weder, dat d'eene meer ofminfoude verletten of door bedervinge van fijne goederen fchade lyden, en fullen ordinaerlijck eerft voortgeholpen worden die eerft aen komt, fonder op perfonaliteyten of andere verkeerde infichten tere- fleüeren, maer alles 61 daerheenen werden gediri- geerc, fooalstotweringe van alle confufien oockbe- Llpfaemheyd en gerijf voor de Commercie dienftigh filwefen. ^^
De Gouverneurs ende Cotnmandeurs van de Fron - tier-plaetfen, daer de Vlooten leggen, sis voor Lil- lo , op 't Sas en gluys, noch eenige andere Officieren of Militaire Perfoonen > oock niet de Magiftracen van de (elve Steden ende Plaetfen, fullen Gen met de Vlooten ende Goederen daer paflèrende ende den gantfchen aenkleven van dien hebben tebemoeyen, maer veel eerde Officieren van de Licenten ende re- cherche in de exercitie van haren dienft, des noodt, en verfocht zijnde > alle behulp ende affiftentie te la- ten wedervaren.
VIL
De Hollandtföhe ende Zeeuwfche Officieren, in het twede Artijckel gemelt, gefamentlijck vifiterende deSchepen ende Goederen, waer van het recht half en half werdt betaelt, ende fraude ontdeckendedaer opdeaenklaginge werdtgedaen, ende de Goederen dienvolgendeterjudicature vandenRaedt ter Admi- laliteyt in Zeelandt opgefonden » fullende de Hol- hntfchc en Zeeuwfche Officieren jder de helft genie- ten in de muldlen of confifcatien die by de voornoem- de Raedt ter Admiraliteyt fullen wefengedecerneert, róijck oock de Zeeuwfche Officieren in Hollandt ghe- iteldt, Goederen van diergerlijcke nature vifiterende ende aeugeflagen zijnde, iullen genieten..
VUL
DeoRaedt ter AdmiraliteytinZeiAwf, falopfoec- ken ende revideren de ordres en reglementen > foo die Toordefengeweeftzijndeoverdeprovifie en hecloon ^van dePaftoors tot dienft der Kooplieden inde Vlo«en leggende, als tncde van 'c overwercken der ^erenende 'toverftellen van 'teenfchip in 'tan- der, om de felve te reduceren op de helft oftefelfs noch minder, indien mogelijck, daer vanlyftefor- merende , alles te reguleren na gel^ntheyt en bewint van faken, en daerheenen dirigerende > dat de com- mercie fTO weynig als eenigfi nts doenlijck worde ont- ttlt, ende alle onnodige onkoften en beiwaerniilèn ge-evitMrt, daer van communicatie gevende aen de Wdere CoUegien by de eerfte gelegentheyt.
De vrachten van de goederen uyt en naer da Vloo- WngevMrt wordende, fullen werden geftelt foo mo- oeriet als eeniehfints kan ghefchieden, tot welcken nnde by de Magiftraten van de refpedive Steden ""^/-'nden. elck in den fijnen daer over ordre fai
Worden geftelt. '
X.
Γζ+βΐ/ίΤ cn geen andere mindere zout, ver-
spril '^'ί,™''® Luyckfche Smee-kolen en
a«r en tegen inkomende van de felve over- |
Eenige ineonvenienten raecliende '5 Lant» dienft . ende Commercie fich in depraftijcke óp doende, ne- men de refpedlive Collegien ter Admiraliteyt aen, ter eerfter gelegentheydt den anderen daer vancom- municatietedoen hebben, om voorts te werden ge* delibereert en gedaen faeckeni
Degezamentlijcke Collegien nemen aen deaöen byd'eenof d'andere verleent tebetoonen allerefpea als den dienft van 't Landt kan lyden en beihen, met d'eere, goedtwilligheydt en courtoifie die men mal- kanderen behoort toe te dragen, fonder nochtans de een den anderen in haer gezadi of adminiftratie ce wil» len prejudicieren.
XIIL
Ende fai over-aldaer 't behoort, fooby uytftellett van Billetten als anderfints, werden gedaen tydelijcke waerfchouwinge van het wederom in trejrn brengen van defe verbodeminge, om foo Magiftraten in de Steden en plaetfen als Kooplieden en d ie het meer fou- de mogen nengaen > te ftrecken tot narichttnge. Aldus gedaen, &c.
«Snöti^ betboojfjöefllinifntBft^oIïtflie téc?i&* mitalitfptin Zeelandt toegffonbrn/ om bp fietfelbe te toecDtn nncgeftomen tnoe Btpjactifr eet / βΠ^ noci)· tan^ met bien becfianbe/ bat be ot^emelte i^laccaten ban ampliatie, cacchenbe ben ophef der Con voyen ea Licenten, mltfaaöfC^Ö^t JUpbecen ban De binnen- landtfche Pafpoorten, ai^ mebe f)^ verbodemen tn Oe Vlooten boo2 Lillo tn 'tZas van Gent, I)aten aenbangi ercflfoubenitcmenmet ben tienden naefl ba· tnenbe nleubien-fiijl/ enbe bat em preu ve boo; ben φ ban twee acötet een bdöcnbe Sacra, «©e^ oocli €);tcact ban befe hete i^a Jlllaa. I3ef0lutie gefonbeit oen alle be Collegüu tee ISbmiemitcpt / om te fieerAeii· tot l^aec €b. naecicbtingc.
^e Heecen e]etceo?binaei# enbe o|b<naei^ itSetiQiu^ teecbm ban Zeelandt, gdbbm l)etgeconcpcerbeee' glementban verbodemen inaïï^gcampleaeett/ upt* genomen Brt ièvende ?Cetijciirt/ fiJieecRenbeijan Oc muiden enbe confifcatien bie teneefpecteban beaen» geliaelbe eoebeeen fouben Vnozben gebeceeneect / ooj« bdenbe bat birn acngaenbe De!)oojbe tetneebcnbeo bleben bp bc oube p^ittijche.
^m achtiendentó ;oochtcc]Ìiecgabecinglj gelefeit feccReee acte ban autöotifatie booj be J^eecenijaee l^a. Mog. <l^cbepnteeebcn/gaenbe naee Texel en Zeeianc cefpettibe/ al^ oocft fercfiee jpojmuliec ban «Sebt te n;efïreeh bp be I^ooft ^ffidecen ban tnboegen enbemanieccn ol^be boo^fs Ade van Au- thorifatie enbe fb;multee ban<^bt Qiecnae boljjenbe ban tooojt tottnoojt geinfeceett.
commjtteert, „ committeren,"authoriferen encTe volmachtighen by Mpu· defen de Heeren νΛ»Οβ»«»«·ί»,»ϊί/ΪΛ, Ratit-Pnfto- naris ie Wit iVry bergen, Vthder Hookk, Hare» , Almelo «lÌtftU ende Goekimga , refpeétive Gedeputeerden in onfe Vergaderinge van wegen de Provinciën van Gelder- lant, Hollant, Zeelant, Vytrecht, Vrieflani, Over-lffeU ende Stad Groeningen tn Ommelanden. om haer te ver- vo^en na Texel, ende gezamentlijck of die geene van de felve die haer prefent fullen bevinden, ofwel by iiibdelegatie daer toe gequalificeert mochten wefen » alommehaerooM te houden op 's Lants fchepen van Oorlcwe haer iüdaer bevindende ^ of uyt de refpedive diftrimn derwaerts gedeftineert omtrent de Colle- gien ter Admiraliteyt ende Kameren van de Oofi-lwii. fihe Compag. door aenmaninge, aenfchryvens en an- derfints,aUes te contribueren, en by te brengen 'tgunt tot volkomen expeditie van ^ fdiepen waer aen noch yetwes foude mogen deficieren > ende wyden tot vol· voeringe van haer Ho. Mog. hebbende intentie dien- aengaende fat konnen dienen, voorts met correfpon- φύ % (lentia |
-ocr page 457-
Il
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
idéf. Mentis ende advìj's van de Gecommitteerden uytde refpcftive Collegien ter Admiraliteyt die haeraldaer Aillen bevinden, te balpen bevorderea > ende in onfen hame decreten, dat de InllruAien ende ordres van den Staec ontrent het employ van 'sLandts Vloote aldaer verfaemelt wordende, albereytsgegeven ende gearrefteert, ofte noch te geven endetearrefteren, met alle doenlijcke promptitude geexecutcett ende na- gekomen werden, oock tot beter uytvoeringe van alle 'tfelve gheduyrige correfpondentie te onderhouden met de tïeeren haere Ho. Mog. Gedeputeerden in Zeelandt, ende voorts generaeUjck alles te verrichten, te decreteren, ende te doen eftedtueren 'tgunt fy- luyden ten aenfien van 't voorfz employ van 's Landts Vloote ten meeften dienAe van den Lande Tullen be- vinden te behooreo, laften ende ordonneren dien- volgende allen den geenen diedereeenigbfiDtsfoude moghen aengaen» ende onder onfegehoorfaemheyt fijn ftaende, ontbieden ende verfoecken voorts allen anderen de voornoemde onfe Gedeputeerden in de voorfz hare qualiteytende de macht by defenaen haer gedefereert behoorlijck te erkennen > haer te obe- dieren ende alle behulp ende addreile te bewijfén refpedlive, Sec.
^ lek Moovt endefiteere na myn vermoge» te fuUen naer bo® " komen ende executeren, oock foo veele in my is door de gee- Ï^Deft- nen die onder mijit commandementgheileh zyn, te doen ^ffWe» naerkomm ende executeren den inhouden van defi mijne tieVl«"t IniiruBie, ende d^ ordret die myraeckende
" myn ttgempoordigh employ, voorts van tydt tot tydt van •wegen de Ho. Mfg. Heeren Staten Generae/Joude mogen •sperden mede gegeven, ofnaergefonden.
Ï@arc op geöcltbrccert jrjnbe/ ùe bobcnfleenDt acte ban wthorifatie, niitfgaDec^ Bet boo?f3fo?mui lifc ban ectftBeöouöcn boo? scacce|icect/ enne öieii; bolaöcnsi !)et cencnùeijctanDecmetiitDeneben^Defe haece rcfoiuttc acn He opgemelbe ï^eeccn
gare .fliog «(5e&eputeec&cn na Texel en Zeelandt cefpectibe bergantceyefit/ met betfoecft cnbeauthoe «fatieom be boo?f5 l|ooft-<©jfieieten bie fp-ftipben in &e cefpectibe bifïctcten faubrn bejegenen upt ben naem enbe ban tuegen öaec ©0. Hoa. op 't boojfs fojmuliec tebe-eebinen ; Jijnbe toijbetg boo? enbe ten beljocbe ban be felbe ]|eccen «Oebcputeerben sebepefcöeect/ SSjiebm ban ccebenticaenbecefpectibeCoHesfentec Sfibmicalitept enbe Cainecen ban be Ooft-lndiCche Compagnie befee 3Lanben/ onime fïct) baec ban te bienen foo enbe toanneec ben btenfl ban 't 3lanbt fulcj: jit. «ü-foube mogen becepfcgcn. inireej 5E>en Euptenant flbmicaeï Cortenaer bja^ cecbe t feventienden met (Ìjn<efquab2eupt Coerede gc^ ^ejte" Romen in Texel.
H^e ileecen öaec Ho. .l©og, ©ebeputectben met be ΦοΓ» ne ^ofl-toagen npt ben Hage haet Amlterdam tìetcepfi / enbe tuflcDen een enbe twee npcenaibaecgearcibeett «ittóii." toeffnbr/ Dfb&enaenfionbt^meteenigfteieeccnbart be ^bmicalitept en pacticuliecl^cbmetben^ecceta:: ci^ be Wildt, betoöïe 't CoHegie niet bccgabect en Ujasi/ al^ mcbemeteenigöeSSetointftefatiecenbanbe Ooft-Indifche Compagnie enbe infonbecfjept met ben ^eec Backer, al^ fpectalijcli bp be felbe 23etDintBeb: Stccn ban be Ooft-Indifche Compagnie gcautljotis feett/ tot bebojbccinge ban bcbetoufïeequipafliege= fpjoocfien/ enbe ban Ijun bccfocöt bedcljt te mogen fcoecben ban ben toefiantbanljacefcjiepen ban^oi^ loge / ban öebbpn baec op in fubfiantie niet anbec^ ges anttoooibt alé 'tgtene fp Bepöe bie^ aengaenbeben achtienden befe^ aen IjafC io.JI^og.Ijaböcngefcf>ie» ten baec toe öaec bjagenbe. fjebboHjun oocft acn= Oemaent/Eerfteiijck, batfe6etalDecept^gctoo?bene ©olcft ten fpoebigöfien'aen'tboiBbtbenbelicö^cn ban (i^oiloge fouben gebben te p^en t i^en anderen, Iiatfe tot I)et aennemenvanhetreAerendeanemoge« lijcfte bipt cnDe pbec toilben continuecea; oEnbe ten laetften, öatfe bogcn^ i)aecï^o.J©Dg.cefoIntieenbe aenfcli?ijbcn^ ban boo^Ieben 3^?pbagf) fonbec tybt bet· lie^ / uiebe »nigl)e <@etommitteei;bcn uyt ben goecen |
bectoacct^ toiïbcn fenben / om ïjaec tot uptboitinnht ^ enbe ejcecutie ban beboo?f5faccRenöaecamIjtboolcn te bienen ban Ijacen caebt/ abbij^ enbe aflijicntit/ ' alle 'ttoelcft fp cefpcctibeïijcfi aengenomen Bebbcté boen / baec op fijn fp l&eecen <0ebeputeecbf η noch bitii abonbt fcijeep gcfiafn/ tnöe '^anbecen bae^gnitt 'taenb?eechen bmi benbagl) in't nieuwe diep geattl· beect/ enbe ïjefatenbangtlgcftenacnfiont^gefpMOfe Ren met beJ^eecen<©ecommitteecbenbantCoatoic
tee ?ibmÌcaIlteptÌn'tNoorder-quartier, bicfjattb
cicöten bat in 't Mars diep ofte op becebe ban Texel thien, enbe onbec be Viieter vier fcft^enbanSatte bicectie laegen / maftenbe met Ijet fcijip ban Cajpitetm Bronferinöe Wielinge fijnbe vijftien fcjjcprn/ δώ gemeent luaren get bolcü baec op bienenbe moigcn tt monfiecen / oennemenbe ïjaec fulc): gcbam toeffniif/ te fnfojmecen neben^ obeclebecinglje ban ptitinmte 3lfjfien i)oc fietc6 bie gemant biaecen / enbe toat becc aen nocöfoubemogScnitianquccen/ gclijcftcticiiiie <i5ecommitteecben ban 't Collegie tee ?i0mirtìitrat tot Amfìerdam cenige bagen befigljtoacen gebiecfiom 't bolefi op be ^cöcpen ban 't felbe CoHegie te iBons fiectn. ^p fclitjeben aen 't CoHegie tee ?llömimlitcpt in Vrieflandt, batfeainocöbebcficiccenbefcöfpenbaii ©o?Ioge ban ijacen ccfojte met ben eeecflen bcctoattt^ bjiiöen fenben / enbe fiperiatijch biegeene bie botmafli inbe Jettingh lagen/ tenfpoebig{)|ienincaéfuI(|;l)(b ben becmoebcn/ boo; ben ontfangQbe^SS^fpnict en foube mogen 5tjn gefcöiet / boen jeplen buptcn om/ tot binnen in'tTexel, omme figljte boegentnDett becblijben bp b' anbcce Htanbt^ <!^?Iogi)-fc|)qKn alDaec leggenbetotnabfCo?bje/ cnbebatfeaen^oii^ iuilbtn ccfcrifaecen toat bp [junbienaengacnbe fouDe toefen gïjebaen /met bpboeginge batfe niet te min teii fpocbij^ften een of meec (i^ecomniitteecben u^ttm öacen mebe bcctoaect^ toilben fenben.
^engaenbe enbe tegen be ^oote enbeitlepeVif· fcheryc, ben tweeentwincighftennacDetenb£fp£i(K»l ciaelbec bp be fêeecen ban Hollant Dp ^laccaet bet|icn: föl 33ccB(acenbe nuHe aHebefpjeecften/ conttactcnntlieiX' beloften/ bie tee biecfaecfte tuffcfien ^cïji^iï^ rani i ïitooplieben moeiten fijn gepaffeect.
3&an be l^eecen Ommeren, Witfen, Raedt-Penfio- naris de Wit, Vrybergen, vander Holck, Almelo ende Gockinga, ijaec i^. ft^og. ©ebeputettlwiin atanbtg gacïjt leggenbe in 'tieutoe ©Ιφ otittnit ben Helder, ontfangljen jijnbccen JEiffibebanbtit wl derden beff^/ ï)o«benDe in effcctbatfietColftgitttt j;] 3libmicaïitept in 'tNoorder-quartier Dp openbattttttB!»! €conimeiflagg/ tjabben boen nptcoepenbeningoutti^l ban liacci@o. JlSog. fecrete tefointfeban ben negen i<wi entwintighften ^p^il leiHeben/ genomen infarafliB^j caechenbe fiet uptlorapen enbe toefcs^mbanmeer-jesl der foidyen aen öet Soobt^-boIcR te en^Iopfttn opK J 'iatanbt^fcöepen ban i!&o?logl}/ aï^ in öatwIaM ilSog. cefolntie ban ben vijftienden tiecfelbfrni^hii»| (ionbt geejcp^effeect/ aen 't gemelbe ben/ bat Bace ï^o. IlSog. in be booift tHaniece ban|«» cebecen ten BoogSlïen toaren ontpicBt / al^ Pt®}® l'ttl bp publicqne uptco^nge aenancbe3®ecrit)t6^»g'l gemaecfit 't gunt&aece ©0. JBtffl. 6p fecceteccfmip ω Öun aenbeboolcn Babben/ met aHe Difccetie eiiWi-' to», fcïjepbentBept ten aenfien alleen ban irtoftftentetòi'j^ j cent See-®oIcït te maniecen enbe in 'i toecR tepw / met ojbje bat Baec <Cb. niet alleen foobani#IW''^ al^ 6p fltcommel-flagfi enbepubhjcqucuptro^^ bicecteltjcIttegen^Baccj|o..1©oa. intentieenbt W tot&oogec maent-geïbenbantegen^vijftieoBw®"? aengenomen toacen/ niet en foube BebbentefniOT op be ©ojlogö fi®epen banöaetencefojte/ felbe aenflonbtg teïicentiecen/ tenbjaetefp-wP®™
(ïgö met beboo^fj vijftien gulbcnétecI!©aentfo«w
toillen contenteten j aHe 't toelcBc ootfe aen aHe
beCaraecen
atanben befient gemaecfet/ omteflmft^^^ felbec nacicBtinge/ enbe tofjbec^fulcj; enbe D^t^: ijoojt. ®e^t#mebesefrtitóenaenbeop8enmK«|^ ten öaece ©0. iHog. <Öeb^Mte«Öfn/ Otìsa»*^^ |
-ocr page 458-
cn OORLOG. 'tVijf-en-^eemghfie Boeck.
|
«[note op - .
fm upttcrlicn toilDen ebectuecen enöe obec natten w' haaùbftìojDcren/ Dat alïe De Defecten ban Doot^-bolcft 1« Μ aen Defci)epenban<i^oiIoaeUan&aecebU
rfhie ten fpocbifllJpfn aefnppleect enDenaegefonben mocliten toetöen / ootfe be Capitepnen Die öaec boben hfimoeben noci) aen Eanbt foubm nioaen fiebinben / „jccifcUJcftilalien cnbe fcgrrpdijch ojbonneten / öaet flenflonïit atn i30D?bt te beflcben / om ftaccn Dienfi nae Iifhooten te Dctcacbtcn : ni i^ eptcact ban befe jacre 80 lèofl-tefolutieoochgeronDenaenbe ï|eecen<ecs Dcputccrtwi In ^celanDt/ om te (treeften tot ïjunne nari^tioQ^·
ïUodjontfanflBfn «n JBiflìbefaanbefelbeìleecen toc Ι?α· ΛβοΑ. ©cDrpitteerben in Texel mebc in Date ben derden Defe^/ ijouOenbe onbec anbecen bat een ©looteban fes en leftigh «Öngeiftljefcöqienontient i); {tullen bcfec HLanben in^eeixia^betnomen/ Qe<= ümDc Dcïljaibcn öaec Mog. in öebencften (nabf^ moEl De fdbe ©loote |icb met aöebccenbeJ© nbtin ftcr iiojtcn ttjbt ban De eene jijDe ban De boojfj fónllen befct Eanbm foubcn ftonnen betbocgen na V anbece} of niet bimfiigl) fonbe toefen een goet co?p^ ban atant - Hailitic op eenbequame plaetfe te boen berfamelen/ om ficlj te JBatcï ofte te Stanbe op 't fpoebigfte te Iions urn bcgebcn tee plaetfe bate bp De «Cngelfcöepeitoe^ tt ataniw foiibe mogljen toecbenoftoefmgeattenteert/ bact COC fonbec meccfteltjcfte ontblootingge ban be aiantit-fjonticten/ Debeceyfcfitcoibje gefielbtfonbe hnnncn toetben/ bp foo becce tot ö'epeaitiebanbe boojgcflase becfiercitinac Der Compagnien iSnpteren/ niDe ftnccöien/ fiaenbe op be repartitie ban be fes ^joüintien/ beberepfeljte ojb^etoa^gefielt; JPaer opgeticïibcteei jtjnbe / isS goctgebonben te berfofcRen öm liaeDt ban ^tate/ bat baec<!ED.op"'tfo?meten ban fooDanioö ban 3ianDt-j®iIitieal^booren Dacre ü^o. Mog. ten fpoeDigödentoilbtn laten totlto» men Iiun abbtj^ : Cnbe gebben bp befe oceafle be ì^ee^^ tfii écDeputeccöen ban De Pjobintien ban Utrecht en Orer-Yflbi, berftlaert bat 6ε l|eeeen fjare pjintipaïen tefpeetibe gcconfentecrt babDe in De petitie bp Den icmclbrn öaebt ban ^tate ijier beboorei^gebaen/ ttt fomme ban twee Millioenen enbe vier hondert duyfent flulben^ tot De octrao^binari^ equipagic enbe onbnhoubt ban meerber ©ojioglj-fcBepen tot ber^ jttrchtnscban'^aanDt^^IÓOte; Ten anderen, tot Wöuptt/ equipagie/enbeonberBdubtbannorö veer- tien a vijftien fcfjepen/ omtegebjupcheninDeMid- de andtfche Zet/ OOCft fevenmael hondert duyfent gtuoni ; €nbe ten derden, tot be lafïen ban bebcrllero «mse ban·'^ XanDt^-üföilitic te ©oet enbe te §?>aert/ mitr^bit^bebfrbereboojlïeninecbanbeiromicren/ «m fomme ban thien hondert duyfent gulben^/ tofï oetjatnbe bat De quote ban be Piobincieban Hol- landcm beboo?f5 fannneban twee Millioenen en vier ®f':l!'ondertduyientguIben^/ aWcdiUjcftenbepjibai nDeüjcK fonber eeniglje bibcïfiefouDen toerbengeeraj mieerttotbebDo?f5eqnipagie/ ntitfgabcr^bcinftupi TOQCEtibe onbetljout ban De boo?f5 veertien avijftien S^inlwjaaibDelanbtfcöeae/ enbe bat baecte» Bwp teberpm be anbere#?obiucientcttoncutrentie ^ bPOifj B^etitioneerbe L^® Milloenen, vier hondert duyfentguIbett^ toC£f i^fWwfitn met De boo^fj opnteutoéaengeno. |
Den ^taet op ben boet/ enbe bolgljm^bereparatie 166e
boojge flagen Dp 't abbijjJ Doo? ben toelgcmrlten öaebt_L
ban ^tate ben twintighilcn 3?cbiuarp lefileben aen ' '' Öaer to. JKlog. gegebrn.
3&C J^ceien (öebepntecrben baHbepjobinciebart Hollandt enbe Wcft-Vricflandt, I]r&6cn in De bobc»· (iaenbe conclnfie tooo? foo beele aengingij niet t' e>;cebc= ren be ^oibpen ban De fomme ban vijftien gulbrn tct jH^aent/ booj fjftfcljcep^ bolcft niet geconfenteert/ maer be boo?f5 faecfte obergenomtnem in Den garen b^eeber gecommnniceert te toojben.
ï^ccren ïjacc ï^ooglj Jliog. «Öecommitteetbcii etaie fcij?eben ban Den vijfden upt Texel m fjet capitate haïï > ^Cljip Delflant nietbebonbenpct^tebeficferen/ alé Sf"* ontrent vijf en twintigh jlEatioofcn/ bocö DatnocB eenigfte Confiapcljj gerceDtfcljap al^ban 1©ijTdje^/ Cajboufen cn birrgclijche nioeiien gerecbtgemaecht toojben/ Daer toe De materialen enbe alle'tgereebt> fcöap toa^ binnen fcl}ecp^-iJoojt/enbc toaer mcDc naec be berftlaringe ban Den Capitepn ontrent achtof tiea bagen fonbcn paflTeren. ^p l)ebbcn acnPont^ bie boo|s (ieninge göcbaen/ bat Doo? o?bje ban Den lieer ban Waflfenaer noti) Dien mojgm bjoegfjacnbooibtban 'tfelbe ^c£)ip foo bed Conftapelö rnbesionfiapei^- maet^ upt anDcre fcbepcn RingefonDen/ bat alle Dc boo?f5 bct]orfte norh btrn bagljboo?foobcelganb(ii foo bcrre toarrη geabanccert / bat bie fap na bolftomen ftlaertoatcn/ immersS mojgenabfoluptgfreet toefen fouben-
«gnbe beo?t^ cn paflant bernomen Bcbbtnbe na ben toefianbt ban t)et ^cftip be Nagelboom enbe'tjFrca gat Agata bepbe ban Hoorn, bic in feer gocben flanbt enbe completeliicli bemantgebonben Babbei), ^p 3|jn boojt^ gejeplt πα beVlicter, altoaeranbermaelona genomen öebbcnbebe befecte ban öftcapitaelefcBip genaerat't Huys te Swieten, Bebben berbolgen^h^ berboegBt am be drie fcBepen ter Directie ban be^po tointBebberen ter lÌtamereban be Ooft-Indifche Com^: pagniein Zeeiandt, albacrleggcnbe/ banbetoeldte 'teene boo; en'tanbrr naer Bebbm gdi^t/ enbe in Baermefentie / met Bunplunge enbe allegereebtf^ap naer Bet b00?f3 fcBip 't Huys te Swieten, tJOen afïctói pen alle 't boot^ bolch baer op eenigBfïnt^ ten bietme ban bfti 5tanbc Dequaem gebonben jijnbe getoeeifi/ laetcnbe baer op allceiiltjcft meefianebe<©ffïcieten/ eenigegantfcB onbrbarrn enbe onbcquamegallen met be jongend / en Bebben boo; Bet felbe tnibbel ten Deele metfoetc tooo?ben / enbe ten beele met autBoritepti&fc» fiomen be nomb^e ban negen en veertigh ftoppen/baec onber mcbe ben luptrnant banBftfcBipSt. Paulo, bie nae Bet uptterbjch bbjch een bigilant capabel enbei couragien^ ÜËan toa^ / enbe bie uptepgen «etocgingc berfocBte mebe ober te gaen / om ban be eerfié bp ben 3@panbt te geraecften/ enbe niet al^ eenDoabt-cetec nocB cm totjle tgt^ binnen Itanbt te Mijben ieggcn?/ enbe oocfi De ConfiapelbanBetfribefcBp/ bermit^ Bet Huys te Swieten be felbe feer nootfoecfieiijch ban boen Babbcn.
boo?f!5 ejcecutic Beeft foo al^ Baer l^o. |©og. on< ttot(ffclnc6 niebe toel Babbcn gcpiebiDecrt in Den bes ginne B>er enbe Daer foo al toat tontrabictie gebonben / maer epntïBcft foobanigB SfBabt bat alle Bet afgefcBeepte bolcft feer filijgfcfiisi) enbe metgejimgïi ban 'tboojbt ban Bare fcBepen naer bat ban't Huys te Swieten afgebarensijn/ fclfi^uptjoutoeitbe of upts laccBenbe Baete Canimarabrn/ bie Bet gBducftniet fcBeencn te fullen Bebben bp 't eerde ïtbecBt mebe tct 25?upIoft aen ben bifcB teftomcn/ maerbppiobific boo! booDt-eeter^ al^ boben te blijben leggBen. ^gi Bebben 't booif5 fcBip 't Huys tc Swieten bacc op mcbc in Baer p?efentie onber jepl boen Bomen/ mcto?b?e om fijn ancfter tc toerpen ontrent Bet ^cBip St. Paulo ban be birectieban bevtanm: ban Enchuyfen, toaec upt al^ mebe upt Bet ^acBt Agata, fpaecefoibeerC toaeten tomtsletngdi te mannen 't boQ?f($jebe ^φίρ >t Huys te Swieten enbe ηοφ boer bcnebcn^becopi» tale iMbe|)en Marfeveen, Delflandt, de BeuivetuK Mars. ^difien berber^ m^ nocB onber beVlicter Qdnfltrtteettgetiati^d opseiwinnt Μ/ίρ Batavh, Φ04. fm |
-ocr page 459-
440 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|:i|i
'i'.i
■ h!
|
t66i tm niente MoechniIierea:IieAiami^cf)fp/ (lant&e ' · ttt Dicectie Dan He ftamec tot Rotterdam enDeftifibm 't fdbe betoonOen bimant te iuefen met e]ttcao;Diiian^ ir&oon bf bacen bolcfe/ fooDaniflS/ Dat gmi tirtcc htans ninge oiiOec De gantfelie Bloot &an ìoetDen gebonDeii/ nift tegiienflamDE Ijem aenbccaemDcfletalbanhon- dert vijftigh .filSattofen enöe vijftigh ^olDatra/ notfj j^et getal ban thien Jl^atcoofcn tbacen manquecetiDe / cnDe boou^ ban alic^ toel boojfìen enöe bolhomen gè» ceet/ upt^onDect nocg eenige CacDoufen mocOrn Sep^epaceert enDe gebult toefen / bicban Dien abonDC fbubefeïaec jijn/ Dan; op Den Capitepn Die foo brei baec toe fcl}een enDe foo beelbananbecebrcnomen naDDen / een berfianDigf) hloecK enDe coucagieu^ fidec toa^/ aengenomen öffft nodj Dien natfit een ancÏtec te liclitcn enDe mojgen tijDdijch Dectoaectji aen $e ;eplcn/ fulqc Dat nubolftomentltjclt&onnenfiaet ntaechen/ Dat DebooifstniDDelenfevenfeeccapitade <0o?{ag&-fei)epen ban De Ooft-Indifche Compagnie in goetpojlnecenDeal^f eenemaelftïaecbjacen/ om be^ nqoDt jijnDc / Jl^eDcc en a©inDt Dicnmüe / binnen vier en twintigh upcm te ftonnen See fiiefen/te toeten/ Marfeveenj Delflandc, 't Huys te Swieten > Nagel- boom , Batavia, de Beurs ende Mars j Ijeb&en Daec op aengaenDe De ^cliepen ban De Coliegien tee ^Dmica:= tept op De Male tot AmfterdamcnDcin'tNoorder- quartier, gccefolbeert mojggen bjoc^ |)aec met De ^eeten Daec aentoefenDe «©ecommitteecben ban De CoIIegien tee 1IIbnticaIite)ottebegebenaengctboo?Dt banDenï^eereban Waflènaer, omalDaccgcfamniti ïijck tecpiefentiebanDeaentoefenDe^^ppo; l^oofDen ban aanDt^ ©loote enDe Dee felbec ronfìDeratien geöoojt/ te Driibececen enDe cefolberen op ijet U|it= tenDεnbanDe^clbΦcnban «@o?loge/ nugeceet;i)n« De/ ofimmer^ infeectoepine!)ti|bthonnenDegereet toefen / Die nae baec boo^Deei ten aenfien ban (jaec ge: talin qualitept/ montnceenDemanningeuptmaec^ iten een feec conllDetabele ^cmaDe.
i^ebben ^^ btìbett onDfc De Vlietcr, toefenDeboo? foo bed tijDt eenigbfïnt^ bt^ft honnenlüDen/ meDe ηοφ gdnlpecteett eenige bah De alDacc Ie®fnDe5»cöe= pen/ fiaenDe ter Dicectieban Ijet Conegietcc?iDmi= cnlitept in Vrieflandt, Die Doo^gaen^ al tod bemant / mnec noci) bed ban Canon / ®ib?e^ / ban ütcnpt enDe fecfjerp/ ooch eene ηοφ ban ©allafi enDealleban Di JiSaciniet^ npt Vrieflandt bectoacDt too?DniDc/ noe!) ontioo;nengebanbengebben; alIetoddteDefcc^ ten bp goeDe o?D?e enDe bigiïantie/ oodt tod binnen toepnige Dagljen fouDe ftonnen toecDengefiippletrt/ maec alfoo f^ haec nietbolftomentlnch ftonDen getnfi ÖouDen/ bat Daec imine onaengefjen öaec iteratibe enDe fecieufe aenfdj?ib(ngenafme De minile gtpiceght fouDe toecDen/ tenfti Daec aen ηοφ al continude mon^ Delinge aenpojcingen/ enDe bo^Dece pecfonde befo2> ginge Doo? eeniglje uptDenöatenbpgfbjacötenbefit 't toecrii gejldt toier Den /foo fieöben fp D' i^eeren van Haren {Die öHpDen onDet De Vïieter toeDerom bp haec toa^ genomen ) enDe Gockinga becfor&t enDe geDi^o: neert om öaec geDupcigj) tot iriarlingen cnbe onDec De Vlieter boojf^jebe te ontbouDen/ tee tnDen enDe toMen toe alDaec De laetfle ganDt aen 't toecm gdept / enoeDebooifcIjiebe^tBepfn ban alit^ boo^lïen/ al^ DaecopDedeeDe geftomen fouDen toeefni / öebben> De ten Dien fine ooth aen De ï^emn «öeD^uteetDe Staten ban De todgemdDep?obincieanDecmedge« fcöjeben.
pp namen becbtdgen^ ban 't ^dftip De Munnick > feftigh foo mSattoofen ali.i©aciniec^fcl)oonbolcft/ mbe maecftten Daec meDe De manninge ban Den S@ice- SSDmicad Scbraih compleet / gebbenDe oocft ban 'tfdbe febip Doen a(lic|)ten De nomb;e ban twintigh SoeDe ^olDaten / Daec ban De eene gd^ g^^acgt i^ op 't fcgip ban Den ^tgout bp ilaciit Stachouwer, enDe tie tocDecgdft op twee anbece ^cgepen ban 't felbe CoIIegie Dienoej^ niet compleet gemanttoacen. ^p bebben boojt^ ban 'tfcljip St. Paulo, (laenDctecDfc cectie ban De S3etoint-ljeb6ecen Dee «OeoctcopeecDc Ooft-Indiffibearoinpegiiietec üamecebanËaciüiuy. |
fen, ten fiptoeefen enDe aflìfientie banDcigiftJii,, „ ©eiommitteecDe 23etointljebbec ban De booifj ïS ce/ afgöelicöt een^ De jepmb?e ban vijf en twint^h 3®atcoofen/ enDe Defelbé Doen obecb?ens5en m>t fcöip Marfeveen, enDe.nocI) een^fittfelbeattalban vijf en twintigh 3®atCaofen/ mitfgabec^ veerthim EanDt-folDaten/ Die fp bepDe ijcbbenboenfaftiRi^ op't^fDip Mars. gtem ηοφ twee Conftapels, Xj Conftapcls-maets enDe drie Buflchieters, Die oh/i. Oöefet 5Ön op't^cljip Delflandt, bobenenOfbrtM- ben ηοφ fes jiBatcoofen Die fp ggeïafi ftdjöfn C 'tboo?f(®?ebe ^φίρ Sint Paulo obec tefettenonfert 35acf)t de Ruyter, alle gljetoeeft jijnDe feec β enDe uptnemenDe fφoon Bolcft. ^οφ gebbm ban 'tgactjt Agata, fiaenDe tee Dicectie ban De sattoint'
ftloeehe enDe ftanDige USatcoofen/ enDe De feibci ttanfpo?teect op 'tHuys te Swieten , öfbtifnlit b bonben Dat Bet ^φίρ DeNageiboom infgdijcc liatnïc tot bcfo?ginge ban De felbe tiamee/ feectodenbetm obecbloct met fφoon enDe bebaten©olcfttoagboo!: fteny fuldii^ Dat nu (even gcoote enDe feec tauitalc ^φφεη ban De «©eectcopeecDe Ooft-lndifche (iom= pagnie Daec meDe enDe met nor!) eenigf)39olchbaii Amfterdam afgeftomen / t' eenemad ban JBatrooi fen / enDe boo^tp ban alle^ fooDanigI) toacen booifmi / Dat niet betec toiflen of De felbe toacen Daec trieiirin flaet om te ftonnen Set ftiefen. ^p ijebben op 'tbota. fcl)?cbe giacijt De Agata tod boojtg fijn compltetatm tal Daec boben gebonDen/ cnDeonDecanDtcmmciie ηοφ feventien a achtien ftloetfte enDe toelbebatm .ïlSatcoofcn/ macc Detoijle aen De fdbe brloofïtoai maenbt gdOt tot achtien guIDen^ / ecceDettnDe bf vijftien gulDen^ bp gaec fo. boo?t uptterlie baftgljeflelt/ foo fjebben geoojDedt met Dm tiimfl ban 'tatanbt feec obeceen te feomen/ Dat De b<»is fφ?ebe achtien jffêannenupt'^ïanDt^^IootetDlfti Den gdaten/ gelncft fp Dan De felbe op'tboc?f(li?fl)f gaebt De Agata bp pjobifie&fbbenïatenberlilöbtn/ enDe fouDen mojggen in obedegb b;englien óf nirt ten meefïen Didifïe ban Den ïanDen getaeDeniJUfie toefen De b002fφ?cbe achtien JiKatcoofen toriwera te Döen ffcentiecen / toaec Doo? oo?DedDen Dat ten todoop onfeplbaecltjcft meec enDe meec foubentoac» ftccm / g&flijch al eenigfie goeDe beginfden btnw· men Dabben/ fïjnDe op Dien Dagg boo; De|)^p ban De Ooft-lndifche Compagnie tot Amllerdiin en Delft aengeftomenDej|iomii?ebanomcentfeven· tigh jR^anOofen/ en giflecenbooiDiebanDeStiunn; ban Enckhuyfen bp De vijftigh goeDe enbr tueltuba.' een Jl^annen / D^ bp Doo; Die ban De ^bmiraii- tept tot Amfterdam bupDen meDe g^Iusnun toa^ / Dat bp De i^eecen haece Committenten in twee ^agen ηοφ get grtalban feOigh toa^getoojben.
^pgaDDen ten beefoetfte ban Die ban Degetnt^ ^ÏDmicalitept in 't Noorder-quartier , mitfiaöw ban De <t&ecommitteecDe S9etomφώbecm b(c boe^ ftöjebe Ooft-lndifche Compagnie npt De iianww ban Amfterdam , Hoorn enDe Enckhuyfen, «
beDuröt gljetoeeft ______
Die faecfte al toat ongemaeftdijcft fouOe totaam» jKaaecaBc^toa^/«0oDefp lof/ fonDec eeniflem«f ftelijrifte oppofitie geeffectueect / fiebbenbe i>pom mentlö'cft al^ 't ©oltft nut alle öaec "leept toa^/ niet anDec^ Dan een ί
«CnDe neebemad flitìDiomme binnen f^m^J^ BaDDen moeten becblïjben totDatget^olA^»^
ntiinrrf* han hnnit-a<V«eOlt»rttf hifi» / Ο"*
laet Doo? ^oopen/ fn boegen bat gêt baec om getoeefl j^t se-mtomeecDe befo^e ban
ιπΛ |
-ocr page 460-
|
©c i?cfcm «licbrputEECbêi
Ho)landt iljcbbcn ooch Upr|L._____
gattpjintijjalen mrtbECfbm#'i ìicBfftt/tcn rpnbebat bp,b.iErao!i tmfpocmgijjìin mocftte tMtcjù'" xmifmtccct W bi bcbJUliEpM pIDfll^ Ü',bc|ii, vcercteriden ÖacDtüan!|)tatcgEb.aEn / ί twipti^h-jfecïjcpcb banV 'tf tnogjjcn bif^ctt totrerilù.. ftit in örttiiffljittc^ mEt be' €ίίι brtean^fint^ .booifiojitïSi] ■llomfntEbiïÏJrii tJacc oòj tEttDfn bw bEÏÉfpcturufi ^(flbc Ìiatc||fiàEn.teirit'
Sitnacnr - ' ■ - .>^'·}ψ··· ■·: •ii']'""
fe^Ergjdtóïwgbbaiti)^ ètr^J^ogi nötïjmaelé cm'ilèifföje^to^^ teèeecfHWan
BÖ^mvit NitaiwcDicfiionttl^
.i^ltbcjj ban Sben vicrrentuùiKigblten iSHpiiÖ^.raEtli-^ SomÏÏ"^ vyfden befi^/icabeiiieubolgert^«an;;feti=
: v' ^firaaniitticerbm.upt'-bbcbn^gien tic^cöttilta= rìF"» flW^bbp^: of.oock-linghBr ide Sch^ (Wn
gehouden tii^rarden.-i, eride.òOàiétidiiiii- "igbroudewcfen, de felve nier loflìnge van hare in- geiadene goederen binnen defeLanden,balIaft-fcheeps "yttc laten kopen.
""i- goEbtgEbonben/
1" bfrh^ u ^^ ^tÖfPf" ban be gngEfEtencn cnbe ©n= hw (©EaiEEcben enbeSeutta^
^^ ofle naccbateban'tgE= & Ίΐ""",' ^^^ 3tanben toacen geacribeett/
« OfliwL^f öiEboM'tfElbE bEflagljalBiEcToubEn mo^ «"w. fi«ib3EfEningehoibt/ boel) bEfelaefie niet anbft^ ban
en ο ο R L ο G Η. 'rVijf-enlveertighflé Boeck. 441
he ©oaft-<0lf«cifccn te becboleen / baec ban 5ï> löif KnopnioJSfiitocöccom
«macchoi. . M.
sifïicrrcn ban HoJIant gebbcn Dra negenden Ι^φ rnrt J3ü ï^os· scfommccrt cnöc renfltol) befcfocöt/ nmmr nac 'cr):cnipcl ban Dc j^cccm BaccEp^incipai ?" nfgriijn; ern gocDcfommc ban pcnninacn inbop^ Ii«n» racM κ bJiBcn .lütöotievcn nacc pjopo?tie ban vyf Jit·' iv^iiiioenen bp De boojfs J^jóbincieban Hollandc raDe Weftvneflandt albfcrpDsS flriicBt/ cnDcfulcïïjaecte= 'iitj fnfctiüf (Qnotcnin öethienMilliocnentfnfpocöigfji ftfii IC ijfhonirn / Dinmc t>e boojfs praningcn mebe tot
Ctn.ttiirtfcrvetc&oiiöcn.
©atbjyöcr^ Dmöaeb ban^tatóbecfodjtmot&te
tottöfn ortinie twee hondertien veertighduyfent 0Ul= brnè/ Öic Defdbe tCflCn^ De eecficdrie Millipenenbp 6cmccracme!Dc¥?obincie banHpIlandt gebaenü^Ei
rmtiftcn/ ηαερ?ορο?ίίε ban öun Contingent ;in fes aeiijcke Millioenen acngcnomcn ftaDben inboojcaetit tc funen houöin / tc toilira augnientcren tot vier ton- nen fiou", naerpjopojtie banbcbccbcceiSeflotiatK bn öefflbe^piobincie nabfcïjanbt tot vyf Millioenen erlncfttafaföacn/ fnbe bc boo2f5g>onime'I)p^egOi tmtictÈüinDen/ ingcballc be fclbe anbec^niet foubc Iioimcn hjcrbcn gcconffquecrt.; OBaec op bei^eEcen (ÖcDrpiitfecbm ban bE anbECEP^obincÌEbecfoc&t fijn/ bat tjacr iÌD. be i^eetEn IjacE piintijjalrn toflbEn bifpo= lutcn/ om IJaCE'crfpECtibE quotes in tien millioenen milbcii^tni fpoebtgftEn tebrnomEn / nibE inboo^casb ttöoiiöen : ^an bjat aEngingl) ïjEt tweede aibt ca iifiiDEbfbDojfjaiigtnEntatiE bp bEn gemelteniflaebt baii|)tatE te boen/ ijibben bc boojnoEmbe J^Eccen (Drbcputcctben ban be anbece^jobinctEn be booifs facchmobErgcnomEn. >·.;·'πί.ι .'tr.
bE pjdb'
rlafl ban tart"
létoilHgBi;
m tWedi»,
iWï llf! r/ oiti it ballili; »eii.bt>j , 'alft
ieJ&EE; jciintaet Ubrh^
?r ' |
mit^böceccnbE met brftoo^ijcftEiiiiitantic ban bebEs i^^rt
taiingc banbEnveertighften Penniim, bat befelbe aï boo? batE ban 'tboojfj bcflafö aen ©iuitócn/tr <i5Eai= lieerbcn/ of ^Eiitcalcn / tocbtljoojt fjabbcn ,(- enbe f(ffttibcli)ch getranfpojtcECt toacen gctoieefï / fonbe toEgcIatcntaccbcn ombaliaft icheeps met IjaÈccpgcn ©oïcft pbfc nae ben fgneη tE mogen bectcecHEn / bc^ foubEnbEColIegien tcc^Cbmicalitept epgEiiEcautboa citEptbaec toEgjjcenconfentbccmogen cebErÌeenEn/ mare be rcqueften ende yerfoecken biE be flEillteCEf" feecben offjace (©emacfttigbEn acn öaec teii finebop^fs foiibEnhomEntep^Efentecen cnbe teboenoptjoubEii/ ^Ó'nalboocen^ ten fpoebigtjflen (om be hipben niec lange op te öouben ) te fenben aen ïjatt metbpboeginge ban ijaecbccicljt/ oftE oocU alle be boo?f5 ciquifitEnconcuccEEcbEn/ enbe bat alfao con® fieecbebatbe boo^fs^cbepen toaecljjclt toacen toebe^ boocenbeaen ©jnnben/iSEalliEccbEn irftE Neutralen/ enbe nietaEn 3|ngefetencn ban befen ^taet / baec op de gemette Collegien tee Wbmicaiitept i)acei@Q.lIèag. naebece bifpofitie enbE goebtbiuben fouben fiebben af tE toadjten / om fiaec baec naE ter eenec oftE tee anbi^ CE5pbEtEccgnlECEn/ tot toelcltenepnbcbcfEijnce Jio. .filSog. cefdliitie aenbe felbe Collegien gefoubrn/ t»et ojbjEijniiiitncIj nae ben inneljoube ban bietiipjedfe te ceguleccn/ fullenbe ooclt be fdbe cffoluticgDefoitF bentoecbMi/ foo acnbeopgemelte i^ecccn JÖBcefêo. IBog. (©Ebeputcecben in ®c]cel/ al^ afnbe,i^EC£ii bec fdlbECdÖEbEputeeCben in Zeelandt, ottitcficfcBEO totbarc€binaecici}tinge.;. . 1; α·ι·ν: .
i©CÌ^Ioote' i^ ben vyftienden tnbE feftieniÌen tóït nebEctoaEcfi^ ofte biej^tcc booi Zee ge3epit'y· oiiïbe -jjiantj) ïPint bieiiEnbe/ be^ te öetec enbe be re^e metöe ïaetfïE iiibe^tEminbectpbt ttfioiincniriSÉE'jMcaic^ hEn. ©eéboocigEn baeg^ toa^, baec op bE ifee^TijpEiios menijet J>cWp óoftergoo, flaenbe tfc biCéctlifUipn 't CoHqjle:tff 2ïbmicaIitEptin Vrieflandt ©Eccett.®icommitteecben # ftcnniff^ jijnbicyJ'^^ljcp bien mo^ fjg'ec bectoaEC^i enbe bpBtMafceinfppctFBiboribfn 'tfelUJie ,1 een ej;tcto?binan^ fèòòn^tìjip/toflgemóttt mEtft|^p,o,n WcJi,bEm,en.t./JtbbEnbE mEt-öÏf,',
dert hègeh é^ tachtigh értjöl en twitf '
j?n tticitbti fÌEh boqjt W iJttj'ftftet'
tic>ànWa.
f;!i/t fuy?itinnfi ÌU-AIÌÌ ïï-ntilcrju (ϋΟΐ τΐ'ίι.ίόϋΓ.^ί/:·/ irkri'i tnitjï-irj
■ 'rmiiuqi-.ii'-d -dur.ti mv,n:is
'ijüÜVj tii/i ff'pii 35f,tj°., SSUcOTiO'! -iriin Jiir.ij (<. iVnpiUii} 'i.l
-<irr· ..iniy'J iirn':ir tnùni^J-ui rtun 7'Γΰί|
·!■·,'! >ι·>ιίΐ!σ;ί··ιί!β· .'w.'hiìhacb'i ' '-.'ΜΊά^ iiC;;!- 'ìtìvisriimhmù···^ «i tmmìki^u ■ ί:ϊν;ί;:»(>τΛ< mö ' ; φίρπ(fi:apj»pnmEt«aft!WÌAÌ^rtfieterte ëëifioéi·,
Bàbbé ijl Boi jöttgöflrt ^«ίφη ©o?tolij&?ij
cót^Ìi^ìJiSn'Bé aEùptfnatìt WmicflÉl j bòi^j
"'COHÌfliaftBÉUC de Ruytér^ ft» igisnàél fföli toEEfltegen^ ben Commanbeuc Arcue,biEbömmaei^ tot Porsmuyden ingejaegftt toiecbe / etibe bat met een filEpn^cijeeplE/ toaectEgljen^ j)pfijniegentooo?bige j&cljip enbe be macljt ban 't felbe becgelgc&enbe/ mepnbe baec mebe meetbec met cwaelf ban berg^ lijche foo?te uptgEccdbt tE ftonnEn toojben. gp bon^ bEn albaet'noc^geb;ecft aeneenigebegoeften/ boo^ namentlijch wielen tot ropaerden , baecomme mebE omnocöeenigöE anbEce faecKen pEcfonelöcbte gelpcnejvebiecen/ ben J^eece iìcheitema ren banbe d^ecommitteecben ban 'tCoIlegie tee ffbmiceUtept
m |
-ocr page 461-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ï66t. in Vrieilàndt, liail ΙιβεΤ tipieffelljcft liae Harlingen
--toa^ Dfctcocfifn/ in αΠίπ Qeballe Ijooptcnmitibelin
iipt te fintini otti tipfoabctceöetoint totgetitptloo^ pen ban öe ©loote quaine te Ditnni / Dooi möe al- eet Öeboojfs&eïjocften toacen acnafhoiuen / ijet üoo?f3 ^cöip boojanöfceeicpftifentcn fooDanigDteaerieben bat ijft met bjucijt meöcbenebensS De anDece fouOe ftonnengee fiiefeii/ bate acn 3p ooibeelben tenop-- fjcftte ban beconfiitutie/ montuceenbebemanninae ban'tfelbe#>cl|ip/ boojbenDienflban 'tatantniecc= htlijchtebjefenBrtfaen.
59e i^efcen albaec aentoefenbe (©ecommitteecbm ban'tColIeoie tec'ïtbniicalitept tpt Amfterdam be^ recijtenbc/ bat noci) goebe Qabben omboben be feven en dertigh €>o?ïoöl) - fcï)epcn ban fiacencefojte baer bati boo? Defeti tnentie oemaecltt toap / noclj drie nnbete tefullen (tonnen bequamen om mebe^eete iiemfrt/ te toeten/ inbeneerftcn 't^cflip Ylitboe^ renDe fes en dertigh ^tucften / enbe morteaöeo«nant Uiefen met honden vyftighiioppen/ baec ban&pal be nombie ban hondert een en cwintigh aetl fioo^t babi Öe. (Celi tweeden, ^et ^cijip Afperen, ban Belijcfte monture enbe manntnoe/ "baec ban hondert achtien Sloppen aen boo;t toacen / enbe nocl^ dne onbec^ toeffoi ; «enbe ten derden, Ijet ^cljip Over- Yflel moetenbe gemant toefen met hondert veertigh ftops |)rn / baec ban ijet ggetal ban bunderc achtien aen boojttoad
^at oocit noeg bien abonbt ban boo; be palen ban Amfterdam brctoaeit^ fouben Erpl gaen twee liclite jFcegatten ban vier en twintigh tot fes en twintigh , - kuchen in plaetfe ban'tS|acl)tbeWinthondt, Ijet toelcl» onlangl)^ in 't Katcegat becongelucBt / enDe iiocö éen anöei·/'ttoelcftbanbefelbecepfelccRinscs • fioinen toajS.
©at ;5P baec cnbóbcn ban drie anbece ê>cBepen biebppjobifïenatofoubenmöeteii bipbenleggen/ ee^ nige toe( bebacen Matcofht enbe foibaten
Ibabben gélie&t enbe betbeelt obec foobantae ban be feven en dertigh οΐφ jp oojbedben baet mebe.totben öienflbanijttJtartbt be# tebequamec tefulietitoefen gemaerftt. ^ > i · -
3[&ei^eecde Haès <!3tiottimltteetDe25etaintöeI>bec ban bi Ooft-lndifcheCotnpàgnie ajbaep amtoefeni be/ |)abbe{)aecI|upbeH,mêbeMtenb gemaecht/ bat een bah be^t[)cpen Dan bè gi)emelbe Compagnie/ (taeiibe tee biceitfe tianbeilaniec ban Zeeiandtmet namen Sjjera Mundi, aemontecrt mrt veertigh (ïnc- ben ban mlbec be viiétef c^ beülebetoa^geitornèn/ t'eenemael gecéebt enbè' cùìnpleteltjcRgljemant/ iàe felfö met feven Itòppèn bjCibéh be twee hondert, toefni- Ïêïjèt geifö! ban fijn ïtdffe / 'tVnelcft Wenbc^nbe ö^ cefolbeect toaten ommoigen felfjénaebeciïgiaenTn" fpectecetteenige^cfiepen/ Ιμα^ beCalibjebecjnBuf- qiietten banbeSanbt-foIbaten niet g^jopoitioneect balgen^ be o?b;e ban'^tXanbt/ fclifetenbe^j^el^ ban twaelf in een pont/ tnaec fommige ban achtien in een pont/ enbe foo^oo?i^/ toaet boojbangcoote ongelegentbepbt caufeetbi/'enbe be CoHetìen nootfaedfit toiecben baec toe fóoggeligeicp^eüëlgch te boen gieten/ b^^eti fiatali ban no^uptbebibec:: fltept ban be Calibro bec üÊufqttetten op een/enbe 'tfelbe i&rtiip/ licijtelijcftfonfufie foubehonnentoo?-- ben becoo^faeclit/ to^gaiben in bebentftengebenof be felbe niet foube ftonnen goeb binben boo| ben Itaebt ban State be becepfcöte ojl^e te boen fieflen / ten epn= beelieCapitepnen baec toep;ecifeIi|ch toiecben gbe^ goMben bat semwibece jlfkfqurttenonbecl^e |
Compasnieïjabbenoftefjatiben/ bart op beCaiibis ban twaelf ïtogel^ in een pnt. '
Sin befen tijb bccfcljem be iingrlfrlje ©lootc onbtt. benl^actogD baiijorck boo? Cryel ; enòe gtDrutbc fc' bat een JFcanfc[)e ©loot acIjtccSchotlandt omhoninv be ten beelbpöarc genomen; DocD be meelte cffliau: Γ precDen. 5&"aec nare toat A5oo?be toaert tuncUinS quatn ben 3tt. Hbmicael Jan Evertfz mftomtvtm'
dertigh ^cöcpen oocliconjungccen/ foo Dat Dt ©loot
(ïeceS toiertomtcent hondert êcöfpen.
3&en geenen bie onbec be <0enecaIitept reroitfecbni/ «h, iggeojbonneect hetcec&tban 'tftiepn Zmì teteJft len/gelijrRHollandt gabbe grbaen. έΐι·»^
5©eï^eecen ban Merode enbe Burgh I)aft;l|Q.|ïJoti ï!'* «©ebeputcccbenfc&jeben üptZeelandc nptlet&ciiiü «iti Zeelandia, leggenbe ten ?tncftec booj be Zouke, hm «Wii elfden befec/ bat lacobSymonfide Wilt , Capitran®"^ op een ^cijipban <!^jIog/onbcc bebiceetieban'tCot legie tee ?ïbmicalitept tot Rotterdam, jacfit oemaccftt m Öebbenbe op een (CngelfcJ JFcegat je /enbe gemontetct |«» met tien jnaetaie ^tntftje^ / Df t feibe becbolgeniie tot l!"* bicfitboo? beilnfl ban Ooftende, fonbet ecötcc oboi? 'tboojf; jrcegati'e ofte gjacht te hebben nefcfioDtm/ λ
't boo?f5 ^chip Dabben geftfjootm : βι»
^ulep të aen bc ï^eec SSmbafTabtnc ban bpangien Dt: ftenb gemaerftt / met becfoetft enbeecnfïig bcljojtiftfii ffi bat be felbe toiïbe pjccucecen/fulc)c enbe baec 't bdm üiiiï ben / tenepnbebatbe^eljfpin ban befen ^tattfoo;'*» banigenonb?ienbeIiit&en cefcontceban be fuEijmcit , ban Den f)oogfigcbad)tenltoningb niet meec moc^tai ^ hebben te bectoatljten / tot bien tpnöe ooeh toiErtgt «ina fc&;eben aen ben i@eece Marquis de Gaflel Rodrigo, ^ ] mitfgabec^ aen ben aeflbentSasborgh^Dmi)£fÌrÌ)ateiK| i^o.,tl5og,goebe meeningije enbe intentie met fniu " patticuliccebeboicentefeconbeccn. ,
Φεη ait. ^bmicael ban Waffenaér fctjjecf Jban öm vierentwinMghfteAJ]©Ép. ban buptenben Droogen, »1*1 bat fooJDaéji al^ gijïecen mojgen bjoé® tóiwu2iipt ten (©/enbe <©ofl^. Begdjlie tBia^/liettrtfloni ftpnboen/ om ftaer^ïncBer^teïicijteri/ enöenwDe ©loot inSee telooperi/'irtbe fooIiaéR:be®Iootfi<< gqff in tegacn / hceflen «et '3ïncfiec bi^j be 2δθΜ/ m óiriflen onbet jepl / Dóclj toa^ foo (lil / iat tìJfrilafB& biebtn/ enbeftetSihcltectoeberom nwUlatetitjflllfn. ^do al!Si)ettoatecaleenboétgèballenjl^à^ /lireglim εφ booigaenbe fion uptten'jioo?t öÖ.'üjaet ttiebetra 3tÜptenant ^bnticael lati Evertfz «^.CorccDaer, njitfgabec^ beh lllbraicael Tròmp,hittèenirt)ei beelte ban baec €fqut)b|e^/ bti^ &oé^^^ , maéc fipEuptenant ^bmitael mm.pit Rjn otoot ' lee'ttoefenblpbehl^en/ be Xootfht'fictie / get onmogeliicli toa^ met fïjne jtoace
omtwaeif upcen fieeft 'tjépnneraaetRtijmonieticpl tegaen / ficeegö omtcflit een upc !)et<?ÌniftecbDO|te Söoeglj en i^ ten hilf vfcr; Upcetf met fgri W®' Eendracht obec beh Droegen gécaecRt/i beceflBiep ceeb toaten altemaelbolgj^be. iJM nu iiaw benbpanbtginj^op3oe^. < ^ ^
©e ï^eecen ©ecommitteecben ban Baec ï^ i^· fe&ieben bat be 3^loot toa^ fleccb obec be booden^ togö-feöepen/ bobenbeJachtcD, en onbec Vacrtuygh, menbecnam boen«tei®n0^' J» feljetbie^becefolutietoa^befelbeteeaenc^dMn·, jna me Xhfie bec j&tö^ ban bepbetssi? ©leoW»/ «g toiectftio^etijbalbi^Bfpublicettit' -r « ■ i : ■ :;> ,11 1 ' y Ü ' ' |
χ O li···)'·· ■ Ml. I '' ' 13
t-. l ίτ'Ρ !
ί, . <;!);-ï,.y
·;■ fSiril
■•'ί··, 'ii.flüOiWfJ
- ti;-!! ■ ^
,:, ti.iivs ' ■
,-i .-ίί'ΜΓ;! ij'· ;
■ q:,i:·
• il ; 'Wiöi·';.:':
yVr -^yMli-iir·:·.
■■•n'f "m-Hfy .
■ihiüiirn: -
■ . ζίΓίίΐίΐΐΤ.- ,,
^ Γ U'^i Ti 1 Ui
){■ :i
: - ■
m ;
·Μ· rrjoi -j;-,- ·
• v;· i
■ .· ir
■ Jvy-l' I :
Λ Jjhtr'i.-V'·:: t
ηΓ,ιΚίίΠ;·" ' ·;
-Ciü HIÖSW· ï . !·■ i'^jVf;-^ ?tii {')s»J-i tS ji-l
-ocr page 462-
|
ίΐίπηιϋ
-r
Efquadres^van de Vloot, „die.onder den Luytt. Adinirael Gènerael /Heer y^fö^è ,, ^m Waffenm, Heer van Ofda^iwait Texel iii Zcefülléi^ gaen;· > ^πι,,^η ^
HifrOan fai Je» ^drtih;aeï Koneniet JépM^^
r hebben daer me de ÜewTiom^i dan^nMe·· 0 «ertfi^ WaiTcnaer i« ^Λ» de» f^ys-üidmirael Schram ;e»'iW/eStdlingwerf. · fi .■·/;! ··■.·! iiliic· .
!.. Έ S ci.uk D R E. 'f, <_. i, .Qndctde .■jorijiiiVi?
H, t ,4vM ,
Voerende de Wimpel yàn de groow Sten'g.
Ktfiteyuen. Schepen^ Stück.Man.
D^De Eendracht, 84 Me- l'Heer van Opdam \ tale Hukken ,dc onderfte kcgh Aimirael. jichietai). ponden, daer ofyJer., t ^vier vkn jìiiiondcn. ' ViDdeTHn\R,Fjs-yidm. Amfterdam. 66 aio,
DeGraef, Scheut iy Na. 'tSlot Tyd-vcrdryf. ,ίΐνϋ^ο lan Adriaenfz Swarc. 'tHuysteCruninge. 6% ayo lanyanAmftel. ^ DeVryiijïic. . /^9 ^ï® Hugo vinMèiiwenhóf. Der Goés; ' ' ' P' ióó HendrickCotskens. De Vrede'-, , x^q
Otto van Treflong. Gouda. 50 230
lac. Willemfz Broeder. Dom
van Utrecht. , 4? no lïcobWikfchuc. Harderwyck. ;48'.2io Adam van Brederode. 't Wapen van Haetl.' '48 xgo Balthai. van de Voorde. Zselandia. 4.0 iÌ8o
Hem. Egbcrts Wolf. De Star. 58 160
RinkeTjebbes Biffchop De Steden. Adriaen Bouman. Den groot. Harder. 34.
18 80
7'?„+ί9 44.iao ••'''■44 ïoo ^ojijp
GerritdePalaen. DeBraeck. lac. Reus,Marfeveen. Kleydijck. Dordrecht.
Oudarc. Stadt Uytrecht.
^Klerck. Prins Maurits,
iJne Branderj, Drie Galjoots.
II. E S QJLJ A D R E. Onder de Heer
KORTENAE
De Wimpel van deBefaems-Maft.
jQE HeérCortehaer,
Lt.jiJmiraeÌ. Groot Hollandia. DirkSchey, f^s-AJmir. Oó&ctwyQk: ^MiTteydt,Schou.iy ». Staver^y^.
7. 8 jy o
70
y8 aao 41 iio 6z i^o 250
-------vi.r.'b
isbrant de Vries. ^lerdMathyfz. JooftVerfchuyr. Cor V. Hogenhoeck. «endnckvanTol. Antony de Marre. GerbrantBoes.
ii-'evevanHafevelt. «nv.Blanckenburg. ω vander Mfas.
Doesburg. Hilverfon. 'tZuyder-huys, Vereenigde Provine. 6x jiao Duyyevoort. , -.^x· aae De wakende Boey. . 'f> zzo KafteélvanMedenbl^o J40 DeHirderin. '"40 180 OverrYffel. ..^B. 160
Maegi; v.Enckhuyr. 38 'i6o |
. ^biH in- . ■ ■Mi^jy^J cn.» '
Γ ·-■■'
β"' ' r■ ; «xul 1 "·· ,-^nO·, .ìm/Ì.,3>I BarentHal^:, ;,:«:} .„i.-'tWapenv. Leyden..rRf ijïj Abrah. van Brakél. ij,.. E.^phoorn. i. α^ί,^οί) Jeuriaèn lanfz Poel. Etelf-Iandt. 70' 400
Twee Branders. Twee Galjoots. — —
4i—S
III.
E S ajJ A
r.asï-S '·
Κ : Ό Μ '^■^j'.y·^;;:·:/
De Höbrhfe Vleucel. -.--οοΙΗ .ion·.·/
p\'HeerTromp,.^i/CT.'t Schip de Liefde. sT'ayb ' -L/GSllisThyfzCaropè;"":';. ' ,j, ' , .
Vys-Admirael. iCòeverdeiì. · ^ ^Ìcj 'ìifo Piét·Salom.^β»fίƒ jP»?·.Gamben. .. J;4'aap
De Tromp. " 54 iVo
AdriaênvanReede. - Janel Haen. Thomas Fabritius. lan Adelaer. Pi^t. U^tteahout. Gömder Uerritfz. - i Hend, V. Vollenhovc. ■jCarl Gprritfö Burgen. Cor. Jooften Smient, Hendrick Akrp. AdrftóV^n Veen. Heyn Briapw^er. ; Laufens Brüyn. lan Pieterfz Onklaer.
.^.hfij
Stad en Omlandèn'. (Jo 140
iaersvelt. ja no
taethljys van Haerl. 5^4 zzo Grocnipgen. 48 aio liuyphert. 60 z^ο
De vergulde Zon. 44 loo 't Wapen van Edam. 94 ijro DeSchagerRoos. 40 180 VOjlenheve. . Afpsrré.
De kleyne Herder. De Fortuyn. Batavia.
Halfhooren. Groes.. Siord. Bruynvis. Vidiol,
CorncllsMuts, O. C.
Boon,O. C.
Berckhout,
Bebber.
Huyfema.
Hen.
Boys.
Drie Brat^du^f; Prie Galjoots^
Γ·· Ο li IV. E S QJJ A D R E.
Onder de Heer Vys-Admirael ■ .<
S g Η1- R A ' Mi
, 'De grpote enckelePrince Vleugel.
C Chram, Mmirael. Goiide Leeuw. 6o.i<)y '^Sx&àko\xvieT,Vys-Adm. DeMunnick. ijo
Houthuyn, ici&c»/iy N. 'tWap.van Medènbl.yji z^o De Boer. Gelderlant. 60 z^o
't Fregat Hoofn. 32 d'Eendracht. ; fx 285 Jofua. r 50 afo
Weft-Vrieflandt. 60 190 Eenhoorn. 32 160
De Beurs van Amft. 52 240 De Nagelboom. 52 2251 Princes Royael. 40 i8o Hpllantfe Thuyn. 46 280 lupiter. 45r aqo
De ionge Prins. 30 i lio Kafteelv. Medenbl. 50 140
V.
E S Q^U/A D R E. Onder de Heer
S ^ E L L I N G W E R Fi
De gééle Vieugel.
CTellingwcrf,.<4As. Sevenwolden, ...^"tfo ^CoendersjfJ-i-^ii/w. Omlandia. yo
Bruyni-
en O O RL O GH. ^imJf^wen^hfilBmL 44 j
U Τ EN Κ - -
der twee-iMachtia^
.-.■;;,.·. O .·('.·'. -.'/0 liasijtffi i Cii· β
is c 11 ^ Ë! E Ρ
ΛΊκγιίνίΐ.. ;
.> Εν,Γ hl <i!av;;(ï'iU-.U |
-ocr page 463-
|
SAK
Schef en.
Kapttfneii. Schef e». Stuck.Man.
Bruynsvelt, iji isr. Albertinai 1 yò^ afo
AUert Pieterfe Boer. Ooftergo. 6\ jiy
Tjerck Hiddes. De Steden, 41 13?
Bareni Hiddcs. Weftergo. a 50
toeft Michidfi;. » Hollandia. ,, 44
W.RoddevanderBürg. Ylft. I 180
^cobPetyn». Faifant. 40 loo
Kat. i Mars. ^ 4.Ì aio
Vogel. Jacht de Ruytért t 18 80
Rechter. 't Huys te SwieteOi 70 ^oo
Kuyten. I Carolus Qujntusà %%o
Raep. J S.Paul. ■ 40100
h , ·Π·„1 ; -
Ζ E E L A Ν -Τ.
τ A η Evertft. Admìr, vanZeeÌànt. ' •^Cornelis Evertfz , , Adriaen Banckert. 't^chip ter Veen
60 140 yo 040 yo Ì50
44 loó
44 loö 40 180 40 ζ 80 3<5 160 ao 100 3a 140 44 aöo ao 130 46 aao
Jonge Priös, Zee-Ridder. Middelburgh. •Sdjwkerloov
Adriacnide Haej. Thuyrtmtin. Symon Block. Marinus Lonckc. Ibd Thyfz,. ! Adriaen Thyfz. Wjllem Marinifzv iacoh Penfz. lap Marinifz. Lempc Koe^
41· ί |
Τ A E Τ
Schtfen,
StuclUn.
io 130
34 MO
30 Uo 7T 4 Γ · 4ο » V .4° i8o 40 i8o
Cgfiteynen.
lan Evertfzde JongCi
Kruyningen. 't Schip Tergoes.
Kuyper.,
Baftiaen Senten; Oranje. Pool» Γ Sph^a Mundi.
Engel laniz. . iU Vlasblom.^ 1 Corneiis Marinifz, S. Paulus» Twee Branders. rjPynaffen.
b E'lMvA
- kòtterdamì'^'^V
love. · Heemskercki ■ Vander Camp. CorftiaenElderfz. Bolderwagen. Nydéck. Boshiiyfen. . ■
lacobdeWit. Willem Boüdewynfz. lan van Brakd. c. Wynbergen. Winthont.
lürErckhc iv
ge 'LieW^^ ai Gorcum. , 34 jjo
Uvrrecht. „ ,-, 38 i8o .«?rfiiedai«.'·"·. "14. jty ί. io 100 ^ tjo "10:; 80 6 40 6 40 ί 40 δ 40 ■ ' Λ ;
.. Schiedam.
v". r- Delft,; -sn^ÌTK·. Zwol. -i.'-ii Een Brandeii Een Brande.r. ; Een AdvysjacKf. ■ Een Advysjacht.
A U τ E Ν Τ Y .C κ E C Ο Ρ Υ
Tot fecowi man ié Wefi-ïHdifihe C, _ . twaelf Schtpe», ondér 'tCorfimanJo ^au dtnE. ''Heer Vys-Admirael de Ruyter mt Guinea w·, ,■ irocien. ,^1·^-'··'. . .Ui-/.1-:
• ■ rrfv τ
E, |
|
SthipiNamei.
D Oyal Charles.
•*^RoyalOak.
Old James,
Swiffiure.
St. Georgew
Fayrfax.
Mary.
Gloucefter.
Plimouth.
Leopard.
Yarmouth.
Happy Return.'
Portstöouth.
Briftol.
Couvertincw
Diamond.
Antelope.
Dover.
Royal Exchange. Hendra. Bonavopture. George, Saphier, Amicy. Giniw. PoftFrigqr. cLoyal George, Succes. Fountain. ι ^ei-maid. |
Capt. Pen. Lawfon.
L. Malbourough, Berkly,
D.Buckiflgham.
Sahnam.
Smith.
Clark.
Allen.
Beach,
Elifle.
Lambert.
Modo.
Hart.
Price.
* Golding > King»
Chichley.
Pierce,
BrowHi
TrompfoHi
Lahurn
Parker. i
Ablefton:
LaWfoui
Éarl.
Grove».
0«ς1.
King.
■ Van fijn Majefeyts van Groot-Brìttanhies Vioot'^ foo als defdvé ^ ; . in drie Efqüacircs zi'jn verdeelt. ;
tìk R TOG Η van j 6 È C K.
Men.Gtt». yyo 8ö
380 6i 380 60 3(5o (ίο 300 y8 ' 300 ya a8o y8 a8o
440 y4. ■ 190 ya a^o yo aoo 48 aoo 48 180 48 i8£) 4^
i8ó 46 170 46 lao 46 aoo 44 160 40 180 40 lio 38 160 35 lyo a5
34
tyo 3a 30 »30 30 llü 28 |
Norwich.
Govèntry.
Màrtines.
'Drake.
Little - Mary.
Satisfaöion.
Blackamore.
Nealê,
Eagle.
K.Ferdinandói
Fame.
Bramble,
GoKetchv
Eïglet.
St. George.
Batchellet
Izabélla.
Hopefull.
SeaFlower.
Edward.
Hannah.
D Oyal Jamei.
Triumph, Refolution. St.-Andrew. Rainböw. Henriette.· Anne.
Revco|e. .
GeàruckttotLondtny
: · 'ν;-;,·:;.?·: ■ |
Wetwané.
Hill.
Tilckle.
PooL
Mary.
Mary;
ievetì Branders en Kitfen.
4307« ajo γ 60
itof il
aSoif »80 f« Mond?
WI T.
P.Rupert. Mims. Sanfon. Pine. Hannöm. 'Wood. . Brown. 'Holnf.
iioif
100 ω
«ί Η Sj li
tn» |
-ocr page 464-
cn OORLOG. 'iVijf-en-'ueerüghfleBoeck. 445
|
,,, SéifsiJtmtS' 6oy Monck. Lion.
NewCaftlc· Mirjr Rofe. Kent. Portland. Ruby. Adïice. Preferve. AflufiDce. Expedition. Bear. Milford. Colchefter. Spsedwell. Garland. Heéter,
Paradox. , , Eaft-lndia Merchant. Bendish. Return.
Exchange. . Conftanc Katherine. SeaAdventure. EliMbeth, Dove.
Little Sarapfon. Will&Mary Dolphine. TrueLovc. Merlin.
lohnand AWgall. Hind Ketch. James Ketch;
pRince.
Henry.. Royal Katherine. Unicom. Mountattne. Yorck.^ Drednought. Effex. Dunkirk.
Princes. ''
Jerlie.
Centurion.
Swallow,
Breda,
AflSftence.
Dragon.
•Hampshire.
Advemure.
Providence.
Gernfey.
Forfter.
Pembrook,
O^iford.., ,.
Paul.
kard
LittleOift, " ;
^ckanS
^Hope. ,. |
Cept. Penroië, Spragg. Page. Recve*. £wens. Ayloflè, Gennings. Poole. Haywood. Joffery'i. Sakler. Waterworth. Seale. Healing. Lighfoot. Talboot. Caftle. Guy.
Taylor. Hubord. Wcutword. Sanders.
Nijcon.
iwerviland i ^ .. .■·
Merchant f-.'«qjdaKisHö'i·
Anfl^f Γ^·'"" i! -Γ: obfij KÌ.V .
Marmadàté·' «'j'Sx-^'t sìnDod <- Society ,. '·■■ : ^ i;>! li-iinmil ^'denP/ìi;^' - rMisii
Cutins.
Sir G. Askew.
Thitheman.
Titthinnam.
Fen.
Swanly.
Terne.
Utbert.
Taylor.
Swanly.
Hidc.
Moulten. , JHodges. Kirby. , Owen. Loyd. Battj. ,, \ Young, ' Turwit.,^ Conifly. CottercL , . Parry,,,;· Bacon... - Foot. Andrew, lohnfon Barton, m. /Archer.^- Cadman. ^ Dawiif^.ob ,, |
Men.GuH.
160 54 %6o fa 2.00 8 ipo 4.Ì! 180 180 *8o
170 40
τηα
ifo
140 30 Ï70 4^ 130 iB lao t8 ' 110 ai ιαο α8 ιοο li 8y ,4 j8o 44 160 41 180 40 170 180
ϊ'
io8 45
700 90 4ÌO 70 70 3x0 yi
180, yS a8o y8 3.60 6x %6o Igo ya zpo 48 180-46 iBo 40 ,180 46 , 170 40 160 j8 lio 40 lyo'gi 140
.....ISO >8
,110 a&, no 18 no 14 110 ig 90 7.0
Η
6s 14
, , ■ .Vit ï^Q gP
170
; J8O44
,,!:!'ti7 fìip :9(i ri ; [Wjl'ioifjì:,-
««044
l'jh'l-.fjio 53in
iiir/jÏWiCX-iish . ■ J nrt jfcneti |
7 Branders cn Kitièn.
Nonfuch. Tho.and. Rebecka. Amily. Ino. Smack. Ino. Hoy. Two Sitìcrs.
«©dgcft 0e<iÌjiflcIfcBc onlangl)^ tajdj 't Texel Ifgs gcnöE/ fjajflcbt IjntiDtii ban te licijflcntcnioöc itpt VranckrijckRomcuDci^fpcn; alfoo Ijab Dmïlcei; ban Waflenaer grt gdurft tjan te attrappì COI een «En» srffcö Conbopa* ban vier en dertigh ^tuchtti / met negen ^tijepen «JÊnflelfcïje of boo^ «e^naelant bebjacfit/ iiomenlie banöe Eive.
©e iefamentlijcöe Kooplieden opMofcovienI)an= belenbe/ nu luelboojfien enbein
See jijnbe/ berfocftten te mogen naeArchangclba= een. ^ulfytDiectgefieltnen'taöbpg ban bic banbe fUbmicalitept/ biaci: op naemael^ ten öeel jjcbbni geconfenteett.
l©etDeniie nu alle bagen / fac iipcen bertoacfit/ben uptfïagï) ban een cefcontre / üiicrben ben feiten 3uno «©ecommiteeect öe l^efcenHuygens of van Omme- ren, Glas, Renfwüude of vander Hoolck,Glinftra
. . . ........Ijaec i^o. .ï!l5og. <0Ebeputeecben
omöaecnaegfïcgentDfpb enbeboojbalban faccften/ tpbdijeh te begeben nae be JB aje lu 't <©of leefe ©at/ om albaec op be tpbingen upt bec gee inhomenbe te toigileccri/ enbe bp ailc oceucentienbcnbienfl ban't 9lanbt tenbcf!en tebettacljten/ in ceguacb ban alle 't geene tot cenfoji ban be 30Iootf ban befen ^taet han bienen/ enbe infpeeie tenaen(tenbanbe«&aliaot^in beboo?f3gee-gaten geceebt leggenbe/ oramet?ïmi munitie ban ©o?Iogö / ©oicft ban .fidatine / enbe ano becenecefliteptentfijnec tijbt bebooif^ JBloote toege» fonben tebjftben/ enbeboo^namentlgchomfoobeel in öaec toa^ / bp alle mogeióche mibbelen te ^{pen tic= io?gen/ batbe©loote naeceene getroffene ^attajïïc moiöten bipben Sec [jouben / enbe naec gelegentljept ban faeeiten ben ^panbt beibolgen. ^ijnbe booi be genielte ï^eecen öaec l^o. .i©og. (©ebeputeecben tot Hptboecingeban'tgeene boo?f3 inftcacgtebefe^/ bc noobige Hlcte ban Commiffie enbeHutgotifatie gebe- pefe&ccït. 53c^toiett!)un ten jjoogllcngececommans beecttot meecbec bebojbeiingy ban gaec i|o.,f!l^og. goebe mernfnge enbe intentie met be i^eecen bcc felbec ipebeputectben foo nae Texel algbe Wielingen, tew gelijelten epnbegaenbe/ gebupcige cojcefponbentie te onbecl)ouben.
©e üeecen «©cbeputeerben ban be ï^jobincie ban Zeeland {jebbbcn ben achtften ter ©ecgabecinge obers selebert en iaten ïefen be ïïefülntie ban öe i^eeren ijare )9;inctpaicn/ ben vierden befe^ genomen opDaeCil^o. JBOg. HKifftbC ban öm negen en twintighften bec boo?f5 iBaent / barr bn öaer «Öb. lI6og. berfocgt tua^ ren in be betbnfte petitie ban vieren twintightonneo Gouts in biec boegen teconfehtecen/ bat be geljeele quote biebefelbe baec infjabben tebiagen beneben^ bie ban aHebeanbere^jobincien/ uptgenomenöie han Hollandt, alleen foube toerben ge-emplopeert tot betllerclungeban'^Xanbt^JII^ilttie te 3^oet enbe te ]9aerbe / enbe be bo?bete boo^fieninge ban be j^rontie: ren bolgen^be repartitie bp ben ïlatbtban Staten ben twmtighften ^eb|uarij lefï-lebtn gemaecftt / enbe bienbolflenbe in foo bette altereren beüïefolutieban öaec iEb. |©og. ben een en twintighften bet boojleben M^aenbt op bet ca^ fubjert genomen. 3@eer op ge: belibeceitt 3önbc/ cnbebp cefiimptiegelet/ batbot gen^ berφattitie booTgeflegenbp't abbp^ ben ben iSaebtDan J^atc ban ben twintighften ielU
lebrtiv^ aïlt beanbeci p?i]Mnn»i'gecanfenteert öab= beni/ bat be quote ban be^obincie ban Hollandt in be iMlCBfj vier en twintig tonhcn Gouts, alfetnW^ cn pjibatüjelticRIonbet een^e bibetric ge- emploi eertfou' tuerbin (geöffe bt felbe ooeR bimbolgenbe om ben P^ef^ten »oottt aStoetit^ tua^ge-enwlopeert) tot be eptreajbinatïflr «qnqjagfe' enbe onberijenW ban i|ieeïött.i®j)|^ofl®-^£pen tòt ijfrfinpfhmgftt ban
I66f,
JSfOtlt
JHoop- bact» berst mee fEiKffon- bopcc berbal· {eit ili 'pSantjï ΰloste.
JÜÜorro.
{{OOU-
ifetitii
bethrfj,
etn te
iBOOtl»
llpt-loo'
pen met
ijeer
(rfitjifn
«aSCr»
tiaiiijel,
^cbt- jplltfer' ben nee be idda. 3C.
Setrant
Mtnt
«onlenC
in
tonnen <9«ut9.
«feroiu- tfe dtier 'tem- nlop ben |
-ocr page 465-
SAKEN van STAET
|
mitfuatiec^totmBupcinaecnbcon;
«_betöoub ban veertien a vyfcien ^φερΕΠ ίη De .Kaibbe»
ïanbtfcijegce/ enbebat baec te8en^toeb£comb'an= Dece Piobincie tee concuccentie ban ïjace ccfpfctibe quotesinbe mercgenaemtie vier entwintightonnen «©oiit^ foubcn tocrbni acnaeflagen fn belaften ban be Ijctficcchinge ban '^3tant^ .ftöilitie te boet en te paett/ initfnabcc^ be bo?bece bao?rieninge ban be JTcontieccn banocn^tact/ i^goebgebonben/ tebetfoecftenben iïaebt ban ^tate / bat ftaec in confojmité ban bec frlbfc boo?f5 abbysS bc J^^obinden ban Gelderkndt, Zcelandt, Utrecht, Vrieflandt, Over-YiTel en Stadt ende Landen, in bolboentnge enbe tee concuccentie ban bet fdbec booifs cefpectibe quotes toilben aenflaen/ met öet aen nemen ban be Hliilitie teboet en te pacct / «iet bpiicbtingeban nieutoe Compagnie/maec bp re- creutcs ombecfcöcpben cefpccten/ enbetoelinfonbcc^ ï)epö om raeecbec combattanten (n bienfi te Dehomen / fnlcc enbe in boegen aljS af te nemen toa^ «pt öe 3lijfle neben^ijetopgenwlteabbp^ obecgefonöen/ allemlijcu nut bic becanbecinge / Dat aen De optie ban be toeige^ meltel?eecen Staten ban Zeelandt toiecbt g&elaten/ Öettoecbenbaniïuptec^ of toelöet aen-nemen ban ©oet-bolcft bp recreutes al^ boocen. ^elijcft oocft ben toelgemelteniïaeb ban .Sitate becfocijt toiecb benoo= Digeaenfcï)?pbinge aen be Ijoogljgemelbe <esf>jobini cien te toillen Doen afgaeii / ten epnbe 't geené boo?f3 alfootenfpoebigijlien tenmeeflenbienflebanben àlanbe ge-effectnecct mocijten toecDen.
©ei^eecendSebeputeecben ban befclbe iSijobincie banZeelandt öeböcn Deboojfi conclufie toilejrpjclfei lijcftgecontcnbiceect enbegecefolbeect/ foabanigena= bece aenteecheninge te laten boen al^ |)aec te cdbe fbuben mogen toecben.
g^e toint enbe 'tbiebec bagcljjo; goeb jtjnbe enbe nocgtan^nietljoocenbe bangebeclit/ toiect aen ben jgcec van Waifenaer gefcl)?eben befen ccn(iigen25|ief Denachtften^untj.
De Staten, &c,
jStattn i^Dele, &c. Huydenis ons door den Cpm- «rntiiai Ji^ miflaris Kfee» toegekomen uwe Miffive , aen f de iel ve gefchreven den tweedm defer loopende
H'jSDnu'- maendt, uytdewelckcwy mecaengenaemheydt ver- rai flaen hebben, dat een Eiigi^c/iOer/ogA-met negen 'β"»' Coopvaerders, van de Elve komende, by U £. zijn ver- overt : wy willen aen de waerheyd der voorfz tydinge gheenfints twijffelen , alhoewel wy daer van door u direitelijck tot onic verwondcringe noch geen advys hebben ontfangen. Wy hebben uyt dc fucceflïve ad- vertentien fo van de voornoemde CommiiTaris Kroon als van de Schipper Sva», welckers Galjoot door een Engelfche Kits omtrent het F/ie is genomen,befpeurde dat 's Landts Vloote haer van den negen mtwintighilen der voorlede Maent, tot den derden defes toe hier om- trent heeft onthouden N. W. ten N. van 't Texel, om- trent echt of negen mijlen van de Wal, en alhoewel in de VQorfz uwe Miffive aen den voornoemden Com- miffaris Kroon niet en ftaet ge-expreflèert, dat de Vlo- te wederom cours zeylden ende werwaerts, foo willen echter niet twijffelen of ghy fulcx al voor de receptie defes aen de Engelfche Kuìt omtrent Harviüh, of waer iich de Engelfche Vloot onthoudt gearriveert wefen, volgens d'ordre, u daer toe in onfen name gegheven, Hiaer of fulcx buyten vermoeden noch nieten mochte wefen gefchiet, foo fult ghy in geen gebreecke blyven, TJ met uwe onderhebbende Vloote ten uytterliente befpoedigen om den Vyandt te attrapperen, ionder cenigh moment indien deele te verzuymen, oock >/ . fonder eenigereflexie oock te maecken op de Schepen - Λ. van Oorlogh die in'tr«f/noch toegemaeckt worden, ende veel min daer nae eenigGnte te wachten, om den Vyandt aengetroffèn hebbende, de felve aen te grijpen ende te bejegenen volgens uwe Inftruàie , waer by wy noch tenovervloet UE. hebben willen ordonne- ren , in alle manieren nae getroffen Battaille, Zee te houden, endegeenfintsecnige Schepen van u ónder- hebbende ; Vloote te lateo Invallen » dan foodanige
II· .'1
im
lil Γ
I ili:
V'l!'·'
ί"<\
ψΐ: I' Ί· nii |
die foo verre mochten wefen ontramponeert, dat htt 1/4
onmogclijck ware daer mede tekonnen Zee houden, ^ welckers voorfz laetfbe Point ons foo ten aenfien vjn dienti, als van de cere ende reputatie van den Sti« ten alderhoogften ter harten gact, waer toe onsmitf. dien verlatende, &c. ^
.ïUsJen Ijeeft febert bcrfïaen bat ben Hcec bon WaiTe- j» ^ naer befen SSjieftoatonbccbulDigljbjofg/ al^ofitunN ttotjffelbe aen fijn coucagie. i .
^en tienden fcijjeef ftp banbe fiant ban be Brevcer. tiene, Texel omtcent €>o(lban Öem / acht of negen JIE ijlen ban De3©al / Datljp Doen öoD ef«.i5oo|i)e toint/ enDe bp aibien bietoetbiilbeDetteItoclen/bat Öaefl bp ben ©panDt fouDe toefen.
gatecbagij ben dertienden gnnij gcbtuciKti be^^ ^lagD tUlTcfien be Engelfche enbe Hollandfche©Ioo: 3 ten : ©en ïuptenant ?thmicael Jan Evcttfz 62-. ft fcöjeefse bolgenbec toijje aen Baec io JIBoo,tamc!" lö'cRconfnp^.
Ho.Mog.Heeren-y
MTn Heeres : Op gilleren morgen den dtrtindn defes met de fchemeringe des daegs, raeckteo ^ ,wy in gevecht met den Vyandt ; de Engelfche u^* Vloot fterck voor foo veel men heeft konnen fpeureO) «111 omtrent ds hondert kloecke Oorlogh-fchepen , da Ν duyrde met extreme hevigheydt tot des avontsoveriK· genen, ende is wederzyts dapper gevochten metdef· avantage, in voegen de wint tuilchen den tmelfilenm dertienden des nachts van't Z.O. waer mede wy on· twijffcJijck de Loef van de Vyant hadden afgefien,Z, W. ende W.liep ende begon gelijckgefeghtis onfc lirijt methetlumieren vandendagh, hou^endcden vyant de loef, niet tegenftaende de Vys· Adrair. Trm endeick benevens anderen der Vloot, inzondeihcydt den Heer Admirael wii<if5t^»«frjdiegoelickomttcn( raiffuyrendesnaerm'iddagHs met fijn Schip, opmija zyde, in de lucht is gefprongert j Wy evertueerden ons met acht a tien Schepen tot twee verfcheyde malen door dei vyants Vloot te flacn, den Admirael vande Blaeume Vlugge paflèerde, beginnende ora, endeby ΗατΊΡΪώ omtrent <vyf ί fes Mijlen buyten de Wali gantfch hevig, houdende den vyant by de wint over nl onfe Wal dat veer ons beft was, continuelijck de loef tot middagh, dat het meerderdeel onfer Vlootlichter af-liepen , ende befloot ick met de verdere Hooft· OfHcieren (zijnde op gifteren door mijn Broederbe· richt ende toegeroepen, dat den Luyt, Admirael £ί· iert Meuraifi, doot was ) 't achterfte van onfe Vlootop dat den vyant niet en quame door te breken, die wy met Canon achtethielden, op datze door ónfe Vloot niet door en braken, tot den avont wanneer icfc alkea een vuyr op zettende, meynende gevolgt te werden, my 's morgens bevont metCapiteyn AdriaeniieS^i Adr. Thyfz, ende feecker Amfterdammer hierdmtreót de Maze, daer mijn Zoon CorneiisEvertfÀX:^^ Jan Bamkert, Poel ende Lencke, twee Cörapagay^ Schepen, was, fulcx niet ahders te prefumeren i>) « heeft yder fijnweghgekofén, alfoo den vyant bar® aenzette, ende de generale ruyne die overdeneele Vloot is, foovanrondthöut, zeylen, loowiideeooi ftaende want, ende wel de Schepen felf ffl«)e »» doorboort, gelijckby 'tonfe ende die hierzijn, Mii blycken, naeuwelijcx een fai bevonden wcrdenMt quaemominZee teblyveri, gelijckwy nieteniiJD) doch de Vloot miflende,'kan ick denckcn het mee/e»· deel nae Texel mochte (teloopen
goedt gety fullen vindeni Wyders foo wy beft"»·
ben konnen fien, door degroote endedickerooCM fijn noch verfcheyde Schepen van wederzij^ gefprongen ; endehet Schip deitfit/wiW/CapK^» Cuytert va.n Vlijfingeit ende noch eenAmilerd^^ malkanderen aen boordt raeckende, door een vyants Brander tot niet verbrandt.^Ic^'^, niet expreflèren met wat herten - leet icku Bo, »<!·; defe/itóAr tydinge ende deplorabel oagelücfcdoor^ handt van de Heer Fifcael va» -^^e |
-ocr page 466-
cn OORLOG Η. 'tVijf-en-'veertighfioBoecL 447
|
Vloot is geraccke, door het naejagen van een Fregat, hebbc moeten bekent maecken ; alleenhjck verfoeck fl „Dtfch gedienftelijck u Ho. Mog. my met den eer- rteo hier voor de ofwel voor Goìw , daerick
meen te loopen , om in cas van noot, mijn fchip ende defe fchepen te bergen, wat my met dito eckt ichepen Lettedoen, deWylwy, ghelijck boven gezecht is, MDtfch onbequaem zijn Zee te houden, waer op een Foeverlatig Antwoott verwachtende. Hier mede,
Ho Mog. Heeren, &c. 't Schip Zeelatnlia. voor de Uaë,ieaviertie«dmlmiifefiienhandertvyfenrefiig. Geteeckent, l^'^^y^^fi'· . ,
Ρ S. Oock heb ick u Ho. Mog. met konnen ont- houden, Soldaten àsAlarine foogantfchfltcht bevon- den wierden, dat het niet om feggée is, ende dat in al haer doen, kruypende by vjffen tvintige» cn meer we^ wanneer wy voor den vyant quaroen.
3acn®p^-?ltiniicartTromp acnbftbanbf^ïDrafc
talittpt totAmftetdam bfftfeerfseopDefetoijse'· ElM(fg>Heerin·,
Mïn Hteren j Den elfden defes quamen wy nae de middagh de Ëngelfche Vloot in 'tgefichtin 'c Weft van ons, ende terwyle wy dien dae door deftilte by haer niet konden komen, de wint N. O. lijnde, wenden 'taen Z. W. om O. Z. O. om foo vee! mogelijck de wint van haer te houden, doch wiert des nachtstille, des anderen daeghs den heelendach cocbftüle zijnde,ende niet konnende verrichten door de ftilte, ende datfe ons fochten te locken in de banc- ken daer wy dicht voorwaren, hebbengerefolveert met de Steven om de O. te wenden. Den twaelfden dito was het ftilletjes, lagen met het hooft om de O. N. O, den vyant in 't N. W. vcrfpreyt, quamen tegen den ïvont een weynigh naer malkanderen toedryren, dei nachts de wint zuydelijck en Z. Z.W. fo dat wy doen noch boven de vyandt konden komen. Màer de wiot Z.W.luopende, moeiten fchuc-gevaer Coebrandeh^ ende eyndelijck den Heere L. Admitael va» Wajfenaer met fijn Schip opfprüigende van eygen Kruyt » raeck- tedeVk)ot in fulcken confufie, datfe altemaelVoor de wint vaü de vyandt wegh liepen, ende daer door ec- nige fchepen aen malkenderen vaftraeckten , van de %t{fci»of genomen of verbrand wierdcti, éndefoo totdendonckeren avondt met fchut-gewer gehóuden hebbende, waerdoor die difordre 'snachtsCönfufe- Hjckvan malkandercn gheràeckt, 'iànderen daeghs smorgens wierden wy den Hertogh van Jürck mee den Grjve rah Saedmch achter ons geft'aer, endt bevon- den ƒ/>» a/««^zeylenby ons C6 hebben, endé tei- wyl by ons aridrt Schepen niet kondé komen, wierden van haer gejacht tot voor 's Lants Diep van Texel, àl- waer demecité van ons aüderi fchepen byoilsqua- fflen, doch weet niet hoe veel in gétal wy noch zijii, wrtrouwe noch veel van oafe àndéie fchepÈtì Verihift lullen werden , hoe het af-kxipeii Tal, fìl deh tijd lee- «n » tniffchien oock mede dén Lt. Admirael Jan ^trtfz. denLt. Admiraöl Ceriaiaet en StettmUisetf zijndoot, en van particuliere Ctlpiteynen wéét «iet inders, Caplteyn de Hoen heeft een Engelfch fchip met fis envttrtlgh Stucken Verovert ; Wy hebben ge- Λ ft j " '"^'''P ^"'■fiveen. tergoes eöde ftóth een AmiterdanjsFregat, malkaödéfenaëöboörfzeylde, "ae oock eenige andere fchepen dievtìrbialiddzijtì. "etogdfche hebben oock méde verfeheVdé felwipèn 'nonnenfien, verbrandt, ats oock Maft etìdè byfoodersanderS ffleef wefende. Weer awe Ed Mog. Heeren, &c. AÖUm in 'sUhdts inTexel, dtawettiendeitlüaWfifik*
"^^fojfenjefiigh. Getckent. C.TA6M><
ChàiV, ' bebben met »Ué Scb^n oiife «wh^oups ende Boots verkioreö , dl« li Ed. Mog.
eeliru^i® Doots veriöcrrett t u JWOg. op verdacht te wefen, hebben tnedè dpoiis •uetrHth geqaetfteù en uh- SÏÏ'" * ^· gdléven drdre In |
^e Stlobte gab lafi oni in atle mctniccen Zte te Ooii^ τ ^
ftfn/altoa^'t bat siicenigötfaenfpoft hccacn/ om_: '
bp ffi te blpben t J^cerm Witfen, V rybergen tn Schrieck, jfjnbe in Texel, betbett tot bien tpnbe/ jeplmbein '^atantó©lootc/ cnbcnae 't^tfiipban Ìitma. ben©p^-?£bmicaflTromp, brntoclchtnjpaenljacc wnb» Seoojtijfbbcn loten honicn / enbe aenfleinaent om met bej^loot Zee te blpben Ijonben/ fonbit binnen te ^ou' te loopen : ^otf} frpbe met foobanige €apitepnen lu». bietjem foofchelmacbt. sh öabben bectoten/ niet in ^eetebmnengaen.
Q^elDlootiomttentin befeftlg^cbepenbeflaenbe/ ^toet i^tegen^ o?b;ieban bei(|ercen<l?ecommitteeébeop be «em öcebegcftomeu/ enbe in 'tjepien booj öêfelbe ftcfcgfÌ^' ben be iècöepen feer toepniglj ofte niet befcDabigijt ge-^ fien/ foo bat jpfcöanbïlijÉh toacen ingejacgljt. ©an be i^oofben toacen binnen grhomrn Tromp enbe Cor· neiifzEvertfz, jijnbé jjct^iljipban bcni^ecteban Wailenaergefpiohgen/ enbe Gortenaer bootgefcfios ten/ boiö tijà? ton^cïjip binnen grftomen/fonbec bat mm ηοφ toift toaet Jan Evertfz, Stellingwerf, ofte Schram, tortelt; Cn omtcent ten een enbe twee «giiaetn upcniinb<©lootSeplenbe/ fagm beDieIc<®ngrifrbc «^ioot ©loot omtcent een mijl ban l)af«;3ipleti/ ninuamen ^'Pf' foo nae bat 3p pecfeetrlijcit niet aïléen / àt^ 3P fïijootfn ^L. bencooch/ màccoocbbeblam[to(Ìcu(!en/ obchfelf^ '* Ijaec ©lagge&onben beltcnnen.
Ifèenmeenbeitt'tuptgambanbeöloote/ bcfrlbe footoell^oofbcn el^^olbaten rnbejiUiatcoofen/ foa toel geanimeect te Ijtbben/ batfe al temaci geccfot bcect toacen te winnen of teftcrven, maecin'tljact fjebben becjtoegen ört derde of 't ontloopen/ griiicftjc ggebaen fjebben. 't ^^ ooclt notoic bat te Utanbe too?benbeeiS3attalicngefIagtn/ attoaec beeliCcon- pen niet een^ een 'tbccötrii itomen/ ban Jieetet een goebe rèiraitte, i^ een foo^te ban Viöorie. g|n SSec eenongetconto enbe ongefiabigb élement/beeft bat beel mecc plàet^ / toant get banglit aen be toinbt. €nbc ccn j&cgip ban derEigh^tuchen ban geen toees böïiï/ ai^ een banfeftigh: (Dobtfielpt in 't gemeni bmfitïciifltn/ cabe mtoiinietaltijbt micafteiboen/ 't ban byetmt bat men aen be mehfrörn ioil binben/ toat in €sobt^ befliec i^ i ^p 3toeet;cn oocb tori rn fnn ge{)Oubentebecf)ten} maec beobectoinningt)bangt)t aen <l£>obt ^lmachtigg / 'tgemcene ©oich i^ b^nctten booj be fUcceflTen bie mrn (met gulp ban be Engelfche, Fraiifche, Noörtiche, ) geöab ÜCfft trgeil^ be Spaen- fche ; bat 5Ρ öocft mtenben / fonbec bie gnnfï te moe» ténöebbettbefHbefucceffrn/ ti^ tej^obenbatjan Ë vèrtfz, enbe aile anbece gaet befl gebben gebaen/nirC te itiin al^ bp <n ben Briei quam/toa# 't gemecne bolcft fooorttflnpmig/ batfe bem in'ttoatectoietpen/ enbe fonbfCÖnïpbanBttilBuamifafn/ foubeöcbbenfetcn becb^incften.
'tg^eénepgenfiïjap ban öe ftcgg^-lupBen fnfotts becbept bec Seebdcenbe / batsè fgn glocietvt;/ pocfi enbe fnojcha^tig/be Zeeuwen, jà bie ban Viiffingen alleen / jacteetben aenpjin^ Willem hi 'tgaet vyf- tig, bat / lae be Caper« aHrcn toflibm onbecnemm / be ^nffrtfcBC doen onder 't Parlement zijnde, tt bem? jen / enbe ben betiargiiben öoningb tucbec te öecHefc en ; mitet'tbecgingb baec in ben baec op bolgcnbcn <©o;{ogb/ al^ be bont bet gta^ eetcn. ^oo battet een groot bert btc Eee-lieben epgen fcbWt / bat be Öes geecingb baec foo ball betcout op bofc fnojtben. IQcn cbepttecfionbt banbangcn enbetoojgenal^ 'cc geen ©ittötie bebocljtrn toett ; rnbe bic beminfltn fcbabc aen 't ^cbip cttbe ©olcli ontfangen / mörtert tetrjlont fcbuit btbbtn ban toanbcboii: / fonbrc tc tonftbececen / bat tegen 4$obt / toecc en tannt niet ^ te bom. frabtbat benJlectogb banjorck geen fcbabc j^bbc gciebttt/i^bat&ctopbantoatftitboiel be^ }|ctlenüfcb( «^Citninei ttatfe ^ grb^ belt latenflofn Uantiiefdf sbtimbeboic j^ibnt 1 ' baen. ^ie in tt gconbt/ bé t^bt gefd ten/ offMcIttf^wigttoe^sSntbtlBnttcI^ maec 't Uolgt niet nootfaRm batft br coibiaeifir jgn gthjcefi. 't maec een Enumerai mìUo mlner* , baec lattei! men beto^fni fijn courage enbebabuc t f^p a ma^ |
-ocr page 467-
448 S A Κ E N ' van S Τ A E Τ
|
'wati^ öie Sim betoonö«i gaf/ nootfaecBcliicfi to^ tn . . I)cmnoc!jmefi:.
?K)micaeI Waflbnaer koffl bit alïf^ tod / enbe fonbcc bed fnojchm / IjabDe tegeii fgn naefie ©jieiiben
Qe^ept: Hy wafler in en moeftcr medeur, ende dat hy niet weder en foude komen als doot of viftorieux.
eénbe 'teecfle meer BÖrfobcnbe/ öabbe fon ^ilbec= toeccft enbe pjetieufle facchen be^ boocigen öaeg^ ban S5oo?t gbefonben. 't Sé feecher bat ftp ffln befi bec / al^ toffenbe mibben in 't geb^angl). ^aet nae ^cljip gcfpjongcn ban ftjn epgen Jttupt : Zo bat men tael nocb teilen baec ban becnam/niet te min toiecbcn= öec drie ü vier ban gebecgt / enbe in €ngelant geboect tnet anbece «@ebanaen^ / gei Jeh ban een ban bie ficö renigen tijbt baec nae in ben irlaegh bettoonbc / bec^ halenbe batljptoa^ in 'tboojlIeban't^cDipal^ftet fp?ong/ niet anbecg ftonnen toeten/al^ bat alle 't bolcR op ben ©bfcloop al boot of geqnetfi toa^/ bat be €ac= boefen op / tnen boenbe toa^ om nieutoe te ma^ hen / bat in fulej; boenbe Ijet bnp? in 't Ittupt mp|ïe jijn Cfhomen/ bat ben Enptenant?llbmicael boennocö toel/enongequet(ïtoa^. 't^rtjipgefpjongensijnbe/ Ijabbe befen jlKan (ïclj belemmert gftebonben onbec beel fralmente boobelirbamen/ batmenenbe ingge» taant/ niet te min een jïuch ban een Uàa(i aengröpen= öe/toa^ epnbeltjclt boo? be <enflelfcl)cgebifl / of bit al= temaelfoo i^/ fit fidispUnes autorem.
dTapltepn Tjerck Hiddes, naemael^ auptenant 5fibmicaeltoan VrieQandt, fcö?eef acn biebanbeHbs micalitepttot Harlingen op bolgenbetoijse upt Texel ben fesdeo of feitienden;
latlAty Τ c κ hcbbe gifteren mijn Schipper chde een van tnii Den A mijn Barbiers met de gequetften opgezonden, om ^Bmir. Rapport te doen aen haer Ed. Mog. van onfe flecht «ι'ίέίβ ellendige verwaerloofde tocht. De Schout by Nacht Bruynfaelt heeft gezeyt tegens my endedcBeifj dat , hyallegelegentheyt aen U Ed. Mog. voor ons foude fchryven. Envenwel kan lek niet naelaten om in 't korte bekendt te maken, waer onfe val van daen ghe- komen is. Vooreerft heeft Godt Almachtigh ons 0/>- ftrhooft de kennis benomen, of noyt gegeven 5 Don- derdaegs omtrent Zuyder-2on, zijnde den eerSien our den , of den ί^Λ)» lunüNieuwen-ftijl, kregen wy de Engelfche Vloot in 't geficht, en hadden daer recht de wint van, en konden daer by komen tot ons believen, maer onfe Hoofden van de Vloot fmeten 't by, ende de geheele Vloot, en lieren 't dry ven, ende naderhand 's nachts met 't kleyn Zeyl gezeylt om boven haer te bly ven. Vrydaeghs was het ftilletjes ende waren noch boven wint van haer, doch konden wel weder in.haer Vloot gekomen zijn , doch lieten 't weer dry ven, de Vyandt quam uyt de Ly hardt naecken des daeghs, 's nachts zeylden wy met kleyn Zey I, ende den Vyant deed fijn beft om by ons te komen, liep Zuydelijck, doen hadden zy de wint van ons, doen leyden wy te- gens haer aen, ende brachten het foo nae, dat roet ee- nighe vanonsEfquadre van haer fchepen af fne- den, daer ick een van foo veel gaf, dat hy niet een fchoot meer fchoot, noch niet een man boven bleef, foo paffeerden wy malkanderen voorby ende leyden doen tegen malkander weer aen, doen zagh ick Itrack wel dat het werck niet wel aengeleydt wierde. Ick fai hier van niet meer fchryven : Den vyand wende doen loefwaert van ons, en met ons heen, doen vochten ee- nige van onfe fchepen hart, endelagh onfe Vloot foo t'zamen getropt in de Ly en in de roock fonder ghc- ficht : de Engelfche hadden en hielden foo de loef, dat konde foo niet wel uyt vallen, dat men konde en moc- fte doen werde naegelaten ,doen onfe voorfte fchepen de wyck gaven en fackten af, en den vyant met haer , doen konden wy de Engelfche Vloot door ghefneden hebben, en fo de loef van veel of wel de meefte Vloot gekregen hebben, maer doen de Vlaggheti altemael fackten , volghden de reft tnede. Ick wa« tot feconde van denAdmirael SiiÌy^gwirf gekozen » ende hebbe volgens aöe ende ordre op hem gepaft, ende al door dicht achter hem gehouden, watter meer van valt te «dvifereo gefchied mondcüng. Ick hebbe gifteren by |
de Staten Generaci geweeft, aen Boördt vatj den AH
miraelTromp, die my fchriftelijckeordregeeheven
heeft, hetfchadeloos gefchotene op hetfpoedjBkn te repareren, dat ick fai doen : Mijn Boeg-fprfet i gefchooten datter een ander moet weien, de groot Maft moet oock verandert zijn , daer fteeckt êe* Kogel boven in 't hart van de fel ve Maft, maer deou" de Maft fai vooreen Boegh-fpriet goedt ghemaeckt konnen worden , foo 't my toe - lijckt, vier a ^rf Stuckenvan mijn zwaerKanon zijn gefcheurten^ ftucken afgefprongen.
m aSebeputeecben fcftjeben ban btn vyfticnderfo. giunij upt Texel, bat bien bagft aen Ijaec 2êooit C ^ I een geRomen Dirck Davidtfz, «iSnactiec-mcffta; ban ^ Bet i»Cl)ip Marfeveen, Hendrick lanfz, (©nöer-tint Ιί'^ mecman ban 't ^eftip Ter-Goes, enbe Louyj lanjv tet jïSatroo^ ban 't ^cbip Swanenburgh, 5ijnD£ ban h, % boojfj ^cljepen beneben^ noci) twintig Siden/nabat 21* 3P omtrent vier upcen in See ijabben gestoommm cn k ïjacr op öoutec^ focBten te falbecen / booj een «Êaijoot gebecgljt/ bctoelcRe cefereecben battet boojft Min Marfeveen in 't blucftten ban be ©loot met drie a vitt en twintigh bpant^ ^cijepen alleen ftab gebochttn/ enbeboo^leben^atecbagO br^ abonbt^ totfmciink toegefefiotenjijnbe/ ban em «önaeifeljeaBjaiiDitIn bjanbt toa^ gejieecRen / boo? toelcRen bjanbt iiebmift ^cftepen Ter-Goes enbe Swaner,burgh. bie[)actbatt ben anbccen niet fepacccenRonben / mebetoètnatn^ öegaen/ enbebetb?anbt/ feggenbeberber^/ bat in: bien dertigh ban onfe ^cljepen / toaec onder drie a vier be ©lagge ban be gcoote ^tcng boerbeti / ïiatibm taillenbpfleecRen/ beïoef ban be€ngeifi^efoulim Ronnen Rrögen Rebbem
j^oeft IjaODe Elias Eiiafz <!5alioot-fcI)ippeti3anRot· terdam, Romenbe ban be Höae^ / gecappojteftt/ ba» bP feven ^cfteptn Babbe fïen b^anben/fonDer te bwtn of Bet CngelfcBeof onfe toacen.
3E>ien bagB Baötini 3P boojt^boojgebjaeötmrttet infpeetecen ban becfcBepben ^cRepen ban beBIoottn Texel, betoelcRe bebonDen in 't generael niet fttrbtrt enbe be meefiegantfcbniet befcBabigljt te jgti/ oftt beel booben te Bebben / al^ alieenlijtR cenige toctmiflt/ toaec onber Ijet boo;naem|Ie toa^ / bat ban baiS)^· Hlbmirarl Tromp.
^^e ^cBepen in be 25attalie getoeefl tnbe bactintt nen gb^Romen/ tuaren in getal feven a acht en vjrf· tigh, bie nocB opbei^eebe toaren bipben,leggen ven, enbe bie booi befen .JÜ^aiieloo^ binnen gcfioiroe toaren twee.
®e g>cBepcn bie in "t Vlie ingeloopen ( boïflfn^ te üföipjeban be CommiffanfAgges) toaren fevea· tien a achtien, baecbanspnaebec becieBt opöupteii tegemoet fagen.
me ^cbepen in be JBae^ geRdmen / bttflonbeit feftien a feventien te 5Bn.
©en feftienden infpecteecben jpBrtgenonun ftSi» de Liefde, synöe een bequaem cnpm ^eöip/ fletnoii' teert met fes en veertigh ^tncRen/ bo^ feet bw fcBotenenbeontramponeect/ foo bat Betfriüef "" in een gecupmen tijb niet Ronbe inpoflupi giltf" toerben om bienfl te boen.
mim mojgen i^ be Cngelfcfte ©loote iöföfi^^ baec ottitcent in 't gefjcB t ban 't Slant geRomm / tn« f berboïgen^ omtcentJiemibBaaö fooberreamabttt/ bat bei^eeren<lI5ccommitteerbeBaec met jJwöW? gaeBttuflTeBfn be eecfic enbe ttoeebeiComunörtm' bnibe / een ^CDmicael^ ©laflge ter naentoer nootlton' be in 't geflcBt Rcijgen/ omtrent ben felben tijti P; mcnuptben^tipDt-3©efien langlj^ be 3©al ί^?·/ be acht ^cBepen enbe 't^oebt bie op ^onOfwffls bqo?leben '^mojgBen^ baec upt g^tplttoatm be ©loot te bolgen/ enbealBartari befriüeniit^Drt ballenbe Jöatcc niet Rooben binnen Bomen / m^ booi't meerenbeel in 'titanbt^ Diepaefl tieffiMW taecRten / enbe fuItR^ albaer Β« b^WK moefien af-toacbten/ i^ be <iSnflcIft&e ©lo^^.
ep niet aenabett ηοφ bp fiaec op be boo?fcö?fW^F pitipet^flcftttenteect/fuìfebatalleiiefelbeeamiflg |
-ocr page 468-
|
ban
Kelle-
Dat '^üoriaen baesD^ in iienBriclarci= brmnDf / DaöDe oïöaa· opcEneii open taasftcn (lm SoiHcn Vn at. ^tDniirart Johan Evercfe , met -pf ^(„tic om fïcö totpantic ban Ijact ©0. .ilSoB. cefolu=
" ftffTflioe acnftonbti omcinoelt bebonöm ban em iffltflDaft acntal ^ionacn^ / ©joutocn / entic JKan^/ Wc Iicm inct een stoot aebacc al DoutocnbcEnDettec ftoiD£ iiac De Jgabni^ ftant ö^eben/ enDe epnbtïijch Indlfiibt öe li«>icn öa^·^ fïeepm / mit intentie om liem tfc halbec ebbe/ enbe betbolflen^inbeejiccffïbe Dinjtc tc fa^jqucccH; öcn gentflùcn at. ?tbmitael \rrftficl) focchenbe te falbecen/ met lijn i^oofteben mpttn toatft gcbjongen / enbe aen De Cebm ban een mactte nacji öffcflöcnbe / cnbc (jfllj foo lange bacc aen gehoufc» / tot bat rpntdijchban eengoct aental feolöatcn ujietbcn ontfet/ enbe tee naffiecöupfttige ofte ©cclwgf ingelepbet / toaec ban tot in be nacljt bi:' toacrtsijnöe/ befen mozgen beri bjoeglj tot Hellevoet- üuystoa^tofber gtheett om in een ^cljupt of fmachc Uan Dati tot in ben Haegh àdroiduretetoecbenbec» boftt/toacr toe (ijnt c aenfotcftm een Wrpn Slacbtjen i^ nttiifgicEcrt/om onbic Ijet gelepbe ban vijf a fes ^olba» tcnljmi acnfiont^ boo? Delfs-Haven DccbJaert^ te ïa» tm tranfpojtecen / fonbec bat nocfttans? gemelbe bat(n anbec^ al^ b^pbjiiligl) enbe baec toegenoegg:: fflcmbccfocljtsijnbe/ Ìjemconbnirceecben.
gp luiert bate na in ben Hage Itonietibe i'n be Cafte- kinicg£b?acl)t/ enbe tee ©ftgabecingf) gefjoojt/ öe^ iiff öoiiben niet qualiKlt gcbaeii te Ijebben in 't gebecijt / al^ alleen in 'treticeren belactfienietgebjec(ite;ijn, ?tifüo üjepnig^ te boubicn op ftet jirbitrium PopitJaris mt, enbe jjp i^namaelsStoelgefupbertbanbrtiopi jiwi fpmctlt. (Cer felbec tijbt toacen oocit in 't Goerefche- Gat ingenomen be ^cljepen DelflandtCapitepn lu- ^[jjjinrisenluriaenfz, Ijet Raec-Huys van Haerlem Capi' IJatH ttpn Addaer en DoesburghCepitepnde Vries, get ir""· fctde tee bieeetie ban be Camee bee Ooft-indifche fi Compagnie tot Delft, be twee anbeee ban öet Cone* Bieteï?liÖniicalitepttotAmfterdaHi. ö'JÏeecbeWit heeft acnliont^ naec bre felbec aeeibement öetn oen boojt ban De boo^fs ^cljepen beeboegl)t/ enbe becdaen Dat op fjEt ^cbip Delflandc toacen getoee(i vijf bott= fcn/ enbeobee bedercighgeriuctflen/ opftet^cfjip 'tRaet-Huys van Haerlemfoubeogetocefijijnfeven oootien m elf a twaelf geqnetHen/op Ijet ^egip Docs- burgh toa^ niet een booDe / ooli geen geqnetflen/ noch' tcfdjabcacn't^cljipofteconböouti Dct^tïjiaDeif- landt baDbe een fcl)ooton&fcbiatecboo?inbeÊoegl)/ ni iRaedt-Huys van Haerlem bja^Degeootejlcnge wcljooten. tp öeeft be cefpectibe Capitepnen φ sro^ftt / bjaceomme fp upt 3lant^ ©loote toa= tmtocthgeloopen / enbe be ©lagge beelaten / luriaen
» ■ " ''—"· ' öft ïccit jijube boo? in Den r^?/"" ft" plaetfe baeeniet en Itonbe bjecDen geeepa» hm /„ anÖEcruitiS ijet ^efjip nootfalielijcfe fouben ötbi '"Oftot lincften. ©e anbeee twee fepben bat De Dantfefje ï«oot op be blueljt geD?eben jnnbe wbée 5ijn ft Öab gebaen om fi^ip en bolft te felberen. J Hubert Raedt-Fenfionaris ban Zee-
»»· hat i'iW ''ato «Pt Middelburgh,
Ojnii. <fl^itepncn Cornclis Evertrz.de longe,
I ^^ Pine quetfnce i^ gc(ïo?ben / enbe
[Μ,,/ Loncke, met iwn: fiepenöeeen ban be ©?iefcöE
h" bSiW"*'!/ "öt albectn^in öeSaattaictoa^in bocBbjeöecomuptge&Iuftöti
tof/. "ifn beftommeet /
oZn^^^ W-· (nfiomenbe^c&epen te
bic nun ctfitec öop? bt (ötonietöaböc |
fionnen bpRomen/ foo i^ boo? ceuabbij^ giaef)tgc= tAK^
cappojteect/ bat befelbe metbej^oeefier^enbe^al:. y'
joot? ban boo? be Ma2jeb3fbctomboo?Zeeufchcga= """" ^
tenin falbo toacen grarcibeect/ (jcbbenbeonbeetocge
ten aiichee gebonbrn enbe boojt^ öeeVoaert^ aenge»
(leept ijet ^tbip genaeint be Tromp batt A m/lerdam,
gemontfftt mee achten veertighfincïien/ t'£«iemael
iiptgeplonDect/ en allc^ in ftncUen gePagew fonbec
een eeniglj meiifeö bare in te binben. Qn Ijet Vcw-gac
toaeen nicöe geaecibeert be ^rtjepen ban be Capie
tepnrn Hafe, Thijs ende Boel, m bja^ aen be een
enbe onbcet gicljepen geojbonneeet/ geen bolch aen
ïïanbt te ïaten/ jijnbc ban mewninge mo?gen Ijed
bjoegij aen Ijet boo?bt ba«i be ^eijepen be Wielingen
ingeliomen te gaen/ om allr^ te Ijefieljtigen enbe te
onöeedaen be cecl)te oojfaeehen bie ijaetgtbtoongcn
ïjabben/ onteent Gocrec ofte be Mazetenancheetc
ïtomcn/ rnbe fouben ooefieenigeï^ercenbanbelibj
miealtcpt Iiaee mcbeaen boo?tfargebenbanbe^ehe«=
pen op be fleoonibooj Ter-Veer gciiceibeeet. Cotfiet
cepacccen enbe boo?jtellen ban aiIcboo?f5^cI)rmn/
i^ tetftanbt be Hooöige o?b?e gegrben ·/ foo bat naet
jiËog. baee obee b^cbeeom in ]^o?tm fouben Hon:>
ueivbifponeeen. ^
— - _ .. - . iBenCr-
jongijpe SÖattalie tüffcöen toebtrjijt^ gcBouben/ eenigetoanbeboicen fouben mogen toefen o'/f";.· gepleegöt/ en Ijetiben oocIt bp brfeet ofte abfentie ban beefcöcpbe fêaoft-»©fficiceen/ bie eene rabiche qualitept ïjabbf η eenige anbeee gefuccogeect / foo upt bie gljeene bie onbee 'tcene ofte anbee «ifquabje be Spiagge geboeet Ijabben / al^ 3^p^-'ÏllbmieaIen enbe ^cl)outenbp.^acI)t/ al^ anbeee Capitepnen/ baec bati fp boo? beobeeige$}ooft-©fficiecen/ enbe boo?» namentlijch Doo? Den ©nsS-?{bmicael Tromp ontfan* gen gebben / omme alfoo te binben Detboüe getal tot gct ejreecceenbaniVliiitairejurifdiaie, te toeten/ban ten min(len negen prefoonen6p2(nfiructiegeo?bons neeet/enbe i^ in ^t boo?f5 toeeefi bp p?obifie foo beeee ges abanceeet/ bat tot lafle ban beu Capitepn Commer Gerritfz, enbe ben eerfien Itt. ban ben obecleben «ia* pitepn Graef met namen Pr. van Campen, totsuelc» Ufc beftuaa-niffe eenige faecheningeb?artjttoiecben/ tuw enbe bic figijbepbebnpicnboojtocetenban't<©ppn;- gooft upt öaee ê>cljepfn cube upt be©lootebegebtn j·" ftabben/ bpbeboo?f5tóciiay-ïiiaebtuptgefp?oocUen ii / beceeet ban app?eDenjie ftatée pecfooneu / niet ces ouifitie aen be ïgeeeen ilaben tee U bmicalitcpt tot Am- iterdam óm De boo?fj gebeceeteecbe app?cl)enfjc na ges tooonlijcfte fo?me tee e>:eajtic te fleflcn / enbe be geap^ p?eöenbeccDe pcefoonen fede Hgato bertoaeet^obecte fenbrnj ïBpbir^ i^bp Den felben feftrep^ fóeijglj^- öaet noci) Beo?bottneett / bat be nagenoembe fes pee» (óujum/ "te toeeten ί beCapitepnen vander Can, dc Boer van Enckhuyfen, Niehof, Jan Pieterfz Onklaer, <Cen / Codde vander Burgh, tube ben ©ppee-^ttipcman ban't^it)ipbanbinat.?ibmicaelCortenaer5aU<!5ti bacijtenilTeüp pjobifje op Debefcljepbenjie bjijfe pbec in tmw/ een banbe |>cöepenbeeboo|f5igooft <iDfficiftenfou= Dentoecbenbftoacet/ tee tijbnicnbetoglentoebeins fo?matie f ljaeen lalïi ofte beeontfcftuibiginge bol» jswb». teocfien/ enbe becbolgen^ nabee in fjaee faecfte gebifpo= neertfoubrnsijn.
©00? foo bed fp Iionben beenemcn/ toa^ De fonfufïe enbe bifo?b?c in be ©loot gcootfc getoetdal^ be.fae= 6;ίοη w bcelage/enbe 't bielieg banecpiitatie gtootcc dp 't bfïc «>ioot liei ban be ^cljepen rnöf .ïKenfcIjtn/ iWlenbc in't SifA'Ì*'· Texeltnbcin't Vlie met bc fes^cftepen Dieiioclj niet """^· uptgeloopen toacen / tocöitont tuffcljen be tachtigh à negentigh ©oiloglj-feljepen bp irtn gcb?acl)tftounfn toeeben ; ^p gtbben oocft ojb?e ge(lelt bat ©pant^ ©loote boo?<(^aljoot]^ in't i^e gefìouben/liacen roue^ aaenthalben foo bed boenltjmgcoljfecbefct toieebf/ge» lijcH fp οοώ Depefcöe^ beebfeebigljt bebben om <0al» ,1 iootlupttefmben/tottoartfiöoutoingebante^^f'
pen upt be Noort bicbmcöt too?bfnbe / in ta^ be ciu
Bdfcfte ©ïoot« öa« D«ct)00? De moiétrn blpben . ontlJOtóJin^ ■ O'
m 3 'mn-
en ο ο R L ο G Η. V Vtjf-en.'ueernghfie Boeck, 449
ί U( torinrtcfbnlKr eenfflö onsemacft sim BinrnnseRos
■ niciiin Texel. .. „. _ |
-ocr page 469-
450 SAKEN Vàn STAET
|
lööf. '^^iniJfcni ba^sö^ DifgdöcB^/ bat5e&arc6efïbi=
_L öert Dtn te p?eüc«ieren örtbrcloop tìan't 25oot^-boIcU/
ctiöe te flupttn De eecfle brsjnfeten ban Murmuracic enöe mifnoegen bie in 't ^cftip ban Den Et. ^ìmiicacl Srcllìngwerf Zai. <i5ea. fjcf) Beflonben te tìectaonen/ tot torirften epnbe jp tiaec acnboo?btban'tfabe^cl)ip berbocÉöt/ enbebeoemoebEcen albacc bolfioraentlijcft in citfìeBebmdtljebben.
iEot becljacDingtje ban alle verloop ban seoot^- boIcFt/ bebben boben enbe&eltafbenttepjecirelafltcn Dicn fine/ aen bcrefpectibeCapitepnenenbe©fficie= ren gcgeben |)et bcfetten ban alle pafTagien te Eanbe ïioo; be ^flitie/ iwiet en bobennocj^ in be Teven on^ trent Wieringe m in be Balck twee ^acïjten ban (©o?= loge enOe een apiïeggec gefonben / met ia ft entte ojb^e alp booÏcn. (@nbec t)et bobberen ban beinfojmatien lieten nietnaec foobeelOeteenicgfint^boenlijehtDa^/ De ^cïjtpen boet leggenDetebifjteïen/ fnbe't©oïtR toatteencoucagecen.
«iJngelfcöe ftaer öupbrn ηοφ gificcen boo?b^ 30al niet meet brctoont/ foo bat baei· uptbecnioeben Dat bjel Ijrt meefiegro^ ofte Ijacegantfciie ©loot tofs Dfcomme na Ijace ümiie mocbte toefen geioopen / om {)are ^rljepen te cepaceten enbe be felbe toebecom ban alle beljoeften te bowlten. Φοίβ' ©e i^eerenbanOmmeren, JandeWit, Kienen Krp ban Renferwoude öace i^oogï) JlBog. ^ecommitteeeben miiati bftiiien ben negenthienden gecappojtecct/ bat Baec ósafTe be tonboleantten upt ben naem enbe ban toegen neec ae- {jaceiloogl) jlViog ijabben aen be ^ocljtir^bantop' cniiia- öen I^eec ban W;.flcnaer, in fijn feben 3tuptenant 3l!bnifcael/ jebbenbe in qnalitept alg^tbnncaeienbe @ppec-J^ooft ban be^ Eanb^ Bloote in be jongfie ba- tatüe met be <iSngeIfcge fgn leben gijelaten boo? ben bienfi uan'tEanbt/ mi%abec^oochgeIt}c&econba= leantfeaen be©joiitoeban Merode, J>uficc ban ben obrrlEben/ enbe bat be felbe Ijatei^a.JlBog. obecbie me ten aiberljoogijften bebancht / oocli becfoeljt Ijab^ ben bat öacr ü^o. .f©og. ten cefperte ban be goebe enbe getcoutoe Dienflen / bie Ijacen obccicben Babec enbe S3^oebec cefpeetibebenEanbebabbengfiebaen/ enbe mettecboobtgecOnficmeect/ gaec€b. enbe be^obec» ïebfn^ ttinbccen bp alle oecafien enbe gelegentöeben al= tijt^ in goïbe cecommanbatie belief ben te öcbben enbe te Ijonben/ bat 5P niet en ttoijffeïben ofte benzoon ban ben obetleben foube be boet-|iappen ban garen SDabetnaboIgen· (0m be ^cöepen enbe fcegatten in 't ©lie ieggenbe/ IÜ....V te Ijonben in beijoojlijche o?b?r enbe'tboleh in goebe fcê?(ifii bifcipline/ öebbenbe felbe «èecommitteecben ben nc- oen m genthienden bfttoaert^ gefonbenben®#-3llbmiraeI 't ene. Corneüs Evertfz , met be acte baec toe bienenbe/ Doeft met 0|b?e omme beümfi ^cfirpen / boo? fa Heel Die baec toe beqnaem toacen te boen {tomen op De iiee> De ban Texel, enbe gcbben oocft be i|eeten ban Haren enbe Gockinga gftebifponeect omneben^eenigïjeban De aentoefenbe i^eecen dSebeputeetben npt be€oHfi gién tee Wmivalitept/ tot totlcfeec^befojginge toae^ een (iaenbe be ^ctjepen albaecingeballen/ baecbec^ inaect^ te betboeg^jen om op alleate pellen bebeccpfïe
Ojbie. i··:···
Kuptt- ^(cn bagg toa^ geaccibeert ben Xnptenant ^bmi< Mant cael Jan Evertfz g^e-ffcoiteect boo? eenigöe ^olbaten banbe<i5uacbebanbeï|eecen ê>tatenban#vjllanbt/ «bêrtf? 't Commanbement ban Den Majaoi ban be -fit ben 3©acöten(n'i<i5?aben-Öage.gp&fbben6emboenIo= «agt. geienin't^cBipbanJacobPenfe,teetijbenenbetoö- , Icn toe ;p nae be toebeiftomfie ban be «©ebcputectben Dicöupbcn na't©liegecepfl toaren/gelegentöcptfoui Dcjftbbfnom beg felffrappo^tte öoocen.
25p be Jleeten «©ebeputeetben enbe jaolmacfiten banliatrei^a. Il@ag. totbebojbecinggbanbeequitüuife ^«ro- njttt ober 't emplop ban atanbi ©loote/ ben twïn- «"ren- tigftenta'^IUnbigiacötleflaenbe <n'tni£utoe5|9iep mtt omtcent ben Hdder, ^naet ingenomen abbtjfS ban De p^efente #eeren «Öecommttttecben ban De CoHenien 5,n wn tecSÈDmicalitept enbe ban Öaig»töefp^-ïtcög^caeD/ ïnnbt goet g^ottben upt feeAere goebecebenen enbe amftbec t*e»n. catien tieei; «Sb. J@og.&a«ctotmaDet;mo«/(nf9fii^ |
Wcft om Bet ^cftêep^-bolch baec op De Öeebeljaii liJ Texel enbe in'tViielesgenbetecncoucagercn/ nS tot be^ Itanb^ bienfl enbcljacenfcfjuIbigrnpKchton
be aenfïaenbe ejcpebitie be0 te meerbrc bctiuaem te ina- hen enbe be animeren/ bat Dftfelbe^cBecjjftjoitR foube toecben gepecmitteert bp quarticren uoo? örntiit ban acht Dagen/ enbe langct niet/ aen ïanbtttmt gen gaen/ om fjaecteberbccfcftEnenbeteberinahni/ mité bat albooten^ ban be ,ïi©atroofcn bmipottaf, ' gaenbeqnactiec een pertinente lijfte foube toetbfiirjht- I fojmeert/ met bpboegingeban be namen ban öeitt- benenbe piaetfen/ al^mebe ban bestraten mètc- gen Daec bic tooonben/ enbe toarc na toe 3p ten fini al^ booten Öaecfoubentoilïenbecbocgcn/ enbctiatii boo? elRauber^ gBetroutoigïjcpbt foube moeten iri fiaen/ enbe berbolgcn^ bdoben opbcnCebtatiiöEn aianbe gebarn / batse öaec ccfpectibrttich tfc eypiratie ban be boo;f3 acht bagbentoeberom aen boojtfoiiDm begeben. ©at boo?t^ aen Ijet eecfie quactiec botonii be te boene pecmifìie gcgeben jgnae/ om al^ boüEiiatn atant te mogen gaen / öct ttoerbe quartier fulcp niet tti foube mogljen pjetenbecen / beelmintoccbentoegijEj flaen boo? enbe al eec bat tjet felbe eccfle quactiec fouÌit toefen tr cuggegeiteett/ enbefisöte^tbeepbcbiaiit, <iinbe bat 't felbe mebe alfo ten ceguacbe ban Ijet eeifie qnactiec'tttoi'ebeaf gegaenjijnbe/ foube toecbfii nt- pjactifeect. «Ênbe bat 't geene boo^fj obec bc €fqiia: b|e^ ban '0 ïanb^©loote baec tee Öeebelcggjjenöe/ boo? ben ©y^-BbmicadTromp, jegcntooojbighea Chef commanbecenbe/ enbe bebecbrcegooft éifï< eieren ban be felbe ©loote/ mitfgabec^in't viieOoo} ben ®ij^-?ïbmirael CornelisEvertfzai^ob£CDef# pen albaec commanbecenbe/ op eeneenpacigenlioit alfoo foube bjecben ge ececutecctenbegöepjactifcett. ©ocft be boojfj.H'iatcoofcnbJcIbupbelljcftenöcfilaic aen gefeest / Oat bie ban Ijun / bie befe Baec «öb. Jloj. liberale gunflige gcnegerifiKpt misjbjupcftenbeiiio^i ten ftomen acötfc teblijben/ metbebooDtfonbetets ntgegenabe/ al^ ba-loopec^fonbec@afpaa;tüelgrt^ ben Hlccijcltel· bjief / fouöcn toecben geflcafi ; «enbe op bat be meergenoembe,lI@atroofen in goebe ojb^eetibt bifcipline mocöten toerben gljeöouben/ enbe'ttpK booifji^ fïtic&telijchgeobfetbecct enbegfi^p^attilkt/ bat becBalben be€apitcpnenenbebiebpobtcbj!>nief abfentie ban be felbe op be^ SCiinb^ ^egepen ban Φφ loge eommanbeecben/ aenboo;btfoubenmortentié> blijbcn fonbec baec ban te mogen af gaen buptfnfpt^ ciael fcDjiftelijcft confent ban ben ©ó^-lbmfcad Tromp, jfgentoooibigljen Chef rommanbetehDf^ Sanb^ ©loote baec tee fìeeben ofte ban beu ^βΦ micael Comelis Evertfz, conimanbecenbebe.Sillf' pen in 't Vlie Ieggenbe / op pene ban baec obec aen gf fien en a[^toeOrrt)oocigegeco}cigeect te toerben. < ^e j|oofc*<i^fficiecen enbe Capitepnen of bie bp Φ Ipbigliepbt of abfentie ban eeniglie ban be feltx dd Itant^ ^cBepen commanbecen/fouben aen be Jia^ tcoofen onbec beconbltien Biecboben glie-ejcp?ep:t/ pecmilfie gebenbe om aen Xanbt te mogen gaen bon; ben t0bt ban acht Dagen / be felbe baec toeberflot baa
een acte bolgen^ 't fci;muliec Biec naec geinfermt·
>'■ ·
DEn Capiteyn ....... comnun*
derende op des Lands Schip, genaemt ..■·'· V in gevolge van de refolutie van de E.Mog. Hefr ren Gedeputeerden ende Gevolmachtigbden van ψ
Ho. Mog. Heeren StàtenGeneraelder Vereenighae
Nederlanden, gheefc verlof aen ...··· Matroos om voor den tijdt van acht dagen te rekeoc > naer dato defes op te mogen gaen. Aöum in 's L»nö Schip voornoemt iegghende in't Texel op de Re"* den . , ]\my/ifiHnho»dertv^tnJifli^h.
i^e vav de Booft-Officiertn m Capitept»,
Uff dtn Schtept'Krijgbs-rtudt op dt KictJi «««jg 'tItxdisge-empUjteert,
Ü
■Vi-·
ΤΛ £n Vijs-Adminrel TVowP. Dea Vij«.Adinifaelir«w*///
P» |
-ocr page 470-
en OORLOG. 'iVijf-en-njierttghfleBotck. 451
|
n,.n Vvs-Adniirael Coenders, Den Schout by Nacht Λ Liefdé.
Den Schout by Nacht BiJïc^m
Den Schout by Nacht Brüynfvelt. Den Capiteyn en Commandeur ge-
teefene Vys-Admiracl van Wafenaer.
Capiteyn Nkolaes Marreveh gewefene Schout by Nacht van den Luytenant Admirael Corteimer.
Capiteyn Ïieter Salemonfii ghewefene Schout by Nacht van den Vys-Admiraei Tromp. Bronfir gewefene Schout by Nacht van den Vys-
i^dmmàCornelisEveTtfa. Capiteyni/iHera. C^teya Simon Block. Capiteyn Jaceh Andriejz Stuart.
©rt Mip banDfn^cBoutBp^cBtStachouwer boo? oiüje geWptcfrt / boo? cappojt ontfansen/ hatDaet op tiocö dooden nocï) gequeften gEjjonbfIt ijin/ niact;to£Ïefni0efcBootcnDoo?öft^d)jp/ cnöe D00Ì 'tïöant/ tof^öaibm öe i®eetni<i?«otnmit«E= ben booi al^ ηοφ nirt goet gebontien hc&tifn gem tot ïiicn ïit:ijgl#aet te abmittccen 5 ^p Daööm ftem tCf rrciiii 0«i twee en twintighftenüOOJÖair fofcÖfpÖen/
Diti jjiet öcm
öaUjp banTin iOojti niet beeftftonnmafftomen / oÉjch oocft Öct fclije BarDe tocöf c beitt fjteft Dm boo?t: gaiigij ban alle Defotgnc^ baectoe&pEcnftoraficban öe©ooft-Officieren / ofte ban ben ïitijflB^-raeDt ofrf'quicfcrt i^. ^p Bebben met beele moepeftjcfc ÖEDfti op 'tfapicc bp een becflaDect/ alïe öe^cBe= ))fli ban ©o^logBe foo ban ben ^taet/ al^ ban De 6roftcopffrbe ©o|i-3nbifeBe €onipaflnie teflljens in be Zeegaten befe<; EanbengB^bonben
JuojöcnDf.
èp benimigBbuIbige {tlacBteti enbe (n(Ïantien ban bnfcljrtt&e^c!)erp^-boIc&eten/ booinamentltjcls ban Ue g«nc bic ccfo^teecbm onbec 'tCoHesie tet^bmi:: ralittpt in Weft- Vrieflandc, cn de Noorder. quartiere, mitfgaöcr^ op 'tabbij^banbeï|ooft-<©fficiccenenbe Capitepnm ban Eanbt^ ©ioote / oocit ban ö£ ileeccn albaec aenbiefenbe (©ecommitteecben upt be Colicgien tec^bmicaliteptenbeSSebiintBebbecen ban öc eeocttopeetbe ©oft-SlnbifcBe Compagnie Ijabbcn iiacc oenootfaerlit gebonbentecefolberenbat om öe jeatCDofen enbe ^olbaten pettniffic foube tobfn gegeben / om bp t|uactieten boo? bm tijbt ichtDagen temogen aenaianbtgaen/ onbecfDoba= ntge rtjiricticn enbe cantelenaï^sefepti^/ Btbbftibe pc lJDo?fci)?ebe l^eecenOPecomniitteecbenuptbeCol·' if^tn tee ?tbmicalitept enbe SSebJintBebberen / mitfi 1^0Dft-(©ffidecen enbe Capitepnen/ eenpa^ tialjlgcft bethfacrt/ bat bupten foobanifle pecmifTie yft bolcfi tot beuptterlieontoiHiaBfPtseMcIjt foube ttiEtDcn / enbe oocft effectibeïijcft foube becloopen.
gewen tot be boo?fcB?ebc cefoïutie fcecbefbjaecs ")cft honntn bccjïaen om cebenen bie Baec üo. J®og. reet iicDteüjcft ftonben appjeiienbeve / maec'tfelbe eeijtcc nitt langer berben tegen ïjouben in confibecatie oan tgeene boo|fcB?ebc fiaet/ cn oocR upt beBom= nwnifTe bat Bet be berbere te boeneiöetbmgfmacBi nïïfoubetccugge fetten/inbicn Bet llant betbuit toier= oe met e^e generale ftlacBtc ban bat men be Ma- woftn aiDaer met gBetoelt enbe biuangB ban toape^ oi^cSflWi Ö'flöE/ oBelijcfe in cenigBe ^cBepen 81 «nigöfint^ Babt moeten gefcBieben/ cn bat men sw nict b}il&e permitteren om ccnige betberfcBinge "««toe plungic te ftoopeii/ bacr be oubc beo? Sffimfei®®"^ Bet iongBfie gebecfit ober 6oo?bt
Λ^^ mebé be i|ecc Witfen enbe anbecc iocen ^ïJiW'^t^bc in Texel Bebben aecommunicffijt ö^lf ^«n ïif fêeecenSpurgemccfler^cnbe «^ber^ bec^tabt Amfterdam g^cbieben albaer ^ twmtighftcn befeé aen fiaer «Sb. fleabbjeffeert/ ^e^ insect tefponlibe op öaerCb. Jl©og.6?tef
"«» ben achucndeaörefclbecllefnw/ ïWiReOlK |
öe vier en feftigh tDcgBIoopenbe lÊatroofcnbanBet ScBip ban CapitcpnBronfer, enbe bicnboïgen^ bat baec ban in be boen bei ïeöene naciit acngetroffcnb)a= ren Jan Pieterfen van Venetien, Juriaen Henderickfe van Stocholm j Frederick Adriaenfz van Stettin, eilbe Warnaer Hendrlcx, batBaetiSb.-JÌcBtbaCetoribail mcpninge iuarcn gljeluecfi be boojfcBjebe vijf inbcts feecfterihge genomeh perfoonen met be frlbe ütaegB bare mebefp upt Texel geloopenbjatf η / fede ligato, bertoacrt^ tefenben/ maec bat totljacrn lajï tea bien epnbe gegebett ter cjceeutie toierbe Bl)e(ïelt/ bi ïleercn «©ceommittecrbe iïabentec'ilbnncaliteptifc boojfcB?ebc ^tebe renbctcnbe / Bat^ €b. ^cötbaré booi een ^ebeputeerbe Babbenbocn begroeten enbe ontrent bie faeehe / enbe 't genie baec aen bcpenbeert / eenige con(Ìberatien laten mobercn; toaecopttcpic» fcntie ban be aentoefenbe Jgeeren<©ecommitteccDen upt beCoIl^ien ter ^bmiraiiteptgebeltbeceert/ enbe bw felber abbij^ gcBoojt jijnbe / goetgebonbeη enbe geraeben/ bat be boo;f3 vijf perfoonen cn alle anbere toegB geloopen Ji^atroofcn bie alberept^ in Banben ban be juflitie toarcn gcbnilcn / foo tot Amfterdam al^ in ade anbcre ^teben baec ontrent / in berfecciteringe teierben geBouben/ cn peJe Ugm bcrtoaert^ o^fon» ben boo? Den .t>cBeep^ ftrijgB^- Kafbt te recfitc gcfieit/ enbe anberc ten cicmpeic geffcaft te toojben/ bocfi bat bien onbcrminbertopbennaembanbcConcgicn tee ?fibmicalitepc / ban toelcïttr^ ^cBepen cenigB bolcltfouben mogen buefen berloopcn/ bpl^ublica:" tien alomme tuierbc behent gemaeclit/ bat cenigBe Iföatroofen tegen^cjrpje^gebaenberbobt/ betgeten; be Baren fcBuIbigenpIicBt/ cnbe<iÌcbttìan'^Eanbt# ^cBepcn ban (!9o?Ioge tuaren bicgB geloopen/ bat centglje beer ban tn Banben ban be ^ufÏitic tóaren geraecltt/ cube Bare uielberbienbeliraffefaubenottt: fangen/ enbe bat of tnel bie gcene bie nocB niet üia^ een geattrappeert/ geen minber ficajfe cn meclteec» ben / be bielgemclbc CoHegien ter lilbmfralitept/ nocBtan^ bolgeft^ ontfangBen oenfcBinbinge boojt^ geftomen upt be gebjooniöchc goebertierentBept cn ciemcntie ban be ïSegccringc befec Itanben/ alle be )]oo?fcB?ebe bierBgeloqjen IBatroofen te famcn / enbe clcji: in 'tbpfonbec ban toegBen beì|o.Mog.il|recen Staten (i&enerael toel Babben baiHenbecmanencnbe o;bonneren Baer binnen ben tijbt ban acht bagen/naee bato ban beboo?fcB?ebe te boenc publicatie taiebcc aen boo|bt ban Bare refpectibe ^cBepcn ban (^ojlogete begeben /om al^ boo? befcn ben beBoojIijctten bienfi te boen/ Bun in allemobefiUenbegeBoo?facmBeptb?a* genbe/ met belofte enbe teefegginge bat gun a!^ ban be begane faulte enbe mi^baet fouben jijn cnbebltjben becgebcn enbe gcparbonncett/ gelgtl^Bunbiemfaas banigengrballebannu af aen becgebcn/ enbegtjiee» bonneert toierbt / enbe niet meer foube inerben ge» ba^t/ ban in ca^batbemeecgenoembebjegBgeloo: penoll^atroofen/ ofte eenige ban bienberacBtenbe be boo?f3 goebcrtlecen^pt enbe clementie ban be BoogBgemclbe Heeren ^aten (i^cnerael mocBtcn bo^
om tl»
beritti
btrloptti
IBetto'
fen aew
boojlt*
ftrÜgtn»
ban Bace ^cBepen te begeben/ bolgen^ befebccmas ninge enbe rccommanbatie/ be fclbe geattcapeert enbe in Banben btftomentoecbenbe/ fonberpafpoojt/ bols gen^ ben Ifrtycfteï fcicf fouben toecbengeflraft/ cn ^ Biet ban cytract gefonben aen be gemrlbe CoHegien ter ^übmiralitcpt / met fecieu^ berfoccft/ bat Baet €b. JKog. 'tgeene boojfs i^ in ben barencenparigfj® {ijc&ïatlben boen publiceren/ obferbcrcnctibep?acti^ fcren/ enbe boo?t^ foobanige ban be boojfs jffiatrofen bie alberept^onbcr Baer inbctcnbentie fouben 5ijn gccaeiïtt/i«& Hgeto ten f«ie al^ boben/ |totDaert# fouben toerben gefonben aen be loielgemeibe Igeeren SÖurgcmccliecen enbe ïïegcecbcci ber ^tabt Amfter- dam , om te biencn tot cefct^tie ιφ gaec i£Eb. ΙΟφΐ^ατί boa?f3 Ifòiliibe mabbjefretit (ten be gemcibe#eecen Witfen, enbe Racdt-Pcnfipniris de Wit, tnitfge^ ber^ aen be ^tcben Hoorn, JEnckhuyfen j Edam > Munnickedam enbe MedenbUck, om te(iccc6cnt0t bec felbcE naricgtinge/ met tocefoeti^ bat Baec €b. ^(gÜKice iik bie ^cene ben i»; bootfelDebi tocgg |
-ocr page 471-
SAKEN van STAET
|
Ï<5(ic. gfïoopene USatcoofen bie otttogactrefpectibejuci^i
;_1_ öicticn albtrept^ mBanDcnljanjufiitiettiacfjtetoefm
Bccafcht/ ofte boa^DatobanboojfstcDocnepublicai
Itn fenönt ; afpöerg gefcöjebcn ani Ijaec igo. .IlSog. öat ban; <eö. .ïfóog. na öoDjgacnöe fftintfc Driibcratie enDe oUttlcnfj niftDegeniriöel^ccccii^ecomniittcfCs Dcit Uan be Colleaicn tet ^bmitaUtcpt/ en becbolaen^ ftj confoimité ban bccfelbecaDbijjS'tgcfneboojfst^/ enDe infonbecDcpt be totffgginae ban pardon aenbe brclooprac .uaatcoofen / bic öaer bjebrtom binnen echt bagen na beboo?fcBjcbe publicatie bfDooiïiJcliin fielben obcc fjaer.baDbingöcnomcn/ inftracbteban öutbocifatie enbe bolraacljt op Ijatr ben acht hienden Stpjil Ifflfeben bftlcent / aï^ geoöjbeelt toecbenbe fuïqc te flceclten ten raecflen tienile ban ben 3lanbt7 enbe
teert / met ball bertroutoen bat fulch^ bp ijaet ©aogj) iEog. tengoebegcbupbet/ enbe ten bellen op g&cno» tnenfoube toerben.
geniclte ïieecen (SebolmacBtigljbcn in fKejcel / «.IR·: Sebben ooch ben drie en twinrighften nacc ingenomen pKmit- ebbij^ ban bcJIceren aenüjefenbe «©ecommittcetben ttert op ban be Coflegien ter ^Sbrniralitept/ alboocen^ oïjei ranùitie g^ojt be conlibecaticn ban be l^ooft-<©ffiaetcn ban »anö tr '^^anb^ 3Moote/ upt goebe rtbenenenbetonribera^ enen. tien secefolbec rt / bat foo bjtl Öe ^ojbaten / iföufque t- tierg/ al^ JBatiniec^/ bimenbt opbe^cljepenban ^ojloge ban be boojf^ ©loote Ijacc opDeSeebeban ίίΤίΐαΙ enbe in't®Iie leggljenbc/ gepermittecrtfoube toerben aen 3lenbt te mogen gam om Ijatr te berber- feiten / be^ bat be felbe ofte bielanbere Uloecfte J9gan< nen upt beCompagnienbacronberjpgljetjoojbentn Ijaer #ïaetfen gcreet fouben moeten toerben aijef)ou= ben / om op be eerfie aenmaningge ban be refpecttbe €oiiegieii ter ?tbmira!itept enbt be lianier ban bc *0ofl- gnöiftïic Compagnie / ftat r toebcrom fonber e^ nige uptflelaenboojt banbe^c^rpinbaerban ;pnu afgingen tebegeben/ batboo;!t|aen|)arcil^o. ja^og. gefonben foube toerben ten 3jjfleban be boo|f; .ϊΙ^ηΤ- qntttier^ enbe IKarinier^/ met berfoeth bat be felbe br (©ouberneur^ enbe Commanbeur^ ban be refpectfr be 5>teben enbe ^laetfen/ bie Ijet beöooibe/ bp ejTi p^fféactenal^boojbefenin biergeltjclie geiegentftepbt isJgefrijiet/ toilbcn lafien be felbe naufquettier^eiibe .Haarinier^/ oftoelanberc©?iefrcöeen Woecfte.il5an= uoi in gare pactfen upt beCompagnienbarr upt bie genomen toaren/ aenflont^ opbeeet|ieaenmaninge ban be toelgemelte CoIIegien ter ^bmiraliteptcnbe ftamer ban bc Ooft-lndifche Compagnie te ïaten bot gen/ enbe boo; foo beel bc ^olbaten aengingf}met Boet enbe bequaemgetoefr/ baeracnnualb^pman» quement toa^/ goet gebonben/ enbe infonbafjepbt ban J® ufnuetten ban be calibre bolgfien^ be o?b?e ban 'titanbt fcöietenbcfiogeig'bantwaeifin'tpont/ toil» ben boen boojfïen/ batootI{f)arej|}o.ji1Sog.berfotI)t fouben toerben op be meergrmeIbeCoUegimter^b« miraiftept enbe ttameren banbe <@ofl^nbifcf)c€om: pagnie nicutoe acte ban autljorifatic te boen bepefröe= ren enbe toetefcnben/ ombemcergenomibe^olbai ten enbe .ül^arinier^/ ofte anberc m gateplactfeal^ boben t'fynertijbt te mogen boen affjalen. Cntoict^ ben be ojftgemelte albier aentoefenbe <i3ebeputeerben ®ecommttteerben ban be felbe Coilegien enbe ì^ame:" ten/ berfocI)tbanbe.ï®ufqufttiec?enlBarinieriS bie mi afgingen tenfpoebigljiiejieenpatinentelitjfïete formeren / te toeten /eerftdijck, ban 'tgetaïfooban iieboo?f5^olbatcnal^ jBSarinicr^/ mtte)5>?effieban öe namen ber ^cïjcpen baer op 3P rcfpectibelych )jD00;bigg bienben. iCCn tweeden, onbertoat Com^ pagnien g^el)oo?ben; <6nbe ten derden, toaecbe boo?n· Compagnie ^uarnifoen gieiben / enbe be fobei Mige ïijjieoefomieert toefenbe aen fiacr aEb.|®og. foo Daefleenicöfint^ mogelijchenbcboenlijcfttoa^/ ober^ lebecenom berbolgen^fonber tïjtbertie^/ gelqcftenbe ten fine boben bergaeit / meer-t)00g{)etmelDe j^re i@o. üDog. toe gefonben te toerben/ funrnbebeferefoUttie gier op te ïieebe ban Texel boo? ben 39ij^*1ijbmirael Tromp Olé/^ntoOQjb^l^ enCiief'^3tenb^3^{oote |
conimanbfcfnbi'/ enöefn 't Vlie ______
micacl Corneiis Evertfz, cominanbfcenbe δβ&Λ, ^ pniban <0ojloge albaccIeggmbeteL^FfciitieWn, * gefirït/ enbe !}un ten bun ri>nbe Ijiccbantitcactt» gefonbeη ! gcltjch oocft foobanigij ey tract Βφηΐκι,ώ tofcbni aen be CoHonrl Kuyck, van Meteren ch Afpi ren l|cete ban Heeswijck, b'eene'gaianb^ conimanbcrenbe «JDfFicieren op ben Heider, tnb'am bece bre in Texel cotnmanbti-cnbe/ ai^meDeanibn, Uptleggcc ban 't «Collegte tft ?tbmiralitcpt in't Noo" der-quartier, tegenbjpojbigi) öcm ontljoubtniirfiuiit Wieringen ontrent bc Zeucb, omtefitechcntottitt felbet refpectibe naricbtinge / enbe ooch fiiltr tnbt iün· "tbeboojt. JBijbcrsJ i^ ban 't gctne boo;if5 hnint gegeben aen be meecgenielbeColiegientecliDinicaii: tept/ enbe Ijace <Öb. ^Bog.baecneben^inbciKnc^
ooth bjel fpoebelijcfi bienenbe te toerben glje cj;ecu= gefleit/ ofte befeIbenietfoubmhora>engoctl)iniira/
'tfetoe mebe alfoo te p^actiferen/ enbe boen pjactift- ren/ in'treguarbban be ^olbaten/ ^ufqwttittó
IBarinier^ 7 op be ê>fÖfPEnban€>oj!oacijaiiljacm rcfo?tc/ bie in anbere Éee-gaten befccïantwi in ge= banen fouben mogen toefen/ om alfoo in alien eens parigljfpt te obfecberen; €pnbeHjchi^ bier ban oocft ertraft göefonben aen be igeeren ban Hateo tnbi Gockinga, twee bant)are©o..ì!làog.<l5ebfpiittettini enbe<i5ebolmacï)tigl)benin't Vile, tot btcfelöctna: ricfttinge.
^p bobben ooclt bicn morgen mcteeniggtbantK ïebcii ban ben iftnjglj^ raebt / bp abfemie ban Dtan< bere ecniaepjeparatoite befoigne^abtDaDt/ cntictìlt mogeïörfte beboiren aengetoent/ omtefurmonterni eenigïje notable bifficuïtcpten bie bpfominiflebaniic fcIbe / in 't aenbaeiben ban be J udicative obetöete beboiren toir rben gemaecUt.
Sp Ijebbcn oocft ben^cBoHtbp.ïSacBtBanckert, tt met alie be ^cïjepcn onber fijn ©laggebefcöcpDtn/'J* bic hiaer toaren boen af fachrn tot bicfjtboo^tOat^/ ^ maer terh^Ie jp bf(ici)b)arcnmetbebooj|ie/ fooi^fe Capitepn Canter, bie ncbcn^ anbcren mebe onDct öe felbe ©iagge grf)oo?be/ acljtcrafblijbcnleggm. Sf jtjn baer op ηοφ laet tn ben abonbt naer fijn&oo^oc' baren/ en gcbjaecftt nacrbeoo?faechebanfgntrtai:= bemcnt/ toaer op bee);cufei^gl)etoee|i/ Datjjpatfn Eoot^aenboojtljabbc/ enbe bat fijne Istupj-Iupiini Öct fonber Soot^ niet ïjabbe berbcn toagen. Pilifera mo?aen boo^'tljarbc tocertoa^&ctonmofltlijcfesit)'' toeci ÏCnehet te lirliten/ maer tcgen^ benaüoiitsit tof ber toat bcbatenbe/ 51)11 gljf baren naeröetNüt ban ben boojnoemben ^rl)out bp ^adjtBincksrt, om l)cm {jtt laetfie aff^rptteneben/ cnDetecrtam· mariberen trgljen^ ben bagö Étete ncmm/ (imte boo? fiaer bertrecft bertoaerti ban berre / bat bfli Doo-v noemöen Canter mebe begonbe pjmaratie te maW om naer be ©lagge te Romen af facucu / al-öoftorip ecljtcraitoeberomtoa^bliibenleggen/ baa Cjii^w boojnoemben ^cljout bp .H^aclJt Banckert, Dra in befen enbe boojgacnsS ffcrbigilaiitaöeteoiitilttft/ Önpben bjoegfi be toinbtJönbe WeftZuydtWeiten, get Spangiaerts Gat upt/ ίπ SeeoSctatcfit/ mrt»· venthien Iir{)te^rftfPtn/ drie^fariltfn/ eea^n' ber enbe drie «éalfoot^. ©e boe^noeml» Capwpii Canter enbe OOCft Capitepn Kerckho ven ( Die fWl^ een boo? abup^ ban ftjn Jtoot^ boo? 't SchiJun« fuldfii opberupmeïïecbeaen beïBalgcraiiBiwi niet bicDt g&enocjft booj^etoefenbe/ iönnittö^ ber ban eben boo? <!$ait^ geraedtó / enbe alöatt uw öooibeopftomenbf fliïteblnoenlegaöen. <!3ccommitteerben beben fjaer naermibtiaM) 0®' tDacrt^ roepen/ enbe Bebbenferieufelaflgesf^^ aen be CapitepnenaWaenbeatoot^/ omöctülo® «©etp niet te betfupmen / ooclt tot obetblofM noti) een etbamt MxuO^/ alé mebe een<i5al)ootw
p^etoecUt/mùfi iu>c&nal»:efcölifteIijcfte#iet«0f
^en'^ ïanb^ ^.tfiepenin Zedant toietWoo^ ^
eCBfi gearbept/ llrt^tliipban Banckert t^»*^ »*! fingen binnengetjaelt/ tfanbecetoierbenopfltt»»»'ff I gerepartert/ «m nft .fubject.te^n^-ggi^f
Diitjart |
-ocr page 472-
|
cn
iè^l· üid/ alfóo àiì4 ban
^ iS dS O^VDacct^ morfi oc«t toccDrn / Doei,
?San öf ^cöfpf" / tJEdtijt^ nicutoe fojcuptie up£= fS Die foo tod niet te üoojfien 5ön / mcEnöe cbcn= V, H totaltoptoat binnen ben Bcp?Efi5tccDcntijötfou= KcDifll) 5ijn/ toaft toeöPfEcicurdijcftbcrmacnt iiiiPcDt a«n Φ te üerjupmen/ cnDe öeCapitcpnm αSm setecoinmanDeect/ fiaec boich bp ren te
it tc Bomm / ofte öet ^cijiit te |
©loote mebe ban couc^ brtöntjrtt öabiieii / bat ïnfUfci i66 ^
ficn ca^ ijrt meecrnbeel ban be fdöc/ cnöe boojnas_i,
nicntltjch bic seenc bic aJiecn twee ofte mrecmijlen boo; upt toacfη / in Ijanbcn ban brn 3^panbt foubm Ijebben moeten betbaifen / bic fiaec fonbec etniafte moeptni fbuben {jebben afgefnrben enbegfjenomen ofte flecupnecrt/ bermitjJ aen befribeinfuftftcnca^ genie befenllc grp^efiertt foubc Debben lionnen too^^ brn / boo? bem cnbe anbccc J^oofben / bie aïji ban niei ftet aeöterffe banbe©Iootcbef[ooten/ maerbebooi^ toeBtfoubengeöabt Ijebbcn; Cnbcop'tbooifjtwede
O'O R L ο G Η. 'iVijf-en^vterüghpeBceck |
|
ESutt^/ enöe niogelijeU toel becloop ban ©olcft bc=
'"liniftft^cflip Frifiae, (iaenbe tet bicrctie banbc StDiniimitcpt ban Stadt en Landen, cn toierbt niet nitfr fllé inatelijclt fleatbepbt / alfoo be ^iminecHcben flcnDfanbereMWin baer meerljacfl bp toa^moe^ ftni te bjcccft geljouben bjetben/ men |)ab ebentoel ani Sr Abraham Biflchop, bic te VliiTingcn jjattic-niceliei: ban Bet Ndorder-quartierccriDerinbe/ nitotöatpemant banbc gemetteHlbmiraIiteptobcc= ouani / Ifld Ijabbe baec nae tc ftcn / alle mogbdijcftc Uft öaec nicbe tc inaecRen / Ijct Éïonbtljout üia^ bp Kin bf(idt boo? hondert dertigh pont ©lacm^ / enbe i)ifrtda(ìop'tatanbtgeacbfybt/ Ijft bolcftbaecop toagüwi bjeemt ftumcuc / fcgpnenbe bat ben öacben flasiiüflii ï)ft itiupt toonbetlijchc operatien in Baec hfrltfiieiiifbaenBabbc/ feggenbe nubcnin&oubban Drattfjiatic/ gepajTccrtopbcnachtiendenbefc^ booj iWi Ì5otaci^Jan Tobiafz, tot Vliillngen tcn becfoccfic Ijan Tjccrd Haskcrsjongebrem, gehJCfen Confiapd cipl)ftbao?f5^cl,ip/ foo toel ftct gfiepaflcecbc injjet Bciirracl aengingB / tod toaec te toefen/ maecbat iiftiboojiiofinDenTjeerdHaskers Betminfic baec toe gcöactibaDDf,
21irtiiieubje^cBip toaccn6alificn(n/en be SSarg^ t)ontcu onigdtpb/ entoiertbafiaengeacbepbt.
©tjct Ijet ^eBip be Tromp, bacc Capitan op toa^ jEtoted Adriaen van Reedcjbacenbeban'tCoïIegietcc ^Dniirelitept ban Amilerdam, enbe ban ben boo?:< iiocmöcnCapitepn beclaten jijnbe/ upttec Eee tot Viiilingcn ingcb^adjt/ boo? eênigc Capitepnen ban bit Colifjie / cnbeanbecc/ ecnigBc gnefiic obec be «Cquipagtc/ bergB-Ioon cnbeanbecpnt^/ tufTcDenBet BcmcitcCoIIrgie tot Amfterdam enbe be 'ïibmicalitept in Zeeiandt ont(iaen srjnbe / Babben bic ban Amfter- damboojfs Ijfctoacct^gecommitteect beï^etrenRcy- gersbergh enbe Steenhuyfcn. . ©e Ijccren «©cboImadjtigBbe in Texel, feBicbcn rs?'" flefioojt Ijet ïïappojt ban ben
pptcnantItòmicadJanEvtrcfz., baec upt niet an? ί «ΛΓΙ15 Öaöbfn ftpmien afnemen/ ban bat be feibe neben^ ijn btt, anbrrc gebuprenbe be iongl)tïe25ntarieficBtodöabt Hhgiiij öc-tetueett/ fulepbat bcfaeche in fijnccguarbtat j^iDcUfeljeenaen tefiomen op'tgecnenaebeboojfs SSat^ic omtrent Bet af-seplen ban be ©ïoote toa^ pwflccttenbeboojpbanni/ toelcRcn aengatnbe jp ^nöoofflcljouben Bebben ben innehoubc ban beffdf^ löe ben veertienden bcfe^ aen Ban: J^oogB JlBog. gtmjjcbcn/ enbe Bebben baec optot?(nttooo?btont' ranönimbtnccrften, bat fijne mccntngetoa^ gBé= Pw.öiHircDc^Ioot Bern al^ Chef ban befdbete enbe tcn anderen mebc bat fïjn^cBip toa^/ bat Bp bobeneenige ^o^e Cacbocfcn / noeö mtjec twraclf ®onncn fórnpt ™ipoojtBabben/ cnbcfulej; bat öp ban fcventien tfn «luyient ponben habbe berfcBoo»
Brmop 'tboojfs ceclïe galtoeccbetc Cfa^oitt/ batBp metbeanberefêooftengBe^ w^iceiiDe be Retraitte een goeb bcj^n Babbe gemaecBt - - — ebeflutiten/ i:€our9toa^
am / niM.. ii iwi» η uHl^eojttoaecbec
I 'X "^alfoo be boojloopenbe^cBepenban ben Sïfii^ P"<Ptftt / enbei te. bdettót bat befcibc SW^^^'^'^ifï'ifwftf»/ maecinca^ Öpban •^"w?,bcranDecenbe bc onbece ^cfiepen m ^e |
cenbc / bat by aldien eenige Schepen van de Hooft- OlEciercn, vys-Admiraelsofcc Schouten by Nacht in de refcontre fulcks mochte «eerden getroflFen, datfe tot verderen dienft onnut ende onbequaem waren den trayn te volgen, de felve op heteenofhet ander ca- ' pabel Schip van haer onderhebbende Efquadrefullca overgaen.
,€nbe nabcmad ben boojnoembrnatuptenant ÏUba miraci be boo?f5 laetfic aHegaticmatcboojacccflìjiCi lijdt geaürgaeert Boubt/ enbe op bc errfie baec bpi bleef pec|i(icren/ bat be ©loote of innner^ bat ges bedte ban bc fdbe/ bat bp enbe ontrent Bemtoa^ / Bern brqnaemelijdt Babbc honnen enbe mit^ bien ooeft Babbe beBofcen tc bolpn / fonbec bat fp bacchi omme in Banben ban ben ©panbt foubcBcburnge? baHen/ncngefjen Bp nietfubitdijc&maecalleng^ftcn^ omgiecenbe ban cotir^ becanbett Babbe / inboegcn bat Bp naec (tjn geboden be feibe oodibicnonaenge« (ïen todfiefen(te foube honnen pjcfentercn/ toacc^ om Brt oojbed ban bc ütrijgö^- ilaebt meecbec te befca ccrcn jönbc / alg bat ban be iitcecen iSecommittcerbe Bebben gfraben gebonben/ bat BP tiine cebenen op 'tfelbc poinet bienenbe/ aen baec foubc mogen bcc^ Balen tcc pjefentic ban ben felben ItrijgB^ -öaebt/ om Baec oojbcel cnbcj geboden baec op te mo^en becflaen.
iet fcficcp^ ©olclt infcciftec ^cBip ban be<©ofi- ^totn' SSnbifcDe Compagnie/ fiaenbe tee biccftie ban bc boits lÏaincc ban Zeeiandt, met namen St. Paulo, Beeft 'if'Ì'i» fiaB toat opCDccigh beginnen aen tcfleHen/ feggenbe ©iSfo met Bet fdbc ^eflip niet tocbccom tetoincninSee oitotrfji gaen bermit^ fijne onbcjcpUBept / 'ttodcfeboojbcu Capitepn aengebient jijnbe/ Bebben be$eetenil!$c<= rommittecrbe boo?cfc|i be S5etointBcbbcren ban be gemette Compagnie becfocBt / bermiti f^ befigB toas een met tepebteren cnbe boen Zee ü efen ban be ^cBepen onbec ben ^cBout bpj^acötBanckertupt gdoopen/ Baec aen boo?bt ban't feibe ^iptoiHen becboegen/ enbe toa^ boenlijrfi 'tboo?fcö?cbc©oIcft booj goebcbecmaeninge totBaecbeboicente Bouben 'ttodcït bjucBtdoo^ gebacn sönbe/ hebben fiupben vier, ban bep?incipadficbd||amec^irt'tfdbeJ>cBip boen faifeccn enbe baec upt hiaten toaccmebebebwi iBjfftïti bae toebcrom tot BacefdJ^Ib(gegφooίfaemBept fijn gebjacBt/ en op batfulch^ oodit uptteclijcnaencm ^egdijch mocBte blijchcn/ fooJeeftbenÏ^p^-^bmi:: cad Tromp tcgBentooojbiga Chef commanbecenbe
atanbt^ :©loote baec tee ïïecbe leggenlft / met Bacc communicatie enbe goetbfnben 'Cboojf;^cBipgeoje bonnecct af te facUen / enbe ncben^ nocB ttoee anbece te gaen (eggen op bcS^janbttoacBt/ be ^cfjcpenban bc Capitciw Kerckhoven cnbe Canter op gijlercn boo? becfupm ban be Itootfen / niet ftjnbe in Bet gccacritt/ enbe gupben ooch mit^ Bet Barbe toebec niet gebbenbe honnen upthomen/ Bebbmgecefolbeectbefdbebinr nen te Boubcn/ enbe al dfUccnabonbt een Galjoot afgcfonben gcBabt met ^jieben eenbenComman^ beut Banckers, ban 'tgepaffeccbete toaccfcBoutDm enbe Bem behentte maerhen/ bat foo fpBupben niet honben upthomen/ men Baec infulchenca^fottben inBouben ιφ bat Bp niet in onfeerïtecBept foube blp^ ben / of bp bc boo?fcB?ebe^Bnjen nocö ï»p bemBàb» be te bertoadjtcn of niet.
ï^aec 1^0. JIàog. bebben ben felben becmaenbc tot eicpcbitie ban bc S!u(ïitiet^1)en lie1a}anbebboiren:. §>]i anttoop2ben bot oocit anbec^ niet honbm 00^
beelen/; |
-ocr page 473-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
liöf.Dcclin/ af aHe bifcipline inbei©flitie te3©at«:/ We
, aïbrcent^ niet dan ce veel was vervallen, f0UDeÜ00?t?
feeHcinotl berbüjyimim ca^ De aenprtjanBenepjo^ «efte- cebuciii/ oüctÖieflEene Die in Dejangöliebatailletoani futttt- brtjoiccn morijten jjebbm aepteecljt/ nietmetbiaein;
«'.1; toitcDen UfrüolgDt enbe nacrbtljoorfnuptgljeboect / ti au- inbe fyeft öart berljalbentmopncbtebaHbe tiec^D' fiiti» tfringe üan ben bicnfl ban 't ïanbifetc gefmert / bat
B»»m βρπ Vys-Admirael Tromp fich niet alleen de voorfz judicature, maer felfs oock dc Vloote fqnbct bomgaeni bf pfcmitTÏe ontcocïien ftabbe / toaei boo? ijaec ïfoogij Jiòog. onttoijfftlijcU mebe fnubcn ooibKlm/ bat be Igfcren <i5ecammtttEtcbm albaet met beobrtiaelWi brn üan bcniHcijgl)^ racbt/ gcm tocrclifouDcnltoni nmbiKnüo?bfmi/ of öafttotljetabniiuilicctenban pjompte cnbc üigoceufegufliticöoubcn/ ingDtbalie bcUoo:r3toeiigmugcniitall«n/ macc oocfi felf^fjct
ongepermitteerde vertreck ban bcn boojn.jöljp-wbi
micarl Tromp, met 't geene bate ontctnt bp be
------- $)ooge iïfgcrrinae fclf^ ober 't Öooft gefien tnbe bacc
Xlm. tc8f"^ geene bccepfchte o?D?e geffdtbjitcbt/ al^ut iionnenbe DO?bffim bat mmbrc^fficitcfnenbc jlSa= tcoofen tot ftacc btboic cnbi in 03D?e foube Itonnoi toecbfit gcftouOen / foo bp be boogct (©fficietcn impu- ne gcpf cceect en be autbocitcpt ban be öoogc ïïcgeecme
ge met voeten getreden v/ierdt j gtjelüchbanoochbp ernm pegelijcft albaec öetoogebatcoptoiecbtgföoui brn/ toat bien aengaenbe ten aenfienbanbenboojr noemben Vijs-Admirael Tromp met beftoogefiegce cinge foube toetbengijedatueftt. gpfet|?c0enboo?t^ oocft niet anber^ te ftonncn oo?beelrn / of foube be boojfs juDicatuce nooDtfactfielgcft bp ben ^rfjeqp^- ilrijgö^-taebt moeten berbltjben/ enbe tod boo?na= mentlijch in ben eerften, om bat bc delitìcn bacc obec (n befenraufatiegcfdiiebe notoitlnchtoaccn Militaire de'iöen begacn in Officio enbe m See/ toacc ober bienboloöenbc foo naec liefdj?tben cecljten/ al^boU gen^ be ge emancecbe ©jbonnantien ban ïjace J^o. iUog. enbe ^CctijrRel 25?ief/ mitfgaba^begftearce^ fleerbe infiructie boo? be ©loote baet alle ©ppcr- Jloofbrn ban be €fquab?e^ Coppen ban öabben glje» Öabt/ Hrtijchrithicn, bejubicatuteaenbenJinjg^- raebt toa^ competeccnbe.
iCen anderen, Otti bat buyten kenniflc ban gee; manfc&ap/ fere öefttiaeclijcftobcceenigbfpointenat bacc in confjbcratie homenbe / Ran bjrrben groojbeelt.
iCen derden, om bat ben boojfj ilrijg6^-tart enbe onbec befelbe mebebenboo?noemben©ij^-?ibmicad Tromp, be jubicatute albereytsaengebangljen enbe baec ontrent albercein'tbjetdigttrebentoa^/ geb^ benbe boo? ercfi 8ebe£WteictapprehenfieopbEn#ec= foon ban Commer Gerricfz, enbe brcbolggen^ mcbe op ben Suptenant ban ben obetleben C^itepn de Graef, grlijdt benftlbfnStc:jgf)^-cafDtooc6gebea;e= tcect liabbe arcefl ofte becfcecKecinge bon betfcfjepben Capitfpnen al noci) in betoatinge ggetjouben toecben:: be/ enbe batöetbuptenalieteben enbefatfoentoa^/ bat ten {iecgtet aUtecept^ op be provi fie cecf}t ggebaen gebbenbe / nabecganbt toepgecigg foube toefen / oorft ten principalen te bifponctcn / marc bc faeche aifo ten i)alben(aterf^aen.
d'Exceptien en uytvluchtenljiectegen^gemaecht/ meenben folibeljjcft te ijtbbentoebetlept/ en&onben oocft niet geloobenbatbenboojnoemben Vijs Admi- raei Tromp, aenbeboo?f5booigfiDenbeej;ceptieneei nigeltcadit hon attcibueccn/ betoijlegetboo^naem:: fiefonbanient ban fijne allegatien/ om bebooifs jubi* catnce te beclinecen/ baet op (iep bat be 3^1oote nu upt= ttt ^ee enbe binnen^ ^upn^ toa^/ baet hp ηοφ tan^ fdfê eben booì'tupt-jeplen ban beBtootebin. nene Dqyns bonniffe tee boobt gabt fieftjen ïmjfm/ Obrt een comrouncrdeliàumonbecbe Vlieter, enbe fUIctó ööeöeel binnen^ aanb^ geperpetceect op een ^cl)ip 't bielcft ηοφ niet bp be J^loote geftamen toa^ / enbe cpgendijcB noch onbec be Spiagge niet en &egoo|be/ baec tee contcacie altiicc quefiie biai^ ban militaire dcliden, niet binnen^ Xittib^niaetinZee begaen /enbe jiie oocft in Eee geflcaft ftabben begoo^ cmtetDojben/ in ca^bej^looteliabbeoupteng^eblc |
ben / feonnenbe fiern ban be boo?f5 iuDicature hirt ak , mecen / bat öp / bp obetlijben / of afafrntie bon betmt nentec ioofbcn bc©loote fdf^ al^cornrnanbrrmh;· enChefbinnengöcbiacïjtiiabt.
Haec ©0. .ϊΒμ. quarnen in etbaring / bat be Battfc cuHete Commime ©aecbtr^ / l)ct befie Èee-K®,^ ©olcft in ïjaetbienfltrocftenj ^ulch^i^brcbo^ - ©laccact ban beil negen en twintighften luny.
SaecRenbe b'oïfce / fojme/ bicectie/ cnbeernrfm ban be .iBilitie te 3©atec / i^ ben negben en twinS ï? k ftenluny, ge|idt Jjet boigmbe ;
Ho. Mog. Heeren ;
WY hebben in ghevoJge, ende tot voldoeninte « van uwer Hoogh Mog. rcfolutie ende iel ijil fchrijven, in date denyniief/ftn/fljdeferloo. pende Maendt iunj fefikieMÌxmJertv^ertfi^igkiO:^^ gedachten ferieufelijck laten gaen over de ordre, hr-ut me, endedireöie, mitfgaderiemployvaBde^i7;V«iii te Water i met den gevolge ende aenkleven vandien· Welcke in het toekomendegheobferveert en in trjin gebracht foude behooren te werden, omme de incon· venienten daer omtrent hierbcvoorensiterativelijck geremarqueert te konnen furmontereii > de Regeetio· ghe gheruft ftellen, ende de goede Ingefetencn door Godes genadigen zegen befchermen. Waer over met de Heeren alhier aenwefende Gecommitteerden van de Collegien ter Admiralitejrt ferieufelijck iighel*· foigneert ; IViltfgaders het advijs van dc Hooft-Officie· ren van'sLands Vloote daer op gehoort, ende in ge- nomen hebbende j Vinden wy ons verplicht, uwe Ho. Mog. mits defenteghemoedt te voeren; Daronsiijit het ghepaflèerde in voorlede tyden> ende oock in de jonghfte refcontre met de Eogelfchen voor gheval· len, klaerlijcken is ghebleecken, dat veelfintsdifor· dre ende confufie in 's Lands Vloote komt te ont· ftaen, daer uyteenighe notable Hooft-OiHcieren in 'c ghevecht komende te fneu velen, de Schepen tier op de felve gbecommandeert hebben , by faute vu goede direótie, endebequameOpper-Hoofdeniiide felve niet langer in ordinarii beweglnghe, endehet gherequireert devoïr teghens den Vyandt continue- ren, dat vervolgens anderen daer door ghe-encoun· geert werdende, of wel op 'c felve exemwl fondi- gende, de gantfche Vloote in difordreencie confufie werdt gebracht} daer van de voorfzjonghfterêfcen. tre ηοΛ een notabel exempel heeft gefurneertj wer- dende bevonden, dat den Luytenant AdnjiraelCw^ tenaer Zal. gedachteniilè, indeeeriteChargiedoodt jefchootcn geweefb zijnde, met des lëlfs Schip byge- }reck van een goedt SucceÓeur in fijne plaetfe ganjfck geen devoir meer en is gbedaen gheworden j Micr dat hec felve Schip voor eerft by inadverteniie {/oo ghefecht werdt) over iUegh gheraeckte endedaerby d'Avantguarde hadde, metdeHeer AdmiraclsVIffi- ge op tot achter de Heer van Waflenaer, wiens Ef. quadre het vierde in ordre waf, is vervallen, endi oock vorder continuelijck aldaer is verbleven, totdit hec Schip van den gemelten Heer WafTeoacr isgb^ fprongen,
Ende dat het felve Schip van den Luytenant AdUH"
rael Cortenaer, weynigh tijtsdaernaermeteeD^M-
dere heeft beginnen voor de wintafteloopeo/tw^'^ by andere ghefien werdende, haerhetftlreexerop mede heeft doen volgen, voornamelijck in confide^ tic, dat het AdmiraelsSchipghefproogenzijntie» o* Vlagge van het voorfchrevc Schip blijvende wseyen »
vülghende de bekende difpofitie voor de AdmiraeiJ Vlagge moeft werden aen ghefien. Weshalvenopdit diergelijcke fwgre incon venienten yoortaen nirt aen het hafard van eenc of twee ongeluckige fcbt^ en mogen hangen, fouden wy voor eerftmetiU^ ^tfch dienftigb, tnaeroocktenhooghilcnnoodtu- elijckichten. ,
Dat de Schepen van de Adminieli en andere πο« den van de re/peilive Efquadres van de Vloot,
dea'TcrCen net meerder Perfoonea van Capaci^» |
-ocr page 474-
etì OORLOGH 'iVijf-en-veertighfleBoeck. 455
|
Conduité ende couragie, die op hareordregerangeer- jWf' ^°QrtJatum, tot de laetftetoeby'tfneuvelen vande
voorgaende i fuccederen.
diede Vlooj_______________________________
deert 1 ο onder den tituÌvan Capiteynen, ende
Xg Schep" η van de Admiraels van de refpeftivé Ef- ouadree ι met fwee Capiteynen , ende twee Luycc ninten, mitfgaders de Schepen van de Vijs-Admi- raels, ende van de Schouten by Nacht van de fel ve Ef- auadres, met f«Capiteyn ende met i»i;ffLuytenan>. ten of wel in plaetfc van de voorfchrcve Luytenan- ten oaer de praoiicke in eenigeCollegiengheobfer- veert werdende> bequame Schippers mogen werden ee-employeerr. , „ ..
De Gagie van de voorfs Luytenanten ende Schip- pers, verblijvende op den voetdienthalveninobfer- ^tiezijnde, de voorfe Capiteynen op het Schip van den Admirael van de gantfche Vloote foude moghen werden toe ghevoecht een Traftement van htmdert Guldens; Mitfgaders op de Schepen van de eerfte en van dc andere Hoofden van de refpeélive Efquadres een traiitcnienc van vyfen /«wei/gè Caroli Guldens tir Maendc. Ende dat des oromecapableLuyden te beter tot foodanigen employee animeren , denStaet in haren rtguarde ten minften vooreen geheelJaer be- hoorden vaft te ftaen.
Dat devGorfzcapable mannen, niet alleenlijck ten fine voorfz, noodtfaeckelijck werden gheacht, maer oock occafien fouden konnen voor vallen , dat ce- nigli Schip by ongeval t'eenemael ontbloot zynde van Officieren , bequaem omtne te commanderen uyc den Admirael Generael j of wel uyt den Admirael van het Efquadre, wederom met ci» of/we capable mannen fouden konnen werden verfien, fooalsten tydenvan devoorfchrevejonghïerefcontre, infulc·^ I ken cas, ten aenfien van het voorfz Schip van den i Luytenant Admirael Cortemer onghetwyffelt met vrucht gepraöifeert foude zyn geweeft > aengefien den Opper-Sticrman van het felve Schip naer het overlij- den vanden felven Luytenant Admirael Cortenaer. aen boort van den Heer Admirael van if&^eerisgheva- ren> ende hem bekent gemaeckt heeft, hoe dat den mecrgemelten Luytenant Admirael Cor/e»<iirgheble- ven, ende fijnen Capiteyn of eerfte Luytenant met een Prijfeopghefonden wefende, ( de Scheeps-Offi- ciercn oordeelende den tweeden Luytenant tot he^ Gouvernement van het Schip onbtquaem te wefen ) hem hetOpper-commandementvan het felve op ghe- dragen hadden, verioeckende daer op fijne approba- tie cn behoorlijcke ade daer toe dienende.
Behalven dat oock de voorfz mannen agerende on- der hetoogc van Hooft-Officieren van bekenden va- leur, ende preuve gevende van hare capaciteyt ende couragie op der fel ver rapport ende getuygeniflè > met meerder fecuriteyt, als nu tegenwoordigh dickmaele gefchiet, tot Capiteynen op andere Schepen ge-eli- gem fouden konnen werden, .
Ten amleren, is mede geremarqueertdat'de Srfie- pen van defen Staet teghenwoordigh voorfien 7,ijnde met meerder aental van Stucken Canon , ende oock van iwaerder monture als wel voor heenen, niettiaer proportie van een fuffifant getal van Conftapels en fijn voorflcn. Ende dat derhalven ten dienfte van dèn Lari"- <ie geraden foude wefen, cle felye· Schepen doorgaens meerder Conftapeletoete vòegén; Wcrdendëgeoor- üeelt,dat op het Schip vanden Admirael vaijde Vloot oehoorden te wefen/« Conftapels, cade fit Confta- peu-maets, op de Hoofden van de refpeótive JÌfqua- °· '^gR^-luy^en.wir Conftapels endewer ^ ende èp'dé andere Schepen na^r pr^rtievmharegrooteènmonfure. ü
vw.1. ^»aerdemacl;dickwils in korten S Menf^en op een Schip fwaerlijck konnen ghe- wel mpgelijck «nii alle |
aoor een Opper, ende een Oader^hirurgiin Pier be- hooren te helpen endé te verbinden, fulcksdatdaer ιζζ*,
LOC uc lacLiLCLUcujr l lucuvcicii vuil uc
""^"reiende in bec commandement fouden komen te /■"rtderen. Dat mitsdien het Schip van die gcene Hiede Vloote> en Chefendeals Admiraelcomman- Hrlrt /öude dienen te werden verfien met (/weapa- h^ mannen, onder den titul van Capiteynen, ende ^h drie andere capabele mannen onder den titul van
door fommige der felver of doorbloeden, ofiniware_^
ongemacken komen te vervallen : Dat derhalven het wc noodigh ware, dat de Schepen doorgaens metiwie Opper-Chirurgijns , ende met twee of drie Onder- Chirurfrijns wierden verfien. Uyrgefondcrt alle kley- ne Schepen die maer met henJert en twinttgh Koppen, of daer beneden fouden mogen gemant wefen : In re- guard van de welcke het by de oude praöijcke foude konnen verblijven.
Ten vierden, nademael volgens het exernpel ( feg" ge ) eenparigh oordeelen van alle Zee-luyden dc mee- fte avantagie voor defe Natie beftaet in 't aborde- ren ende enteren ; het welck met kracht van Volck, ende wel voornamentlijck van radde Matroofen moet werden ge-effedtueert en uytgevoert. Dat derhalven de Schepen foo fterck dienden te werden ghemant als het eenichfints doenelijck is, ende yeder Capiteyn ge- permitteert, foo veel Matroofen temogen werven en aennemen als hun onderhebbende Schip bequamelijck fai konnen voeren, ende hy op 's Lands Gagie fai we- ten te bekomen.
Ten 'uyfde», àengefien by continuele experientie is gebleecken, dat de Schépen van de Hooft-Officie* ren wel het heetfte ende het fcherpftc van het gevcchi: moeten afbijten , ende dat die felve, omme alle goe- de ordre te obferveren, niet füo licht als andere eeni* ge Prinfen en konnen veroveren. Weshalvcn oock het Boots-volck feer befwaerlijck fichin dendienftopde Schepen van de voorfz HooftJen en wil begeven, ende dat nochtans foo aen de vigoreu/e adlie, als aen de con" fervatie van dc felve Hooft-Officicren ten alderhoog- ften is ghelegen, dat over fulcks by generale refolutie foude dienen te werden gepermitteert, dat de voor- fchreve Hooft-Officieren wat meerder als de gheor- donneerde Gagie aen hare Matroofen fullen moghen uyt loven j Tc weten, de Vijs- Admiralen ende Schou- ten by Nacht een Gulden, de Luytenanten Admirael» fiuïe Guldens, ende'den ^dmirael, ofdegeenedie de gantfche Vloot eh Chef moet commanderen Guldens ter Maendt. ; n·.
Ten feBen : vermits in de Bataillien, lichtelijck feer veel Volck werdt geipilt ende komt te fneuvelen, be- halven dat oock eenige Schepen van den Vyantgea- bordeert , ghe-entert ende verovert werdende , de felve naer het ordinarie ghebruyck met een goede quantiteyt van het Volck van den Veroveraer wer- den befet, ende waer door lichtelijck feer vceleSche- pen van 's Lands Vloote tot verderen dienft onnut en onbequaem gbemaeckt werden, dat over fulcx op alle de kleyne Jachten ende kleyn Vaer-tuygh , mitiga- ders op de Behoef-fchepen, foo veel ν olcks diende te werden ghefet, als het eenichfints doenelijck fai we- fen ; Omme op de ordre van den Admirael van de Vloote, of wel van de Admiralen van derefpcöive Efquadres waer onder de vootfchreve Jachten, Be- hoef-fchepen ofte'andere Vaer-tuygen fijngerangeert» tot remplacement van de foodanige ten deéle Ont· mande-fchepen van Oorloge, ghebruyckt te moghen werden.^ Gelyck oock geduyrende de voorizJonKh-. fte reicontre, Capiteyn de Hei», ioo door het^e· vecht, als door het beletten van de veroverde Prijs* voor een goedt ghedcelte ontmant zijnde, gHéduy·· ^ rende de Bataillievan den: Heer VinWajftnaer.i ^éiQ j bekomen heeft, ommt vijf en fjp/»f/£<> cndeandere Matroofen uyt het Jacht de Fortuyn ,ot het Spilgoent- je te moghen lichten, het welck echter maer tenxleele eflèft geiorteert heeft, op alleguacie van den Capiteyn van het voorfz lacht, dat by'felfe maer^/r/Vre/we· tigh Matroofen boven fijne Officieren ende Soidaten aen boordt hadde. imü ix·,.; ■· nm — · «ü;.
Ten fivenden, naerdemael byexperientiftwertbe* vonden , 'dat het kleynenVeerituygh.-.ijjiÌs Linde Vloote gebruyckt werdende, tegenwoordig ffleeft bc- ftaende in on^ewapendeïC^oóts, is vaniberwey· nigh dienft*:.jae.by nacronnUtfelfü, ottime op eieni· ge kondcfibhap uyt gheiondqn cé werden »,ipvermiti dat de Sohippcft ^ epde dolStuyrtluyden.vaaileivoorfz
-Galjoot^ itecc ajlc 'tijde;it)»chicn (ooMas |
-ocr page 475-
456 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
in comparatie van de onkoftenterfaeckevandiente fupporteren, van feer graotendienfte voor het Lande te fullen wefen.
Ten achtfien , nadien dat de Stuyr - luyden , en Mannen te Roer door goede opmerckinge en al vly- tighlijck op-paffende, feer vcele konnen contribueren omme eenigh VyantsSchip, hetwelckdenCapiteyn voor heeft te enteren , bequamelijck aen boort te ko- men, dat over fulcks de refpedive Capiteynen dien- den te werden geauthorifeert, hare Stuyr-luyden ende Mannen te Roer tot lafte van den Lande te moghen beloven een Premium tot hondert Ducatons toe, foo zy haer devoir wel doen in 't aen boorde legghen van eenigh vyandelijck Oorlogh-fchip, het welcke nader- hant verovert werdt.
Ten negenden, is ons mede gebleecken, dat meeft alle de Schepen van defen Staet, die indejonghlte Bataille aen den Vyandt fijn ghe weeft, tot eeu malen, twee male» , jae fommige tot ^r/iwa/i» hebben moe- ten afhouden, ende van den Vyandt af wij eken, om datfe geen ghevulde Cardouffen meer binnen haer Scheeps-boordt en hadden , ende foo lange buyten fchoots blijven tot dat zy wederom een coovenable quantiteyt Cardouffen ghevult hadden, 'c welcke dan noodtfaackelijckgroote confufie in de Vloore, groote couragie ende feer merckelijck voordeel aen den
defgelijcken
de gantfche Vioote allenxkens op de vlucht te bren- gen. Dat over fulcks door de refpeitive Collegien ter Admiraliteyt op het alderfpoedighfte foodanigen or- dre geftelt, ende die voorfieninge gedaen fai dienen te werden , "dat alle de Schepen met een meerder aen- tal van Cardous-kiften fullen werden voorfien , tot foodanighen quantiteyt, als de felve eenichfints be- quamelijck fu len konnen bergen : Ende dat derefpe- ilive Capiteynen door het Opper-Hooft van de Vioo- te daer toe metter daedt dienen te werden gehouden, dat zy-luyden niet alleenelijck ioo veel Cardouffen en vullen, ais de vooribhreve Cardous-kiften fullen konnen vatten, maer nademael dat daer door eenige ToBnen Kruyt in de Kruyt-kamer fullen ledigh wor- den , dat zy-iiuyden wederomme foo veel Cardouffen fullen Tullen ,als in defdve ledige Tonnen fullen kon^ tien gheberght werden, ende dat alwederommefoo veel arrdere Cardouilèn als geilout fullen konnen wer- den in deiTonnen die door bet vullen der tweede Car- douffen wederom ledigh fullen geworden zijn; Ende foJ Voorts, tot dat alle de Tonnen , OfmetKruytof njet Cardouffen fullen ghevult wefen. Immers ende in alle gevalle in de Schepen^ daer fulcks prafticabel fai wefen, daer in onfes oordeels by defen tegenwoordi- gen Qorlóge geen difBculteyt enrefideert, aengeflen niet te gheduchten en ftaetj dat het Kruyt foo lange fonder efcnigh gebruyci? in de voorfchreve Cardouf- fen ial blijven l^gen, dat het perijckelfbude loopen omme inet der tijdt vochtighite werdeajéndete beder·^ ven, vermits doorgaens den Vyandt hiet verreenis tefoeckerijaa;: JatitnaL:·'· , |
?.l l-.daàh(éitdin,, dat otnme de redéneii· voor defen tnββrm»^eöigerepreίςπtecίtf;En dat wi^lvöomament- Iijcfc^y;t>mme de Sche^ifdóorhetinneladen wlnalte veebVidualie t\iet te<beletnmeren ende rancfc te ma- ken «iiecnighe Vidlualie j mitfgaders 'Behöeftea en Amtaunitie^van Oorlogh-fchépen, de Vloptis tedie- nct) i^te weiden toe gebiachtéoby gevoedit * voqrna· wy preparatie beginnen te maecken omme den voojfa Artijckql-bricf, en generale Inftruélie tercïidcren· Ende ons advys dienthalven terbehooriijckerpljctfò daer in te voegen. Sulcks dat wy dia beyde inftrutnen. ten, foodanigh ghérédrelïeert ende geampliecrt, als wy fullen oordeelen dendienft vanden Landeteve;. eyffchen, uwe Hoog Mog. met den alder-cerftenvct- hoopen toe te fenden.
löóf. Schepen te houden, dat zy niet en konnen werden
_beloopen, aengefien dat hunluyder Zeylen huiice-
nighfte wapenen wefende, de minile Kicze haer in Zeylcnde, capabel is omme haer te nemen, dat over
Maer dewyle foo wel de Heeren alhier aenweiende
Gedeputeerden, uyt de Collegien ter Admiraliteyt, als oock voornemcntlijek' mede de Hooft-Officierea over uwe Hoogh Mog. Vioote cenparichlijckoofdM· len, voor den dienft van het Landt geraden, jaeghe; noechfaem noodtfaeckelljck te wefen, dat, ommeal- les 'r gheene voorft is, ende 'tgunt by uweHoogb Mog. daer omtretit noch nacrdersfoμde mogenw«, den ter neder gheftelt in de VloDtc completelijck ende moe de vereyfchte naedruck ter executie teftel· len, en aldüer ve/eyfchie ordre té doen obfervcrenj Oock omme de gedachten van de Zee luyden op alle voorvallen van tyde tot tyde bchoorlijcken optewec- ken , by uwe Hoogh Mog. ghenoechfaem immedia- te de handt daer aen gehouden werde, ende dat uwe Hoogh Mog. mitsdien door hare Gecommittcerdtn en' Geauthórifeerden d'aöie felfs moghen doen by woonen, foo hebben wy, lbo daerom, alsomver- fcheyden andere eonfidciatie tot befluyt van hctvooi· fchreve ons advys, ' U Ho. Mog. mits defen wel willea in'bedencken geven, of de ïelvenietibllènnoodigi achten, dat door een ige weynige Perfoonen die mei fai vercronwen, dat Gódt Alinschtig mét goet belem ende genoechfameftandtvaftigheyt begaeft heeft, Öe authoriteyt van UHo. Mog. felve byrepreféntatieen delegatie in de Vioote gebracht, ende in dier voep alles dóór haer in ordre, en kracht Vari executie houden werde, boven, ende behalven deordinarisk- ftellinge van bcquame Hoofden, én minder Offici^ ren tot executie van UHo.Mogiordreseninftiuöie tióodtfaeckelijck Vereyfcht. 't Welck de prcfemc Hooft-Officieren niet alléén vcrkUert hebben tegen- woordigh haer verftandr te wefen, maer oock zedcrt eenige Jaren herwaerts't eenparigh oordeel en gevoel van alle Hooft-Officiereti in de Vlootgtweefttezya· Waér mede vertrouwende voor- iibö vceléU Hoogh Mog. begeerte nae ons vermogen te hebben voWaeia, fullen ons bevlytig;en^noopende 't vonieie door κ- veüévanden Artijckel^brlèfen generale Inftrufliede feive U Hoog Mog. bé^erte metdeùcei'fteDnaerte voldoen, ons nochtans in alles gedragen töt het geeni UHö. Mog. daer ÖiniÉrièiitigoedtvinden, endi/pö®· i-en. Waermede, &c. ;
Wt Heeren ban Zeeijndt, ÖetWIacnDei
h
Ed. Mog. Heeren ï
'""ei-·· '
, 7 y hebben In VoMoeninge van uwe Ed. Mog· VV. refolutie Comiinifforiacr vatìden tiMtdnà^ [ ' fes,ge· examineert en ferieufelijckoverw^, deordre, forme,dire<aie,en het employ van de Mmw tê Water i geconcipieeft by deHeei-en haer Ho. Mog· Gedeputeerden ip Γ^κίΛςη naer overleg yanal 't ^ ter^tnatcrie was tiieöehdé, goedtghevóndéquwcW· Mog. ónder der fólver httogh-wijfe txjrréiaiedaerqp
wy obrdë^i
mentlijck pmme daer intebrenghen Water, Bj, Brandtrhoutj en andere fpecien vangrooteconfunj''
tieen veeleplaetsbeflaende. t , . P*·^
^_____ , . ' Ten e//i/«» j Soa hebben wy mede geretnarqueèrf
fulcks by exprtfle ordre van hare Hoogh Mog. tegen» verfcheyüen poindten onfes oordeels, tot obfervant' het acnkomende voor jaer een fnedigh Vaer- tuygh van beter ordre ende noodigeKrijghs-diiciplineinri cxprefleiijck aengebouwt, ofoockwelin Vlaenderen Vioote» byuweHo. Mog. op nieuws dienden te weri ofte elders, was het doenelijck , inghekochtfouden den geordonneertendegcilatueert, Danalfoodefelvi dienen tc werden : Capabel omme thien a twaelf ! onfes bedunckens, beft ende bcquamelijckft bysJ Stuckjens te mogen voeren, ende oock omme door pliatie ende corredie van den Artijekel-brief, en ^ ftilte by krachte van mannen fnellelijck voort ghe- ^ degenerale Inftruélicenprailijckeghebrachtcndct» roeyt te konnen werden. Het welcke geoordeelt werd ! executie ghefteltfullen konnen werden. Soohebbsn |
-ocr page 476-
|
,, ggf^yinde Admiratls en andere Hoofden vande Ef- iic „"Lnstevoorfienmetmeeiderpe.fonenvancapaci- μ— ^ conduite en couragi e behoorden te werden geam- tóeert ' E" voorts mede aengenotnen alle de volgen- arti ickélen tot het f ;>»//» in ciuys, met dien verftande nchtans, dat de fucceflie in het Commandeinent allee- " werde' verftaen voor foo veel het fcliipaengaet daer een van de Admiraels ofte andere Hoofden van de Vlootfoudenwefengefneuvelt, om hetfelvefchip ïn even vigoreufe aftie teghens den Vyandt te hou- den , fonder aen den felven 't verlies van foodanigen Hooftte doenmercken. Desfqo fai ten hoogften noo- digh wefandatdefeperfoonen doorgheen gunftoffa- yeur en werden inghedrongen , maer door merite ende eocdeghetuyghenülè gheemployeert ; ghelijck oock ghcene Lupetmnteo cn behoorden verkooren te werden, alsdictenrainftendentijt van twee jaren alsappoinc- tezof ineene andere qualiteyt tefcheep hebben ghe- dient, en die vervolgens eenige redelijcke kennifle van het Soldaet en Zeemanfchap hebben chekreghen, waer onde fel ve COC fc al voorens behoorden tCAverdenon- dervraeght ende gheexamineert , om in Üefen gheen verkeerde keufe te doen. De behoef en ^mmitie-(che· pen, diede Vloot füuden werden toegevoegt, volgens deninhoude van het artijckel, foudcn foo verre dieniligh wefen, om de fchepenvan Oorlogheniet te veel met Water, Bier, Brantlioùt ende andere ipecien vangrooteconfumptie te belemmeren, dochwy vree- fen dat fodanighe hboeften j4r»i«;f;>-fchepen de Vloot arn deandere zyde tot een laft fouden komen te dienen, inibiiderheyt by voorvallende bataillien om de felve wel te beichermen , ende oordeelen derhalven dat defelvefcheepenin alleghevalle behoorden teweefen vandebezeylfte , om door dat middel haerte beterte kunnen redden , om in de handen van den Vyandt niet te vervallen. Op het elfde poinét fullen de naedere befoignesop de Crijchs-Dlfcipline by reveue van den Ar(ijckel-Briefendevande ghenerale Inftruftie nader diencii te werden afgewagt, zynde daer aen ten hoog- öengheleghen.dat alle wandevoyrenrigoureufelijcfc enfpoedigh fonder aenfien van perfoonen andere ten exemple wérden gheftraft, fonder het welckewy ach- ten dat alle andere goede ordres ende direilie ontrent hetemployvan 'sLants Vlooten ghenoeghfaem fonder eenighe vrught en fucces fullen komen te wefen j Maer wat belanght hetlaetfte poind waerby gheoordeelt wertdathaer Ho.Mog. iramediatelijck de handt aen netwerckfelfs behoorden te ilaen , ende vervolgens in bedenckenghegeven om eenighe weynighe perfoonen uytde Regeringe ep de vim van den Staet te laten gae.n ; om de felve te beter ende te krachtigher te doen age- ren, dat achten wy om veele en verfcheydenotablere tóen feer bedenckelijck, cn vrefen in plaets van door dit middel foo goeden en falutairen oogmerck te berey- Kn_ veel eerder groote ondienilen, difjrdres en ja- wulien fouden werden verweckt; zynde alle nieu wig- beden, die maer te veel fyn ingekropen, feer dangereus ende de proeve van dien fonderlinge in Oorloghs adien leer ghevaerlijck ; oock foo foude voor foodaenighe i^tdeputeerden eerft en voor al een bondighe inftru^e moetenwerdenghemaeckt, ende vaft ghèftelt voor wat in cas van overtredinge, wandevoyren, en omif- iienfy uytde naemran haer Ho.Mog. fouden werden gecjteert en aengheklaegt ghelijck alle die in den dienft Tanden Staet werden gheemployeert behoorden fub- konnende mede niet fien dat haer Ho, S hetwerckvan deZeealsimme-
"''P^ioiiflenbyde handt nemen, maer haerallee- iiti?'^'''"i;^ö"deputeerdendoenreprefenteren , ghe- "Mhet fel ve tot hier toe door de Hooft-OfEcieren te acer IS ghefchiet, boven de welckewyniet kónnen ' ^y voorfchrcve Gedeput eerde eenige oyionderenliiyfter ende naedruck foude werden By E?^'/''^«''o"deghefchiedcd dooreen Ill^pér vminl' Ora„ue ,„Ν«ΙΓοί4, inshevalle
j^andt vande felve , wcfendein Eedtcn dienft van T®·· '""denwaere . diedatemploy foude K^n η werden opgedragen, ak doordewelckcvoor-
'' v», x..gben , « gbel„ck den lande is
V Deel. |
457
toeghebracht, van het felve ontbreeckende, foomey- i66f
nen wyhaerfecuyrfteen leeckerlte te wefen, hetcom- __
mando, beleydt en forgile over de Vlootèn van den Staet te laten aen de Hooft-Officieren te water als van outs, waer door men capabel is gheweellfoo grooten faecken uyt te voeren, ghelijck dan her Landt daer van noch niet geheel en is gnepri veert, ende derhalven wel behoorden té werden ghemenageert, en dóór goede bejegheninghen tot het s Landts dienlt willigh en ghe- I animeert gehouden, fonder de felve met te veellnftruc- I tie en refolutien te 0 brucren,ofte te feer tot eenige adie I te prefleren, en haer alfoo als uytde handt re nemen 1 hetbeleyt waer door fy de fel ve fo door militaire 1 als toeval van weer ende windt moeten trachten aen te 1' vanghenen uyt te voeren; Zijndeoockfeer veel ghele- genaen eengoede en vertrouwde correfpondentieon- ' der de Hoofden, die wel voornamentlijck wel bevor- I dert cn geconfer veert door het wel reguleren van de op- per en volgende commindementew,en dat een yderdaer in behoorUjck werde erkent i oock niemant de wegh van eercende glorie afghefneden om l^aflivicheydt van een eerft en voorfittende Hooft-Officier ordentelijck op fyn tour in'r commando te fuccederen, fonder daer ontrent foodanighen hardigheydt te ghebruycken als nu ettelijcke malen door een puyre ende loutere nieuwigheyt is ghepleechc, oordelende wydert dat de voorfchreve Hooft-Officieren foo wel als de mindere, hare aétien moetende verantwoorden, oock hare quade comportementen en wandevoyren, naer gelegentheydt van faecken, felfs met haer hooft betalen, dat oock de felve foo lichtelijck niet moeten werden uytghekreeten en genoeghfaera gecondemneert al eer de felve fyn ver- hoort, veel min aen de populace en hare onverftandi- gen drift overghegeven. Sullende tot befluyt van dit ons advijs noch twee faecken daer by voeghen : Eerfte- lijck, dat wy achten dat de Vloot van den Staet nu laeft in al te veel Efquadrons is verdeelt geweeft, en het felve met advijs vande Hooft Officierenvoor het toekomen- de diende te Averdengeremedieert; Ten anderen, dat aen alle de Hoofden, ghemeene Capiteynen Officieren, Matrofen cn Soldaten, wel ernltighlijck diende te wer- den gereconimandeert cn bevolen alle hare ghedachten te laten gaen hoe datlanghe disavantagieus Schutghe- weer met de Enghelfchete houden» lal konnen wer- den gbedeclineert, en alleen daer op aenghelejrdt om promptelijckendemet deeerfteoccafiete ahrJeren, en foo boorttegh:ns boort te vechten, als waer in onder Godïs Zeghen, ghenoechfaemdeeenighftehoopevan een fignale vidorie voor defë zijde ij gelegen, door dc byfondereaddr^fle enanimeusheyt, die in onfe Matro- fen tot het Enteren en r verfpringen in des Vyantfchepen ghevonden wert, ende dat foo veel te meer, om dat de ÏÉnghelfche 'tfelve by allebccafiefoecken te decline- ren , daërmede betoonén hbe en waer fy op het i\vack- fte konneri en moeten werden aenghetaft. Waer mede verhoopendeuwe Ed.Moe:goede intendete hebben voldaen, fullen wy Godt Aimachtigh bidden, voor den welftandt van uwe Edele Moghënde loiïelijcke Re- gheringhe. Adtuni ten Rade in't Hof van Zeelandt totMiadclburghdenrfir//(»Iuly feflietbondtrt ■vijf tnfes-
^InTeiirelfarruticntöibecteoeitioitben ©ösf-^llbi jttromti miraci Tromp öieficfttoat malcontent aenfÌÉlbe/ (m^ nieciS toepflctöc ben ïttcijgsi- β,κδε te UeBlebcn; becUnci ccnbebcn onbanch/ feptebattct bfnncnii «Dupniitoe qttam aen b(e ban be ^omfraUtetibt/ botDIÌet ficg booifijn ©jienbencobcn.
^aec&enbe bc o}b;!e tee ^ee fjiec boo; a^coierr / tif ben vierden ^ulpgebaen/toatboicüt :
Is gehoorthet rapport van de Heeren van Onpturtn en- «Scjolu- de andere haer Ho. Mog. Gedepüteerden tottefaec- jncrlSii ken van de Zee, achtervolgetisderfelver refolutien jiasoa; van den étrfteh en ierden defeï gevifiteert ende geexami- "ge- neert hebbende de Miffive Van de Heeren Iwer Hoogh j, Mogende Gedeputeerden in Tf w/jgcfchrevenin 'β lànts ζνΐ. lacht, leggende in't nieuwe Ditp ontrent de Helder, α ^CH
en OORLOG Vijf m Veertighfte 'BoecL |
-ocr page 477-
45» SA Κ EN van STA ET
|
den negeH, e/> twinti^hfien luny leflleden , houdende , refponlive ,op hacr Hoogh Mogende brief van den/é- ' vtntttnden der feïver raaent, end e dienvolgens advijs, raeckende de οτάη^ formol directie , ende templej van de Militie te water, met den gevolge ende aenkleven van dien, dewelckein het toekomende gheobfer veert ende in train ghebracht foude behooren te worden, om de inconvenientien daer ontrent hier bevoorens iterativelyck gheremaiqueerttc konnenfurraonteren, de Regeringe gherultte ilejlen, ende de goede Ingefe- tenen onder Godcs glienadighen zeghen, tebekher- men. Waeropgedelibereertendein achtinee gheno- men Zijnde,datuythet gepaflèerdein voorleden tijden, ende oockin de jonghlte refcontre met de Enghel- fchevoorghevallen, klaerlijck was ghebleecken, dat veeltijdts di/irrfriende ins'Landts Vlootewas
komen te on tftaen, daer uy t dat eenige notable Hoofr- Officieren in 't ghevecht komende te fneuvelen, de Schepen waer op de felve Hooft-OHicieren gecora- mandeert hadden, by faute van goede diredie ende be- quamé Opper-Hoofden in de felve, niet langer in de or · dinaris beweginge ende 't gerequireerde devoirtegens deh Vyandt en continueerden , ende dat vervol- ghens anderen daer door ghedifcouragheert werdende, of wel op 't felve exempel fondighende, de gantfche
naeriiighènómen confideratien van de Heerenaldaer ------------/-r-^-r-^t,—•-"r-------ν .
βεηΛνεlende Gecommitteerden uyt de Collegien ter foo veél volcksfaiwerden gefet,als
Admiraliteyt, mitfgaders daer op ghehoort hebbende doenlijck fai wefen j-omme op ordre van denAαω-
.:.■!; ,ί'dc; Hooft-Officieren van '-6 Landti Vloote . haer rael van de VJote,0Ï wel van de Admiraels der
' Ho0gIij;Moghende= te dienen van advijs, ofniet, ftiveEfquadresjvyaer.opderde voorfz lachten, BenOw
den van de r.cfpeftive Efqnadres, fullen werden verfien met meerder ^rfoonen van capaciteydtconduióte en- de courage, die op hare ordre gerengeert zijnde Gm- datim tot àe laetftc toe by 'tfneuvelen van de voor- gaendein 't comnianderenfuUen komen te fuccederen, ende dat niitfdien het fchip van die ghene die de Vlooten en Chef, ende als Admirael fai commanderen, verfien fai werden met drie capable Mannen onder den Tytul van Capiteyne», ende drie andere capable mannen onder den Titul van Luytenamen, fullende de fchepen van de Admiraels der refpeéHve Efquadres voorfien Avorden met twee Capiteynen, endetwe* iuytenanten, mitfgaders de fchepen van de Vijs-Ad- miraels ende &houtenby Nacht van de felve Efquadres met een Capiteyn ende twee Luytenanten, of in plaetfevandcvoorfchreve Luytenanten, fullen naer de praitïjcque in eenige Collegien geobferveert, bequa- me Schippers werden geemployeert. Des werdtaende voornoemde C^iteynen/op t^chip van den Admi- rael van de gantfche Vloote mitfdefentoegevoegt, een Traftemcnt van bondert guide, mitfgaders op de fchepen van de lei fle ende andere Hoofden der refpeitivc Efqua- dres, van i'v/'fn/ei'tnt/fi Caro li guldens ter maent, en- de werden de opgemelte Heeren haer Hoogh Mogende Gedeputeerden verfocht, de felve naer ii^henomen coniklefatich, van de aldaer aenwefende ,(gecommit- teerden uy t de Collegien ter Admiraliteyt. toe te late n komen hun advijs, of'tgeene voorfchreve is, niet me- de naer prop ortie in 't reguard van de tradementen van deLuytehantsopde vdorfz Schepen foude behooren gheprailireèrt te werden ; des is goet ghevonden dat óm tapable luyden te beter tot foodanighe eniploy reanimeren, denStaetin haren regarde ten mmften voor een laer falvait flacn,cnde de felve in favo- fablerecomiinandatie houden, om opde goede ghe· tuygheniflè van den ghemelte Hoort-Oflicieren met meerder fecuriteyt, als jeghenwoordigh dickwils ghe- fchiet, tot Capiteynen op andere Schepen gheeligheert te Werden ;wcrdende oock verders de opgemelte Hee- ren haer Hoogh Mog. Gedeputeerden verfocht, mede |
de felve onderlinge te vermengen ; gelijck in delaetfte expeditie isgefchiet ; ende eynclijck mede ofniet dien flig foude wefen ten tij de van het gevecht, eenige fche" ' pen voor een trouppe de rf/irff te houden, die opden y yant met fouden mogen los gaen, voor ende al eer d felve by het Opper-Hooft van de Vkote daer toe naet gelegentheyt mochten werden gecommandeert, om me 'tfelve advijs gefienjnaerder te werden gerefolyeert' fo als men bevinden fai te behooren. '
Ten (w<e</f»isgerefolveert, naerdemael de Schepen vandefenStaettegenwoordigh verfien zijn met mor- der aental van ftucken Canon, ende oock van fwaerdet monturealswelvoorheenen, datoock op'tfchipvan den Admirael van de Vloote in't toekomende ghe- fteltfulienwerden/ii Conftapels, ende/ij ConftaKt maets, op de Hoofden van de Γcφe(^:ive Efquadresen- de Vlaggeluyden ■vier Conilapelsendevif»· Conftapelj, maets, ende op de andere fchepen naer proportie van hare groo te ende monture.
Ten^i-Awisverftaen, dewijle dickwilsin kortentiit veel menfchen op een fchip fwaerlijck' ghequetftwor- den, die het niet moghelijckis door een ieri/B·, ^ behooren te helpen ende te verbinden, fulcx datdacr door fommige of doodt bloeyen, of in fwareonge- macken komen te vervallen, dat derhalven de fche-
Vloote in difordie ende confufie wierde ghebracht ; is ! doorgaens met twee Opper, ende twee ofdrii Onda goet gevonden ende verftaen , dattotvoortkominghe j voorfien iullen worden, uytghefondert al-
van dierghelyckefware inconvenienten voort t oeko- ; Jeenlijck de kleyne fchepen die macr met mende, de fchepen van de Ac/miraels ende andere Hoof- koppen, of daer beneven fullen gemant wefen,in't
. . , ^ ^ . - , r -jy______________r— , U gncüruycis.1 IC illVÈ"»" ■
Zee βιρςίεη werden ghebracht, yder pphaer fdven In ( TenjiwnAn^ nademael by experientje wert aparteEfquaàee behoorden te werden gekte»,fonder den jdachct kleye Vaertuych by'sLanisVloot^^
regard van de welcke by de oude praótij eque verbleven fai werd en.
Ten vierden, naerdemael volgens het eenparich oor- deel van alle Zeeluyden de meefte advantagie Toor defe Natie, beftaet in t' aborderen ende Enteren, t'welck met kracht van volck, ende wel voornamen- lijckvan rappe Matrofenmoet werden geeffedhieert ende uytge voert, dat derhal ven de Schepen foo fterck fullen werden gemant alsf" eenichfmts doenlijck, is ende yder Capiteyn gepermitteertfoo veel Matrofen t'werven ende aen te nemen, als fijn pnderhebben- de Schip bequaemelijck kan voeren, ende hy op Lands Gagie fai weten te bekomen.
Ten aengefien by continuele experientieis
gebleecken ,dat de fchepen van de Hooft-OfScieren wel het heetfte ende fcherpfte van't gevecht moeten afbijten, ende dat de felve Om goede ordre te op- lèrveren niet foo licht als andere eenige frijftn kennen veroveren j Weshalven oock het Boots-volckfeer befwaerlijckfich in dienft op de fchepen van de voorfz Hoofden wil begheven , ende dat nochtansfoo aen de Vigoreufe aÖie,aIs aen de confervatie van de felve Hooft-Officieren ten alderhoochften is gheleghen, wert óver fulcx de voorfz Hooft Officieren mitfdefen ghëpeimitteert,omwat meerder als de geordonneerde
gagie aen hare Matrofen uy t te mogen loven, te weten de Vijs-Admiraelen ende Schouten by Nacht «« gulden,de Lt. Admieralen t-wee guldens, ende den Admirael ofte die geene die de gantfche Vlote ende Cêf/Imoetcommanderen ì/c/ìguldenstermaent.
Τ en jetden, vermitsin de Battalie feer lichtelijk veel volcx wert gefpilt, ende komt tefneuvelen, behalven dat oock eenige fchepen van den Vyant gheabordeerf»
geentert ende Verovert werdende, defelye naertor- dinaris ghebruyck, met cene goede quantiteyt ^an 't volck van den veroveraer werden befetjWaer door lichtelijck veele Schépen van's Landts Vloote, tot yier4ereh dienft onnut ende onbequaem ghcmaectt wefden,dat ovei fulcx op alle kleyne lachten, endeaue t' kieyn Vaertuyc^ mitigaders op de Behoeft-Schepen |
-ocr page 478-
|
r^ ù-.ùclftwerdcnde , tcghenwoo'rdigh meeflrbcftaende
- nnpewaperideGaljoots, is van feër -«^ëynigh dienft, ' •"■ftll bV naà onnut om op eenige contfchap uytgcfon- J?' -p^t4fdcn , vermits uc Scliippers'ende Stuyrluy- van de v'oörfz Galjoots haër altijdts trachten foo ^e v»n allé de fchcpen te hoüdai, dat fy niet konnen XrirJeti beloopeii,, aenghefien haer feylen'hun eenighe WénéiiAvefende, de milifté· Kitfé hàetinfeylende ca- nabel is om liaer te nemen, dat over fulcx by dc refpëc- t'Vé Collégieh ter Admiraliteyt teghens het aenftacn- dévoorjaer, éèiiigh fnédigh Vaertuygh cxprcflelijck atneibbüt", of wél'in Vlaendereii of elders ingekoght fai werdén , capabel om tiftiaiwailf lichte ftucxkens tekonneri voeren , endcootk omby ftilte doorkraght van mannén fnellijck voort gheroeyttc konnern wór- den eiidé dat ondertuflchen de refpeitive Collc- gien'ter Adràiràlitcyt.in ghevolghe van haer Hoogli Moi-refolutievan den......des voor- leden maenti, de bequarae Galjoots , teghenwoordigh in dienft zijnde, fullen hebben te monteren cn mannen , mitfiadériouck dacr toe de befte befeyllle Hoeckcrs te
enipioyeren. ^ , „ , .
Tenachften dataengefien deStuyrluyden ende man- nen te roer, door goede opiHerckinghe endc vlijtigh oppafl'ende, veel konnen contribueren, om een Vyant- lijck fchip 't weick den Capitcyn voor heeft te Enteren, bequamelijckaen boort tcgheraecken , dat overfiilcx deréfpeitiVé Capiteynen fullen -werden geauthorifeert' gelijckdéfelvègheauthorircertwerdcnmitfdefen , om h'aré Stuyi'luyden en mannen te roer, tot laftc van 't Lant tómoghen befóven een premium tot hondert Ducatons tbi.foo fyliaérdévoir wel doen, in'taenboort leg- ghenvan een VyantlijckOorlogh fchip'twelck nader hant verovert wert.
TcnifffSi/i", medeghebleecken zijnde , datmeeft allédefchépen'vandefen Staet, die in,de jonghfteba- talieaendeVyantzijngeweeit,tot e(»r.u;ie,jafomwy-
len i/r/fiiw/j hebben moeten af höudéii > êridévan den
Vyandtafwyckenom datfy gheen ghevwl(ie Cardoefen mefr binnen fchsepsboort: hadden , 'twelck dannoöt- fafckclyck gioóte confufie , in de Vloot groote cóü- ragieéndemerCkelijck voordeel ae ft den Vyant, mitf- gaderseén groot pretext aen flaeuhcrtigc in 's Landts Vlootitoé èrengtendefuppediteert, om vangdijcken wat afte hdudéò, ende alfoo de gantlche Vioote allens- kêfis op dévjuchf te brengen, dat over fulcx by d'ere- fpeciivé CoÏIegièn ter Admiraliteyt op 'talderfpoedig- ftc foodaïiigÏeii ordre gheftelt, ende me voorfieninghc gedaén fai wérden, dat alle defchepcn van meerder Car- do,s-i^niti werden voorfieri , totioodam^hen quanti- teyt als fy èénighfmts bequamclijck fullen konnen bergen, éndê dat dé refpeibive Capiteynen door 'tOp- per-Hóóft van deVloote daer toe metter daet fullen werderigheh'óuden , dat fyluydfen niet alleentijck foo veèlKafdoéfen vüllén als de voorfz Cardoes-feiften ful- l^en konnen vatten, maer naerdemael daer door éenighe tonnenkruyt in de Kruyt-kamer ledigh worden, dat fy iKydeti wederom foo yeel Kardoefen fullen vullen als in oefelvelèdige toïinen gebergt worden,endc dan weder- om to veelé andeiëfi als geflopt fullen konnen worden in actonfieft die door't vullen van de voorfz twee Kar- doefen wederom ledigh geworden fullen zijn, ende foo ▼oorts tot dat alle de tonnen, of met Kruy t, ofte mét I^ardoeftn vol fullenwefen, immers en in allen ghëvalle iMélchepleiidierfuIcxpracticabeiroudekonnènWcfen u^s wert aèit dé opgemelte Heerén haerHo. M. Gede- ìÌm , '^'^^encken ghegheycn , of niét één goedt fneoMlte Kardoefen van Fratichynin plaéts van Papier diénen gercetghémaécktte
jJ'" ' is gerefolreert, dat om merckêiijcke re- •tSif. om de Schepen door
friet te belemmeVen ende
ƒ " de\^ooti fullCT
R ' vòornamentlijck om daer inne te bérghen, Kröcrft^ Brindt-houdt , enatidere fpccienvan eönfumptie, en veel placts Beflaen«fe. |
Ende belangende het laiiflepoint, raeckende het fèn- denvan Gft/e^Htreri/fsmet'sLaius Vloote in Zee , is de finale refolut'ie dicnthalven tencmeir uyt gheiielt tot naerder dëliberaiie. Ende nopende 'rgunt vor- ders van'trevideren van den Aftycl^I-Bmf. j endede generale/»/?rr<iï;VindeVOöifz Miiiive weitgeinentio- neerc , fulién de naerder confideratieiivaudeopgbe- melce H'.Hiren Gedeputeerden weiden afgewagt,cnde fai defe liaer Hó. Mog. Reiblutiê ghefonden' woriien aëndefelverfict-en Gedeputeerden , mirimdefs aen deHseren'iiaer HooghMbg; Gedeputeerden in Zir- lami , alsoockaen alle deCollégieii ter Admiraliteyt, om teftrécken tOt-dei<felvéfnaifichtiiighe·, endevoorts om foo véél hun refpeiüS velijckliölaiight ,'de.poinc- ten daer inne vervat, by'hacl^Ed. tèreSecutie gheftelt te werdéii', endc fai defo liaer Habgh. Mog. Relolutie, ende dë depefches daer uyt itiülterende afg?ien, fonder rcfumptié.
^ei^cijich «©fjebolrtittt!OïtttöÉm'tTeirei, ecfitien bolgöehgóïöjeüatieaBPïgöogö liSo!^ möeit Êjijgfi- ïiai'öt bebimneacng^tmn/ De pjopofine o«Daen/ be ftctftm'e ofiiCollïöïetFf tie roitclofre ofiïfojiticect cnbe ootiRBoo^ afeDca&ttifecrrfoaalitf&aec jffioff. bpcefotuifö bfrbtóictljaöDe/ ijaeeintinticcööe 1itseet> ietetoefiti i Kfultatban öB boo?fflj?Ebe öêfotöne {jS gjOtbjïeft/ il» ben eerftén, bat Decceet toaw appjeDm» ffetsf oeöccecneict opbe pscfown ban ben Captwpn Heems-kerck enüe Solderwagën , bfe Ijacc bepbegöe» ceftemct enbe tefoctbni gaoben gOemaettit. ^at boojisfntjcr) geo^bonnecctfitiuiiitoaetinoiictencmcn/
be Capitcpnen be Marre, BmynincxenbéHuyfman, op'tfortbattient ba«'tg:eeMep?oéifionelijc6foi fjaseett loft 1»(3!8 eieccotrb?eeft/ cubi naeBemael lJpsenomen infojmattóii bebonben / bai €aipirepti Niehof bfe boo? bïfemfebiïiu betoaetingfie genome» toajS om bat ÖpgöebjöicenDeDe ®afaHi fitfjnoiJt Babbelaren bfn* i)en oiHc^nt ^bvmtaet banfgn «efpabje/
baeropRem giöjboiinccirt toosf al0 (in feconde te paffent / biróü ebfbeme onmoQtclötftgie^ / fttgi ftp be frfbefiftfcftatibBfionneo Öoaöeiv/ eftüat&p aMbecfJnfjS naglidégl^mdeMbt iKntf^tivoutserOè&eN^effpfp fïtg rteben^etnaët^ttal teel· geéompi:$«i;ef ftiaDbey (bofjS be felbe»>t fpne boo?ftf)ïiöe bewmtebifpiiceiftetecDeCf oiw OJïtiirtegftstt / alicbt birojft&iebie ölfpofitiBff gtbaen/ en» od£& ter mcênte gtjcftett opbEwnoem ban öfeft Sdïeéps Krijgs-Raèt, aFsJ be eoBiift^ebe Daer Ijooüjö l®os «firtmiebme^fbe/ cftbebpòasec Sleeeen ^ceatnmtttcccoi^neoc&aftijbf^ becfiaerï l»cijS te müsftift neftOfebcH/ irilAcHbe ootb bolgettìK öe felbe rerolortebOB^af geabbtfeett/ of een p?xabbtjs$ geefiebïff/ mctftKmccnfngöe enbe intentie bat't fei^ benaebe tiaiune ba» be (öetBe Host geen vmnw α>Λ- (lufivnm, enbe bed min boo? vtfecmclu/wa e^imm oef ceetfeeni/ inaecallcenttjtö ttro? een praeaivys a(0 be» ben aitnoftefienfoube tortben/in toeffhec beegBen fp ban OOC& be boo?f3 beftüóncisi tee intentfe ban Oaec 1^0. naog. enbe ten iïtenflc ban 'ig0emeene Sanbt nact tiaecbecmogficnfcpbm te fullen becbolgenenbie tratijten tenf»nDïtc bjrngljen/ foo alsJ^ in gocbcn gemocbe foiibên beEftaeii tcbegoorcn/ gaec berfeec» ftert (jQubeiibe tftbOü?r$ée(ó{titiefoo naecbe letterali naec ben gemepnen ftn / baer mcbe te botboen.
g&e igeeren ban Zeekndt fcöjeberi ben fevenden giulp / batfé goetgebonben ftóbben ben petfoon ban ben ©iji-SSbnrtrart Cornelis Eveifz omfjjn fonlwcllnge capadtipt/ Jangeejcpectintie/betoefen bappetïjcpt/ enbe gOebe cortöuiteen faectten ban ben ttc
^ee/t'abancerenenWte berlieffen tot Lr. Admirael banbieP}Qbfntie/noob(c{) ac^itenbet'felbe ^attVio. jliog. op {)et fpoebfcgfle t' abbectecen/ met bjunt enbe ecn^itlt becfoecft ben felben in be boo^fcj^jebe Quaittept tetolUcn et6ennen7entietipenbece boenre^ ^etteren/enbe boojttf Bp befe piefente gelegentgept enbe alle enbece otcafien in j^aec «o. IQo. bienfi te em' plopecen / batgl)en0 be e(time bie fp toiften bat gaec Ho. .^09· aIt6oi$ ban f^n petfoon/ belept enbecouca« g(e gabbengj^ej^bt/ bat be boojnaemfle tieteegenbe oojfaectieti blaren gekneeli/ bat fp gem Oefe aenfieniücbe ' 2 ίΚ"
^ll·· ο ο R: L ο G. ^yf enVeertighjie (ioeck. ^Jp
3©c(Deïi ^jocc^- niytcn tcficn be tuaiibt- boicig e ©ffirie- vcn.
^rnMf-
Wetcli/
^nlHcei
inagcii.
JtftBtW
®Μΐρΐ·
nml
ïjupii-
niaii.
Catif-
tcpn
fiofupt
fpnöc,
tnitfe
ontlTa-
scn· |
-ocr page 479-
S AKEN van ST AET
|
460
I (5 <5 y Bcbtenincïe Baüïim op flèbiacen. Φαη bat fp öaec W —^ moeftentioegen/ üai fulc? gecnftmiien οΙ)εΐ£0'«
batfueinige mmbece optntcofie pieutìe ϋαΟϊκη ban bequaliteptfi banbenileec IohanEvertf2,,en^ti2 fpe^ iialBcUbanfjjiiitompojtementenin dj longljlic 25at= talie tuffcl)?n bctwee i^lootcn üoojöibaUen/ ma«c ftaec gheoülfafict uonben omniet alleen te geacticn^'» acn fji^e langlje enöe getcoutoe bienftai in bede en bibetfcöe epploicten/ foo tca®atec oli te S-anDsaen benjStaet öetoefen / maec öaec oocft fonbecUnal) te toecgenoegen obec fijn goet öelept en coutagie inbe jons' de 25atalie tegen be €ngljeifcDen bebjefen/ bolgenss öe genecale gljetu?gl)eniffe ban allebe {jooften tuin» lKc<®(Titiecen enbe Capttepnenbiebe felbe otite paoi Den bpgetooont/ enbefp oatlibpnaecbec eicaminatie èabben bebonbcn / fulcBicbat Dpeen gOeljceji anbece bejegingfje öabbe gfiemeclteect / alöljein opeenfeec biolente manlece boo? bepopiilace tnben Bneittjasi obecbcn öaliS gehomen/ enDeboo.itiï öoo?gaenS op bentoegö gebjepcljtgctoJiöen/ enbeal Oetgenebaec toijbecs! optoasi gebolcöt/ in boegen b«fp Ijaecbafc obecnietanöecjï aijstenöoocDften göeboeltclj macften toonen/ temeecombat felfji Oactceputatteenbeheni öeintegcitcpt baec ontcent niet entoasi ongcquctftge; laeten. ^p bertconben bat tjaec l^o. S®og foo om Ùefaet6en felfe aljï be bangeceufe confequcntien baec aen bepenbecenbe / baec obec geen minbec cefTeme- mentenfouben toonen/ enbc bienbolgOenbebefojgficn bat besstoegeneene efemplaire ^litjlitie matljtiDo?ben aöeabminiliceect/be aüufiüe pjoceöueren gt)eimp?0' Beert/ enbeben gljcmeltenl^eec Et. dbmicaeljohan «an <β- EveroTz, fobantgen cepacatie baneece gtjegeaen/ alsJ ftrtfjm· nacepjopoitie üanföneittifijanbelingetoiect gerequii pmo}. xeect. ^oclj bec&laecben 0aec meeninalje te jiJn boo? befe bifpofitie bcn®.'tfoon ban ben gljemelten i^eec johan Evertfz, mttfgaebeci fgne lange efpecientie / be^ 6enbetonbuite/ enbegep^abeerbe coucagieben bienft toanOet Hanbt gfjefteelijt&teontcecBen/ enbe alfoo bie goebe talenten aliJ onbec be aecoe begtaben te laten/ maettec tontcacie bat btebp boo^ballenbe ottofien fouben toecben gebjupcfet/ foo toanneec alSijet Baet 3^0. iBog. foube belieben j^em te emplopecen / baec toe Dptjemoocb altoos beceptenbe beecbicO foube t)OU« ben.^iiotttaoo; te homen alle mlfbupbinge enbe iH' loufien bie mt meer al$iopt moeiten tnerbenbecmtjt / foobec&laecben fpljaec intentie enbemepninge geen- fintai te toefen / gaec in foobanigen gebal boo? meecbece i^ooft-©ffitiecen te tolllen pjebalecen enbe te gaen bo» ben i^it gijetal bat fp ban oubt^S enbc met (jet bsgtn ban be iltegecinglöe Oabben geliabt/ beelmfn anbece baec mebetepjeiuoictecen/ ginelöchfpget feibe onlanggjj tencefpette baneenige nieuwe endenoyt voordefen aengheftelde Hooft-Ofiideren in Hullandt 0abben moeten imp;obecen enbe tegen fpjeften / maec becfeec' gecben tee totitcarie foobianneec ben bienfl ban ben i^eec Johan Evertfz, foube toecben gebojbect enbegges touptftt / bat fp geen ftoacitfiept foube maecften om ben Et. aibmicaeiCorneiisEvertfz; ban bietöacgeteboen fupeccebecen om be felbe alleene boo? ben gemelten ï^eec johanEvertiè, te laeten fjceccecen/ tentoaeceOet metbeltebebanfiaec iBog.engQenoegljenbanbe p^obintie ban Hollandt,atei baecbp mcetl geinte» ceffeect/ mocl)t toecben goetgljebouben gaece bepbe pecfoonen te gij)el0clie teemplopecen.
ïDcnfevenden giulp i^up ben JSiijgijji-Saebt in 'tTeiTel bJcbecom ecn aenbangB gemaecftt/ met Bet toecBooren banbe Gedetineerden,enjijn bpbecceet banbsn felben Htjöoii-jitaebt be drie becöoojbc »eci J0ttliftt foonen/ te toeten iCapitepn Jacobvander Camme, $JoceDu· janPict:rfe Onklaer.enbe Ate IntesStinftra ©ppec- iStupjinan ban öenEn 3ÌbmtcaelCortenaerZal: Ged. bie nacc besi felfg obetlijöen 't commanbement op fyn ^cfjtp geöaöt neeft / alle in ftcictec ftetfitenif^ aftefïelt/ enbefulcB|ïgtielogeectin't(©uactiec op be Heideropgctoo?pen/ albaecbooj iSolbaetenbetoaect toojbenbe.
girtbefentjjbt toasfheï|eec Palts-Graefban Zim- meren, be J^lootöeficötigen.
reu ιε« genjS 6e iiBanftc- «oitcn. |
'iS3inbicenbaeg!ï50n óeröoojtbe boibeteCaufte,,, nen/bteopeenigefcijcpen ban <©o?logein betoartno. ® toacengöenomijn/onbec toeiche CapitepnbcBoerv^L Enckhuyfcn fiJiiÈ berartttooojbUigetot bulljomenton tentement ban ben iiaebc ijabt cBctonWl
cnoe be felbe ootii miisï oien uptfjjnebetoatmaenm.H flagcn/enbe tocberom op fjjnfcljtp gDcfteit/befesanXl Decen/ te toeten : Cadde vander Bürch, Huyfman Marre Vander JVlarfche, Bruyning enbe Poel, jiji mebe in (tcictec Ijetijteniffe gcb?at|)t. "
35en elfden ijSmet ben ^cöeepg - «att
tocbecom naecbec gljebefoigneect oüec fojmrtra ban Sententiën/in faecHen banbebe&enbegebana;. nen$c. enbe tjï baec info becce geabanceett/ öatote alle betoooifs <iESibanaen0 bonniffe is eeajteftcitt/ uptgefonbect alleenlgrltobccbe ^etfoon ban Capta Huyfman, ten cefpette ban be toacöe nocD ienioijiror, foonen op toeicbecjï henmfTeOp becoepen ijecft/ bic uptüet Viieijectoaectsï bifcl)?eö£n toaten/ alboo) cen^ba^cinne met een geruit gemoet oefententlcectte bonnen toojbcn.
b' aptflacö toaiS / bat bcCapitepnen vander Mme,, | Bruyningh, enDC jan Pieterfz ünklaer getOHlJimntEtl «M 3Ün / otOarqucbofcert te oietben/ be Capitfpntnbm, f vander Marfche,Codde vanderlBurch ,enbe Appolony!?·J Poel Ijaec ©tigen ooo? 55euliS Ijanbcn boo? Dactooe k ' ten te toecben gebjoben/tnbefp boo?t0 becttlaect £er-< loos enae Inhabiiom booctaen 'tÈanbt te Wenen/ vander Camme geDcpOiteect / enbe Ace Intes φρρη;, Siuprman ban 't^cljipban ben Et. Sdomitoii Cortenaer Zalig: Ged. met ben Strop om denHals Oe]cecuttebanüeDao;(5 anDece «Sententie teacnfchou; toen/ootb boo^tjsnetblaect Eerloos,enbe ftinta langi) gijebannen.
i^iec nae bolgen bc ^ententien.
Sententie ·υαη de ve-t-wefen Gapitejnhi
Picterfz Onklaer,
ALfoo lan Piettrfi Onklair, Capiteyn op 't Schip h-, tiKiia, geequipeertbyde Geoaroyeerde OolWn-iu difche Compagnie defer Vereenighde Nederlan- «ώΐ den ter Kamer tor Rotterdam, teghenwoordighghe- vangen voorden Scheeps Krijghs Raedt, volghensd' ordre van haer Ho. M. de Heeren Staten Generasi der Vereenighde Nederlanden, door de Heeren derfel· ver Gedeputeerden ende Gevolmachtighden ghecon- voceert, ende in conformite van de reföiutie van haer Ho. Mog. vmdendtrtighflen luny leftledenghere- guleert, bekent heeft dat hy m de j onghfte Battalie tuf« Ichen de Vlooten van defen Staet ende die vanEnghe· lant j den dertitndm der felver maent voorgevallen,ende aenvanck ghenomen hebbende met het krieckenvin dendach, gerengeertgheweeft zijnde onder 'tEfqm· dre van den Vijs Admirael Tromp y binnen fchootsvan den Vyandt niet en is geweell,voor ende al eer de voor- ile S chepen van de voorfz V loot van defen Staet ii wa- ren aen 't wij eken,( fonder daer van fuffifante oorficc- ke te hebben konnen allegeren, ) ende dat hy dacr op oock felfs mede van den Vyant afgehouden heeft, ende afgeweecken is, fonder eenige fchooten onder water of ander ongemack te hebben, 't welckhun daer toe dede refolveren. Ende voorts hem ghe vraecht zijnde ofhy eenige Schepen gekent heeft die voor hem wiren af ge* loopen,verklaert heeft niet een van de felve te kennen, dan alleenlijck een Schip waer achterftont een dubbel- den Arent, waer in hy fach dat de Timmerman met de ftelUnghover boort was, ende waer uythyoockfelft bekent heeft te hebben geoordeelt, dat 't voornoemde Schip den dubbelden Arent eenigefchotenonderwj-
ter molle hebben.
Dat hy voorts mede bekent heeft doenmaels, te we- ten, alshy opduwde ofteafweeck, hetfchip«ndert voornoemden Vijs-Admirael Trimoghefien te hebben achter hem over 'tStuyr-boortuyt.datisde loefwaert van hem, ende fuJcx noch naerder aen den Vyandtw hyfelfswas, dat inde voorizBatalienochdoodenn^ eenige gequetftengehadcheeft, hebbende medebej |
-ocr page 480-
en ο ο R L ο G Ses en Veertighfle BoecL 461
|
. „r.l,tSchipwelgemaniertendewelbefeyltis, ende ■''"IweUendevvintkruypt, maermeeftercker door ?°troo^lseenghemeenK/»«W.r; Soois'tdat
i^^t^'iïs-Raedtoverwogenhebbende'tgeenevoür- f hreveftaet,ende al't gunt verders ter materie dienen- i nfrpeenichfints heeft mogen moveren, gelet op f r'Sen eyfchbyden Admirael Fifcael van's fints Vloote regens hem Gevangen, gedaen, ende m
Ifineegenomendacdenfelven Gevangen volghens fevooraïyneeygen confeffic in geenen dedbetracht r f. hecgerequireerdc debvoir om by denVyand:te bomen, ende den felven af breuck te doen, dat hy oock fvnEfquadre ende Opper-Hooft heeft verlaten ja fich huvteneenigberampofbefchadigheytaendenVyandt ofcekeert ende op de vlucht begeven, foo wanneer de Viteewaeronderhyreforteerde, nogagterhemenin fvir'ciicht met den vy andt doende was, welckc voorfz fcyrcn noch naerder ende breder door veelvoudige de- nofitien fyn geconfirmeert, fulcx dat den voorfz, G^-van- Ln fvD Eer cn Eedt vergetende, foo veel hem aengaet mede oürüek is geweeft dat, an dere Eer,ende Eedt- lie- vende Oppei-Hooftlen, Capiteynen ende andere Of- ficieren, met haer onderhebbende Matrofen ende Sol- daten, byftute van genoegfame onderlinge affiftentie, om 't kvengebrachc, ende vervolgens degantfche Vlo- te van den Staet i η confufie geraeckt is, alle fy nde faec- ken die volgens de Wetten ende Placcaten van den Landeop'talderhooghfte andere ten exemple moeten gellraftwerden, doende Recht uycden name, ende van wegen de hooghgemelte Heeren Staten Generaci, den voornoemden Gevangen gecondemneertheeft.ge- lijckdenfelvenKrijghs · Raedt hem condenineert by defen, Giharquehtfeert te werden datter de doot navolgt, verklaert voorts alle de Gagie die in de voorfz qualitey t erer enife terfaecke van de voorfz expeditie teghens de Engelfchenfoude mogen te goede hebben, voor ver- beurt , t' appliceren volgens ende inconformité van de ordre van 'tLandc, ende ontfeyt den gemelten Advo - act Fifcael fyn vorderen Eyfch ende conclufie teghens hemghedaen ende ghenomen. Gepronuncieert in's Landts lacht, leggende in 't Nieuwe-diep, ontrent de JiilJir, den dertitndm luny /eflienhsndert vi)f en fefiigb, Onderftondt in kenniiTe van my, was ünderteec- kcm
J.Spronssen,
Smentk van Anthony Evertfen de Mar- re.
to' Δ ^'"'""f ^■""■tftde Marre,Capiteynop'tSrhip e.lit iiaeWaeckende Boey,ftaende ter directie van't Col- «gisterAdmiraliteyttot Anjtterdamjtegenwoor- dicgevangen voor de Scheeps Krijgs Raet, volgens d' ordre van de Hoogh Mogende Heeren Staten Generaci derVereenighda Nederlanden, door de Heeren der i^edeputeerdsn en de Gevolmachtigden geconvoceert °"formite van haer Ho. Mogeijde van den der- "i6ii«iulylcftledengereguleert, bekentheefc, dathy indejonghfle Battalie tuflchende Vloote van defen afeten die van Engelant den denie«de„ der felver Maent endeaenvang genomen hebbende met Srvir gerengeert gheweeftfynde
oneer t Efquadre van den Luytenant Admirael Ccrienaer ;^'g"gedachteniire, geduyrendede voorfz Batallie hu J '^y is geweeft, maer fomwijlen
evm^v Vyandt is verbleven, tot dathy
S'j™rftefchepenfachaf iacken, endeoockal on ioopen aen ly by hem, ende dat hy daer
nen ^^ afgehouden heeft,fonder te kon -
ben ^®®*· '""e iyn Admiraels Vlagge te heb-
dser n/· ' ''fkent heeft eerft ontrent een uyr
lickvpm te hebben gekregen, ofookpolitive-
· ' te hebben konnen ngemen, die
)en was , hebbende voorts es naermiddaghs ontrent ten drie |
uyren naerfyn befte onthoutj fyn Schoover ieyl ende ■ Braem zeyien by ghemaeckt heeft, om ( naer fyn * voorgheven ;foo veel te beter naer den Vyandt te kon- nen op fey len, dat hy 't federt het eerfte wenden by fyn Admirael niet weder heefc gheweell, ende hem' weynigh heeft ghefien, fonder op alle 't felve eenighe fuffifante oorfaecke te hebben konnen allegueren, en in fpecie oock niet waerom hyniet eerder zeylbyche- maeckt heeft om by fyn V lagghe ende bydenVyandtte gheraecken, dat hy oock fonder eenighe dooden, doch met twee gequetften wederom binnen ghekomen is jSooift: dat den Krijgs Raedt, overwogen hebbea- : de'tgeenevoorichreveilaet endeal'tgunt verderster i materie dienende is, ofte eenighfints heeft mogen mo- i veren, gelet op den criminelen eyfch by den Advo«ae£ ' Fifcael van 's Landts Vloote teghens hem Ghevan- ghen ghedaen ende in ach tinge ghenomen, dat den fel- ven Gevanghen volghens de voorfchreve fyn eyghene confeffienietbetrachtenheefthet gerequireerde deb- voir om by den Vyandt tefcoraen ende den felven afbreucktedoen, dathy oock fyn Efquadre ende Op- per Hooft heeft verlaten jjaefichbuyten eenighe ramp ofte befchadigheyt aen Schip cftc Volck van den Vyant afgekeert, ende op de vlucht beghe ven, fulckx dat den voorfz Gevanghen fy Eer ende Eedt verghetende foo veel hem aengaet, mede oorfaeck is gcWeeft,dat an dere Eer ende Eedt lievende Opper Hoofden Capiteynen ende andere Officieren, met haer ondeihebbende Ma- trofen endeüoldaten by faute van genoeghfame onder- linge affiftentie om 't leven gebracnt zijn, ende dat ver- volgens de gantfche Vloote van den Staet in confufie is gebracht, alle fynde faecken die volghens de Wetten en Placcaten van den Landenop't aldeihooghften an- derenten exempelmocten'gheftraftworden, doende 'recht uy t den name ende van wegen de hooghgemelte Heeren Staten Generael, den voornoemdtn Gevan- gen gecondemneert heeft, gelijck den ielven Krijgsraet condemneert by defen Gtbarquebufeert te werden datter de doodt na volcht ; verklaert voorts alle de Ga- gien die hy in de voorfz qualiteyt over etide ter faeckei van de voorfz expeditie tegens de Enghelfen foude mo- ghen te goede hebben, voor verbeurt, t' appliceren volgens ende in conformite van de ordere van't Landt, ende ontfeydt den ghemelten AdvocaetFffcaelfynen vorderen eyich ende conclufien op ende tepenshem ge- daen ende genomen , gepronuncieert in 't Landts lach£ leggende in 't Nieuwe- Diep ontrent de Ht/der den der- timden Imyfeiiienbindert vyftnfiflig. Onderftont geteec- ken inkenniflè van my, Geieeckent
J.Spronssen. Sententie wwlacob Bruyningh.
ALfoO Jacùh Srupiingh Capiteyti Op 't Schip mp-Vril^ y7flBt,ftaendeterdiredievan'tCollegieterAdmi- ®an 31: raliteytin'tNoordeQuartier, tegenwoordlgh ge- vanghen voorden Scheeps Krijghs-Raedtvolgheiis''de ordre van de Hoogh Mogende Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, door de Heeren der fel- ver Gedeputeerden en Gevolmachtigden geconvoceert in conformite van dc Refoluiie van hare Hoogh Mo- ghende van den dei tixbftm luny lefl leden, ghereguleert, bekent heeft, dat liyindejonghüe bataille luiïchen deVJootenvandeftn Staet, ende die van Enghelandt den JenUnditider felver Maeiidt voorghevallen, ende aenvangh ghenomen hebbende mee hetkrieken van den dagh , gherengheert ghewceft zijnde cn der het Efquadre van den Vys-Admirael Schram, ende in de eer- fte charge als de Vloote van defen Staet voor de eerfte·· mael gewent was, nefFens veel andere den Vyandt niet hebbende konnen begaen, vervolgens mede als de Vlo- te voor de tweedemael gewent was, oock noch foo natf niet en is gekomen dathy den Vyandthecftkonnen bc- Ichieten, maer dat hy echter fomwylen een fchooc van haer ontfingh, dathy eerft omtrent dcmiddaghwat meerder zeyl heeft gemacckt om ( fo hy phefeyt heeft ) te beter uyt het gedrangh te geraecken ende by
3 den |
-ocr page 481-
SAKE Ν van STAET
maer wel dat hy boven het Schip van Capiteyn deH
diedoenmaels met eenEnghelfch Schip noch doend''
was, is over ghefeylt ontrent een Gotelinghs fthoo ' "
Dathy vervolghenseerft ontrentZuyder-Son binnen '
fchoots van den Vyandt is ghekomen in 't voortle van
de Vloot voor't Schio Marceveen , omtrent d: Cini
teynen Β ederode ende Tol, metdewelckehy ( „„
iynreggen)doenmaels op eenhooghtewas, doclidjt
het Schip Maifleveen wat afzeylende , hy daerood
ghenootfaeckt was wat af te houden , dat voorts de
voorfi Schepen meelt teloefwaert vanhem fyngsble.
ven, tot dat de groote Marszeyl ree van den Lt. Adiji.'
raeUiian Ez/ertjiacn ilucken ehefchóoten wierde, als
Avanneer hy figh (nae fyη fegghen ) bevont ontrentlis
fchip Orangie een weynighlywaerder als 'tfelve. Dat
foo wanneer den Adniirael was gheljironghen ontrent
__________ _ _ ^ _ _ een half uyr daer me , hy nevens anderen heeft be·
felven Gevangen,volgensdevoo°rlz fijneeygenecon- i gonnen aftefacken,daertoevoorredenenallegerendc
fellie, in geenen deelen betracht heeft het gerequireer- "rfltljck : dit de Enghelfchen foo hart af komende, hy
de debvoir , om met een foo capitaci ende wel bez,eylt oordeeldemet fynonderhebbent Schip geen dienll tt
fchip als hy gevoert heeft, by den Vyandt te komen, en
den fel ven afbreuck ce doen, dat hy oock fyn Efquidre
endeOpper-hooft verlaten, jaeiich buyten eenighe
ramp of befchadigheyt aen fchip ofte volck van
den Vyandt af ghekeert, endeopde vlucitbeglieven
heeft, fulcks dat den voorfz ghe/anghenfyn Eer ende
Eedtvergetende, fooveel hemaengaec , mede oor-
faeckisgheweeft , dat andere eer ende E;dt-lievende
Opper-Hoofden , Cipiteynenen andere OEcieren
methareonderhebbende Mitroofen ende Soldaten ,
byfaute vanghenoeghfaeme onderlinghe affiftentie ,
om'tlevenghebracht zijn , en dat vervolgens degant-
fche Vloot van defen Staet in confufie is gheraeckt ; al-
le zijndefaecken die volgens de Wetten ende Placca-
ten van den Landen op 'talderhooghfte andereten
exempel moeten werden geftraft,doende recht-uyt den
naem ende van Avegen de hooghghemelteHeeren Sta-
ten Generasi, den voornoemden Gevanghen ghecon-
demneertheeft , ghelijckdenfelvenKnjgs-raethem j nendeis, ofteeenigrmt^heeftmogenmDverea.ghèt
condemneert by defen gheharquebufeert te werden , op den criminelen eyfchby den Advocaet FifasI
datter de doodt na volgt. Verklierc voorts alle de Gae- I van 's Landts Vloote teghens hem ghevaagen gedicn,
gie, diehyinde voorfz qualiteyt over ende terfaecke , ende in achtinge genomen , dit den felven Gemgen,
vancle voorfz expeditie teghens de Enghelfen foude mo - ( volghens de voorfz fyne eyghene confeflie niet bMradc
ghen te gjsde hebben voor verbeurt, t'appliceeren heeft hetgherequireerde debvoir om den Vyandt alk
volghens ende in conformité van de ordre van 't
Landt; endeontfeytdenghcmelten Advocaet Fifcael
fynen vorderen eyfch ende conclufis , op ende te-
gens hem ghedaen onde gheaomen, ghepronuncieert
in 'sLandsIachtleggendein 't nieuwe Diep ontrent de
Helder , dsn derthnim lulij feflitahn/idirt v^fenfejligb ,
Onder ftondt, in keaniffe van my. Was ondcr-
teyckent
mogelijcken afbreuck'te doen ,'cwelck oock noti
naerderende broeder door eenighe difpofiticn isgbl·
confirmeert, fulcx dat den voorfz Ghevangen fyn Eet
en Eed vergetende, fo veel hem aengaet ,oorfiek mede
is gheAveeft dat andere Eer ende Eedc-lievende Opper·
Hjofden, Capiteynenende andereO.ïicierea, mi
haer onderhebbende Matroofen ende Soldaten, by
I faute van ghenoeghiaeme onderlinghealTiftentie , om
'tleeven gebracht zijn, endevervolgensmededegii)'·
fche Vloote van den Staet in confufie is gheraeckt, al'!
fyndefaeckcn die volghens de Wetten endePlaccie-
ten vandenLandeanderenten exemple moetenghe-
ftraft worden , doende Recht uyt den naraeeudcïai
weghen de hoogghemelte Η :eren Staten Gcnerwljr^cn
voornoemden Gevangen gedeporteert heeft, ghftÖ»
den felven Krijgs-Raedt hem deporteert by detea vn"
fyn voorfz Ampt ende bedieninghe , verklarendeftcm
oockeerloos, endeinhabil omoyt ofte o/tmser"»
dienft van den Staet ghebruycktofteghe-emW^f'
te worden, ordonneren voorts dit fyn Zijd-ülifiWief
in f/n prefentie ende voor fyn voeten terplaetfedaerfl
Juftitie fai werden gheexerceert, door dea Scliirp'
Rechter fai worden aen ftucken ghebroockea, hoad^·
de oock alle de gigie die hy inde voorfz
en ter fake van de voorfz expeditie tegens de E^^S®'.
ioade mogen te goede hebben,voor verbeurt t f?? <
ren volgens en in conformité van de ordre van t LW^
condemneert hem wyders in de ®Jr°ifLea
JullicieenontfeytdengemeltenAdvocaetFilcieiiy _
vorderen eys en conclufie tegehs hemgedaen
raen.Gepronuncieercin'sLantsJagtleggendein in ,
weDiep ontrent de
,a/i/ï/>.Onderftoat,inJcenaiirvanmy,cn .
J. Spron-ssen.
Sententie van Willem Codde vaader Burg,
©aitlia.' fkh^ooWillemCoMiVitiirBttrgh , Commandeur Op
^· /\hetSchipgenaemtr//f, ftaende terdire£lie van 'c
Oicseiicg Collegic ter Admiraliteydt tot Amllerdatn, tegen-
woordighghevangen voor den Scheeps Krijghs-Raedt,
volghens d'ordre van de Hoo?h Mog. Heeren Staten
Generaci der Vereenighde N.-derlanden , door de
Heeren der felver Gedeputeerden ende Ghevolmach-
ti^hdengheconvoceert, ende mconformicevan dere-
folatie van haer Ho, Mog. van den άιηίφβι» luny left-
ledenghereguleert, bekerw: heefc dat in dejonghftè Bat-
talietuTchen de Vloote van defen Staet, ende dievan
Ên^helandcden dirtitmlindeT felver Maentvoor ghe-
vallen ende aenvanck ghenomen hebbende met het
kriecken van den dagh, gherengeert onder 't Efquidre
van den Lt. AdmiraelSte//r«iu;.!»·/Zal. gedichtenifle,
ende in den beginne van de felve Battalie geweeft lijn-
de van de laeghfte ofte lywaerfte Sehepen van het
voorfsc, Efquadre, derhalven het by fijn Admiraclin't
wenden fïoohyfeyt) niet heeft konnen houden. Dat
foo wanneer de Vloote voorde tweedemaal heeft ge-
went , by niet en weet by wat fcliepen hy is gheweeil,
ïtföj· den Vyandtoptekonienjdathydaer doorwat voorde
Vys-Admirael Scham eii voor het gaiitfch'j Efquadre
geraeit zynde, als doen ghefien heef c dat de vooi fchre -
veTchepen begondenafteiacken , ende dat hy daer
opmedsinfgelijcx afghehoudenheeft i dat hy voorts
verklaert ende bikendt heeft nismint omtrent hem te
kannen die voor of methemaffacte , endefpecialijck
metyemant van 't Efq[uadre van de voornoemde Vys-
Admirael Scirdm ; dathy oock egheene dooden ofce
gequetften. noch oock eenighe fchooten onder water,
ofandere fware rampen aen ronthout of anderfints heeft
ghehadt ;Sooift ; Dat de Krijghs Raedc overv/oogen
hebbenda'tge^nevoorfzilaet, endea'.het gheenvor-
ders ter materie dienende is, ofce eenighfints heeft mo-
gen moveren , gheletop den criminelen eyfchby den
AdvocaetFifciel van 'sLandts Vloote tcghens hem ge-
vangen gedacn, ende in achtingeghsnomen, dat den
konnen doen, en ten anJiren, mede voornaementlijc^
otn dat al veele Schep en voor hem af ghefackt waeren
daer onder hy fegt gekent te hébben de Schepen vaDdm'
Lt. Adrairael Conmaer Zal, gedachtenifle , envanwy.
len den Capiteyn de Graef.
Dathyoockgheduyrendede voorfz Battalie noyt ca
is ghewéeft onder fyn Efquadre , ende dat hy ghecn
dooden heeft noch eenigheghequetften , oockgheeo
fchooten onder water die door gaen , zijnde voortf
fulcks , dat die gheene op de welcke hyfighbergepea
haddedat gecuygeniiTefoudekondengeven ,vandatiiy
hem geduyrende de voorfz Battalie in fyndebvoir Wel
foude hebben ghequeten , voorfoo veeldefjyedatr
op ondervraecht, of by hem Gevangen felfsgheproda·
ceertzijn, niet hebben konnen feggen hemo/creclit
in aiVie tegen den Vyandt te hebben ghefien. Soa i,1:
dat den Krijgs-Raedtoverwoghen hebbende 'tgheenc
voorfz ftaet, ende alle 't gunt verders ter materiedie*
-ocr page 482-
|
A w» flaendetcrdireftievan't Colleg.e
terAdniiraliteyctot Amfterdam, tegenwoordigh «vangen voor den Scheeps I^njgs-Raet volgens de or- 1 van de Hoogh MoghendeHeeren Staten Generael
HerVereeniglideNederlanden, door de Heeren der Sver Gedeputeerden ende Gevolmachtighden gccon- ceert, endeinconformiré van de refolutie van haer H„oghMoccndevanden^r//;gi/?«, lunyleftleden ge- Jaleen, bekentheeft, dathyin de jonghfteBatailie i Jchen de Vloote van defen Staet, ende die van Enge- lant den dtnimdtn der felver Maent voor gevallen,ende .envWk genomen hebbende met het knecken van den "lach eerengeert glieweeft zijnde onder 't Efquadre van wiilen den Luytenant Adrniracl Corumer, fich in de e&r- llechargiefo veel nacr den Vyant begeven hebben als 'r liemdoenlijckwas, fo dat hy vertrouwt doenmaels den Vyandt te hebben konnen befchietcn, oock voorts des naermiddaghsomtrent drie uyren geraeckt is dicht aen den Vyant voor het Schip van de Heere van ινφηαη, wel foo loeftvaert als de ielve, ende de aldervoorfte van degantfche Vloot,dat hyaldaerverfcheyde fchooten doorSchipende zeylen heeft bekomen, endeonder anderen twee onderwater, die gaende wegh weder geftoptzijnd'eenevan binnen met een prop, endede andere van buyten met de ftellingh.
Dat een Admiraal ontrent een Mufquet-fchoot ach- ter hem gefprongen zijnde 3 en hydaernàer noch twee ofdrie charges op de Engelfchegedaen hebbende met hec Voormars - zeyl op de flengen, nàd erhandt de fclve Engelfche hart op hem afkomendé, hy (fo hy feyde) ge» nootfaeckt is geweeft wat af te houden, en dat hy fien- dedatdie Schepen die achter hem waren medeaffack- len, alfoovervolghensmet haer voor d& windt is ghc- racckt.
Dat hem daer op gevraegt fy nde, wat hem belet heeft federt 's morghens ten vitr uyren of daer ontrent, dat men de tweedemael wende, tot drie uyrea des naermid- daghs by den Vyandt te komen, hy verklaert heeft voordemiddagh hetongheluck ghehadt te hebben, dat een van de Branders van deien Staet, metdehaec- kenvanfyngroote Reeisgeraecktinfyn SchoverZeyl, ende tfelvefoodanighgelcheurtheeft, dathygenoot- iaeckrisgheweeft een ander groot Zeyl acn teilaen, datdaerdoordestenieertijds isverloopcn, omdathy fcer flxht ende onbevaren Volk op heeft,fo dat d'Oifi- cierenfelfs hebben moeten boven gaen, dat hy voorts dooreenige Schepen die te locfwaerts van hem waren, belet is geweeft op te komen, fonder nochtans eenighe van de/ri!/t Schepen te hebben konnen noemen of be-, fthrijven.
heeft'dooden nceh eenigheghequetfteη
Soo is 't, dat den Krijgsraedt overwoghen hebbende fgeenevoorfzftaet, ende alle't gunt verders ter ma- terie dienende is, ofte een ighfints hecfc mogen move · ™, ghelet op den criminelen eyfch by den Advocaet j van's Landts Vloote tegens hem Gevangen ge- οίίπ, endeinachtingeghenomcn, datdenfelvenGe- ' yolgens de voorfz fyne eygene confeffie niet in ^«Ddeelen betracht heeft het gherequireerde deb- den Vyandt alleh moghelijcken af breück te In Q u^· ^^ "^"yten eenige notabic befchadigheyt ':,r™;potvolck van den Vyandt afgheweecken is, nceüchopde vlucht begheven heeft, weicke voor- tnrevefeyten noch naderende breder door veelvoudi- L/i'^^enfyngheconfirmeert, fulcx datdenvoor- veel h ^ fyn Eer ende Eedt verghetende foo
Eer » ? , mede oorfaeck is geweeft dat andere
^"'^"«pfficieren met hare onderhebbendeW derlinoif ^y van de génoechfame on-
dstvT® ^ffiftentieom 'tlevenghebrachtzijn, cndc fufie ^^ g=intfche Vloote van defen Staet in con- "C'^raeckt, allezijnde faecJcen die volgens de |
Wettenende Placcaten van den Lande, andereten liiij exemplemoetengheftraftworden, doen^ Rechtuyt - . den naem ende van wegen de hooghghemelte Heeren Staten Generael den voornoemden Gevangen ghede- porteertheeft, gclijckdènfelven Knjghs-Raedthem deporteert by delen vanfynvoorfz Amptendebedie- ninghe, verklarende hem oockcerloosendeinhabil, om oyt ofte oyt meer in dienftvan delen Staet ghe- bruycktofce gheemployeertte worden, ordonneert voorts dat fyn Zijd-Geweerin fyn prefcntie ende voor iyn voeten ter plaetfe daer de luftitiefal werden ghe- exerceert, door den Scherprechter fai worden aen Ituc- ken gebroocken, houdende oock ille de gagie die hy in devoorizqualiteyt over ende ter faeckevandevoorfz expeditie legens de Engelfchenfoude mogen te goede ■ hebben, voor verbeurt , te appliceren volgens ende in conformité van de ordre van't Landt, condemneerc hem wydersin de koften ende mifen van luftitie, ende ontfeydt den gemelden Advocaet Fifcael fynen verde- ren eyfch ende conclufie , op ende tegens hem ghedaen ende genomen. Geponuncieert in's Landts lacht in 't Nieuwe-Diep ontrent de HiWe/, àendirtimdin luly fiflienhoniiinvjftnJtjUgh,·' Onderftont, inkenniffevan my, ende was Geteeckent
J.Spronssen. Sententie van Appollony Pool.
ALfoo AppoUenyVocl, Capiteyn op 't Schip genaemt ^^fntc"- Spbtra Aiwwrf/geequipeert byde Geodlroyeerde Ooft jJ' ^^αΐ: Indifche Compagnie dcfer Vereenighde Ne- derlanden , terKamerc in Zeelant, teghenwoordigh gevangen voord è ScheepsKrijgs-Raedt, volghensde ordre van de Hoogh Moghende Heeren Staten Gene- rael der Vereenigde Nederlanden, door de Heeren der felver Gedeputeerden ende Gevolmachtighden ghe- cotivoceert, endein conformité van de Refolutievan hare Hoogh Moghende van àenda-iìgbfitn lunyleftle- dengheregulecrt, bekendt heeft dat hy inde jonghfte Battalietuflchende Vloote van defen Staet, endediei van Enghelandt den rffruWfn der felver Maendtvoor ghevallen, ende aenvangh ghenomen hebbende met het kriecken van den dagh, gherengeert gheweeft 2.ij n- de onder het Efquadre van wijlenden Luytenant Ad- mi raelCoriinair, indeeerftecharghe aenden Vyandt niet hebbendt konnen begaen, ende als noch dc t wce- demael begonden te wenden pas voort Schip van Capi- teyn de Hora overgheloopen zijnde, ende het voorde hebbende laten doorftaen, tot dat hy de alderlaetfte was diewende, om.destebeterte konnenopzeylen, on- trent Zuyt-OofterSondef%andt, heeftkonneii toe- ichieten, maer korts daer aen weder buyten fchoots ie geraeckt,ende verbleven, tot dat hy fagh darde voorfte Schepen al voor de Wint lagen, ende dat hy vervolgens mede voor de Wint afgehouden hecft,naer dat hy voor hem haddefien afhouden, ende al voorde Wintieggen verfcheyde Schepen , en ondtr anderen mede net Schip van de voornoemde Luitenant Admirapl Cortt- fiaer Zal.ghcdacht. bekennende anderfindts noch door groont -ithooten, ncch door eenigh ander onghemack genootfaeckt geweeft te iijn af te houden , als mede dat doenmaelseennotabieacntalvan Schepen, als onder anderen de VJagge van den Luytenant Admirael Mm Evertfx,, mitfgaders van den V ijs - Admirael Inmp, ende Cermlis Ενιτφ., methaerbyhebbende Schepen achter hem iyn geweeft, fonder de vorderete hebben ghekent dat hy geen dooden heeft, maer fes ghequetften van den Vyant Bekomen, als hy ontrent Zuy t-Oofter Son als bo- ven binnen fchoots vande felve is geweeli
Sooift: dat den Krijgs-Raedt, overwogen hebben- de'tgheene Toorfz ftaet , ende al'tgheene verders ter materie dienende is , ofte eenighfints heeft mogheii moveren, gheledt op den criminelen eyfch by den Ad- vocaet Fiiciel van 's Lants Vlootetegens hera Gevan- gen ghedaen, endein achtingheghcnomes, dat den fel-
«a
cn OORLOG Ses en Veertighfle BoecL 463
Sententie van lan van der Marfche. |
-ocr page 483-
464 SA KEN van STAET
|
16(5 y ven Gevangen volgens de voorlz fijne eygeneconfeffie
, ________ niet betracht en heeft het gherequireercic dcbvoirotn
den Vyandt alle mogeliicken afbreuck te doeti ,'twe!ck oock naderende bred^crdoorverfcheyde depofuienis gheconfirmeert, fulcx dat denvoorizghevangiienfyn £er ende Eedc vergetende, foo veel hem aengaet mecc oorfaeck is geweeftj dat andere Eer ende Eec-lievende Opper-Hoofden , Capiteynen ende andere Officieren met haer onderhebbende Matroofen ende Soldaten byfautevanghenoeghfame onderlinge affiftentieom 'cleven ghebracht zijn , ende dat vervolgens de gani- fche V lüote van den Staet iri confu fie is gheraeckt, alle fyndefaecken die volgens de Wetten ende Placcaten van de Lande 5 anderen ten exempel moeten ghelbait worden , doende recht uyt den naem ende van we- ghen de hooghghemelteHeeren Staten Generaci, den voornoemden ghevanghen gedeporteert heeft, gelijck denfelven Krijghs-Raedthem deporteert by defen van fyn voorfz. Ampt endebedieninghe, verklaerende hem oock eerloos ende inhabil, orooytof oytmeer indienftvanden Staet gebruyckt ofte geemployeertte worden, ordonneert voorts dat fynZijd-Gheweer in fyn prefentie ende voor fy ne voeten ter plaetfe daer dejuftitiefal worden^gheexerceert, door denScherp- Rechter fai Avorden aen ftucken ghebroocken , hou- dende oock alle de Gagien die hyin devoorfzquaii- teyt over ende ter faecke van de voorlz expeditie tegens de Engelfchen foudemoghen te goede hebben , voor verbeurt , te appliceren volghens ende in conformité van de ordre van 'c Landt ; ende ontfey t den gemelten Advocacc Fifcael fy nen vorderen eyfch ende conciufien op endeteghens hem gedaen en de genomen ; gepro- nuncieert in 's Landts Jagc leggende in 't Nieuwe Diep ontrent de IhlJer , den dmietide» Juny fefihienbondirt ■vyf en Jejtigb. Onderflont, in kenniffe van my, en was Geteeckent
J. SPRO NSSEN.
Sententie van Samuel Huyfman.
©att^, A Lioo Samuel Hujfma», CapitcynOT'tfchip de
'^"Pf" Xx fit er, ftaende ter diredtie van 't Collegie ter Ad- miralitey t in 't Noorder· Quartier, tegenwoordig gevangen voor de Scheeps Krijgs-raet ,volgens d'ordre van de Ho. Mog. Heeren Staten Gencraelder Verec- nighde Nederlanden , door de He?ren der felver Gedeputeerden ende Gevulmachtighden gheconvo- ceert en in conformité van de Rcfolutievan hare Ho. Mog. van den dertighflen ]uny leftleden ghereguleerc be- fcendt heeft, dathyin dejonghrteBatailiietufTchende VJoot van defen Staet ende dievanEngelant den</«- tbiendender felver Maen^oorgevallen,endeaenvang ghenomen hebbende HieTOetkriecken van den dagh , gerengeert gheweeftzijnde onder'cEfquadre van Wy- kn den Vys Admirael Schrm , in de eerfte charge als overbackboortgeflagenwierde, de Vyandt niet heeft kennen befchieten , datnaderhandtals men voor de tweedemael ghewendt hadde , hy in de tweede carge de Vyandt mede niet heeft konnen toefchieten , tot omtrent de tij dt dat de fchepen wat begonden ligt af te houden , als wanneer ïijn Schipper met een grof-yfer wierdedootgefchooten , dathy voorts in 'tvluchten nocheenighe fchooten ontfanghen heeft door fyn Ca- juyt, maer dat hy gheen meer dooden noch eenige ghe- queiften gehad heeft.
Dat voorts hem ghevraegt zijnde , wie hy voor hem hadde fienafwycken , hy verklaert heeft niemant van de felve te hebben ghekent; dathy fyn Admirael heeft inghewacht raetdeFockopge;;yt jdoch noopende de tijdt wanneer fulcx fonde wefengefchiec, wat varië- rende als in de eerfte verhoorir^e verklaert hebbende dattet foude geweeft lijnde ontrent eenuyrnadathy hadde beginnen afte wycken,
Ende in de tweede verhooringe, dat hy niet wel kon- de feggen, hoe vroegh ofte hoe laet het was doen hy met de Fock opgegytfyn Admirael inwachte,maer dat hy onderrechtinge vanfyn Officieren verftaen hadde , ende fulex vermeent dathetindenavontfygheweeft. |
Soo ift : Dat den Krijghs-Raedl overwoghen hebbeiKf 'tgeenevooifzflaec. ende alle't gunt verders ter a terie dienende is, ofte eenighfindtsheeft moghgn,'" · veren,gelet op den criminelen Eyfch by den Advoca^ Fifcael vans' Lants-Vloote, teghenshemghevanph'' , gedaen , endeinachtingheghenomen, datdenfeivf , G evanghen, mits 't geene voorfz. is, niet na behooff! i betracht heeft het gercxjuireerde debvoir om den V ' andt alle moghelijcke afbreuck te doen j fulcxdatd·' j voorfz ghevanghen fyn Eer en Eedt vergetende .foyM
■ hem aengaet, med;eenigfmtsoorfaecke is geweëll ét andere Eer ende Eedt-lievendeO|."per-hoofiieD,CaD·
tcy nen ende andere OiHcieren , met haer ond'erhtb bende Matrofen ende Soldaten, by faute van genoech" fameondeilinghe afllftentie , om't leven gebragtfyii" Endedat vervolgens de gantfche Vloot van den StL' in co η fufie is geraeckt, al s zij nde faeckcn die voloheni de Wetten ende Placcaten van den Lande, andere ten exemple, moeten werdengeltraft, doendeRechtun • den nameende van wegende Hoogghemelte Hseren Staten Generaci, den voornoemden ghevanghen heeft gedeporteert,ghelijckdenlclvenKrijghs-Raedt hem depoi teert by defen, van fyn voorfz Ampt endefiedis- ninghe, verklarende hem inhabil om't Landt in den Oorlogh te Water voortaen meer te dienen , conii· querende voorts alle de gagie die hyin de voorfzquaii. teytover endeter faecke van de voorfz expeditiete· gens de Enghelfchen foude moghen te goede hebben t'appliceren volgens ende in conformité vandcordie' van'tLandt; condemneert hemwyders inde fcoftea ende mifen van Juilitie ; ende ontlbyt den gemelten AdvocaetFifcaelfynen vorderen eyfch ende concluOe op ende tegens hem ghedaen ende genomen, Gepto' nuncieert in's Landts Jacht, leggende in 't Nieuwe· Diep ontrent de Helder, den dertienden laXyfeHinhmiat ■vyf en fefligh^ Onderflont, In kenniilè van my , wii Geteeckent
J.STRONSSEN.
Sententie vanjacoh van der Camme.
ALlfoo lacib van der Camme , Capiteyn op't fdiip Gornichem ftaende ter direflie van'tCollegietet Admiraliteyt tot Rotterdam jegenwoordighghe- vangen voorden Scheeps-Krijgsraet volgens de ordre van de Ho. Mo. Heeren Staten Generael der Vereenig- de Nederlanden, door de Heeren der felver Gedepu- teerden endeGevolmachtigden gheconvoceertendein conformité van de refolutie van haer Ho, Mog, vanden denigbjle»Juny leftleden gereguleert, bekend heeft dat hyindejonghfte Bataillietuifehende Vloote vande- fen Staet, ende die van Enghelandt den dirttimdui felver Maent voorgevallen en aenvangghenomenheb· bende met het kriecken van den dagh, gherengeertgi* weeft fynde onder 't Efquadre van den Vijs - Adroirafl Cornilis Evertfx. tot ontrent de middag toe niet rechtaeu de Vyantenis geweeft, endathydoenmaelshetfchiP van den Vijs-Admirael Triw/) inlyvoorbygezeylt iSi dat hy daer wel hadde konnen boven zejlcn, maer dat hy fulcx uyt refpeft heeft naer gelaten.
Dat voorts hem gevraegt fynde wat hembewoognen haddevan den Vyantafce houden , en voorde wmt te ]oopen , hy verklaert heeft datai voor heenenveele fchepen voor hem voor de Avint afgehoudenhaddeD,«n
dat hy haer exempel heeft gevolgt.
Dat hem vervolghens ghevraecht fynde wat fchepcn het waren die alfoo voor hem afliepen, by veikl»"^ heeft gheene van defelvete hebben ghekendt dann« fchipvanden Luytenant Admmeï EgiertMitufi. ^^ tenaer iiilig; gcdachteniffc, ende dat van Capiteyo
i Cf,
Hebbende oockinfpecie bekent niemant van net W'
quadre van den voornoemde Cot-ot/ìì iWi/iVOorUe te hebben fien afloopen,
Dathy oock geen dooden heeft, maer twee geq"·^ ften metfplinters. Synde voorts fuicks dat op de welcke hy figh beroepen hadde, datgetuygen^^_ |
-ocr page 484-
166^
en OORLOG. Vyf en veerüghfle Boeck.
...Je konneii gheven van dat hy Iiem gheduyrende de
, rfdireveBataillie m iijn debvoirwel loude hebben
e(e„,daeropondcrvraechcgcwceit zijnde, nicc
f ebben kunnen verklaren hem oyt recht in aótie re-
ins den \'yand te hebben gelieii.
6 ggoift, dat den Krijgs- raedt overwogen hebbende
itecene voorfeitaet, endealle 'rguac verders ter ma-
terie dienende is, ofte eenigfints heeft moghen move-
ren ghelet op den criminelen eyfch byden Advocaet
Fifcacl van'sLancs Vlore regens hem gevangen gedaen,
eninachtingeghenomen, darden felvengheyanghen
j^jjjjfgeene voorlzisnietnabchooren betracht heeft
hereherequirecrde devüir om den Vyandt alle moge-
hicknafbrcucktedoen , 'twelck oocknoch naeder
meteenigedepofitien wertgeconfirmeert, fulcfcs dat
den voorldireveghevangen lijn Eer ende Eedt verge-
tende ,foo veel hem aengaet mede eenigfints oorfaeke
is geweeft, dat ander Eer ende Eedt-lievende Opper-
Hoolden, Capiteynen ende andere Officieren met ha-
re onderhebbende Matroien , ende Soldaten by fante
van genocgfame onderlinge affiftentie om 't leven ge-
bragtiijn , ende dat vervolghens de gantfche Vlootc
van den Staet in conftifie is geraedl', alle fynde faecken
die volgens de Wctten ende Placcaten van den Lande
indere ten exemple moete η gheitraft werden, doende
recht uyt den naern ende vanweghe»de hooghghe-
melte Heeren Staten Generaci , den voornoemde Ge-
vanghen heeft ghedeporteert , ghelijckden felven
Krijgs-Raedt hem deporteert bydefen vanfynavöor-
fchreve Ampt ende bediening, verklarende voorts alle
degagie diehyih de voorichrevequaliteyt over ende
teriaeckevan de voorfchreve expeditie teghens de
Engheifchen foude moghen te goede hebben voorver-
beurt) t'appliceren volghens endeinconftjrmitévan
dcordrevan'tLandt, condemneert hem wyders in
de korten ende mifen van juftitiej ende ontfeyt den ge-
mclten Advocaet Fifcael fijnen vorderen eyfch, ende
condufie op en teghens hem gedaen ende ghenomen ;
Gepronuncieertin'sLants jacht leggendem'tnieuwe
Diep ontrent de Helder Acadinienden\\i\iiftpienhendert
y/finfifiigh Onderilondc in kennilTe van my, was
gcteekent.
j. spr onssen.
Sententie van Ate Intes Scinftra.
Jiit KUooAti Intts Siitiftra, Opper-Stuyrman op't
Nii 1\ Schip Grcot HcUaiidia, gevoert gheweeft 2,yn de by
wylen den Luytenant AdmiraelCortenaer, ftaen-
deterdireftie van 't Collegie ter Admiraliteyt tot Rot-
terdam jteghenwoordigh gevanghen voor denfcheeps
Krighsraet, volgens deordte van de Ho. Mog. Hee-
ren Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden,
door de Heeren der felver Gedeputeerden ende Gevol-
maghtigdengheconvoceert, ende in conformité van
aerelolutievan hareHo. Mog. van den dertiglfenju-
ny leftleden ghereguleert bekent heeft dat in de jongh-
«e Bataillie tuflTchen de Vloote van defen Staet ende
die van Engelant, den dirti,«den der felver Maent juny
joorgevalienende aenvanghghenomen hebbende met
wtlcrieckenvanden dagh,foo wanneer de fchepen
Staet voor detweedemaelghewent waren,
rart j voorfchreve Schip in den Vyandtfynghe-
ea, ende dat nae fyn giiïïnge ontrent ten vyf uyren
«morgliens denvoornoemde Luytenant Admirael
j °^^er isdootghefchooten , dat den ίelven Corte-
haH^r! y,^'j"'^V'=ngoetghevonden engheordonneert
«ae, dat by iijn overlyden niet de Luytenant of de
hy gefeyt heeft) overilaeghisgeraed:, ende dat hy als
doen voorts voor de windt omghedraeytzynde, daer
mede geraedt fyn wat lywaerder alsdefcheependaerfy "
te vooren boven gheweeft waren , datfy naerderhandt
noyt wederom deloefwaerfte van de fcheepen van de-
fen Staet, maeraltijdt eenigefchepen boven haer,aen
de vyandt fij η gheweelt tor des namiddags ontrent vier
uyren naer fijn giffinge, dat hy als doende loefwaert-
fi:e zynde , de Engheifchen ibodanigh op hem qua-
menaffacken, dathydaer doorioohyfuiHneertjge-
nootfaed; was af te houden , ende dat hyoock doen-
maels afgehouden ende het voor de wint geleyr heeft ,
affirmerende nochtans dat hy al veel fchepen voorde
wintfaghlegghen , eer ende bevoorens hy aen 'twijc-
ken is geraedi:, fonder nochtans yemant van de fel ve te
hebben ghekent, ofte re konnen noemen, ende daer
ophemgevraeghczijnde, ofhem, dieeen Admiraels
Vlagghe voerde , ende die nae'rfpringen van 't fchip
van den Heer van Waflenaer reprefenteerde den Ad-
mirael van degantfche Vloot, eenige fchooten onder
water of ander onghemack, ghenootfaed: heeft in dier
voegen af te houden , heeft hy verklaert weleenighe
fchooten onder waterende door de zeylen ghehadt te
hebben, maer echter bekent de felve niet foedanigh te
zij η geweeft dat hem die genootfaekt hebben als voeren
af te houden.
Hebbende voorts mede bekent, dat hy gheduyren-
de de tijdt dathy beneden d'andere fchepen was fom-
wylen wel het Schover-feyl , maer noyt de bram-
zeylen by ghehadc heeft voor 'savondtsten acht uy-
ren.
Sooift Ì datdenKrijgs-Raedtoverwogenhebbende
't gheene voorfz ilaet , ende alle 't gunt verders ter
materie dienende is , ofte eenighfints heeft moghen
moveren, gelijck op den criminelen Eyfch by den Ad-
vocaet Fifcael van'sLands Vloote , teghen hemGhe-»
vangen gedaen, ende in achtinge genomen dat den fel-
ven Gevangen, volgens de voorfchreve fijne eygen con«.
feffie, niet na behooren getracht heeft het gerequireer-
dedebvoiromden Vyandt alle mogelijcken afbreuck
te doen, oock fich buyten notable ramp ofte befcha-
dighey t aen Schip ofte Volck met d' Admiraels Viagge
opdegrooteilenghvan den Vyandt afghekeert, ende
op de vlucht begeven heeft ; welcke voorfchreve fwren
noch nader ende breder door veelvoudige defpofitien
zijngeconfirmeert, fulcksdat denvooriz Gevanghen
fij η Eer ende Eedr vergetende, voor een groot gedeelte
oorfaeck is gheweeft, dat d' andere Eer ende Eedt-lie-
vende Opper-Hoofden, Capiteynen ende andere Of-
ficieren, merhaer onderhebbende Matroofen ende
Soldaten, by faute van ghenoeghfame onderlinghe af-
fiftentie , om 't leven gebracht zij η, ende dat oock vee-
Ie anderen op fij η exempel fondigende, en de Vlagghe
volgende, de gantfche Vloote van den Staet op de
vluchten de in confiifie isgeraeckt, alle zijndefaecken
die volgens de Wetten ende Placcaten van den Lande,
andere ten exemple moeten werden geftraft, doende
Recht uyt den naern ende van wegende Hooghghe-
melte Heeren Staten Generael den voornoemden Ge-
vanghen ghecondemneert heeft, ghelijckden felven
Krijgs-Raet hem condemneert bydefen, ommetdc
ftropom den halfe d'executie van d'andere Senten-
tien , huyden mede ghepronuncieert t' «enfchouwen ,
verklarende hem voort eerloos ende infaem, ende Bant
hem fyn leven lang geduerende uyt defe Vereenighde
Nederlande, ende 't refort van dien, fonder oyt of oyt
daer inne weder te mogen komen, op poene van met
de Koorde geftraft te werden datter de doot na volght >
confifquerende voorts alle de gagie die hy in de voorfz
qualiteytoverendeter faecke van de voorfz Expeditie
teghens de Engelfchen foude moghen te goede hebben
t'appliceren volgens ende in conformité van de ordre
van't Landt, ende condemneert hemwijdersinde
koften ende mifen van luftitie, ontfeggende dcnghe-
melten Advocaet Fifcael fijnen vorderen eyfch ende
condufie , op ende teghens hem ehedaen ende gheno-
)ronuncieertin 'sLantsJacht, leggende in't
--«V. ui.uucii,en aar ny nem luixic
fchrr ""ck dienvolgende de Officieren na'tvoor-
ODDPr Cajuyt vergadert fij nde, hem het
hebben opghedragen , ende
beft Ζ fi M '^^eftaenvaert, met belofte van fijn
ben h ' a^-iei^e ''eloof^
,g^fo" tefuUenwefenidat
aaer acn het voorfchreve fchip byongheval (foo
men. Gepr
Nieuwe-Dlep ontrent de Htldir,
den iftimdtn July
fifiitn-
-ocr page 485-
485 S A Κ E N ' van S Τ A E Τ
|
i66f fefiienhtiìJirtmjftnfeflish: OnderftontjinkcnniiTevan —" myjcndewasGeteeckent.
J. Spronssën,
©^hctfcöcpDcnpofnctcnbe Marine raecfeenöe/ fjS ùenvijfentwintighftenbpbie banbe 56amitaUtfptcn aiabbificrt/ eiiDe bp ί)α« l^o. USog. gljeccfolijiert/ alsi bolcgc :
Ho. Mog. Hkeren;
T~V E Stateli generali
De aenwefende Gecommit- hau 6'c l-J der Vereenlgde Ne- teerden uyt de Collegien ter Ad- atiniiï-a- deiìàndeti,doorge miraliceyc tot Rtttcrdain Anifter-
litcp OD feaoverwsgeien geexa- dam,in Zetìam cnde't Noorderquil!·- DcjjaiÌl·? mifieer: L ì/bende, de hier Ker , ( Die uyt Fr(e/7a«f nochniet ttn ttc nivenflaendepoir/te» vita aengekomen wefende ) rij pclij ck JIBacine·. cottJiJ»r.ttie,aocligehiiort oveiwogen hebbende alle de r/e» ende aengenomen'trap- pointen, vervatin U Hj. Mog. fan Vii» de Heetc» vaa refolucie van den vierden deies, Omm'ereti (ride andere mitsgaders den anderen ghefon- baerlh.idfg. Gtdefu- dcertop de pradtijcque van de Uerderiiit difatéksn-van felve onder yder van de voor- de Zee, die ile fili/e»μ noemde: Collegien bevinden krachteviinharetìo Aio. voorfoo veel. Xefolutit ναι den yijf
en twintighften de fes i,be!ibiu ^texamineen, hebben neer de- liberatie ^itgevpnden eodeverflaen :daer op-voor rifotmie te ver· kl'treti, ^beitjck^hier mer in Margine va» yder %>aii dien geteec- keiH ftaeC.
Òp'teer&e pòint is Mcteetfle van de voorfchreve gottgtvonden ende ver- pointen belanght, aengaende 't ftaen^ dat ih cònfirmite aenftellen vandeCapiteynen ende vant tuvenjlaefide adfijs Luytenaritcn op de fchepen van 't wat Opper-Hooft van's Üpper-Hooft, en andere Haoft- LantsVlooteJuitinwev' Officieren van 's LandtsVloote den aengeflett , twee eénige difcrepantie réfpedive- Capiteynen,inccti»)- iijckinden haren; Edochnana- tenant^behiilvto dtnCa derecommunicatiedaer overge- pitejtiy etidè Luyunaiits houden5fouden ( onder't welbe- vari oiits daer op gewtefi hagen van u Ho. Mog.konnen x.ijfide, op yder van de goetvindcn, dat op't fchip van't fchtpen van de vijf Lu}' Opper-Hooft van de vooriz. Vlo- tenams Admirails,tv/ec tCjOm de pregnante redenen in de Capiteynen, ende op dit vooriiu Ho.Mog. refolutiein't nari de Vp-Admiraels brede Verhaelt, noch foude kon- ing vijf Schouten nen worden aengeftelt twee Ca- Nacbtyder een Capiteyn, piteynen ende een Luytenant, met dienverflaiide dat de behalvcn de Cap. en L. vanouts voarfi. Capiteynen in ge- daeropgeweeftfijndcopydervan •volgeva» hare Ho. Mog, de fchepen Van de vyf Luytenan- refilutievanden vijfen ten Admiraels>t<weeCapiteynen, twinrighitein/^eijNiit ende op die van de vyf Vijs-Ad- byatlie van de reJpetUve miraels ende vjf Schouten by Collegien ter Admtroli Nacht, yder een Capiteyn aen te teyt 5 maer op voorgatnJi nemen voor den tij t van een i aer, nominatie van de felve om ter expiratie van dientekon- Collegien, ende tiervol- nen werden ghecontinueert of gens by eleüie ende op verlaten, nae goetvinden ende te Commif/ie vati hare Ha. dienen op aélens Van de refpeiili- Mog, aingeflelt fttlUn ve Collegien ter AdmiralitCTdt vierdeii. conform het out gebruyck, fon-
der dat noodigh geoordeeltwertj de felve daer toe teverfien, met fpeciale Commiffie van U Ho. Mog.ghelijck de Capiteynen en Chef op de Lantfchepen com- manderende, nootwendigh daer mee moeten werden voorfien én fulcks daer mede eengheheel ander infien heeft,
Op 't tweede païm latinhare Ho.Mog./ich Op'tfweeiir point, aengaende Wil liiterigeviillen,de br- het aehilelien van een goet aental driibydereffectiveCöl Conftapelsen Conftapelsmaets, legi 'e» ier dies aen^tinde genÊralij ck op alle de fchepen van ttliereps gelet. 'i Landts Vlooce ,bovenhet getal |
van outs daer op geemployeett is, is alberey ts ordre geilek om 't fel- ve fo veel doenlijk te praöiferen, oock ten hoogften gerecomman» deert de Opper Conilapels op ha- re fchepen te ordonneren om be- quameluy den onder degemeene . Matrofen in 't felve werck fo veel 'doenlijck t'inftrueren ende be- quaem te roaecken, alfoo weynig ervare Conilapels van buyten zijn te bekomen,
Op't derde point aengaende't aenllellen van meerder Barbiers ende Onder Barbiersop de fche- pen ν an 's Lants Vloote, is mede alberey ts ordre geilek, om 't fel- ve ter executie te leggen, fo veel doenlijck is.
Op 'c vierde point, raeckende 't Op 't vierde piim, ilerck Mannen van "s Lants Oor- fullen hare Ht, Mig.^, lochfchepenom daer door tebe- wachten bet φα vmii reyeken het goede oognierck van goede ardres by di Qiii. U Ho. Iviog.daer inneghemetio-^if» ter Admimliiijdiu neertjfullen de Collegien ter Ad ftelten tattet fierc^ìAnti· miralitey t,alle béquame en doen- «en van 's Lams ΟηΙφ. lijcke ordrè Hellen , fonder dat fihepen, fonJerfukJ^u nochtans fulcx aende difpoCiüe laten aen de difpifitimm van de refpedive Capiteynen de refpective Capittjm, kan worden gelaten, om ver- om redenen in 't mmfi, fcheyden incongruiteyten daer pointgeexprejjitrt, innerefiderende, alfodeneenen Capiteyn daer van te ruym en den anderen daer van tefchaers foude werden vooriïen ) naer de inclinatien van de Zeevarende luyden fouden loopen.
Op 't vijfde, aengaende het uy t Hare He. Μφ fui» loven van wat meerder Ibldyeaen fichhet advijs inhm»· de Matrofen op de Schepen van venflaende vijfde [mi de Opper-Hoofdenfullendedie- geexpreffurt^ wi/^nn/; nen, fouden de Gecommitteer- ien. dens gantfch ondienlligh viriden, om de confequentie daer inne te treden, maer u Ho. M. eertiedig- heyt veribecken fulcx te latén by den voorigen voet ende ordre, al- fo by experientie bevonden wert, dat de voorfz. Hoofden haer Volk. foo wel, jaedickwils beter als de 1
fhemeene Capiteynen bekomen '
onnen.
De hverderinp mit exeCHtie van den iéi>lit dernevenflainii föw^
fevênpeittten > ^"Ψ laten ende gbiritirnif deert am dt r'it'^f Celhgim m M»"»'·. teyt.
Het/wrfi point, fouden deGe- committeerdens amplederen en gantfch dienili^ oordelen ende fulckx goetvinden dat men ter concurrentie van yder fchip on- der de Vloote extraordinarie foü- denaennemeniia/effgA Man, om verdeelt te worden op 't kleyn Vaertuygh, Proviant fchèpen of wel de fchepen felver naer het Opper-Hooft ende Hooft-OfE- cieren fullen bevinden te behoo- ren.
Het fivinde point,' fouden de Gccommitteerdens van gelijken amplederen ende goetvinden dit louder uytiiël twaelf lichte, ghe- monteerde Vaertuyghen fouden werden ingehuyrt of ingekocht, ofaengebout, omme te Konnen feyleh of roeyen iiaer ghelegéiit- heyde |
-ocr page 486-
en OORLOG Vijf en Veertighfle noeck 467
|
liey t, en yder te monteren met agt a tteti lichte ftuckjes onder ervaren Commandeurs mee negbin atbirn Mariniers op yder te ftellen.
Op 't ackfle point, raeckende depriEmien aende Stuyrluyden, door de Capiteynen tenlailevan dc Lande te beloven, en fullen dc Gecommitteerdens hier niet ver- der daer op extenderen , maer fulcxaen de gewoonlijke goede voorforge van u Ho. Mog. bevo- len laten, om daer op dcvereyfch- te ende noodighe ordre te ftel- len.
Op 't negende point, fullen dc Gecommitteerdens de relpeilive Capiteynen van dc Vloote wel ftriCi:edocnaenbevelcn, om haer vangenoechfaeme Cardoefen te vertel, ten eyndeinopkomende gevecht, daer van niet verleghen zijn, dan aengaende 't maecken van een goede gedeelte Cardoe- fen van Franchijn, behalve dat het wel fesinael koftelijker foudc wefe als van Papier, vinden de Gecom- mitteerüens iiilx na eygen kennif- ftendedaerop gehoort hebben- de ervaren Confiapels , niet noo- digh,doch echter is geordonneert en goedt gedeelte tot een proef te vedbrgen.
Op't uWe'point ende laetfte fullen de Collegien ter Admi- raliteyt beforghcn, dat de Vic- tualie j mitieaders behoefte ende Ammunitie Ichepen, derefpedi- ye Collegien ter Admiraliteydt voor defen nevens de Equipagie van de twee enfeventigfchcpea van Oorloge gheordonnecrt in te huyren 's Landts Vlootc fullen volgen,om een gedeelte van liare Viliualie in te nemen, en al fulcx deOorloclifchependaer aiet niet te veel te belemmeren.
DihtMrdtriitgi' mde rictuti vm dm Mm-
vm 't m'J'nfteti,Je achtfter"',
Ijim inJt ghirecmmmi- durtutfidi Htcunhart ih. Ut^. Gidipuie'rden
,„ii GtvohKicbtiihdin ιηβάΜίΙ" weder gamtte Μ iet Te'tl,
Of 't negende tienden piint,fiillen bu- rlili. Mog. veTwachtm hiliffiilvm dl goede er- in! hydi Ccihgien ter- /dmiralitep u fleilm ,fo ratckende hit verfirghen ti'i gimegfinti Cardte- j,n el.' mcb mn t/iSnalie , Metfiin, m Ammunitie [ciiftn, inde jelvepoiO' un vermdt.
Inde '^nt mitsdien kviBicgh MufT refolutie imditi vierden defis , iAtifenie di vas'ft tien fjisiw, vturfoovetlege- littriitt endi ingetrocken, li» ij difeii daer ime fir- iiticrmge gbtirallm ende uiJtrs isgtnftiveertjful- litidiw dien tpde dife ttriHughiiüg.rtfiiutie MdirifftcliveCiillegiin tir AdmirMittjdt ghefm iin, mitfgaders ileo de Hmm hut Hi. Mcg. Ge- iepumdmmde Gevol-
'm-hnghden mft j^ghs
l«idemTextl,verht»t- "fktvurdin^mte prec-
k»'» ha,r M. raricb- "ψ.
Oinniirfaginhet ne- "fh'deflint, geinft-
''ft, [al ingnolghsmn '""HieghMig.re/plutit ^mdmkvtn en twin- H^nd,fesghefo„der. """^""•"•denRaedtvat, ^""'''^'^«fieckjmeef, f^""iml<lcir tifir-
'^"'".enàehrtìlt.ìAo
kirden.
Wijders hebben de Gecommit- teerdens tot voldoeninge van het tnjfde point van u Ho. Mog re- folutie van den acbtienden defer, een overflagh gemaeckt wat de Kquipagie voor dit jaer mesa-der fai komen te koften, ten opfichte van debefwareniflèrefulterende uytdemeergcmelte u Ho. M. re- folutie van den vierden defes,en hier boven breeder ghementio· neert.fullendc't feWe komen te belopen,als hier nae isvoloen- dc
hooft van liet Volck dienende op tw.e n^J'l !»coepen van oorloge/ij nde by voorige Staet '--""''/guWens ter Maent, ende daer advlifm guldens, beloopendenaer
«fooS'erT'CoppenopyderSchipd' een ^forameva/®"'^'^^" voordendjtvanuit Maenden
Voordejtif/i, Man daer mêtdetwr μ/«/«r^Vfchlp^
ïijn be Ho.^^^^
J '"eicoptd'eenSchipdpord'-anderopfy/Miwie- |
t66i
»/jiCoppen, daer van'tfurplus vandeSoldiè, omdat mcdefcheeps werckfyn doende, tot twee guldens 's Maents by de Collegien becaelt wert, ende der felver koft-geldt teghenycw" ftuyvcrs daeghs, ende tien gul- den txe ftuyvers ter Maentin'tgheheel, beloopendë ovecacbtiea btiidert Coppen in detijdt vafìatht Maen- den . . . t 180000 HetCollegictcr Admiraliteyt tot Rotterdam, voor Wic Capiteynen op't Schip van 't Opper-Hooft van de Vloote yder AWerr guldens s' Maents, ende voorden tijdt van (•"/«fZ/'Alaenden . . 1400 Een Luytenant op't felve Schip tegens AmVi gul- dens ter Maent, ende in (oiflfyMaenden ..... 360 Voor twee Capiteynen op yder van de Scheepen vande f/^Luytenants Admiraels fijnde tienCapiteynen, yder vijfinjevetttigb guldens s'Maents, beloopcio twatlf Maenden , w 5)000 Vooreen Capiteynop yder van de Schepen van de t/«y'Vijs-Admiraelen zijnde ï/g/"Capiteynen, ter Maenc yder mede v^fen (eventigb guldens, ende in twaelfMacn- den . . 4.500 Voor een Capiteyn op yder van dc Schepen van de vyf Schouten by Nacht, als boven , . , .4500 yOOI boHdertfepirn Conitapcls, alsvöor Rotterdam adtieti, Amftérdam vijftigb, en dc voor yder van de vol- gende Collegien/f^ien, tegens«inV»guldens s'Maents voorfupplemcntvanfoldie, yder Conftapel belooptin T'ij/'Maenden . , . 10440 Yoothmdertfeflien Conftapis-Macts tcghcns »«;(»/ƒ guldens s' Maents yder voor fupplement van Sgldie, be- loopt in Maenden ..........6960
'1 YoorhonJertfeftie» foo Barbiers, als onder Barbiers te verdeden als hier vooren dc Conftapels, tot vijftim guldens ter Maent tot Supplement, yder beloopt in «>ƒƒ Maenden . . . 8200
Voor twintigb Man extraordinarii aen tenemcn,voor i yder van de t//ei-tnfBe^inii;^/) Schepen van Oorloghe, om te bergen op het kleyn Vaertuygp of Proviant ischcpen ^
als Rotterdam voor »«B ichepen ........ 10
Amftérdam voor . ... i , 44 VoorZeelant . . 14
Noorderquartier ..... . 14
Vrieflant . . · . .
t' Samen 94 Schepeo, Beloopt der felver Soidie en Koft-geldt in vijf Maen- den . ?·35500
Voor iwrte//" lichte gemonteerde Vaertuygcn, voor den aenbouw, equipagie en montureeefcf duyjent guldens
yder beloopt te famen.........69009
Beloopende in 't geheej defe extraordinaris t? doeine onkoften, negen botfdert drüiuyfent vitr bondot dens.
Vanwelckenf^iw htndert ^iedujifiiitvierbu^dert/effigb guldens u Ho. Mo. ganfch gedienftigh verfocht warden te willen doen uytfchrij ven door (den Raedtvan Statp, een petitie fuppletoir, met iferieufe recominandatie ' aen de recedi ve Provintien, van daer op tenjTpoedigfte j,. vruchtbarigecenfentente willen draghen, danalfootë beduchtenis, dat defe confenten foofpoedighnieten fullen in komen , of de furninêmenten van pennin- ghen daer op foo prompt niet ende fullen volghcn , als den hoochdriogendennoot wel is vereyflchende, fop werden u Ho. Mog. verders verfocht foodanige voor- fieningete willen doen dat in minderinge van dpiè petitiefuppletoyr, mitfgaders op 't gene dc Collegien ter Admiralitejt noch refterende is aen de bewuft^it/w· Millioenen guldens,de felveCpUeeien ter Admirafiteyc in prtmptis moghen ter handt ghcftelt werden ( yder naer ! advenant fyncontingen) eenfonimevan»«/«Millioe- ! nen guldensipm weder geremplaceert te werden uyt de yoorfz/itii« Millioenen, ende te doene petitie fuppletoir der boven aengeroerdefomme, op dat de Colleglenter Admir^iliteyt tia els voorcB beqvjaeni mogen blyven, om dcndienftvan'f: Landt bydefe teghenwoordig^ecop- junaufcvaotijdenmetyvcréodena vereyfch te kennen ^^ betragten, in alle 't geene U Ho.Mo. haer in't Toorifet- ten van defwarc equipageeterZee ghcJievppWTPl'®- Teleo. ; -v-a
Dan |
-ocr page 487-
468 S A κ E Ν van S τ A E τ
il
|
Dan Htogb ìAogtnde Uteren ; Alfo defevtndi van de twailf Maenden cotde/ίΦ»» Millioenen guldens tot de Equi- pagie van de bewufte fw« enfiventigh tichepen van Oor- loge fyη gcdeftineert by nae een eynde ]oop:, en eenige Provinciën niet of weynigh penningen daer op hebben
fhefurneert, andere na den loop van de ghedane
Iquipagis daer inne oock noch defeduexzijn, foo werden U Hoogh Mogende ghebeden ferieufe en ern- fìigc Brieven te willen laten afgaenaende refpeiStive Provinciën, ten eynde haer Edele Mog. hant over hert ieggendcjcn infiende den tegenwoordigen noot,haer in 'tfurnerenvan promte penningen tot defsnfie van den Staet defer Landen fich na behooren willen evertueren.
Gefurneert by de ondergefchreven, op den vijfm twintighftinluly, feflien hondcrtvijf en fefligb, Geteyc- kent, Matheus Gael ,D.B.V. Ameronge, C. D. Boetfelaer , CernelistiaiiVhofwijtk.iJ.Bonfer, Dauid Deliles, L.L.van Ïatibuyftn^'J, Steengraght, Adriaeft Sevenbnyjen , Jamh Cimk.
(Slee felüet bacgiti i.ö ter becaaebcrfnflOc nocOmaeljS booMÖcüiacOtfiEt laetfte liöthan'taböjifi öp Dei^eci ren Oaecc ügo. jBog. «Üeöeputcetöen cnöc ofjeDoli mac&tii{)Denjona(l0etoe£(l 5ijnbetn'i Texel acnBaec ï|0. IBog- flEiJljeiien öen negen en twintichften bed
boo^leben maent / f)oubcnbctnfub{lamte/ batfooiDel be %ecenbaecaenWerenbe iSecommittcecbcu iiPt be Collcgientec ^fiömicalitepc al$iboo?namcnElöch ine= bebe i^oaft-effitieten oüec'iSl.am.0 ©looie ccn= paeclijth ooibeelbcn boo? bcnbtiiifi ban ben Eanbe gecacbm/ jae ocnaccijfaem nooifaccadöch tc toefen bat öapc K!o. JIBoö. booi Ijaece <0iconimttteecben ettbe <i5eauif)a?ifcccDen/ bebooircO^eöE ©loote inöe acticfdfsifoubcnioaOeiifipbJoonen/ cnöeöaifp j^eci ren «©eoeputieciicn enbe Ov'bolmatijticljben/ foobacc omme/ oliS om berfcftepben nnbece confibecatien gacc 1^0. fBog. tocltiabbcn bJiUentn bebencficn ÌDm/ ofbeft'ibe nfetfoubcn noobicftacfjten/ öatboo?
ecnfoös weynighe perfoonen bicmen foubc ÖCtCOUi
toen/ bat«0obt 3ilmatljiiclj met ooet belept/ enbe oenocclifacmcftantbafticljept Decaeft ijabbe be auto^ riteptbanljaec jTOoa. felbebpreprefentatieende delegatie (nbeJ&loote gefj^icgt enbe m biecboeoljen allesSboojDaec <no?b?eenbein Rracfjtcban cicecutje geijouben tntetbe/ enbe bat bobenenbe bfijalbenbe DibjnariöbejlelUnge oanbequacme Ooof ben enbe min^ bece(i^fftciecen toterecutfeban [)aêc i^o. lïSog. o^ bjes enbe ginflcuctien nootfaecftelöch Uetcprclit ; 3®aec op gebeUbeceect jtjrtbe/ Rebben ftaec l^o. iKog. ficft 'tboo?rc{iiebe'tgeabbifecrbetoeIlacten gebaüen/ enbe bfenbolgenjï goetgljebonbcn enbe toetftaen met eenpaerighe ilemmen ten fine b00?fcl)?ebe / mtbtST befente bccfoecfienenbe committeccn/ be perfoonen ban be i|»eeten Huyghens enbe Ract Penfionaris de Wit, enbe bat op foobanigljen «ffommiffie mutatis mmandisK öepefcfieren / mftfgacberjS op foobaenfgöe aeglement / ten cefpecte ban be bacatfen enbe teet €oftcn/ alif bacc opbe ftjeeren Oaece fêootlj jHQog. <0ebeputeccbenmct ftctHegec banben^taeteecfguï placfiten te uelbc te gaen. «©e l^eeren «©cbfputeecbcn banbe giiObincieban Zeelant,(iebbenbe boojabbijis cnbebenffifngOe banbe gemelbe?9?obfncie betlJiaect/ teoozbcclen befi gccabente toefen batfjet belept ban
ïanbtiei ©loot tofecbe gelaeten aen be <©?binarf)i Hooft Officieren tec Eie/ niettemin fienbeljctceni pac(cl) abbi)« ban alle be anbere i^?obimien / gebs beninbcbobenflaenbe Conclufie opöet toelbciiaegDew bonbej^eeren fiaetepjintipaelenmcbe geconfenteect/ fonbec nocfitan0 met bit Bun nbbjjö gare i^eeren pjfncipaUninccnigfje maten te engageren/ maec bcs ÖoiibcniS iincc bipftept en facultept uptfjetboojfcfj^e^ betóclbc'.ia^cn (laenbebefe toeech/ oftetefupbeten/ Oftè toel intcirerfien. -
Huyghéns enbe Raet Penfionaris de Witjftace 1^0. jBog. <0cDcputeetben enbe «©{jeboU macf)tfcijbenop'!SEantSl&loote/ fiebbenben laetften gjüipfttiiattben banljace^o. jlSog. afgeleptbenEedt banfiiv^eHnghe becbat fn bet fdbec refolutieban ben thienden ^UJUfii iefthien hondert een en vyftich,
©JOpOfi- Jieom ffniaSie «3ebcpu> tcctftcu op 6ϊ ©loDt te finlicn.
©clffr Igupscni in «act S)enfia nacf^ bc S^itbaer tacSEnai> nKnEfit.
©oen bi <£tt t>an fupUtriii» se- |
en Sebben fiare 3|o. jBog. be felbe ^eercn «iebfnut^,, bengebalebiceert/ gcluthop öaerecepfe inkS', 3cgt|en op Dare eïpebttie / tocgetoenftljt. iïaetheiibe Ijet fenbenban «©ccommittcertfn Eanbtss ©loote/ ijebben be Igeecen ban^ccLb ben eecflen 2iugu|iibet|iacnenbe goetgebonbeni'im pjobeten berefolutie tecbctgaeberingebanjjaer JÌaog.baec obetgenomen/ footencefpcitebanbeft, me baec ontrent geb?upclu/ alfi toefenbe onboojfiS geoppett/ pjecipitantehjch geurgeert inecnfemèZ faec&e toan fiilthen giooten impotentie / bie Μ m balentiiS banljet maet&enban eenCapiteyn cniicAd mirael Generaci tee ^ce / immersi boo? een tijötecton clubectt enbe finalücft afgcöanbelt tegfiens be οηΓ fitte banbe ^jobincte ban Zeelandc, becfoethenL alleeniüch iiptlid en tjjbtom baeroptefionneniififc reten/ enbe bat immibbdsS foubetoctben berafmtfl be gljeconcipieert foobanige Commiflie enbe into, tiealsS toaerop öet boojfclijcöe emplop foubcSomm tcberulien/ aljS mebe ten refpecte banbe Materie in t?' benen tnbeboo?fcO?eberefolutie ban ben fevendenhfr boo?leben maem in'tbieeöe bermeltj bat berhaibcn bie refolutie inbefen genomen enbe be maniere to boen baet ontrent gebjupcl» tet bergaebetittoiie ban ijaece ï^o. jHog. met allen ernflfoubetoetbcnteora, gefpjoochen/ enbe be refpettibe 3^?ol)imien bttfoè De fdbete toillen ijouben bupten ereiutie/ enbetctt» trarie berefoUiiie enbeinfltuctie ober {)etempIopta |[anbt0 ^ec-jil9acBt / aenbebolen enbe gdclaew aen be (©pperftoofben ter Zee/ aisi ban owi; iutji ingeballe Detfdbe nietfoube Itonnen toecbcn tc ύφ oOeb?acöt/ enbe bat men foabe toillen iominumnDi gijenomen refoluiie / mitfgaeberii be autgotffaili enbebolmarln tererecutie telcggen/ 'tfpiiiöct 0[|{< fteel enbe ten bede boo? be twee ï^eerenRutger Huy- ghéns enbe Johan de Wit, ifïaet-lDenftonattsi ban Holland enbe 3©£(l-B?ieflant/ gdijcfi onbetmptitp toiert te gemoet gefienj SS goetgebonben tntie b» flaen in foobanigen ca^ g^t f^lbe niet aliceneaeittefioi/ maeroocfieen perfoon uptbe^jobintieban belandt tot beuoo?ftl)?ebe Commiffie te pjefentecett/ om te» benen baec toe ebibenteiücb bienenbe/ enbe bie beref|»t> tibeSlcbenin Docce abbüfen pcrtinentdOcB'fjabtitii aengeroerti toaerop boo?tif ecnigfieio?batcenbebit' ftanbiglje perfoonen boo?gc(ïagtieh sjjnbe/ «nlKtc fpeurt bat ben ï|eer Johan Boreel out $8ur0CinK(lit ber^tabt Iviiddelborch,fi£{) foube laeten pjcfwat»; ren: om fjjn perfoon in be boo?ft8?cce iiitpoitanii CommiiTieten bienflen ban ben ïanbcte latcntitt' ploperen/ fjebben be Ecbcn gljetoont f)aet Jft fd' befeet aengenaem te toefen / enbe ig betbolowow·"' gebonben enbe berftaen ben göemdten J^eer lohan Bo- reel tot be booifcBiebeCommiffie tebetfoecöen/fntp befen committeren om baer tot ter ©ergabiringe ban ^ Baerï^o. jliog.tetoetbengep?cfenteett/ onbcc w enbe toefegginge/ batöe felbe ter oo?faetfte Dai^ «Ptboetinge ban bien/ foobanitf) bp lebenofKF ben foube toecben er&ent enbegeremunercctt fliow ü^eecen Staten ban Holknt en Weft-Vrieflant « i^eereRaet Penfionaris ban die ^^obincic ttlifptt» Ijebbentoegefecijt / enbatboo?iSBemfoubeli)«8f"^ bongen al fjet geene Jjaec 5?o. ilEog. ten cefpwtf tweealtebe gljenomineetbe i^eeren mocpif®™/™ gerefolbeert/ommetbefdbe baec inö^'lS €nbealfoobelgeecenban Hoiianttot otibttöoiimw ban beter Oib?e enbe biftipline onbcr öe P'»"'" aanbeop'jSEantiS fcfiepen geembarquecït / boojgcfïagentweecollon. enbe tweeLuyt.CoUone^
mitfgaberjs eenige tod ecbareneZee-ïupöenoww^ "^eeren «©ecommitteefben enbe «©ebolttietBWw banben^taetelcr in Bet Ijate te fiottttenöiw ^^ nate confiberatien en abbijjSj ooftgcbonl'cnm ^ ftaen baer toe infgelöff upt be J^jobincie ban z·^ * te nemen enbe tee ©ecgaberingBe ban Baec w^i ■
iOaogBenbete pjefentecenbeCollondCafpervanm β
regnault enbe ben ^ecgeant JlS0}0?Ditmar van ^ β Bergen, al£i mebe benpecfoon ban Symen w^em ^ bettoeeeecgeom tjace ei;peci?nt<g enbe |
-ocr page 488-
|
ί » t opt fozmuitcf becDat tn Dcc fcltoer cefoUuie ban SvSen iï^nctpltltleben oiJctocpgDert Ijaböcn te
f' ï η / liimicn fcecHete φι/ öpöe glj^ticUc
/noFSccotrtiniteecbc Habcnöaec toe te p?efi0Ì)e: ?f /DuPtcn Defclbc ïdjoüimie te boen bertcerlien/ toa coüolicöcliöercc" jijnbe/ issgoebtoDcbonben te SecltmV atiöcte i^jobintien/ Datöe fclbe pbct Inöcnijaïcn foobanigljcn o?bjetofIIen (ïeUetienbebie boo>fientiiflljc boen / ten epnbe bat alle foobanige mu ticccnUail bi bOO?fci)?ebe Engelfche ende Schotfe ^a ί tic/ opbctóeufiefplupbenljetbcfte bettroutoen niet foiiöcn niOQiieti ficbbcn / mcQc binnen feecliccen iJojten tiit/ uwfjaicbiftrictcnbeSucifbictieguarnente ijeci tciclifn. €11 toicrt ben iSaet ban ^State ootb betfoct / acnaUeöc «öoubctneursienöe (HommanbeursS/ ober bcStrtcncnöe paetfen cefojtecenbeonbecbe »i5enei talltcpt/ tc ojbonncren enbc aen te ftl)?öbin / batfe wC' t!eBclyc{ieo?b?ei>becinbenl)accnfoubenDcbben te fieli
Bloote gerect ?ijnbe oitt onöer ben i^eec Tromp, imoochauiitcnant1bmicaelboo?'t CoUegictec ilb^ mitalitcpt tot Amfterdam, fit ^ee tc saen/ guani befe 23Jlcfbanbci|eccdeRuyter.
-j van jrere , um Ji.uuiii.udp ucrc/ugci-
■f'cnte bekomen, maer en konden niemantfpreken. iJen «,, „, tv/imigbjlen dito pafleerden wy Beooften Hit- • Dcniuiffin twintighflen dito 'snamidd^hs is GaljootJ)yons ghekomen, deSchip-
;hens 'oogh
„ ______ nde dat onlen Edelen Heer
Admirael den Heer van Opdam inden
Ho. Mog. He'Eren;
'{ YnHeere, nae Generale groeteniiTe foo dient t JVX delen , als dat ick nevens uwe Ho. Mog. Vloot
ijaljoot byons ghekomen, debchip S Γ"^'"·^'" ' Galjoot deaVerlmen Sem, d(
eicKe rappo!j:ccrde het groot ongheluck , weg: ^"clcontrevanbeyde de Vloote, foovanUHoogn mog. als van de Engelfen, ende dat onfen Edelen Heer bZfl''^ Admirael den Heer van Opdam inden ."^■^p^ronghenwas, met alfynVolck, daerwy drwfr»- ^y hebbende Vrienden feer over be- ven'p,"' ende dat den Vijs-Admirael Cirrfnair ne- fndcrii Vrienden mede ghebleven waren,
dehvA- '^y ^e^le Capiteynen haer
Kcn hebben, 'twelck feer te bekla-
in> u' ^villenhoopendatGodthet Vaderlandt ViÖorye kroonenfal. Den ils (^ "'""'i^/'"'dito waren wy voor Ber^i», ende daer
m ' ioo J^nghs
by tH^^i , vyf den Augufty
inde τ' ghekomen, ende den ftsden dito datdeFnJ f/"^ •^oot dien wyvoor vaft verftonden ende wv . °P Hollandtfche Kuft was,
icn hnv» ^^e*· fuffifant ghenoegh en ken- |
V De" " en hadden wy gheen da|en Vidtu- reguleren hebben. Wy hebben vijftim Schepen in Weft Indien ghenomen, ende daer van de mefte part verbrandt zijnj Wy hebben maer jinen fchepen in Terra Nova op den fefliindtn ende fenentitndcn luny gevon- den, waervan//r/> verbrandt zijnende (/r<> haermet driibondtrtvijftigb Mannen wederom vryghegheven, om haer felven daer mede naer Enghelandt of Ν ieuw- Enghelandt te begheven, endczijaopdenmgbentiea' den )\inynytSt.Jatis B/ieyvlin Terra Novaghefeyldt, mede nemende een Enghelfch Fregat met acit/V» iluc- ken, aldaerdoor mijn verovert i Mijn Heeren ick faJ tot nader ordre alhier by 's Landts Vloote blijven, ver- hoopende in 't korte ordere van haer Ho. Mog. te ont- fangen, waernaerwyonsaltefamen regulerenöiUen hebben.
, s, militie tc ïanbc /cnbe binanbcrenombefcl·
faccfecnban
ïiSreel üoDcti gljcmdt / üÊ nooöioe bjuoenDna Öon ^©"e«öerinoeban!)aec i^o. Jiiiogae SiljiiiSiWi-fScnnKDE gegeten.
rm,>i5ee«rt <i3etifputccrbcn banùÈ p?obintieban ^Jcne ii«iiam icböc"ter30icgaiJertna|ebchentgcinaecHt/ i Κ en Date p?tncipalen öc lecten €Secüinmtt=
fe« (ifia <©jflCietenbanbcEnghelfcheende
»511 lui"'»"""', , h,„i,inrhi>Vinnn>ii({ Λη»uirprrtinrtfiie
alie 5ja fommighe gheen vuf dagen, en gantfch Water- loos , en onfe Lands Schepen de meefte part feer gede- valifeerc, als Capiteyn Sweers fyn Fockemaft ende Boechfpriedt overBooit, ende de Capiteynen Temp ende 't Htm feer leek, fo datfy door nood 't Galjoen en- de Boechfpriet hebben moeten af-Oaen, ende Capi- teyn ende Schoudtby Nacht Hai^wrtnf fyn Schip is niet veel beter, in tine ( Godt den Heer fy lof en danck) dat wy uytter Zee in Saht ghekomen zijn, mede brenghende den ghewefene Generaci van't Cafteel Cirmmtijn FRANCOIS SiLLEviN als glievan- S^™ ISe^atre/'bKljtetbebOOreiljS op Ijace repartitie ghen, uwe Hoogh Mog. daer toe laft ende ordre ghe- ?,hif,illnflftofcft3ljnbe/ Dcn€ebttia« gljetroiltoigi i lieventeftellenwaemaerickmymetfynPerfoonfilte
netii}· lIlCUlMH'Ui'^..hfl^ f^ivrei-i-effiliitiohnn : h^KK^r, ΛΧί„ ;„
Copie ove ft Gebefoïgneerdegevallen ontrent het arrivement van den Luytenant Ad- mirael de Ruyter, aen de lOVtereffe van T>elf-ze'ji y in den maent vanluly Anno i66f.
€belc iBogenbe Il^eeccn enbe gocbe b^fenbetr.
WY hebben fo datelyck op den avont door miC· live van den Commandeur binnen
die met my defe gedane lange reyfe al famen op ; met 18. a 19. Schepen aen de Èortreiïe aidaet ghe- àtnf,,di„McrmcTmiddaghweìhinnendemfterEems ι luckelyckwarengearriveert, en niet kunnen nala-
' , daervan tenuEd.Mog. (alhoewel van alle particuliere oir-
01'<'·« meelt vol Suycker ZÌI η , met twee ledighe goede ____,n ■ · i · i : % j η
» Schepen, waer van wy Lneenentot eenB^anderby cuniftantie noch met bericht^ xlaer van aenftonts pet
onfe onderhebbende Landts Vloote ghereet hebben ! Poft notificatie te doen j lyndetot dien eynde voor
ghehoudcn,nochisbyons eenCoopvaerdervanRct-j ditraael kortheydts halvenoverde copielemiffive
a Compagnie komende uyt de Caribi- Vanden voorn. Commandeur, waer van wy met den
1 ' SchiPPe"· 5 Schip 't Hart, aen naeften u Ed: Mog! breder fullen adverteren. Waet
medeeyndigende, bevelen u Edele Mog. Ed.Mog.
Delf- zyl dat den Heere de Ruyter
Heeren ende goede vrienden, in Godesbelchermin- ge. Groeningenden ly.Iuly itföj. Wasghepara- feert G. Grup ut. u Ed. Mog. goede vrunden, Dc Gedep. Staten van de Stadt Groeningen ende Om- melanden. Ter Ordon. der felver ende gheteyc- kent
N.BufchSecrc: Kinder Copte, Ed.Mog.Heeren;
en OORLOG. Vijf en Veernghfle Boeck 469
MY Heeren,ick kan niet nalaten u Edele Μομπ2 de met blydtfchap te notificeren, de geluckige aenkomftvan myn Beerde Ruyter, fterck 18 a I ρ Schepen, Godt wil ons voortaen feghenen Defes eyndigende.wil U Ed. Mog· God bevelen. Ilers Delfzyldcn 27 luly 166 j. Onderftondt u Ed.Mog. ondcrdaniehftc Dienacr, was gheteeckent Gerhard Schoy, Coli, accord: ende "Was ondertceckcnt
N.BufchSecrc.
Ver- |
-ocr page 489-
van ST ΑΕΤ
|
1(jly ommealdaer de noodigheordrcste ftel- len op de ingevallen Schepen onder den Admi- tael de Rufter, met der felver byhebbende Ηπη. een met den gevolge en aenkleven van dien, en vorders als rot het doen komen van de voorfz Schepen in een nader Zeehaven deferLanden in Mandatis was gegeven,
«Den tienden Augufty iiiöf. i§mo?0en0 ftecl bjOCB / naec Dat ocnoeBfacm t«bc nacfitbaec tcbooren upt bc ^cOecpiS bergabctirtgö ( boeninaclsi met be giaaljten in Texel ieggenbe loaren Böeöoomen / enbe ben boo?f3 lalitoasiontfanaöen / fijnbe boo?f5lgeecen «©cbepu- tcecDen/ ttamemlöcfi ban't €ollegte ban beJIBaegS Gael, tUeesBenjS Hmftecbam/ Colterman/cnHoo» renken / enbe tocegUcniS 39ao?t-!9ollanbt Roos / met het SaSDt ban Huyberc Coelentroever upt Det nieutociï^iepten\7f upten ^mergfjcnii toectrocfeen/ enbesijn i$mtbbaüi)Si ten ttajaelf iipren totHariin- ghcn opelwomen / ban baec tecfïonbt op Franiker enbe foo boojtss op Leeuwarden , altoocc ^tiaClJtSi bscbleben.
g&en eJfden 5Ön ban Leeuwarden op <©0£iUm/enbe boo;t0 te Greuningen fabont.S aengD^^onien / altoaec fabontiOibecttaBten.
3&cn l^ 5tjn ^mccgeniibjoeBnaet Delfzyigeceben Qlluaec boo;mibüag(!!$ aenQuamen / beet; ban baen inp ons tecHont naec 't boojt ban b'Jgeece de Ruyter Rebben bcfleben fijn oBb. ban fön langbuctge en becbe ccpfe bec» tbellel^omt/bte ηη(ί met gOelücIie beieeftgept ontftngQ ; enbe ië bojbecs met 50n €b. begonnen te fpjeefien obec be te becamen mtbbelen omme met fijn onberlöooclgOe ^cgepen f η een naetbece en gelegenec ^ee ]|aben befec Eanben bf nnen te boomen / οΐ!$ mebe eenf ge opmtngfje beifotïltaenlangfjenbebe feshonderc twee.entaghtigh HQacq <9ouÏitjS bp be tooojfj. ,Stl)epen tnebe geb?acln/ Daec op met öet toaepen ban be toitte blaggfie be (©ffi» cfecen ban be ^cögsi ^aebt een boojt toiecDen gefepnt/ be tpelcfie gtjetompateect / enbe be boo7f5 ^oincten in belibccatfegöelept toefenbe,/ löeenpaet(öc6 becflaen enbe bp be ϋοο;Γ5 l^cÜBS iiïaebtgeabbtfeert / bat gaec «gb. ooibeelben bat fo toanneec vy f a fes «©alfootjS tofecs ben geemplopeett / en bp be ]^eeten «tSetommitteecben ban be cefpectf be Collegfen ter 3lbmfralitept in Texel tniecbenafBefonben omme beccete ombetfien/ enbe felbe banben Bpant omtrent befe^Kutlen bepitg binben^ be/ bat f η fultften geballe met een goeben tof nt ban ftfct foube fionnen ^eplen omme Texel of vile aen te boen.
^dangenbeget^ointtban'ti^oubt/ batl^aec€b. oojöcelben'tfelbe binnen beöoo|Den gcfonben te toetbei/ maer bat be Supctteren en (©IppDant^ tanben binnen 'jS ïantsi (0o2log fcljepen beljoojDen te betbljiben/ om^ meboojteiioomenbefioflen / al^Ei mebe enbe infonbec^ fiept be lachagfe enbe becb^embtnge bie ooo; 't berfcge^ pen foube ftonnenontftacn / bat ooch be labinge in fjaec ©finten omme gelütöe tebenen gljelaten foube 6onnen toetben.
g&atOnbecQft b00?f3450ttbt toatcrttwee hondert vyfcigIKacta <©out/bteöen l^eete 3tt. Sibmicael tap» noneeïbebi a? beo<iSenetael©alt6enbutg bp (ïjne mif» ffbegeabbjeffeerttBfönaenijaeti^o.jiao. 'ttoeitö bp onseeooibeelt tofei;be boo? ben boo?n. eeneraei abufi- bel(ic6tefi|ngeftBiet / betb)pgebbengerefalbeertelt6 oen onfe ^?incipalen te fcö?öb«n omme Baet pjbjiis baeropafKttwgcen·
Van het ghebefoingeerde by den Heeren Gerart |
^efi boojfj ftbmfraelenbe beanbere(©ff((jmH fuUenbe in Texel fön gfjeftomcn / Bebben Baten tiitnft gcoffreert. '
<©bet al Bet booben gi)efcB?eben / gebficn bcffti abonbt aen öe (©epmectbtn in Texel, alji mtebt tot Amfterdam gfiefcB^eUen enbe notö afgdcfoni öen.
Ti onder dag den 13. Augufly \ (jöy.
i§Önbe refpectibe ^^eetenaen ijaete^cBepctigiK. gaen enbe fiebbcn be onfe namentlycB ban 5inifl«bani gemonflert / Baer acnfeggcnbe bat De ^tBeptnmo^ Bcb?Qg{jttoo?ben in Texel of Vlie , metbeloftcnais ban pbet naec beftine te fullen laten bectret6en / ^ou» benbeljaerin bienftcnbe maentelgtbe gagietotneci;: ber o?b?eenbe ^romfiagl) / baEtopfpbaettoonliia obebient/ beBalben op 't^tf)ip banben Capftepnbait bet Zaenbaerecnigemocpten Dabben / maetfieblKii bcfclbeinfiiltegebjagt j bfebanbejlSajeöeDöniötoot ^pul geBabt enbe fijn met grootefisocpten toetetgou) ben / booB bf e ban i^oojt-ïgollanöt jfln alle optiena rwaelfjuaan booigegacn/ toaeromme gel0tR{)tcc na«t too?t gefegt ben ïgcete Meppel met tachtig iBan üptDe tCmflerbamfcBe fcBepen Bebben moeten uequaemtnai fien / be ttoee anbete fcfteepen ban 3goo?tBollant / ben bat 31aec binnen Emden moeten blpjjen,· tuteli te noteeren bat geene ban be H^atrofen ban Soojtlol* lant baec obec fön g&eflraft: '©etebenbaerbantoai/ bat fpmalbanbecen Dabben 1üdö0 gemaetiit optie(0(i^ log^tBepentefullentoecbengebjagt / baerfpiiaciK ftoatl^ tot henben.iOnbet befe groote muptincetjÜjS go toeefï een Slan^anf? be 303etelt/ban® elft/bieiunticop 'tfcBip banbe Bice 3ibm. ban Nesbie aenmeclialletif fcBepenbat bup?Babbege(iootBtenbaecopBettaptaiti banbec Sacns fcBip/ bie Bem bebe bectteiBen / öattoq" gecbe te boen / baec ober met ben Cap. Bant g|peiti(te b)tect/bie Bp be;5;ocB afrubte en 10 boo; gegaen/latetu be be Capitepn in groote tonfufie met föti bolB/ öattffl IftaegBaen boo^Babbe gBeBaeltenBaecgoet baetfn fmatBte / toaec op ben Cap> aenbe BlaggB^cnott^ f baet 3önbe guam ftlagen/fo ober jpn bolftaliS beboejlj IBatroojS/ baec op aenfiontsibettoacctiiijinafsew enbe Bet rumoer gBcfifU/ met belofte BacecföDeMf' foube blpben/ enbe toonen €erlücbelupbentefiin/nwt toaten opgereupt getoeeft ; tocbcc aen 6oo|t banDe^ micaelfioomenbe/ berflonbcnbatlontft: naer becifecatie banbe §^etfoon Bem aen boojt ω»^ SUbmfraelterfiontBabbegefien / ennacr gefojtrpyw' isi necgeniögebonben / bog toepnigB baecnaet»(«w'- ban van Nes ftomenbe/ ijS Bp upt een banbe JJj in befïoep gaen fitten / baecBp boo^bcn^fert®®^ befient boo?benbe isi uptgeBaelt / en ticeiBi^Ö^^f "ïiv, aenöoo?ttoo?tbetoaect/ enijïnaeberBant totwowi' bam opgeBangen.
®e Süeecen Bontemantel enbe Schii^^PF^ ningh iSetoimBebbeten ban be 3®efi - Compagnie ter Camere tot gimflerbam / ^ gBebenbe toegBensi be felbe Camee
teecttefgn / omme ban ben ^eceauptenaiit »"""
taci de Ruyter ober tc nremen eenigB οε^βξ;-}^ ben toeftanbt enbe gBelcgDentBept ber faetue
3®e(l-^nbife€omp.inGuinea,Bebben te B^n^a benöatfemet bertoonöetinge ban befelbe^ete benbetffaen/ bat be 4.32 msatta Ooubt^/ baeï pb»^
€nbe«Ifo(iuptiiengijcljceleti SriissSraibt betffaw totecDe batöe bo?tiecc432 iKatq «©oMtjs / (JjjH ,, ocemöarqucmin'tiêifttp ban Ικη ©keibmftati^.
fohermans , endc Everhart Hoorenk.ens , vol- Nefch / ottimeDol0ÌJeniÌf0n toonoffcmj
gens refolutievnnde Gedeputeerde Volmagten i LhaerHo M^endeigoet vhdenvan
de aeawefende Gedeputeerden ter Admirali- | betenboo| 'jSEanbtjS ©lOOtc op Öe <eng{)e|fc|)t hïï' teyt, alle wefende in Texel met ende be- ; beet / cnbebefiommert fpbe'tfelbe te latenbololtcii/ neffens eenighe vande andere Gedeputeerden iiiaIiit)Obcnaenïieï|cecenonfe Pjintipalenbaec^ ter Admirailteyt van daerghereyft mtiDelf- BeftiJjeBcn. |
-ocr page 490-
en OORLOG. Vyf en veeriighfte Eoeck. 47 i
hoiitlitfnaije/ feijoebe banbcCompaenfe/
S üeii enöe betfocBtin/ Daec toierDen öBetoep»
■ rtlrt/ mfoecHentie alst nocBaenDe «ecren <©etiepu«
?«rbf lipt öe €allÊOi«n «c SÏDmicafitepDt / bat Ijet
ffihc ijaetten belioebe Dan öe felöc Öamece
harò? iT^ase baet toe fict fout« fön sebf fïfneect / mocD'
teZlaftcrt ; oocD alfoo baet aett be boo?f3 Cclleat^
ntoaVoefcÖi^öen/ uptoo?faecfiebat öpben ttupte^
„àinàùrtiitacl biRuytercnbebcnsantfcBen «rpgS-
fìacbtWfefbeoeP^etcnbeect/ 'ttooo?f3.0oetupt
ten üp 'li ïanti ^cijcpen Decobect gepiocebecct te fön/
iöl)acctccanttooo?be gefeptalfjicc baecin ntctte6on=
ncn toicöen gebifponeect / enbe toecbolgen^ Bet becfoecf?
gecjccofcert.
Vrydaghden ij^Augufli 166 j
Wë ^ntojgensS omtcettt vijfuptcn/ be J^eccen
(öücommtiteccDeniSaengebient toefenbebatbenlgcece
SluPtcnantaiJtTi: beRuyteröp ijaec liìog.
toai gecligfcct tot ïuptenant SCbmfcaei ban ^ollanbt
cnöc3©i|l ©j<cfïanbt/ tnplaetfebantoijle benï^eece
ban Wairenaer,iS3l:.aebac$te/ fönbe felbel^eecen
naer't^ctiipbantien boo?noemben ït.mm:beci
trarftcii ' f nDe fijn €b. baec oöec Begtoet / toaec op oocö
flciiftotitiSiie ftrftgsS-aacbt ltf aenboo?tfl«5eönt; öe
toifHc getompareect fijniie / albaec boojaftelefen be
rcfohnlt ban tjacc KSog. ban ben 11 : bcfec ;enbe
{jcteenfc5?öi5cn.ii bi-cfclbei; gebeputeccbeniinTeflel,
Dtttin: üato ban iien 12 : bfto / bp toeleg aenfcD^jjbcnjü
bentioojn.J^cecebe Ruyterteiecbe bccfoclit enbe fles
gccctaenftint.e naec Teflel tc ftomen op 'é aiantS ma-
tc/bcnii5crequfceecben bfenft te boen/enbe metfitj^
mebc te nemen ben ï^pi 3tom. ban Nefch, omme ten
fEitjcn fine gecmjilopectttettietben j latenbe oppec
Commanbo ban be ©loote {jlec in Dcift-zeijUeggenbe/
aeniicnat.aömfcaelban Meppel; toaecop bcnfeL·
bcn^eeteficfjaenflontjiBeeft eqp^epaceett /«tbemet
bcl^ccren 43ebeputeetben uptbe Collegfen t^c 3lbmt;
tattttpt gcrefolbeect / bat De ttoee tötften met «ïBoubt /
in tetitenbe 682 fflSattitiaecDctiJupjS ban Bern a^e
«Ruyterfoubetoo?benoeb?atöt/ gelöcfetjï gfiefcijict
onbetConhuite ban ^uffc.be Ruyter .eitìieben Conti
miiesterck fornaecbeco?b?e / geltjch ooiö be ftlftcn
nw stltble ftiniSbelöept op be uptccpfe tot tetlofltngeti
™ «ejlitcn ^laeben (n iöacbatfen cfjebanglien
(ittinbe/ toaeren mebe oöegeben / icnberbmnitiïap:^
OTomen becanbecinge-baet toenfet enDabbcfJonnen
wcötngcbjupt&t.
't©Mjf5 Commanbo bolgeni boo?f50?b?eaenben
fe«c|£t.?it)m(rael Meppeiobecbe ©loote Otec leg^
wnbcgcbcfericrttoefenbe/ enbebettboo?n. «b^
l^iMei ban Nes feec aengenanuljjtfi aengenomen^lje&i ;
/ 'Oeene ban Oem (n boegen boo?f5 ieiecbebecv !
menùebemt/ ijSbengemeltcn.^eew mrn.imet
moi bentffensj ben feiben ® ijs> aibm. ban 't ï® tbip bec= i
afo?ttot DdfF-ziel/ olbMict be /
a®apenen toietbe gebonben/ enbe ban
omrent Oet getal bandertich <©fffciccenenbe
Γη ; 'bjc öaeccn bien(l b?ptoiUlrt)mcbÉ{)abi
metttoee (Stecfi-^tljuptcn bec^ .........................—
non h? Groeninghen, Dp tocltfie ocitìfie fiefCa^ fen bagO fai bipben toaejcn enbe mojgBen fai toojben
tngcfjaeit.
^ ^terdach den ιγ x^ugttdt cróóf
^^ toeberommeaenalle onfcïStöei
noÉöobebientaibonben/
Maendagden 17. Augufly
^efen naec iBUibagB t^ bpi^e^ccen «Setommiti·
teecben^cbomen eenen leremiasFranfen, be&entma:
Itenbebat giecinajü inge&omen feebec Cialioot geboect
tpfcöippec San güllts/toefenbe inbienfle banb'^oflf
gnWfe^Com^en «at Babbe toefen Kcopfen ombecfel·
becÏgcfiepcntetoaecfcBontoen / mebe bjengenbe enbe
boettiiefetliec beriggt batten é.befec tot f^ecgpenin
® oo;toegöcn toacen gtieaccitoeeci tien ©op-SInbifcBe
ïietoutfcBepen befecïanben / enbatöpbenComm.
J5c I 25ittei:
fiebben Baec bececrt met een iConnebiec / namentliitft itf6c
l)et ^cljip ban benfóeer deRuyter aConnen btet/__
de Wild enbe vander Zaen anbf c{jalf (€on/ en b'^nbece
een iConenbeop bep^pfeneen i^innctie.
^ejinaec mtbbagl) Bebbc met ben i^eere Gaei een
fteei;t)enaer£mbdengebaen/ aibiaectioomenbetoUcs
ben baec becfotljt omgBetcacteectte too^benboo; iw
^tabt bat iiebbcn gBecjccufeect / enbe 10 ben ü^eece
Hoorenkcn Been enbe Ujeei; nacc «ScoeningBen
tepft.
(®ocIi Bupben met be Commifen Koman enbe Stuart
gefonben be gemonflecbe iïollen/benef^n^ een IBtffilw
aenBaec <{£b:|I^og:
Sondag den 16. Augufly t66f
^efen ocgtent ten r.upcenbecnomen mecbenbe bat
ben ^m<cae{ Meppei be t»Ute tolagge liet biaeien /
fpn be ^eecen <0ecom. uptbe Collegten tee 3(bm. baec
naectoegBeoaren / altoaecgBeKooraen baefenbe/ ben
CcÜgiSüaetbjecOebebonben / baec tee occafiebanben
i@a|t-bDaetenbe totntboo? eecfigB^efolbeect i^batbe
Eoot0 lupbe aenflontüi fuilenmoetenaen ϋοομ bomen/
enbe be ^cBeeptS boUfoecen bie aen Eanbt motgte toci
fenbp (ScomilagB fcBecpelijtb gBeo;bonneert gaec
albaec tn Bunne «^cBepen te taten binben / omme
opBetlQaei>enbanbe ^laeubve J^lagsBe Zee teme"
men.
25ptoeif6e occafiebeboojnoembcïupt. 3fibmfcael
Meppei beBoubenbjC Bet^ippec Commanbo/ ben Com»
manbeuc be Wilde ie gebefeceect ^etCommanbo^
ttoeebe enbe ben Capitepn HaêKwanc aisi bccbe lfeooft
banbe3@looten.
«Snbe Ì0 ben boojnoemben Haexwant göelafl te Beb»
benBei Commanbo ban be drie <5tBepen ban be Ma-
ze , foo toanneec be felbe ban ibe anbece ^φ^η
fullen moogfien Boomenaf te fcBepben / enbeiat
Bp met be .iScBcepcn omtcent Bet (Cepef ofte Mie
gBeboomen toeefenbe/ enbe^e l9)int bienfltgB ofte
fabocabel tocefenbe / iet met ie felbe iScBeepen fai
)Iactcnboo3t(iaen fot inbeMae£e , ofte in. Wen,ben
feiben Haexwant, boojonbecbom ofte οηο^ί1ί0θεικ==
BeptibanföniScöipgBenoobtfaocbtbjas^baficmQöCiln
Texel ofte Vlie tn te loopen / .bat in fultften (fus
ben Capitepn lan van Nes niet 3Ön onbiliBéBs
benbe ^cBtp be ®?incq|Te Lowyfe beneffensi fpn
bp BeiJlJenbe |?!?(n£en öct naec be Maeze boojt
te fitten / inbten be a®lnbt baec toe bienfligft W
flnbeiftnbtsmetbcanbece^tljeepenmebc in ιεδόο»
pen.
i®en Huptenant ban CapitfpnPompBeeffbtftrnt
gBemaecbt bat Bet boltft banben félben «apitcpn
ban't ScBip bjasbettcocöen tot-op'taBetalban dne
en twintig jBan.
<©Bcl}jfb oetunaicrtomentoiecbe bat op 't igfBfp
banben1t«ptenant?ibmtcaelMeppeiiingBetoerlötlï
maecfoo becl man ggcbonben ibjiecbt / baecop
ais nocB gBeen Hcfolutie / maec fjjn
top gBebeteBt en becfotfit öwjiielgeecen USeppelenbe
fReosetc.
^^otB ili becfiaen bat be ^l^ggBe ban 't ^tBip
ban. ben lacere be Ruyter enbe ban l^eji nogB bee*
afe" fcioicn iScBepen toiecben.geloU enbe
i^loote Btec op be iteebe leggBenbe in goe^
^wtfeecbErineBenpt tebiengBinfottioo? dit n:'eFel
negöeniSiooifen / e«be
^ctiaitt)tn)jettbei00ftìjifomrac»an«lf honderdt
-ocr page 491-
SAKEN van ST AET
|
i^ti^ Bitteruptrjjt» onIJccöelJöinöeiStBip mctbcn booifj _L <i5aljotsi^tI){pìJeEtoaiSafgefontieneenen . . . .
. . . . I>pfft8&ebbenbe25?(etienban9itibecten<· tfijiiatc ommeDe ^eetenGaalen&e Colterman öaec aen 25oo?t öan't boo?f5 Φβΐίοι {jebbenbecboegt/'c υοο?^ fcö?eDc becicöi ban Ijcm ^cfjfppec felfü ontfaneöen / enDcoocË bifle genomen bantie acte gent baec toe bp ben felben Commanbeuc mebe gegDeben j boo? b^elt > Be aengenaeme enöe langö getoenfle goebe 55ootft ftap / toegen$! be ]^eeccn düecommttteecbe int gemepn bec^ ce«/enbeboenbctaelen . . . .Sübece g&utatonö. <©o£hljeeftbenboo?noemben iScljippet gecappo^teect batSptnBetgectoaect^ goomen/ buptenbe ^Uppen ban |goo?taegöen öaböe gfjefien/ tuffcftcnbedemch enöe veerdch Cngclfcöe (©o?loo8 iScfjepen/ allejjet toelc&ebjp Bp miffibeaenben «aeöt Rebben behentge^ maecQt.
Dinsdach den 18 tyiu gufli
^e HlootjC-Eupben eengenomen omme HanbtjS 3&lootebanBfecdptbe Eemstotboo? Teflèlofte Vlie te Brengen / fijncefpetttbelflcB gelafl ftaec baec toe aenboo;ttebee|geben/ enbet^ mebeboen ben €com boen coecen om ^ooti$-3@olcBeen ;$oo?tte boen
ga^n-
3tl(foo becnomen tBiecbtbatbe ©lootebeci! toatec ban noobe ftabben / ts! öetftaen cnbc geojbonneett tee tojjl Buntfcftap Rablien tot Embden een hjatec- ^cfitp lagö / af te fepnben ben 25oobe ban Rotterdam aenbenl^eece JEtaetS-4g!ecc Budde,mct becfoerb fjjn €belgept get felbe ^cQtp teitbe Ciupren enbemet toatec upt be berfe Eems affepnben aenben fibmfi rael Meppol, omntebooj föno?b?e betbeelt te bao?» ben.
©ectoatrjtenbe mibbelei:to0lebe55?jeben ban Baec <!Ebele üogenbe al0 mebe banbe^EÌ&tbeputeeibe tn
Teffel.
Woenfdachden 19.
(©ntfangBen een mfffibe refponfibe ban h'i^eec Buddens, loaec bpgpnotfftceecteen 3Batet-^t[|fpte Bebben geïjupct Doo?be fomme banveertich gulben/ baec op g{)eanttooo|t get felbe te fuUen alj$ notg bec« biatgten.
351to (0n bp oni oefiomen vier (©aljotji-ïupbcn bp be i^eecen «©ebeputeecben fn Teflei ingeftuect /aljS nae. mentine^ lan Pieters Moy-Wyf, Pieter Sijmons Pan-Vis, lanPierersOotje, enöe CornelisAdriaens NoljfuHertbe PieterSijmonsenbe lanPieters Ootjes,
be|lSa5e Stoepen geupben.
Rebben be €com been coecen beis naec-mibbatSii om Bet bolcfe aen 25oo2t te boen gaen.
€nbciiiben aibmtcael Meppei om afte Bunnen feplenuptbe cefpcttfbe ^cBecpen gegBeben foo beel bolcBaW BofiemiflTen/ foobat tot 70 a 80 man fi gecompletecct gebojben.
«©ntfangBenttoee mffïïben upt Teflei, melbenbe beinl§uccfn0ftebanbe«lPal/ooti/ en'tuptloopenban ■ be ©loote/ enbebe aenHoomffe ban ben 38bmtcael be
Ruyter.
'D onder dach den 3 o.
^{jntenvyf upren'«mo?gBen!S naecbenMbmirael Meppei gebaeten aen Iioojt / ten acfit upcen 't ^ntBec boen litlucn enbe f0nfoob?fempl gefeplt naec t<0at . tot ocncifeng Barcum / alfcoaec alle o?b?eii Bebben ocfielt/ elcBeen Hootji üSanomupt teïootfenge» geben/met <0flliotsi geojhonneertbe ^ee te onbetBen nfafes mplbuptenbe3©al/ enbenocBeltB appacte Eootsi-ïupöen om't Vlieintelootfen/ enbe oBeo?» bonneectfoo b;aii5obt toebec enbe bifnt gaf Éee te Bfefen/ enbefijnfoogeftOepbenenbe begon 'jSabontsi bcJOfnt gpetenbe^upt-<aoftte toaepen. |
Vrydaghdenit.
^oten fes upcen becflaenbe besloot uptsfiiftti, tefönmeteen^upt-<©ofientoint / beiSlocöe dri/» vier upcen / toaec op top onfe ïïepfe meöe te tuo gBe Bebben gfjefet / enbe ten neghen uptcn ώ g^ilfSPl becttothen / too^benbe banben CommanbZ enbe «©fftcfecen ban 't 5po?teii geconbuifeect/ enöe d^ faivo canonadesgöegBeben/ en guamenfmtliiiaaBgtot
Saturdagden
'ö maojgBenjibioecB toacen top op tenfesuptfn/ .„ fön fabontsi ten feven lipccn gBefiomen tot ïesutoaei·! ben.
Sondach 23 .
©anïeeutoaecben 'jinaec mibbacBiftjngeiiotiim totïêaecUngen.
Smaendachs den 24.
ben ïleecc <0aal naec Amfterdam becicotfiM ben €qu{pagfe-|Beeflec ban ©cie0-Eanbt teiatwi batgifiec abonbt upt Bet Vliefsï geBomen/ enbebat be drie Amfterdamfche J^JÖfen feec fCBalOOii 06%. bentoaecen/ malBanbeceniBebbenbe boö; be^Soegg gBctoeefl met Bet öacbe toeec enbe |lo?m baniSotóagft nacBt.
©pbenabontten elf upcen accfbeecben b lcettn
Roos enbe GaeltOtHarlingen, ;
1>ingsdagden
©ecmfijSbe ©ooiftaenbetgbfngBeinbiBit ^aiSt notBfcB^pbensÌ becnomen Bebbenbe/ ben metb'^» cen Roos enbe be Groot, gBefeplbt met 0« Slspn ï^acHnghec giagBt «aec 't Vlie, enbe albaectieljoniw bat be @?{jfen toaecen opgBefcplbt / ieggM^et ^tBfp ban ben Igecce be ïïuptec enbe vander Saen nocB in 'tiSai banbec ,;§tBelUngB * 3Dn aen (ooit gBetoeeflbanbenl^eec SUbmfcaelMeppei, Icgeöffliie boo? be Sloot / enbe ban fön oEbele becftaen/>tet on0 3@oitB Babbe opgBefonben j baec bait ba«i fl^n gBc3eplbt naec be iBibbelgconben baec tm jgrBoubt bp 33agBtbe Wilde Bebben aen Boo?litoBe< toeefl / b(e fgn fcBut meefl Qupt toajj / enbe tiaii baegBmet fpn J^joutobectcotB/ feggBenbeeileiSM te fpn/ mepnenbe fpn ®oUB bat ban abont obec'tltif» fe j^laetB fai Boomen / foo met fultBenB£tb)el oBen tot bat iSfoutoecsifouben Boomen/enbe fietbaff fetten.
a©aecbanbaenB« Slagtmp ijite moet gheviertn
nefFens Stavoren.
^aecinne geen eben btnbenbe naec intffe(l>ait< opgefepltben.
tMi^ve aende <yidmiraltteyt tot ìÀ^
flerdam.
Ed. Mog. Heeren.
Edele Mog. Miflìve van den fovmtimdin àfier, beneffcns twee van de Heeren Ghedeputeer· den in Textl fyn onsop den mihmtbiinitn vondts ten tbien uuren ter handt gheileldt, kers inhoudt voorden ontfangh ter intentie «i hadde voldaen , feedert hebben ontfanghen wn Galjoots tot ondeckinghe van deZeeby deHeere» Ghedeputeerdens uytde refpe<aiveColteieo«ig"®' huyrt , daeropterftondt de Vloote in Poftuer vw uytloopen hebben ghebraght, en defelve daeraenvolgendedoenfeylen tot beneflcns Bar^^ |
1
yt*
-ocr page 492-
en OORLOG Vijf en Veemghfte Boeck. 473
|
Birrtm) iyi"^ mijlen van Delf-2£yl recht ^ i-t Gat, beftaende de Vloote uyt drie fchepen ' van dc Al-^i» Prijqe, van Amfterdam
/■ Schepenvan Oorlogh, eenFluyt, endedriePnn- lenNoorc Hollands , een fchip eneenPfijsje, teia- men/ii/V« Schepen, behalven eenige Capers ende Z-euwfö Directie fchepen, daer op de wintfavonts liet beginnende Suytoolï te wayen, fyn de Schepen huyden morghen ten drie uyren onder Godes Zeghen uyteeloopen j ende alfo v/y u Edele Mogende Schepen hebben belaft het Vlie in te loopen tot voor het νίΛκΚ, ende de Princen (naer dat die door den Fifcael hebben doen configneren ) tot voor de Palen ; foo verfoecken wy U Edele Mogende gelieven fpoedighe ordres te ftellen datter Lichters tot bet innemen van -"t Schut dat daer toe vereyfcht werdt, mach werden ghefonden , benefFens een lacht op Harlinghtn tot ons tranfport, met naer- dcr beveelen van U Edele Moghende waer naer ons fullen gedraghen. Den een en twimighjten AugnOyfes- tiinbcndirt νφη fefligh afghefonden uyt Delf i»//. On- derftontUlidcle Mogende Ootmoedige Dienaren en getceckent
Girrarit Celtermnn. Σ. Hetral^e»,
Memorie.
ζ ρ Marckgoudt en 432 Marckgoudt jdooo Olifphantstanden 3 Schepen met Suycker Legt hier met 19 Schepen De contanten van de Ruyter>
ύ/Ιφνε aen d" Heeren Burgermeeflers van Haerlem.
Edele, Erentfcfte » Wijie ,Voorfienige, feer Difcrete Heeren,
N" Aer de ingekomen tij dinghen van 't Arrivement van den Heere Luytenant Admirael de Ruyter inDelf zeyl, foo fyn uyt het nieuwe Diep der- waerdts ghecommitteert d' Heeren Gael weghens deMaes; Hsereni^en ende ick weghens Amfterdam, endeEjtj van weghens Noort-Hollandt, ómaldaer het noodighe te verrighten , alwaer wy heden ■voormiddagh lijn aenghekomen, ende vertrouwende U Edele Achtbaerheden niet pertinentclijck van tlles te fullen zijn onderricht, hebben niet wil- len afwefen by defen U Edele nader kenniflè te gneven, namentlijck dat hy Heere de Ruyter in altohaddcghenomen «/We«»ierti^éprijfen, maerver- midtshaerqualijck Zeylenals andere incommoditey- , heeft de felve verbrandt ende het volck aen landt ghefet, behalven fes fchepen die noch behouden heeft; brenght oock mede den Ghe- nerael vande Enghelfe Natie aldaer, die voor defen ^r den Generael Valckenburgh met de excrable Moorderyeaen d' onfegedaen is befchuldight, dat den neer de Ruyter Verklaert onwaerhey t te zijn,als alleen / den hals afgefiieden, om dat men meen-
oen dat den kruyt Tooren hadden doen ftringen, waer Moren en foo veel Enghelfche op 'ognen ; den felven Generael hebben wy op huyden «oor onfen geweldigen naer Amfterdam opgefonden ;
orders den Heerede Ruyter mede brenght eitodtintaebtigb m^rck Goudt, Sut°l· ^T ^''iPhants Tanden, en drie Schepen met ernl Cf koperen Kroon met Roode en
ien ""'^'■auden befet door den Hartogh van lorck Dlim» .T·'^® Koninghskens met verfcheydene cóm- f^T afghefondenj heeft oock noch pen
S^^Qcpartye contanten by fich, fyadehet reftaatvan |
'tgheldt dat tot loifingheder flavenwasgedëiUheert; ende vermidts U Edele voorleden laer my gheliefden ■ ^ te ordonneren dat tot loffinghe van de Haerlemfche flaven den Heere de Ruyter mocht werden gefchreven j foo foude nu op'tghelt Kunnen reflexiewerdeh gheno- men , want zijn Edele niet een eenigh menlch van Haerlem heeftgeloft, daer toe nochtans van ^ie Stade veelghecontribueertis. Wy fullen foo dratìoenlijck ëhdenaer ondeckingh van de Zee, midts lichtende den Aep gelij ck men feght, de Vloote naer Texel doen zeylen, zijnde alle het Volck kloeck ende ghefondt, willen den Lande garen dienft does , midts dat moeten veertien dageö Ververfen j mae» den Luytenant Admirael ende alle de Capiteyrien prelenteren haren dienft omme aenftontS Uyt het eeii in'tander Schip te gaen, 't welck wy oock alioo aen haer Edele Mogende hebben overghefchreven. Waer mede kortende, Edele Erentfelie, Wyfe, Voorfienighe, leer difcrete Heeren, fai Godt bidden U Edele perfoonenende Regheringhe te willen feghenen, ende verblijven U Edele ootmoedighen Dicnaer , was gheteyc- kent
G. Cthmm.
^nbece CopfËttban Staten «Senecael (jenonten.
*De Staten Generael der Vereenigde Neder- landen^
E Dele Gheftrenghe &c. Wyfenden u mitsdefen toe de hier neven» gaende drie extradien van oniè refolutien, met ende nevens copye van den Eedt, vervat in onfe refolutie van den ίκ/ίίΛ» defes, ende dat alles ten fine als in de voorfchreve onfe refolu- tie vermeit ; Waer mede &c. Inden Hage den «(/</*» Augufty feftienboniert vjfen feftigh. Was geparapheerC G.V.Etelclti Lagerftondt ter ordonnantie &c.ende Was getceckent N. Rujfcb. 'T opfchrift was : den Ed Geftrengen,Vroomen, onfen Lieven getrouwen Mi- cbid Adriainfen de Ruyter, Luytenant Admirael van Hol- lant en Weft-Vrieflant,
ExtraÌÌ uyt het Regifler dér Refolutien van de Ho·. Mogx Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden.
Lunsden II Augufty lööy,
De Heeren Extraordinarisende ordinarii Gedepu- teerde van de Provincie van HoUantende Weft- Vriëflanthebben ter Vergaderin^e bekentghe- maeckt dat de Heeren Staten haere Principalen tot Luytenant Admirael van de felve Provincie ghefteldt ende gecommitteert hadden, den Perfoon van ükbiel Adrioenfen de Ruyter; waer op ghedelibereert fynde, is de voorfchreve faecke aenghenomen voor Notificatie ; wasgeparapheert G, V, Heclck,. Onderftont accordeert met het voorfchreve Regifter, ende was gheteyc- kent. .1:...
N. RajÌch,
ExtraEl uyt het Regifier der Refolutien van de Ho: Mog·. Heeren Staten Ghene- : rael der Vereenighde Nederlanden.
Martis den II Augufty id<Sf.
Ν deliberatie geleght fynde , isgoetgevondenende verftaen mitsdefen te authoriferen de Heeren haer Hoogh Mog. Gedeputeerdenen gevotaachtighden
«C 3 i" |
-ocr page 493-
474 SAKEN van STAET
m
«ί
|
i<J6j iaTexelj omme den porCooa vatiMichiel AJriaifi/x.Jt _ Kuytir Luyt. Admirael van Hollandt en Weiïvrieilant, als Chef en Opperhooft over 's Landts Vloote , uyt den Naem eu van wegen haer Ho: Mo: te Beedigen, op het Formulic r vanden Eed, vervat in der fel ver Refolutie van den twtden defes, daer van hun Copie gefonden fai werden. 'Vasgeparapeert G. v. Ilailc^. Lagerilont accordeert met het voorfz Regifter, ende was getekent ; N. Ruyfib,
I
ICk belove m Sweere na mijn uyterfie ver-
-ntnntin fo iijllürt li/ibnmon ent evprntpffin.nnrh
myn Commandement gheftelt ζ,βη, te doen naerkpmen ende executeren den inhoude van de InfiruBie, ende Or dre s my albereytsghe· geven, en die my voorts raekende mijn tegen- woordig Employ van tijt tet tyt, by ofte van wegende Ho·. Mog·. Heeren StatenGenerael foude mogen werden gegeven, ofnagefonden,
Extra£i uyt het Regifter der Refolutien van de Ho: Mog: Heeren Staten Generael der Vereenigde Nederlanden.
Martitden r l. Àugriftj i66p.
1Ν deliberatie gcley t zynde > is goetgcvonden ende ■■ verftaen, dat onder de Surintendentie, direétiejbt- leytende Conduite van de tìteren Hu^gens, Raedt Peniionarisi/el-Fiii, ende hhan "Βoreet, Haer Ho: Mog: Gedeputeerdenen Gevolmagtigdenop'sLants Vloote, als eerlle Perfoon ende Opperhooft over de ièlve Vloote, gheduerende d'aenftaende expeditie, commanderen fal de Perfoon Miehiel ty^driaenf^jie Rftjttr, Luyt. Admirael van Hollant ende Weftvries- lant, den welcken gehouden wert tor dien eynde den Eedt vervat in haer Ho: Mog: Refolutie van den itvee ■ den defes af te leggen, ende voorts als Hooft Officie- ren CorneUs Everif? ais Luyt: Admirael van Zeelant, den Luyt. Admirael Cor«f/ii Tromp, Luyt. Admirael Meppel, 'fierck, fjiddis, Luyt. Admirael van Vries- lant, De Vice Admiralen van Nefch, vander Hulfl, "BMckert ende (^oenders, ende di Schout by Nacht de Liefde, CerneluEverif^de longe, ende Bruyns - feld j doch oft gebeurde dat den gemelten Luyt. Ad- mirael de Huper, yets menfchelicx mochte overko- men , of wel by fieckte ofte andere ongelegentheden het Commando over de voorfz Vloote niet en foude konnen exerceren, fai by des felfs affterven, des God verhoede, oftg in cas van voorgefeyde ongheleghent- heytofceabfentie, de voornoemde Vloote als Eerfte Perfoon ofte Opperhooft, onder de Surintendentie ende direiSie als voeren, commanderen den voorge- noemden Luyt. Admirael Τromp.
Des fai den mecrgefeyden Luyt. Admirael de 7?«;- ter ,cnde d'andere Hooft Officieren refpeaivelijck fodanigen ordre fteile by haer onderhebbende fcheeps Officieren, dat in cas van foodanighe voorkomende ongelegentheydt van affterven ftaende hetghevecht, endeghemeileertwefendeonder 'sVyandts Vloote, gene de minfte teèckenen van fo droevige toevallen, ofte eenige de minile veranderinge in 't beleyt der fa- ken w^rde befpeurt, raaer alles in ftate ghf houden, omme by verwiiïelinge van cours der refpedive Vlo- ten I ofi:e dierghelyckc bequamc occafien, daer van |
notificatie te wetden ghegheven aen de fuccederende Hooft officieten, ten eynde als voeren gemelt,eti(i: fai defen haer Ho: Mog: Refolutie ghêfonden werden ' aen den gemelten Luyt. Admirael de Ruyttr, tnet or- dre omme fich aenftonts na 's Landts Vloote in T«(i ende by di Heeren haer Ho. Mog. ghefamentlycke Gedeputeerden ende Ghevolmachtighden aldaet t{ vervoegen, oock met fich nemen den Luyt. Adtni, rael Meppd, en den Vijs Admirael van Nefch, miti. ;aders foodanige andere Officieren en bequame per-
foo weynig ondienft van zyneonderhebbendeVloo. te jegenwoordigh in de Weftereems leggende,alsee· nighfints doenlick fai zyn ; met dien verftande dat h)
Lt. Admirael de /?M/fi/-,.nnitfgadersden voorfzLt. Ad:
mirael Meppel, Vico Admirael van iVi/fi&,en andere Officierenen perfonenfodanigeordresfullen hebben te volgen, als hun refpectivelyck by de gedachte Hee- ren Gedeputeerden en Gevolmachtigden ghegheven fullen werden j Sullende tot dien eynde defe hare Ho. Mo. Refolutie aen de fclve Heeren Gedeputeei- den gefonden werden , om te ftrecken tot hare narig. tinghe, als oock om aen yeder der bovenghenoemde Hooft Officieren een Extraél te behandighen ; Ends werden de felve Heeren Gedeputeerdenen Ghevol- machtighden mits defen geauthorifeert, om de felve Refolutie in alle zyne deelen ter executie te Men, voor foo veel als daer door het uytloopen van 'sLantj Vloote en d'aenftaende expeditie nictverachtett&i werden. Was geparapheert G. v. Hoolck,. Laga ftont accordeert met het voorfz Regifter, ende wa getekent iV. ^«/cÈ.
EdeïenGeflrengenHeere
ALhoewel wy gheenfints en twijfelen ofu Ed. Gl figh aenftonts op den ontfang van haer Ho. Mo. Refolutie, daer van eenextrad hier nevens gaet, enuEd. dircctelick toe gefonden is, herwaertsopde reyfe begeven, en by ons vervoeghen, ten fine als in de felve Refolutie ftaet uytgedruckt j Soo hebben Vj nochtans in con (ideratie vïnde importantie van di iàke, die geen uytftel en kan noch en mag lydenjfon- der merckelijken ondienft van den Landen, hoogt noodigh geaght u Ed. daer toe op het alderernftignlli te verloecken en aen te manen, en dat defel ve zyns reyle herwaerts over nacht en dagh fonder tïjdt verli« viril vorderen, op dat de goede meyningeenintenue van Hooggemelte haer Ho Mo. hoe eerder foo liever in dien deelen mag werden achtervolgt engeeffi^· eert j Wy hebben in de voorfz R efolutie ondefande- renaenghemerckt, datdefelve dicteert dat u Ed. met figh foude nemen den Lt- Ad. van Meppelen je"®"
Vice AdmiraeUrfw Nefch, mitfgadersfodanigeande- re Officieren en bequame perfonen, als u Ed. fai oo·^'
deelen op de aenftaende expeditie dienft te kpnncn doen j SVeIcke periode wy met de Heeren alhi"!^ weferide Gecommitteerden uyt alle de Collegien Admiraliteyt geexamineert hebbende, en gecoiwct®' teert wefende dat haer Ho. Mog-daer nevens veritaw dàtuEd,mitigaders den veoriz Luyt.AdmÌrael Mep- pel, Vice Admirael van Nefch, ende andere OW^i'' ren ende petfooöèn, foodanige ordre fullen ^^
volgen, als hun refpectivelijck by ons gegeven lul ^
werden ; Hebben naer ingenomen advijsvande g»
mcltie Heeren Gecömmittecrden hoogh noodigng '
Ofli'
^tnogen te fuüen nakomen en executeren^oock ; ionen, als hy fai oordelen op de aenftaende expeditis foo veel in my is, door dengeenen, die onder dienft te konnen doen ; mits dat fulcx gefchiede ιη« |
.ii
-ocr page 494-
|
oordeelt u Ed.raïtfdefen aen te fchryven ende t'ordon-
neten, dat defelve den voornoemden Luyt. AdtnitacI v{eppelen,aldaer fai hebben te doen verblyven, om oycr^ Lants Schepen en Pryfen met de welcke u Ed, onehft inghevallen zyt, te commanderen, ende die juvtenom herwaerts aen te conduiferen en daer on- trent den Gerequireerden dienft te prefteren, gclijck hem dat toevertrouwen ; Stellende en latende aen ^£j_lceureendifpoiìtÌe, om den voornoemde Vice j^jniiraelf^MiVf/c:^ herwaerts mede te brengen ofte nietifoo als defelve dat raediàemft ende dienftïghft vinden falj en voorts by u Ed, nemende foodanige an. clere van u Ed. eygene onderhebbende Scheeps Offi- cieren en bequame Perfonen, als defelve fai oordelen op de aenftaende expeditie dienft tekonnendoen i Sullende voorts tot u Ed. naerrichtinge, en om defel- ve des te beter te doen begrijpen, dat zyne fpoedige overkomile alhier ten hoogftcn noodigh is cn vereyft wert j door dien dat 's Lants Vloote op de Reede van Texel leggende t'ecnemael Zeylvaerdigh en ghcreet is j nergens naer wachtende als alleenlijcTc naer Windt enweder, ende dat wygemeynthebben ende gere- fjlveert zyn de voorfz Vloote met den aldereerften tedocnZeekiefen^felfsmetSuydelycke ende Suyd= weftelijcice winden , het Spaenjaers Gat uyt ; Sulcx datwy vanuEd-gewoonlijckenyver ende befchey- dentheytverwachten, dat dc felve in't herwaerts komen geentijt,jagheen moment fai willen verfiiy- mcn; WaermedeeyndigendeenuEd. komflemet verlangen te gemoet iiende, bevelen de felve in Go-, des Heylige Protectie. Gefchreven in 's Lants lagt | liggende in't Nieuwe Diep ontrent de Helder den mtJfJtt/ Augufty Seflienbonden v^f en fefligh. Was geparapheert B.vanVrybergen, LagerftontuEd. Goede Vrunden, De Gedeputeerden ende Ghevol- machtighdei van de Ho. Mog. Heeren Staten Genei rael, Lagetftont,Terordonnantie van de felve> en wasgeteeckenc
Spronfen.
lOURNAEL.
Volgens mijn fchuldige plicht en kan ick niét na-U- tenlJ Ed. bekent te maken de principaelfte voor- vallen die ons gebeurt zijn, op defe volbrachte « ^ Λ y® ' welcke fijn begin genomen heeft den ''V'" October Α/ϊίί» bendsrtvitnn Jeftkh, alsniijnHccr oeRuyter eenBriefter hant gheftelt wiert van haer "oogh Mogende "waer op terftont alle Capiteynen aen zijn boort ontboden wierden, en belaft haer te ver- len met lijftocht en andere tiootfaeckelijckheydt, voor naer volck,liet welckghedaen zijnde, foo hebben wy aem/^i,e Octobcraltefamen,naementlijck met ons Pp·'"o™chfchcpen,(/«van Amfterdf.m daer mijn ^^f ^«"yter het commando over hadde, en fes η tNoord;rquartier, onder 'tcommando van den 'Js-Admirael van , ) ons Ancker gelicht,
Cadix in Spangien t'feyl gegaen .pafleer- " "r/f'qaadre van de Engelfclie, legghende voor
rnm ghenaemt Uott» ten Ancker, daer het
pW ° over hadde den Vijs-Admirael Uuwfin , K^^aileert 7ijnde, feylden wj by de Windt om de ten ^^giiens den avont fette -wy onfe cotirs met denl ΗS. S.W. acn. DenMiindm ditoPitfiaer- riiio^i, Admirael de Ruvter,en na de pitfia-
nngh Wierden op alle de Scheepen twee ftormlad- ®P'"^eckt,endoenwiert onsbekent gemaeckt ' ginghen. namentlijck, nae een Ey-
G^'rfi-Ree. het welcke de Engelfcheeeni- 8 = jenden van te vooren van de Hollanders met ver- g^iiomen, cn fcer Tyramiicb met de felre aldaer „ re- ydaer^oor |
quaemen den meetntwinticbftm dito,en vonden daer leggen negen Engelfche Schepen, namenriijck, fevtn Coopvaerdy-ScheepenjΜβ Koninghs Fregat,en een kleyn Jachje, dat ghebruyckt wiert om van den ee- nen Kuft tot den anderen de Goederen te haelen en te brenghen, en vonden van het Fort en Cafteel een Engelfche Compagnies Vlag waeyen : Die van de Schepen bemerckendc dat het haer gelden fouden, gaven haer van ftondenaen, aen ons over op genade, en het Engels Fregat wiert gheboden vanftondenaen te vertrecken, het welcke hy dedejen doen verklaer- de de andere Schippers datfygehuyrt waren van de Weil-Indiiche Compagnie, het geen fybe-eedichde, doen wierden alle de Goederen aengetafl:,en in ónie Schepen gebracht,die feer veel waren,ioo van aller- hande StoiFen,Mufquetten,Staven, Yfers, Meflen, Laeckens, verfcheyde packen met Cattoen, en Sche- pen vry gegheven, maer de goederen ( om datfe de Compagnie aengingen) wierden prijs verklaert: Als die van't Cafteel en Fort dit fagenjfoo fondenfy een Sloep met een witte Vlagh, van alïairen aen boort van mijn Hoerde Ruyter,en gaven haer oock van fton- den aen over, met verfchooningh aen lijf en goet; waer op datelij ck alle de Soldaten van onfe Efquadre aen Lantgeftiert wierden met Vliegende Vaendels, en mymde het Cafteel en Fort en daer op plantende dePrinceVlagh,ende Engelfche Gouverneur met fijn Voick wiert in een van de Scheepen gebracht en geboden te vertrecken, waer het hem geiefdc: Wy verwonderden ons als wy het Cafteel verfien vonden met negen Stucken en vier Baffen, en het Fort met ten tn txuinticb Stucken, waer onder halve Cartouwen wa- ren, en bemant met budert veerticb Man,en foo wei voorfien mee Ammonitie van Oorloch,en Victu- alie nae advenant,dat2.y het fonder flach ofte ftooi overgaven ; doch hetfchijnt dat het fchelms herte da- telij ckgheheel verfkut,foo dra als het fietfijn fchelm- ftucken teniet loopen. : .
Nae dat nu de Engelfche vertrockcn waeren, en van yder Schijp tien Soldaten en twee Bopt;sghefellen a?n Landt geionden waren,hetgeen in'tgeheel,foo met Officiers als andere maeckte bcndirt, Jes-ea dertUb Man,hebben wyonfe Anckersgelicht,eniijnweder Zee gheftoocken,enquamcn den, wri/i» December aen het Landt van Serra Liona,fagen daer in de lucht een vreeffelijcke Star met eén S:eert, de Star ilondt in'tO. S.Ooften,de Sreert ftreckende na deiiN.N. Weften alwaer wy verftonden dat de Engelfche een Loly hadden, daer twee Metaleen drie Yfere Stucken oplaghen,die wy daer afhaelden, en de Lofyomver worpen, en bequamen daer ettelijcke hondert Oli- phantsTandenen Yfere Staven, en meer andere Goe- deren, als oock mede een Duytsman met tw^ee Kin- deren die fy Slaef gemaeckt hadden, en vérfaghen ons doen van water en Limoenen, en lichten doen (op het feyn van den Heere Vijs-Admirael de Ruyter ) ons Ankersjen gingen 't fey 1 met een Oofte wint, feylende Zuy tWeft aen,en quamen den t^/ì/fwjanuary fijHtnhsn- rffrt jy/M^e/ligi voor het Cafteel Wf/f» , het welcke de Engelfche mede de Hollanders ontnomen hadden, en eyften het op dooreen Brief, maeriy wilden den Brief niet accepteren, waer op eenighe van onfe fchepen da- telijckgheheel dicht daer onder ten ancker gingen, eti fchooten daer dapper op, doch die van't Cafteel fchoo- ten sheweldig weder : wy landen al onfe Soldaten van de Vloot, die in 't eerfte groote teghenftant von- den van de Neghers , ende verfcheyde doot fchooten enquetften, doch io drafe te lande waren, fóo teghen de Neghersop de vlucht, ende wy ftakcn datelijck de brant in de Negerey ; de Engelfche dat fiende, tìakea een witte Vlagh öp,enyerfpchten quartier, waer op ly onsvolck hetCafteehnruyindcp, envsy vonden net bemant met wiri»wi«tif^)Vian, enghemonreertmet /itiojftuckenCanonj wyfaghenkort daer na een En- gels Schip in Zee , daerwynatoegeTondenwierden,
en veroverde het binocn een uyr, was bemant met vjf-
tigh
en OORLOG. VijfenVeertighfteBoeck, 475
geleeft hadden 3 waer toe wy al te iamen heel wel ger folveercwaren,enhët beliefde Godt dacwydaervo |
-ocr page 495-
|
SAK EN
tig taan jengemonteertmet dmtndsrtigbimcKen , loo kopere als yfere, en genaemt Vitìoria, Daegs daer aen lietenwy het CailcelWii/^nipriiigen , en gingen onder feyl , paiTeerde hetCafteelSimwfl, waer van de Vijs- Ad tnirael met verfchey de fchoten verwellekomt wier- de , en qiiamen den ftvmden op de middagh ten ancker metonfeEfquadres opƒ« vadem Waters voor hetCa- fteeli/i/ M.ina , waeropcotnniandeerde den Heer Κλ/c- en wierden verwellekomt met verfchey de eer- fchooten , en lollen dacralle onfe Goederen die wy aen het Eylandt Goedere bekomen hadden , die'er fecr welkom waeren , want fy in langh geen Goederen gekregen hadden 5 noch licht krijghenfullen ; vernae- menoock àentughmJen January een Schip in Zee j daer wy na toeginghen, en brachten het dienfelven daghnoch byonfe Vloot,'twaseen Enghelsman , be- mant met wiriijman entw/n»<gi ftucken , ghenaemt St. Martha, daer wy de Goederen uyt lofte, ende doen een Brander af maeckte , om by eenigh ongheval ghe- bruyckt te werden ; brachten hier foo eenighe daghen door met het loffen van onfe Goederen ende met wa- ter te halen , totdenyf/ïeoFebruary ; als doen lichten wy onfe anckers en ginghen onderzeyl , zeylendenae
diedeEn- van het
paneerde naer de middagh een En-
dight onder Adia et, eenfdeels door
Deens Calteel, tot voor een plaets ghenaemt Morea ("alias) Naffauw , het welcke de Hollanders in befit hebben : Als mijn Heer de ^«^iicdaer een Brief aen Landt geftuy rt hadde, vertrocken wy weder, ende paf· feerden kort daer na het Fort Anamabo , endequamen teghensden avondtteti ancker tuflchen A dia en Car- montijn, fìjndeEngelicheplàetfen , vonden daer leg- ghen een Engels Schip , dat het terftondtteghens het Strantaen létte, ende het Volck begaf haer naer het Cafteel :'5 Anderen daegs 'smorgensteghens dendagh quamender welï^/iwArtNeghersjfoovan 't Cafteel del Mina als van Morea , met haer Canoos , verfien met Houwers en fchiet - Geweer en Indifche Vaendels aen boort van mijn Heer deRuyter , endoen wierden alle Chalöupën endeBoote vol Soldaten ende Matroo- fenghedaen , oock ftorm-ladders ende andere noot- faeckelijckeyt ; den Commandeur over de Matrofen was mijn Càpiteyn vander Smn, ende over de Solda- ten den Heeir Groef vm Hoorn , ende fijn doe ghefa- mcntlijck ha Landtghevarenom het Cafteel Carmon- tijn te bemachtighen: ^swynuonderhet Landtqua- men , lieten de Engelfche het Fort Anamabo iprin- gen, waer door wy vol couragie wierden, maer vonden |
ons i^acft bedroghen , want als w quamen, wieit ons het landen be de h^rde brandingh , ende anderdeels door dé En- ghelfchè Neghers , die met duylènden op Strandt ftonden , en in loopgraven laghen, als mede in haer Hutj es, die op ons wacker flancqueerde, foo met kley- neStuckjesalsmetMufquetten , en die van 't Cafteel fchooten ooclt gheweldig na ons, foo dattér verfchey de Canoos in de grontgefchooten wierden , ende wy kre- ghen vcrfcheyde fchooten over ons heen , foo" dat wy met onverrichter faecke , ende met weynigh fchade, als eenighe gecjuetften, weder na boort keerden, ende wierdtvoór diendagh uytgheftelt, doghde Negers hieldenwydien nachtby ons ; wantwy feyden , dat wy^t hervatten louden ghelijckoock daeghs daer aen gefchiede, doch met meerder voordeel, want s'nachts quamender eenighe Negers van de principaelfte aen boort van myn Heer deRuyter, met belofte , datfy qnsfóu^en laten Landen , waervoorfy ghenoteneen vat ^randewijn , als mede eenighe Neghers Kleetjes en viprtrockeri doen voort ; vt'aeropmijn Heer de ter ^tfia'erdèren doen wiert'er belaft, dat men met het ghementiöheerde volck terftondt ibude iiae Landt varenl'hécgeenvan ftóndén aen gedaen wierdt ; de blanckekb|fpenbeftx)nden, fobhooghealsleeghe, in ftvenboriièrt vjftigh mari , en'omtrent de vyf hondert Neghers,'onder-weghen aij nde, lieten de omghekofte Negers eéri''ï'iince Vla^h waeyen van het gefpron- ghers ( hier vooren ghenoemt ) verfcheydemalenden Gouverneur laftigh gevallen zijnde, om het Cafteel te laten fprjngen,waer toe hy niet wilde refolveeren,wieit fo quaet dat hy twee vaii zijn Kinderen, als mede twee Neven, den ftrot af ftack, ende fneet doen zijn felven eenighe ineeden in den hals en fteecken in'tlijf, Iprongh van de Muyr, en kroop achter een klip, alwaer hy daer naer doodt gevonden is : De Enghelfchegaven wy quartier, ende onfe OfEciersfteldengoedewacht, enallefterckendranck wierdtloopendeghelaten, om het volck in toom te houden, maer als de Boots den dagh daer aen-quamen om het volck daer van daen te halen, foo warender duyfenden vanNeghersvanalle de omleggende plaetfen by een ghekomen, ende bega- ven haer onder het Cafteel, en wie daer buytenquan» wierdtvanhaeraenghegrepenen al ontnomen wat hy hadde, ende wie fich daer tegen ftelde, hieuwenfy de kop af, foo datter doen meer van haer om halsghe- brachtwierden als'erin't ftormenghefneuveltwaren, doch wy begonnen daer onder te fchieten van het Ca- fteel , foo datter eenige Negers doodt bleven endever- fcheydeghequetft wierden, endede reft op de vlucht, ende doen quamen kort daer na de Overften vande Negers jnet een widt Vaenj e aen 't C?fteel, verfochten vrede en vrije-haiidelinghe, het welck b^er toeghe- ftaen wierdt, ende daer op vertrocken fy, ende doe quam al hec volck aen boort, ende voor dommandeur quam daer binnen een opperCoopman van l»iarpmet eenich volck, genaemt Samutl Smit, een Hollander van geboorte j doen wierden alle de ftucken rontofl los gebrandt ende falvoehefchooten, foo medi
• t?. . - -- Ven
den
weder van daen met onfe Schepen, énquamen ^ertimdin dito weder voor Het Caftc
Z,....................................... ,
wyfeer verwellekomt wierden, endênad^twydae''^"
les befchickt, ende de Goufl^iften ίη hadden j^nde vw Water verfien waren, lichten wyghefamentWck om? anckers, zijnde docaàcajevenm tniintigb^to February, en fetten doen onfe cours bydewÌDtoro<^ Zuyd,en pafleerden den Ofbtflto Maert de Linia vEqui- no6tialis,als mede den derdtn April'smorghens meteen fnfle koelt ftaken daer weder door de Linia tailis, ende den dito fturf onfen Capiteyn reforme Cermlis Bylant, en wiert den /ηαηβιη buyten boort fetjOpdehooghtevanM» graet^wminuten, voorc» polus hoogte
lieadtrtigbjlen Αγί'ύ, zijpde Mw-avont wy teghens de middagh voor het Eylandt Bari daer in de vtmigb Enghelfche Schepen waren, wy al te famen tegen de Straadt aen joeghen, Γ® ' fcheyde uyren tegeaftQegen> Qttk
van STAET
genCafteelAnamabo, waeropwy fondcreenigheti genftandtvan deNeghers (dochmetgrootemoevte
en perijckel van 't branden van de Zee ) Landen · tlwl ^ de middach begonnen wy temacheerennahet CaS Cormontij η, ende doen zeylde eenighe van onfe lichte Schepen dicht onder het Cafteel, ende fchootcn daer dapper op, datter de fiucken af vlogen, onderwij» Ie marcheerden wy dapper aen, en kreghen deNems op de vlucht, die by haer Com mandeur vluchten, ge-
naemt JanGahs, zijndeeenmonftervaneenMenfch"
de welcke boven op een Bergh drie ftucken hadde ghe! plant, daer hy gheweldigh mede onder onsfdoot cn vericheyde quetften, doch ons volck drongh foo hart op haer aen, dat fy ghedwonghen waren te rqtire. ren, ende marcheerden foo met kracht tot onder het Cafteel, ionder haer fchieten te achten de Negers van ons, deden mede haer beft, ftackendeNegheryinde brandt, en floegen, al wat fy kreghen de kop af, lieten het lichacm legghen en namen de hoofden mede, want haer was voor yder kop een vereeringh belooft, doch wierden oock eenige van de onfegequetft en dootghe- fchooten. Als die van 't Kafteel vernamen dat wy foo nawaren ftreecken fy ( na weynig wederftant) de Vlag, en verfochten quartier, foo dat wy met weynigh verlies van volck het Cafteel Carmontijn vermeefterde, het welckbemantwasmetjz. man, en ghemonteertmet
ghelfche plaets ghenaemt Cape .Corco, alsmede een ' ««iBi/mj^É ftucken Canon. De Overftevande Ne'
ScHepen , endewy zeylden daer den
' ^ - . en, én quamen den
:el dei Mina, alwaer |
-ocr page 496-
en OORLOG Vijf en Veertïghfte Boeek, 477
|
I ntevccht tegcnsde Caiteels.daer wyfoo ghcweldich opfehootcn,dattcrde Muyren afftooven,en deEn- ffdfche by troppcn uyt liepen, doch die vande Schepen fchooienoock gcwcldich in'teeriljwacrvan wyver- fcheyde dooden en ghequetften kreghen, maer als wy haer meenden aen boort te klampen, (lieten wy aende eront,foo dat wy gedwonghen waeren te rugghe te keeren, enfettenhet doen ten ancker , endeden als doen ons beft met haer te befchieten, foo dat fyfeer fchaedeloos raecktcn, en wy twyfFelen niet oft het fai haer Wil heuglien.en ftaecken daer doen vandaenna Martenicke, aaer wy onfe dooden begroeven, dat ge- daenzijnde,ginghenweder'tzeyl ende kreghen doen verfcheyde Prijien onder het Eylandt Monferatte en Merocs, die wy tuflchen de Cafteels van daen haelden, ti'aervan wy'er eenighe verbranden en eenighe aen jietEyündt Statiusen ChriitoiFel verkochten, de reft niraenwy mede die wat befeylt waeren, en quaemen ilaer mede den vitfthienden }uny voor het Landt van Terra Nova, alwaerwy noch acht Prijfen bequaemen, daer wy de Goederen uytloften, en inde brandt ftaec- ken, kreghen daer oock veel foute Backeljauw endc fchoon Engels Broot, dat ons heel Welte pas quam, want wy wacker van honger gequelt waren, wy lichten Anckers en gingen daer van daen.
Den negenden July paflccrden foo dicht langhs de Ey- land;n vin Ferro, en quamen den drit en twintichflin dito dicht onder het Landt van Berghen inNoorwe- gen,alwaer Λvyverftonden dooreen Gailjoot datop dc Oüft Indifvaerders quam kruyflen, het ellendich fpringhenvanden Heer van Obdam, en het vluchten van vcrfcheyde Schelmen, waer op mij η Heer de Ruyter pitfiaerde, en doen belafte, dat yder fyn beilfoude doen oro voort te raecken, wanthy naer huys wilde, waer opwyalleZ:'ylen bymaecktedic goet doen konden, maer hadden veel ftilte en conrrarie Wint, kregen alte- mets e ?n Scheepje te fpreecken, die ons bericlite, dat deEngelfche msttachtich Zcylen voorde Wal waeren het geen mijn Heer de RByfe>-niet eens aen fijn kleeren' racckte ; maer G jdt fy ghedanckt die ons bewaert heeft voor haer, want Avy daerwacker voor ghefeten fouden hebben, hoe wel wy alle ons beft ghenoech fou- «lengedaen hebben,
|n bclibccatfi ertept Sönöe/ tó öin elfden Put Qoet oebon&en / Dat onUec be fucintenbeiuis 1 tU ü, ttttfc/ fielept cnbe conbuite ban be ^eecen Huyghens^ «flEt fcnflonarW de Wit, eube JohanBoreel, gaece |o. |Bo3. iSebcputeecben enöe <i5êbolmacöti80be tip'eSanbisi JSloote/ al$$ eccfie ^ccfoon cnbc Pftöooftoberbcfclbe ©loote / gfjeöuptenbc be attt' ratnbe cjcpcbftie / fommanbeccn fai ben J^ccfoon ban Michicl Adriaenfe de Ruyter, Euptenant 3tbmfi tati ban Hollandt ende Weft-Vrieilandt, fulUnbe OBeöoubcnfjjntotbfen epnbe bcn€ebt berbatingaet P-JilBog, Kfolutfcban ben tweeden befcjS/ afte mmi cnbcboojtöni!S)^ooft-i©fftt<eten/ Corneiis wertfi luptenant SComicael ban Zeelandt, ben ^uptinant itbmtracl CorneiisTronip, aiuptenant gomitaci Meppel, TjerckHiddes Euptittant Mb^ nuraei ban Vrieflandt, be ®{ji-3fibmtcaclcn ban oanbcïHuift, Banckart enbc Coenders,enbe w ^CDoutenbp JSaCht de Liefde, Cornelis· Evertfz Bruynfvelt. Φο«ί of't0ebeutbe bat m^".·!^^" ^wptcnant 9£bmtcael be Ruyterpetsi n'TOpciirmociite ober ftomen/ ofte toei bp Htu
ijetcommanboobec Η ©loote niit en foMbe bonnen ewtfeeren/ SPöcSfelfsïafaecbcn/ beiS«©obtbec{)oebe/ ofte iJoojgefcpbc ongSeUgentilcpt ofteabfeni i;X''®?jnnettiiien©ctroon ali eecfie ©erfooneni fl rif fïiooft onbcc öe^ucintenbentieenbebitectfe/ nniif mk"". to'nntanbccen ben boo?noemben %uptu 0Zh, CornelisTromp: g^fjSfOUbebenteeCi E 3tbmicaci be Ruyter, enbe be
refpectltoe foobanitjenojbje ba fr. onöÊcfjebljenbe ^tiiecp0-©ff<cieten / "< tast ban foobaenfoen boo?6omenbe ongöe» |
IcgentDeptbanaffiecben/ flaenbcget ocbctgt/ enbe 166 ς Öljcmcfleect toefenbe onbec sS'BpantS ©loote / gt> ■ nebemfnde tcecBenen ban bjoebtgöe toeballcn ofte eenisBe be minfte becanberinoDe inbe faecbe toecbe befpcuct/ macc alU0 in daete geliouben/ ontme bp becbaiflelingfje ban courji bec cefpectibe ©looten/ oftebtecedijtBebequaeme occafien baec ban notifica» tte te toccben cljcbaen aen be futteberenbe Igoofi· <©ffi» ciecen ten epnbe aljï booten gemelt· €nbt iiei befe fiaece jlÉog. cerolutieoliefonbcnaenbegOemelteÊup? tenant 3tbmtcaelbe Ruyter, met o^bje otn fiüj am!> fiontiSnaecsi'Eanbt^ ©loote in Texel enbe bpbe ï^eeccnBaece Jgo. jiiao8.<©ebeputeecbenenbei5eOoli mac()tici)be albaecte becboegl^cn/ ooth metfitj^ne^ mcnbc gcmclte Euptenant Sibmteael Meppel,enbê ben ©[i$(-3fibmicacl ban Efch, mttfgaebeciEi foobae? nigeanbece Officieren enbe beguaemc^ecfoonenaljji 6p foubeoo?beelen opbe aenftaenbe eppebitiebienflte fionnenboen/ mibt^bat fultbj»ggefcgtebemet foa ioepnic^ onbienfi ban fijn onbergebbenbe ©loote/ tegmtoooibicfjinbe Wefl:er-Eems leggenbe/ alsieei ntc[)ftnt0 boenlgc6foubef|jnj metbienbetfiaenbebat Dp Euptenant fibmirael be Ruyter, mitfgaebers toooiftlwebe Euptenant iibmirael Meppel, ©jji-Sibs mfcaelban £fch,enbe anbece (©fficiecen en pecfo; nen foobanige ojbjciü fouben gebben te bolgen / al«! Bun cefpectibelücisbpbe gebackte l^cecen «tDebeputeetbeti enbe <tBebolmacQticpen gegebenfoubetoecben. Cot bientpnbe isfbefeftacc Igo. fflaog.cefolutieaenbefel? be jgeecen <t3ebeputeecbengefonben/ omte^cecbett tottiaecenaecicgtinge/ aIjSoocb omttte aen pbec bec fiobengemelten ^ooft- (£)ff{cfecen een eictract te begani» bigen/ enbeboiecbenbefelbe l^eecen <(3ebeputeecbett enbetSebolmacDticdben geatitgo^ifeect/ ombe felbe refolutie in allen fijnen beele tee epecutie te (lellen/ boo; foobeel al^baecboojgetuptloopenban'jiEentst ©loote enbe be aenfiaenbe ejcpebitie niet becaclitecc foubeiuojben.
©oo?eenigge baègften toaji eengtoot tumwitonti ®nra»it flacn op't j^tDip ban ben ]geec Euptenant rael Tromp, onbec be gemcene iKaetS/ obefttoini uan öcb benban'taintbec/ liet toeltö fp nietentollben boen/ ban in ben naeme ban ben ^jirtce ban Oranjen, flellenbegaec in ben gootOfien ocaebt teggen gaece Obecgeben en ^ebell)ebbecen:^it een tbepnitgtec necc ggeUpt3önbe/ ijSi't felbe boebecomopnieutobe» gonnen boenbeiitociifcöafte/ toaht fp niette bjcbeti toillenbe toefen niettct gcneBaecgeftgafttoiect/ gin=· gen met be^acfaen naec belKa^pt/ maet&enbe al;^ baec feec beel getoeltsi / foo bat ten langen leflen be 25e» beltjebbecen/ fìebbenbe geietopbe p7intipael(ie25et:= Hamer / be felbe Qcbben boen bafi fetten / om be ftgul- bigge na becbienflen te flcaffen. ^e Scgcgjü-ieaebi: ban öiec obec becgabett gftétoeeft Jijnbc / en befe moet- toilligfiecss bec8oo?t|jcbbenbe/ gebben eenftemmeljjiB goet gebonben befe enorme baec ten fpiegel ban alle an^ beceiBatcofenen ^olbaten te flcaffen na belioocem ^ooijï'tban / bat op ben elfden aiugufli/ ttoeeba» befe pccfoonenfpn ggeconbemneectomte tcecfienom ggegangen tetoo^ben/ 't toeleg in befecmaniecengge* fcfiiet : ttoee bjiefjeji ineen tinne fcBootel gelept jönbe / 'teenemeteen<ffialgl)cn'tanbec meteennul/ toiecbt baec een fecbet obec geen gelept / om bat Bet cecgt te be» tecftjn (lanbtfoube bcBouben/ bie be 4ESalgB tcotft toiéct batelgcb aen be notB ban be Stee bafl ggemaecbt en op geBcfen / en be anbec bie be nul getcotgen Bab feec flténggelgcg oegeefTelten geb^antmectbt/ enboen boo^ ^cBelm aen Êam gefet. ^aec na quamen nocB biet ban be boo;f3 pecfoonen bie mebe (lcengeigc& gB«0eefi> feit toiecben / en j^'anbecen baeggji toiect nocg een gge» gielBaelt / be toelcfie. i0 blpben fitten om bat be tijbt té 6o?t biel om b' etetutie te bolboecen. ».
^JnbefetgbttoogBbe^eec WeftermsmafgBefante ban Hamborgh, enbeicfi OOCÖ na ben Helder, om man en bel!9ieecen<®ebeputeecbefoobanBaec]^oog|^e. (tig "^· bemmicaUteptlie fp^eetlun/ caet&enbe't(hic6 bec Commeccie/ enbe be ^eutcalitcpt bec 3Bp Qua^
tnett |
-ocr page 497-
SA κ EN van ST AET
|
16 6 < men ben negenden Sütioufti fllbacc/enbc logecrbenss' natiliJS óti 't Schilt, CCtt «©Ojp <n Texel, Jjjnbc alle IJIips fcilfoÖbblöèp?optÖatl)ettoajï/&pecus & domminos communi clauderet umbrà.
^ri 'f tóeDecom heccctt yaböen b' cec boti fc ofjeittoei ten be fêeeren Huygens ctibc Bòreel, itiet be Euptcnant Colanel ban Sancen, tJóojtisi ^jeDtcant / Höebecijn Se- na, enbednbece.
^e (tlbe fêeetcn Jabben be Deleeftfjept Dan 't arcelïe» rêh / fenbé óHfe tjclutfetoenfcBiniaiert op be cepfe t' ontfaiii gen. ^eec Huygens, ίή beré 3i)ne Booglje giacen / toonbe eben foü ótòotè cefolutle aljï d' anbete om be f o?= tüpnuahben «[^ojIogtêtenteceüopDetto^eet élement bah be S ee / IjebBenbe b' onoe jlupmtcBepbt ban biert op befetocljttec Dàppecpétcfcontrcert. Atac- #!eiitwaclfden, Γρη be l^eeteh oSebepufeccbeii fn jsiK' Texel àb'iactipubenfoo ban bert Öcücljftact aliSban ^ be be CapftepUert bf e piobifionelp ÖUpten emplop toacen gelàtert/htetbè felbe ^SciiÖJfcaet fn Uefolsne getreben omWett^fafetbi'n ban be boö|fcö?ebé Capttcpnén ten pnntiïialch tfeSitetrtilrteceH / öaet inne p?oblftonclüch fòóbiefcéiidjieàbàiitéert/ wt ra reguatbe ban be ^tft'òutW ilacirtt Stathouwer ettfeeCapitepnen Schey erttje Yibrànc dé Vries j ^tìirénWért tejipHiïtlpaïcbföii geartefteect/^Mrtfti)/batten àeriftèn bàn άΐΐε be iJoü?rtortnbe οεή Sibbocàet ^tfcàcl fyn^n
tïnrt^'t/ robe btfojtS8có?öon= neett bàtOcmbe pc'fòttwtt o^ijàire^flìfpcn gejieft.fdtttfer»piÖert.
'©e fectch «iSfbé^èefctìe ficBïien ^aec ©ο. jfSog. cefÉAuÏïeViièïtètiöe 't tumftiàfnibeìnint battbê ©loot aen tcnattec be ^àòft ëijficïreft fiefterit ^emaefiit; ©ie aUcgoets toitlfóö öéngeiiöirt^i ftébtienwaec bact naer te regule» een/ Bptgjjefobbfttaiieenlötftbe ïuptcftam ^fibmis caeit romjp, feelcte betBiaccbe bat öp onbec ben boojflirérttiie ï#ïebant ^bmltael ϊε Ruyter niet öegfleetöe te ^aen / betoijle fiem een anbece Da? ben't Dooft gbelleltbjaiÉi/nu fip be l^loote fn goebe oibjeenbepoflupiöabbe gebjacöt. ^p fjeObcn oocfi m«ïieboD?rtoemöe ^ooft «©ffiCfëcenin oberieg gèbiagt tòatól^jeientonbuiteobec be®h)oteboo? Delfzieliegs oetilre/ t^àec bectrecfttoan beboo?nóembe ïnptenant lebmicèii?lïiieRuyter,foube blenen tetoecben geftouben/ bf è aileïHeöc / iiebenjSljaei; geoo?beelt Rebben bat aöfOi lupt htiötraé(belijchtoa0Ïiatbe Euptenant ^bmfcael van Mëppel üp bé felbe ©loote becWeöe / J}oo?nament= IjjcliftttonffbeciJtfebàtbe fcftepen cefo?tetcnbcdnbe« €ö(lêitfe tee ilbmltàlftcpt in Weft-Vrieflant enbe ben Noordcr-C^artiéreftifeecftecftten flantbjaten/ enbe bp gebòlgcboch'tftfjeépjSbolth ganfcD ongenegen om ttierbefelb.éfcftepentòeWccimin ^eete fïeccfien/ enbe biiptentim beribaettii te feortien.
©ci aiÌbi!«ii-0àégSÌl^'be befofgnesf niet ben fciieepö Kc0ö li-iSàAt öBeconfftWccct enbe gtjeabfolbeect/ siitcflop fünbe Chpitepnen Bibberen , Rinck TjebbesjBiflchop cndeBòttmangecaffiect/ enbe alle bebo?bccegl)eaccui """'· feerbcnijcàlifblbcect,
càifÌJefnitbbag tocbec enbe be ^ee toat mecc: tatiEom bccbjbnrertiie/ Ï|ctiüen àenflcinbti ttiet belgeeteaeni Oc floot tecfenbe'iSÌiCoiniriitteeiben ban alle be «ollegfen iidfrn " tccibrtiiiaHtepteitbe1êt>off-t©fffciecih bajTs|3tanti " " ■ ©lóöie Die lip artbece trtcaffé öritcént be i|eeten <!5càmmttteect toïjèccn/ tèe p?efenife bàh tctiigiie Eoa^lü^eh gijebcIfbcriétt obec Ijet uptloopeh ban
obeclit j,a)fte/icpiefcntatie bàntjeeietébénen'gercfol·
iatibtjj ©Ibdfe/ aitoaécbaecbcclcbifficultcptcnbooii gl)cö>jpci»^ jpnbc / cpttteliJtp / Hàec Ihngfibbprfgft
.............i........................
actjrcTtbljfll t^óHètn'tfdh''
JftefiöepÉnfüübe iitìctfteh p? ga \/'jm bettfdltlBèhö it\étbe iridate jjet
ìftt b&en({)tfi róUbe'jflb / 'ebbë bat mfn'foube ttactìten be ■rejlcKtibcmetfi«abontö« : 'nfetbùoicjèàhiéhbj ecbtbe
leàWtfimMBp^e^^te
bo1ÀteÌnbdpàc0t tèh twaelfofcenülirenTotjben titöètfch ortiicc 5epl / enbe tbt boo? Ijet <©ai
'tÜEC.
Wtfen Dan De ffiujtcr toc %t. aumf- ran. |
banbeöebEbaec be fceepen rteflcecfit lagtn ban Ìm Hèirferafbóo^b^'t nièubie bieptot aenotte onttm Ijel Schilt toe/fortber labetett fn't Spaignaerts Gatte Cftcctìrhen : W^tt^ alfoD be ïuptênanfc Slbniitaclftì Ruyter aibaec nùcfinfet en toajs gearrtbeett / fonie gcöjbürtneétt bat bile toel bejcpibE felepne i«oa!tm fouùenblpueblegg^in/ biertietalie tofnbenfeöntjenup làberen/ ombe Supienant SliDitiftaelbe Ruytèi· to^ii®^ hacfl be frtbe alDSét aehöbcltómen fòube fijn/he"®""· ffilöótÉte boen bolgeb. Φρ be bobjfcöjebe bellfeta. m Bèéft bé ïuptenabt ^bmttaelC^ömpfnötnooi; Ititfte lelHie décbicbeljjcbe tetitièìi getéitetectt bebetMa- rtnggftïecen bi» öenl gibaen/en baet benebeiiSbctfocfit batflpböiiibefeÈicbeDi'tie ban'tenipiop motïitetoeta órttpgrtV betóöiè t)^ bòctj ittet gene iufi enbe genegent» f)(pt bé toti)t fdUbe Bdnnén bóeh/ met bpboegfnge bat^ fn aïibécc öcicóebtöeöcn ficl) ben bfenji ban 't ïaWttfet fobbebrttrecHcil,
^elgeeren (©ebeputeecbeliebbennacctioiijflawbf-KÀ
Itberaire niét be gljemeUe Igeec atbaec acntocfinlsiiMj <!3Bctùrt1\nfttcetbc ban be Collegfe tee Sibnìita·'® Oteïittiact ùbec öBeBóubén / bén gfiémelbenSuptenant aiiintfcàel óDétepiefenteect be cebenen toaetommefti óojbc'elbéntjatöp oiibeftoaect enbe fonbec bcéncSInge bafi fpé ééce / be éicpebttf e bonbe bp bioonen / enbe bengcm becboigen^ becmaent tot fgn bebofc / maec aifdöiipbfetibnaéngéffen op't boojfjUetfoetB bandi- miirebijwbefcéipebitfe bleef fnffftecen/ fo ficBbcnfp Bembé'Bentgtjémaècitttiat fp fiaec niet en bonbeniic» boêó't òm Beril fobanf ge Öfmffffe te bonnen attoj&ititt/ tegenjSbeténéutUanljaec^o. iBog. tefolutlebanliiii elfden befe^/ etibefn ΐα!ίί{)Ρ baec bp fntmer^ tblltie pécftfiecén/ bat gp fn fultften ggeballebe mffTfe ban lbaecloo|) Ifêogenbe bftetteljlcb bp PP foubenicietcn becfoecben/bat fp fnfuUbentaji Daetitot gaecne / fgnengeballe mebe aen baec'i^o. pog.fc|)# ben fouben / maet bat ftp genootfaecbt bjaii We bifpofi» tfe/of fmmeïsïöaee^o.HSog.autBoïffatfe op (l^eecén<0ébeputeecbe)om bfentfielbente mooen # ponècen/afte toacöten/bat fjp ootbfn allen Bc^ielli fiBooniiaecÏétficegenpecmiffle banbàetnfetenbe^ fioo?b«c fc!)rpöén/ banna get actfbemetit ban W Euptenant ^omftael be Ruyter, fn be ©loote /bctóijlt letpjóbifioncel tommanbcmentBem bpcefolutlcbati laei: l^oogl) JÜ^ogenbe aenbebolen / foo lange bleef toti' tfnuecen: a®aecmebe benfelben ïuptenant Stbtw cael ban Baec ig gBefcöepbén / fonïiec fit0 ffnalijra» explicite tebérbiacénof öpbaec obecaén Baetioiioi) HSogiicnbe fcf)?öbéb foubeofnfet ; 3©aipeïticIi"iF be / fp toaren ban meeningfie met Bet fn é» b?engBen ban iS'EanbtjS ©loote boo?t te baertn / BoebariföBficÖ bfefaetbeoocfttercenet oftetetflnP»^ fjjbe föube Ttioöen fcBfcHen/fónbec baetottittic K^ nfgB ïétacbitiient aen'tbjerch'te laten toef)?w"/ betbijteb^c]cpecteiftfe gBeleeitljtìbtbatbaecttieWKii^ gBcofcaffebeiilfaaêclooft30ribé/ befélbebfcSmail? jf bJeeiben ef jlfe'aenben hfet toébecom toaji aen tetKW boo?nattientltjtb aijs men fotibe toatBfcn na tofrtb'eh/ bcquaembmbe ©loot booj'tSantSiWcP'" ^eeteBcIpèn. '
^aécbatben vijftienden, 'fng'EanbtjS ©wfcj béüeeteniBBebcpütcérbc toatén Q&ebomett οε^ bahbe ^cBcpen üpt -t Texel, Ijebfienbe öé boMiOF bàcB toéfenbe miteebéc / bbo?gBeb?afBt mfff' catnenenbcbaftftcllcn baneenfgBe nabeteW'« bbejrftaen éntöllfert t ban be üoofocn ban be
b'e Wirotc / bfe bbptföctftelucb tot beboibecingb^^^^^ öehfebê'éMïifiïe gBéóbfetbectt fouöcn imf/. bJecbeh ;\MBén ontrent jonnen ötlWt^ntB ' fn 't oPiBt beti Eiftiteriant 3ibmira£ ^ ku^ ter, énbe Bebben baetom Blepn jepl P'·^", '
laberen/ 'ttoelcHnfet toetèttbja? teBafa?iicten/ n»» b^eefé bat be een be artbec fn ben büpiïec Hthtcìttfh fnX bèftljàbfgen/ tóant al [)oc wel be ^.ofte3©cfteff ^
betecenbe«etbe(^J>J,4
6en/ ten cpnbe BP besi te betec |
SI
-ocr page 498-
i
en OORLOG. Vyf en veertighfleBoeck. 4.70
vijfenfes upren aen öoo?i ban fjaec ^cfjip aBflucfie. jKog: falutaicootlWectö feErSïr InffipSri' ^
li cb iiS (ïearrib«« / na bat ficm iiaööen bcttoelle. ba» Dcfe/ otufinQöctt Öaw S" ïWf
(onaenflontimet ftemenöen JLmmmtMü^ ; iïifolwl/banöJ^iijfthSer^SM,^^^^^^^^ fS
öebbenbe öe mgceofnfettn^c^ambati JbSoeS^^
boojsatnac becambt o?D?e0 eecefuweitt/ be fcfbe ban / nabcmaEl/ atUjcft boo?en (ö aStde^^
na üe Dfranbecinaiieraft befiomfie banbe oemelrc ' " " - - ^ BP
iuptcnaiii 2iDmtcaelbe Ruyter boo?geballen/ göes
Ujcffcctt betboloöenisbanmeutojï oeatc£llcert:3&aEc
onttint fjeöben oeremar^ucert een goebe t£cip?oque
gciiegcntljcpt / tufffijen be gernclte %oföen be Ruyrer
filili Tiompjfülchsf bat allejS onöec |)un met tem
pariifieptban fcnttmenten is toe gpgaen. ^Pfjebben
ö'anöccc iooft-<©ffitfecen aen boojt boen Èepnen/
omijtm öÊ beranbering&e in beboo?f£i)?ebeo|b|ejioci
Halliii te tommunitercn/ enboo?tjSmet |)un oefaes
racntl§(ö inbefofgneif te tcebcn obec bibecfcfteanbece
Peitinente Lijfte, van de Generale Scheeps Vloot, voor de tweedemael
inZeegegaen, den Augufti 1665. Mitfgaders, deverdee-
Jinghevan 's Lants-Officieren op de felve.
Lafi. Amïrael Tromp, met de Wimpel van degroote Stmgh,
I. E S Q^U A D R E.
fitli tegintooo?öf£h met aile refpect in gaer regart
tt)a0 Ïompojterentie / en ontrem befaecbe enbe'tcm»
plop ban beboo?fcD?ebe)@loot gem met allemobettfe
en feec gefeggeljjcfi toaji toonenbe / foo lieten fp bat
poinctopfönbeioop/becttoutoeube/ iiat^p baecin
foube conttnuecen / en bat <(3obt SOlmactittcii be cecgt?
beecbigge 9©apenen en betboIgtienjEi ben ^taet batt
Ijaeclo. jiBog. met©iitotöefoube6roonen.
<Êen pertinente Stille tian be ©loot Ijitefienupt
getboigcnbe: .
Schepen.
Di Liefde,
^mfierdam.
(jroot HolUndia,
Tydtverdrijf,
Slaveren,
Dupenvoorde,
Stadten Landen t
Greemngea,
DomvanViftrecht j
Herderin ι , ,
^fperen, BernardMansvelt Vendrig vanZayien.
't%aethujs van Hacrkm, Willem Catz Luyt, van Otto Ganfoeb.
Gornelis de Wit Lt. van Capi van den Hove.
HenrickPadburgLuytvan Cap. Tromp,
jan Sixti Luyt. van Otto Limburgh. ^
Jacob ia Serve Luyt. van Cap. Aertièa. ;
Henrlck Verfteeg Luyt. van Major Bont.
Henrick Ie Lion Cap. Lt. van Cornei. Tuyl.
, Thoinas Baunit Luyt. ^van Cap. üytenhove,
SH, Robbert Paen Vendrig van Sanderlant,
Cornelis Dedel Luyt. yah Gillis van Bergen.
Lup. AdmiraelComelïs Evertf&, met de Wimpelvan de Voorflengh,
Over-Tfiel
Ztiyérhup,
Zee'R%ààer,
Vijfühers Harder
Ooflervfijek^,
Gorcam
KariTenboom, DeMmnick^
Godtkens, Ί>β Vrede,
Berckhout, Trinces ^^yael,
— — ·— — HoUantfcbenTHyn
BoervanEnclihuyfan, ,
Vifelaer, -Weflergo,
Clandt, St.Tieter. j
Wiltfchult, Hardervpijckj
Jutiaenjuriaenfz, Φβψαηώ, ,
enDirckWeiTels,
Muts, 'SemvaHjimflerdam
janRaep, Si. Paulo van Enckhu^Jen
L Niclaes Naelhout, "Saiavia,
Landts Officieren.
Capiteyn Palm, en zijn Luytenant du Poyx.
Cap, Hulsbergen.
Cap. Dorp.
Lodewyek PIchelaer Luyt. van Cap. Kievit.
Johan van Bouckhoven Lt, van Major Smith.
Alexander Piepinckhuyfen Lt. vanHaeriòIte^
Capiteynen.
τ Uyt. Admirael Tromp.
■•^Vijs-Adm. vander Huift j
Schout by Nacht de Liefde,
Γ Vroom,
Marre velt,
Tol,
Canter,
Uytenhout,
Broeder,
Hafevelt,
Van Veen,
Adelaer,
Blanckenburg,
Verrchuyr,
Mariniiiè,
Blanckert,
Schey,
LaurensDavids,
II. esqJJADB-E' J^ants-Officieren.
^Vys-Admit. Banckett, ' Ter Vm, ep, wy atihkent
S-by nacht C.Eyert(z de jong, f^jirecht ' -- -
Kap-Klandt, Zeetandt^y ^^
Mattheus Kaerfteecker Luyt. van lan Kien.
Fraacois Brouwer Li^ van Cap. Schoonhoven
Zeelandiat
CamptHi
ti J'jtÜ.. -
%,Piet«Salomonf2»
ïs tr-
-ocr page 499-
48 SA KEN van STAËT
liöy
Capiteynen. Schepen.
Otto van Treflongh, Gouda,
deHaes, Dordrecht,
Ponfe, Middelburg,
Floris FlorHz > Grooten Harder,
van Bergen, Popkenihnrgh,
—, — — ^-'DeStarre,
Vitffwgen,
Vyireeht,
tWapen vanMedenbltck; Dirtk Bofch Vendrïgh van Cap, TuyL
Delf,
7er Goes,
Klep Hollandia ■
Rotterdam,
Cap.Luyt.Dinel,
Luyt. Lodder.
Luyt. AiTendelft.
de Haen,
Ide Hilkes,
lacob Sente,
van Gelder,
Omlandia,
Poflillon van Smirna,
Hollamfchen Thup,
Gelderfchen %ttyier,
Sphera Mundi,
jlaatha,
Lup. Admirael Tjerck Riddes de Vries, met de Wimpel van de Kruysflenge.
III. E S Ci_U A D R E.
Block,
Korftiaen Elders,
Houttuyn,
Jan Matthyfz»
Cruyningen ,
Huyberc lacobfz
Kerckhof,
Willem Boudewyns, Schiedam ,
I Stackhouwer, Eendracht,
» Hon, Hoorn.
Bronfer, Drie Helden Davids,
Boer van Vrieflant, Ooftergoo
|
Capiteynen. Schepen.
τ Uyt. Ad. Tjérck Hiddes, De elf Sieden, ■'-'Vys.Adm. Coenders. groeningen. Schout by Nacht Bruynsvelt. Prmces Alberma, Swart. Crupmgen,
Fabritius, , Jaerfveldt,
— — — '--^Wakende'Eoey,
Hogenhouck, )?roviniien,
van Amftel, Vryhep,
Elandt du Bloys, Vreede, Hals, Lejden,
Brouwer, Kleynen Harder,
Thomas Thobiaiz, Lupaerdt, Ysbrant de Vries, Doesbttrgh , PhillipsvanAhnonde, Dordrecht, Croock, füpiter,
Cap» j Haeckroy, P'olltnhove,
•— — ·— —hWapenvanNajfonvi, Vollenhove , deSon,
— — — —WeftSriejlandt BarentHiddes deVries Sevenmlden, Ooftrum',' ■ Ommelandia,
lo'oft Kiichielfz, milandia —, Τ τ- .—'^.li^^blont, Cro. Ktym dé rechter Hfipié Swiéten, ( Simoii ΙάηΓζ , ; ; , Dé'Hoop, ' (.CornelisThoriialz, S,^ai4lévanZeelam,
.'i'r
3©at be <©o1t Iniitfe üïetouc-ScÖfpcn Oé&cucbcin Bergen in Noorwegcjiiectoonenbefettoie jBfffföcn :
tl '
Brief -van de Geo^royeerde Oofl-Indifche Compagnieter Camervan Amfierdam sï-r. gefchreven aen baer Ho\ 'Mog:
-Ho., Μ ο ς. HfcERENj'''^'' .
W^^hebbei^niet kunnen nal^tpnuwc Hoogh Mo- gende bydéfen bekent te maecken, dat ons de- " femiddach/yntoeghekomen Brieven van den |
LandtS' Officieren. Cap. lohan Treflongh. Cap. Perceval. Cap. Doubleth,
C errit Kroock Luyt. van Cicfar Duyck. Gerrit Crabet Luyr. van Cap. vander Wal.
Lamb. Beringa Vend. vanL. Corn ifendoorft lohan Boxtel Luyt. van Chatvelt·
Frederick van Diemen Luyt. van Marquette Barthol. van Neck Luyt. van Cap. Schagen-
Ysbrant Butterkoper Luyt. van Hulsbergen· Gerrit van Miorop Luyt. van Cap. Mario.
Cap-ïacob Rogier.
Gerrit Meylingen Luy t· van Smith '
Noch J Fregattenfjn
'tleylgbegaettmcldfiA^·
di Ruper, een van Rotterdam, twevAnZ»^'^
Commandeur eri opper-Hoofden over onfe wordende Retour- Scliepen, tegheriwoordigh binnen Birgtn in Nwra/i^fn leggende, met een expres Galjo^ ρ gefondcn, gedateert den vtertiendfii defes Maents, w ^ inhoudr dat de Enghelfche mee veertien 'Schs'peö- w ^ Oorloghe, voortseenige Branders en Kitfen, αεπ^ Jm daer te vooren voor Bergen wareh gekomen > en met haer/«.f«»tuffchenbeyde de' Vaftigheden g» kort hebbende, daeghs daer aen'smorghenseew hevigh gevecht hebben acngcvaiigen;, S
haergeenfintsfchuldigh gebleven zijn, naeenBacalievan vier d'half αγτ, d'Enghelfche |
-ocr page 500-
|
nootfaecktiïjngeweeft.feerghedevalifeert, ende met verlies van vry veel Volck, de vlucht ce nemen, ende voort in dier voegen gheconfticueert, datter voorghe-
ghevenwort , dat Daderhant</«e daer vanfoudeulijn ohefoncken , ghelijckuwe Ho. Mog. alles omftandi- ffcruytdenvoorfzBrief, inCopye, hiernevengaen- 3e /uilengelieven tefien ; Wy hebbengemeentehe- hadtonsdevoir tezijn, daervan aenftontsmedeken- niffe ende advertentie aendeHeeren u Ho. Mog.Ge- deputeerdens ende Gevolmachtighde op de Vloot , mettocfendingevan Copyevande voorfz Miflive te shevcn, tot wekken ejjnde noch defen avont een Gal- joot expres derwaerts af gaet, of *t faeke ware dat de ge- melle Vloote noch mochte komen te beloopen,buyten ■t welcke wy gifteren en eergifteren van gelijcken twee Galjoors derwaerts hebben aïghefonden, met notifica- tie van het arriveren van de voorfz Retour-Schepen in Birgin,
Hiermede , Hoogh ende Mog. Heeren , bidden Godt Almachtigh uwe Hoogh Mog. Hoog-wijfeRe- geringc, tot welftant van den Lande , meer ende meer te willen Zegenen ende voorfpoedigh maken, endeblyvennaeonfedienfligeghebiedenis, uweHo. Mog. ootmoedige Dienaren, de Bewinthebberen van de boft - Indifche Compagnie ter Kamer Amfter- (iam,endeuytdefelve Gillis Vaickenitr , laccb Rocb , lan MiWifr, 'Joris Boeker , Dircl(_ Tulp, Cortielis Bac^er, I. Ste/n, Ccftiilis Graeflaiit, In A mfterdam den een en twimigjltn Augufty ftflim boniirt vyfenfeflig.
,Jen de E. Heeren Bewinthebberen ter Se- ventiene.
Edele,&c.
TOt de Engelfchekennifle gekomen zijnde, dat wy met defe t/e«Ooft Indifche Schepen,daer die Natie fchrickelijck op vlamde, alhier ghekomen mren,fofijniy methaerSchepen , beftaendein t/wr- iJiw Capitale Schepen , fommighe met/i^ifé, ende wat minder ilucken gemonteert, mitlgaders drie Bran- dersen wKitfen 5 'ciamenif»i» twróf/gi Zeylen , opeergifterenteghens den avont, tuffchendes Ko- mpyiTi Utnim»rkens Kapetlen , totbevrijdingh defer Havendienende, ghekoomen, dcfelveftoutelijck be- flooten, ende ons gifteren morghen fòo Vyandtlijck aenghetaft, datwyghedwonghen fijngheweeft , ons niet alleen in poftuy r van defenfie te ftellen, maer oock foodanige wcderftandt te doen ,datfena verloop van omrent drie en een half uyren vinnigh ftrijdens , fijn gedwongen gheworden haer Anckerste kappen, ende fchandelijck de vlucht te nemen ; men ieyt voor de waerhcyt, datter in't afdrijven drie van haer Schepen Τ gefoncken, waer de eene de Vlagh voerder en den Unimandantm was, het blijcktaen haer confufelijck i'uchtendatfefeer gegroet zij η , alfoo hier aen de Wal ongevaer de dertigh ftucx van hare dooden 2,ij η komen aendrijven, die door de Inwoonders zijn gheplond ert, γ λ spen ontrent drie mijl van hier zijn
ten Ancker gekomen om haer te repareren, alfoo on- waren nevens d'anderemede Zee te kiefen. Y^'^obenindefeBatailie overde Vloote -vyfentwin- dooden cnAeftvemigh gequetften ghekregen, ende oen hoopman Vieter vim Samvlitt, hem dapperlij ck be- tMnendeverloorenj onfeSchepen, Maften , Sten- Tou-wercken zij η uy ttermaten beichadight , jWdatal vry cenighe daghen van nooden fullenheb- n, om tfelve weer te beteren en vernieuwen. God «cHeerefy gelooft eftgedanckc voor defe genadighen Viftorie. Seecker Liffabons - Vaerder
gnevoertwerdendeby Schipper , heeft
^nevens d'onfewackerghequeten , ghelijckoockde , endenHeer GouverneurCeT- ler^n "r? ' l^et violeren defer Haven inal- derp^^J^^l^eythaddegetrachtte verhoeden, en- ken harevermetelheyt tedoenwijc- UYth,,. ,,·^"""® verleende protedie met Canon J'fiunne Kafteelen foo redelijck onderhouden , V. Deel. |
_ien, gedragen
als oock eenige Matroofen uyt de Koopvaerdy e - Sche- pen , die aen Landt op de Baterye , als ο ckinonfe Schepen hebben getreden , fijn Λ-/» Maenden gagie te buyte belooft, 't welck uyt alle de Schepen die hier leg- gen, fai voldaen worden. UE. fullendit ten beften be- lievente nemen , omdatwyhaer met goede couragie en moet m defen tegens de V yandt, die ons meende op teflocken , foudenbrengen,en defekoftelijckefchat voorUE.naeronfe plichtfoudenbewaren, ghclijck, Godtdanck, totnochtoeisgefchiet: Watwijders in ditgevegtisvoorghevallen, fai UE. den Brenger defes naectelijckkonnen bekent maken , alfohetfelve van buy ten heeft aen gefien.
Op de tijdinge die wy uyt verfcheyde Perfoonen be- quamen , die Sondaeghs voorleden by de gheheelc macht, en by 't affteecken van dit Efquadre waren ghe- weeft, ontrent tiüinfifi mijlen WeftvanSchuytenes > heeft ons doen duchten dat wel van de felve hiernoch- ' mael foude konnen befpronghen worden, 'c welck ons op alle manieren van defenfie doet pradliieren , ende aen den Commandant feer ernftigh heeft doen aen houde, dat de ontramponeerde Boom doch noch mogt werden vcrveerdight, om gheflooten te konnen wor- den, om daer door bevrijt vanBranderstezijn; wij- ders fyne vervalleWercken en-Batery e in beter poftuy r te brenghen, oock eenige nieuwe Wercken op bequa- meplaetfen te ftellen , waer toe wy eenighe ftucken Canon voor defen tijdtaen boden , daer op te bren- gen , waer op hy ons verfeeckerde van fyne goede in- tentie , dat dies wilde in'twerck ftellen, wat tot maintenuevanlyn Majeftefts Reede mochte van noo- de zijn , ende wy fyn nu al befigh om tiuintigh ftucken uytonfefcheepen , die in'tdefenderenomdenauw- heyt defer Haven wel moghenmiffen, enActbim uyt de Coopvaerdye-Vaerders te lichten, ende aen Landt te brenghen, Wyfullen oock trachten een Brander te maecken, en by aldien daer toe een van de fchipper» te brenghen fai zijn om fyn ichip te laten ghebruydcen ; Alles dus welvervaerdightzynde , hoopen, met de hulpeGodts, dat wy be&ndtfullenzijn , om de En- ghelfche van defe koftelijcke proye te ontfetten , waer toe den Almachtighen fynen milden Keeghen ghelieveteverleenen* Wy willen altijdthaer Ed. ver- feeckeren, dat wy 'tfelve aen onfe debvoiren niet ful- len laten ghebreecken. Hier mede , Edele Erentfe- fte, &c. Was gheteeckent > Vtettr dt Bitter ende Jacel· Eocl(horft.
In't Schip Wj/ci<rf»,Ieggende binnen tienden Augufty ,feflien hindert vyf tnfeftig.
®an 'isEanlJtiiBIoot enöaec totötfal ftellen toet j^joot
fp öentwee entwintigften 9iU0U(lpfe|) cnöe tienmöl banïiatc bcnoo?ten Doggers-Zandt ontrent ban Nieu Ca- VioMa fteelfc6jebcn/al0tiatfptienneghentiendentoclthicn mülcn ^oo;ttx)cfl aen toeren gbeabanceecr / maer be^s an&eren baegë ' jsmojgen^ bemertbenbe bat ongebaer- lijcS veertien feplenbanbe ©loote bermift boierben/ öebben ontrent vier möUn moeten te rugge loopen om jaer te foe&en / gelötb ban be feibe ontrent be mibbagg η 'tgefigt gefiregen / enbe tegens ben abonbt be Idiote in 'tgegeel toeberom bp ben anbecen bebomen Oebben / 5(jnbe iiaer Ifeber abupji foo beel men bonbe bemertl^eii ontftaen ten beel upt onacbtraemDept/en ten beele obec- mitjieenigöc Ooft-Indifche jJSofcobiffii-®aetbet)i enbe anbere Coopbaerbp-lupben / bfe tjaec bp be ©loot bebonben / een berfteerbe tour;} gOèfet / enbe notft baerenbobencen bup^opglgefleeben dabben / 'ttoelca bolgenjï be beraembe ojbje boojgaen^ bp niemant mo- glienbe ggefcDfeben / banbpbe ^bmfraelj^ ban be dEfQuabjejj / boarenberfcgepbe fcgepen baec boo; ber- leptgetoo?ben, ©(jj
^P abbifeecbenonber anteten bat vier ^cgepen Bi- ftomfi menbeuptbenOrifont mctPick,Teer, Yfer,&c,ge' ftöm», Jaben / baer öan drie aengeBaelt loaren boo? Carttepn Jf aen : NiedeckbanbtMafe ,enbe een bOO^Capftepn Boos , gei^aelt
d$f ban
en OORLOG Vijf en Veertighfle Boeck 48 I
foq dat alles, God fy gheloofc loffelij ck is afgheloope ons Volck die haer oock vroomelij ck hebben gedrag |
-ocr page 501-
SAKEN van ST ΑΕΤ
|
laan "t Noorderquartier gabben boen opfcnben tiaec get , Texel, maccfeom nfetfonbec uettoonbednggeenc öemifnoigljenöflböenberfiaen / batüe boojnojmbe CapttepnNiedeck twee ban öetooo?f5 fcijepen onbê= mant ban fön bolc& / cnbe alleinltjcH pbec met een berlantrtf)eSootj$bcfet ban Oe Bloote gabbe (aten φ (leecfien/ nfettesDenHaenbebepjetife o?b?eaenDirt» ggegljeben / banbeboo^r^fclKpen foobantot) te be> macijtigöen/ battenmmfieh met twee derdeparten ban fijn bolcBbaec tnne toefen foube / enbebatScm toebecom anbec bokb bp obecfettingge upt be bo^bcce fcöepenfoubetoccbenbpööefet / fotoiftennietofiwg- tansïbefelbe ,ιδφρεη jjjnbe iêtoeetfcfie / in Texel toacengeaccfbeectofniet. ^p bonben in ble faecöe ggeeneanbecebectcoodingge / banbatbe^tomfcDc fcOfppecjü opt be boo?r3 fcDepen geUgt enbe in een )oot apart nebenjï be boo?r5 fcOepen naec 't TeiTei bec:= fonbrn toacen / fultic bat t)et nocf) foube bonnen gebeu^ een bat be Telbe onaenglieften be boojfs gepleegbe fante in 't Texel mocjjten fiomen te actibecen. 't «©ene bp be boojnoembe «ffapttepnNiedcck tot fijne bierfcBooninge toa0 ggeaUigeect/ befïont boo;namentli)c& baec tnne bat fo öaeft W öc ojbjeiS om be boo?f3 ftfjcpcn op te fen^ benontfangen|)abbe / getfoogactbegonüe te boelen/ bat get gem onmogelöb toa^ getoeefl boUb inde boo^fs fcgepenobec tefetten / enbe bat fpecgtetbeEootfen met be ojbje om naec Texel te betfeplen / ingeftcegen D$bbenbe/onfeplbaeclt)h öaec mebe be cepfe bec toaectjS foubeut)cbbenbecbo?bect ; €enandcren, fepbe tip
(leccBtoajCi.
©ci^eccen ban be ©loot gebbenebentoel metbe boo;f3 boo^getoenbe ejccufe gaec niet Bonnen becgenoe' gen / maecbiefaecHe ten fpoebiggflen boen bjengtjen «fluite. iScgeepi Ktijgsf-Saebt / bpbctoelcBeben ^lebrtft boojnoemben Capitepn Niedeck obecfgne begaene faute{$ig{ieconbemneecttn eene amenbe ban honderc Rycxdaeiders. ^ebew3ön nocöbetfcDcpbe fcOeepen b^n iSeutcalen boo? be bupten toac^t eengeljaelt/ enbe be iScgippecïi ban be felbe aen bao^t g[)eb?agDt / bocD ggeencebenbinbenbe toaecommebie fouben bonnen toerben becBlaectban goebenp;i)fe / gebbenbe felbe fiaceboojgöenomen tepfe laten becbo?becen / 39nbe onbec anbecen een ^canfcïj fcöecphen 't toeltb boo? een €ngcie jpcegat ban derclgh fiucöen toaiS gfl enomen / boo; be b^anttoacgten ban befe ©loote ben nggeljiS' man ontiacgt/ en fnlcjc npt fijne ijanben geli beceect ge- too?ben/Bebbenbeben (Êngelimanficg metbeblucBt gefalbeect. Sp O^öben göecaben gljebonben / ben iS£l)fppecban'tboo?f5 fcljtp genaemt Abraham Co- quetteboenpaffeecen feecbecebecBlacingDe / op bat gaec iBog. baec upt aen ben ben ]geec A mbafT. £- ftrades en booj be felbe aen ben Coning ban Vranck- rijck fonben Bonnen boen bectoonen öetonberftöepbt battec isï titffcOen pet tcactement fpnejBaiefteptS fub= tecten/ bpbieban£ngeiant enbebpbefen ^taetacn; gebaen too^benbe i ^e boojnoembe ^φφρ^ι^
Juetfteeftonbcc anbecen beBentgljemaecBt / uptben i:apitepnban'tboo?f5 Engeifefcegat'ttoelcBBem giienomen ijabbebecftaen te Rebben / bat W eenigfjen töb geUben upt Solsbay toa^ fepl gegaen / met 36e|iiael tot becbecftöinge banoe «Êngöelfclje ©loot/ bat bP be felbe ©lote Oabbe gefotöt op öe liiufl ban Noorwegen, maer bie albaec niet gebonben fiebbenbe/ ban meninge toau fijn toUc0 te fetten nae Solsbay boo?f3 en Jarmuy- den.enbe be meec genoembe «iEngfielfcBe ©loote albaec eiSKfH gaenfoecBen.
'^fPtm J^eecen banbe ©lootfiebben ootB tot öaet leet- toefcngemeccBtbe onboo^fictjtiggeptbp beeleCapi* tennen ofte Bace j$tup;lupben / gepieeggt toecbenbe in 'tfeplen / foobanigl) batfp elBanbecs j^cöepen be- fcöabtgiiben / gt)eliJtBbaneen25?anbecban Zeeiant obec eenige bagcn fobanfg befc0abigt toajï / bat fiem Dabben moeten pecmittecen toebecom naec Texel te
ventig usatcofen/ enbe bat öp befc jijoomt toatf fo beel bolcb obec te fetten / en baec en tegen ban be S weetfche in fün fcöip fo beel bolc6 obec te nemen / becmitsi pbec |
lopen/ en nabetljanbtiietft^fpbe Son, mitiaafertf een25?anbec ban fimffecbam elcbanberen mctTfif " Ijjcbe befcöabigt ftebbenbe / ijS baer ober fötggs· jjia^i ^ gjjegouben/ enbebonben toefenbcbatten toeberinhi fcöuibt toasi/ ijs foo tod ben Capttepn ban't öoo2fth„. be fcöip be Son, aLö ben Commanbeuc ban benboM- noemben Brander getonbimneect in eene amenbc pkr banvijfdghCacolpgulbeniS.
twintighften bcfc0 Bregen ontcent be mtbbanft ecnigïiefdjepenin'tglieficöt/ ontcentin't ^oojtl <®o|ten ban ijaec / 't toelch bp eentge toccbenbc ogcaifl te toefen «Sngelfcljen / en bp anbecen gcijoopt bat moe- ten sönbe Ooft-IndifcRetourfchepen, flcbbentautS na be felbe geftelt / nacc cpntlöcö bebonben bat ijct toai een eentge ban be buptentoacöte ban befe ffiioote/ mtt beïftDcpbefCljepenvan Neutralen bp ftaerDcMjottfit cnbe aengey aelt / bte fp alle besi anbecen baegös bjeöt c^ omontfiagenDebbcn.
^P 3ön bten gantfcgen bagf» becmlbtjS fiflutnbclii 3©int fcljcrp tocfcnbe / fect toepntgö geabantee»/ be be toint tegentooo?bigl) toefeiibe ftont te betiutft; ten bat oocft ben aen^acnbe natt)t niet beel foubenbon^ nen bo^öecen.
g&en ïuptenant mmicael bc Ruyter fcBjeefηΐ« / ficijccfececenbetot tjetfcD^ijbenbanbe i^emn^tic; boimacj^ttgOben. ,
t©en negen en twintighften 5Ön met 'ί ïatlbti^ ©lootte boo2 be €u(l ban ISoojtoegften op be IjoDBiite ban Bergen toel gljearcibeect. ©e totnt feöect btiifes
Niedeck, batljpmacc toaji bemant met cwee en fe-1 en twintighften meed fabotabel/boel) boojgacnj; ftttg;
flap cnbe fonitopUn ooth t' eenemacl flil geb)ee05$n> be / fonbcc in Zee eeniglje (©aljootsi of 3ilbbijs!-25atc< ftcnbieinfeccoccioKneljetalle lot vier bifttntte repf
banbeboo?f3 ,i§toebenten mtnfientoel dertigh man ! fcnboojuptnaec Berghengöefonbcnsijngöctoccd/ie
Beübengctcncontteect/ ofoocBfeiiioöctöbindöeiiupt gct©abeclanbtfebectbe aenBomfiebantien It. ^tu micaelbe Ruyter te bebbenbchonien; allcenlijrttoai bien bagö oincent ten vier npren in ben mo?glien|lonbt bPBaccgBfBoomenfeethec <©aljoot ^tljippet bpi» Ooft-Indifche Compagnie nae Bergen boo?fjafi!iii» fonben/met bjiebenban ben Commanbeut obctin (0o|i-ginbifcl)e Kctourfcftepen leggfienbe binnen Ber- genboojf3 / bieop jKactibsgljboojlebenuptfietVlie 0efepli3ijnbe/nafijnbc(tetoetenftliapbe6emeemai6t Beeft be tübinge bie men in 't ©abeclant benl3eboo}i5 <©o|l-2inbtfe Ketoucfcftepenijabbefiomen/ öaeiöan fp l^eecen >@ebolmatBïtgben tot bie tijt toe nocD oetne naerigBtinge Babben ontfangen.
^p Bebben goetgebonben aen benl^cec «^ouHtctituc ^ j ban Bergen boo?nocmt afte fenbenbe iittfoonDan» Willem lüfeph van Gent, %t. Colloncl met «n iEiffK « be ban g&ancBfeggingOe obec be goebe ceteptlecn bfj' ,,ι ginge aen becfcfiepbe ^tftepen binnen be ©itceniflilM ta ISebcrlanben fljnpsj fioocenbe/ albaecgefcöietcnoit'g betbacen/ met becfoccB ban fpnebccbece altiftintlt/icn epnbe be boo?r3 ftljepen op 't alberfpocblgölie moCDten uptbomen / en Ijaec albaec boo? be €«(ie bP 'i ϊβηηί ©loote becboegljen/ootfe boo?tSimet beileufuleW« credentie op b' bOOjfS ït. Colloncl Dan Gent,omiWt bebinbinge ban be gljctegBentljept becfaethen/flinW" boojnoembcn «©oubecneüc een complement ban Mm» feggingöe upt ben name en ban toegen te boen/ entopbersf bo?becen inljoube banöewo^ Baec iBiffibe ten bellen feconbecen. «SnaP^W febett eenige bagen Ijectoaectsi al becfcljepöe ©au w na Bergen Babben afgcfonben met ftD?iftfletBe®S toaec tp be fcBippers ban alle fcijepen in ijupjS iioocenbe/upt ben naem enbe ban toegen pact Haog.gDelafltoiccben/ öaec «nfpoebigöli«nH'^ maben/ om op't arribement ban be ©loote tia«F beceenigB tjjbt becfupm bpbefelbe te betboi^R cnbe batfp boo?tsifoeecglfleccnbe Cufl aPPf^^^^^ ben / ais Bupben b?ocgB 't Eanbt in gftcfiiftt tjebbenbenocB drie blilinctie attent met blcpn^S, tupgö afgBcfonben Babben / baec bp be boojfj peci ban Baec bomft gBetoaecfcBoubt toicröw la(l om Baec aenfionbtiS upt ïjtt Lidt albaec bp 0«« een «©ebolmatötigben te becboegen.^oöabDenï^u^^ |
-ocr page 502-
en OORLOG Fyf e» 'Ueertighfle BoecL 48 5
|
fmbcrtbiirt (oojbdenïie&cfpoetenbcfiicllfolKpïit/ een hiniietioojnaemflcpottttcntetoefen/ öte ijacctottiei ' «Brtinefietoanijaet ï^o: iKog: ooofimeccB (ionbcn rtatfuitticincn) fiupöcn Dcctoaictii gljcfonbcn/ öe rtrtVonöati Symon Willemfz, Die ija^c 1ί?0.|Β0β. inliet l)oo?|lcl Ban öeP?obintien toon Zeeiandt, ne- tónebini^t^ 25o?gemi?c(tec Boreel Daüben odteben ίβί te tiofOfiV ''β" fecnniffe enbe ecbatint- hcBt in be fafiUirt ^^^ ïi^ ^fc / cnUc 't fcpt ban <©o?lo0 κ fflatet / te megöcn bfenen / met fpcciale filj?tftelöt= Shocifatte/ enoclaftom alle tie jaeöctlamftöi «cftEpenfn Bergen leggenbey ten fpocbioDfien uptte wciTen <ntie Ijaec bp ijaec te boen becboegen. 9©p tDtl= Wioopctt bat alle beboojfsaengetoenbe bebolten foo ft Deel fouöf η opereren / bat tn befe geen töt foube toet- Uïirfupmt/ niaetbetojjliiepaffagie ban Berghen na öe èce fect engli en lang / oocli be toint tegentooo?- Hienictfaborabeltoasiomuptte liomen/ foo lionben topomicccöte (iaet maften ban be tgt legenöbe toelc- 8cfpbcboo?f5d@t{)epenalbiecbpöaecl)abbcn te bec- laa chtcn y maec toel tjaec ^0. HSog. berfefeecen bat 3P tiao;taen bp tontinuatt 0 foo beei tn gaec taa0 / be gant (cnftelijc6 baec aen te fullen Oouben / ten epabe (n befen niet een eeniolj moment moc|)te becfupmt toojben.
üpiecniglie ^oo?tlupben enbe anbece pecfoonen aen (laccbooJtoffioit^enfjetibenberltaen/bateenfeec groot öijctal IBiebcrIantfcBe «loopbaecbie ^cDepen/ begroot 101 bp b£ feventigh, enbe onbec be felbe tien Φο(ί·3!η- ïiftDe Setout ^cljecpen / tot Bergen boo?fctj?eben öe- liouben toarcn Icggenbe / enbe bat üe twee anöere <©ofl gnöifcBe ïïetout-fcOeepEn gljenaemt ben Oyevaer en- ii Niewenhove tn Dronthem toaren inglieloopcn / bat icnlgl)c«!rnot)elfcl)e<©ojlogl)fföeepen/ metnocfi ee- iiiflt)filepn©acttupgDenbe26?anbcrsi op IKaenbagB todenden befCiS uptter ^ee nae Bergen toaecen gfte- loopra / enbe op «©ingjibag ben elfden bitöt Op be Ms' titrlantfdje ^tljepen ten ant&ei gehomen / bat foo toel tie (SnaljeifcDe aljï be iSeberlanbeciS met ben <t5oubei;' ntut gDffpjoocfeen öebbenöe / enbe foo 3P betfiaen Bab- tieben feiben <0oubecneuc ggeen bpantfcgap ban b'een ofb'anberejpbej^ebben Mllenggebooggcn/ beboo^fs inoelfcfie ccötec beji baegöi baec aenbolgentie / te toe- tin®oensibagö ben twaelfden befeö/op be J^cberlant- fclietpen Dabben beginnen te Canonnecen / bat be onfe fiact η ccn goct poflup? ban befenfte gfteftclt ftcbbenbe/ begDcmtltctiengljelfcfiein bierooegfien Ijabben beje- Odoit/ enbe bat be felbe oot6 upt t)et Caflcel foobanf g toaerenoöetcacteert / batspnac ontrent vier uuren gace Cabel^ gebapt / enbe ftcg alfoo ban baec tebecoereticeertöaïiben. jjï ©nbmuffiöen toasii^aet upt bemont ban be Stant- ia lupiien albacr affttmatlbeliicb ber&laect / bat noci) een liort ®nol)ei!S<©ojlogfjfc8fp ontrent be veercighiStutBen/ ««. D«tocithiieboo?fc{)iebe ïantlupben bermepnben öp Pictlculiecen uptgerud te toefen / tuffc{)en be ^ee enbe "ïfgen boojftl) jebe tn feöercn engte genaemt Boeck op Kee,fitf) foube ontBouben/en be paffagte albacc allcnt- flaititnlnfcftccrben/ felfsi totbtenepnbeeengöebeeltc ban Jön^anon aen be eene 5ijbe opbe Sotfen gOeplant piüöenöe/ toacc aen alfioetoelsp niet totfien fjoe beel ««fcrmntoasi/ fpetötec euentoel aenflontii vier «njecpen m\ (©o?logöe / onbec öet «ffommanbement jan ben ^cfjout bp ^acöt de "Liefde 0abben bet- oaertiioöefonbcn/ ommetoaectmogöeijtÈ 'tboe?- Ir.^O'i'tó ©ojloglj ftötp / mttfgabets m öa- Zi, / ais boben/aen ïant gijcfet te attcap- pwn/te bccobccenoftetupnecen/oocft baec BenebenS Wmfcöesiootelangfisbefe Öuft foobanlgfj boen SfPf"/ enbe mttjsbten alle gaten ban Bergen op hn^r, nöc foobantgl) boen Befetten / bat Bet
S^f "OfiS^ciilp nofö binnen toefenbe / nae mcn- Xö^^^apparcntienfeten fouben Bonnen efiBappe- iia'' "^""fnbe oech tot betec uptaoecf ngBe Ban 't geene bSri" mogBen toefen/ op enbe ontrent Bet bin Beplante «Eanon te 3[anbe te attentecen/Bp BhW'ii®"^^^ Liefde ööe- |
nIiiiHl'Vinït.€ollonelvanSanteniie fcBeepen met " : 11^00: naecMcobtcngeB((tt- ncect/ enbenotBttoee^cftcpenbanbc<ii3cottropcetbe t66$ i0ofi g|nbtfciie Compagnie/ onbct eftojt ban befe■ Bloote tot Btec toe upt Bet Ï^abeclant gBefepU/ Bebben fp b?{e <©o?logBfcBepen bp geboegBt / om Baec tot hen ccrflen Septembec toeBomcnbe bcjï abontji uecbec jSoojttoaertiï aen te gelepbcn/enbe al0 ban Baecop Bet fpoebicBftetoeberomboo? Bergen bpbelSloote te bec- UoeoBen / of be felbe brctcotben toefenbe / te bolgen. φιι?(ι«ι< ^clbenbomt eenongBebal alleen/ men Jjabbe öenESl'· (SojlagBteaa^atccenbefeEanben ban btipten/ enbe <n ^qu binnen'0lLanbt$i toaren beel ban opinie'tBonbe niet um. toel gaen / of men mo(l ben l|eec ©μηίί van Orangien Becflellen in be functien ban 5t|n ^Uuftre fóeeren JPoo} ^abecen. <!Enbe in Igollanbt toais bie inclinatie notB niet generaelpcB rgp. ^iec toaj^ min / baec meec ge· ntgentBepbt. «©e #?ebicanten Bonben Baec oocfc feec qualptbinBouben/ alüi inbcnHage, gBelt)t&op5ün plaetjï fai too^ben gefept. (€ot Goude toiect ben nvaef- den tegen ben Bacen genomen be bolgenbe ccfolutie ben
vierden September :
De HccrcnMagiftratenopcergiilcrenmorghenin ©Jt»?® de Voormiddag Predicatie (zijnde op den dag, de wclckedeHo.Mog Heercn Staten Gcneraefvan uactw* deVereenighdeNederlanden, goet ghcvonden had-Stn. denuyttefchryven, toteen Algenieene Danck, Vaft endc Bedendash ) met geen kleyne alteratie aenghe- hoort hcbbei.^, dat lacobus Cbeferus niet alleen onder- nam op den Ptedickftoel te brengen faeckcn, niet zijne fundie, maer dc Regeringeraeckende : Nemaer oock de Regeringh te taxeren, metodieufctei-menenCom- paratien. 't Welck niet alleen niet kan dienen tot ftich- tinge van de Gemeente, maer ter contrarie tot ontftich- titwhenontruftinghvandefelve, oock felfs tot groot diirefpeft ende ondienft van de R egeringh j en alfoo het felve niet behoort, is na rijpe deliberatie verftaen ende gerefolveert, dat het Tra<Ìement, 't geen de gemelde Cbeferus van dè Stadt geniet, van den twiedt» defer, dag van de voorfzPredicatie, affai komen te cefleren, tot dat anders fai zijn geordonneert. En fai van defen Co- pie gefonden werden aen den voorfi Cbeferus om te die- nen tot des felfs naricht.
Aftum den vierden Ktptemher, fejlienbandert vff ttiftfligbf by 't Collegie van de Magiftraet der Staët Gouda. Ende was ondertekent
D.v. Tocht,
(@m toeber teBeecentotbe 3@Ioot/ upt be felbe toiect geftBKbenben vyfden ;Septcmüi{sf/ ban ontcent bc «""» BooöBte ban Bergen, vier of vyf mijlen ban be 3©al; bat feebect ben dertighften augufti/ totbeneerften ©icot befcji / bes» booimibbagBii ben tolnöt upt ben 3©eflen / (biealbaercecBtopbeïl^altoapt) foobanigB opgBe^' Boeit / bat bie ban be ©loot genootfaecBt 5ön gBetoerft om be aiBal te fcBoutoen / geen enbe toebec bp be toinbt obec te loopen/ enbe aUioetoel be toinbt feeoect tot ^npb-toeft gBefcBooten toa0 / enbe bat top miti bien aW boen bea©al toel ftabben Bonnen becmjjöcn/ foo i!$ctBtec nootfaecBelücBgBetoeedbe touctf ISoo^be^ belgcfi aen tefetten/ alfoo men obec beanberc25oeeB niet Bonbe boben Slanbt ;eplen / toaec boo? / al0 mebe boo? bien be droom in bat taifoen b»t Bet ^aec /baec feec om be iSoojbt fcBiet/ jpBaecopben derden be» fe$$/ be^mtbbaegBüibebonbcnBebben/ opbe BoogB< tebanfeftiengcaebcn vyf en beectigB minuten/ enb fultBji ontcent be dertigh mfllen JSoojbec / aW tee plaetftBc toaec 3P boo2 gBettomen Babben be bifcBe enbe be anbece ^cBepen Binnen Beigen leggen^ bc upttetoacBten/ bocB Beeft Ret4£5obtbelieec belieft opbenboojftB^ebenbecbenbefe^/ naec be mtbbagB een fabocaBle toinbt upt ben 0^oo;ben te becleenen / bte bej$ natBt enbe baegB^ baec aenboIgBenbe / meec enbe meec boo? Boelenbe / Baec op ben biecben befej$ ontcent bemibbagB/toebecomtecboo?f$plaetfegBeBeffineect 0Beb?acBt jeeft / te toeten boojbe €u(l ban 55ecgBen / tufTcBenget^upbecenbe ^oo;(bec 4Ètat / toaec boo} metgcoote ^tgepcn oiMnaciji in enbe uptgj&eioopen toect·
χ m |
-ocr page 503-
484 SAKEN van STÀET
π
|
iiitfy 55eboo?f5 fticifte mddgtlie a®mben/ fieblieB
_be <©ofi-3|ntiifclje SetóMC ^tljcepen enöe be anbes
ce Coopbaerùp-^cljeepenmeùebdette lionnen ^ee fiiefen/ fuIcftjcüacOaecamaecDpoe ïBIoote tot nocfl toe niet en gaDtien becnomen / aiDoettid Daec ixtfcW be afgefontien J^aectiipgen geinfojmeect toacen bat fp baet toe alle tiflf oentte aengebocnt 6anDen. ©oft3ii <!^nbe«UfTCÖentoatenon0opbeneen endartichften ifre». bec boo?lebcn|iQaent / tnitftl)aber!$ op ben toucfcBe. ben vierden befei/ 25|Ìetìcn ban De E. Pietcr Bitter, Pf" Commanbeuc obec be boojfs iSetouc-^tt)eepen tee lianbengebomen/ be eecfle bccmelbenbe baneenige fiebiecfbeftoaecicOept/ btefiaecboojben Gouverneur albaecfoubemogen ontmoeten/ toaec boo? Bunijct uptbomenfoubefionnen biesben berljtnbert. cen^fteboImatBtitnbeöebben öaec baecop toelalle tiecepf{eefrtfienttetTtet'0 Eantit mat|)t(7p cefcciptie aengebooben/ boo; foo beel bcjCi bapten betmoeben motiOt ban nooben toefen j mate boa; foo beel fpupt be boojfs laetfte jBiffibc fjaööe öonnen afnemen /toasf be boo?f5 beb?eeföc ftDaecciflfjeptfebectbecbtoeenen/ imi bien be boQ?f5 fcOepen altteceptü ban boo? be ^tab "t jeplgöegaen/ enbe binnen be^Klfppen Ofancfeirt toacen.
ïttptértant «ollonel ban Gent,tofl0 tot nofö toe ootb nfet toeberom bp ()aei becnomen/ alljoe toel boo? eenfge <Salfoot ,Scö(pper0/ enbe anbcre ban Ber^ gen enbe tipt be ^cDar cn bp ijaec toebecom gehomen / gelnformetttoatenbatijpenmetBem ben «©onbec» neuc bon Bergen bDOinoemty teel twee of drie eu maeltnSSee taaccn getoecjlom be J&loie optefoec=· 6en / befactde bolgpefiji't brrfoetfien eri^e be noo« binge b(é fp αεη óem booj ben boo?noembe %upt«nent «iCollonel ban Gent öabbeniaetcnboen/ }0nbebcn E. Symon Wiiiémrz tot Bergen boo?nocmt notl) berWe- ben/ om belaetffeiScjjccpcn bic mittffifjerptc ban bén3©<nteen0oecfi'na Boeck opRee, nieten fiabs ben bonnen te boben pepten / ban baec mebe upt p^effen enöf te boen Meenemen.
#nge{0 ^tgip / om be j^tgout bp |Sat{it Be Liefde toiecigöefonbcn/ toaïfalboöi 19« ftompe gemiceett.
' ^e 3@eeren (ìESebeputeetbe opbe ]@Ioot fc[)?eben ben elfden Septemb?i!S ban opbe Noortkant ban't Doggers Sanr, tee bfepte ban omtcent negentien ©a^ ^muan bemtoaeteciS/ batbctoinbt/ bte metget begin ban 'i©oe- be nat|)t tufftöen benachtften cn negenden befec / mi b^pj^ait Dabt beginnen op te Ëoelen/ 'jibacf)0 baet xenoti ajn jn eenenfojmelen ^tojm bjajci betanbcrt/ be Btiftfen *beltiie ootfi ben ganfcften nacljt tufTt|)cn ben negenden r Qoten enbe tienden, met notg «en gliebeeU ban ben batt) ban Stoini' ben tienden boo?f3 gebupjt Bebbenbe/ oo?faec&e ge? toeeftbiiaj^ bat alle be blcpne J^aectupgen foobanicg baniiaecbeclicopttoatengetoo^bcn/ betfp niet boo? 'tafgaenbefesi een eenicB {labben fionnen matfltité toecbenomDeboo?f3 bepefcfje? fiaet l^o. Jfêog, toe tpe brengen/fuiclNiÊii batbefelbeulo jPog. eeifl Qtec nebenii fai tet Danbe feoitien; raitS 'tfelbe intonbenient biacenoocb be Schepen foo ban i@oilotf) aijse ban Commccfie/ inbeneecflenariittuffc0enben achften, enbe negenden befeii/ foobanicft Hupten öaec gefftljt gccaecbt/ bat fp genootfaet!tt b)acen gtietoeefl I)et ben bolgcnbiin baci) / mitfgaber^ ooth bed natbtjS tuffcljenbm negenden enbe tienden bp be toinbt te ffcetlién/ enbe pet aifoo met een feple te laten b?pi ben/ ren epube beboo?f3^t|^écpenbie gtltecen boo? tmeeceiibeeltetuggegfietilebenbjacen/ be ©lagge wötebeteEfoHbemógirtbtnben/ toaec boo?fp tegen= toooibicö ontrent Ijetgfjetael ban vijftich feplen toe» becom in't geficut öabben/ enbe fiet toebet tegen» tooojbici) ilànbfacm jönbe met een ftlacelutfit/ toilben HecOoopenenbebaaiüclibettcoutoen/ bat &etboo2f5 jSS^tal al meécbet enbe meecbec foube actcefecen j ^p IlOilinen niet anbeci$ p^cfupponeecen / ban bat eeti goebt gfiebeelteban be Coopbecbp-fcgepen enbe mogelgcË |
langbupticS intoacïjten / al meecber getal bpftacr feu , ben öebbenbetnomen/ fnlienbe bp tontinuatieban'rt» gBentooojbigö Ijanbtfaem toebecniet naclaten / öeo?'tbeïfp?£pbenbanbe^cöepenljpöacï / βηώω «cent öaecbebtnbenbe / al0 öoo? 'lupt fenbenbanfiiZ Jöaectupgö / foo fp noifj ecnigB fionnen mathS toerben / alle mogtjelticbe bebotcen aen te bietiben/ om be ceftecenbe fcliepen mcbe met ben eetflen bp be bi^ gfte teörögftcn / enbefn allen göeballe feonnen ml bebecaembeo?b?e!8 niet ttoijffelen / offouicnbenan; beten ontrent be €ufie van'tVaderiandttoelafmttfi fen / enbealfootoeberomallena btgoocenbp benen· beren göecaecfien / ban eeniglje tampen c ' ben bie boo? be boo;ft0?ebe (lo^m eenige f
be J^loote foube mogen toefen oberbomen/ Babbentoa tot notljtoe nietsi betnomen / banallcenlötö / öjt ban betten met tjet gijeficljt befpeutben batfeette r Eanbtsi «©ojiocB-ftöip / 't toekh oojbeelöen te
toefen Groot Hoiiandia, tcgentooojbigft geliotEttoet- benbe bp ben i^töout bp l^acljt be Liefde,be boojjlenà aftoa^.
^PbebonbenDaerbienbiig!) / ben elfden naerafr. fingenietbettc benoo?ben 8etDoggersSandc,enjai· beneenfaborable boojgaenbc 3©c(lc JBinbt/ toiltöe in btcc bouofien blöbenbc continuecm/ maedi. ten gtfTinolie om op obermo?öiien / ^onbaglilien der- tienden bcfcsi/ alboo?'tEanbt te bonnen 30« / iti£f. Iialben inbien boo? be goebe boo?fo?ge Dan Ijate jjl^og. een beguaem j&cdip ban 4^o?log boo; ben Si^ tenant 3ïDmitael be Ruiter, mocljte toefen berbaw- big[)t / enbe oocb noci) eeniglie anbere banbe nifu- toe ^ojloglj-ftBepcn felaer gemaetfet / foobetfocfiteii/ bat befelbe aen^ontjiin ^ee motsten toerbcngge· p;e|l / om baet bp be tegentooo^btge 0'Santj$]^looie/ bte naet alle apparentie al bebootensS op be Cu^ foube toefen gbeattibeert / bupten <tria et^cntie in conjungeten : ^aet inne al0 mcbe in't uptfenben ban foobanigbepjobifie/ boo?namfntlötbban35ier eitiu OTatet / alö op baet boojgaenbe ftb?ijbenj5 bp te €01« legien ter 3£bmiraiitcpt motbte toefen betbattbfglit/ alle boenlytbe beligentieenbc atteleratieg^lijupftit enbebp gbebjatgt foube bienen te toetben / aeng[)(< fienfp in alle manieten boo? benbienfibanben XanlK nootfebelütb oo}beeiben / batbetegentooojbigj^ena- baie macbt ban ben ^taet / foo baeft be felbe tnetieiom in eenbeguaemaentalboojbeàuflefoube 3ijneöeat' ribeect / albaet gbeen tgbt ter sa^etelbt toutytclooiien toietbe opgebouben / maer aendont^i gaet tot ct(n>ti( ban 8et tweede Lidt ban baer ^0. jKog. refoiuiie ban ben dertighften giulpktileben't^eetoaettsiliföEbiii/ felfs altoaert faetbe bat be boo?f3 öp nieutosi pfii- equipe£rbe<©o?logb-ff&eepcn / mttfgabetiÌ oota i» boo2f5 gep?epaeeetbe nootb?uftig|)£ben / alDoetol f^ öoogönoobigö / notb niet bpbe felbe moiöttniwcftn gebomen.
g&entwaelfdeni$eptcmb?{$i/ fïiöDifioojtfiii po?t ban be l^eet van Heuckelom, en anbete ba«ljo. IKog. <abebepHtcetbentot befaetben van de Meje-^ rijevans'Hartogenbofch, ac0terbolgi)cniiliet Wiuiie cefolulie ban ben ecrften befesi / in confetemtc gcWKü w w 3pbe / metcenigöeJêeeren (tSbetommitteftW W'™ ben Raet van Staten, obec'tfubiettbccbatinittr ί«·!Γ bet ti folutie ban ben acht en twintighften augul» leii- leben / caecbenöe be gbefo2meetbe toljiirt» 'f j" (ntrobuceren oan een capitale Schattinge oWïiuetiK- ten enbe iSteben / onbec 't refojt vandeGenew- liteyt baet ban be Jgeeten ^©ijcwmmitteerMn wn
bentoelgbemeltert Raet van State, aen bun (00 wf
monbe / alsSbp obeclebetingöban een bael / mitfgabet0 ban alle ftutben baec toe pR' cenbe / een pertinent enbe gecitcum(lantie£tt rapp^ fiabben gbebaen. 3B0aec op gbebelibeteert «««f'» f» tinge genomen 3 jjnbe/ bat benopftef v^een^ Ie Schattinge op ben boet berbat fn bare ® oogt)· cefoiutie/enbe opgfiebolobbeginpcuctic vand^
ooibtoel eenige t@o?locD-f£8ipen/ alle een goebtducb gentiendenfcbjuarp leftleben/ iierftbipfw in 1)00} liaec tipt moeften toefen geloopen/ aengefien ' tienienienenbe ongbemacben foube fub}ctt3!)n/ |« fp artbètfintii omtoöffilöts booj Bet booifcBjebe aUeenetencefpecteijanbegefoimeerbecoiitetwg^ |
-ocr page 504-
|
«icr 00Λ ten teguartie banDetftSepöe pointe ontrent Srncutte/ enDe üefonöeriijch öat &εη taux obetBet SdrachuanDetoooifj coöieten om te (Iaën / nieten f^iü» fjin tian fooöantgen empo^antie/ alsi ten Κ J oan oen tegentoooiöieöen noot Dan öen San^ he tol toetepfiBt «oace/ enöe obecfulchji ooc6 aen hf anDcce föüe göeconftDereect Den naüecen uoo^ flinftöoojöeflemelte l^eeren <©ecommtteecbenban rtiRaetDan Scate,upt Öen name enöe ban bwaen te fciüe netommuntceect / ten epnbe befe Capitale Schaitinghe fouDe mogOen toetben oöebonben met
fin cantiefme, Obecbe Verpondingen, Oe toelche al»
toPtoüecöctoeÖeele ceffoit ban De <i5encraliteptgei «nulwttïoaiiop foobantgenboet/ bat Die .Steben/ fluatiieten/ enöe «©ojpenDe toelc&e onbec Die®ec= aonDino? totnocö toe niet gebiacBt en toaten/ baec LefoubentoetbenaenBeflagenin göelötbBept/ enbe nas p»po?tie ban be anbcw^teben / (^uactiecen/ mbelanoert/baec beVerpondingeal ban ouDtjS «basi aeimcotiuteertgebKell/enbe bat bien boo^flacD aenbe «nfüöc toaö bebonben beel fmaecfielöthec te Γόη/ (iiDeban minbetbeftoacc geoojbeelt totecDen/ bpbc «Ecncn baec obec befe Capitale Schattinge gfjeejcteni Decctmoeflbiecben/ enbe aen b'anbece 3i)De notoir? Iiic& foutie 3tin ban meecDec bdojbeel / enbe ban pjomp:
t£[
I, jjaniie<0eneralttepteeniialveverpondingefoube toer^ Hm oeiturobuccect enbe οΒΦ^εη/ fooal^De felbe bprefolutlcbanbcn gemflten Raet ban State tegen^ boojbig!) gcbjcfifecrt toasi/enbe bat bie na p7opa?tie raeötommegcilfigenfoube toerben ober bic Steben/ êuatticcen enbe ®o2pen/ in be toelt&e be verpondinge lotnocf) toe niet biati geintrobuteert gebieefl/ enoe gocb fclbe ober De EanDen Der toelever (^ctropen noci) nfcc tDacen geerpireect. berlilaecDen f)aer ^OJQOQ. batfe befenextraordinaris ommeflach beben toitetenhoo? ten ^laer/ ten refpecte ban ben gro- ten noodt ban Den Hanbe / enbe niet gemeent en jgtiiebiengcn tot een ordinars enbe loopende mibbel/ 5!li)t8 oeöjeefl toiert; enbe ten tweeden, bat öaer ίο. ilog, met Bet uptfcfjjjjben ban Defen e)Ctao?= tnnacifciuaui: nieten berftonbeneenige pjejuDitie te Itflden acn eenige bjplicben / eicemptien / ofte ©rtropen iietoflcöc fip eenige ^teben4Suartiecen ofte «©ojpen/ Dan liet refTojt banbedDeneralitept motBten bierDen. flÖiPictmb.'Eït. ^ejStoiettben Raetban State ber; fötijt bcfe {jacr J^o. jKog. refolutie op'tfpoebicBfte tctcjtcttuje te leggen/ enbe tot bienepnbe aen pber bantieboojf} ^tejje/ «©uartieren enbe ©ojpen toe tf ftndcnbeljigcocitinge ban Baer taur op ben boet Ji» oen feibenparmlemenugereguleert toass/ in De wclfitatiebaer ban gBebjeffeert/ met o?b?e aen be «Wtbeti/ (©ntfangers ban De Verpondigen ofte Wi beauame ^erfonen Daer toe te nomineren / ™l)pnait(ieiöch fouben befojgen/ bat beferefpec» twtauien binnen bentgtban eenHSaent na beupt- j^BiöDlngcmooten genieten en ten Comptoire ban ben
"«ooeii ______________________________
StL ©rbVpùtéètbe bmivriêfi^t^^^^^
». ' beBage banbe Igeeren Bare l^iincipalen. St^fftsi^/^^f^^^^^Pw^^fben banbe^iobinrten ban Beeft Biecop boenaen teecftenen •^'ofweHijHjiieinbe tobenjlaent» tontlufie gttt |
pjefTeert/notB ongelalttejjjn.
anbebefcöjpbtnge ban befe fcReepiitocfiten enbi. ^actalienbienbe mentoelmetbe Roeten te bibben / Maf a mibi cauja m mmurd ; eenige iBoDOeljjcfie openbass cinge bjeibannoobenomberetgte bjaecQepbtte bieten/men bienbe toeite iefen be journalen ban elchfc0ip/ iateöoo?en|)etrelaeiibanelt6 i25oot#gBei felin'tbpfonbec/ enbanfoube men foobeel contea^ Dicien enDibetfiteptenbinben/ batter een g?ooteciU!« g?DPal0'tm0neban nooben toa^/ om at e0 te con^ cilicten. £* ««g«f /etntm. feeckec bat be dEngelfcBe meenbe t'attcappecend'Ooftindifche Retourfchepen, enbeanbeceBojlclÜthe Spaens,Fransen Smirna-vaer- ders:'tisS feccbecDat be lelbe Oaec falbeecben inBer- gen/tijsfeecher batbeCngelfcDegebben gepoocl)tbe (clbe in befijaben ban Bergen te flaen/enbe batfe 3ön fe(fte cutg geflagen : 't i0feec&ec bat onfe J^loote οη« bccbej^eecen Oebolmaffttitpen Huygem.deWit, enBoreel,foec6enbebe «SngelfcDe/ Dieniet Bebben aOccefcontceect/ batfe'tfamen met be Blootebatt Bergen meenenbe göelucBeljjcBnaeBectoaettö teSo»· men/ eengacbcnftojm DebbenggeB^egen/ biebe fels be öeeft betflcopt / bat een beel in Vlecker in 't Soene- watcr,inbe^ont3i)nggeloopen/een beel bacr na booï De €ngelfcöe ontrent Amelant gBeftjegen/aW
Cfecatie; ^Sigoet gebonbenbat ObscDet ceffojt 'thuysteSwieten,de Gelderfche Ruyter,Sc. Paulo.
ootb eenige bictuaiie Coopbaerbp fcgepen enbe HBiatt' bersi (j^ereft onberben ït. Sllbmirael ban Nes fai- beerbc fitö:) bat nemen gefcftiebe bennegemhienden September;bat b'onfe boo; (io}m berflropbe 3^loot ficB Beeft gerecollieert/ eetfl ontrent Texel,Daer na ontrent beMafeenbe Wielingen jgefiercbtboo? eeni» geanbere^tBepen banreferbe in Texel tongftgBe- bleben/ Doo? geb^etb ban ^ootjiboltft:'SDat onfe inloot baernaei^ gegaen op be Cufi ban Engeiant. ^atfe een notabel getal Bobben aen
boo;tgeBabt/omtefienofin Engelandt (εηίφορ* (lantte£anbegBeftBieben:fulcbj$ niet bernemenbe/ batfe be Eanbt-I^flitie Bebben te rucB gefonben / enbe metbe©ioot gBeblebentotin November, Daer ban empo2tecenbe Dien roem/ batbe <£ngelfcBe niet toa» renuptgebomen. IgoetoelerBterbp beelgBefuggilleert toim/ Dat meer fcBabe alsi boojbeel Doo? befetocBt toaiJ ontfangBen / too?benDe infonberftept in Zeelandt gefnfi ineert / Dat Bet niet toasi 't toer tb ban Politique, maer Dat menbemilitaireBabt beBoo?en te laten be» gaen met b^t militair, jliet tonfibererenbe / bat be j^eeren <0ebolmatBticBbcnnietfonber raebtbanbe IföilitairebeDen/ liebbenDe tot bien epnDe oocb op be inloot berfcBepbe Collonellen enbe minbere Xanbt'- <©ffl«eren/ alSibcn€oIlonel Maregnualt,Doleman, van SantenjWijnbergen en anDere. ®n ijuam immers Defe ©loot met meer lof en min ftBaebe te Bupj^/aiji Die onber ben Igeer ban Waffenaer (baer geen ©olitijfee bp toaren ) gcflagen toiert / gelBtfi Bier te ficn iiü.
cn OORLOG. Vyf en 'ueeriighlte Boeck. ^85
^en eerften ©ctober ontfingen Baer l^o. lEog. eeti iBiffibeban'tCollegieter 9ibmiraiitept in Zeelandt
®^fana« «6enctael Doubiethgefurneert toerben. gefcBjebentot Middelburch Den drieentwintichften
m l^weniöeDeputeerben banbe ^jobintie ban ^»-"·"·"- r·.....-..*.-... s.» »- «»*
ίι,Λ Bftbcn berblaertopbefebobenliaenbe con» """'"POeïJectenBaec^ilncipalennocB niet tejön s^att/ enbiberBalben op eergifterenbe felbe teBeb* w ooeroenomen omme Der felbero^bje baec op te "Wicti erlangen/ fudinercnbe bat Bet felbe aljteen van bdaftinge in toccrtoil ban een ^^jobintie / en aerte in een bacB of drie De la(l ban be Igeeren ^wwipalentegemocttefien/ nieten Bontoo^ben pwnclubecrt ; piote(ietenbeberBalbentegen0 De felbe h^'fPWlÖb ató tegeni De ordre en fonbament ban u ' aefo?mcctt / en bupten confent en tegen-
September leflleDen/ BouDenbein effect Dat Baec €b.ontfan8enBaDbcn Baer l^o. |@og· enbe refolutie ban ben negentienden Der felber maent/ ge^ nomen op Baere iBifTtbe ban ben vijftienden bito/ bpbetoeic&efpBaecigo. HSog. BabDen boo^gBeftelt becaTusporitiebaerinnegebebuceertenbemet eenen De reDenenbanDebommeringebiefc Babben gBebonben in'tarrefteren ban finale becifie ober goeberen bebon- ben in iStBepen toaec bp niet getoeefl toaten be beBoo;« lÜcbebefcBepb en ^ee-^jieben/ enCognofcementen/ maer baer notBtand ben epgenbombec goeberen ban be reclamanten/ jgnbe ^eallieerbeenbe JSeutralen metBlare p^eubentoierben gebemonflreert/ toelcben aengaenbe Baerl^o.lISog. mebe gercquireert Bab» ben Bun abbtìiS Dat Baer <Eb. bienbolgenjï baer op ern» ftelpcBgebelfbereertBebbenbe/ toel Babben Bonnen be*' binbenbiεi1fliφte toefen Bet boojfjtajjfubiett/ enbe Bare cebenenban beBommeringe Baer i^o. IHogB^be boo2teb}agen/ maerbatfefeerbebentBelBcB bonben Daecfinael baec obet te uitten / getonfibe- af 3 wm |
-ocr page 505-
486 SAK E Ν van STAET
lesK Kcctfuloctoipntclj foutie berfi^elenDan ceneiSentem ί pen/cnïienteecanöereröcfibomuptbe^ooitDcttaiftf .
tieoftcliettffebanfoolianioefa«6en/ baetobec fptot bJiecbc/öatitienBaecmeecenmeectioenoojlKtltti/bSi
ïtccijtecss toacrenöeöfiflt/toaermeöeban boo? foo 'tbecDlöfban'jSS-anöSf ©lotealHaec ho?tmoc(l ·
......jgeDifponeert _ .
teiSecljter niet oeecne tolecöc gecefilieett/ oocb niet
toelenfiontie sefcijieben/ fonbec nafp?aecfie banon»
Becjjmtöepi ofte nttam hvitatis te (ncortecen / batfe
betDalben ban Ijaec ^o. iBog. öaDöen becfotfit in^
tecp?ctatie ban èet vijfde mtjjcfeel ban't paccaetop
'tfiucfttiec Commlffte beetbccjïben vijfden USartp
meefltoasiftangenbe/ namentlijtft/ offjct felbe bcci
flaen foube beftoocen te toetben Strim jurt, of met faf {)«
tecintetpjetatfe gcmobeceew foube mogen toetben/
3önbetocbec5i)tsf getoicfittge tebenen enbe ootH ban
tonfeguentfebooi't toefiomenbe/ oojbedcnbebaetom
bebooifsfaetöen feec geblfponeect tejpn tot ecnats
coojttufftöenpartijen/ gelötft alcentgebaet toetoa-
rengeinbuceett/ 'ttoelcfttoelljctgeboeglfltfill toare/
ebentoelbatnooblfDtoa.ii/ bat in befen ler cenet ofte
tetanbece jijbe fpoebelöcft mocöt toetben gljebtfpoi
neett/ om poet een te boen ijebben/ Ho?ten onberto»
genrecfit/ ge|jjife^aetlo.HSog.boo? bcrftljcpbe bet
fdberSÖJiebenljaböenoecetommanbeert/ enfp flaet
ooch foube laten ter iiécten gaen om na bermogen Daet
baet in te aupten tot contentrment ban gaer I^o. ifòog.
enbe fotisJfacttebergeirtterefleerbepartijen : ï©aerop
gebelibetecrt5ijnbe/ iiS goet gebonbenbat be boojf?
imtffibe ter <lB?iffie ban Ijaer ï^o. lEog. fai toer ben ge^
feponeert/ tertptenbetoijletoebat be abbpfeben be
befectucufe Collegien tetJibmitaltept mebe op' tboo?f5
fubjetfullen toefen ingeltonten/ maec baet op niet
gebolcfjr.
^eeten <0ebolmacDtici)ben ftBieben upt 8et
^cf)(p Stad en Lande Icggcnbe ten antïiet booi be Mafe
ban ben derden (©«ober/ batfehernamen uptbets
lootte fcftepbenabbjjfen uPtljet©aberlant/ bat be Eanbts
russe- i^iiittle albaec ia be teg()entooo?bfge tonjuntture
fonocn jjg^ jpgj, jjgj, Munfterfche <©O?lOC0/ feec nooti
iicnlea-
Sciibc
bao2 tre
JSoft.
faecbelijcö emplop bont/ ta batfclfbeniStaet gene^
tefflteert tofert totget litgten bannfeutoeiCroepen/
batfpöcöbenbanbeviernteutoeJpUupt iSciicepen b(e
Daeca bacruptbe Mafe, toatcn toegekomen met ^ol·
baten enbe jföatiniersi drie toebetom te rugge öabf
ben ggefonben/ met o?b?e om be boojfj iSolbaten
enbejjBarinfetïS baec tnne gtiefclieept/ toefenbetoe«
berominbenBrieleaen Hant te fetten/ aengefienfp
upt 't geene boojfs in fjaer emplop te Eanbe nootfaecbi
lÉjcfier enbe impo^tanter oo^beeiben / aljj ben bienH
iiie5pinbe©loot fouben öonnen p?eficren/ fullenbe
oofft tipt Oet vierde jfleut-fi^ipgeen meerberbolcb
opbe ^tgepenban «Oojlotgboenobergaen / ban tot
remplacement ban eenigge opgefonbe fietften / oft upt
anbere neccffttcrenbe confiberatien gfiercquireert fai
3ijn. gaer toa^s not() in be ©loot gearribecrt be bic-
tualie 5?lcupt/ bp 't Collegfe ter Sllbmiralitept tot Rot-
terdam afgftelaben / boo?bej§ci)epen ban ftaerbfreti
tie/ mitsfgabersioot&Det ^jobiantfcljip ban Zee-
knt boo? be ftljepcn ban Ter Veere göebejiineert / aliS
mebe noclj twee (©aljootiS enbe een 5!aoeperfc0fp / alle
met toatet boo?'t Collegfe tec3ibmiraUtept tot Rot-
terdam befojgljt / te toeten / 't cene vier hondert, 't
ttoeebe met tuee hondert, en Oet öerbe met feftig Φΐ'
Sooföen / fjebbcn 't boo?f3 CoHegie fitö in 't berbeetbii
gen ban be gftereguiteerbepjobifiebooj be jStBepen
ban öaet birettie / mttfgabetsS in 't befojgen ban
3©atct ban be gantfclje ©loot / als! mebe ontrent ber=
fröepbe anbere faetfien ten bienfïe ban ben ïanbe
becretOt/ met foobanigen fo?cöbulbicljept enbebigii
lantiegeebertucert/ alii ftacr Igo.iEog. ecnicfjfintiS
foube ftonnen befibereren/ Jönbe ootfe op giflcrtn nocft
flefiif) gftetoeed/ óm een ftljip met feven hondert
(0]rgoofben 3@atcr af telaben.
^e abbcrtentien bie fp foo ban toegenöaetl^o. JiKog.
btto? betfiöepbe anbere toegen toaren toegcftoi
mm/ banbatnocgvijf <©ofl-2inbifc&e ïïetour fcfte^
lePUben geemaneett/ bacc ban be gtjefteele faetfie! oochnaec'tggeeneberbecuptbeMafe, uptGoeree^
Zeelantnocö te gemoet gefien toierben langer ΐεώ-
ten / maer Ijaer met be boo?f5 ©loot toebetom jtó»
toaertsf een enbe boo? eerft of ontrent {jet Texel te btV
boegöen / omalbacrootiitnallcrijaefi bpbe ©lootte
mogen befiomen / beljoogljnoobiglje ebenj^mlbbclen
booi 't bolch ; btencnbe op be fcftepen ban be €ollen(m
ter aibmiraUtept tot Amfterdam, In'tNoorderquar-
tier, enbe in Vrieflanc, bacr ban Óaer nocD nietSJnai
toegcBomen / en 'tgeene fp foo 't ftDcen niet anbenSban
boo?'t Texel boo?f5 bcquameUjch iionben matltlgb
too?ben / betople jjet bocjj gantfcf) onfeetöet toas
toannecr gct «Sobt be ï^eere foube belieben toint en tee-
berteberleenen/ beguaemljeptom {letgroote ^tDfp
met {jet boojnoembe ^Cfiip Harderwijck in
berljelpen/ enbcbatbefcljepen met p?oöifte enbe toa.
ter upt be Mafe, Goeree enbe Zeelant, nocft betl»ac|t
toerbenbe / of bp ijaer gljefeomen enbe nocft niet omloS
5tinbe / be ©loote t ot boo? 't Texel feonnen bolgften /in
ac{)tetbolg.e ban toelc6e boo?f5 tefolutie fp ban mcenlnj
ge 39η i'anbeten baegDiS b?oegö be couc^ naet 't Texel
boo?f5tefetten.
®etoelgemeltei^eeten<i5eholma£ötigftbeftöjeb{ti
benvierdenupt{jetfCBtp Stadten Landen Icggèini^i*·
tuffcften Mafe enbe Goeree, bat bp fiaet gefiomen toai
benCapitepn Houtuyn boetenbebpabfentiebaniKn|L
;Sceoubt bp l^acïjt Stackhouwer be ©laBdöealsi 'iiS
j$tljoubtbp^acDtban't <Èfguab?ebanbcn ï«pte» e«
nam mmiraelbc Ruyter, met ηοφ acht bantejjf
jScDepen ban <©o?logl)eneben gem in VleckerogBci sm
iegliengebbenbe/ toefenbe getthicnde met namen tie
©laiiblom/ baet CapitcpnoptoajcS Engeilanfz, in
Vleckero betblebcn tot affifientie ban Bet Setouti
fcfjip Nieuwenhove,'enbe Oet elfde 3iinbe fiet ίφ(ρ
Afperenbaet Capttepn OptoasS Adriaenvan Veen,
boo?'t Texel ten ancNet gbeftomen/ fonbet battie
boojnoembe €apitepn Houtuyn of pmant anbctji bait
be Capitepn bet boo?f3 anbere fcgepen gaet Bab bi^tnt
te DericBten / of Bp baet motijt toefen inaö«fepl / "f
BPBaernocBtoaj^geboUBt. ^pBabbentoelgMt
bat betwee (©oliinbifeïïetoutftBepen bie in Bet Soen-
water toaren ingBeioopen / met namen be 'longe Ρπω
enbe be Cogge [jaet bp be boo?ftB?ebe <©o?log{)rc0ep«
Babben mogljen berboegen / om alfoo bp be felbe naet't
©aberlantgeconbuifeert te toetben/ tentoclciiencpn'
beacnBaet crp?e(fe afgBefonbentoaigBetoeift/ if
CapitcpnWillemBoudewijnf2,metBct5Fc?0etS«'e-
dam, bie gerappo?teert Bab bat be iScBippetói» W
pet-lgoofoen ban be boo?f3 twee {ïetoutfiBepen/mw
gcbifponeett toefenbe boo: be fletcfie enbe bjlngcnwflc'
ncgentitept ban 't ©oots bolcft baet op biencttte/ «ert
ChriftianiatoateningBeioopen/ cnbealbaer omm
befcBerminge ban Bet €a|lecl in goebe berfectBCttngp
toaren leggenbe / en bat ben Commanbantbanbe tnw
plaetfe berfilaert Babbe/ ftcB omtrent Bare «nfeï»aw
enbe befemie met gBeen minbet pbet enbe gBcneOPj^
Bepbtte fullencompo?teten/banbicinBergenge8a{n
Öaöbe. ^
^e toint bie berlcben nacBt «©o|l 8B«bio?ben /
enbe fp baet op Bupben met Bet aenftomen ban
batB Bet nieutoe 3fibmiraeis ftftip oBmaemt te bev^
Provinciën in Goeree onbetfeplficnbe/ OWfitü^^
©loote te betboegBen / Babben fp ban Bafc "ebowM
acBt'tfelbeeenigeuprcnintetoatBten/ maetwwm
fo flap toefenbe batfict boo?f5 fcBip baecm» be»
niet fttinbe bérfeplen / Babbe Bet felb?
er
- - - '^fiiwSiatfiii
ban veertien fiucften bepDemebe bP'iCoHesjjeoo ta
Mafe geceet gemaetfit / notfi bp be ©loot te oemott «
ften totecben / Ijabben fp ecBtec naet boo?gaenlje öellL
ratte met ben St. mmtraelbe Ruyterenbe enbm
ilgooft-(©fficte(enban '!ïEanb!ï®loote baetopaiilt
ten geöoubcn/ gecefolueect enbaft geflelt/baccna/noo
-ocr page 506-
en OORLOG. Vyfen^ueertighfteBmk. 4S7
|
thien upcenSet 2llncbcc toebetom faeteii i, II n/enbe 8« becbolglienS baec op boot (Wie nS ben/ fooöatfp Dacc boojgiienomen toectcet6 nfSbcn fionnen bojbecen. ©nbectuffcfien öabbe "'Lfheiraoifföjebe calmte/ bié aenb'eeneMjtie toef r SbcciitöBe beletBabbe/ aen be anbece spbe toei Snoocbegclegentljept gegfiebenom alle Bet to ?" „Q£h toe uptgeBomen hiefenbe bequaemelucfi te hnUioffen/ ni'itfgaebecsi om bbo? befcfjepen ban be MTcnbe ban Zeekndtte boen obecnemen/ bp «werullcbe^ictualfe boo? befelbe cefpectibelöiöupt^ aehamen. ^p öebben confo?m beboojpelltgiie bpoft ffSn^^egtetec SfibmlcalUept tot Rotter- dam alicbaen/ alle be®aectupgenmet toatec uptge. Èornen/ fuccefrtbel0c6 met leblge baten toebecom binnen al)c(iap?t/ betople binnen Rotterdam gfieen ifbiae fuUagte masi te befiomen / om albaec anbecmacl ncüultcnbebe©lootenagefonbente toecben. iSpBab» LscOooptcnbcbertoatBt/ batnocf» feecBecapleupt^ ftfjlö toact Innefp becfcljt toiecben ontcent fevenhon- dert «©ittioofben toatec te too?ben göelaben/ iiupben bioetlj met be bamlte biebec boenmae 0 nocö toasf/foui be nebben bonnen uptftomen enbebpbe ©loottegfie» tacthen/ toaerboo? bp opgebolgftbe ftalmte feec beel foubc tocfm gebo?bect/ maec ben Capltepn Jan van Efch bic met ijet i^tiitp Harderwijck bupten gaetjS Otjcractfittoasi/ fieeft Baec gBccappo?tccct / öatbe boojftb^cbe jFlupt / omtcent ttoee ooeteniiiepec gaen > tic/ enbe fultfitf met be Ebbe nf et Bonnenbe uptb?pb«n/ 1)00? bc fiiitc mebe belet toasS upt te Bomen. sS'anbccen baccB^ftBjebenbatfebfen mo?0en met !)et lnb?cecben ban bc ©loot Babben'tanifiecgelltBt/ cnöebecmitssbaccnotB feectoepnicB toint toaimeec ocOjebenaliS gBefcplt Noort-Ooftwaertsaen/ om foo Oacfi bocnltjcbboo? enbe ontcent Bet Texel te mogBen iiebfnben/ enbe becboigenj$ in allee fpoet ingenomen mogen Bobben be noobige ©ictuallie bie fp becBoopten alto boo? gaetsi tebebinben/ immecs foobecce bat Ik FcBeepen ban #o?locB in poflup? gBeb?atBt fou^ ben toefen/ om boo? eenigBen tgbt in ^ee te Bonnen Wftetcn/ becbolgeniÏ cepjïtebo^becen/ enbe met iKBlooteBaec ]|oogB llSogenbe ootBmectB enbe in« tcntie naecbecmogen tetjetcacgten/ boenbe b'obecige tijoblfle enbe beBoeften be ©loote bolgBen / om bp be «tHi gljelegentBept becbecjï in rEanbtiS <ao?locBi StDeepen obecgeBaelt te toecben / foo Baefl fitB otta» fiffoube pjefentecen/ fuUBifonbec mectBelgtfiebeci atfjtcringlje ban ben bienfl ban't^anbt te Bonnen boen/ in toelcBentoegefp ootB genootfaetBt toaecen fttoetfl tO?bonnecen/ ten opfitBt ban be ^lupt met leven hondert (©cBooföen toatec mitfgaebecS oocB [tnaennenban be ©ittuallie boo? be FcBeepen ban Wbftectie banöetfibmicalitept in't Noorderquartier, oKfpbecltBttoaecenboojbefelbe aibmicalitept Bin» «m boo? aen 't Collegie tecSCbmicalitepttot Rotter- «m g|)eabi)?efTeect te toefen / Bepbe nof Β upt be naafe «ctoaciittoecbcnbe/ b'eecfle bp geB?ecB ban BOelte/ omnefitoom te Bonnen becfeplen/ enbebe anbeceal· MctnotönietbolBomengeceettoefenbe/ Bebben gBe^ w^becit üaer naec / met fonbeclijcBe becatBtecinge ban ?" P'fniiban 't ïanbt / niet langec te mogBen bectoe» J/JgEbe niet op 't uptBomen ban 't gcoot abmi»
®cn fesden toaren acht (©o?log-ftiiepenupt Texel w0n)un[jeEttmetbe©loote. m <StBeepenIaerf- Princeffe Royaeie, Bepbe met beel fietBen Mm„ enbe foo baecom alji ootB omgBelebenen
5 " "^oo? befen tgt tot boïbecen bienfl onbequaem /
6 '^ÏSÖ® öen Euptenant 3ibrairael öe Ruy- hiX®"®®}ag0cgBebimitteectenbegBepermitteect/ S toelatenbein't Texeioptc te fi^i^" öcf)oo?lijtB abb?esi/ om boo? boo?fo?0e ban toehprïJ!'" «ollegiencefpectibeliicB becbecfiBt enbe tTJjytot'saanbtiöienflöeauaemgBemaertt
S,So®J°«claoBlJen fevenden optw Boog^te ban
«öoft-ginbifcBe Compagnie nartflteep |
166^
ben Baec J^oogB JIEog. ben negenden, bat fp ojbje ga- ffelt Babben om be ^cBependaan ' Φο?ΙοοΒε tet ötreci__
tie enbe b£fo?0in0Be ban bei «Generale Compagnie flaenbe / ban #ije-rotfien/ jftoufTen / ^tjjoenen/ igemböen enbe 25o?ficocBen/: eoo? 'i ©ol tB / fOO üSa» trofen aliï^olbaten baec op fiacenbe te becfien/oan ge? IflcBen bat Bet iSetoucftBip be Rijfcnde Son, inieti Or rizont gelegen Bebbenbe I besf öoocigBen bacgBS beöóui ben in Texel toasi gBeaccibeect j |@ebe toa£i fci)?|)uenj$ geBomen / bat Bet j&iBtp Diffierineer tot rtotf) üw Bet» mifi gBetoeefl Sijnbe / tot Bergen in Noorwegen.lljebec toa^ingeloopen.
SïifoD in befen tijbtbe ^iffcBiijpelöcBeïit P^atibe/ ben Staet feec intommobeerben/cnbe baecom be ψίΰ' öintien Ooft-zij de Rijns filaegBbcnoijct gBeb?etB oan ©olf B/'t toelcB op be ©loot itBeen onnut tetoefen/toa= een beel banoppniemenbeBoo?beinbefen tptbe©lo=' te / baec ban gBeen meec oiucBten toaecen te bectoacB' tenteBupsitecoepen; HoUant enbe anbece tee contca» rie j enbe baerom Bebben be Heecen ban Vrieflant,, aen Hollant complacecenbe / ben veertienden ©ttObeC OUi ben ^tgl / öerfïaen enbe oecBlaect / bat fp bien boo?" fïatBDanrevocatieimbjobeecben/ enbe befabsofieec? öen.
®iebanie©lootefcB?euen ben vijftienden, öatfp »oo; bienba0B te0Ben Bet ballen ban ben abonbt met'jï aianbt$i©loote toaren oeaccibeectontcentSolesbay,''®®· , tuffcBen larmuyden enbe Soies, altoaec fp genootfaeBt fÖngBetoo?bentenancBec te Bomen/ omntetboo?iie ; fleccBe toinbt enbe Bacbe «Storm in bebupflecnisi ban I benacBtte becballen benebenbeiSebiec ban Londen. , ^PBabben al boo? befen fuctefTibelijtB abbgd ^ac«· I quen afgBefonben om baec ontrent be «ibiec vaa Lon- ; den, 81' ©panbtjï macBt enbe fontenante t' ontbetBen / maecobecmibtiï fp boo? be Barbe ^upt-3®efielütBe I toinben om be ^oo?bt 0Beb?eben toaren getoeeft/Bab^ ben febert Baec bectcecB ban boo? be Stufte van Hol' lant, 0Beeneceppo?ten ban niemant ban be felbe,ont;> fanoen. -nj et
3In Soiesbay lagBen te0Bentooo?b{gB gBeen ban besi ©panbts ^Sfflepen / maec toat in Soiesbay boo? Har- witz^acBtec beBancken, ontcent fes mBlut ban boec/ toeicBe men in igollant beeltgbtji abufibelpcB Soitsbay noemt / leggen mocBt / fouben nabec becnemen/ jgnbe boo? Baec boo?f3bectcecBbanbe iSufl bani^oUantge" cappo?teect gBetoeefl bat albaec eenigBe ^cBepen ban <i^o?logB0efientoacen.
Cen banbe CompagniejïftBepenban <@o?Io0Be/«Enstirc Babtbien naeminbbacB bupten be SSantBen ban Jar- P'ffn? muy den genomen / een «EngBelfcB ©ifffBec met m^en USannen enbe twee giongBenii;5®eijeecen «©Bebol· Dijeno' macBtigBbe Bebbenbe felbe geeiramincectenbetecieu>= felgcBop alleji onbecb?aecBt/ maec gBelBtB Bet acme enonncfelelupbentoacen/ Babben Baec feec toepnigg toetenmebete beelen/ aUïellcenbat fp Babben Boo» een feggBen / bat be grootfle ^tBepen ban be CngBel- fcBe ©loot toacen op0Belepbt / ten beele in be JSibiece / en ten beeie in be Wicht ; bat fp niet toiften / of be obe:> cigBelagBen boo? Harwits in Soisbay of niet. ©oo?tj$ onDerb?aetBt 3i)nbe of oocB eenigBe enbe Boe beel <gnp gBelfcBe <©o?lotB-.$tBepenomben NoordtmocBten toefen/ Bebben 0Beanttooo?bt/ batfebectbe ©loobt )on0Bfi ingBeBomen toaj^Baectf toetend gBeen ningBë ^^epen toebecom tn ^ee toacen ggeioopen ; maec bat fp Babben Booeen feggBen/ batboenmaeljS nocB eenige i$tBepeu ban be Blauwe Vlagge, toacen itt ^ee gBebleben i ^p Bebben becbolgensi met ben Εηρ- tenant 91bmicaelbe Ruyterobeclept / toat met be©if- ftBec0 ^oot enbe be boo?f5 Supben beft bienbe gebaen te toecben / enbe bebinbenbe Bet ^oot onbequaem om be ©loobt te Bonnen bol0Ben/ laefelfi^ombp bitfai- foenoberS;ee0Beb?afBt tetoo?ben/ oocBeen banbe boo?f3 Hupben onpaffelgcB / Bebben oeooibeelt Beft 0e- caben te toefen befaecBe baecBeenente Belpben/ bat eenigBe ban be S^ebeclanbtftBe gBeban0Beni baec boo? toafl boenlgcB/ in b?pBepbt mocBten oBecaetBen/ cnbemit^fbtenfeven banbeboo?f3 ©ifTcBec^fipBaec Beöóubenbe/öeBöenbe 35oobtmet becefleeenbe vier |
-ocr page 507-
ST A ET
' S AKEN van
■■'ϋύ'· .':ο!>Π· ■-■·!-
166$ öaccoMüec twee ^ongenji enUe bis ban befdbe ©fffcti
_toat onpaffelöchttjagtocüeconi iiajarmuydonopoe'
fonben / met een 25?fcf acntienaaotflraet.
bao}f3 I^iffeD^c becftlaecben ooc6 te Rebben ί)οο>
cenfeooen/ bat beuoojlebentoeetft tot Londen negen
duyfentmeafi&enbjaccngcflojben / enbatalleflcoote
;$tebcn ban <!ingelant/ infgeli3t)C met be feec toa?
reiibefogtenbefmet. i
^e?5|tef aenbê iKaotficoettot Jarmuydenlupben
aWbolc&t^ i i'
Ede/fi Erentfefie, ,^chtbare, Wyfe voor-
fichtige Heeren.
D e Ho. Mog. Heeren Scaeten Generaal derVer-
eenigde Nederlanden,Onfe Hoge Heeren Com-
mittenten,hebben van den aenbeginne af vande
diiFerentenenmifverftanden , tuflchenden Koningh
ftcaït tut van Greit Brittaigmn, en den Staec der voorfz Vereenig-
de Nedcrknden,jongftopgerefen fodanigen ordrege-
JHHpocii ^gjj. g^^gjj aiig jjarg Admiraels, Com mandcurs en Ca-
piceynen ter Zee, expreflTelijck aenbevolen gehad, dat
de Engelfe Viffibfrs,haeT dien onaengefien ter Zee vry en
•onbekommert foude bly ven erneren, fonder dat die ar-
me onnofele Menfchén onderworpen fouden wefenjde
calarhiteyten die den Oorlog ordinarie met fighfleept,
in hoope datgelijckeChriftelijcke compaffie vande fij-
devah, tenaenfienvan dei^eiiirhntfcbeVK-
fchers mede gepleegt foude fijn gheworden, dan nade-
maelfedèrtdesnxettegenftaendedeViflcher, Onder-
danen en Ingefetenen van de Vereenigde Provintien,
doorgaens door de Oorlogh-Schepen endeCommiffie-
Vaerders van Sijn M.nj,fliyt,{&eT qualijck fijn getrafteert,
gevangen genomen,opgebracht ende noch gedetineert
worden,fohebbenHooggemelten haer Ho. Mog.tot
protesile van hare Onderdanen, ende om de vooriz, en
andere ghèdetineerde des te beter uyt hare detentie te
mogen verloll; krygen, metgheen minder recht, hoe-
wel óngèérne, geüjckerwijs moeten doen procederen
in't re^rtvande voorfzViffchersfubjèdten vanSj»
Majt^eyt, gelij ck wy dan oock defen naemiddag hier op
de Culte ghearriveert wefende, hebben doen aenhalen
ende aeri ons boort laten brengen Artur Girmtrs, Schip-
perop hetScheepje , ghenaemt«n/eat va» larmuyden
ghemantmet ///"Koppen, ende uyt eeneChriftelijc-
fce compadie ende mededoghen daerinnefoo veel in
ons is, opvolgende de voorfz haer Ho Mog, originele
intentie, goet gevonden vw van de felve Luyden, en-
de 'tvoorÈ Scheepken met alle fijne toebehooren te re-
laxeren , ende U E. Achtbaerheden toe te fenden, op
'tvaft vertrouwen , dat de felve by de meer Hooghge-
melte Koningb immers by die van Sijn Majefttyts Raden
die daer over hetbewint mach aenbevolen zijn ilillen
teweghe brenghen , datghelijck gheral van Vilïchers
of andere Gevanghenen , Onderdanen ende Sub-
jeéten, vandenStaetder vóorfe Nederlanden, na-
mentlijckiZ/fullen werden gerelaxeert, ende daer en
boven tégens de vryiïellingen van 'tvoorfz Scheepken
foo veel meer alsÜE. Achtbaerenae haere difcretie
ende asquiteyt iuUen bevinden te behooren, te vreden
aijnde daer van door U E. Achtbaere refcriptie ghe-
adverteert wefende, alsdan de overighe alhierghede-
tineerde fevea Perfonen, die wy ondertuflchen alle goe-
de Traitement fullen doen ende laten wedervaren,
aenftonts in verwiflelingh mede op de vrye voeten
teftellen , en derwacrts te laten wederkeren , bevelen
wy U E. Achtbare in Godes Hcylige befcherminge. In
'tSchipHollandia , vjftitniinOüLoheï,[φι,ηben-
Jtffitjftafipig,
iJ E Mibiri "^caffSiinttrdi i, Geputftrdi, ^c,
iKaetbaftop iö aecnanttooojtgcfeomen.
^jj fjjrt ben feftienden mct (jet aenbomen ban bag&
/ Wen ganfcöenbagö niet becbecgljeaban^ t»;? ponden naer het Vadf"
©loot ■ ceect/. Dan tot ontrent Aelburgh , altonectnet ÖetMandt zijnghegaen , alles i?c&er wel , denHit^tt
ballen banöen abonbt/ enbe taenfioomen ban t» LantRaet sfondermoeytengcfcheydenjdcverftroy^e
©«Dcc
eciiei toebVeomonbec jepl göeoaeó/bocft becniKiïbetlapI
'iï-anti pefioeite
«ebbe / We alfiiec ban SSupbcn naet 't jaoojben loon»,
öetantöecoDefmetenDebben boo?Aciburgh,3m»e'
3upt-a®e(l ban Oaec/ontïcnt een möl ban beaiaSn
bectuffcöen fgn notö driegJienomen «JEngeiftfjemfr
fcDetiS te toeten / een ban Yarmuyden, «n van Sauw,
en een van Aeiburgh, boo? be <irapttepnen bie ftaec oh?
nomen ftabben / een booit ban be Igeeten «Sebolmath
tigbegijeliiaat / met.be toeltfeefpaDeBanbeUfijijhtn/
ebenenbcopbefclbetopfe / alSten aenfien ban he
eecftgtienoraenefjabben geabbifeect/ enuptftaetnfet
anbec3$ Infubtlantie honnenbecnemen / banupt^
eecfiibecnomen fjabben i Oet p?inctpaeI(lepoint/iijart
op 3p tjaec onbetbjaegt/ en geejcamtneect ijabben/fcoM
getoeejl / ofte ooch centge «ÊngelfcBe «©OjlogB-fthenen
inocrjten om be Noort gödoopen / ofte gljcbleben jfin )
baec op fp alle oetftlaect öeübenban neen / naichaeti
befletoetenfcfiap.
€en ban bebupten toac[)ten / Irebbe op eifterfn
ooth bp Daec göebjagöt be iScljippec baneeHftanftti
iScfjeephen/ homenüe UptLangezont uptNoorwe-
gen, cnbe be toil Ijebbenöe naet Cadix, ble op bingàag
beclebentoasf gefeomenop 't Oofteyndevan'tDo^el^
Zandt, en b(ngsibag{i I mitsifgabecii ootH op toooni.
bag baec aenbolgljenbe/ gljetoeefisünbe ben dertien,
den cnbe veertienden befec / Ö^t OljefteeU Dogghera-
ZandttoaiS bomen langjiiiloopen van'tvoorfiOoft-
eyndetotben'Weftpunctaf / fonbccofalbaet/ ofK
cloerjSlnfönecepfeeenige Engelfche tefiebbengjeteti-
contceett/of baetompebtsbetnomen ; ten feiten Da-
ge ijci boo; cenige ban be &lepne ^acg ten / enDc 't geioa-
p;nbc ©aectupgO ban be ©lootc bccobetteeneliiepne
Schoute, <gngï)elftBetoebfl)oorenbe/ enbcfiommöe
met iSoolen van Nieuw- Kafteel, toaec op onbcc anbt-
ce mebe gebonben een Hollantichen ©tffcfiec / fioqj iie-
fenboo? be €ngelfcDegl)enomcngljetoeetl3piie / bie
mitfblen baec boo? tot3ijngcoote bei;[)eugtnoe{nb;p<
Bepbtijjgecaetüt.
©c twee giongfl beclop ene nachten / Babbeti albaei
langs be Sulle/ alommegrootebupcen aengefliilien
geffen/ 3Önbe onttoöffelöthbevuyren van Aliarm,m
tot toaecfcgoutolnge / ban batter J^panbt op be <[u|te
toa0.
liupben betofnt toebecom 3©e|I / enbe naberöanbt
ten ^upben gefcgooten jpnbe / met een feet flap<
pe fioelte / fwbbcn be couciS niet ftoogBetfionmnllrileit
al!ï2:upt-Zupt-?®e(l / cna®e(lten ^upbcn / baet
mebege&omen 3pntot opbegoogtebanbeBafel.ben
€oo}nbanbe felbe^Stab Weftbatt gaec / tee
ban ontrent drie mijlen banbe 3©al.
Slet bolgenbe cappojt toiecbt oen ùaec l^o- HSoil. O'
becgftegcben ben negentienden, baccuptteflentófiet
gepaffeecbefn Bergen.
Rapport door Pieter de Bitter Commndiur
defes laers Retour- Vloot e van de Oofi'h'
dtfi Compagnie defer Lande , aen hm
Ho.Mog.mondelinggedaen, enfihriftt-
lyek overgelevertflüegens den toeflantdtr
faken in Οοβ Indien^ envoomaemfieUgi·
neopdereyfeiskomenvoortevalletk
Ho.Mog, Heerenj
DEwyle het de Heeren Generael ende Radeninin- ^
diatöt Befawag^lieft gehad heeft my te fteUentot|^
Commandeur over defesjaers koftelijckeRetour
vlote,ommedefelveonderGodesfeggcn,naerOD5liWj5i
Vaderlantre geleyden,waer door dan verbonden beo
aen u Ho. Mo. rapport te doen van den toelhnt deru- m
ken in Oofl-Indien op my affcheydcn ran daer, «»»
dan u Ho. Ma wel nemen , begin makende met voo' jjt
eerfttefpreekenvandequartierenvanvJmAw»"·· ^
DeNagel-Oogftin Jimboma isditlaer beteralsnenMtt^
gemeent hadde geflaegt,en waer van nu binihrt vut·
^tbtyu.
tenQni
fc6?pen
biltoegfn
■ettbe
-ocr page 508-
itfijf
en OORLOG Vijf en Veertïghfle Boeck. 489
|
fin lilfaii'"''^]^ weder by den anderen vergadert, fijn- (]eHeydenen,maer niet te min tot het Chriftendom ' frer eenegen, de Papoufe Roovers in Amboina,fai men fien van daer te verdrijven ; Capiteyn Iinc^ van Ma»i- M is op > alwaerhy aengehoudenial
worden, ende tot dien eynde heeft hy oock fij η Huyis- houdingeuyt j4tMÌ«»rtontboden,deSclieeps timmerin- eeop 5""·" en valt foobreetniet uytals menwelghe- ^eynt hadde, fo dat het bouwen van groote fchepen fou na gelaten worden j J' Amboisfe Borgers trachten de C bi~ nilenu/t Ai^»'"'" hebben,om dat iy hun in haren Zee- handel hinderlijck zij η , dochdeCbinefin enfullenom den dienft die fy de Gemeente aldaer toe brengen, niet ifghewefenmoghen werden j vermits het overlyden van den Gouverneur Ces, js d'Heerf«n Dam in desfelfs plaeisgevolchc; na Ambeim(i]nt'jjtthiindtrtSoidiLtengc- londen.
ViHcm'^'it" , een Nederlander in dienft van de En- gelfcheovergegaen, is met de fijne van 'tEyhnt Damme op fijn verioeck tot Banda, ende van daer tot Batavia ge- brocht, alwaerfijn proces fai ghemaeckt worden j hy heeft middelerwyl ontdeckt, dat de T?rinsCaltmatta tot Mxtfir woonende, aen de Engelfe Compagnie in £o- li/antfoudegefchreven hebben, aengaende iêecker def- leyn op Ctram, ende by gheleghen Eylanden, dat waer- fchijnlijckis, ende daerom fai men den felven Calemanta foo hy daer komt, trachten in de knip te krijgen;vande Ooilerfe Eylanden is aen den Gouverneur van Dam or- dre gegeven, als m ede wegen d' overleveringe van Pee- ma aen de Engelfche ; de bciendingh na N»va Guinea is nietweluyrgevallen, vermits die van Ony d'onfe verra- deiijk hebben overvallen, dat vergolden fai worden ; de onfen hebben een Macabers Vaertuyg daer ontrent ver- meellert, maer dat en geeft geen verandering tot Macaf- ƒ«■, alfohetfelvegefchietis volgenscontraa. Totde Piril Vi^chirye op Arau, fchij nt Weder goede hoop te zij n, enzijndaerom drie Ferelduyckirêu van Batavianae Banda gefonden ; menverftaetdatternoch eenanderO«yis , daer de Μαβρ valt, en daer de Macajann komen hande- len, 'twelckbefocht falworden. d'EdelenHeerlactb C»;; isgheworden Gouverneur van Banda, in plaets van den Heer οΛ» Dam: Bandais met bindert mannen meer alsnaergewconte verfterckt.
De Spaenfche Fortreffe Gamnulamme is gedemolj eert, mitfgadersEom; J maer Taiirt· wil Styfaudijn op Tidure félfbehouden, ende S/wiZ/iftaet noch over eynt ;tuf- fchen de refpedtive Coninghen van Ternate ende Tidore raisgeen rechte grondt. Den Commandeur vaaVowfl Mtvoortsomeen Reduyt op te leggen, datna- aerovedeyt fai worden. Mamadeen geeftgeen Rijsge- no^uyt, den Washandil op Ba«f««» heeft oock niet veel omtlijf, deSilver en Tin mijnen op ^Imaft is niet, ghchjckoockdefwavelmet de Canee! befchiet het al ■jiedeniet ; op R/ijf/fl«isgoedehoope tot het Chriften- dom, den Coningh van die plaets wort als Vafal van de
1aengenomen.
ue Haftn fijn aldaer tot op dertig ftuy versgeftelt,heb- ocn voorlede laerwirf/jftuyver ghedaen, daerzijn/«- ^'""M d^fmt Μφπ in contantoverghebleven. Over ^^^"^"'^''ydenConingvanJMflfi/Tar, aengaende het
van
r I ' , " "I vau m-ofajjaT , aciigacuul
eyiandtPee^,/a„jgheinoveert, falaen deConing j^'w»,egheichrevenworden, defoeckende m Via Batavia te hebben , maer dit is hun ontfeyt t •'7fff«geisaldaertweedrachtigh, FrancifcVierra
BaMï//«ghekomen , en terwijl hjr met ffilfi^· '"P^iein reeckeninghe treet, neemt hy vlucht naerMacaflar , onderfchijnvan JOHuyfvrou te halen, hy fai voor al van daer moeten ^cert worden ; de fchenckagie van d'Ed Compagnie j cn Grootévaa Macinar ia begroot efi»
,J'^«fguldensinkoops, Carin Cr<«f» is van W ^^^vertiockcn, fonder afifcheyt van den Salt», cene- ^ ontrem Biu^m^fingiter neder \
niet k,.r ' j -""^en magere advyfen, ende daer is oocfc jjöjonders voorgevallen.
«nioopen geronden,ial in't palieren daer |
Den Partgeran heeft Gelanten aen de Matttram gefon- den , maerdie komen vruchteloos t'huys ^ alfooden Mattaramfeyt dat denPa/igen^ daer felf mochten komen. Compagnies Packhuys isvoltrocken , deinwoonders hebben twee Vaertuygen naer AVw» gefonden, tot den handel, de Provini ie Delers en konnen daer niet gangh- baer gemaeckt worden.
't Üpper-hooft Andries Begatrt isdaernu welghefien, dejonghe Pdw^era» heeft eerft willen trouwen met de Dochter van ifletam , daer nae met een Dochter van CrainCrangro : daer fij η veel handel-Vaertuyghen van Macφιr ende Javaopjimibyghekomen , de Engelfche Zijn met de lambayftn in queftieghe weeft, die door tuf- fchen komen van de onfe bygheleytis , die van lambf fi'ende op het exempel van Palimbang, en lullen niet li^ aen de fenden.
Den Koopman AmenyUurt en heeft vandaerniet meerals/ff»»</irti^ilaftc Pepergebracht, hetcontradi is met den nieuwen Pan^araageconfirmeert ; hetEngels fchip den Β,ηαιΙ Oaclf^ is eenen dag in Banjer geweeft, het Peper ghewas is fober, Elfenborgh is daer over ghe- bleven.
Den Steden handel begint toe te nemen, en den toe- voer van Ttn is reedelij ck ; Doch het aenbrengen vande Peper is flap ; De Perafe befettinge wort ghecontinueert, totWa/rtffdzijntweeBooden vande Coninginnevan Aetchin ghekomen j om te verneemen waerom wy van daer opgUebroocken zij η, ende fij η met goet befchey dt weder naerhuysghekeert: B«i<ia blij ft noch befet, in Siam hebben wy tot den handel Licency - Brieven van de Coningh verworven, de oniê hebben befendingh naer lobor ghedaen, om de queftie met lamby by te legh- gen.
Den vry Coopman Wffenhaghe, is met Purmtrlant naer Aniraginj vertrocken met een kley η Cargafoen, wierdt alle uyren op Barnw/a weder verwacht.
Naer Siam als CommiiTaris gefonden zijnde , ben ick van daer we^ergekeert, hebbende de faecken aldaer bjr ghelecht, endede lo^wherfteltj onder bediening van den vrijen handel in Siam, higiern, Oudiaagfalaw y ende in alle des Coningsonderhoorige Landen-DesConings pretenfie van vier en tacbtigh duyfent guldens, nevens ecu ir»> Jarigen Intereft van »w«/iarie«t'i.Meimi, isaf ge~ maeckt met achtten duyfent fii/en hindert en twintigb , waer af bondigh Contradgemaecht, endewederfijtsghe- teeckerit is, dat by haer ongemeen was, foo dat het met Siam op een gewenfte voet ftaet. De Pmugefche Sche- pen die van vertrocken waren, fo men meende naer ìAaecu, fijn in Siam gevonden. Den Coning hadde een liBfitnaer lapaa ghefonden » die noch niet weder gekomen is.
Badia Singa houdt hem gheheel (lil, op Ceyhn fijn twe* binder Fardeeleu Cantei overgebleven. Den Oliphantvangft neemt toe : leem den Lantbm. Den monfter op C»- lombi gewonnen, is herwaerts gefonden. De Heer van G«ni IS den/i/i<«n September na Oyw vertrocken, om den Gouverneur Wuflaert te vervangen, daer wen voor- gheflaghen of men in de Landen van laffanapatnam, een Hsydens ^agtdt, fai mogen gedoogen.
Caltcoylaui, en konnen wy niet miflchen, om de Peper^ met den Teekeuccer en Berkeneeer is een Contradlgemaed. MetdeFleuytde%i(« , komende van Pir/aoverCe- cbin, ontfanghen advijs van de Heer van G«»i dat daer alles in beroerte heeft gevonden, doch is met fijn komft wederom in ruft gebracht, vanJir L»en was na Cannanotr. Den Samar f η ftek hcm wel in j de P»/in· ey ffchen fullen rijckelijckvoldaen worden. OaPtrtugtfiit hadden een aenilaghppBawaeirt/j flaendeonder 'tgebietvan dea Ttttvtr, De Si, TemeJeCbriflem» verfoecken een Latijnfe School te moghen op rechten , daer in hun de handt geboden fai werden. De JPrancifianer Pa pen blijven daer noch.
De voyflgie· op Mnba is maer rédelijck uytgevallen, fai weder hervat worden.
Het Rijck van Vifiapmr is vol onruften, 't welck eene llappeNegotie geeft : dtcoudeConinginne van W/i»- peurvm WicAagekcert , is over Perfia naer ver.· trocken, hebbende twee Nededander» medé ghenoo-
ncB, |
-ocr page 509-
49O S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
men, die men haer niet heeft konncn weygheren. Sivajy
_heeft v«rti^Oorlogfvacrtuy-gen te water toegeruft: Die
van C(in»arr.l reftitueren Bajjaioor en Mangleoracn dePir- tngyfen : in Cannarra i'oudc vecl wilde Kaïjttl vallen en een fpecie van Ftelie ; daer en zyn geen Schepen uytPortu- gaelinGodghekomen: detWij^ heeft de Keickaen- ghefücht, om te hebben een Ìeecker ghedeelte van haer middelen tot voldoeninghe van t gheene den Koningh van Pertugatl fchuldich is, wegens de faken van Bratijt.
ilmratti pe Fleuyt AmfteUandt van Suraittt2 komende, heeft na f^/Maenden fwervensfyn arcker voor Batavia laeten vallen. De dieven hebben Compagnies Caffila , ko- mende van Amimdabat wiSuratf op den wegh befto- len. Den nieuwen Gouverneur in Suratte verfoeckt een Schip totCenvoy van s'Coninghs Schecpen,die vai} Aleria verwacht woorden teghens S/'w/Vs roof^ chee- pen, 'twelck hem vergunt is. Sivafy wort de Moren al te machtigh.
't Jacht Vlitlandt wort van Bnjfira verwacht, fynde ne- vens 't]acht de Kat met een fmal Cargafoen derwaerts gefonden,
In Ptr/iin was groot ghebreckaen geldt onder de Cooplieden , den doeckhandel van de Cuft , is nu in Per/ia acn den gangh. Den incoop van Suycker voor Pf- Jim, fai op L'Af.iOTd wat ghematight worden , endealle bruyne Suyckeren afgewefen ; toekomende ]aer fai een Lfgaiic derwaerts moeten ghefchieden, wordende den Dire&eurvan H^yc{i,dit }aer noch daergehouden ,op den voorflag van den Sabandaar, om Mafcatte te helpen win- nen is niet gedifponeert, maer is de faeck uyt geftelt tot nader fchrijvens van de Coninghfelfs, doch men meent datMoycflUfbeeter is onder ds Arahi$rtf> ah onder de Ver/iamn, de Engclfe brengen al vry wat veel c; uy cker in Ïtr/ia, nader fchrijvens met den Sfneu mek van flechte Negotie , daerfyni^r/iiiwiii-ti'/irin rfiri^jiBaelen Ko- ninghs Sijdeontfangen,
Op deKuft van CormatM blijft de handel op den ouden voet continueren/onder dat daer eenige naemwaerdige veranderingh is voorgevallen.
De Bengalifrfydi heeft in Japan dertif b ttn hondirt min- der ghehaelt als voorleden laer. Óm Japan beeter te doen genieten degoederendie van Bengale in'tlaetlte van 'tM.oujp>n ghefonden werden , ende dickmaelste laet op ΒΛίΛΜ» komen , om na Ja^a» te gaen, isgoedt gevonden dat daer toe een expres lacht in de Straet Ma- /λ«λ fai gehouden werden, om de Capitale uytdeBiw-
faels-Voerder tc lichten, ende daer mede na Japan over te leecken. Den Harpm is in Bengml duyrder als op Malac- M ende elders. Bi»jfii/< doorgaens tnctvyfàjii hundm duyftntpint Htnmp Op voorraedt voorfien 'z.yη , daer toe dan een brant vry Packhuys in Oagiy fai ghemaeckt wer- den , àsS^dt verdiert ; den Nabob i-bafllmcam reeter mede in ; in de mondt leydt hy ons oock feer dwars, en tracht de Salpit ir aen hem'te verbinden, maeckt veel ge- woel van Equipagie, ende wil een expreflèn nae Βλμ- viiifenden oni V aertuyghen, ondertuflchen verftroydt den Arrakandirtwet hindertfefiig Koninghs Vaertuygen daer over den "Sabab in difgratie raeckt. De onfe hebben hem te begroet. Mf/c^ieicl^ fyndc
Commiflàris van den iiiabab doet ons veel goets , op de Ganga heeft de E. Compagnie, Godt Lof, gheen fcha- de geleden, veel Saiptter ifler door den grooten onver- wagten reghen ontrent faittna vernielt : Vyt'Decca zyn /«;iOintai.7)i/;ypackendoecken afgekomen , daer in den Nabab oock al wil handelen. De Suyker Preture is wel uy t- gevallen. De vertier der Coopmanfchappen is flecht. De Cgr/on/fvrjreluyden fettende Compa^iedè marcktin àeCbiUicis: 't lacht de GuwfiWifm, van de Kuft in Ben- gale gekomen , fai ghefloopt wórden , mitfgaderi het lacht de Haen, dat door de Haelflrom op't Lane te berflen gefet is, de I'tper nieeft nat geworden zijnde ; de Preture van Hennep gaet wel.
ϋαβίΐί endé i ter rW fynna Arrnkan^ van de twee areacan envjftigb Slaven met de Gettdtjbleem vanjlcre-
can ghefpnden zyn hindert veerthi/n op Baiavia ghe- komen , de reft gheftorven ende op de Kuft be- houden. i ~ f . Over het vernielen van der Ciinefi» ^'"'fidoor de |
Fleuyt Klavtrsktrgh voorleden faifoen ghefchjet, fyn π onfe in ledo wel drie en iwintigh dagen lang geconfinceit ge weeft, maer naderhandt weder ontflagen, mits dat geene Chimje Jonken op lapan handelende, mcerfouden ghemoeytworden , fchoonvan Cozinjas volckzijnde
ÏDe Kiyftr ftaet ons dan toe in lapan te mogen blijven, oni
der de vooriz Conditiën , endede oudslefTe in'öen- ilaen van de Cbineje ι cncken, fai dierhalven groote voon fichtigheydt moeten ghebruyckt Averden. De Scliepn! fyn alle behouden gevaren ende oock tot Pula Tinm inV wederkeren by eengheweeft,-DcBi«^flf^i{ fydeis 00 een laege marckt, gelijck oock de Joncquinft, vi,r m di, iifit Awf/eJoncken fijn in Ιλ^λ» ghekomen , daer onder een uyt üoickjiewu wserdigh negen à tien tonnen ; ctn Jonck nae SiaiM kerende , is verongeluckt. Totheto- 3en laten der Scbeeps Lnyken en is noch geen verlof, maet letuytvoeren van Ge«i<t is toegheftaen, doch oKstot hooger prijs opghedrongen. Menfals'Jaers /«, acj,, „ thien tonnen daer van konnen bekomen, Op het laefte heeft ficheen nieuwe pr^cifiteyt der lapandtn ohco- penbaert , namenlijck , het bly vende Opperhuep, en mach niet mede aen boort gaen j om de brieven te ttec- kenen.
Den Commandeur B&ribtnet de Vloot voordePiJci. duris komende, heeft met de Chinefen een gevecht uyt- gbeftaen , ende naer bevochten Vidorie fyn Cours j na Quelangb geftelt, hec felve fonder wedetllant ingeno- ; men ende met ni/fsiWcrt m werti^i Man befet, ondtt Kapiteyn dc Bitter, fynde dieplaets bequamerals Τψ. ■van, de Inwoonders nebben haer onder ons begeven en vergiffenis bekomen van het ombrenghen yam/rxNe. derlanders door de laft der Chinefen , daerfyn elfduj. ' fent een htndert neghenen tacbtigh Ïlants huyden txAtHmi.
vellen, gheruylt, mitfgaders partye Santgottdt. De Vloot van Qnelangb vertrocken wefende, komt in vier en tviimii «jirmzeylenin Hocl^fieu-u/, dereftanten waeredaer meeft verkocht, ende was verkocht, om in twee Jaeren eens te mogen komen handelen. De Keyfer hadde een Brief en dayfint . . mctfeflig Stoffen aen den Coraraandeur gefonden, en gelaft Tj^m» in te nemen en aen deCom- pagnye over t? geven ,■ veel Cbiaefen waren tot den T». tat overghekomen , maer men kan den handel noch niet krijgen voor nieuw befcheyt uyt Pfchn, ende die dan noch feer naeuw bepaelt. Over de poiTeffie op Q»»- lang-wkitBorihtwee daghen lang geconfirmcert.dcch kregen op den derden dag gehoor : ende de faeke wiert herfteldt, maer moft beloo ven haer Joncken dieuyt Ifl/>e«verwacht wierden, niette moeyen , devrijen handel wierdt aen de ander fyde bedongen enreftitutis van Taijiian,drie bmdert vyftigh Joncken ende JertigbJajfnl Soldaeten , foude tot dien eynde met onfe Vloote nae TajM» gaen. Bort was met een ghedeelte van de Tartarfcbe macUt onder zeyl ghegaen ora naer Tajw : overtefteecken ; Naeder hebben aen de Caepnytde ! twee na- Schepen vernomen, dat van ghefeyde overflee-
I kenmetde Tflrtarf«nietgekomenis,maervooreenig5
jVIaendenby haer uyt geftelt bleef. id
De Zee- Kidder komt Van Toncl^in , de Cbineti Cmcfm was daer van ^λ^λη gekomen, met twee lonken enw«
hindert duyfent . . Silver , des wiert Hi^toAdaet
behouden om op hem te paffen , daer is groote
UCUUUUCll «Jlll up UCIU tc patlCIl » uav» - 6·-
drooghte gheweeft en weynigh Zyde, Mirgl gaet aa aiht en twiitigfien AxigaSio nulapa» , de ZijJeisJe^t'^^^ inghekocht , hetSpaensVaertuygh koramenaeuytde Manilla met vyf en twintigb dujfent Pattacons . hindert de onfe feer in 't procureren der^'t;
; ri«,van den handel op en wil den Conmgnin
i meer gerept hebben, den handel van Gm en mjMi» daerommeer af als toenemen. r l Μη!*®
D. H. Canw is den fesder, Septembermeti-iV SctieFOT en drie hindert Soldaten na de Weft Cuft vettrMken,vinc den Memiii'ainWra/iittre herfteldt, ende lima uyt Sillida verdreven , maer op Pc^m'' het, tweevan de Hoofden diehetcontraa hebben,fyn overleden, opTwfal 'twelgaen.®»""? PrioMiMfalwelmeeft tedoenvallen, metdeNe^ atie heeft het noch weynig befchoten, voor het sï^ derfchepenwasden E. Cwwmct verrichter faecHeoop
Batavia gckomea. Il |
-ocr page 510-
en OORLOG Vijf en Veertìghfte Boeck, 491
|
Inindiaisdit Jaergcen naemweerdich verlies ter 7ee voorgevallen ,vinMatturam is fnlcken opulenten toevoer van , dat de felre by de Compagnie wort aeneenomen voor «wW/Rijcxdaelders 'tlaft, den Lant ' homv van Batavia gaet noch al tainelijck, te meer om dat het Catoen planten tuflchen de ΡβΛβ nu toegelaten ^ort)datvoor defeii was verboden, daer is ooekover- ^[(jgt van houtwercken van Japórra getrocken, maer Baiitmi ftelt ficb foo wel niet in-den Stiltan heeft een Goutfmith die hem van de Compagnie geleent was, tot het Mcirfli»» verleyt, fonder de lelve te willen weder gheven, wordende door de Engelfche tegens ons wac-
keroi)gei'iaeckt.
Dit is dan Ho. Mog. foode flaetvan de Compagny op niynaffcheyden van Bflfm/;a,cnfullen nu voort ver vülqen aen uwe Ho. Mog. voor te dragen 't voornaem- lle 't gene op de Reyfe is Komen voor te vallen.
s'Morgens vroech met den dach, bekomende af- fclieyt van den Edelen Heer Gouverneur Generaci, en- de ver Joe^de my in't fchip w'a/cWi», enginghen met de gantfciie Vloot onderfeyl, beftacnde in «/ƒ Retour- Ichepen ende we? na fchepen, die ons gevolcht zijn, we- fende 'tfamen Art»» fchepen, beladen met een Retour inkoops, koftende Drie millioentnfes bmiert mgen et) feflicb dujiiNtv^ntnigenticbgyi\den.
Ontrent St. Nicalaes Baey ten Ancker ghekonien om de ghelieele Vloot door den Fifcael van India te laten mon- lieren, ende den dtrtighflen weder 't feyl gegaen. Romen met Jiven fchepen voor de water-plaets aen iiii!;'tPr/»ci» Ejtant ten Ancker,de andere quamen eerft s'naclits daer aen, alle defe dagen hebben wy doende giweeltmet laveren met een Z. W. wint, die foo hef- tich doorblies, dat men den meeften tijt foo veel had- d;n als voeren niochte jende dickmaels ghenootfaeckt waren door de harde winden en tegenttroomen aen Java op vier m dtrttcbaacbt tH derticb vadem ten Ancker te komen.
IndeStraet geene andere merckelijcke tegenfpoe- den ghehadt hebbende ; als dat de fchepen Fenix en Bri- Mi ydcr een Ancker hadden verloren.
Bevonden ons tefijn op de breete van derthitn graden trij/iitJ minuten, en lanckte van honden fefiien graden en twiiin ν'φιΛ minuten, alwaer de wint fich vaft ftelt in 'tZ.0 ende O. Ζ O. defe dagen hebben veel in flilte ghedteven, ende oock meeft veel ilappe fuyde Avindt aengettoffen/twelck defe reyfe in fy η begin feer doet wlangen,
^^^ Sijndeop dcZ. breete van negen en twititich gradenen ü^'langhtevan drieenfeventich graden,hebbende eenfeer liarden ftormuyt denZ. O. meteen feer vervolgende Zee,feerdicke ende betoogen Lucht, enfomtijts ge- «gentjfoodat wyaltefaemenzijnvaa den anderen veritrooyt, lijnde niet mogelijck door de duyfterheyt, h'rde winden, en holle Zee yets daer tegens te konnen eoen,alfo 'tweer meefter van de Schepen was ; wy met het fchip Walcheren als wel een van de befte van defe Vlo- J^· hebben foo veel en meer ghehadt als wy afmochten, GodtdeHeer heeft ons evenwel infoogrooten noodt voorfondcrlinghe fchade behoet, niet anders als de dro- geVidualie als l<ijs,B,i,ntjes,CcataHg en Kitferay een groot gedeelte is nat geworden, en verdorven, alfoo'tinde Unltapels kamer tefamen heeft ghelegen, alwaer tmeerperijckellooptals in de gemeene kamers, waer "nigoedepaityen daer af hebben moeten over boort "iiyten,'twelckverfcheyde andere Schepen al meede overgekomen is ,dat voorwaer voor ons volckfeer qua- ^ 1'Mhceftgckomen.
oegon het quade weer fich te beteren, doch bleef foo ancker, dat gantfch niet van ons konden fien, even- el wierden dnt fchppen gewaer, daer s'anderen daegs ®yq«amen,ende bevonden defelvete zija'tSUtvan ■ ""'"i'". Jongi i rinten hrederode, dic al te faemen door Q ' j weer in groot perijckel waren geweeft, doch oa ly danck die haer voor naemwacrdige fchade heeft tnof tf ' '■^'oli'eerde met den anderen de Zee verfpreyt .Vn J ''^y' ontdecken, op hoopc offer noch eenige (^'""^Jlootteverrimelcnfoudeziin, waertoehet fich We f j aenfien, doordien het weerfoo doncker er cn de ftorm met het acnncmcn van dien by dc drit |
etmalen gheduyrt hadde,waerdoor de fchepen iëer itftfj wijdtendezijt van den anderen fullengeraecktzijnj , „ dus verfpreyt ende metkleyn feylfeylende, hebben te meteenige fchepen opgedaen, te weten, den tvjetm twinticbfien defes't Ficutfchip den Oyevaer, den vieren tv/inticbjlen dei felvermaent 't Schip de Kyfende ίο», en denvjifde Maert't Schip de Fenit., Atnfieli»nd,en de Fluyt Diemermeer, die al te famen feer groote perijckel hadden deurgeftaen, doch voornamentlijcke de Reende Stm, die fijn achterfchip t'eenemaelwas ingeworpen geweeft, doch evenwel londerlinghe door Godt den Heer be- waert.
Syn met defe negen fchepen in de Tafelbay op de rech- te Reede ten Ancker gekomen, alwaer alles in goeden ftantbevindende,den Commandeur Zacbarias H'agenair ' '^at. fteldemyter handt «ww brieven aen de Commandeur defer laer Retour Vloot jgefchreven uyt de vergade- rin gil van den feventienden tot hLiddelborcb in Zeeland, ghe- dateerC den veertienden Auguftofeflien hindert uier enfeflicb, die ten principale waren meldende dentoeftandt mee onfe Staet ende de Engelfche Natie, oock mede hoe wy onfen coursfouden hebben aen te ilellen.
Komt mede hier in de Te/f/iayi ten Ancker'tFleuyt- ^^ fchip 't ff apen v»n Htern i dat mede in 't harde weer feer grooten noot heeft uytgeftaen.
BreedenRaet aenboorc,2.ijnalle moerwillen,die tot noch toe zijn voorgevallen afgedaenengeftraft, en $ »W(l. hebben met eenen den Raet in bedencken ghegeven, alfo den tijdt onfes verblijfs alhier by de Ed. Heer Gou- verneur Generael en Raden van India ghefteldt tot den vfftiendendeCer, al begint te genaecken, enderwiine- noch niet tevoorfchijnenaijn gekomen, ende nochwelop'tuytterfte foude kontien komen te ver- verichij nen, wat dan by fulcken gheval tot befte defer V loote noodigh fai zij η gedaen.
Waer op eenparich met den anderen is goetghevon- den ende verftacn om op denfefiienden deferprecijs met den anderen feyl te gaen, en reys te vorderen, doch mei foodanige infichten, foo gefeyde twee nafibepen ons noch hier quamen te beloopen, de reyfe vier a vijf dae-
fen uyt te ftellen, om de felvemede te nemen, wek- en tijt wort verftaen genoech te zijn om haer te ver- fien en te ververfchen.
KomtbyonsindeT^/iu^ten Ancker 't Schip Zuyt Ïolsbroeck, den twee en fuitnticbflen November voorleden ' inghefelfchapmet het fchip -^»iiri/«fl» tuythetF//fghe- feylt, omtrent Hitlandt al van den anderen af ghedwaelt zijnde, wy hebben uyt ditfchip eenigeprovifien moe- ten lichten.
Tegens den avontkomt hierindeBaey ten Ancker 'tjacbt deCegge,àeaffflhienden dier zen't lacbtì^ieuwett- 1+ fceziejaijndebeyde de nafcbepen opden etrften February van Batavia ghefeylt, waren in deStraetS««i/rt al van den anderen geraeckt, doch met goet weder overghe- feylt, allesflrontop defelvefoo redelijckwel, alleen- lij ck op dc Cogge eenige moetwillige gevonden wierden die haer al wat ftout hadden beginnen aen te ftellen , welckealtefamedaeraf verandert hebbe , en oock na verdienftgeftraftzijn, waer mede alles indatfchipin een goede ordre gebra^ is.
s'Morgens vroeg nemen affcheyt van dc Vrienden in Fart de goede Hoep, en vervoegde my aen boort om weer ende windt dienende, met eene 't feyl te gaen, hebben indeieeen en-aeertigb daghen onfesaenwefens , alhier feer wel ververfl:, alles ftont hier wel in eenen goe- den doen.
'tFortleyt met alle depunden , Canon, enfchiet- gheweer in goede ordre, aen 't Viorburgb wert naerftich gearbeyt,fo dat niet twij ffblen of ial ten langften in drie λ vier maenden door des Commandeurs naerftighey 1 nemael voltrocken ende gereet zyn, als het nu overko- mende model de Ed. Heeren Bewinthebbercn fai kon* nen vertonen.
Tot noch toe en is het fchip de NejfiiiWM niet ver- fcheenen, welck achterblijven ons in eene gheduyrige bekommeringehout,of wel inde ftormdieonsop den vyftienden en feflitnden Februaty heeft ontmoet,eenighc ramp ofte ongeluk mogte overkomen zijn » welck hope
Gew |
-ocr page 511-
SA KEN van ST ΑΕΤ
|
jgfj. Godt de Hcci c noch ten beften fai laten koonien, ende
____ nodit'zijnertijdtbchüudenin'tVaderlandtlaten ver-
fchijnen, de Ed, Compagnie Toor f'chade, en alle de zie- len bewaert fai hebben. lek hebbe niet konnen verne- men dat ymant van defe Vlote in 't quade Aveder ofdaer na hem gheiien heeft, foo dat geen belluyt van "t felve konnen niaecken, hope evenwel dat noch te voorfchijn en behouden komen fai ïi 3ίίίι 's Morgens vroegh komt den Commandeur fVagtnaer aen boort,nemen van den anderen een vriendelijck af fcheyt, ende keerde zijn Ed. wederom na Lant, en wy lichten 't Ancker, doch kreegen foo fchielijck ftilte, en de wint N. W. fo dat al te famen wederom moften blij- ven leggen, komt uyt der Zee by 't RMtn Ljlant ten an- ker't Schip op denrMeetntwintighfli» No vember voorleden, nevens't Schip Z*ydt Volsbretckj^t het Vlie gefeylt, hebbende op de reys acht tn dertigb doo- den gehadt, en noch ougevaerfrvcatigb fiecken.
Tot den middaghftilte, kregen een luchjen uyt den Zuydt Ooften waer medegefamentlijck uyt de Tafelbaty feylden.
Gcgift Z. breete van Jrit en dertigb graden ende drit en i/erfi^/; minuten, langhte/fW«c« dertigh gradui eiidt drie wita „jinuten. BredenRaedt aen boort, wierden alle breuc- kcn ende mifdaden afgedaen, ende courfen beraemt dat Afcenfim'm tghefichtloopcn,de Linietezjiydenop//r« bonden fes en vijftigh graden len ghte. De twee nafchee- pen Cogge en tijeuwenbove, hebben in Efcjuadre en Rangh van zey len gheftelt, ende aen ieder ter handt geftelt de Seyn-brief, endeordres hoedanighhaer Scheepen heb- ben ghereet te maecken, ende hoe een ider fich zal te dragen hebben by ontraoetinge van Vyandt ; Wyders • alle de Opperhoofden aengemaent goede forghc te dra- gen dit al edefeynen weimogen nagekomen worden, op dat verfamelt, mogen dc Haven onfes Lieven Vader- lants komen aen te doen, recommanderende de mifrage onder het water en andere Viftualie ofte de reife wat langh quam te vallen,niet in gebreken komen te geraec- kcn.
«i JiTBap Bevonden ons te zijn op de Zuydcr breete van acht graden vijf t» twimigb minuten, ende de gegifte lenghte vannrAt graden minuten, weynig naerde
middagh fienhet Eylant Afcenfion Ν W.ten N. ongevaer negtn mijlen van ons tot hier toe ghefeylt met tamelijcke koelte uyt den O. Z. O. en Z. O.
Paiferendede Linie M,qmn<icmel's raiddaghs mgbenen trJiïSatf «ifrtiji minuten Noorderbreete, ende len^ite i/r/i ie». àert (even en vijftigh graden feven en veertigb minuten, flap - pe koelte, de wint Ooft, faghen een zeyl drie mylen van ons, lach om de Zuydweft, hielden naer hem toe, doch wilden niet wachten, foo dat wederom onfe gangh gin- gen , fagent voor een Fermgetfch fatfocn aen, dat van Angclit na Bravi quam overfeylen.
Bevonden Noorderbreete van veertich graden «egen minuten, en middcllanghtc van drie hondtrt acbt en veer- ticb graden iieirtWfnminutcnjde wint Wcft flap Topfeyl weynichgeficht,raoeftenna onfe giffinge torvo ende Thris de Weilelijckfte van de Vlaemfcbe Eylandcn ge- fien hebben, waer uyt befluyten datwy Wefterlijcker zijn , als onfe giiringhe,ftellen den cours Noordt Ooft ten O.
©j(o s'Morgens den breden Raedt aen boort, alle de be- ftecken opgenomen, ende door den anderen ghemid- delt zijnde , bevonden ons op giftcren niiddagh te zijn op deNoorderbreete van vyfen vetnig graden vyfen tmn- minuten, endeghemiddeldelengte vindriehtndert acbtenvtertigb graden,/r/ìiin minuten, van waer belaft is de befteken weder voort te fetten.
Hadden de gegifte breete van feven en veertigb graden, S ©ilo τ>φη veertig minuten, lenghtc drie bindert vyftigh graden, twee en wfrt^? minuten, kregen harde wint uyt de N. N. O. ende Ν O met donckere ende betoghen lught; dreven met een fey l,tegcns den avont wiert het weer en geiigt wat beter,milten vier van onfe fchepen,te weten, de Jonge Prins , jhnflrilant , Diemermier , ende de Ceg- ge^ 't welck haer al vry befwaerlijck fai vallen te verant- woorden , maeckende de Fock weder by , doch het fchip de Pbenix, funde en ftreek lijn Focke Re, en naer ; wy konden fien foo warenfe befig metdejyns voor aen |
'tGaljoen tefctten, waer uytbeflotendatteryets len fyn Boeg-fpriet moet haperen, deden een Oanonfchoo. op dat de fchepcn ghewaerfchou wt fouden zij η fig), k den anderen tc houden, lietent weder by hem drijy J tot des anderen daegs middags, wanneer hyder fijn pJ by macckcen,waer mede betoonden dat haerBa^p,;, weder vaerdig te hebben. ^ ^
Op de gegifte breete nnfevtn en veertig graden,/;«,·„, minuten,middellengce driehondirt f^eenvy'tigbgx^^ een en t-jiintig minuten, de wint Noorden en N.W.fla^ pe koelte, fmorgens fagen een feyl dat ontrent de'mii daghverfpraken , quamvan Temeuf, waseenFrant man,diedènlaetftenMaertvan ^"'■''e''»·»··gefeyltwaer' deden aep ons kennis dat d'onfe met deEngeJfeNjti' in openbaren Oorlogh waren , ende voor ftnvertreck uytVramkri/< k,ì al veel van onie koopvaerdersdoorde
Engeliche ghenomen waren, dat aldaer aen onfeKoop- vaerders gelaft waer re moeten blijven leggen, totvao Convoy gehaelt wierden, gaf zijn befteck aenonsover
dat bevonden meeft met onsjongftgemiddeldebefteck
over een te komen,deden hier af aen alle onfefcheepen kennifle.
Bevonden breete van acht en wertiggradon eenmvjfiit minuten middel lenghte driebondert v;^ii^graden ''' twintig minuten, flap topfeyl, de wint N, ü.tenN.te- ghens den avondt komt de Schipper vandeFléuyt de Oyevaer aen boort, ende maeckte bekent dat deon- derfte Rocrhaecks van fyn Roerfchenen igebrookente iijn , endedatfebefigwarengelijcx 't water een gat in 'tRoerende fteven te maecken , ommet deRaket- tings foveeleaentcforren, alsfalkonnengefchieden, en achter 't Roer mede een Ringbout te flaen, om met Tal ψ uyt da Kamer fo veel te hulp te komen als moghe- lijckfynfa].
Bevonden breete van/f^if graden , drieendιrtiξl·m'ul nuten , middellengte ïijf/graden, w{f/f<jA minuten , harde wint uyt den Z.W. ende W. Z, W. met icke en betogen lucht, weynigh op den dagh methetuyt- fëhieten van wint, doncicer, travadigh en miftigweer, TermiftedeFleuyt denO/fWsr , refolveerdenmetde Schipper en Stuyrluyden, alfo onfe Fock alfolaeggefec was, dat ghsen feyl meer konden minderen , om hem niet te veel feyl te doen voeren , bytefteekenendete laten drij ven, om alfoo hem te beter in te wagten^an· deren daegs fmorgens gingen weder onie gang, alfo den O^ii/iwrnictquamen te vernemen , enmet langherte drijven, evenwelghecnftaetop hemkonde gemaekt
worden , dit achterblyven doet ons vrefendathy wel
fijn Roer mocht verboren hebben.
Bevonden breete /u/ff (n/fyiici graden, middel leng- tenegenthiengraden,vyfen tzuimicb minuten, topfeyl, dewint Z. ende Z. W.feermiftich ende difich weer, s'morgens vernamen veel gevogelte,doch wasfoo donckerdatgantfchniet van ons konden fien,wier- pent loot en bevonden gront op vi)f en feventich vadem witte ende graeuwe fchulpen, drieglafen daernajme: een blenckfien Lant een groote klip,die van'tvafte Lant lagh O. ten N. drie mij I van ons, die nae onsoor- deel niet qualij ck naer de Monnick, geleeclf, de Zuyde- lij cke hoeck van Fero, ende ook by ons daer voor wiert aengefien, doch s'middachs bevonden meerderNoort te hebben, als de befchrijvingh daer van verraeltj wen- dent van de Wal, alfoo de wint Z, was, waer mede niet boven Landt konden fey len, worpen gront «» enmitr- êrtZ/mijlvande k\^ψ,opvi)fenf^eβiώ Vadem witte «n graeuwe fchulpe, met eenige iwarte keyfteentjensdaer onder,'tfchijntdefeEylandenaente lóodenàjn.
De gegifte breete van een enfiflicb graden, drie en dertii' ^ f4 minuten,ftilvariabelendeuyttermate veel miftj"^ dat daer door onfen voorfeyler 't Jacht iiienmni)^ ko- men te miffen.
Boven de breete van twee enftfticb guden drie en^ijf t>;» minuten , hadden den hoeck van Oftero, derdeh^f ΐΊΐί Ζ. O. ten O. van ons,flappe koelte i tegens den ayon« fagen een feyl tc loefwaert, doch door de donckerhef konde niet in'tgeficht krijgen, meenden'tjelve Jacht NifBWfwiit/f te fijn, fagen noch een feyl in αε van ons, datdefleuyt den Oytvaer wzs, deden een - |
11
-ocr page 512-
en OORLOG Vyf en rueeighfie Boeck. ^pj
|
t Canonfcbooten, op dat ons verkennen foude en met Lheenwenden, 'twelckhy dede, waer opwy foo " •eeUfli'^'''®"' d^thyinonswaterlbudezijn, onifoo (■hevoegelijck onstekonnen bezeylen, s'morgens kon- ^enlicmniec weerin'tgefichtkrijghen, foo dat niet „iderskondebeiluyten, of moet weder van ons afjjhe- ,vent hebben.
Gilleren breete drie inftftich graden tia, minuten flap t!!' ,]eiiocke,clewindtüolt, donckereenbctoogli·.· locht, fpiaecken een Frans «'rt/OTii-flw^ir, doch hadde niet als tijdin 'he van April voorleden, dat van St im de Lux ge- leylt vasj waerafons nu nietkonden dienen.
■j5 vonden breete (encnfrftich graden de windt Noort ΟοΠ en Noorden, even na de middach fien een Galjot, datverfpieecken, enne aen ons bekent maeckte, dat de Havenen van ons Lantdoorde Engelfche befet waeren over (ülcx ons na iiirgeti hadden te vervoegen, alwaer onft vier verniifte Scheepen nae toe gefeylt waeren, itel ]cii ons cours Ooft naer de Wal.
'sMorghcns dicht aen de Wal faegen noch een Galjoot dat verfpreecken , en ons ter handt ftelden een MiiTive, j ghefchreven van de Edele Heeren Gecummiti eerde Be- j windiebberen in 's Griivenhage, ady sm en twimkbji m ]uly, ] weickGaljoot wederom naer Landt fonden om Lootfen ' tehalen, waerniedegefarn_>ntlijck KrK^i^eirf in liepen, j cnalfoo Bnhpra niet konden befc ) len, waeren ghenoot- ■ faecktons binnen de Haven van Ki-rtii<^erc;^tc begeven, ' alwaerde Fleu/t vonden leggen, die;· ifteren
daer binnen gekomen was.
Kregen een goede wint, waermede uytdefe Haven 'tfeylgaen,enopden middach voor Bergia ten ancker liomen, ahvaer de Coopluyden Sing. Hendhckop de Lamp, enPïi'ei vati Sanivi let, die in C jmmiirie by den Heer Ge- neraci j4/i//t, cndeGouvern'iur i-a/pa varj Cicignaifwa- ten ghefonden om bekent te maecken onfe komite in St. Hnrtius Rijck, en met eénen te verfoeken hare befcher- ming tegens cle vyanden van de Ν ederlantfchen Staet, dieons alhier foude willen befchaden, 't wclck fy met goede genegentheyt hebben toegefecht, en daer af fchriftelijcke aile in 't Hooch-Duyts verleent. Waren befich eene propre fchcnckagie voor den Ge- iSia neracl Clais M'filt, ende den Gouverneur gereet te mae- ken.endi terwijl met het fel ve aen 't Caiteellagen, foo komter mede aen een Engels 'Chaloup met drie van haer Capiteynen, enweynichdaerna fagenhaer Schepen dicht onder de Forten een voor een ten Ancker komeji, fonderdeminftebeleeftheytaen St Maertens Cafteeite tronen, brochtendatelijck werpenuyten kortende iiavcn in, en voeren veel Caloupen van haer aen de Ca(- tolenhcenendsΛveder. Wydoor defe overval fchier ouytenpoftu'rzijnde, doordien ons ftout en onge- noorfaem Volck al te famen aen Lant liepen droncke drincken, maergeene middelen konden uytvinden ora «er Scheep te houden, alf:.o hier in een laech diclit aen 'fit lagen, t wclck ons veel verdrieten bekommerin- ^eaenbra ht,ja fommigeSchepen hadden geen tien Mannen aen boort, by aldienceEngelfche doentertijt haer i}out voornemen in 't werck hadden willen ftellen , tliuder Hecht met ons uytgefien hebben, doch Godt fleHeereheeft het foodanich t'onfer befte glieftiert ; egantiche nacht ware wederfiits befich om in poftuyr egaen leggen, ende alles in ordre te ftellen, voeren de angeliche iej Nachts verfcheyde malen aen tCafteel, ^meninge door Contraft met den Gcnerael ende Gou- rneurorsin bandente krijgen, waer toe veel vour- «r-? wierden, doch by die van de Cafteelen, «wjck»isblijckt,niette veelis geluyftert, laet in den ί j^ntquanien veele Schippers van de Coopvaerders aen ' ovJhanttaftinge enwaere woorden wiert, dat alle onkoften endefchaden i '^ueftnderen teghens onfe vyanden fouden ' wmenvoortevallenover alle de Schepen die in defe ' felve Ρ leggende foude gevonden ende uyt de I bet3flM?"'5^ ' gel'jck yder pre rata zijn capitaci I Maenl r «^atmeo aen de Matroofen yder drie I froofen u toelegghe», alsoockacndc Ma-
indpna ^ ^^'^Pvacrders, diegheneeen waeren Schecpen, ofte acn Lant ,Sp de Caftc- VDeel. |
len te komen emme aldaer mede te helpen vechten. j 6 6 C
8'Morgens met den dach lagen wederiijts Avel in ___
pofluyr, by onsgebrackhetmeeltaen't Vòlck, waer vanuytfümmigeichi.penweJeen derde aen Lant bleef domineren, endiederaen boort quamen warenmeell befchoncken, foo datter de behoorl jcken dienll niet van konde trecken , in fomma wy faten in een groote be- kommeringe, wiften niet waer up ons fouden verlaten, die van haer jVJajefteyt van Dtnmmercltet> heten onfe vy- anden foo machtich voor en binnen haer C afteelen kor- ten op een halve mufquetfchoot naoponfefyc.e voer de Engelfche Chaloup ncch eenige malen aen boort van 'tCafteel, wanneerl'y allcswel vaerdich hebbende, ghelijck vuyr gaven, dat een geweldige Charge, wel drie hindert ftucken Canon is gheweeft, die al vehement aenquaemen van ons moft afgewacht ende uytgheftaen worden, om dat van onfe zijde St. Maertens Haven niet fouden geviokert worden, onder wiens befcher- minghe wy lagen, doch by ons mede alles wel veerdich zijnoe, fagen 't vuyr niet uyt haer Stiicken gaen, of den brant ginger aen onfe zijde mede in ditfchieten ging wederzijtsfeerhcftichaen, foo veel als de ftucken ver- dragen mochten, ende duyrde ongevaer feven Glafen, wanneer d^· Engelfche iiaer feylen begonden los te mae- ken, haer Anckers al te fa.;men af te kappen, en de con- fufelijckdevluchttenemen. Dievande Cafteelen heb- ben mede op de iingeUlhe gefchooten, naer dat wy al twee Chai-ges op den anderen ghedaen hadden, om te bethoonen datie de Reden Neutrael wilden huuden, doch alles gingh feerflap aen, alfoo alles ontfteltende vergaen Avas, 't wclck fich nu, doen men "t van nooden haddeopenbaerde, byaldien dergeen Duytfche Ma- troofen by waren gheweeft, haen.ulpe Lufeer wey- nich befchooten hebben, aen de andere fyde van de Haven genaemt Natrdernes, daer eenige ftucken opbc- quame plaetfe ftaen, en goede gelegentheyt was om denVyandt af breuck te doen, en vonden onfe Ma- troofen geen kruy t, foo dat van die zijde niet een fchoot oftealtijtfeer weynichgedaenis ; ongevaer ten halve van'tgevecht foo hebbenfe van't Calteel een witte Vlagge laren waeyen ongevaer een uyr langh» inwelc- kcntijdtby haer niet een fchoot ghedaen is, foo dae men ' "
η hier by wel kan fien datle haer Neutraliteyt t'onfen rdeel wel beter fouden hebben konnen belchermen.
D e Heer Generaci heefc hier op tot antwoort gegeven , darfe hetfelve hadden moeten doen om tijt te gewinnen omhaerbeddingeopdeBa terijente repareren, in dit ghevecht zijn onfe Scheepen ieer reddeloos gefchooten en over de hondert deoden endegequetften bek· men.
Liepen veelegheruchten van der Engelfche groote fchaJe, doch was füoonfceker datdacr vannietheb· konnenaenteyckenen,la.;ten door onfe Galjoots des Vyants veriaeten Anckers, tot negentien liucx toeop- vi.Ten, endeden Commandant ter handen ft.'llen.
Vaerdige'af een Galjoot met onfe brieven aen de '+ Ed, Heeren. fevmtieut wegens d'ontmoetingh die hier met d Engelfche iijn voorgevallen, zijn befich met (ïü/wt/cAftucken Canon uytonfrfchepen aen Landt te b; enghen, om defe Haven bequamer te befchermen, refülveremet d'aenfienlijckfte van de Schippers, om alle de onkoften te dragen die den Gouverneur fcudc mogen maecken in 't repareren van fijne wercken ende intrecken van Soldaeten, vaerdighen meedccen brief af aen den Lt. Admirael Trtmp.
Sijn befich om de boom te leggen, waer aen veel ij:®ite hoùten manqueren om de felve te fluyten, 'tweick metderaketens uyt onfe Schepen vervullen, en kondi- ghein onfe fchepen een Placcaet af tegens de moet- Willighï Lantloopers
Bekoomentijdingh dat onfe twee fchepen den Ojrwrtfr iSnnew en behouden in \ Ori font doen benoorden
't Landt van Stat waren ingekomen, _
Komen twee Galjootsby ons, afgefonden uyt'sLants ' Vloote, by wiens inftrudie vernemen dat echtathiin mijlen in Zee in 't Schip Dilfiant vtniaer Ho. Mog- Gedeputeerden wasgeteecként, waer byons feecker bleeck nu onfes Lants V loote in Zee was, 't wclck tóer onder OBS, als oosk onder de Borgeryc groote blijdt- |
-ocr page 513-
494 S AKEN van S Τ AET
|
i66k fchapverweckte. VaerdigeafeenexpresGaljootnae ^ 'sLantsVloote aendeHeeren Gecommitteerden uy: haer Hoogh Mog. Vergaderingh
Vcrfchcnen hier in cenigc perfonc uyc 'sLantsVloot, waer uytfekerlick vernemen de ièlve hier voort Lane is. Gaen met onfe Scheepen t'feyl van Bergen. s'Morgensfien onfe Vloot alwaerontrents'middach in't Schip Dilflaot by haer Hoogh Mogende Gede- puteerden verfchijnen.
WiertbyhaerHo Mog.Gedeputeerden coursghe- ftelt na ons Vaderlant, 'snachts kregen heel harde wint uyt den N. W. met doncker en il-er mottidi weer.
Beterde het weer allencxlicns, en bevonden ons by den andere te zij η niet meer als ιιφη dertich Oorlogh- fchepen, twn Ooft-Indifche endeacht a %im Fleuyten.
'sNachts kregen de hoogte van ons Landt, overiülcx 17 ttlia my vervoegdeaenboortjby de Heerenhaer Ho, Mog.
Gedeputeerden, waer mede overlegh oft met beft fou- dc 2,tjnhierin't W/e binnen te loopen, om alfoo van de periculent'eerder bevrijt te zijn.'twelckby haer Ed. Mog. alfoo vQOr 't beft ende fekerft wiert gheoordeelt, over fulcxmijngelaften devoirtedoen,omnoch deien dach binnen te geraecken, 't wekk foo wel quam te ge- lucken, dat Gode heb danck,noch met den avont voor der met de fchepen tVakhennca BreJenroJt ,\vel
^.ijnten Ancker ghekomen.
Dit is dan Ho. Mog. Hceren'tgeen ick u Ho^. Mog. vandentegenwoordigenftantvan JnJia, ende 'tvoor- naemitc 't geen op de Reyfe is komen voor te vallen, bekent maecken kan. WydersuHo. Mog. verieecke- rendedatalle'tgeenetendienft u Ho. Mog. endede EdeJe Compagnie door mijn konde verricht worden, geenfintsisvcrliiymt noch achter gebleven. Onder- ftontuHo. Mog. ootmoedighenDienaei-jgeteeckent pieter de Bitter.
^ntiirentPtitÌKlJBinbe J^ecten ojöinarijï <©eïiepH- teetDe Dan O ver YOei tee becgaöettnge Dan ^oo8 Ιΰοα. boo;ge|lelt toat bolsDt*
De Gedeputeerde van de Provincie van Over- Yffeljgeiien ende overwogen hebbende dat U fiiie'ipitt Ho. Mog. altoos bereytwillige ghenegentheydt ®l>£tpf- ende betuychde aflfedtie tot den Vrede tuflchen fyn Plance Majefteyt van Groot Brittannien endedefen Sraetop jjan φί eerlijcke ende aen wederïyts aenneemlijcke conditiën ranjcitt hebben gehadt, edoch beyde de Natiën evenwel het Wemta. feeluck biet hebben genooten, dat dien aengaende yets ηβε «ίη- finali) ck heeft connen worden gefloten, ende gemerd; plant te hebbende uyt de op gifteren ingecomen Millive van ffitöin denHeerAmbaiTadeurGiciin dato den mtrJe» Oóto·^ brisleftleden,datdieMajefteyt gelijcke genegentheyt aen hem betuycht, ende dat den Koningh wel foude ly- en dat yemant mer ordre ende laft derwaerts over quam oockgeconfidereertdeMiiSve van den Heer van B<«- riirigenaen U Ho. Mog. fuccefllvelijck gefchreven, dat fyn Majefteytvan Vranckrijckende desfelfs Ambafla- deurs tegenwoordich in Engelant iijnde, mede defide- reren, dat neÖèns den Heer van Giii noch eenigeHee- rcnextraordinaerlijckvaπΛvegen UHo. Mog. moch- ten ghefonden worden, verfien met foodanige inftruc- tie ende pou voir, waer door men op 't gevoegelijcx een maeluyt defen allefints verderfFelijcken Oorloch mo- gen geraecken, daertoefy Heerendan hebben geoor- deelt fecr applicabel te fyn, ende van de meefte efficace hetemploy vaneen perfoon diealdaer aengenaem fai fyn, daer men gedendt mede te traderen j ende alfoo U Ho. Mog. Vergaderinge by evidente preuven onder- vonden heeft de linguliere genegentheyt die die Maje- ftey t heeft voor de perfoon van fyn Hoocheyt den Heer PrincevanOrrttt^f, meynehde Heeren Gedeputeerden de felve op 't gevoegelij cxt behooren te worden verfogt om fich ten voorfx fine esti^órdinaire te laten gebruyc- ken, in voegen als Pr/«i Hietinei^ hoochloffel. memorie voor defen h^tgedaen by ^n Koningl. Majefteytvan GrootÖrittaiinienigelijckU Ho. Mog. weten het ge- bhjyck te hebben van hare Negotiatie met het muni- mcntvahdfe eaMrmederte feoondereh,waer van |
defucceffennochinverfcher memorie felfstea tijde van den Ulürpateur Crmiojt/ in 't felve Rijck voorgeel, len j en willen fy Heeren Gedeputeerde niet tvwfFelen ' offyn Hoocheyt fai het gezegende Inftrument connen Zijnprajiipptyiiis ttrmwis habilikus, waer door beydeStj, ten wederom fullen worden herfteltin haere voorighè ruft,eenicheytende wclvaeit, oock meerendè meer bcLjuaem gemaedl, om de felve van binnen ende van buyten te c^nfervc-ren, wanneer U Hooch Mog.fuUen goetvinden fyn Hoocheyt naerder te liercken, metfoo- danigequaliteyten,alsclaertoemeeftfullen wefen ap- plicabel, waer toe de experientie geleert heeftin des felfs Voorfaten dat van belbndere operatie isgheweeft hetgefach dat in de felve gerefideert heeft van't Oper- com mando over de Landt ende Zie Militie, de crachdch- ftemiddel,naelt Godt,om Vrienden en Vyandentc confervercn, ende te doen onderhouden de ruite van de Natie onder malcander.
Ende fouden in cas voorfz U Ho. Mo. verdacht con- nen fyn op middelen, waer door het defedi dat daer eenichfints foude connen geoordeelt worden te refide- ren, in de tederheyt van de jaren van zyn hoocfagemel- te Η jogheydt door een ander bequaem perfonagevoor een tijdtlangefoudekonnen w orden gefuppleert
luceteti ban Hollantal ecnfge öasenteboojbatt banöelucl)tljel)benöe/ bcDen beclbebtìoÌKnonìKtliijtei Ijaiit om öe IJeercn Ban Overyifel öaec ban te WbitUi m ccn- «Êii elbci 0 bccfCoegen oocö niet/bat «en f jocintle öte'tmirtflcomcibu«rDeenaltaniiBlaegeben!)fle«p. gen Djbtnaci;;! iBtlttie niet te bonnen betalen / tdepnia gcatle ftab om foo Boogtofcfitfgen potm / ontöblflii tie ©ecgabertng teobttubeten ; fuilenöe beel commotieof b jftoucfen bEctoechen onbec be <©f)eraeente / tot naïirt banbe noobtgeconriUen.
IBaetbtebanOveryiTel irt'tp?opo«éïen / nemen Oacc epgen onbetraogentftept boo? een fonbament /te· tojquecenbe bie conftbecatte ban l^ollant : (f η in'tleti te UjaS bat Oaec meeninge / om bp befe bjegeöenPrins te bjengen tat be fjooge CDacgeiS ban jp l^eeten tooj ©abeten. i&efiopofutegelcfcnjönbe/tolfrtbpi^ol- lant en alle be ^;obintien obergenomert.
q^ie goet jfcanjei boacen / mecnben / men begoojbeit bit boo? eectl te communicecen met bien ËonM/ Μ ftenbe/ bat bit tenbeecben om Oupten mrtfatKban Ï^jancltt jjch te ijanbelen / 't tuelch nootfa&elpalbaec foubeoffenfie gfjeben; maccb'anbcrbatl)t/mwf«9 bat ©janthcjjcfe leutecbe / en tot gBeenaffiftentieofii cuptute tegen € ngelant teasS te brengen/ enbat «linse- lantgeen lufl fjab tot be ^tanfcde USebiatie- (Sitttat begon tjab te boen tegen ben 25iffcpop / battet toaipin 50nepgenfpeculatfeenbe(le/ aen ben^taettóepnieii nut foube boen / nabemael ben öepfec en 't «p fnW tot jaloufie opnamen/fuUenbe aen ben 50iffcöop fWMH eben foo beel tjulpe / ali ©;ant&c0cfi Bier. i^oilant^ abbü0 en gfìenegentDept toa;» ontken t)f-
fmaecftbitin^eelantftabbeijïBiecnatefien ^
®e tembaffabeücGoch eabt nu eenigBemaei bet- « focljtpecmlfTeomeenfteet irectoaecti te bfleti/«««,^ΐί! faeclienbanimpoitamieboo? te fhllen/ meetïwWfc» noptgoetgBebonöen/ infonberBeptbp ^^oWattW/a»? butgtenbe bai tet: pets betgelgcW fouöen jjjn/ a» (©becpflTetnubooiffelbê. _
®e i^cen ban Zeeiandt Babben Baec onuetW p· gr Bept Ober 't ftelept ban We en anbece lyfe faetften ( 0r fis^ l9tftin'tbolgenbete(ïeiii!S)enboo?ee«iöe&fl!I«nw'*''f Baten/baecootUBfecactoom.
gtmmecjS bat fp i mmofieecben be p?otelnipïifM; ftinibertbpbeiieeccn^Staten banHoiiancinte w^' Vrieflant, in B«t öetBufl ftffenben ban een l^et Engheiandtbuptenftentiisi / beel min metgert^w banben gBemeenen^taet/ttttcBteootBflanoei^ puteccbebanBaertó-iÊog. t«öeEngelfcbef«^
bieanbetflnSopbooigaenbeautBotifSicinna^^ Baetl|o.J®o0. eeitSecfoon naecEngheiwt
biijj8<t» bénieiec ^ftaffaoeut öabwn eunw^^J |
-ocr page 514-
|
I Mml öDflïicfiin ï"®
l·^ Stt tótfiiïen/ fn ïiiec boegen noti» onlangiS toajï "« fnntirit/ Dat öecBalben iie ^eeccn €ieùeputceclie «r^eiKtfllteptOet boojnoemüe fcntiment Dan öefe fljoüiiitieDanZeelandtaen be ï^eecen iöebepHteertïe Mrt Hoiiant, fouöen Deficnt maetfeen/ cntie «nfies rSUcïfoetöen/ batbeJ^eecenfiate pjincipalen ecn^ iiacimortJtentoojben gebifponeect fiaec fulcfee enbe Ltoaciijlie accie/ öte alleen upt De gemene Uunieinoei ftciiafÏJlaepen/ niet meet aen te matigen/ enbe al» iflccnmael tóetiite nemen be ongenucgtin enbe ja^ ifluffcii/ Oieöaetupt anberfintö gnamen teontpaen/ flcl icB öa« ^an Q"®^® bjutöten toaten geboelt / m- Lntiffdjiennocljmeecbecfouben toojbengefien/ al- fioctoclfjctacnbeoetcotttoe toaecfcïjoutoinge ban We ftòiflnbeK^;!cibiiic{etcccomrai:ie niet en gabbe ge? manQuccrt. ^atooc&inpbecji befe faet^ein boegen lioojfj foubeb)o?iicn gccepjefenteect/ inbe eetfie Ijp ttiiRomli banbe Ji^eeren öacc ïjo. j®og. «©ebeputeer- ίΐίΐ) totbc facclien ban Engcknc, enbe be felbe baec fimcngibtcioeect/ bataenbenï^eecebanGoch SJlm- tiaiTabciirii^iDinactsiÌban befen^taet albaec mocj^t toojöcnöcfcI)2cben/ batgp ficö toilbe eiccufeten enbe ontiiouïicn/ ban acn be boo?f5 afgefonben ©esfoon ccninc ficcctenof aiibere faec&enban importantie te opinöarcn/ DieOp langeSabtgetoenfcBt in ben fioe^ fmibaiibeöemeene ïïegecingete mogen uptfiojten/ ntii((iiebutljtte5Dtt/ om't felbe boo} een anbec mib^ MtotfonttiiibanbengemeneniSteetti boen komen/ foManacbcperfoneleobecfiomft nieten motgt timgcecto^beect. €nin (a0 befefaeclte opcntititb tee <iimitfllteptmoiI)tc boojliomen/ foofoubenbe ®ee< rnt®}MiiarijEi «{Bebeputeecbe boojnoemt/ in fobaf nigm gcbalbefe cefolutie mebe albaec bebent maet- iicn/ enbe be goebe intentie ban gaec €b.|fêog^enbe iieccbenenttiaec op be felbe toasi gefonbeect/ ϋρ be «nlKceüSonbtgcnoten toet öoenöegtöpen. 25elan- ptic \n faifccen ban ben ^ccteterisi ban ben Envoyé i»reo?öinari0ban Enghelant,is!infgöeiöi]c beciïaen batbe^ccïcn j^tatenban Hoiandt enbe WeftVne- iitntgecngualiteptgabben geDabt/ *t felbe te boen fonticïhoojgaenbefiennisienDe confent ban Daet I^og. al be faecfi in fitg felbcn eene cecgtbaetbfge tito?fleben 't geene ben ,Settetaci!i Cuneus in «Sngfte* lanbt teais toeberbacen / aUe taeëenbe alleen be ggeme^ «f ««gerinöiie / altoaec ban alle be ©?obintfen in pati tictpcrcn/ boo? betoelctiebienbolgenbefoobanigetefi fentlmentcnbcsÌgoet enbe ten pjopoojlbinbenbe/ al· wninot|lciitoo?ben8i>ebflenj 5ünbe geen Hptöemti mieiifniflcrsieenigöepacticulieteteiöectöe ofte be^ fioinmet(ti(ïe ban be ^eecen iStaten ban l^ollant enbe »ll-©2iE|ïanbt/ tentefpettebanBate funttiMfuBi wofteonbectoojpen; bat becïjaibenbe boojfifiiebe ^"Wewpioccbueten tee ©etgabetinge ban ïiaec éo. E'^cfioitelöchfoubetoecben aengDetoefen/ enbe enbe tot becanttooojbin- »nbcffijobintien/ We be felbe ijabbenonbetnoi TnÖ'^^^^^'^'^f^^^^i^Ö^^eöeiieelgeitelt/en.
hii&^öt too^ben gebelibeteett ; in toelcfeen efte-
Baecbefen aengaenbe met be Cftm Ì0?obimienfouben mogfien
öecfilaetben ooth
Simili"
«gens be ©{(Τφορ ban jEunpec/
ZS^'^'^i^nöeEanben/ toel toa^flcöbigBtf- bE be ïïegecingöe
^ei^tial»chop't(lutftban ©atenten toaji geam-
S "^If'^i'^'^JaniiettoeccSfèlfsifoubetoerben
WtthSi^r^l'^P^^ ^^^^ geefuppleett fiet «,,Λ'ίίϊί Dcfe enbe meee anbew octuwentien in ben ïtöBefpeutt/ enbe baecom tecg^elegetwc |
t^btopbetoUatiebanbei^oogeCfjacge/Qcnbetoelc- tné Ëegetbeleptenbeuptboerenban foobanigljen faetben -, inajiigebefeceect/ toelbtenbeteloecbengDelcti ^ui- lenbeinmibbelj()uegen^be3@ecgabecingt)e ban Zee» {anbtb)ecbenboo?gB.e(Iaggen/ om benÉeece^;in» Mauritstegenl»oo7big() Chef ban be flSilttie ban ben ^taet / eenigije ampclder autBocifati e om in alle booj- - sallenbefaet&cnfonbeclinggebiefiemop goebe gcon- ben enbe fonbamenten ban eenigge ^jobintien fouben mogöcn te booten Bomen / fonbet eenige ruggefpjaec- Betemogl^enbifponeten/ met benniffe enbegoetbin» ben ban <i5ebeputeerben upt Haet l^o.|ISog. ®ctgabe« tinge en ben «aet ban i^tate/ We fi(!jl)P3öne®o?(ï.
foube mogen pjefentbinben ; enfoubenbel|eei> ten <@?binari!S 43ebeputcetben boo;noemt/ niet nala^ ten {)aet bp befe otcafie te bebiencn banbe mobetate fen- timenten / bie gaet <£b. iisog.in befen betoonben/ enbe bienbolg0enberep?efentetenöetongelijtB bat be ©jO' bintien Itabben gljegabt/ om be ^jobintie ban ^eelant foofcDetpenbefenfibeltebeieghenen oDet get fenben ban eenige USufguetiecjii tot bemacinge ban't <eplanti ban Cadfant, baet notgtans bie pjocebupte niet alleen tentefpettebanbe ,#ateiie/ mact ootb ten aenfien ban be^ojme baet onttent g^ebjupcBt/ bolBomeut- löcfetoietbengljeiuflificeett/ fooalji6?eeöet bp Baec €b.ilBogenbei©iffibebanben derden 2ianuatp be- feji3laet£(faDDtloopigB gfietoont/ enbe betgalben al!$ notB tet 39etgabeiinge ban Baet 9ίο·ΐΙ3ο. in^antie boen/ ten epnbe be tefolutien enbe baetuptgBefo?- meetbeiföiffibe/ ban ben fevenentwintighfteng^e- tem&et baet bebooten motBt tvetben ingettot&en/ en^, be upt be iSegifietiS ban Baet l^o. il^og. gelitBt.
a^pbetiS bat bel^eeten Baet (i^jbinatijS <0Bet»t>ti- teetbenboojnoemt/ tet <0enetal{tept foube bettoonen be Quabe enbe gebaetlgtBe tonfe9iemien / We Baet «^b. HQog. appjeBenbeetben upt be pjetipitantie biebet ge- öjuptbtbjaiiinBetSiuytenenbe Tecckenensan Bet Ctactaet met be 3@o?(ien ban Bmynfwijck enbe Lu- aenburgh, fonbet Bet abboi enbe confent ban een bintieaftetoatBten/ niettegBenfiaenbe Bet felbe in feer&o;tent0bt/i'ae toepnigB upten/ontfeplbaec t»a$! tegBemoet tefien/ en betBalbenbetfotBtenbatWet- gBelijtBeinBettoedomenbenietmeeten motBt )»et- bengetenteect / maet plaetüigBegebenaenbe jponba- meatele]Segel$ien3@ettenbanbefe iSepublt^tiie/ bie alBocbiel met boojbeel ban eenigBtgbtfcBeemn te Bon- nen toetbengepoftponeett/ niet te minBetQuaet bat baetboo^inbetonfeQuentiebJiett betooifaecBt / on- betgelüBelgtBgcootet tnaji/ Bonnenbegeen^taet ba^ noci)gelucBigBtoefen/ baet befonbamenteleSBetten (luctueten enatbittait toateti.
iJebett ijS gebleechen bat be üeeten ban Zeelanbt in bit vierde point gtoot gBelgcB Babben/ toant bebonben bJiettbatbe<©caefWaideckBabbe Biet gBettacteett fonbet eenigfle be minfle poubout ban l^ettogB Georg Willem, banbetnetcBebeiCtoupenmofien Bomen/ maet alleen op een memotie banben ^iffcBop ban Of. nabrugge, bocB 't cpnöe baet ban goet jönbe / toaji al- lejigoet.
'©e «eeten ban Over-Yflèl bie be tiobengBeflelbe t23efenbtngBnaet<£ngcIanbt/Babbenboo}gBe(telt(be ®i p ^eet van Pallant, en ben igeet ban Langen) tof et- ben niet ban alle Baet l^eetenprincipalen baet obet be- bancBt. ^iebanDevei]terBeb&en'tgebifabbopeett/ b'anbece Bebben tot iufiifitatie ban Baet fujtenuaen be Staten ban Over-Yflèi gepelt toatbolgt:
De Staten van Η#//«Λ ende fVefl-VrieJant, uyt ver- fcheyde advyfen verftaen hebbende deghene- genthey t ende afièöie van Engtlim totten V rede, ende dattotbevorderinghevandefelve den Coningh aiiiuit< vinVramkr^ckfindeEngtlimt defidereerde een.extraor-f"f®e, dinaris Ambaffade, hebben ter Vergaderinge vanhaer
en OORLOG. -Vijfen Veertighfle BoecL 495 |
-ocr page 515-
5^4- SAKEN van ST AET
|
166^ te bekomen , en alfo die van MIant difificultecrden de — perfoon, veel min des felfs inftruótie te willen bekende maecken , heeft fulcxuyt diverfe refpeóten ontrent d'andere Bontgenoten feer tedere fpeculatien ghecau- féert, 't welck oock oorfaeck is ghevi'eeft, dat de voor- noem de voorflagh t'elckens buyten conclufie is glie- bleven. Endenademael deProvintie vm Over-TJfil door de invafievandc BiffchoppelijckeTroupes , de welcke uyt Ïngtlanit haer krachtigfte fupport zijn heb- bende 5 't meefte de fmerte van den Oorlogh wae- renghcvoelende , ende noch meer ftont teghe voelen, hebben verfcheyden Ghecommitteerden van de an- dere Provintien , ende onder de felve mede eenighe uyt Uoilmt geoordeclt, dat ionder laefie van de eere en- de reputatie van den Staet mitfgaders om de fwarig- hcydt van dien niet t'openbaren , aldaer bequaemll konde en noch behoorde voorflagen gedaen tc werden van de Ghecommitteerden van deefe Provintie. Voe- gende tot acceleratie van 'c voorftel noch daer by defe confideratie > dat onfe Vloot met drie rijckghelade- neRetour-fchepen in Zee zijnde , wel lichtelijckin een Batalie wederom koft voorvallen, by de welcke in dien d'Engel/e wederom de Vidorye emporteerden, de Vféede met die felve nae alle apparentie op forta- ble conditiën niet en foude zij η te bekomen. Endein teghendeel de Viflorie aen defe 2.ij de vallende, fouden de Engelfche als een feer fuperbe Natie , haer verlies ende eer door een twttde Battalie willen recouvreren.
Door defe redenen ende confideratien zijn dan die Ghecommitteerden ghedifponeert tot defe propofitie, en tot fodane acceleratie van de iêlve, dat het hun t'ee- üemaelonmogelijck wasdaer vanherwaerts commu- nicatie te geven.
Hebben nochtans die felve Gecommuniceert aen de Heeren Shot ten twtenienhuyfen , ende 'Roitfe Bor- germeefters der der Stadt als doenmaelsGecom- mitteerden omme in Hollitat, ende by den Radnever- foecken Amonitie van Oorlochs behoeften , mitiga- dersaeneenj;rwt(»enM/van de Heeren van de Ridder- ichap , de welcke de felve niet anders en confidereer· den , als een fchriftelijcke bedenckinghe op ende over hetpointvan de bevorderinghe des Crtdes metEnghe- lant, 'twelk al te vooren ende tot meermalen by die van ΉοΙΙαΜ wasgheproponeert ende in deliberatie gebragt, endieiwegen gheenfwarigheyt hebben ghemaeckt , die felve ter Vergaderinghe van haer Ho. Mog. wierde ingebragt.
Beha ven oock dat een yder .dooreen natuyrlycke drift ende gheneghentheyt gheporteert zijnde tot con- fervatie van fyn eygen behoudenis j welvaert,rufte ende Vrede, volgens d^e wet van de Natuyre betaemt, end e daerom oock wel vermagh en gheoorloft is felfs fonder communicatie van anderen voorflagen, tot dien eynde tenderende te doen,
Temeer:aIfoodievoorgheflagen middelen tot den Vretde niet nadeelighoft ftrijdigh fyn tegen het inte- refl:, eere ende reputatie van defe Provintie. Veel mm dat die Heeren Staten van de felve Provintie in 'talder- minft fouden zijn gheprejudicieertindie vryheytvan haer Ed. Mog. dehberatien over de felve geprojefteerde middelen, om die naer bevindinge te mogenampleéte- ren of verwerpen.
Alhoewel men gheen exempelen fai kennen bybren- ghen,datin'tdccernercn van Ambaffaden of andere confiderable ende aenfienlijcke Commiffien, mitf- gaders het elighéren van de Perfoonen tot bekle- dingeyan defelve oytisvereyftofnoodighgheweeft, ibeciale lafl: ende authorifatic vande Heeren Staten van defe Provintie.
Daer by komende dat die Gecommitteerden niet alleenuyt dengeneralenen ongelimiteerden inhout van haer Gommiilie macht is gegeven op alle voorvallen- de faecken Om prtmiffo mtis hahtatienis indemmtatis te helpen delibereren, réfolveren en concluderen, als tot meeften dienft van de Geünieerde Provintien in 't ge- lierael en van defe in 'tparticulier nodigh fai werden ge- vonden.
Nemacr oock ten aenfien van die ondragelijke lallen |
hun gherecommandeert ende aenbevolen , jj j Vreede met Enghelandt quovis mid, te willen helpen bevorderen. Waeruyt dan mede moet volghen dat die Ghecommitteerden toeftaet , middelen totdien eynde tenderende, te mogen voorllaen ende difpicie. , ren, Cum pofitt^canceffó fint, concedunms^ 'mnm ni \ diaadfinemnecejjana, engelijckwel tenPropooft I CS ett iritilligmitHr Cimmiffa/itie qnibns Commijjù txpidirim'n j faieft.
Het en obfteert niet, dat dat by eenighe ter contrary "Wortgefecht, datfulckePropofitieislaborerendeViin
prematuriteit.
Dewijl diegcpretcxeerde premattiriteft metgeenre- den kan werden gepaft op 'tfer/?eLidt vande prono- fitie tenderende , ten eynde fyn Ηβο^^ί inJimi(f,,
denair Engiehndt totvoortfettingbe 'ΰΛη de Vrttde met die Creoti, ende den Staet der Vereenigde Nederiaitden tnechte witdm afgefonden j Alfo dat een fake is de welcke niet alleen by alle de Bontgenoten wiert geconfidcreert,nemaerQock by den Coningvan Fr/iBf^ijc^.endedesfelfs JVledìjteurs tegenwoordigh in Engelant zij nde, mitsgadersby dea Koninghvan £nge/i»dt felfs, ghelijckin'thooftvande propofitie is vermeit.
Op 't tweede kan mede geen prematuriteit werden ghe- paft 3 dewijl al in den laere fefthienheadert en fefiigb j by eenparige refolutie het oppercommandosw UnJtmii Zee-M-iliitie, vooifoo vee de Staten van Ow-jj/j/daer over hebben te difponeren,hebben geconfereertopfra Hooghey t, en fulx abfolutelij ck en fonder eenighere- ilriftie, met expreflie dat fyn Hooghey t het O/ijirCmi- mMdo ibude aenveerden,als de felve foude fyn gekomen tot fyn achtten laren,
Ende ten eynde fyn Hoogheydt daer toe te meerder bequaem mocht werden, dat de felve op fijnfeflien laren of eerder in den Raet van Siate fai worden geadmitteert, gelijckoock haer Ed. Mog. defe hare voorfz refolutie, door haer Gecommitteerden de Heeren Μκ/irf ende Schrieckaenfyn Hoogheyt voorts daernabinnen hjim hebben doen extraderen, en de felve is by fyn Hoog- hey t geaccepteert.
■ Vervolgens kan oock die gepretendeerde ιχαιιίτίιφ nietgegrondet worden op de teederheyt vandelaeren van fyn Hooghey tjalfoo dat defeii^ door't adjunge- renvan een ofte meerbequame Perfoonen kan wer- den ghelüppleert, ghelijck in 't eynde van ëeprtfufiii prEeoccupativeis aengetrocken , moetendein 'tem- ploytotdievoorfz extraordinarisAmbailadeniet foo feer gelet worden op de capacitey t oft incapaciteytvaa fynHoogh: om tedragenenuyttevoerendenlaftvan haer Ho. Mo. over een fake van fo grooten belangh, en al'tgenewatdaer van dependcert, als wel op de ExtraÊlecnde aenfienlijckheytvandes felfs perfoon, mitlgadersmedeenoockvoornamentlijk op desfelft aengenaemheyt by den Coninghvan Grm Brittmimm enallehooghe Miniftersvan 'tfelveConingrijcfc, iul- lende 't eerfte ilrecfcen om defe extraordinaris Ami)^- fade te verheerlijcken , ende 't andere ontrent ® voorfzMajefteyten des felfs hooghe Minifters van feet apparente vruchtbaerheyttotvoortfettinge vande Vn" op fortablc conditiën. ,
Daerom het niet te ghelooven is , datdieghefeyde Propoiitiè onaengenaem is geweeft aen die van Mlo^h te meer om dat de felve by die van HMa/it nevens oean- dereProvintien fonder de minileblijckvanaenftote-
lij ckhey t is overgenomen, als een fake van deliberane, om by een yder in den haeren gebracht, ghecommiu"· ccert en geexamineertte worden. ' -
Ende al waer 't foo dat die meerghemelde niet aenghenaem was aen die van HoZ/Wt, foow^· de'tgeheel abfurd, zijn , ende met meerder r^m voor een fiaefachtighe fnbjedit der andere Prov®a«i -als een vryheydt te moghen delibereren, reioiv^ ren, ende concluderen, moeten werden fioereput
(indienmen tot rejeftievaneenfaeck wilde ren, om dat de felve in't eene óf't andere isaW^ kende , ofniett'eenemael confoneert met demt tievanHolIant. g
't Is mede heel onvoorfigtig gefey t by de XnKOtiurt ^^^ |
-ocr page 516-
en OORLOG Vyfen veertighfteBoeck. 497
|
defepropofitie ende gtwainde Zelatiurs, van tìollandt/che
j/,„a,,ίΜ,dat die van Hi//fl»t om defe ghedaene propo- litie ( de welcke haer Edele Groot Mog. met defe twee ivoorden nonfl""* fouden buyten condufie kennen houden ) oorlieck fouden willen nemen haer Mili- tiecndeandcre middelen van aflifténtie teghens den
jjijffop tefullcn intrecken, ende defe Provintle van alle midddeavanrefiftentieoncblooten, ende tenproye van de fclvc Biffchoppelij cke Troupes t' cenemael te abandoneren , brantmerckende in der daet doorfulc- ke diicourflen ende uytilroyfels haer Edele Gr. Mog. ^lg,„„liiifevirhntbreckers ende verlaters van haer trouwe de welcke haer Ed. Gr. Mog. vermoghenshet eeuwigh Verbont van vjfthiinbondert acht tnfevtmigb ghehouden, cnOQck ten allen tijde belooft hebben metgoetende
bioette affifteren.
Bshalven oock dat door foodanighe intreckinghe van haer Ed. Gr, Mog. Militie ende middelen van afli- fténtie die Staten van defe Provintle billick ende oock nootfaeckelijckoorfaeckfoude moeten nemen , ende mede naeralle apparentiewel ghenoeghfaeme occafie toudekonnen vinden , om de verdere tot alle ruyne van defe hare Provintie voor te komen , ende haer be- houdenis te bere y eken, doorfoodanewegen enmid- delen de welcke aende Provintie van HuZ/Wt en- de ii'tft-Vriiflatjdt , egheene mindere ongheleghent- heyt, fchade ende rampen fouden mogen occaiioneren alsdefe Provintle albereytsover't hooft gekomen Zijn ende noch wijders te bevreefen fjuden ftaen. Ende daerom mifdoen feeckcrlij ck foodane op 'tallerhoogfte diehaer Edele Gr. Mog. wijsheydten omfigtigheyt metdufdaneeerekrenckende dichfelen, in der daet en merheytkleyn maken, en indien niet malitieufelijck, tenrainften mifverftandigh voor de gheheele wereldt bcfchantvlccken.
^cfefacchefsi boojtiSQlfoa enb£ baetbp gjöföUben/ iÉiiiooi ben tjjbt berfacDr. ^ywte in Over-YiTel, gdjjcb eibecsi/ ntct alle S.eben ban eenccUp fin/Dumeuc ntintetefl.
I <Dic ban be ©Iootfcö?eben ben fes en twintighften Ottoiijisi/batfpöen drieentwintigften ftabbenancs
[toi bit gelieft t
lecïecuteccn ijct bcffepn oi langfte te boocen gBepjojeCi (ectt/inbebooibcopöomenbe ftojmtotbietijtit toe hitliinbcct oöetijeeft 5ijnbe / te toeten / om bcpbe be fnf fiompilen ban be ^&upnsS o?Oentelijcft te befctten / enbe wccmnbantoebecsüben baec fη te balien / fu (ïcftalbaec eenigfie (Sngelfcös fcOepen motïjten be- wnjmaetbetofnteecfitocflfcöietenbe / enbeber- Mlflen,em£cc enbe meet na't5tipbenloopenbe/ bab- oinmetbefcijepenbte 't^upber-gat foubenbefetten/ noti) 00C6 ben Hupt. 3ibmiraelCornelisEvertfz met wfcöepen bleftaec tooo? 0et|Soo?bec gat moefien toec» wcom/ in be bolgfjenbe nacijt foo beel niet tonnen a- oat)c«cn / noci) 00foo {joogO opftomenbat tefpectt- witKft InbemojgeHont ftaec tet göebeftfneecbe plaetfe Bonbm febinben / gOelücft bp continuatie ban be neo?bclöthccnbe noojt-boeflclörfie toint / baec raebe IP onoer jtpi toacen gegaen / fece bttiuamelijcft gecffec- ;"""'Oubchonnengetoecfl:3iin/toaec boo?ae»be fcftfii F°'föwnocljin beDuynsbebonben/ octaliegege» ?^"®«"om[iaette ftonnen tetirewn/ göilijcfeban jacHopbebeiftOöningöe banrEanriSJ^loote baet «fn rmt / bic mits be uoojfj toint en opftotticnbe Wltc
ίιηη,Η 5 ♦'ifcpfn B« l5oo?bec-Bat uptgBc- 'wpin jön/ eccenbebeboocen^ benSupt. 2ïbmicael ^omeiisEvertfz,fobecceBeefcfton«enoplattecett/enbe Γ;;'"" vierde 'ttoilthe oBioojbwlt toiecbe eett S^'i^Jan^eojlogtetoefen/ metbe aeöbeöet^up» taA&O^bemofupt gBebjeben iiKtoinb^
: baneemgBe
»J«beteblotgaenbe fcBeepfiensJbatt inS totfcsoftefeven fngBetale/ Of
i.l,!?iÌl«^6ebanSantwits,ofineenigeanbere»ceei on/ oftoelBaerop ofacBtecIu b;oo0Bten |
fiegfieben geböcnbe / ig bp be ïgooft· (©ffitieten gUeooj. i gg r
beelt / bat miti Iret boo?f5 toebal in be Düins, bdo? ben_^
iStaet gljeen blenfl en toajï te boen / tocSljalben ficD be i^lootetoebecom boo? beiSebiec ban Londen brgije» ssc^t ne ben tieeft/enbe nae boo^gaenbe obetleti) / gocmaecbt ctmicc met ben aupt.38bmtcacibe Ruiter, mttfgaDcrsi ootö metbeanbece ]^ooft-©ffitiecenban befelbc ©loote / gecaben gebonben bie tot betec befettitme ban be boo?f5 Steblecetepoftccen / tenbeeleboo?Marigat> tenbeele inert boo?"tComnx Diep, enbe tenbeele in enbc om» trentSoisbay , boenbebelicötlïe^cöepen/ foö öeel boeniüt&/aitobt!i onbec5epiblpbenenbe paffeit/foo op'tgijeenebelgoofoenfoubemogljenof toillen paffe» ten / alö op t gcene upt be ^oo?t op 't Eanbt foube mo» gijen aenbomen ; onbettuffcDen ftebbenoocft bebec? facgtinge ban fjtt toebec toaecgOenomen / om boigen^ 't geene tn een boocige jiStflïbe b?eeb<t toaji berbar/ na Bergen in Noorweghen , mitfgaber0naVIeckeroeni beijetZoenwater, aftefenbenfesfcöepenban ©o^lo- gDe / met iuficuctie enbe ten fme mutatis mutandisjOlii op ben . . . befenten aenfienbanbetwaeiffct)e« penboenmaeljü bectoaect^gljebefitneect / b;cebec be« Sent gem.ietlit ijabben ; 5Önbe baec toe uptgijefioren be fcBepenHierlem, baecCapitepn op toaji JicobCor- nelifz. S wart, Delft baet Capf t. op toajïjan Matthijfz, Zeelandia bacc Capit.op toaÖ Anske Fockes, de Dries Helden Davids baec Capitepnoptoai PieterBron- fer, DsSchager-Roosbaec Capltcpn optoaSS Jacob Binckes, enbe OeCherrity baec €ap. op toas Jan Roe- loffz Adoiphus, te toeten / be eetfle drie onbec 't Com- manbementbanbe booittoembeCapitepn Swartnaec Bergen,enbe belaetfle drie onbec 'tCommaniiement ban be boo jnoembe Capitepn Bronfer,nae Vleckero en 't Zoenwater, becBoopenbe bat befelbe toel fouben cen- contceren be ftgepcn ban (©02l08e bie fp beïtcouben op fjaee boocige bjiebenuptget Texel mebe ten feiten epnbe uptgefonben te fullen 3ϋη.
®eiianberenbacgl)sifcf)?eben / betoplbentgtbtioi be toelcöe jS' Hanbtf ©loot toajs göebiituaiieert / nti iη »· {io;ten / te toeten / metijetmibbenbanbea^n^aenbe nrgora maenbt / foube homen te ejcpicecen / enbe bat gee fop»
. . , .........ir «pa·
foenommet fooftoacej&loote Eeeteboutoei»/ ooc6 / enbe ijaec ten öoogftfien Denaer fltc&t om ganfc{j onbequacm toiecbt / in blec boegen / baft foö nu " foo ban met 6aïbe toint/al ber ftftcpbe 3finc6eti enbe
Cabel^ totccben gefpilt s ^00 ijebbenfe toolggetls^ gaec plicDt/goetgeacDtbpbefentep^eabberteren/ bat be boo;f;Biooteniet entoa^iti (taetomlanggecbantot Balf^obembec toefeomenbeupttetlpth te ftonnen ^ee Douben / enbe bat berfjalben / naeDoo^gaenöé iSüecs leeft met ben Eupt. Sibmicael be Ruiter enbe be anbe- refeoofc-^ffifiecen bet boo?f5©loote baec obete^è- Bouben / ggecefolbeect gabben be faccfie foobani glj aen te leggen / bat tegens$ befelbe tgbtbe ftgepenban bè meecgöecoecbe^ioote o?bentel0cbfn8aececefpecttbe bificicrenmoctiten in bellen /ten epnbe be Collegfen tee 3iIbmiraHtept baec ban tenobecbloet gepjeabbïcteetc ;önbe / tegenstgetopftomenbecfcljepen't Baecberbe» foiginglje^aenbe/ baec omtrent be berepftcojb^ftd* lenmot^ten j allejinoeBtanffonberljet toelnemenban Ijare i^. HSog-enbeten toarebefdbe mibbelertoglen bientftalben anbec0 motgten tomen te bifponecen } maecop bat na 'rinballenban befe ©loote/ mibtfga» becS ban be fφeρen na Beiden, na Vleckero, «ibe nae 'tZoenwater afg^efonben / beSSee niet gantftg en- be in 't geBeet ge abanbonneect toiecbe / Babbeo na« be? libecatfe enbe met abbpiSÌ alj!(boocen / bebjpmoebig- Bept genomen / mit^befen in bebencBeti teelten/ of be felbenfer foube gBecaben binben / enbe ten bienne ban - ben Eanbe noobigB acBten / bat ban be BegBtle en fw
bigHeftBepenBet getal banvierentwintigh , of foo beel min of meer alss 't fouben mogen bienmoB oojbee» len / boo? be refpect fbe €oUegienter SGbmicaUtept ten fpoebigBdeM ftBoongBemaetBt / enmetbecfcBe ofte berbecfcBttaolcB bemant / mit^gabecjJban alleisi nae beBoacen boo|ffen/fnaller Beeft/onbeceenbeeuaem l^ooft / toeberomin^eegBedjacBttoierbe / enbebat Baecl^o.j|Ilog.tenbien fine baec ober tübelgtB Baec tielfBeratfen mtt abbgi; banbe gBemelbe «ollegie / ®t 3 ofte |
-ocr page 517-
5^4- SAKEN van ST AET
|
i«é<ofteöêcfilöic45il>êputeêtl>enijaectoÉ/ aoigenji 00«- vhinnntete Bift{)?pbEn motOteti aenfielUn/ om met bcss te mtnbec OEtloop öan töt tm effcctc te mofle» B?en= geti 'tgccnefti&ien ücdc te flatuecett Γουϋεη utnben: <£ntienaùemacltieappa»ntte(n alle mmiieccn bacc geenenfcBeentcflaen/ öattiacc o«n«cffi'
teettfouöÈ toefen tot ijEfenfie ban öen ^taet/ enDe tot beeoiöcringcBanécn ooebc Detientitge ï3|cebe tceeniS fjetaenftaenöe ©oo?-3aec / toeöecom een conftöetabie 30Ioottn^ce te lj?enoen j Ton bonben fp ooet fiaec ü^o.HSog.te ecinncren/ bat pet t' eencinael noobt= faeBljjchfoube toefen/ fonbec ecnftfi tybt mutë tc Wfponecen/ ofenbeopteatconbiticnöe ilattofenin benbfenHban'tEanbtfouben bonnen enbe Mjootcn geconrtnueerttetoecben/ baecöanmooelütfJ öp0en= goubfngetnbe tegentooo^btge coniunttiice ban tgbcn ÖÈfaechen/ gfjebucenbe bentijüt bat fpCuptenem? ploptec Zee fouben toefen/noclitoelceniolje natas m bienitenteHanbe foubcit bonnen ggetcoclmitoo^ ben.
^P Babben tot noti) toe 000? ben b{cn(i ban'tHant ongBeraebengeatOttjaec i^o. jBogenbe per le menu otiectef^psen/ toatfieciieninpbec fcDtp ban bcfe a^Ioottotecbenbebonben/ ofte toat gljetael banfulCi ben upt be felöc toacen opgefonben/ cnbe fjoe ucél perfonenoppbecftfjtpeOeöuptenbÊbefe tepfe toacen ftomenafipWifitetoetbcn/ opbatfuUjc uiet tot naes beelbanbcn^tactte berce mocgt fiomen te ebente^ een; maecbctoö'.efpoo?beclijen bat be confibccaticn nu mecfl quamsn te ceffecen ten ceguacbe ban bc bone töbtbicbe©lootc noip maec foube bonnen in ^ee ölpben / foo fcöicbten altansJ een ïöfle uan alici / cnbe ban'tberUcjS ban ancbeiiÏ enbe toutoen enbe anbere gelegentgeptbecfcOepen; toaecuptte ften tooji/ bat eenige ftfì^en foo bp geboetb ban antbec enbe toutoen/ alSboojnamenHöcb/ mitsibe gcoote ouamept fiet- sen/ ganfcDonbequaem foubcu toefen om met ben J^panbt In actie bomenbe/ eenfgen btenfi te bonnen boen / 't toelcb notfitansi boe? een ontöbfge opfcnbinge Danaltegcootenggetal/ootbniet gaecnetebeel gab- öenboenefclattecen/ maec be confiberatien upt rebe- nenboo?f5tegentooo;bic{) mebefoo (iectb niet mcec miKtecenbe/ gebbentenbceleupt bienl^oofben enbe tenbeelemebeuptbe tebenenòanletbagie enbe anbere rampen/ g^ebtmitteettnaebolgenbe negen ftöepen/ bobenen^ebefìalbenbfegeene bte upt gtielütbe cebe- «enalboo?befen fjate bimtffte öabben ontfangen/ te toeten/ üet fcDip Dordrecht Capi t.Philips van Almon- de, 't Huys te Cruyninge Capit . lacob Andriefz Svvart, Doesburgh Cap. Ysbrandt de Vries , Den grooten Herder Capit. Flores Florifz.De Maeghtvan Enckhuyfen Cap. Jan de long, Ylil Cap. I. Bont, Gel- derlandcCap.deBoer.Frifia Cap lanPìeterizFenc- kelbofch, enbe Batavia Cap.NicIaes Naelhout, gelÜCfl oocb [)êt fCglp Schaeckel Cap.Ian Quiryns na Zeelant, opgefonbenii!/ becmitjii^et fnbe joniÏe (iojmbetop banfönmafl/ met be gtoote (ienge becloocen Bab^ bê ; |gofö3i}n'i febett beboo?f5 (to?m bp be ©loote niet becnomen be fcfjeepen Staveren Capit. Nidaes Marrevelt, De Witte Eenhooren Capttepn Corne- les Viaol, enbe ben Hollantlchen Thuyn Capitepn lacobCentz ( fonbecbateenig{ienaececètinge{)abbeit bebomentoaecbc felbe mogben toefen bclenbt)enbe notï) 't fcljip be Sterre Cap. Comelis de Bruyn/tteeJtB boojCap. lan Matthyfz gebucenbe't boo?teben liat=' betoebectn^cetoa^ontmoet/ enbe^abbe beggefep^ beCap. lanMatthyfz baêc gjjetappojteett/ batftet toooif(ö?ebe ftöfp DeSterrebpficBljabbetweep?pfen ofte aengDeöaelbe i^cijeepen/ baec mebefip aen be (oucsi oojbeelbe / bat Ijet toaS loopenbe nae be Wielin.
gen-
Uaecfienbe Bet uptbipben ban be ©loot met foo tottfibecablcmacljt/ tettoöl men öfccbe HSflitiete» göertö ben Biffchop van Munftertoel ban nooben Babi be/toasStufTcftcnbe^jobinctentoat beftcepamie ge? toee(t« ^ulcic fai bonnen naecbectoecben gefpeuttupt bolgenbe iSjief ban be Sieecen iStaten ban VrieOandt. |
Ho.xMog. Heer en,
WY hebben beyde met leetwefen cnde verwon deringe verltaen, dat onfe Gecoraraitreerden tw Vergaderinge van uwe Ho. Mog. op den yn enfivemiendtti deks n.ft. hebben voorgeflaghenen S 'n verfcheyde Ceflien geurgeert de rLfxatic van s Lan- Vloot uyt de Zee, ende van het exploiihdatde fclve®'-iU totdeftnfievandenghenieenenStaetghelaft is in het werckteftellen, daeropwy ons ghenootlaeckt heb-àiS bcnghevondenaenUHo.Mog. te betuigen, dat Ηει'Λ'Ι
voorfzvoorflelendedaeropgevolghdebelQignes fon u'ïd der onfe ordre, laft, ofte kenniffe zijn gedaen, daero® W Avyoockdefelvetcuhooghilen improberen cade difa-j voueren mitsdefen, w illende ende begerende datu Ho Mog. uyt der lèlver Regiilers willen doen lichten, ende royeren wat de welghedachte onfe Gecommitteerden aengaende de revocatie van 's Landts Vloot aldaerheb- ben laten aenteeckenen, ofte onfent weglien hebben doen regiiireren, alles om U Ho. Mog. te verfeeckeren dat \vy ons in geenen deelen fullen ontrccken, om naer onfeuitterflevernioghente contribueren tot defenfie van onfealgheroeene lieve Vaderlandt, opvallehoope ende vertrouwen, dat U Ho. Mog. oock in defen hoo- ghen ende prellanten noot ons fullen byfpringhen met foodanigen Krijghsrnacht ende adfiflentieals totahve- ringhevan den ghenieencn Viandt hooghncoàghlijck worden vereifcht, op dat wy bequaem raoghen blijven te konnen bybrenghen, alles wat van goede ende ghc- tromve Bontghenooten door UHo. Mog. fai worden verfocht ende begeert, daer toe Godt Almachtighzij- nen GenadigenSegen gelieve te geven, in wiens Hey· lige proteilie wy U Ho. Mog bevelen. Aftum Lceu- •Waerden den vier en twintigbjUn OGtoher f-phthipJirtvlf
enfiftifrh,
\ U Haogh goede Vrienden, de Staten van Vriellant, ! Was geparapheert A. vm iianjwa ; t<t. Ter Ordoniian- ; tievan defelve, getekent
P, van Duna.
'©eï^eecen<i5etieputecïbrn ban tocgcnVrieflandt, tee ©fcgaberingc ban ijacc Sfo: j®og; Bclibeiibaic op ben feven en twintighften aen bei^eeccii Staten öaete ^iinitpalengefcBicbcu/ benabol'oftenbe iuiiffcfltoi- centBjief/ bieootbbpbe fclbetiS üebonbcn fatlifat· toit:.
Ed. Mog.HeereUi
W' Y hebben defen morghen ontfanghen U Ed. Mog.
Miffivevanden viert»twintighflenàefes n.ft.
is ons uitdefelve gevoeligh ende feer fmeitelijck m voorghekomen, datUEd Mog. onfe fchuldige devoi- ren die wy hier met een onvennoeiden yverbydacgbe en by nacht ten gcmeenen befte aenwenden, voor ón- aengcnaem opnemen i endefpecialijck dat hetUEA Mog. ghelieft heeft ons ( fonder ons bericht gehoort te hebben) publijcquete</iyÀii;iwifrfn, enderefpeflivelijcs
Ktaxtreni Eetjietyckj, cm datwy fonderordreendeM
van U Ed. Mog. ofderfelver Heeren Gedeputeerden ter Vergaderinge van haer Ho. Mog. hebben voorghe- flclt en geurgeert de rtvocath van 's Lants Vlotemt dw Zee. 'l'en twtedm, Dat wy ter welgemelte Vergade· ringhe fouden hebben verklaert, hereit endeglwr^"® wefen, om tot finale contlufie te brengen een Tractaet tuflchen defen Staet ende zijn Voritelijcke Doo"· £rmde,>l0rgh, noit by U Ed. Mog. gheiien of sheexanii- necrt. En ten d,rdt«, Dat U Ed. Mog. tijdtUjck end- fpoediger van alles begeeren geadverteert te worden : om U Ed, Mog. mefures daer na te nemen, en refolutien daer nae te reguleren; Wy fullen met U^·
Mog.permiffic, tot onfer ontlaftingheoverdeTOonz i/Wfpoinften, fcdanigh bericht trachten tegheven.aac
' wy vertrouwen U Ed. Mog, fullen na der fe ver gewo- ne luflitie ende Equiteit, daer in nemen vol komen v-O ' tentement, ende daer Sy oordelen, dat die g"eeneo U Ed. Mog. daer ontrent anders hebben foecken t=
formeren, geen ander intentie hebben gehadt, also
tot onfer onfchult by U Ed. Moghende tetraduc«e^ |
-ocr page 518-
166^
en OORLOG. Vijf en Veertighfte Boeck, 499
|
Fndc voor fo veel het urjlt aengaet, moeten wy beken- nen no)'teenigelaft esplicite van U Ed. Mog. of der felver ÏJeeren Gedeputeerden ontfangen te hebben ·, ftreckende tot de opgemelte revocmh van 'sLants Vloo- fo en kunnen wyU Ed. Mog. oock verfoeckeren,dat ftvdaerinnede naem van U Ed. Mog. noyt hebben Jebiiiyckti Maerwy verfoecken U Edele feer dienftigh, dat liet U Ed. Mog. goede geliefte móge zijn naetelien der felver Miili ven van deadmigh^m der voorldc'b fiveKjtn dcfer ioopende maent
waer W U Edele Mog. ons iterativelijck belaften , diitwy doorojife particuliere debvoiren metyverder felver mtententie willen fecunderen ende bevorderen, ende vervolgens op reeltafffientie by haerHoog. Mog. jcnhfluden en urgeren j dat U Ed. Mog. by ontftente- niilèvan dien in de uytterftenoot enpericul worden gheitek ) om onvermogen ende onbequacm gemaeckt te worden eenighewyd ere confententot defenfievan degetnecneScaet te dragen ofte furneren ; Ende dat ilbereyts vcele Ingefetenen uwer Ed. Mog. Grietenien waren verloopenen gevlucht, waer door U Ed. Mog. in devoorfz onvermogen Staet airede waren gebracht J Wygaen hier koitsheyt halven voorby de iterative Mifliven van de Heeren U Ed. Mog. Gedeputeerden, illetenderende ompromteliijck in de uytterile noot, met Militie gheaflïltcert te werden , onder de welcke fecr rcmarquabel is die van dcnf;Wf» defes , mede brenghende y datly ΰηίβαηίιηίβιναη fecours de iroviutie l'i» Vriifiiiidt in dt ttytterfle ruyne flsndt te vnvdtm J fferdende wyders beilootcn met een hevighe ende fchrepe proteflatietegensde gemeene Bjntghenoten. Hierdoor hebben AVyghemeent/«i/i/;Vifivau U Ed. Mog. ghelaft te wefen om de prompfte ende ghereetfte middelen te mogen voorflaen , vvaer door uwer Edele Mo.falutaire intentie konde worden bereyktj Te meer ilfoden V-aidt van State , meer als eenmael ter Ver- gaderinge van haer Hoogh Mog. hadde verklaert , dat haerEd.gcen middelen noch Millitie.wiften aen te wij- fen, om de nootlijdende Provinciën in hare extrenjif- teytbytcfpringen; Waer op dan by ons voorgeflag^n itgheworden , devooriz. revocatie van's LandtS Vlóete cn kunnen wy in oprechten ghemoede verklaeren daer doorghcen ander intentie tehebbeii ghehadt ,,als dattotbereyckinghe van U Ed. Mog. oogmcrck , de militieop defelve gheembarqueert, mochten wérden ghcemployeertten dienftevanUEd. Mog. ende an- dcrenootlijdendeProvinciën j immersfullcnU Ed, Müg. uyc de nevensgaende verklaringhe van hafer Ho.Mog.vanhuyden ghelievente vernemen , met mtmoderatie ende beicheydentheyt wy onsin 't gene Toorf?, ishebben ghedraghen, fpnder oy t dienaengaen- Myets te hebben laten influeren in de Regifters van haer Ho, Mog Yoo dat de verfochte uytlichtinghe cn royeringc onnodig is gheweeft ; het is ons feer leet, dat oasgoedeyvcrindiendeelcfooqualijck heeftghequa- <"eert j met uwer Ed. Mog. goet vinden,maer wy moe-
,------------1 in 2.ijn geheel en buyteneenige
conclufie is eeblcven, cn die wy alléenlij ckby manier vau voorftelhadden ghebracht tervrye deliberatie wndesndereProvincien,EevendedaerviUitiideliicke
MvertenticaenUEd.Mog
VVataeiigaetde handelinghecvereenTradaet van smntiemet denHeereKeur-Vorftvan Bra„dmburgh.
enaengaende moeten wy mede -bekennen ter 3aderinghe vanhacr Ho. Mog. verHaringeteheb- gliedaen,van ghereet te 2,ijn,omdevoùrfzalli- v^ h ί K^^P'" brenghen tot een finale conclufie; Ende dati ^ neiFcnsalle andereProvintienghemeent, Rroot conjunaie van tijden, geen
aen den Staet foude kunnen werden toe- ver^r · ' dat de vooiiz, alliantie'hoe eer hoelie- wn facrt ^olfocken ; evenwel en fouden wy ons in hebben ^kP foodanigheimportantiefoo ^mpel niet nip-, " verklaert, ten waere wy ons vonden ghemu- ?" "«^er Ed. Mog. Refolutie in date den veer- ^Cbruary fephienhndtrt drie en fefiigb , by de |
welcke wy geauthorifeert werden, om het voprfz, Trac- taettc mogen fluy ten, op behaghenen Ratificatie van UEd.Mog. Envermeenen wyitietonfe'voorfzver- klaringegeen prajjuditie ter Werelt te hebben gepleegt aen UEd.Mog. deliberatien , aenghefien alhier ter Generaliteyt gheen Tra£taten anders werden ghead- j ufteert noch tot finale condufie gebracht, als op aggre- atieen ratificatie van de refpedtive Provinciën ; Soo dat wy niet kunnen bedencken waer door U Edele Mog. over ons procedurenwjn onfticht ghewofden , daer wy niet anders hebben getracht als oyt te wercken 't geene U Ed. Mog. ons by de welghemelte RefolutÌ9 expreflèlij ck hebben aenbevolen,
Wy fouden feer geerneUEd. Mog. bevel voldoen, met het overfénden van een concept van't Traftaet, maer overmits de voornacmftepoindten, als daer rijn d' Evacuatie Van deie zij de, en hetvan de zijde van den Heere Keur Vorft van BrandtnbuTgb , noch difcre- pant 2.ijn, foo en zijn d'andere Articuien tuiTchen haer Ho,Mog.' Commiflàrien en deMinifters van zijn Keur- Vorftelijcke Doorl. tot noch toe niet gheadjnfteert, al- l' 'leenlijck kunnen wy tot U Ed. Mog. narigtinge feggen , ! dathetvoorfzTrattaet foude worden gheformeert op ■ 't fundament van de voorighe alliantie den feventienden \ jnny fe^fenbondtrtv^n vyfttgb picüootea i Onder des 1 ghelieven tJ Ed Mog. verfeeckert te zijn, dat wy noch in defé nóch in eenige andere faecken van importantie ons fullen emanciperen, yets over ons te nemen fonder alvooréns daer op te hebben ontfangen U Ed. Mo. po- fitive Refolutie,
Wat wyders belangt het tijdelijcke en fpoedigover- fchrij veiï van 't ghene hier komt voor te vallen, daer in meeneh wy ons foodanigh te hebben gheacquiteert , als ons fchuldige plicht is vereyfchende, fonder datwy eenigh point yandeliberatie onaengeroert hebben ge- laten, alsalleenlijikfoodanigedieof inde by laghen waren vervat. ofwelVan de hooge Regieringe i dreimre aeh UEd.Mog. zijn ghefonden gheweeft, daer mede wyonfe Brieven niet hebben willen vervullen, omU Ed.Mog^ met gheen reditet temolefteren , hebbende daer en boven altijdt forghc ghedraghen, datt'eJckens als wy niet t jj'delij ck van de continuatie van U Ed. MO. Vergaderingezijngheadverteertghewceft, een dub- beli: van o^ife Miilive aen 'sLandts Secretaris is toe- gefonden, op dat U Ed Mog.»» eventam oock daer van lòudenkunnen wefenghedienc, ghelijckwy dan oock over beyde de voorfchrevepoihten daer over wy foo ί madelij f k werden genotecrt, al voor lange hebben ge· fchre ven, om U Ed, goede meeninge daer over te ver- nemen ,fondernochtans hetgeluckghehadtte hebben van U Ed. Móg. refcriptie daer over te ontfangen , ge- lijck wy fnlcx met onfemuniten altijdt hebben konnen doen bij eken.
Wy vertrouwen dàt U Ed! Mog. ditons bericht in- genomen hebbende, daer door fullen werden bewogen goet te vinden, dat beyde de Miilï ven van den veertien- den defes 0. ft. fo aen haer Ho.Mo. als aen ons gefchreven uy t U Ed. Mog, Refolutie Boeck fullen werden gelicht, waer door wy meer en meer fullen werden geanimeert om den dienft van 't Lant in dele bekommerlij eken fijt waer te hemen, of dat U Ed. Mog tot onfe dcfcharghe fullen ghelieven goet te vinden , datdefe daer nevais mach w'erdqngeinfereert;
Waer mede,. Edele Ho. Mogende Heeren , fullen Godt Almachtig bidden U Ed. Mog. Regieringe voor- fpoedelijcktewiUenzegenen, blijvendeE. Mo. Hee- ren U Ed. Mog. diehftwil%e Dienaers. Vertekent, W. v. Huren, AdelfbV.Untksh^·^"^ O». Geldorpf E.t/m Bmftna.
Hage den fitien m twwtigpenO3tbtrfeftieai0ndert v§fei>
fefiigb.
^eoÌcBlarfttsbanfia» 1^0.1930. fnbeiQtffilKtier' melt / taa0 luptientie alii boiet:
©tt6Ie-·
rfaeban
Ρ 'tghepr^nteerdebji de Heeren Gedeputeer- |fl" Qe^ V^ de vande.PròvincievànVrj«i/(wtterVergaderin- • - - · Heere:
ge gedaen. houdendp in > dat Jc |
-ocr page 519-
500 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
ι66κ Statenhare principalengheinformeert waren , als ofj ont tf0in fiet ©00?-)aet Bet felbe aenPootjS tafh»
' fyHeerenGedeputeerden metfeer grootedrift ende; geceetteBebbetl. 2Spp?0l)tfietoiectÖ0Ct8eli0nDen/hi(
vehementieterVergaderinghe ranhaer HooghMog. ! acrtbe gcfamentlijCfee ColUflien tcc afcltlitalitmï,""^
. j _ u ----------:-----r mftfgaöeriSaenljetefpetHlie Iftameren ijanije S'
3ntitf£Be Compog; g£ftB?ebenlfouDeltoetti£n/iiat fSn^
€D. fooöaiugen p?omten c?b?etodtien Hellen/S
bkUoOificntngeDoen/ tenepnbebatbe flccöe ïanbt
^oiöuien/ JlÖactntec0enbeilSatcoofenopöe refntr
ttue fcftepen ban Baten ceffojte gebtent bclibenbe / L
(lontiSafgeljacit enbe inbe naefte <©aft-]^up(cn ohe
fa defen preflanten noot , met de Landtmiiitie op b3ac{jt mofBtentoecben: enbe bejS te meet lOt ben^
t(ge iScÖdpenboojeetfibp probifie booìbeìttjjbt bati
veertien öagen fouöen toctöenboorfiEn/ cttbebatecn
pDetfiirtlebige öatert tòcbi tom in be felbe <i5al)ooi!i
ofie èoetlutö fouben in fcucpcn/ om be felbé anbct
macllttbeMafeop 'tailer fpòebicOfleteboei) bulten/
Bet^iccetibe be becbete tiöobigc J^ictUaltc fagen al·
leuprettte flemoÉt/ en Doopten bat't felbe göebup^
tenbcbdt lunotfaem toebet/ foube'uptüomcn/ om
beguantd^cRbinnen't boort banbe «©orlocB fcfjèpen
oberoijenómert te honnen toórben ; ©an 't geene Baet
gOeabbifeetttoa^S/ boor be fcBepeniianbe Sfibmtca^^
litept tot AmfterdamenbeittVrieaantüpt Bet Texel,
cnbeboórbe fcöcpen ban Zeelant upt be, Wielinge
bettoatijtte toetoen/ Bobben nocB nietj^betnomcnj
enbe ban't€ollegte tet 3ibmiraltcpt in'Weft Vrie-
flandt enbe ben Noorderqtiartier, Baf ben/ onaenge»
fienBaetmrnicBtJUlbtgebrfeoen obet 't felbe fubirct
aen 't gemette Coilegte afgegaen / nocBt geene naricB^
tinge tet ^eteibt ontfangen ofpet!$enbetoat/mttf.
gabet!Ì( ban toaet boo; be fcBepen ban Bate bitettie
Babben te bettodcBten.
^en Capltepn Vijfelaerboerenbeeenban be €apf^
taelftej^rieftcljefcijepen/ Babbe Jpaet grftcten bekent
gemaelit Boe bat Bp boor be longfl gepaffeetbe ftorm
banfün ant&et gefineten/ enbe boben't betliesi ban
aincfieciï én iCoutoen oottt fijn Koet frBabeloosf ge?
taecbttoaü!/ enbe boor bebtatBt banbe ^eebïet bal«
Ben aen flucBengBefméten toaten toaeÏ op ban op
tooorgaenbeabbi)$iban ben Et.^bmitad be Ruyter
getefolbeett Bebben / enbe ootB in effette genoot^
faetfitfijngetoeeft/pemnaecTexeiteiatett op jeplen/
omalbaettenfpdebtcBflenban altejittoeberom betffen/
enbe nàec beBOOten felaet gB?n1aeciit temogen toetbenj
en Bebben oocb in gelBcbecmaniete neet be Mafe op'
gBrfonbcn Capitepn Niedeck , boctehbe ren ban
be niepnfie ^cBepcn ban be ^Sbmiraltépt tot Rotter-
dam, bermltjï Bp mebef^n inebetii enbe €outoen
mcelltietloptcìiBabbe/ enbe baet en boben ttocB met
fdobeelftétlfcntoas biftoaett/ bat Bet obérfge getal
toanbegefonbennietBcQuam of lüffifant toaiom ee;
becen bienfl öan ben Eanbe in toe&omenbc gcanimem
toerben ; iji oocb bccftaen bat aen be ©robitiKm
banHollandt, Zeelant,Uytrechr,Vrieflanc, acfch»!
ben foube toctben /bat be (tlbe Jl©.ig.(lcatcn àtte-
fp!.ctiije i§feben in ben Baeren toilben ojbotuiectti/
goeije fa?gc te bragen bat öe ccfpecttbe fttöc^oitiatEn/
jKariniec0enbe jKattofeninbe «©afi-^upfeti aibaré
toèl gerecipieert / actraciectt enbe bsjegent mocfi-
lenbanbe3®al/ batalDaetuptöe jSaafe ihbe ©loó^; tentoerbcn/ boigensienbeintonformitebanjatcfèo
te toel toaten gearriüeetibrieipaljootiiofi^oeciicris fflaog refolutieban ben tienden ^nnp IcfllebEn/öj
bp'tCollegie tet ^Hbmitaliupt tot Rotterdam afgej : toélcljebeboornoembe^roöincicn/alsiniEbebiboojft
laöeiirttet 1®atet/ toaet upt 3®p naec boojgaenbe; Collegien tec3iüintecaltept/ mitfgabettsibeteto
bcllbetaiiel»tetbenEf»28bmictaelbeRuycei:en£ieani ttoe Camcten uon be Ooft-indifche Compagnie
betel^oófijenbanbé téfpetUbe (Sfquabrtii bacrobec ί boo?nocmt/ teegcfonbensijn/ omtefìtecbetiiotbii
geBouben/ georbortneettöcbüin/ batDemeiifïbfBocf: feloecnarirBtinofi.
®cji toiect ben Raed ban State öerfotBtobet natfit
ertbé bati) / eenigije Coniraiffatifen ban be mon»
fieecinge ofte anbece Babtle petfoonen / naer be tefpiC)
tibe ^ce<©aten afte beetbigen / met orbje om be ghe-
fonde^i^olbatcnenbe iBatinietS opbeboo?f5ÌiOi
(έ gBemilitcett Bebbenbe/ na Date tefpectibe BenDeli
ófte Compagnien boor be beguamfte toegen op te fen«
ben/onbctfoobanigemfnbet (i^fficieten alji be feite
iommiffatifen fouben bebinben te bcfiooten; enbe t^
tot bien epnbe aen beopgemelbe Collcgien tee ibini<
tal tept enbe Camere ban be (©oft SInbiftlje Compas»
niegèfcörcben/ bat Baete€b.fn aller pienbe fontw
eetiirBtgbt betfupmtoilben boen beforgen bequamt
©aettupcB t om be boorf? polbaren enbe Harinfeti
ban fcBeepjïiboort afte Balen/ enbe te boen brcnem
tetplaetfe ban toaetfe ggeboegelptit^ na be b0orr5 l)aie
tefpectibe Compagnie geconbuifectt ftonben tot beiti
boenbetboort$ibefelbeban 6o|l enbe brantb gebup«
tenbcBaetembarguement inbe uourfj ©acttupgeti
naë beBooten boorfteuj enbe fouben bebooinocmbt
Commiffatifen be gemelbe lÉarinicri aetifegp/
batfebanbebetoufte drie gulben^ tet maent botxn
Baetorbresi,;§oH5pe/ fonbet foute fouben bftacUtoft»
ben j mitfgabetjiacttbe jisufguettiersj ofte ïanw
^olbaten/ bat bie geene bie Baet tot ftBfipiSto"®
Babben laten emplopeten/ bobenBaetorbinetlis^olj
bpe/ effettibe genieten fouben tweegeljitfie gulbtw
tetmaent: met bien betflaenbe/ fcatbe boo?iweniK
Commiffatifen ban be tefpectibe ^fBcfpi ®epi'
fepnen op toeitfeets onber Bebbenbe^ScBepen ban m
locBbe boorfj USufquettiet^ toaten gecmöfltiintti»
getoeefï/fouben Bebben af te borbeien attc^atie/ban
batbefelbe jlSufguettiecSffBeepsitoettft DflWipj 5
ofte gfietoilligB toaren gfie toeefl / te boen : ©pwf^
boor beboornoembe Commiffatifen bemttrgpeff^
Iteufguettietis enbemaacinietif aengcfept/ M'jfwn
't geene boorfj ii bolbaen enbe betaelt foubrti rowocn/
naetbatfe drie ofte vier toeerten bpbe Mo?f3Da»B
Compagnicnaengebomenfoube 50«/
-r-i^-j"'.............banbesergeantoftepmantanber0upttenptm/^
«JfBifforttégen!ïben%anbtieboeti/jaefelf0nietom öoétbinben enbe autBotifatie ban Bate Caipmp^
aen be meetgenoembe Collegien terSUbtnirmW^
Cameten ban be Ooft-Indifche Compagtiie/ ow
fiers fcBepen fplupben toaten
fouben üermogen afte fenben / omflacte pennw"
banbefelbeafteBa en. Cpntl0CBiJigBewf^S
bctfoecBen ben Raet van State, bat Bare/b. «
ge orbresi geliefben te (lellen / bat be boorf5 SWm-^
baten enbe JÜSatinierjï op bet felbet bebatgueiW^
Bet boorfs ©aettupgB ban een tebelgcBe tepi*™
boorficn motBten toorben/ om na Bate
Bonnen getaetBen- m
(ïjrttJncftftiïtêUtfiten.
®fn Vierden ^obembet iönbe a^ocnsibatB enbe
SSéebebacB/ fönBaetl^o.lfèog met be i^cetenban
Hollant, ïïaebt ban iState / be «©etommitteetbe Ka»
tonant benV enbe bie ban b'^bmitaltept betgabett getoeefi
;"5lf'"rmibbaetB0enbeii' abontii/omorbrete (leliën op be
^looten (nballenbe,$olbaten ensatentbolb/fototbetaiittgal^
eolici^ afbaetbingbetfolbaten/ elcEi nae Baet Compagnie.
SS 3®öiöenlie in beltberatif gBeBouben,/ ijf men niet
fdf^M!f« ai(é ttatentbolrt tieBborbe aen enbe ihbienp te
)it(». Bouben/'foom teeebjuprtm tegenben Binchop, ai^
gheurgeert fouden hebben de revocatie van'sLandts
Vloot. Isnae deliberatie goetghevonden ende ver-
flaen mits defcn te verklaren, dat de welgemelte Hee-
ren Gedeputeerden van VntJlanJi niet anders als met
befcheydencheytendedifcretie derevocatie dervoor-
fchreve Vloot, nevens eenige andere Provinciën voor-
geftelt hebben, om de Provinciën van StaJt ende Lmdm
in defen preflanten noot , met de Landtmiiitie op
de felve Vloot gheembarqueert, te verftercken , fon-
der op de reiolutie daer van eenigfints devierende,felfs
eenighe aen teekening, veel min eenigprftefl te hebben
laten doen
^e i^eei-eri <@ebolmacBtftBbe op't Santi^ Mm/
ft8?ebenbenachtentwintigftenupt Bet. ^CB<P Stadt
ende Landen, leggenbe ten ancüet tuffföertDe mont
ban be Mafe en ban't Goereefche Gat ontrent brie m0
-ocr page 520-
en OORLOG Vijf en Veertighfle Boeck 501
|
m tjfltiöfKttöÖ iJan öen SJmUaffabeuï Goch, fn be fe ttit / wasi mceft ontrent be faecfie ber «©ebangfiensT. "t Bp Bjcfenteecbe een verwiflèiing ban man tegen man / mK^ceniiaacntgagieboojbeanberei baermebetoaiS hm öontnöf) nfet te bjebe/ maer toilbe bat elcfe 30n ge» hanolicnis foube onberljouben; om toaer toe befen ' ' «tact tct)?efrcn /3P altana befe <©f)ebangcnji niet aijs SatercniöjootHet göeben/ jae met apparemieom bie niet met aiie te geben / om alfoo be onboflen ban (jet onDcrfjoutgficöccltefiBupbenopbcfen ^taet/ ronfi» bcrereiibc Dat ftp baec boo? befen ^taet berftoaclite in ff(ifcBiibolt& / 't üjeich fitec fonbec bat / ftftaerjï tBa0. (DnDectuffclientoaiibatBarb/ 3Üt>be totDuynkercke (m bc Spaenfe boo? befen be <{^ebangenj$ fatDter getrac=: tectt / joctoel in 't begin oocBfomtötjS met fjangljen en Ijoetfpoelingö toaU gep?ocebecrt.
m J^jebcljanbf Unoö baer toe fit β ben ïaonfng0 te tlOO?fjaö"öf«fff<^"e''ffOnt (feggenbe : Waeromfenden de Staten niet? Waerom verfoeckenfe geen Vrede ? ) faeliitien nu ooch bjcl bat meec ioc6 alsi ernp toaii : (00 ben öoning tn 3ijn aetifpjaecfi ban ben negentien- ten ©ttoOcr oiiben fiijl / tot Oet parlement becftlaerbe felfsiöep;efentntfeljp©?antftt}jcB gijebaen/ bp Bern nictaennfmciijcljfc30n/ enbe befen ^taetöabtnopt fnltrtoillciipjcfaneren/ beel minbanteconbeftenbcf ren in antiere cro?birante tonbitien bie €ng|)elanbt norfjinben^ocfem Bielbt. 5©e aenfpjaeclte lupben alsibolsljt:
iMyn Heer en ende Edelen,
ICk vertrou we dat ghy alle gelooft, dat indien het niet gantfch nootfaeckelijck ware ghe weeft met U te be- riedtllaghen, lek Unutertijdtniettefamenfoude gheroepen hebben, wanneer de contagieufe fietìe fich over foo veele gedeelte van 't Rij ckveripreyt heeft. lek neme het voor een goet teecfaen, foo goeden apparen- tiehuydentefien, lektwijfFeleniet, daerfullen alle daghcn meer by U komen : Ende lek bedancke U alle, datghy foo verre met mijn begeren over eén komt. Hetiswaer, dat gelijck lek door U advysendeincou- raMment in defen Oorlogh ghetreden ben, fo wenfche kkdatghyfoomenighmaelalsmoghelijck is, ghein- formeertmeuchtzijnvanhet beleyt ende van't efFedt daervau, ende dat lek moglie heb ben de continuatie vanuwewilligeaffiflentie, om dien Oorlogh voort te fctten. lek wil U niet ontkennen, datfe my meer ge- lioft heeft als ick konde imagineren datfe ghedaen fou- dehebben, Dc fchepen waer mede ty gheftadigh hare Vlooten vergroot hebben, hebben my genootfaeckt na proportie preparatie te maken, welcke Godt tot noch loe metalle fucces in refcontres gezegent heeft : Ende ieiijck de Vyant door calomnien ende fuggeftien alle ïijne uytterfte devoiien ghedaen heeft om Vrienden voor haer te maecken, ende andere te perfuaderen, naer teghens ons te affifteren, foo hebbeicknietin gcbrcccke gheweeft de Princen die door de Duy tfchen verongelijck zij η te incourageren, het hare met gewelt wederom te krijgen; endehebbe vervolgens den Bif- ®opvanM«nj}e;.gheaffifteertmeteen groote fomme j ° penningen, ende hebbe hem noch te affifteren, die '^nwoordighmeteen machtieh Legher ind^Ingbi- "«^«vanhaerLandtis.
- T® pfoceduren ( 't welcfc Ick U mach fegghen ) zij η ° ®et feer góet beleyt ende mefnage ; ende voor- , iCk Wete nier rlürrpi- vptc opCnpnApprt is. Hat- wpl en
ziinH .---■'"^^"'-"ici.cu idi;, dat ghy verwondert .u.i. litf '"^grootcaffiftentiedieghy My tot deferi Oor- dZJ^ ^^ivloedigh verftreckt hebt, aireede gèfpen- «nioudexijn: Soodatickniet alleen een nieuwe coS^'^vanUkan verwachten om defen Oorlogh te quacm ' iòodanighe affiftentie die My be- 4renf ^'"wecken om mijn felven ende U te defen- fchan v*^®^]^ ^^^ nmhtighe l^aehutr, in dien hy de vrient- ickfevH"??^"^^'^^'^"'^'' prefereren voor de Mijne. JckVriI ^ ' wanneer Ick in defen Oorlogh tradt, dat ^^"/'«i'yiibegeertenieten hadde, als Oirloib |
tm Oorlicbs wille te mzeien t Ick ben noch van datfelf- i6(« deghevoelen, Ickbengereetgeweeft te ontfange ee nigePropolitien die Vrancfcrijck had goet gevonde tot dien cynde te prefenteren : Maer tot noch toe is my «iV- «wWd/geprefenteertgeweeft'twelckmiriceert dat Ick foude accepteren : De Duytfen fijn noch even inlb- lent, hoewel Ick niet en wete wat avantage ly gehadt hebben, als de continuatie van de befmettende Siedte, Ick hoope dat Godt haeft dat incouragement van haer wech nemen fai,
Hoiiandtfjabbe 0lfeberteenfgentöbtboo?gejïagen/ bat pmant mocftt toojbcn gljefonben onber p^etejet bfnge na banbeOebangenjSteloffen/ biebe faetöe ban ©?e- «"p- be tot (luptcni toe mocfjt befjanbelen. a©aer nae " bantoegenOverYffeltoiertboo?gcflcltbe 3lmba(Tabe boo?ben^?insibanOrangie. jBaec in toat maniec ^eelantabbifeecbe geeft ijet bolgenbe :
Extradi uyt de Notulen Oande E, Mo. Mee- renStatenvan Zeelanti den em en der- tichftcn 0(!tober feftienhonderc vijf en feftich.
W'Aer nacrindehberatiegelechtzyndedeninhou- devandeMiffivevandeHeeren OrdinarisGcde- Jro. puteerdeterGeneraliteytvan den wjfentwinticb- defes, rakende het affenden van een perfoon nae Engelandt, door de Provincie van HóUar dt ter Verga- deringevan haer Ho, Mog. voorgheftelt en geurgeert, om onder pretext van te gaen negotieren over de wijfe- lingenvandt Gtvangtns, te ionderen de inclinatie die by een Coningh aldaer foude moghen wefen tot het maeken vaneenequitablen en verfeeckerden Vrede, omfulcx vernomen zijnde de noodighe ordre daer toe van hier tc werden toe gefonden, Is goet gevon- den ende verftaen het felve ter hoochftghcmelte Vergaderinghetedoen t$ghtn fprtecktn met ernft , als in verfcheydenrelpedtenWiVnyï/iivoorde iw en w- futatit van den Staet , oock onnoodich, verrait» haere Hoog Mogende aen het Hof van Engelandt zijn ghedient van een Minifterghemunieert,metdchoog- fte Charader, die aldaer de affaires nu fo lange met alle trouwe en neerftigheydt heeft gemanieert, ende dien- volgende van meerder kenniCfe, als die derwacrt foude werden gefonden, en derhalven oock capabel om over het een en 't ander de nadere ordrcs van hare Ho. Mog. tekonnenontfangen , ende nae behooren uytvoeren ; oordelende de Vergaderinghe voor haer advys, dat de faecken tuffchen de twee ftrydende Parthyen, voor als noch, in die terminen nietenwarenghekomen,dat: met vrucht eene nieuwe befendinge nae Engelanr fou- de konnen werden gecreteert, en dat in allen ghe valle den tij t daer toe ghekomen Zijnde, eerft een InftruiSie voor den afte fenden perfoon behoorde te werden ge- concipieert,entotghenoegen vande reijjeftive Pro- vintien gearrefteert, ende dan voorders gedacht op het uytvin^n van den Perfoon felfsomdie voorfchreve Inftrudtie, met ende benefièns den Heer Ambaffadeur van Gegb ghelijckelijck uyt te wercken j Dat niet te min inconfideratievanden inhoutvande MiiTive van den gemelten Heer Ambaffadeur gefchreventot Sdsburf den®/Wf»deferloopcndemaendt, foo veel raeckende het lojfen ven dt gtvdngtns, als de liberale verclaeringhe die den Coningh van Grwf Brittanmm tot den Vrede hadde gedaen, aen den lelven behoorde te werden it». mandati! ghegeven, om aengaende de voorfz Gevange- nen als noch alle mogelij cke ende bedenckelijcke de- voyren tot haere verloffinge aen te wenden, mettet ar- refterenvaneen cpnvttutbil rantfnn y ghelijck het felve door hem alberey ts met feer goede redene is ingedron- ghen: En voorts aen tc houden dat fyonderwylen ten refpedte van levens onderhoudt beter ende Chrifte- lijcker als voor defen moeften worden ghetradleert : ^de inghevallen de voorfchreve verloffinge buyten alle vermoeden niet en mocht werden geobtincert, dat in foodanigen gevalfoude dienen te werden gedacht
om |
-ocr page 521-
ξΟΖ SAKEN van ST ΑΕΤ
|
om de voornoemde Gevangens, zijnde geweeftin's .. Lantsdienftjtegensdenaenil-aende Winter meceeni- ghe kleedinge cndi: ververilinge te voorfien, ende hacr daer mede te foulagcren : Ende ten refpeüe van 't tuiti- de j raeckende de liberale verklaringe van den hoochft- ged. Koning tot de Vrede.datdengemekea Heer Am- baiTadeurfrt» Gogh behoorden te werden gheinjungeert omaendieMajefteytineenaudientiedaertoe expref- felijckteverfoecken, uyt den naem ende van weghen haer Ho. Mog. te verklaren, dattet dei felve feer aenge- naem isgeweeft die betuyghde inclinatie en genegent- heyt toe den Vrede van hooghged.Majeileyt te verne- men , met verfekeringhe dat defen Staet niet liever in deWereltenfoudeficn , als dat de felve op eerlij cke, redelij cke ende beftendighc conditiën in'tcortentot voorkominge van alle vordere onlieylen mogfwerden ghetroiFen : Ende dattet equitabelile ende prompfte middel om daer toe te konnen geraecken, foude wefen dat alles wierde gheftelt in dien ftaet, in de welcke de faken ten tij de van het Jluptn vm bn lattfti Traüatt, haer hadden bevonden , om onder beneficie van diende onderlinghe opghercfen difïerenten, ende vervolgens den gewenfchten Vrede tuflchen de twee Natiën, vol- komentlijck tc adjufteren, werdende de Heeren Ordi- naris Gedeputeerden ter Gcneraliteyt by defen eelaft , defe hare Ed. Mog. Refolutie, in voeghen voorla , ter Vergaderinge van haer Hoogh Mog. bekent te maken, enalle debvoyrenaen te wenden om de felve aen de refepeiftive Provinciën fmakelij ck te maken, Àtcndtm nut dt vonfx, NotuUn ·, geteekent
JusTus oeHüybert.
^en ici'den iSobcmDec OeBben be ï^ciwn Huygens, n»»a- SaÊbt-J^ï'nfionaciSi deWitetlÖeJohanBoreel, ftaec ml botn Ï^o.ji]®og.(0ibfiputeÈciien enbe 45ebolmatöttaöben taiSi Jcnoil öIjÉtoecli 5önbe op si' ïanbtji ©loot / fommiet ^lart cappo?taebaenbanf)et geenljtecopbefonsdeffpebi
torlit
z»' tf£ tuebetbacen en uoozgfieballen iii : toaec op ggebe- ·*' liüeceectjjjrtbe / öcbbenöaecio. nsoB.biaöemelbÈ l^eecen bet felUec <i3ebeputeecben enbei0ebolmacQtfe:: benoUecentecfaecBeban fjare fonderiingevigilantie moyte, arbeydt,voorfìghtigheyt, en goede coaduiten uyt liefde tot het Vaderlant, ilftuptboecenban Öacc
i^o. ^og· bebeUn/ enbe Igetbcbojbecm ban ben bfen^ toan 't Hanbt / fo beel ais boo? «©óbtjs toelatinge menf ftljelöcöectoöfe / Beeft fionnenacfciiteben/ obecnacftt en bagö tn befen geBab/ gelj?upc&t en aengetoent / inbe iKfle fo^me bebantht / bccblaicenbe baec tnm ten bollen becnoctfit te toefen.
^U (fopte aen beel be moMbtbiefugilleecbenbat be Inloot niet uptgBccegBt B^bbe/enbe bat beel onnutte Boftcngebaentoaccn. ®e<!EnflBelfcBen Babben gBe» Bcupfttn'tnauto tuflTcBenHitiant enbeBerghcn tn't fileerde enbe ftBoonfte ban be Cornee / ointecEncon= tcecen bej^lootcn ban deRuyter enbebfe ban be In- dien , enbe n(ct gebonben ; foo ii>a0 Bet oocB niet bjemt batbefe ©lootbe ^ngelfcBe fnbe gtootei^oojt-^ee ntetBabbe Bonnen binben / tnfonbecBept tn 'tafgaen toanbei^omeraliSbe nacBtenlansBtofecbenj eiupn? belgcBBoefoubenfpblnbenbie / btein Bacel^abetuü toacen gelopen i
inbe ©ecgaberEgB^ ban ffollandt f ctenbo^^^ tcotteecben gctofgBHge raccBenoViecbebettofffelfngBe bet «©Ébangeng tn Engelant, enbe onber bat pjetert be faBe ban be ®?ebe/ en be befenbf nge bectoaectii 'ttoelcB na ff cö fleepte be tonftbecati en obec be f jopofiftien ban O veryfleijtonenbt ff cB beel leben/fnfonbccBept bfe ban Noordt-Holiandt, meet 810 te boo?gBenepgBttotBet «Emplopbanben^jinjs fnbegcoote funttfen / enbe nfcttemfn flabbcnBaec €b.€iroot|Eog.ffcBoocB boo?be «iPetommftteerbe ïïaben laten fnfojmeceno- »enöt' bet be ©?eljicant Landtman, bfe tloee bagBen te boo? S5«wri.rOPöen25êbe-bagB Babbe gBep?eetBt upt Ofeain't
«tiftot»- «weede Cap. vy fde en fesde vers : lek fai uwen wegh met doornen betuypen &c. enbe ba«C noet : lek fai weder keeren tot mynen voorighen man , want die was my beter dan nu j ÖP pa(le bfen |
(CeptOicBop be al te gcoote Iftenefe biemcn toeiiff aen be Papiften, bergBelöcBf nbe bp Demctrius, fZ ]^anbeUnBbet: apoftelen/ allebteomgebjfnjStoillcìK Miife toe lieten, g&at gfng Been ; maec Bp fp?ac6 oetft feec tegBens Bet JFcaniS fecouji enbe aillfantfe met iKit KjjcB / oecBalenbe be tojeetliept ban bfe ^arte / als ^ moortvan Parijs, tofltOOCBtoasS gBepaflistt ontRM Rochelle, en be Franie Furie onbec ben ï|actO0 van A- ΐεηςοηί üoo?tsiB« boo?naeinfie cetitecenöe toatöt»
betfgB^pt/macc aUeen gcpecfl boo? confctentfê: fii ké baetmoefimen 't nemen / batBP tegBemoct faofiecn nicutoen ©ojlog boe? Bet Belept ban ©jantfiïötli/ eniie bat Bp/ bolgensi Bet Over-Yflelsaöböi / betecoojnseij be ben te herftellen, en met Enghelant m(tK te maBenboo; alle buigen.
3^e%etenbanHoilancit namen bat feeceualfttft/ moetenbcbjeefen bat Bet be ;JfcanfcBe itnUiaffalïeur fonbe obec fcB?ööen / enbe bat Betbfen Ccmlngh/ öte si bp Bansi be eentgfte ©^fcnbt ban ben iStaet toai / fou, ««« beoffi'nfeten : €nbetoat Bp allegueeibe uptble^t» buctfeban bfe Danbcc Gouda, toai^buptenpjopooft/ alfoboengueflfe toaSüan begBe^eele Souverainiteyt aen Vranckrijckop te blagen / enbealtaniÌb)a{l'tmt ff mpel Secours, toatmcn bectoatBte:€nbe toat Bp ftp) beban 'tionnfoecenaenbeRoomsgefuide, toairaeUe üupten pjopood / naebcmaelfpBtei: met gefloten tiè«! een Baer bf enf! beben / enbe bat nocg onbec tonttfliiitfe ban be Officieren, baec 't be <iE!ecefo?raeecbe fn Vranc· rijck beben opentliicB fnpublücBe J^ccBenjentie He toelbaectban beHoiiantfche Soopfiebenliefiontintie bcelBeptoan gntoonberen / fonbec onbecfcfiept Dati Religie, enbe aljs menfe Ifettooonen/ fotoa.eWll(cl( batmenfe liet Chriilelijcken bienfiboen / om nfette becballe fn wiltheyr, atheifterie, of tot 'tHeydendom ; -
betBaibenbe ^^ebfbant toiecbt aengBeftB^eben fft{) kTé ban ben ^?ebicBfioel tc ontBouben / ben letrtin» raebtBemalbaec gBeenfiem tegBeben / enbeaenben <Θ ntfanger Bem geen gagfe te betalen / tot bat gp allcd geceboceect / enbe aen Baec Igo. IBog. foube {letmenfe· tfjifecttegegeben.
^n toat manfecen be ^eeren ban I|ollani)t Daet fn pjocebeecben / geeft Bet bolgenbe :
Mxtrailen uy t de Refolutte van de Staete» vm HolUd ^ eniVeft-f^ueflm, in haer El Groot Mo. ftriiit- ^ rinq genomen op Donderάαφ den v)fden Nownfitt pw fejtienhondert vjf en[eftigh, Jì»
IS ter Vergader inehe bekentghemaca.datde Pre- dicant Lantman gifteren in de voormiddaegs Preoia- tieniet alleedverfcheyde Potitijcque faeckenfonde hebben op de Predickftoelghebracht , ma«oock«ni- geMnflttdi/ckf Perhdtn daer inne hebben laten influe- ren. Wacr op ghedeliberecrt zynde, is goet ghem- den ende verftaen, dat de Heeren Gecomniitteerfli Raden fullen werden verfochtende'ghelait.gMly» de felve vcrfucht ende gelaft worden by defen, haerex- afteliick endeten fpoedighftente willen infbriueK"· ofte doen informeren op'tgeneby den Toomoem^» D.ifl«tma»t in fynPrcdicatie op gifteren, foo dehetvoorfz iubjed foude moghea wefmghricgW
ende voortghebracht, mitfgaders haer Ed (jtooi Mog. de felve informatien te laetenkomen, ommea» : dan daer op foodanigh verder tc werden giie^po".^ als tot confervatie vande gemene rufte en voorKonmig ranalleonheylen,ten dicnftcvanden landeberonuc» fai werden tc bchoorcn,
Vrydaghden k^à^nNovember feftienhon- dert vyf en feftig. |
-ocr page 522-
t66i
cn OORLOG ^ijfen Veertighfle Boeck. 503
|
„(jefferccouvrcert,wegenshetgcneby denPredicant \mmm infynpredicatieop Woenfdagh verleden ge- ' , yiipetidtsfetfs fnn&tede Ptlkie cnicerntrendt aen- ftootelijckwasghefechc : Waer op ghedelibereert lijn- de isgoerghevonden endeverftaen , datden voor- noctntien Predicant Landtman door Gecommitteerden uvthaerEd. Groot Mog. Vcrgaderinghe op de in- grediënten van de vooriz. informacien fai werden ge- hoortendegeexamineeit, mitfgadersby defelve Hee- renGecommi tteerden daer op ten fpoedigften van rap- , f ende advyle ghedient, ende zij η daer toe verfocht «dcGecommitteert, ghelijck verfoght ende Gecom- iiiitteert werden by defen, de Heeren van HturUm, van
iiiitteert
ledili, van Amfierdmn, van der GmdA, van Alckmiur, en vani.'w'·
Siturdag den fevenden November i öfSf.
DeHeerPenfionaris Ffl^c/ heeftter Vergaderinghe eherapporteert, deconfideratien ende'cadvysvan de HeerenhaerEd. Groot Mog. Gecommitteerden heb- bende mghcvolghe en tot voldoénighe van der felver RefolutieCommifloriacl in date den [esim deferloo- pende maent, gehoort endegeexamineert den Predi - cant Limiiiim op de informatie by de Heeren Gecom- mitteerde Raden 5 inghevolghe van haer Edele Groot Mog.Refokitie van den ot^ì» daer bevorens t'fynen lille beleyt ende gherecouvreertjnoopende'tgheene bybeminiync Predicatieop Woonfdagh voorleden gheilaen Impeti des felfi fnnüie de Ïolicie concernerende aenftotelijckwasuytgefproocken : Waer opghedeli- bcreertzijnde, hebben haer Ed. Groot Mog. inde ver- antwoordinghe by den voornoemde Lamman , daer oïsrgedaen, geen contentement ende fatisfa£tie kon- nennemen, maer verftaen ende gerefolveert, dat hem gheordonneert fai werden , fighvanhét Vredick,- Am ft (nitiie Kircf^elijcke Beditninghe tt ctithoadm, endcdat èsfelfs TfflStmfwt van nu af acnfal komen te ceffe- ren, tertijdt ende wijlen toe , dathyhàerEd. Groot Mog.opende aengaende'tvoorfzghepaflcerde j naer- dcr contentement fai hebben gegeven, endé dat by de felvedienthalven anders gherefolveertfal ^ijn. Des fai den innehoude van de bovenftaendehaer Ed.Groot Mog.Refolutie den voornoemden Predicant 1«»»»«« byMiffivegeinfinueert,endevoorlB daer van byaen- fchrivinge kenniffe gegeven werden , fooaende iiWf» vanaeHut/e, als aen dc Majiyïi-iiet van den , ende Β/ΐίΛalhier, omhaerrefpeftivelijckdaernate reguleren.
Isnochmaels in ghevolghe van voorgaende haer Ed. Groot Mog. Refolutie in dato den fis en twintigftenFe- braary Jifihtetihnndert ntghen in veertigb , ende andere daeropghevolght, verftaen endegherefolveert , dat ie Bidiinatrs des Gcddtlijckeo iVmdts haer fullen heb- ben te onthouden van alle correfpondentien buyten sLandtSjinfaecken mattrievanStaeti3.eckendù, ende oockovet Ktrckflijckf faecken buyten 'sLandtsgheen correfpondentie te drijven, dan met kenniffe ende volgensd'ordrevande Regeeringhe; vanghelijcken, datdefelvehaerfullen hebben te onthouden vanfaec- Ken dePi/foVofte Regheeringhe betreiïènde in haer rfedicatieofGebeden op dePredickftoel te brengen; Μ lal de bovenftaende haer Edele Groot Mog. Refo- wtie Borghemeefters ende Regheerders van de Stf '"toeghefonden werden, metlaftemme de felve in j veel des nootzijnde , de Kercken-Dienaren «lenhaeren bekent te maecken , ghelijck defelve wcK de refpeai ve Οφη fai werden toeg^ieftuyrt, met j( '^.""^'"eden innehoüde van dien te brenghen tot ^miie vandegene die't behoort, op datfig memant fe vergrifpof ignorantie en komen.
^-^Λ^ίί?»dertienden NovemkrUC^.
,------cantalhierindenHaegheaen
Mog.ghepreienteert, in voeghen ende |
maniere als de felve Requeft hieraenvolghende, van woorde te woorde ftaet geinfereert. .
Keende Ed. Gr. CMog. Heeren Stat en van HoUant enWefl-Vrieflant.
MynGebiedendeHeeren;
HOe welick wel ghehoopt hadde aende Heeren U
Ed, Gr. Mog, Commillarifen lodanig my felf te
hebben verklaert, dat U Ed., Gr. Mog. daer inne vernoegingh foude hebben ghenomen , foohebbeick nochtans tot mij ne groote droefhey t het contrarie van dien vernomen , weshalven ick mijn felve ghenoot- faeckthebbeghevondentot alle voldoeninghe vanU Ed, Mog. in volkomen finceriteytte verklaren, dat hexgeheele oagmercl^ myrier Fredimie op den Vali ende Bede-Dachden wrAwleftledengedaen geen ander en is gheweeft als de ghemoede der toehoorders, volgens mijnampt, ende van U Ed. Mog. op het
efficacieufte te bewercken totfverige Gtbedeneii mttwm·' dige Bmveirdightp, en op datfy fulx deste meer beherti- gende op de uytmlycke macbt met alleen te betrouwen > O.3.àiX.àe<ingelegtntheytdes (ijts ,en Ü Ed, Gr.Meg. «infcbr^" vinge mede brachtfn,geìii ck mijne notulen fouden konnen ghetuyghen , fonder eenighe intentie Λ jReght~ rtngbt ttnighfindts tetaxtrm , nemaer alle refpefte toe te brenghen , waeromme het my van herten bedroeft fo geluckig niet gewecft te zijn, dat mij ne expreflïe tot uytdruckinghevanmijnegoede intentieghebruyckt, met allefintsU Ed. Mog. hebben behaecht, ghedien- ftelijck verfoeckende datU Edele Groot Mogbende naer haergewoonlijcke goedertierenheydt ende dif- cretie in defe mijne ronde endeopenhertighe verklae- ringhe believen contentement te nemen, ende haer verfeeckert te houden , ghelijck de waerheytis , dat ickwilligh ende bereyt ben, oockaltijt gheweeft ben, endefalblijven,om mytiairdt eci/civanUEd, Gr.Mo. te gedragen in fchuldige gehoorfaemhey t ende voorfig- tigheyt, gelijck fulcx een getrouw DienaerJ«(u Chri- fti toeftaer, biddende de Almogende en al goeden God U Ed. Groot Mog. perlònen ende· loffelij cke Reghe- ringh gheluckelijcktevoorfpoedighen, endevanalle onheyl goediertierentlijck te bewaren, ghelij ck dan dit de hertgrondighe vrenfinghen zijn van uwer Ed. Groo* Mog, getrouwen Onderdaen en Dienaerio den Hecre lefu Chrift.Gereckent, Öndcriïont
Thad£u-s de L antman.
Van welcke voorfz RequefteΛran de Leeden ghene- ralijck copie verfogt zijnde ,is de finale Refolutie diént- halven te nemen uytgheftelt tot naerder deliberatie , ende dienonvèrmindert goetghevonden ende ver- ftaen , dat dc felve Requefte door de Heerenvan Umr' lem, ende andere haer Ed, Gr. Mog. Gecommitteerden ingevolgecndetotvoldoeninge vanhaer Ed.Gr.Mog. Refolutie Commifforiael, in date den ftidm defer loopende maent, hier bevoorens op 'tvoorfefubjeÖ: ghebefoigneert hebbende, «adn gttxrnnwtm, m itfgaders haer Ed. Gr. Mog. dienthalven van advijfen ghedient fai worden,
Dmgsdag den ecrften december 166 j*.
De Heer Penfionaris Fe^//heeft ter Vergaderinghe gherapporteert, datde HeerenhaerEd.Gr.Mo.Ge- committeerden hebbendein gevolge ende tot voldoe- ninge van der lèi ver Refolutie Commifforiael, in dàte den dtttitndtn der voorledene maent geexamïneert endeoverwoghen, ièeckere Requefte tenie!ven dae- ghen aen haer Ed. Gr. Mog. gheprcfenteert by Ìbaddiut lont man, Predicant, den innehoude van de voorfz Re-
IsterVp A ■ x«Bf»M»,Predicant,deninnehoudevandevooMZKe-
^Aeji»® '^'^^^helefenjfeeckererequefte by queftebyhaerEd.Gr.Mog gtmceatrnmunt behoorde te Gr"™^' . werden ingenomen. Waer op leiluregedaeniyndevaa
Waer op leilure gedaen iynde Vaa deRequeftehiernaer geinfereert,
Αβ·> |
-ocr page 523-
5^4- SAKEN van ST AET
|
I ö (i y de Ed. GrootLMog. Heeren Staten van -- HoUant en iVeflvrïejlant,
Myne Gebiedende Heeren;
G Efien hebbende U Ed. Gr. Mog. Refolutiein dato den/ifewi/fndefer ghenomen , foo verklaereick in alle oprechtighey c, dat het my van herten leet is, d.i£ in mijne Predicatie op den vierdtn defer gedaen, eenighi Politijcque allegatisn bymyzijn ghebruyckt, daermedc ickUEd. Groot Mog. hebbe niifnoec.it ,· Derhalven met alle eerbiedigheytverfoeckende , datu Ed. Gr. Mog. het ghïpailèerde ghelieven ten belten ce houden , endeniy wederom tot mijne bedieninghe te admitteren, fighvcrfeeckert houdende clatick genegen ende bereyt ben oock altijdt gheweefl: hebbe, ende fai blijven, oramemy naerde ord es van uEd Groot Μ jg. te gedragen infchuldige ghehoorfaemheyt, ghc- lijckiülcx een ghetrouw Dienaer Jefu Chrifti toeftact, verwachtende dat u Ed. Gr. Mog. iiacrhacr ghewoon- lijcke gocdertierenheyt endedifcretie hier op fullen di- fponeren jfalickblyvenu-verEd Gr. Mog. getrouwen Onderdaen ende Dienaer in den Heere jefu Chrifti Gctecckent, Ondcrftont
ThaddeusdeLantman.
Is goetghevonden ende verftaeii dat de voorfz naer- der Requefte gheilelt fai werden in handen van de Hee- ren van Hafr/em . ende andere haer Ed. Gr. Mog., Ghe- committeerd-n hier bevorens op 't voorfz fubjedt ite-
Vrydag den vìzxò.Qn'Decembris i «SiSf.
DeHjer Penfionaris Γλ^»/heeft ter V ergaderinghe gerapporteert, de confideratien en 't advys vande Hee- ren haer Ed. Groot Mog. Gecommitteerden, hebbende in gevolge en rotvoldoeninghevander fclverRefolutie CommiiToriael , in date den »ir^««defes lopende maent geexaniineert en overwogen den innehoude van de na- dere Requefte ten fel ven dageaenhaerEd. Gr. Mo.ce- prefentecrt by TWe»i Ia»ttne»Predicant alhier in d^en Hage.Waeropgedelibereertzijnde , hebben haer Ed. Gr. Mog. ten aenficn van àsjubmi^it by de felveReque- fle gedaen, ende op ' t vertrouwen dat hy fìgh naer den innehoude van dien fai reguleren , dat ceffinnde de inter- diüie by voorg-iende Refolutie en aenfchrijvinge in date den/wWi W der voorleden maent ghed ;en , hy weder- om den Predick-Stoel fai mogen betreden , en oock de verdere deelen van fyn beroep waernemen , ende dat hem voort mede van nu voortaen fyn Traàeroent fai volgen, a s voor defen : Sullende ten dien fine de ver- cyftebrieven tot hti-flcUenvan dinvoornstmdsn Lantmati aen decerfte endeandere Λλι/,χ van dm Have, mitfgadeis aen de Magiflraet , ende Kenken-raedt afghcionden worden.
Saturdagh den vijfden december 166^.
Op 'tgemoveerde van eenighe Leden, isnaervoor- gaende deliberatie beilootcn ende vaft gheftelt ende vaft geftelt ende befloten wert midtsdefen, dat of mo- gelij ck hier naemaels eenighe Predicanten àsdilibiraiii encjcI?f/j/Htievan dëRegeringe publijckelijckvan de Stoel voor de Ghemeyhte mochtc komen te tradua- rï», ende dt Ovcrighiydt bj de O/tderdamn virditcht in verhaet te maecken, of anderfindts door 't vtrb»ndtl,n van Peli- tytkfjmckinop Püdicli^Steil , ofte't houden vanrfr- r^i>n///«ifi«nbuyten'sLànds, teeomravtmirmde Refo- lutie daerteghens op denyii/ini/fn der verleden maendt ghenomen , foodanighe Predicanten fonder eenighe verCchóoninghe de eiffetiwgbt van het Pridickr Ampi ftrtmp- itiriifck. ghiinterdicnrt, ende fyluydcn noyt weder tot het ielvegheadmitteert fullen werden j des faldebo- venllaende haer Ed. Gr. Mog. Refolutie aen derefpcc tive Leden bycopyc verhandtreyckt Worden, ommj de precife executie van de fclve, yeder in de zyne tebe forghen, mitfgaders oock by extraftautentijck,nevens die van den Jivttidm November voorfchreven gèfonden worden aen de eerfte ende andere Raden van dm Hm met laft ende ordre ommc het ooghc daer op ende dé handtdaer aen re houden , ten eyndedefelvealomme binnen den Lande van Hollandt ende Weft-Vriellanè punctuelijck nagekomen werde. |
Is naer voorrende deliberatie goetgevonden ende verftaen, datdeeerfteen andere '^"deuvandenHoviln aenfchry vinge ferieufelijck fai werden bevolen, tegem b&ilictntteus Drtickf» , endi debiteren van Kirj.
Jiti, Printt/i j mitfgadeïs oock van Brieven, Refolutitn Rapporten, ende andere Aden van Staet, vacrdoor
; de Hcegbe Eegeringhe by de Ghtmipite in Viracbtinghi „,i, I invirdaihtjaembeyi wert gliebracht, met allen doenlijc- j kencrnft tevoorfien, occk door de refpcctivc Officie.
ren in de Steden daer tegeiis te doen voorfien, achter- : volghens de Placcaten daer over ghedaen emaneren I ende t'zynertijdt aen haer Ed. Groot Mog, bericht te ; gheven,wat byhenluydendaerinnevanreraarquege-
I daen ende geeüectueert fai zyn,
j pjcbicant Simonides ftatj tcc felbcc tjjt ootli βί» pjcïjitiit ban bcOndanckbaerheytin't gencrael/ bati De Murmureer fieckte ti£C <i5eiiieetitc tcgfjeiii ö'iDbct:
Ijcpöt/ cube onti£canbemioocftbatmenonbancfei)aic'°®·
toaiS tCfleniS Bet i^upjs van Naflàuw enbe Oranje. ©It toaiSeenfa&ebienutoelegiacEiitoa.ii ocbeöattEeri/ w Hollant fjab ÖP DCCfCBcpDe Dedutien ggemaiiitinecH/ bat5pinbatbeeIntetrcDulbigl)toacen: cn taa^iiasi;· omaenftaotclt)cöDatrultli0ta)tectaen be «^gemeente op Die toyfe in flOc(lcetlien. ©oef) men oo?tiertti{n0i< noe0Btc5i)n/ Dat IjpbaecobecttjtenbeltjctilDfmont· boben bp ben lüaeDt ^enftonactiÌ/ Die {lemban 'tfclbt bjientielijclibermaenbe/ figofjenbe batbeijfcreniiie paffage ban 3üne ©jebtcat ie {labben qual j)(6 opaficnih men : gem boo;t tee H^aeltübt {joubenbe.
3|et falnf et Dunten p?opoo|i Jön / bat f η befi tjit tipt' guam een feec <6eleect ^oeclt ban een ^iiggclü ka formeert ®fjeologa«tJohannesBoifius, ttietöêiCiitul
ban Veitris imerprcth cum Έ»χ.λ alüfque ucenfurihui cthtii, in qtiatuer Euangeliis (S Jipiiftolicis aüis, an ftfiui thfft jufla caufa bi ab ilio difieffirint, ban Auguftinus, feggenbe: Maluit piusinlerfruminm latini atiquid dictn,
qaam minus prtprii, enbe UflUl^w· yius : Imirprts vetHS lat inas bmt Paula mtlifr efi, q<"«l goexiftimant.
iiiet geftele 25oêfft tare ert Baia cnbe anöete/ betfcK ontéclitbeoudeverfie Bcbbcn getalUgeett: enSeiii» i^;efàtie fp?eetfet op befc manier.
Pejfimtlicn tf alias, mtllc miriti fua, vapulart Vttm,i»>· quamtamtn tam acceptus φ malt, atqut paji feftinltnh alteramplurisvirfOKiS ncvasy adiojam turn ingrewan^h*^ in dupltim int mah. JEgre babai t boe e doSis ttmUti, btHi!*' cos quibus Utera turn bumaniores omneS , tumfacr* cordi. Ntcimmiritoequidtm; Idenimviroquodrinfl''''"'' hngdtemporum/erie/cilicet, omtiiumqni rttro'S-cdif"*'*''!^ nonfnqmntata magis , quam conficrata ebfolifcirit virpt ^ indefuetudintm folam^ fid in contemptum """"'j Qaodft Autoris nofiri voluifftt votum, { ^ ibtinaip't a"1«y fiijtpartiumftudio abrtptiphrique , fuoqui/quifri^"' vilificafet ingim'o, qiiam in ammunt Eccltji^corifuw'il' m qnamin adomandaverftontnrva pofuifftftt terpolt/ido , (ί adincudtm rivocatido Vittrt impindiJJ'"''f boras fuas baud paulo mtlius coloca^tut > majni cumjrf que UIC tHimri cum laudi j ttnpajftnttirti.
Et rixae multo minus invidia:que.
Ni O quin üs ttiam, quicutiquc tandanfunint^ q"'
bocnenjtcro magis qaam truiitio dtfudavirint,
/aaiattria, fidgucdquaünttK femclplacucrint Jiceic^ |
-ocr page 524-
en O OR L O G ' Vijf m Feertighfle Soeck. 505
|
ijiina lemen pro privati vel cujufcunque arbitrio folici- " da mtiitemitii'satani ulli/it integmmta prt Uhitn -vel ^'inKcre,t"'antiquare. Sttajft Almse matri Ecclefi® f natela autoritas, Patriittsfahus hmei,
hiruiti vimrani" catiiciei ,/1 qui non affurrexerin t,vil placitis f^„,ivtrint ntc fiHtrtmin cenfum illis, ntcfrmrum nobis ' iniiKt. Wobfirves mi leSor ^ ^ obfervnndo ingeminis fi- "'rjiifimum Oergeniisgeninm, ingeniumquemuudi ad interi- retili!' Nuìhnaiic dierum allnhefcet Reformatio, llfiuiifabverRs adreüa ufque fubftrtiaionibus , nova (onfurg""^ omnia. Imo nova ladionunc fpiramus fufpira- „^Uitcmtiie^niv» luminai Angliamnevam, novumorbem, quintam novamque Monarchiam, novum quintumque, ƒ liiffhiet {fpirittisj EvangeliaOi,ac/iabjuratis Qnhodoxorum .„lihis ific^ra concederamus Novati, Novatorcfqüe au- jj^iui^s ridiH! ^ quam Keiormati, Et tarnen quam minime fumo («ut 3 mnabotì, letìor , illa, ad qnacum traÌlata, ut babet Hirmu'1 pdf'"* «itef'ere, tareJolum connivemus bominiS, iati inoleverint. ^is Davidico! quos vocamus numero!, ^ff„iuuhftrmi>"e noflrorytbmos peÌTmiS, fenfu pejori rtd- iitil invitn ìAinervà, ìAufis averjìs , Afpolline nullo a mitio- riimgentiiim, imi minime gtntium, foétis : Hos inqaam prope- ratos tictt vtrius quam aCCUratos , quii plebi noftrie badenus thrigmmivit ? Q»odfifervtdiorpaulo qnis,fitfloqHe audentior intitdiemmvillet, Deus bone', qua! turbas daret ^ ut Calum, tirntmifcirttpipiilus, CÌ luÜa lamentijque perfonarmt omnia j Hii flim materno fimal imbibi/je fe Mei penderne! ab ubere ab utircricintis. ìabifcelingua primum laxafefreno!, Ö offen- {mmhijUeU imbnijje conatus. Hisàttneris ufqtti ajfuevijje, miιφ, miriti! licet, fero drdifcere , que tamfnanèpue'i di- iiiijlim. Deniqae tum bis fe Jpiritum^ baufijje primum, tó uiiilms mvifimam. His induci vernam dedimus. Ettamen fuiwm'mintùitsnibil, Ö Cyrrlia procul^Sionenatis, in- iitlfmw facile! , Ö refcinderevil non volnmns , vel non aude' m!,nikne fcilicet po^tamoverenturmali \ hoc veltri interpri- li, lam erudito quam gai maxime omnique laude dignà dene- imiti iniqui, eo ipfo non in ipfum imiium , fedi» omncni omnium xtatumÉcclefiamtiirpiteringrati. Audi mi, fiiin mrimltiier,ne fubaudiai pepulus. Peli .ma omniun), Bovifliraa licet, Rcformandi ratio, defti-uere ut aftruas, fimqmhmeMUiin^ituorunt vtam fermutationem nobis pro- marutii, vihilminus, quam Homertcam X ΛλκίΛ χξυ^ίΐων ('iitKÌsmrea,fedHoratianaplafie, priquadratii rotunda^ ίκι^,ρηfirmi! ^perennibmevanida peritura. Cum enim viiirm putte omnium eaft indole! et ingenium, qttod fotida,ttt {lfrimm.,fnt,fuiquefimperfmilta , Cubiinftarj vehttra- glii) Spbarx configurentur reSiU! nova pleraque, qua facili ne- litii, impulfaItvifimo, contraHu velipfodtmovetur, utiqua '1 ftimefiit.necquo con/ifiat babeat, hverrit domum ftiam vihi Evmgflica ,nontvertit j ttialeob id licet^ olim attdierip Miptvapulet 7etUS, quem (amen Ö qui incufamurftquiin- t«r ί·!()Λλμα ejit!, ut maxime Itterarium, in vitam, tr- 'l'imniiim maximo verfiom pejpma tran!ferente!. Sed unde
'h dripuit, Μ nos ricipimtis , hoc ejl, de diveUicule in vi- ew,
j^obembic W/ (aecfaenbe&e faetBe •fSyuutflö/ nu in De fefde maenDt öettettem
Jj Μ Ommeren ende andere haer Hoogh
i/??· Gedeputeerden tot de faecken van de Zee, Vergaderinge geexhibeert, oock vcï- rén cr ®""hetadvvsvan de aenwefendcHee- Adtrt «yt clerefpcctive Collegien ter
fomf Vrieflantnochabfent Jjndc)gc-
luW «ïefes, tot voldoe-
ticà ni L ^ Refolutie van den ƒ« en twin-
Pfonnfr ^*· '^'l^leden, genomen op de memorie pfte GhM. vaniie Heeren fVefierman ende Aitnema, ende Refident reipeftive der Stadt ^mZ ' , raeckende de verfochte
midtlgadershetJ<»i/<rmf(»t van den"' iii lïaer Hoogh Mog.Refolutie van mention"""'""^'"'^®'· Welver maendt , breeder ge- ^aerop ghedelibereertzijndeisgoef v" De^®'^®^" ' ^^^•'eReviere van de£/w |
voorvry endcNeutrael gbehouden fai werden , tnitfga- dersdeCapitcyncn ende CommilTìevaerders van de- . fenStaetghelaft, lìchaldaer van alle dadelijckheydt te abflineren ; des dat de Heeren Burgemcefteren eö Ra- den der Stadt Hamburgb voornoemt gheobligeert fullen wefendevoorfz, Neutraliteytende vrydomwoot de Elve- ftroom te ghelijckvanden Coningh van Engelandtte ver- foecken ende te obtineren, in voeghen dat defen Staec ende de goede Inghefetenen van dien, daer omtrent feenemael gheruft moghen worden gheftelt. Ende wac belangt het wffrfi verlòeck, byde voorfi Propoficie ghedaen, emme namentlijck tot verhoedinge van 't ne- merair opbrcnghen der fchepen, als die na Neutraele plaetfen varen , een feekere fwf ende re^/enif»» te bera- men , waer nae de Zeebrieven ghedreiTeert wefende/ou- den behooren gerefpedleert te werden, en de fchepen ongcmolefteertgelatenjlsgoetgevonden ende verftaen dat aen die van Hamburgb voornoemt ofte der fel- ver Inghefetenen , ghepermitteert fai werden te varen met vry e Coopmanfchappen op alle plaetfen , felfsop Engelandt , midts ghemunieert ende verfien zijnde metfoodanige Zes imi/fnendeCertificaiienalsin het TraSaet de Marine tuflchen den Con'mghViaSpaengiea ende defen Staet in den Jare fiflienbondirt vijftigh ghe- maeft, breeder ftaet gheexpreffeert : Des dat daer van uytghefondertfullen blyvende foodanighe Waren als by Placcateverbodenzijn; mitsdatde gemelte Hee- ren Burghemeeftcreo ende Raden der btadt Hamburgk geobligeertfullen wefengelijcke verklaringhe hierop van de hooghftgemelte Coning van Engelandt te verfoc- kenendetObtineren, invoegen dat defen Staet en de goedeinghefetenen van dien , daer ontrent meede als vooren t'eenemael gheruft mogen werden geftelt, toe j wekken tijdt toe defaeckevan deier zijde oock ghe- I laten lullen werden in den tegenwoordigen Staetj ende ial Extrad van defe haer Hoogh Mog, Refolutie aen de opghemelte HcerenGedeputeerden van Hamborgh verhantrey kt worden, mit%aders aen de gefamentlijc- ^ ke Guilcgien ter Admiraliteyt to^hefonden , om te ' ftrecken totderfelvermerigtmg. Geparaphecrt
Joban de VPitf
Önderftont accordeert met'tvoorfchrevcRegifter Geteeckent
N.Ruysch,
àlifoo ben Conftigg ban Engelandt, odgcBoocËcl· öecii Waengetoett/ aenùen'4imbaffati«uc Gogöaöt tetiecflaenggegeben/bat tipnaeejcpicetfe ban feec;= beren tgbt aen be Cnggelfcge «ae&anggensi ^iec te generar Eanbe fittenbe / felf$i gaet onbecdoubt foube boen bec^
anben fn <£nglDcIanbt jgnbe/ bebolen faten aen befen ,;§taet. 3@ccbenbe in €ngelanbt gebteet{it / obec öet quaet en flecijt tractement bat fjate «^ebangenen tiiec te Hanbe fouben toeberbacen / baec not&tansi Det contratte aigler ggefepbt t»iecbtb)aecacgtigie5ün/ bat /nameli)ciibeboo;f5 ^Eüebangeniïnagefegentijept |ban<tEiebengt)en0/ toel/ enbe met goebe eetbare fpüfe ' enb;antb toierbenggetracteert / aliï bolbomenttgcfi gebleetfieni»aj$/ enbenocEibagelöf]cbUet6 / enbe (n g{jeenpleetfent«inbetflWtegl)enfesiluyversbaegl)0/ etibe fommigtie tegmen fcven iluyvers} enbe toat bare (ogerfngge aengintb / bat be felbe <6ebangen$i faten in beguamel^amerjS/baerboo; bcfen / in ben iSpaen» fcfien beel grooter gtietal ban ^iebangen ji/ ie eenjïfoobeel enbe meer güefetenfiabben. ^et abbgif uan be <$getommttte(ben ter ^bmiralitept / tDaj$ tot: beclolTingge ban befer s^btjt <aebangen0 in €ttgelant fittenbe/enombieinbipijepbttefienöerflelbt/ bat na (Sngelanttoterbegefonben/ inbilfgenticeenbequacm «ecom;; enbe habijl petfoon/ toel enbe beöoo?l0c6gijclnpruf eert / en üoo?f(en ban een lijften uan be aEngelfröe «©e» tm banggentf giet te £anbe fittenbe / ittitfgaberiei baer ne« ba» «> ben^ 0D«munieert met Mifame ^ocumemen en« |
-ocr page 525-
ξθ6 SAKEN van STAET
166S
|
te becflaentoteen hoofdeiijcke wiffelinghe, qualftcpt tegen qualftept/ enbebe te(lecenbe/ geiütö tuffcOen g^ecfbilifeetbc natiën altooii oebjupcfeelflcfttoasi gfte» toeeft/ batbfe fjacettbettept foube ntogen Beftomcn / tegensi 0et betaelfngöe ban beijoo2lijt& rantfoen, 't fp baiieenmaendt gagte ofte artöerfintjï/ fulticbat ben boo;f5 pecfoon onbec beconbuiteal^ boocenbaec ober foube fionnen (onbenieten.
^efenequitablenboo^ftacO al mebe na aUe aen te inenbenbeboiren niet^onnenbe b)ecben ggcobtineect/ bat ban noopenbe fiet tCcactementbanbe boo^fcy2ebe overfchietende iSebangebjï/ eobe om ban befe sijbe gerufl te fionnen ?i)«/ bsitbe felbegftebuprenbe {jaete tapatibitept naec bif)oo;en foubcnbjcrben getratteect / foube mogen conbenieten met ben geenen beiï befioo?t/ 'tfp met Bet beïfojgen ban koft-penningen ofte Ie? bensì onbecgout/ fuloe ηΐίί geboegocljjtfip foube 6on= nengefiötcben.
^ie ban be ^bmicalitept jgebDen ten felben tijben ooth aen gaec i^o. iBog. bectoont/ bat aen fiaec €ollegien in p^omptiji bienben gefucneect 1 alle be pet:- ningen bie nocfi refieecben tot fupbecingebanghedane petitie 5 enbe göeb?agen tonfenten tot becbal ban be ggebane e)Ctta02binariffe eQuipagte befejï loopenben enbe boorigcn ^aetif/ bieten refpette ban bc ejctcai ti?binati!Sgeeleöenf£fiaben/enbe fpiutnge ban bt= l^ocften / met ben gebolge ban bien / be gemaetfite laflen nieten fouben fionnen betcpcfien/ bupten't loelcfie getalbecepbt^ ingefiomen enbenotfi teber- matgten jStgeepÌ^boIclt bantiaet atlitetdaUige ^ol- bpe niet fouben fionnen bJo;!bcn betaelt / be gep20)ecf teecbe fes cn dertich iSrl)cpen boo? 0et aenllaenbe 3©intecfapfoen niet in ^ee gea?ac6t enbe geliouben foube fionnen tooiben/ geene Jlebecantiersi bolbaen/ noti) be ingeballe fcgepen aengetafl/om op t Boo^iaec nabecepfcö becfafiengereette toerbengebonben. felbe leeren «©ccommitteerben ficbben ootfi ;f'X.giabbifee«/ raetfienbeftet becnieutoe enbe ball (lel- metzaie Ienbec®cactaten ban ©^eebe enbe ©^ientfcfiap fiiec- beboojens/ tuffceen befen^taet/ enbe bie ban Zalè gemaetfit met ben ^jinte Gailan,|gout)enbeboo?een gantfcft noobige ertbe bienflige faecfie / foo om be Com- mercie ban ben .Staet te eïtenbeeten / als be Engel- fche tegenboooibiiö ©panbenban befe atawben/ foo beei immeri mogftelijtfiiiiteincommobecen/ bat op begliegeben aenlepbinge/boo? oftban biegenben toelgemelben ©lince üailan met ben felben beinieutot enbebafl ggeffelt toiecben be €cactacten ban bieebe enbe ©2ientfcöapl3iec beboorenif met bie ban Zalé gemaecfit/ enbe onlangQjci aengebangen te infrige- nn/ enbebaecinneoocfi becbat enbe gecomp?eêen- beect be Stebcn Tituan enbe Arzyia, mitfttaebecii 'tgunttopbetii onbec öetgebiet ban ben ftoocRgemel» tttt ©?tnte mocötetlaen/ baec toei)aecï§oog6il9og. fouben fionnen inftcueten enbe emplopeten benCom^ «tanbeuc capitepn lan Gideonfz Vcrburch, tegen« tooo?bk8 inattuceiemplopban benjStaetinbe Mid- delantfche Zee jjjnbe/ baee inne tot fijne affiftentie nemenbe ben eommilTacii» Uth tot Cadix tefibecenbe. «flufw' ®e <0etommitteecben oanbe 9Sbmicalitept jijn gebfmitteect ben veerthiendenjsobcmbet/ fiebbenbe geabbrjfeertbeöalben 'tboozgacnbe/ batmen tegen't booj ^acr foube toebet in ^ee brengen twee en feventig tapitalefcftepen/ entwaelf #cegatii maeitienbe vier cntatDtigfi bej^alben omrent ttointfggbp |
veertighfcljepen.
ailen be Coopbaecbecisop Ooften enbe Noorden bjiert toegeftacn om upt te loopen ; €Do£ö met laft om boo?benieftenjfeb?uacp toebecin 'tEanlitte jijn / om (iet bacentbcltfi ban biebec te fionnen gfieb^up^en opbe©lootban«©ojlogf). 3^(ebanZeeiandti)cgeecà benfcec/ batoocfiOaecmocöttoojbcntoegeflaen öooi bien tjjt {jaei; CoopbaecbecS te laten gaen om beWeft maec fuif); isS niet goetaOebonben. (Cot Bet Kruyflen' inSee tuffcljenben eerften ©ecembec enöe bniiaet. ften Jpebjuarp/ iSgoetgeuonbeneen gBctalbanfcsen dertig ban be ligfle ft^epen / too?benbe twintig aitöaiii in Zee 3önbe / baec tegensi te BupS bectoagt. |ct tcjlo renbebootöbolcfi göebucenbe ben gantfcfienbjintet in bienüteftouben / biiect bebencfielijtfi en al tegofiba» geoojbcelt.
gn Texel toietben in befe tgbt toebec eentgej®attOi fenop'tfcöipOoilcrgogemutincectBebbenöe/gcöaiis gen/anbere gebannen.
(Cot Groeninghen jgn ontrent galf ^obemBjiinw' aengfiefiomen beei (Ccoupen bie op be Bloot biatenge: toetfi/ foobatiict^taetfii>e3leo8ettotScheemte in^' Oidamptfeec toenam / enbetoietbt toelnooblgögöcniirtj acöt ben ©panbt in Wlnfchooten, HcyligherléeentK Terapel(altüaetfp ftaecftabben becfcyatift) aen te taflie / en notj^ booi be aoiintec te becbjpben. |Bm fiijatfibeel ban groot ggebjetfi aenbjoobtenbefoubt/ oocfiflerfte enbeonggcmatfi batfpleben/banbat fiaer alle paffen toarenafgljefneben / bat^aer boKd toel op be gelfte faoad berloopen enbe becfmoltcn/ ma» niettemin faggmenbatfe ficDmaintenecibm/ent» batfe ban Terapel eene paffaoie fiabben nact Winfcho- ten,enbanTerapelnabe€emSÌ 0fMuxifterlant,be35if' fcgop felf lag tot Meppen en farnecenbe toat Bp motfit.
0!« Over.Yirelenbe<iDiaeffC0ap ZutphenfiieltflP OOCfi nof f) in be ^tebefienjf Deu tecom, Delden > 01- denzeel, Otmarfen,enflnbece/ befcftanffenbebiJ^W' fen Almeloo, Keppel, &c. Wildenboer b)aS Han W (iectfi / enbe bagelgifijs bcebcourffenenbeptonbctin' gen in Sallant en ontrent HaQèlt. é$gnbolc&l(ep o5« nu enbe ban inbeiBeperie/ binglienben<t^ca(fbati Auvergne foo aijf Bp ban Maftiicht ^uam / WM ftemrantfoenerenbebooi vierduyfemgulDcni. fepbe batter OOCfi éSpaênfcge toarentip beptw 'ttoeltfi eieteualjjfft tolecbe gfienomen enbe aen « ;Spaenfc8e3iml)affabeucgBeBlaic(it / bie fui» «nw bietgeiöcfiefilachtenertufeerben/aWöatterbe^pafn·
25pBanüi biergciijili anttoooit caf
45enecael banbe 55ourgoenfcBe ®toupen inöleWi]'®" éSpangien/ Bierfilagenbebatmen bebawifi^^iiS aennam bert ,$olbaten enbe obetiooperiiba«»iO»™iS
bat/ttamentlücfi meneer^ m toaecfulugefcBiettoaif.
®?oebitö toaü! B" ongBelutli------ ΜίηπικίιΛ
benjongBen «BÖn <©?acf tot Dieren bie enbegebetBtgeraeffite met beni^eeceba»» Langc^i·^ te boet enbe met Set Sappiee/ hwibenw «
®compettetbanLangeracfcmetbento<liae» «P^
too2ftelenbe/ meteenïPiffoolbooifcBotett/ foow·»^ terftom boot bleef.
gn befen töbt maefttemen creues, nieutoeiicBtingljen fecoucSban
enJtuuenboigö / booitibeoHbeSBfllWei^·^'-^»
be tetonfen/ tefiJÉCiibe booj De Colleoientec Mömi' jöiebanöeOoft Ind.Compagnie/maecBcatehondm talitcpt tjim «töanben teflellen/ Urn boo? ftp öen ienvier. |Benmaechtc(iaetüan bes noot Jönöe/batr CoiUnah 6lacïbl0c6clöch fionbe nionfitmn / bat ienbobennocötwinughoelucBbooiUbeniacctefuC De boojfcflicbe iSDebanoiienjï oeefieel anöErji Mm i feonnenboeninijupcen/ boojbiebanbe iüömfcalL»
fuUenbe jgn hondcrtvier endetwintigh^thenfn / toacc ftp ban notö bectoatfjt toiect oe ©loot w Vranckrijck in ca0 ban tupture Lp bie bon befen «taM
foube boegoen, ®ot onberftoubt banbe ^ctai macijt epfien jwaelfmimoenen^, botfi alfoo be ©io«
ben flcttactecct/alsi fijn ilSajeftept qualöcö enbe ma- UtteufdpcH tuasS aengebjatgt ge)»eetl.
«®at bcn felben petfoon topbecsstn lafl toferbegDe» geben/ Dat{)p onbec bebicectfeenbeconOuite ban Den
ïgeec SUmbaffabeuc Goch al nocö foube Oebben aen , . _ . , --------------
tefiouben/ batfiin iHaajeflept tjem gheltefoe te lae- ji}«gantfc|)elaecboo?metinEcefoube jjjn/fionte ten betoegen tot cene generale wiffelinghebanbwbec- 1 oDenomentUO^ben opnegenathienmillioenen ,03« fötiï «©ebanoöenen/ oftcfoo fijn jnaajeftept fttecinne ; bpnocft cpffcftenbe twee miilioenen btemcn te Soa foubemogDenblöbenbifFtiultecen/ batbangfjeltefbe UBeiiomentoasiljpbeeetlle eguipagieban be achten |
-ocr page 526-
cn ο ο R L ο G Vyf eHvkm0&BöècL ^ 507
|
Jiill DP tJÊ feventigh duyfent JKan. tt 06« feftienden öaft gelleit / «οΦ 'Irie duyfent ^tüftferjtS te boen " Boinci/waec tt·®" geenBpant öatiöe al tten©lf- ffi öi) / fnöcmeti becnam bat fönbolcö ban vyf cn W nti'' duyfent tocl tat op be öslft iwast becfmolten aiji rtf fcpt t"^/ gaf ocooten moet aen ben ^taet/ baerom rncntemfn boetcg bepn te maecben banbe alifantie mettlCHÖCUt-©0?|lbanBiandenburgaItan?t0t«fflccf fl imcftomcn / en bie fjact jtont om Orfoy boebcc te öeö- bfn / c" nocötan0 bolgeni alliantie niet mecc alö twee duvfencnian totaffiflentic· foubegeben. (€otbe felüe onicupmiiigc toaecen foo toei Zeeiant cn Vrieflant, al$s Hoilant ongenegen / ^oebjeleetfibaettoetoasiljoope rtjUtii / nanicmlöcB tot {jet geben ban be twee duyfent men acnbceené/cnbeontcupmfnge ban Orioy aen bc
iKeutboifielijtBe lEtntflccjSfienbe Dffe berUoclfng/öcbben ben dertienden ing^egeben Det iolijentóiBfmociefl·
Ho. Mog. Heeren;
NAerdien airede den τ/Μιηνίο. defe maendtde difïerenten , fonderlingh raeckende de twee bewufte pointen,waer op de handelinge tuflen iyn Keur-VorflclijckeDoorl. van Brandenburg, en U Ho, Mog.duslangvoornamentlickisaengekomen^enoeg- faem waren ghevonden en -wcghghenomen tuflchen de Hecrcn Gedeputeerden van defen Staet, endeonder- fchrevenMiniftersvan fynKeurVorftelijckcDoorl. tot wederfijts vcrgenoeginge.
Sula dateer nietenfchort, of de voorfzhandelingh kdde konnen werden vaftgeftek en gefloten.
Ten ware dat de voorfz. HeerenGedeputeerden had- dengoetgevonden hunneHeeren Principale voorlice- nen daer van kenniffe te geven. Het welck fy beloofden op 't fpoedigfte te fullen doen enaenhun Miniftersdaer van fonder uytfteltelaeten toekomen der felver Refolutie.
Soo hadden fy Miniilers niet verwacht dat men haer ter deferuyren toe fonder eenig befchey t foude hebben ken fitten.
Veel min dat men haer noch foude hebben te lafte geleytjgelijckhentevoorenkomt, alsofiy Minifleré naerderfyde de fake ophielden,
Daerfy echter niet en weten datmen van haer yets meeralsfyghiprefenteert hebben., met reden foude hebben mogen begeren.
Ofte datterecnigh diiferent open gheblevcn is, daer over men haere naeder verklaringh fou hebben gedefl- dereert.
Daerfy oock niet anders en weten , alsdatdegecon- arteerde middelen de heylfaemfte ende de bequaem, feiyngheoordeelt, emme daer door defen Sraetniet alleen voor'tteghenwoordighe te redden , maeroock voor 'ttoekomendc in welilant te coniêrvecren>fonder aenyemantwiederuitevanfynVaderlant, ofdeghe- ®^™^welvaert ter herten gaet, eenige offenfie ofja-
... oock verders bekent is > hoe veele ende groote- ujadegemcenefaekeaendefpoedigheytvandoehan- d^nggeJegenis.
wer men oock weet datfyn Keür-Vorftel. Doorl van totdagh teghemoetefiet,UHo.Mog.entlijcke Tcrklaringhopdeghedane redelijckevoorflagen, om ® met U Ho. Mog. in nadere verbintenis te konnen
'ètten.
Ende daer men eyndelijck by de droevige experien · je neeft bevonden wat voor eene fmertelij cke fchaden ^^jn btaet daer door is overghekomen , rfet mm tui ^"r- fluytia vun ten reJelyck Trnc-
"W^rji/iin , mair de felve """ lii'r tie eftn indi ujtgefliU biift laten
onfcT Keur-Vorftelijcke Miniftersby naer tenbikk Provincie,ja byde geheelGemeen- "CDben befpeurt eene tendrtubtighe ghemihmlnjdt |
j om in eeneii naderen en vaftcréh bant vàh vrientfchap
'met lijnK^urvorftelijcke Doorluchtigheyt te mogen .---j-.-^·
iftaen.
; Ende dat fyMinifters niet hebben konnen onderla- Ì ten, haren Heere ende Meefter daer opeenichfindts te verftaentegheven , hoedatfy deghemoederen van j dcfenStaetjfy defaeckenfoodanighgedifponeertvon- . den , dat nae alle apparentie de voorfz handelinghe m ' korten d^hen hare richcigheyt loude fcomeri té aflë- jqueren.
I Maer fy hebben nagaens onder de hant vernomen eri bevinden 't eenigfints in der daet, dat defe fake nu eeni-i ! ge dagen herwaerts feeris gealtereerti
Waer van hun dé oorfaek onbekent is.
Moetende de fekerhey t daér van uy t de efïeöeh blij^ ken.
Doch foude daer van niet te twijfFelen zijn .wanneer het waer is, dat men niet alleen foude beginnen fwarig- heyt te maeken, omme de genoegfame geconcerneerde falutaire middelen, ten belten van defen Staet voorts tc ampleftcren,
Maer oock fich onder de handt bemoeycn fyn Keur- Vorftelijcke Doorl. by die geene, de welcke geen ken- niffe van faken en hebben, in uerdecbtigbeyt ti brengen, éf àfby't trtit defen Stm niet recht en foude menen, endtfets ênbe- baorlijc^ pretenderen.
Daerfy doch als eeti out Bontgenoot en Religioni ·οιτ· want j geen andere irificht noch intereft oyt gehad heeft noch met redenen hebben j wie als'twelcke tot welftanï van defen Staet is dienende.
En daerom veel eerder van zyn reght en intreft heeft willennagheven , alshetfelvcby defeconjundtureten vollen begeren.
Gelijckfy Miniilersoockfinceerlijck verklaren kon*· nen>geene andere ordre ofte Inftruftie te hebben,daer·* omme 'tfelve in der daet oock alfo te bewyfen,
Endewaerommedierghelijcke gbeinventterde nerdagt·^ heden de voorfz Mihifters te fmertelij cker voorko- men.
Alhoewel hun het felve oock niet àltévreetnt en dunckt , wanneerfy maer herdenckcn bie v/eynigdat men geacht beeft de goede O fficien de wclckefyn KcurVor- ftelij cke Doorl. voor 'denOorlogh , foo wel met de Kroon van Engelandt, oock met den Heer Biffchop van Munflcr, tot voorkominge van dc opgevolgde mpturé» Bloetftotting en fchaden, met allen ernft heeft gepre- fenteert aen te wenden.
Ende of fy wel niet en gelooven, dat de Voorfz altera- tie van faecken, alfchoon diegheÜjck de voorfz j isin derdatalfowaerfoudemogenzijn, lijnKeur-Vorftc- lijckeDoorl.grootelijcksfal verfetten, omme daerom van fijne oprechte goeder intentie» tot bevorderingh van den gemeenen welftant, yets te relafcheren.
Wel wetende dat diergelijcke veranderingen nietib feer den Staet j al wel het ongeluck vanden tegenwoor- digen confufen tij dt, is toe te fchrij ven.
Soo achten fyMinifters nochtans foo wel ten beften van defen Staet, als van fijn Keur-VorilelijckeDoorl. ielver feer dienftig, dat hem tot voorkominghe van alle finiftre impreffien van 't gepaffeerde, fo wel als van den tegenwoordigen toeftant der faecken, mondeling rap-
port werden gedaen.
Ende dat fulcx by fijn Keur - Vorftelij cke Doorl. te- genwoordige aenkomft in desfelfsCleeffche landen, dooreen van deondetgefchreveMiniftersghefchiede. Ende dat ondertuffchen de andere van hen , met hel voltrecken van het gehandelde voortgaen, in hoe ver- re UHoogh Mog.'t felve mede aliöo foude mogen geheven.
Het welck fy minifters niet hebben konnen onderla- ten U Ho. Mog. mitfdefen dienftelij ck bekent te mae- ken.'sGravenhage den Novem ber,/i/f «Vniii»-.
dertvyfenfefiigh. ,
^ultx ta)feet bp öaec lio, iBog. Immers bp be l}e»> tenbanHoUandtfeec quaigc^gfienomen / Inronber» Iieptbattecggereptbriectaljï ofboo;'t^bfg6 ^uptett banlKf(aUUnt<e/mentienit^o;lQg6etifï{iabebanbfeit |
-ocr page 527-
5o8 SAK EN van STA ET
|
Babbe 6on«irt jJOOiBomen/ 3iji)iie notofc twt ùefÉtt ^taettoiS ip: alliantie n»ct Vranckrijck) in macöt cnbéaenfiertbpbcigeec Kem:-®o?(l niet te öecgöei iÖcBin/,e»tiettatIien25iflrcÖopnKt fotJtie Debben laten om fiiti B«ii:-©ociit'Ujche toat ïjp niet Daööegslatcnom©?anc&cöc{».'©iejSfp üe felöeHStni» (iecsi öblfoeet öen om'tfelöe J^emoji ael toebec y» te ttec^ toert toe» ften/ cnDenaecöaecteneiiwn: nocl)tansip?efemeteni toS' öe tiflttoeiïecsöötiiee» nieuto piofect bat? €ta«aet fouöe too?bcn op papiet 88eü?acl)t enbe uptgl)eü?lffclt. üKaei; bat facftmen toel te fuUen 30« toan langöeti tcatn/ baant getfoube tecftonttoebecom fubjettat)»/ omöp Hollandt enbe Zeekndt bie onüjtlUtD toacen om Orfoy teontcupme»/ otoecsenamen te öjecben/ becBalöen toai 't bat ben ücec Bkfpyi otnaö om {jet te (apporteren aen ben öeuc-©o?(l / alS een faetfie bie tnepnicD appacentiegabt Dan fu;cej|.- ^e ®0?(Ie!Öcbe Lunenborchfe Envoyè Moller, gaf ben fefthieoden acn be ©ecgabetingij te be?1lacn / bat !)et nocljtanjES fön ©ojftfoubeaengljenacm 31)» / "at OOC& met fijii Itteuc-Bojfieljjche g^oojl tpotjjt Xntt- beneftedaoten/ enbe bat öet fijne/ qiiel{jtUfoMbei;bat ban Brandenhwreh foubeRonnenaaen. g^jtgaftoibec
«©iéUan 'tCQllegie t«E Si&mtcalitepi tot Rotter- haiicap.datn 61aec()benin'tBe0ljinüatt befemaenbt/ öatöet
Rotterdam geeUoeti bOO? Capitepa Quiring luciit vanden^erckhof, «rtbB göemortteert met acht en vcertidifiuc&ert/ foo metaeì aisi pfec Canon/ boo? be Quabe toeficDtber S.ootn[teben in't uptseplen ban 'tViié,toaii l)e£onBcluiiu/ 5önbe baec pan niet an» beris gijefalbeeet àlsi Det fcöeepjïbolcfi/ mitfgaeberii fes ({utjcften.^Canon/ enbeeenicDtoubierc^ban blep^ netoaerbpe/ toaec mebe nu,ban bcfentobpenbe^are ban be fcfiepen ban Dacen reffane toergaen / genomen ofteberongelucUt luaereit vijf capitale fcQcpen ban (@o;log/ metalleljaecHoflciiicltemontuecen/ fnboe« gen bat fp fonbet ëj;trao?binarisSfubfibtcno)itiequaem foube3ijn/ oitime (jct b^erch langer gaénbeteDouben/ ofteöaecaenpaertinbe geo?bonneetbe egw(pagie te p^efieren. men'tgemelbe CoUegie gAeréftribeert/ batfetenrpoebiclgflen {laeci^o. iBog. mllben laeten toekomen be tnfojmatien bp Ijun albereptSi be&omen / bfte noci) te bekomen/ raechenbe be Slootfliebeii/ boo? «örnimi toeltfteïsi quabe toebecfigt Bet fiBip berongelutfit toaji, ban zn· j^ao 't CoUegie ter Ibmiralttept in Zeciandt quam liSiofif twaclfdeaeen jTSiffibe gefcgjeben tot Middel- oire^ie burch ben derden befesi / Soubenbe in effect / batfe Dan jsot Bare Igo. JlSog. HSiffibe ban ben feven en cwintichftcn innmffrr^obembecleftleben/ bcneff«ns Coppe ban be naiffi^ tam beter mmiralitepttot Rotterdam, in bate ben vier en twintichiÏenbecfelbermaenbt; al^mebe eenigge fiplagen toel ontfangljen/ enbe met berteonberingöe gefienDabben/ goeopentljjc^ beCoUegientei: ülbmt' talitept tot Rotterdam enbe Amfterdam fic|) gabben betbenaenmatigen/ onberp^etcictbanbe beert na't Noorden ende Ooften oocfe open te (lellen bc ©aett nae alle Wefterfche iSartieren/met fulcöen bjift/ bat geteene CoUegie ^cten banpermilTie toajSber; leenenbeomonbecget reffo^t ban Bet anbece/ goebe> een te mogen fcBepen nae Fortugael en allecBanbe ^laetfenenEanben baec omtrent gelegen j Cnbe bat bit biegeenebJaecen/ bieopbe minfie fufpitien ober anbere quamen blagen/ meeft op geeti anber fonba^ ment/ ban ban Booten feggen/ gBelöcBnoc&onlant)c gefiBiettoas/ baecbeaenbjengeriitentfioone gBeftelt 3t)nbe/ nietsi BabbenBonnenbebJjjfen j enbatbierge» jöcftelilacBten gfiebaenbJietben/ omalfoobeeerfte te toefen/ enanbecein Baece recBtbeerbigBe&lacBten te piebeniecen/enbebefelbealfoo b?ucBteloo.« temaften/ allesi op Bope ban eenige ©egotiatie aen ficB tctrecBeni ^atiictoocftfeergBemeentoas/ bat allerfianbeftBei pen/ ottöerpjeteictbante barenobecbe Watten,Bet Aincniander,enbBanbece gaten uptltcpm/ gelgcB fp fulc60 notö bien bacB Babben Booten feggen / enbe be» Ëenneijtban een^cBippet ban baet Bomenbe / gebe^i:: «eert nae Bordeaux, botft boo? Engelfche Commiff^ie baerbèü^op'tjPiac&e.trtZedandtiH gebjeben/ 30nbe |
tbJeeanbêtefcBepenmetben boojnoembe mimn .. t'famen uptgeloopen boo? be boo?noeniitie (gnffi, ^ CommiffiebaerberiigEnomeni bat Baec fiacr bn fionben betfeecfeecen/ bar η p·^ h"'—-"-
Baere iienniffe binnen B«nne «1To?te enteiecöc nS lereect/ enbe berBalben berBlaeren moEftcn/haV ;: booitaenbiecgeliictie bjpbommen aenBaer feoo»ltZ niet foube fionnen bjepgeren. ^e boo?noembe MinZ i0ge|ielttnBanbenbanbe aentoefenbe fóeeren «S committeerben uptbe cefpectibe Collegicnterltim ' talitept/ omteabböferen.
^(J0?abbÖ!5uptbe Sontbanben eerftenbCfcebaH®·^ ben iSefibent Le Maire, Babmen batbe €naSS metachtienfcBepen enbe twee iftitfenboo? dotten "" borchtoaecenleggenbe/ enbe ban baet e{i{bu£dth& met Baet licBliefcljepen/ enbebe ÏSitfeaBet CaZp be6cupflen/ alle^ opbattenbe bat in ofteuptoinait' batbjpbetii be SooóbactbpfcBepen befet ïanDen in beSondt enbe boo? Coppenhage leggenbenictlanoHet toilbcn toacBten/ enbe foo bie boo?(itngcn/ bat be CngelfcBeeenen ongelco^ötBen bupt foubenbingcn/ al0 Jönbe baecontcent veertichingetalle / enbeflaen- öemetbeeetften Zupbcn toinbt nocB toci vijftichte bolgen/ bat BP ïSefibent/ toat Bp oocb bebc/ Die lupbenniet geen tooo?ben langBer Bonbe opüoutitn/ enbe bat Bp tot anber^ te boen niet toa^ gciafl/ ooA batBem opallefBtie b?ieben baec ober èen'tCoKegfe ter 3ibmlcalitepttot Amflerdam 0BefiB?ebm/ nfe eenb}oo?t geantb)oo?t/ becl min joope geggebcn toiett/ bat albaec Conbop foube Bomen tot affiae; linoBeban foo een inloot fcBcpen. 3@aer op Qebdf- beceett 3t}nbe ban'tboo?f3/ isiBenni(T£ g^eben am 'tgemelte CoUegie ter 5ilbmitalttept/ n]et betfoitfi enbe begeerte/ bat Baet Cb. ηοφ metbe e^rlie po^ eenbenuoo?noemben meftbent toilben nottfttettn be 02b2cbpBunt0t a^aeUngBe enbe gBelepbè b^c Oog?i5 CoopbaecbpfcBepen sBePelt Cnoe issootft cjtttatt ban befe Baet ^0. iBog. ïïefolutie aen ben feilsn iSefibént toegcfonben/ om te ftrecBen töt ftim na*
^^%^ènBàbbealBiec geitabt be^fit/ baercpiiQfic-,^. boicBt ben <!^o?locB te 3@atet eerit, baec naer te Iati· u be. tiltaniS quam Neptunus Magno tellurem per· eiitiens tridente, boenbe aen Hollandt, Zeelandt, VrieflandtjStadtende Lande een onuptfpjecilttlÌjtti fcBaebe/ biecgelptBefebectBet ^laet vijfthien hon- dext ende feventich niet toaj! gfieffen / enbe op 05 tefC' Beboen toasi gebolcBtBetbloébfcg enbelangpucptfi ^paenjJ ιφ0?ΐ0£Β.
, ®an Doccum fcB?eefmp benïgeec ΚίίΐόοάκοΠ'- ι (angB^ïStaetCienetael/ nu Secretaris albacc/ ban in bolgenbe manier; ^at^atutbacB'^Q^ox'^,^"' vijfden ®ecemb?iii sönbe nieuto USaen enbe ^pjinS' bloet/meteen NoortWefte ftorm «ieutóeflDi/ci toateciStioot ópBetBoogBdetoaji/ batbanDriefumcr Terps-Dijclcen aftotaen CpUumeniji bJatenoDttw twintich gaten itigeloopen / enbe op fommigfie pw"· fen beZcedijck gBeÖeeltoecDgefpoelt/ boo?DciJo"«· bal ban Bet toatec : bàt be geBeele Collumerzyi ma? toecBgefpoeltenbe een gat gemaecBt fefthienafevcn-
thien vademen biep/ fOO bat Collumerlandt, B^ro-
meriant, Acht Caripelen t'eenemael oberbettiipn- benmetfouttoater/ enbe met fulcfien pflï^^j"- ^tabtDoccum quam/ bat niet te fegae" toaceiiberfcBepbeBupfentoefBgefpoelt/iientiöïï
be25ee|ïenbpmenicBteberb?oncBen.Ooftdongeradec
toa#iiiebenietb?p geloopen/ toant ban totOoftmahorne BabbcBstmebe BootBoöitöewBS Ben göeloopen/enbe beel ban bien toetBe^ Bupfen om bette getoo?pen/ iKenfcBif
icti
ettbeg?oote fcBaebegebaen/ botBfoo
toelinCoUumerlant. 3ien Wierum enbe NetoW^^
kentoasiooc&f(?og?ootenfcBabenietaengetoen/«
wirternieutobeböcöte Hanbentoacen oo(B loopen / enbe binnen Doccum toaii bp be , poo?tbe geBeele Lijnbaen aen't2$olb«c£h P^l
' .....^Boefpoelt / enbe't biepfie ban beO^
Mokbuyerengeiieel bol % |
-ocr page 528-
\
en OORLOG Vijf
|
h„ noduieenu! ijooj lie^Mpfen een sScBeelü (loöt gfie»
e Lviht / oatKC een pacct 6an inlegsen / en 'ttoatec op
/ en
«ne ottccbaitt Dan bf Zijl neben'toitöe toagttjupii drie • ftcatcnt'cenemaelin 'töicpft uptgefpoelt/eninDen iÜ.iUrcn'tDuPS't"'®'^ aenfulcfien Decbeeclöcfiengat
' nrt cnDc fttaet Oaec anttent/toasi fulcöen fctiabe acn^ Uncn Dat nneutoliji te geloüen (iont. Φε Zijl tot Doe - SaDDc mcüe ïjectcul uptgefiaen om op8ljeö?iöcn te · in fuwma ölectfi öat baec extreme fcöabe toa^ ìTJrnm m alles ölaecfiBönlijcö tefien/öatOoö S lantia met toojne oöec on.ö toa? ompeechen. (€ot wShtoaiS ijetNooiderhooft of l^aUcntot aentte «iinoorcmeclitoeeeefpoeit. ï®eBalbe<i5deteme tian h Hiid üjaö Dietgclijt fngefpoelt. ^ijnDc Ommelanden sönooc&eenfge^ÖcBentnöfjei ΐβοΒίΐΐ / cnoe Zijlen tocggefpoelt. ®en <®öt& tuffcften kb-llinewoudeenDurkendam befgclöjc/ Jljnbctioatec hni ftn cetlit ttJateclant gélwojben ; €ot ScheYeling,tcr Hev Gatwijck ifep'ttoatct op fommige plaetfen ooec be ijupneit 5öp Dort en (n Zcelandt 5{jn oocfi Betfcgepbe
©act JB08· öaöben tnclinatfe om af tebantöen £cnlac(iactgeliueïöe.fcöcpen in öe MiddclantichcZce. ajaticlifijcii tieö/mcn mociite baec met fupeccebewn ί ooiö öat Ijaec j® og. fouben gelfeben la(l te geben / tottoiijiiiifiieoaniWfC^IootemetbefcanfcBe / om legm öciEngiiclftOe te ageren /fulcic iö toegfietoen op btcfoecö ban Vranckrijck d'Eftappcs boo? vyf (ffompa» lie f tanf^cfte te paeroe / be toeltbe op Mailricht fonben iitien/ombeDauphiusafteloflTen. ®m vyftienden IJS ge|)oo?t Bet tappo?t / tafienbe een bflec bcltaiu en obfecbantte ban goebe oetonomf e in ïantSi ©lOOtc / 'ttodth Biec na ben een en dertigflcn
gcconbecteert in be bolgenbe pointen :
De StatenSeneraelderVereenigde Nederlanden, allen den genen die defenfullen Hen , oftehooren lefen, Saluyt; Doen te weten : Dat Wy den vijf- liisin defes, tot obfervantievan goede ccconomie in - i'Lants Vloot, goetgevonden hebban te arrefteren de lavolgendepoinaen:
Datasi! de refpeitive Capiteynen ende Comman- «liurs Tan de Oorloghs fcheepen j roer 'tuytloopen «ndeVlootc,tijdelijckdoordeCollegicn ter Admi- nliteyt gheordonneert fai worden , haertevoorfien Mn bier, water ende brandthout, voor foo langen tijdt, ili nacr de gclegenthey t van haere onderhebbende fehe- Pfi. fonder te grootenbelemmeringhe, doenlijck fai zijn, immers ende in allen ghevalle ten minften voor flfitìjdtvan/iWMweecken , ende voorts vanallevic- •««lievoor den tijdt van f/rii maenden buyten Duyns "yttchouden, op pKne dat t 'eenighcn tijde daer aen gnebreckbevonden werdende , devoorfchreve Com- ®»naeursendc Capiteynen voor yder twee daghen, die oe lelvebevonden werden minder dan den gheor- öonneerden tijdt te konnenuythouden , aen watfpe- cie tgebreckoockfoudemoghenwerden bevonden , Wemuiaeettfullen werden in eene amende van'tbe- mifiT" «endagh koft-penninghen , over alle hun ^Mbbende Eecers ; ende by foo verre het voorfchreve pMick tot den tijdt van eénmaendt, of daer ontrent ' komen te eicrefleeren , dat in fulcken
f„i| ®S™reeckigc Capiteynen daer ein boven gecalTeert 'wienwerdcniEndewerdtdenKrijgs-Raedt, midtf- alle andere Rechteren , wel expreffelijck Dilige ' te doen, fonder eenige verfchoo-
Gecommitteerden nyt de ghemelte Colle- V ^'''"''■aliteyt daer toe te verkiefen j noch fo "f/'^^etcki-n Water, Bier ende BrandhÓudt ver- |
lil-, j^'^n-daer en boven eene goede quantiteyt Van P«n u .^'^il'eende nootdraftigheden , οοΛ ' '"ooien,Schoenen,Hembden, endeCömbaer- fen, als mede noch by ghélégentheyt eenighe verver- x66t fchingfe van Kool, Peen, Rapen, Pruymen, Appelen, - - Ajuyn i ende diergelijcke, de ookoften daer op loopen- dete vervallen ende. te betaelen uyt de extraordinaris confentenby derefpedive Provinciën tot onderftandc van de faecken te water ghedraghen, des dat dtn voorfs inkoop foo veel doenlijck ghefchiede, met reiêrvatie vandevryheyt, om in'tghekochte binnen feeckeren tijdt te mogen reftitueren , mits daer aen een tantum la- tende vallen.
III.
Dat tot de ladinge van dien gebruy ckt fullen wordeii kloeckeGaljootSi ofanderkleyn Vaenuygjd'eendoor d'ander beqiiaem om bondertvjftigb pypen natte konnen inladen, en voor al mede hechtenfufïifantomZeetc bouwen, van Anckers, Kabels, ftaende ende loopende Wande wel voorfien, om niet met de eerile harde winc uytte Zee gedreven te werden;
ÏV.
Dat de felve Vaertuygh behoorlij ckfal wefen ghebal- laft, met een Grenier daer over, om alfoo naer'tligtca van de ladmge, ofte een ghedeelte van dien, bequaem te bi ƒ ven om te konnen Zee houden, ende op dat men nietgenootfaedtwerde tot merckelijck tijdt verlies het water over te pompen, cndeledighe Vaten wederom met zouc-water te beflaen.
Dathet Water fai werden gheflaghcnin goethciht Vaetwerck met yfere banden , omme alfoo deste be" tergeconferveert en met min der Ipillinge pvergheno- men te konnen weiden.
. VI.
Dat forgvuldiglij ck gheprocureert ial werden,dat het Bier wel ghehopt enwelgekoockt, gebrouwen ly , in Maert ende April, ofte wel in September eode Odo- ber, om des te beter te konnen duy ren , ennictilinc- kendetewerden.
VII.
Dat het vporft Brer, Water en Branthput fodanig fai moeten wefen geftuwt j datmenaltijtslbo vimdeeem als Van de andere fpecié fonder belet fai kqnpen uy tlig- ten, en dat ten dien fine , ■ het Bier voor, en het Water achtergeiegtfalwerdeii.. . , u
^T'ï IX· " ■ '
Dat aen alle Matrofen en Soldaten opentfijckfal wer* den verkondigt, en bekent gemaeét,dat van wegen den Staet fodanige voorfieninge, als voorfz ftaet, gedaenis, en dat derhalven niemantfaj behoeven cenig ghebreck telyden. ' -jUt. .' η-,':,·'
: IH. J
Dat alle Commatideurs ende Capiteynen dieghe" duyrende dereyfe, eenighBier,Water,Branthput, of oock eenige andere Viilualie ofte nootdmfcigheden foudenmognenvannoodehebben, uytde,yoorfz,ver- forgde provifie fullen moéten werdengerieft engheac^ _ comodeert, des dat by foo verre ende voor fo veel fulac fai dienen tot remplacement van 't ghene de felve, vol- gens de beraemde ordrehadde moeten binnen boort hebben, iyliedendaervoóren, boven de poenen in het eerfte Articul vermeit, ghedebiteert enaengheflaghen fullen werden, m et tweemael'tbeloop van't gunt het ge- le verde't gemeene Lant .kpmt te koften, fo over vracht van de voorfz Galjoots, éa andere onkoften daer op val- lende , baer by fo verre, en voor fo veel fubc foude mo- gen dienen tot iiipplement van'tgheenede ghemeldo Commandeurs en 03ριΐβ5ίηςη volghrns de beraemde ordre moeten aen boort hesbben, dat fyluy^nin fulc- ken cas daer vooren fullen werden gedebiteert, aìleen'· ïijckmetdenprys vanden,in Jcoop verhooght met de brdinaris ón.koften daer pp Idopènde ,foò vyajiriper, dc voorlz Commandeurs en.CapiteynenhareVifSuailie aendeOorloghfchepen iri de Zeegaten leggende» moeten doen aen boort komen , in beyde ghèvallende waerdyevan 't Vaetwèrc^daer inne mede begrepen, mits dat de Capiteynen het félve Vaetwercji .wede/om reftituerénde , daertegé^hi oockmet dcfwcwaerdye
van dictifHUen werden ontkft. „^
©0 3 . |
-ocr page 529-
|
510
X.
Dat tot &xa(3Kr ende ordentelijckei- onderhoudinge, ende naerkominghe van 't geene voorichrev en is, ge- maeckt fullen werden twee Lyften, bey de vervattende den prijs waernaer yder fpecie fai werden uytghelevert, gheproportioneert na 't gene voorfz is, de eene in 't re - guardc vandc Commandeurs ende Capiteynen die binnen den gheordonneerden tij dt ghebréck hebben, ended' anderen ten aenfien van fodanighe, die niet an- ders van nooden hebben,dan 't geene gerequireert wert boven 't gunt by hun volgens de beraemdc ordre ftondc tebeforgen.
XI,
Dat mede ten feJven eynde op't Schip van 'tOp- per-Hooftover't Landts Vloote ,geftelt fai werden een Habij 1 ende vigilant Boeckhouder, mitfgaders op ye- der dervoorfchreve Galjots bequameComifen,om van alles te houden perfedle notitie, mitigaders om yder Commandeur ofte Capiteyn, naer 'tgeene voorfchre- veflaet, extraftelijck te debiteren, ende 'tfelvet'fij- ner tij dt pertinentlij ck over te fchrij ven aen 't CoUegie ter Admiraliteyt waer onder hy reflbrteert, om vervol- gens by 't fei ve Collegie hem op de Ordonnantie van iij η koftpenriingen 't geannoteerde gekort, ende oock vervolgënsgelijckefommevariwegen den Staetinde diftributie van de fubfidien aen't Collegie voor de be- talinge geimputeert werden.
XII.
Datvoorts tydelijcke ordre ghefteltfalwerden j ten eynde dat Daer 't vetloOp van de voorfchreve drii maen- denj de Vloté in, of vóór de OTi/i?;^», wederom gelijcke provifievan alles moge gereet vinden , voor noch rfW» andere maende, en dat de felve de gelegentheyt fulcks toelatendejaldaermet eenenop't fpoedighfte moghe fchoonmaecken, en't Volck eenigermaten verver- fchenj'even ende in alles op de felve wijfe als ten aenfien vm deeerfliJrit macndenhier boven in't brede uytge- drudftaet.
ΧΙΠ.
Ende wèrt aen de refpeöive Collegien ter Admira- liteyt mits defen gheordonneert, in alle de ichepen van haren reflortC) boven haèr eyghen provifie van Anc- kers ende Touwen, nochin te fchepen een fuffifant Touw, endeeengoedtAncker, omdesnootfijndc, aen andere fchepen van ghelijcke Charter onder 't felve Collegie reflbrterende, over gedaen, ende 'tghebreck van de felvè daer mede gheremedieert te moghen wer- den.
XIIII.
Werdende daer en boven oock aen de ghcmeltc Collegien ter Admiralit 71 ghelaft, altijdts te hebben ende re houden goede voorraet van Anckers, Cabels, Maften, Stengen, ende dierghelijcke behoeften, ende de Schépen ftaende tef beforginghe van een ander Col- legie, die naer 't ontfangen van eenighe rampen, door ftormöfte anderfints, inhaeriuyder diftridtreddeloos mochten komen in te vallen, oock naer vermoghen van alles wederom naêr béhooren te vóorfien, tot korte ende lafte van't Coltóe waer onder fodanighe ingevallen fchepen zijn reflortèrende, weicke Colle- gie daer Van prompt rembourflement fai hebben te doen, ofte dat by fkute van dien, fulcx op de fubfidien, fodanigh Collegie compèterende, by den Staetin ge- houden , ende aen 't ander Collegie uy tgekeert fai wer- den. · ■ > Γ ° ' ° . i
XV.
Datoockdcrefpeaive Capiteynen geordonneertfal werden, altijdtseenigh ghelt binnen fcheeps boort me- de te voeren, om bv noot, felfs buyten 's Landt eenige npotfaeckehjckheden inderhaeftte konnen doenin-
koppen·,'tpn mmften niadvenant van yder 4ί«ΛΓί kop-
- ./lliic. :\·, . ■{■. 1, XYJ ■ -1' ".!)|5 fl·,!'; .
Ε0& òpMàe' SrÈck^hïn dé fchepep v«n tov- |
Hchéytdi ö^ghémack éndé komen te femaek, oock daèrdóörihffcdHe eridemè^ifef fiéckt'e gjfeà^eertte werden, dat over fulcx vin deh begihne aen dè Matto- fen ende Soldaten , «en een endede fclreBack te & men etende, opgheleydt fai werden , eikanderen bï fiecktecndefuchte tendienileteftaen , cndcdatoook' byfoodanighe fubdivifie van<ir»«ende drie, ofte ^
cnderffii, als naer ghelegcntheyt fai werden goetghe vonden , cndedatdereipeöive Capiteynen gheordoni neertfal Werden fcherp reguard te nemen , dat het calus voorvallende, den voorfz gcordonneerden dienft efiFedive gheprefteert moghen werden ; Dat oockde Capiteynen 's Landts Vloote , wel ftritìelijck daer toe fullen werden ehehouden , dat fy haere,onder hebbende fchepen alle daghen , tenminften driemalen ter weecke doen reynigen met fpoelen, fchrobben en- de anderfims , ende daer en boven oock fomwylen de fchepen met Azijn doen befproeyen , daer inne eenige Genever-befyen branden , ende dierghelijcke andere remedientegensquade lucht bytijts, endickmaelsid- liiberen en in'twerck ftellen.
XVII.
Wijders is Terftaen , datalle fchepen vanRiemenfuI- len werden voorfien , te weten , de kleynile met tivaelf, en de grootere naeradvcnant, degrootfte tot achtten toe,
XVIII
Ende op dat nieraant eenighe ignorantie enkome te pretenderen, laitenende beveeien den Raden ter AÏ mirahteyt, den Advocaet Fifcael, mitfgaders den Ad- miralen, Vys Admiralen , C^^iteynen, Oificieren en- de Bevelhebbcren , dcfe onle afte te achtervolghen ende doen achtervolghen , procederende ende doende procederen tegens decontraventeurs en de overtreder! van dien, fonder gratie , ooghluyckinge, diifimulatie ofte verdrach , want wy fulcks bevonden hebben te behooren, Gedaen in den /%«, onder onfen Gebette, Paraphure, endede Sij den een en dertighften feftifb. Was gheparapheert , y ^ighrsèirgh vt. Ondèrftont, TerOrdonnatie van de hooghghemelte Heeren Staeten Generaci. Geteekent N. Rujfit, zijnde op 't Ipatium ghedruckt het Cachet vsn haeriloogh Mog. óp een rooden Ouwel, overdecktmet eenPa- pieréRuyte.
JV.1I i.."^·, Ullll·.! UlllCll
Signature van onfen Griffier, op December feflbienhndirl vjf m
Ïti
^oen^ijnoocBQlicIerentieabbtiren ban tife tuin SibmftalitÉpt / ijouDenbe in tffcct bat eeni08c€ollt8i' ^ en tee SIbmicalitept petmtffie fouben Dcbtien geolfbm tót be ®a»t nae WeAen teceniS gaec tàtengfetDeboonniÌ ofìeemaneect/ batfp <0ecomntftteei;bfn büec op malbenbecen fiebtienon· becbjaetfit / nopenbe bê conceffien totbeboö?fj ©awt nae Weftenin berefpctrtbe <®uawieren éDeöÖetitn/ enbe bebttnben bat betfcOepbe abuftbe abbetietuldt aen 'teenenbe'tanbecColleajeeebaen./ oocficpöem· be opegenomen / bupfén ggenoecgfaem fonbementcn cebenv bojfaecbe ggeggeben ftabbett tot foobeemn^ tfficatien / aliSaen ijaec ^oogBUSoe. ïioo?betft8fp» €ólleeién/ op bie thatecie abufibelöcb toaten gew enbe bat fonbec naibeco?b?e / beboo?f5 concepn boben be geene bie albereptS effect göefo?tcert !)am/ oftt be Betieficien boo? be ©aew op Wcften boo? f gingéf^enen ban alle «Éuattieten efgaelte faeiBebaectoe gBefctjapenliont / batootBnotil anbeceàlbeteptiibetieent / effect 0efo?trtttfouoi ben / enbe tot bfenepnbe noci) beïlcent fo"·»®"?"; bocB batfe noohigÖ erïbe bfen'digö geat Bt ISo.,|©óg.tegöemoette.boeren / batfe eenpattBOr
ooiteeltpabben / bat fulcicombecIerebfncBfouWW- fioocengöelïHiit tebJOjbeni Si tn fpHfO?»"'" «?»ιί boojfjabbfiif goetggebonbin / bat aen be KfP^ÏÏ" «ollegfentic 9ibmfcalttiptfn fecieufeteïmn» or ftfi^eben foube toojben / bat be felbe tot nabete w ban haetllo. iBog.omgêeen tebenen ofte onwt ^ ggeclwinbepieterteti/ 'tfp öoebanitö befeloe mogenteefen/ na befeneentgBe foobaneconceUiero cectetöcöofte inb<re«el0cfiraeft foube t)£liten«»« leienen / tnaet bat gaec €b. in cai ban ciben^^, toe bietietibe / be becfoecftecif fouben wnainöaec i^oogö.iraog. enootfi elfectibeiöiBIg^ |
-ocr page 530-
|
hirtöücnBiletK" / DatbeiJoo? befcngcgebcnconteffien «j^rtijanbefiticijennotïj binnen gaetifouöen mogert - ^n/cacen effect en foiteecöen/ ntaec tee contratte foüa- SnWe eeanulleett en ingetcoc-
g Inogten too?Den / op bat aile0 puülöcfielötö en o?-
^'SfooooTö Dae?|oo?&aa· onbccrfcfit totccben / ^,f)j£{iboDtiiboIc&uptbefea[anïJcn/ enbe fpecialöch ,,othe©jotìintfeban Zeeknt, ijaectoatenbegebenbe 'Mbienpananbece Plinten / enbe gacticulieclötö ' tì«EDe«étabt ban Ooitende, tot groot nabeelbannz-- ΓΜ ^taet / latenbe bede ban oe f elbe ^aec 3@|oub)en en I n&ccentilijbcntotla^ebanbe^teben baecfe φ- Sooiit fiabbcn ; baec op sBemclbe ^eecen «©ecommtt- ttftöen upt bc Collegi en tee 3fibm{caUteptg{jcoo?bcelt (laiitien/batirtconfozmitebQn 't becfoecfe toegenjS be nfiemcIDe fiflUlntieban Zeelantgljebacn/Det placs cact ban inroepinghe uan alle 3|ngefetenen befec Éan- ml fiaetinb?eembebfen(lentjebbenbeliegeben / on- Ditbe pxnenbaec öp gijeeïpicffeect / gljecenobeect foube bet)ooccii te biecben / enbe 't felbe baet mebe gge^ impUetrc/Dat be 30^ub)en enbe ittf nbecen ban bte gee- nebtc nfct tosbec foube fiecen / uptbe éSteben enbe Maetfiii ban ftace cefibentie gecemobeect foube too?ben cnöe0:ircjilaii!$enbe BabecjStoeggefonben/ oocbbat ljjcr0een Oet miiifle onbecfjout ban be 3IIelmoefeniecjS {nùe ©iaconen inbe ^teben gebaen foube mogljen iss^tKn. ^at mebe op alle be (iguactiecen ban Vlaenderen geene^Sootfgijefellen fonbec Degoojliictt èafpooit foube mogen toegelaten bio^ben te paffeecen/ Ucropberefpectibe ^iEÌaubccneucjÌÌ enbe Comman^ neutri ban bc ^teben enbe jpo^tceffen ban ben ^taet fiietptcgatbfoubegetibentencmen / enbe foobanfge MfglicfellenpaffËcenbeopteüouben / enbe bjebec^ omtetplaafe ban baec befelbe ggeliomen foube mogen ^n/ of eibers binnen 't ceffo^t ban befen ^taet/ op re
i@oc6raecBenbebe JBfntei: 3^Ioote Dctcenbebouji f 'in'templop ban be felbe ii! geabbifeeit öenfcftienden ' ι ®ttimbft / bat öoebKl ijet geabbifeerbe ban ben der^. dcnfobembec leftleben / om tot beboo?f3 Winter Vloote te beflinecen be nomb?e batifesen dertig iSc^es poftejpcegattenban (@o2togg te fücnecen/ bp be tffiKctHie Colleglen tet 3fibmlcalitept op ben ggé- Isoonliiclien boet toajü gefonbeert getueed op feec goebe Mcnetibcapplicabelopbefetonjiunctuce ban φ Dffljftötecliet fuicttoaS / batftbictbeelbcranberini Inaiii Itomen boo? te ballen / foa boo? 't becloop ban 'tSaecaisjbetegebtooo^bigge conftitutieban be€oU Wen tft SUbmitaUtept gecaufeect / boo? ongelegljm- ixptban lloim enbe ontoebec gate jSt^epenobetöetoi w/enbebaec boo? be becoo^faétbtebnggeceebtgepbt Nndefelbe: batgetoocË nootfeetfaélgc6b>a!ï / bat TO?occbcttt foube tóo?ben tot Bet göereetmafeen ban ®©lootetcg(jcniï fictaenfiaenbe ©oo?-laeti« actie w^n ©panbt te bienggen ; g^at betgalbin ftaet 5''j®!>8.aen'tCoHegie tee 9ibmiraHtept totÀm- TOr^m foube fionncn cecommanbece» om öaeeegew- ^ injcpm totbe a®fntfc ©loote tefucnecen / t'em- piepcrencnbc te ggémoct te gaeri/ en betbolgen!» iti fàl- YjfHQmop be (lequaemfie toöfe boetrtgcft / Dè bet^ Wttoojbcnbe Cöopbaecbpett anbetefcBepen npt ftL^ ."'"^''^©'«flitieren / enttopenbe be cedetenbe gpcn ùp be anbeté CoUegfen tee Sibmtralitept tot be SwinterVioottefutneWH/biettaettgaeiibÉnà)jeic iraoifionnén bjoiben ggeconfenieit metbe l^eewö ^«i^o.iBon. ©ebeputeecbett tbtiifaecfiert bati bï; feri/tÜ"^ "ai bpeninge en intiemingfi ban 't biecpftiijte' SiL^'l^^'Oa^nl'e ^Bo lKog.gtjeöiftoo-
bwtöÉïi böii?bolbaet» te 50h ttn^»- ; · -"riiac.,1,^0. |®>e'«(folut{e bàbbeni w tti^'shften Hobémuétöoo^ttoèmt ggettbiweü taSif'^"!» ftetgfiemelte Cóflegfe tee ψψ bSi^'Amftérdam Öattbert twihtigftentóe féï- bcfiS ' "^ttÈcbénbe bepjotettte enbe «ontóop bair ''wen befec ïanben öaec begiiebenöeBbenöe |
naeeOoAcn» beb)eIc6e (lonben Becbjaectiitc&omcn· ^oiljin gDèbolgljebanöaecl^o.Uaog.ïlefolutieban ben vijftienden befejSgeeramtncectljebbenbc be iBtf' fibeban't Collegietec 3ilbmiralttepttot Amfterdam gefcöjeben / albaec ben veertienden bec fclbec macnt f Öoabenbe cefponfibe op Baec l^oogB JlKog. 25?i£f ban Den dertienden bito/enbe bienbolóBenjS becigfit bot Daec egeene ban be ftljcpen ban (@o?log ban tjacen ceffone Babben bonnen fenbennaec ben Orifont, om be CoopbaecbpfcBcpen befec Eanben banbaec^f të Balen/ enbeBecttaectjStebjengöen/ alfoobeftbepen ban be boo^noembe Bacen ceffoite tot twaelfin getale / gfiebefiineect tot Bet fojmecen ban een Winter Vloote in becfcBepbe bifiricten becbeelt toacen legggenbe / in bectoacBttngBban Baec HoogB l^og. bifpofitieop 'tflucfibecbooifcBiebe Winter Vloote, baecbanfp becfocBten nocB befe loopenbe bieetbe geinfojmeect te mogöcntoecben. g&e ï^eectn «iSebeputeerbebanbe ï^jobintieban Holknt, Bebben tenfelben tpe geopent Betpjobinctaelabbnjei banbe Jgeeccn Bace ^eindpa- len obec B^t boo?f5 fubject cae^enbe Bet in ^ee te b;en:> gen ban be opgemelbe fes en dertigh (©ojlocB fcBepen / gebupcenbefietaenfiaenbe 3©intecfapfoen/en becboI<· gen^ met be cebenen baec toe bienenbe gB^ucgeect / ten epnbe bat befpoebige equipage bec boo?f3 fescn dertig fcBepenaenbecefpettibe CoUegientec Sbmicalitepc fe cieufelBcË gecetommanbeect / enbe na Bace cefpectt- be contingenten ecnltelijcB aenbebolenmocBtentoec:» ben / met becfoecB enbe begeecte om Baec SloogB Ht^og. ban ttibt tot tpt te abbectecen / Boe becce met be boo7f5 €guipagie foube toefen geabanceect /ombecbolgBen^ obec'templop banbe felbe tphelpcB gBebffponeect te Bonnen toojben / fulce alsS naec gBelegentBept ban be in Bomenbe tgbingen enbe naebec tonffitutie ban faecBen ten mceden bienfie ban be Eanbe bebonbett foube tooi- bentebeBoocen.
<©eo2btnaci!i giaerlöcBfcBe petitie Ijsben drieea twintigh geba«n / alsi bolgt :
Ho. Mog. Heeren-ì
■r YhibbbnmetaendaChtnaghefienaen d'eea iijde allcde Refolutiè, de Avelcke U Hòogìi Mog.defen loopendelare ftfiimhsnim wyf
fiflighop 'tftuck van de Mi/»>jedefcr Lande tepaerde en de te voeti, nae de gelegcnthcy t van dc becornrnerlijckre tij den genomen heb beo, ende aeh de andere xij de die ^lüt/iVfBjdewélckewy volghensonsdevoyr, tot verval vandenoodigèoiikoften, daértoerpedterendé, heb* ben uytgheichreven, endé vöorts een feri6uie reflèxie gemkeiaopdett tegênwoordighen toeftant der faecken vanonS lieViiVadeilaiitiOffi tiietvólkomen kenhiöc U Ho Móg; te mógèn diénen van onfe confideiratieii òiil- ttentdeAi^fi^iWfnivandeié generalepropoiìtièvan Ff titii, efad&de feive dien cöntórm, fo in tìatgenerael als fpedael by dë Staten van Oorloge ibdanigh tè moghcn reguleren, dat de faecfaen yan de voorledcin tijtfo veel doehlijckgerécht, en' diéVahdèhtegenwoórdigehen naèftaenftaèndétijtmògeù voórfien én behertigt wór- den , nae harèlmpbrtantie ën gelijck voor de welflant van den StaétgèreqüitÏcrt-^i-brt.
Wy Jièbbèn uyi: de Retróa<ftèn géfien, dat U Hoogh Mo(^. de ίκΛ Militie té vóét in den ordinarifén Staet vaa Oorl<^ljé vemtby Réfplütie yan den veertienden Maertleflieden, noch hebbéndoen verfterrlceö.nlët èenghetaivan'itf'lityfenteeti'hmdirt vyfen taehtigi vbet- kneghteöj endcnae depropórtié van vijfth tzaitiUgb koppen Vodrydél'Coinp^nièghenomen, cndégère- guleértnae hètghetal der Compa^ien de welcke ftaeh teirtepartitieyààde Provindeti van Stadt inde Lande» ^ hetvooribHreVeghetalnae dcjiiyfte juita vandePrö- vindcn té doen brengen oVet- aJle de Compagnien van de Néderl^dtfche Natie, tptlafte van de relpeàive Proviüdeïi, ftaéndc op db voprfz Staet ; ende devile dentijdtyan datbtiderhout maerisghekomentotwVr löaeïideb j endé dé Prov. by ^ré Confenten haerhefebcn vóoi-behoüdfen, naer de ejipÌifàlie van den voorfz tijdt de continuatie van de fel ve temoghentegbenfpreec-
kcQj
OORLOG. Vijf en Veertighfie Boeck. |
-ocr page 531-
5^4- SAKEN van ST AET
|
5'i
* βδ 5 ken, cnde dat hst atu-cmfent van een Provintie alleen, ■——^ dat onderhoudt foudcmoghen doen vervallen, heb- ben wydeonkoften van die voorfchreve elf duyfent ctn honden vyfen tatbtigh ko}5pen liever doen vervatten in cenén extraordinarifen Stact, om by difcontinuatie van de fel vc geene confufie tc veroorfaeck:n in de gee- ncde Λνεΐςΐίβ ordinane is; By een andere Relo ude VAïidenachiJleiiluny leltledcn, hebben U Hoogh Mog. goetfevondendatde Petitie van den Raedt van State Van date den negenden FebrUary 5«/?«« hendert vjf enJtjiig·) terfotnmevanvieren iwintighmael hondert duyfent guldens uytghefchreven, foodanigh foudc werden ge- tcguleerc, dat de Provincie van Hollandt daer in acn- gheflaghen werde met vier ta twintiv banden dnjfent gul- den voor deiiekcn van de N«r( enac MiddilarnfcbeXeej tot lafte van de fes andere Provintien foude werden ge-
Provinciën uyt het ehefey de ordinaris Finti, ende dat naer expiratie van dien tijdt, op de continuatie van die Melitie, ende te ghelijck oockopdemi ddelen van ha- re fubfiftentie ghedacht ende ghedelibereert fai moe- tenworden. Deverfterckinghebyde fes Provinciën over hare Militie te paerde, inghe volge van de voorfz Refolutic foodanigh dan ghevolght zijnde, is de Ruy- terye ter repartie van Hollandt ghebleven in een groote onghelijckneyt, ende ghenoeghfaem onbequaem om tót de felve funiftien, nevens de vordere Ruyterye van het Landt ghebruyckc te worden, daer toe men de fel- ve nochtans feer van nooden hadde; Soo hebben dan U Hoogh Mog: by verdere Refolutie van de ntghen en twintighften September leiileden, goetghevonden dat de Heeren Staten van Hollandt foude werden verfoght de feven en twintigh Compagnien Ruy ters van hare re - oock met een en derügh paerdeii yeder te doen
kcringhe ende egalifatie der Compagnien vanemploy, dc weicke door het verfenden van een -ghedeelte van haere Soldaten op de oorlogh Schepen van Jiet Landt feer verfwackt waren, ende op dat de felve door die fuppleticraochten werden bequ^em ghemaeckt tot ge- lijckendienfl; met de andere Compagnien > daermede men haer te Velden voornemens was te eniployereni Ende is hei ¥endts tot onderhoudt van diejV^ilerckte Ruyterye van Hollandt ten ghetale vgn ttcbtho/idert f,vm indertigb pacrden, ende van die der^ienhondert feven cn feventigh Voetknechten van egalifatie by ghebreck van andere middelen ghenomen, uyt die twaelf Ton- nen Gouts, de welcke by den Raedt den v^fen twintig' /ï<«IulySeftienhondertvijfenfell:igh, tot verilerckin- ghe van des Landts Militie wieren uytghefchreven, mitfgadersuytdetwee TTonnen Goudts, de welcke by een fuppletcare tetitie van date den fis en twintighften September daer aenvQlghendcverfocht2.yn; Ende gc- lijck die Tu/ee Petitiën zyη ghereguleert gheweeft naer proportie van een feeckeren korten tijdt, de welcke nuhaeftteneyndeloopt, heeftdenRaedt by Miflive ende haéder Petitie van dato den derden December left- Ifedén, ter fonjme van ffs'hondert tbien duyfent guldcns, U Hoogh Mogende fulckx feer'erni^i^h voorghedra- ghen, foodatoockdaèrov,erby dcfb generale Ftiitit noch öpck in den ordinarifen ofte^ extraordinarifen |
Mrtr»»/»ri tenghetallevan vterdujfent coppenby Ref lutie van den drie en twintighjlen September fepmheni^' viet enjefligb : Ende by reparatie ofte by equivalgi'■ van andere Compagnien aenghenornen ende verdeelt zijn als in den voorleden Jaere op den Staet van Oorloae gebracht, cnde nu weder daer op gelaten, foodathet niet van nooden is yets byfonders daer van acn tctrec-
ken.
Ende de Wïirr^fWfri ten getale van fisdujfent, zynbv petitie van den Raedt^van dcn_ fa en twintighfin
■en,
partitie.
vcrftercken, ende dewylegeen*Fff«M voorhanden was tot der fel ver onderhoudt, ende dat dé Heeren Staten \ ven handert duyfent guldens, daervan by defen/ri/i/Wf vanHollandtontrentdefaeckevandeZee hadden ge- ofte by de voorfchreve Staten van Oorloge oock verder fourneert hare Q^of^teghens het onderhoudt van die j niet ghementioneert ende wert, om dat die Refolutie verfterckte Militie hier vooren ghefpecificeert, is tot nochonvoltrockenis, endede eiFeden daer van noch een equivalent ende om egaliteyt onder de Provinciën te obferveren, by de felve Refolutie van den «ff«λ iw/f»fi^ir/?fn September te ghelijck ter neder gheflelc, dat den Raedt van State noch dertienhondert enfeven en fe- «/««i/fi Voetknechten fouden doen werven, tot verfe-
nocu qutii jii ucij yjuiiMiiicu urie cxcraoramanien teweten, aatu Hoogh Mog haer nieten Staety!snOorlogh?nietghcrnentioneertcnwert ; De aWfercn meteen bctoegheUjcke forghelijcke
ftaet gebracht, dat U Hoogh Moghende den gherequi- reerden endegedelïreerden dienit alle daghen daervan fullenkonnen trecken. Endedewijle den Racdtvan dat ghevoelen iü , datdeNieu gheworven Militie for- nielijckin Regimenten ende in goede ordre gheren· geert, bequaemlyck ten dienfte van den Landefalkon- nenwerden aenghehouden, foozynde onkoftenende het beloop van dien oock ghebracht op dien extraori- naris Stact de welcke alberey ts aen U Hoogh Mogendt is toeghefonden, ende die nevens de ordinarifen Stacdt aen de refpective Provintien fai moeten afgaen. Bo- ven alle de voorfz, MiUtie te paert ende te voet, hebben ü Hoagh Mogende by Reiólutiê van den felven/wm twintighjlen September noch ghcarrefteert. hetacnne· itienvaneen corps van drie duyfent Switfers, endeden Raedt van State by petitie van den felven dach daer toe uytgefchreven een fomrae van ontrent driehitiintmtin i/«j(/ent guldens, vervatin een meerdere foramevan/<-
1 maer werden tegemoet gefien, ende hebben U Hoogh I Mogende eyndelyck dan noch by Contrade ende Ca- pitulatie op den ««^««(«βΛ» September leftleden met ; deVorftenvan Br»nfw^(k^enae Lanenhurgb gheflooten, j haer felven verbonden tot het onderhoudt van (W""/»;- i/ènfpàerden, ende vier duy/ent Voedt-knechten,en- de daer toe ghedeftineert de twaelf ttmm gtuiri I ende tweemeul hendert duyfent guldens, hier voorenaenge* roert, foo dat oock daer van in defen niet verders ep wertgheextendeert, omdat UHooghMoghendeon- twijiFelijckÌullenzynverdacht, op ditpoint, alJtotoe boyen geroerde acht hondert feven en dertigb paerden, en- de dertien hondert feven en feventigb VoetkneChtM
te furneren de middelen dc welcke tot derfelver fubli' ftentiegherequireertzijn , endeby confentendenoo- dighfurniflementopdevoorfz fuppletaire petitie van den<ί<ΓΛ«December, terfomme vunfis hmidtrn»''""'
duyfent guideas, hier voorenaenghetrocken, cndcora
dat alle die voorfz diftinac Refolutien , ende daer op gevolchde verfterckinge van de MiUtie te paen endetevoetinverfcheyden tyden gheordonneert en- de gheefFedeert op byfondere middelen niet en moc^ ten cauferen cenigheconfufic ontrent de ^
dresendedeconiententothet onderhoudt, dewe't^ daer toe van nooden zijn , heeft den RaedtMcdtgw- vonden achter defeby tevoeghen een corte ftecinc van die refpeftiTC wervingen, affèikarien ende comw ten, om tot efclairciflèroent te mogen dienen aen cie r fpediive Provintien , cnde willen hier nu ms^·· ren 't gene van haer devoir ende van hsre voorforg" ' té weten, dat U Hoogh Mog haer niet en w 'e"
September leftleden verfocht ende uytghefchreV oockna dejuyftequote en proportie verdeelt, foodat' het mede niet nboifaeckelijck enfchijnt omyedtsver· ders daer ontrent te doen, te min, om dat den Raec wil hoopen, datraen by goede ordre en vei Ilerckinghevan
^ ^ deoudeJMilitiemetmeerderdienft, endemetmeerder
■^ox\!Ï:nfeven hindert vyf en tachtigb^Sitiiàtn^eviàcfes dny- I mcfnagc haeft daer van fai connen ontQaghen ·νν·0Γ- ƒ»«(ƒ« voetknechten , te betalen voor den tijdt den , te meer, als U Hoogh MoghendefulleiiUrillcnre-
vaneeniaer, uythetrefterendcAii//iiif»van die voor- j flefterenophetaffeft vandenieuwewervingejdewel- fchrcvevieriwiwien;?^ Tonnen goudts, daer van wy kebyllefolutievan U Hoogh Moghcnde van date den
dan ghcen andere repartie op den ordinaris ende extra- \-uier e?i ttuintighfien Se^ttmha:, ende den twmighftm
ordinarifen Staet van Oorloghe ghemaeckt en hebben, i Oitober leflleden, ten ghetale van drie dtijfim Ruyterj,
om dat den feJven totdeniijdtvanlunyaenftaende, | ends fes duyfent Voedt-knechten, in fii>«e//Reginienten
haeronderhoudt moeten vinden, by ^le voorfchreve rijnaengeftelt, ende nughenoeghfaeminfoodanighen |
-ocr page 532-
^66$
en OORLOG Vijfea Vemighfie BoecL 5 i j
|
vaniwM''®'" ontij digh ofte te fpaerfaem ontrent II) L yerminderingh van hare Militie te refolveren j ' Macr dat fy haer uu willen voor oogen ftellen , d ie con- Lvatie ende denwelftanc van den Staet, de welcke ! defe fwaere ende bekommerlijcke tijden met vol- komen vigeur ende met confiderable macht ial moeten shehanihicftworden, endeinhettoekomcndealtijdt lillen verdacht zij η op ghenoegfame middelen van de- feniie, om de Militie van den Staette houden in foo confiderablcn poftuyr en aental, dat dengdige enfcrge- Uicki Nabuyr^" j door die van den Staec mogen werden iföhefcliickt 5 te machineren hetgheenefy op desfelfs iw.khsyte" onbekommertheyt llillen derven onder-
^^^dc om vervolghens voort te gaen tot de noodighe ingrediënten, de welcke in defe generale popfitit van peHtien nu eenighe laren herwaerts gheinflueert 2,ijn, ^denaerdiefelve ordre hier noch weder foude moe- ten influeren , foo foude nootfaeckelijck hier weder moeten ghefproocken worden van de ««Λ fchuldm de (fclckenochzijn van de voorighe laetfte Oorloghen, ende van dat iwaerepack van de intreflèn , de welcke óvcrdecapitaleninde fel ve Oorlogen ghelicht, noch dagelijate betalen zijnj mitsgaders oock van àcghere- fmiiirà ;»i<rf/re» op den Staet van Oorloge ghebracht ten behoeve van de Provintien de welcke haer credijt ende middelen voor de laften vande Generalitey t ghe- interponeert hebbende , oock daer van opdenvoorfz Staet jouifferen yder naer proportie van haer verfchot, maerwy zijn beducht dat de laften van den tegenwoor- dighen tijde, ende de apparente onkoflen van den aenftaenden lare foodanigh zijn, dat een yghelij ck van de Provintien met alle hare ordinarie middelen , ende met alle het gheene extraordinaris fai konnenghevon- denendeghefchreven werden, genoegh fullen te doen hebben om te furneren het gheene 'twelcktot verval vandien, vereyfcht fai worden , ende fullen derhalven diefititie van redres vande oude verloopene faecken moeten uytftellen tot bequaemor tyde, a s den goeden Godtiniijne genade den Staet van het lieve Vaderlant vande tegenwoordige bekommerlij cke tij den gereddet Mineenvredigen toeftantgefteltfalhebben.
Ondertulichen kan den ΚοίΛ niet onderlaeten we- derom te repeteren ende teurgeren de particuliere engeneraleliquidatien overalleda ordinarifeendeex- traordinarifepetitien , de welcke van tijdttottijdtzijn uytgefchreven, daer over m den laere fiftienbinden drie "f'f'ih 3 nevens de ghenerate fropfiüe by een naerder Mde particulierder advijs de confidcratien aen U Ho. Mog.volghens der ftlver Refolutie vanden f«r- tiimiin November van dat laerzijn toeghekomen : Endewertby denRaet ghemeentdatde voorghealle- ge«rde redenen op de teghenwoordighe befwaerlijcke conilitutievantijdengeformeert, gants niet en belet- ten dat de Provintien daer ontrent malkanderen ghe- Jjick doen ; maer dat ter contrarie daer door een meer- der gcnegentheyt en difpofite tot onderlinge affiftentie roudebevordert worden.
Ende om dan voort te gaen tot het gheene van de te- gnenwQordighen tijd ende van den prefenten noot is, Ïjnt den fiw» figh ghenootfaeckt U Ho. Mog. vervol- gnens voor te dragen eenige andere Pointen, daer aen oor de confervatie van Staet ten hooghften gheleghen ifjende daeropUHo.Mog.met eenferieufereflexie ude met een prompt furniffementvan middelen ful- ^ moeten refolveren , indien men niet en wil «:rvallen tot allerhande defeólen , daer tegens den ^««fonder dien niet en kan voorfien, ende daer aen
r^j.^^'^'^ibyfonderlijck in de voorfieninghe vande •^.'/"'"«''van deprovifien van Fymi ende Anmmi- " Wde Μί^φ,,ιη ^ ende in de voorraet van Cmton Eien over in alle de Frontieren door-
vaTd- "^"r gl^^breck is , ende in eenighe
bim ^r ^Ί onverhoopïen toéval
«icn R 7 konnen tegenhouden j, Ende hoewel by I^g iP'gheduyrendeden tijdtvan defen loopenden
eauesisbygebraght, wat eenigermate van hàere |
macht ende direitieisgeweeÖ, ende dat die noch iu haren goeden y ver onverdrietich willen volher,deiJ jfop konnen U Hoogh Mog. licht atnemen, dat alle die toevallen van den tegcnwoordigen becomraerlijckcn tijdt, op verre nac nieten hebben konnen gherechc worden, uytde ordinarife middelen van des Landts Cmftoiren, of uytdie gene de welcke op den Stiufven Oirhgt tot lafte van de Provinciën gebracht zijn> ende als den Rm by alle bedenckelijcke devoiren putrenc den felven heeft gevigileert, omvanydervajadieijte mogenconfequerenjdatgeenedaertoefy haerby haeie conlënten hebben verobligeert ,ende die voorfienitï' ghe verder heeft ghedaen, om U Ho. Mog.tijdcUjck van de ongemacken te waerichoiiwen, cndadeieiìiie- dien tot redres ende verbeteringhe by /ftiije voor te ftellen, ende dat fy tot noch toe foo ongeluckich is, dat aen die devoiren niet gedefereerten wert , ende dat de confenten tot die nootfaeckelijcke gerequi- reerde remedien niet gedragen worden : Soo wi kn fy ten minften dat vertrouwen dragen tot U Ho. Mog, gewoonelijcke difcretie,datiy daer over niet en kon- nen worden aengefien.
Omvan de/ii^i/r»« jFii«/jfM»>/i te beginnen, weten U Hoogh Mog. dat de felven Iw tij den van Oorloge, ende op voorighe Staeten van Oorloghe, isgenomen gheweeft op dnimiul bondirt dujfm gulden jaeriijcx, ende by de opgevolchde vreedighe tijden vermi.ndjcrt op hondtrtvyfticb dnyfent guldens > endeeyndeUjcb op hoope ende gegherene verfeeckeringhe van prompt furniflementop ttifevmticbdttjfent guldens, ende konnen U Hoogh Mog. lichtelijck afnemendat met die geringhe fomme ( tot fublement van de Provinciën foo ten uytterflen gheretrangeert)niet volkoment- lijcfc en heeft konnen onderhouden worden alles wat tot de-Fwt/yïfai/ifpeöeertvanfo menichvuldigeFron- tieren,Steden ende Forten vande £«»«/*af, tot ende langs den TJfil, Rbyn, Maft, Schilde,eade'm Vlaeudm» geleghen, ende dat daer mede tegens den tegenwoordi- ghen noodt aen verfcheyde van defelve ioo onver- wacht nu overkomen , ende tot de exKraordinarife re- paratie daeraenvereyft, nieten heeft konnen voor- fien worden; Soo dat den Riudt ghenootfa^ü ghe- weeft zijnde een extraordinaire of fuppletoire petitie ter fomme van twee bmdert duyfetit guldens op den aegea en twinticifte» Septembrisleftledenuytte fchryven, geen- fmtsenkonde twijfièlenofde refpeftive Provinciën fouden aenftonts zijn gedifponeertgeweeft, om met fpoedighe confenten en prompte furniirementen ;den Roet in die ongelegentheyt by tefpringhea, daer van nochtans tot leetwefen van den Koit tot noch toe niet vernom en is ? foo dat de fel ve genootfaeö: is dien poft op den tegenwoordigen Staet van Oorloge voor den Jaere feftbieaboadmfes eufifticb, wederte verhooghenter fomme van hondert vjifiibdufjtnt gaidens, metvaft ver- trouwen , dat U Hoogh Mog. niet alleen dat nodighe Confentopdegefeydefrt'tievan twte hondertduyfentg\ù- dens alnochten fpoedichften fullen dragen (op welcke prefuppoft ende fondament den genoemde poft voor het aenkomende Jaer, foo moderaet genomen is ) maer dat oock aen den /feit voorts in baren contanten gelde, d'eene helft tegens den eerfli Moert, en d'andere helft tegens den Septembris fullen doen ter handen ko- men die refpective quoten in de genoemde hondert vyf~ »/V6 </»ƒƒ«»» guldensuytgefchreven; daer mede dan ver- trout wort dat die voorfchreve Frontieren fullen in behoorlijcken ftaet herftelt ende konnen onderhou- den worden, oftebyontftenteniiïe van dien,foude den Eaedt genootfaed worden het werck van de Fortificatiën voorts te abandonneren, dewylefy geene apparentie en ficn,endeU Hoogh Mog. welaffirmativekonnen verfeeckeren, dat op eenige jlSifrto tot lafte
van wat Provincie het oock foude mogen wefen, geenc iejledinge» voortaenmecrtedoenzijn.
Het ghebrcckvanV;vr« endevan Oorloge, heeftfich indefetijden oock wel notoirlijckgheopen- baert, ende als U Hoogh Mog. fullen believen te let- ten wat middelen by den Staet van Oorlcghe werden uytecfchrevea tet vervel van die voorfieninghe , de ' " welcke |
-ocr page 533-
|
5'4
16ΰ ( ^Velcke över foo menighvuldighe Frontieren te verdee-
__1 lenzijn , fo full en de fdv e oockwd licht bcgrypen dat
hétaen de voorforge van den KWf nietghemanqueerc en heeft dat den voorracdt allefints niet en is gevonden fodanigh als het wel fchynt gerequireert re zijn, ende of wel by de verdeciinghe van het miUiom gulden, rot lafte vande/iiProvimien ghebragtinde voorCi U Hoogh Mog. RefoluticVandeniKiyïfwJuny leftleden, eenighe kleynepartyenzijngheilcldcterdifpofitievan den Roft,
tot verval van eenige foodanighe provifie ^ ibo en heeft men echter de defetìen van dien, al mede nier konnen machtighworden , ende fulcxgheene voorfieninghe daer uy t konnen doen : Soo dat den RmJt oock in dien deele hebbende gevigileert op alle het gheene van hare diredtie ende van haer macht is, U Ho. Mog.nootfa- kelijck voor het toekomende fullen moeten verdacht zijn, op prompter ende verfeekerder middelen, om de Magaffnn te voorfien,en tot dien eynde niet alleen con- tinueren de puft van drie duyfent guldens ter maent tot ver- val van Vjvns op defen tegenwoordigen Staet van Oor - ioge gebracht, ende de verdere poften van voorfienin- ge van Ammunitit tot lalle van de refpedive Provinciën noch-werdegheftcic, maeroockby deconfenten van eenighe exfraordinariffe petitien , wedefeen goede forame defalqueren tot verval van meerder voorraet,ge- lijckbydemeerghenoemde Refolutie van den.dti^e» lunij isgedaengheweeft, en meent den Rtudt oockniet buytenpropooftte zijn, U Ho. Mog. weder te eiinne- ren hecgeene in voorige jaren aen derfelver confidera- tie is gcbraght gheweell:, of namen tlijck de Burgers en Inwoonders in de reipedive Frontier-Steden woon- achtigh j ofimmers de Regenten van dien , daer toe niet en behooren gehouden cc worden,datfe haer felven vooreen tijdtvan fts maendenvoorfien vanhetgeene tot der iëlver fubfillentie vereyft wort, omde provifie vandeJidi-<i!/;«<Bpuyrlijckte latenten behoeve van de Miiilh.
't Gebreck van het Ο»οη ende Ajfuyten, is allefins foo grootin de Frontieren dat mengheen gheringefom- me van penningen ende in een korten tijdt, daer tegen niet benoorlij ck voorfien en kan worden; Ende kan aen UHooghMog. oock niet onbekentzijnjdatop den Staet van Oor oghe noyt eenige poften van die natuyre en zijn gebracht geweeft, daer uyt men eènige voorfie- ninghe haddc mogen doen , ende dat den Riudt echter daer op vigilerende, nae hare plicht van jaer tot jaer aengaende het Canon by deghenerale propofitievan petitie Vijftigb duyfent guldens heeft uytghelchreven , ende met meenichvuldighe devoiren omtrent de pro- vintienaenghehoudeom het furniffement tcmoghen hebben alieenlijck van eenige weynighe jaren, om im- mers ecnigen voorraedt te konnen doen, ghelijck fpe- cialijck daer van kan blyeken byhaere Mifllve van dato den acbt eo twiatigifltnjilly fefiienbotidert vitr enfiftig, ende van den fefdm January fiflbien honden vyf en feSligb aen de refpedive Provinciën , ende by de petitie van vyfbmdert dnyfent guldens opden vieren twintig- fttH Odober leftleden aen U Hoogh Mog. ghefon- den , ende foo oock over het ghebreck van àc Affuyten by devoiren alsvooren , endeby petitien van wrtj^i rfii^yèwr guldens van dato den tbienden January leftleden, op al het welcke tot noch toe gheene confenten afghe- komen, ofte eenighe eiïëden ghevolght zijn, als alleen dat eenige weynige voorfieninghe gedaen is in fodanige quartieren ende Steden op ordreende met communi- catie van den Rflf Λ, maer van weynighe importantie, foo dat den Raedt oock nochmaels devoorfz petitien inhereren , endefeer ernftelijckverfoeckenmoet dat U Ho. Mo. haer willen bequamen om tedoen hetgee- ne nootfakcli ck is, en fonder uy tftel dient ghedaen te worden :, op dat omtrent de Verfeeckeringe vande Fron- titrtn en vervolgens op den welftant van'tLant menfig cenigermaten geruft moge ftellen.
Omtrent de faken vande Zee, meent den Raedt dat het onnodigh is U Hoogh Mog. vecle reden voor te draghen.i waeromme hetnootfaclijckfalzijnteblyven
m dat aenfienliji kaere Zee-macli |
by menighvuldigh^petitien dienaengaende gheded " ceert is, ende noch onlanghs by die van denfevtminf' November leftleden van ntghenmillietnentotvtty^^'" Equipagie, ende van «wee m///»«««« tot den verd aenbou van capitale Schepen , is noch in verfcher m^" morie, ende de confidcrable macht van de Naburi h' Vyanden, leert ghenoegh, Wi,t middelen van teghw ftant gerequireert zij η, alleen lij ck m eent den Raet d J het van haer dsvoir is mede verdacht te zijn op de mid
delen,de welcketot verval van defwaereendeonvei·'
mydelijck laften vereyfcht worden , ende ophetghe' lijck dat de Provinciën daer omtrent 'behooren te doen aen malkanderen : bet bemfideren vande órditturijp, delen is in ordrehet leife , ende v/ordert derhalvenU Hoog Mog. vcriocht aen d'eene zijde te continueren de ordinari/e Cenvoyen ende Licenten, alsoock den ophef
viinhctLa^ enVeyl-geldt , ende andereverhooginghc vandenielven , ofte in plaetfe van dien ,alsnocheen- maelte willen anipleóteren de dubbele LyiledetCcnt„. en, de welke by den voorilach ende advyien der Ghe- committeerdenvande ghefamentlijcke Collegienter Admiraliteyt in December des UsTsfefibimbcndtrtraiü Zij η ter neder gheftel t ende inghedie nt in U Ho. Mi» Vergaderinge ; En ghelijck uyt de Ordinaris MiddeS op verre na niet en kan vervallen werden 'tgene totfo groote en noodighe Equipagie gerequireert wordt,by. Ibnderlijck in defe Neringloofe tijden dat alle Naviga- tie en Commercie gheinterrompeert, by gevolghe die middelen en gronde toegevallen zijn, dat U Ho. Mo-op 't fpoedigfte willen doen inbrengen hare Confenten op devoorfz«f^i»ende twee millicenen by den Raedt tot dieextraordinariffe Equipagie en tot verderen aenbou ghepetitioneert, en voortsopdevoorighepetitienvan die nature, daer op de Confenten van eenige Provinü- en noch manquerenmoghen, ende dat de quoten daer van ten eerften moghen werden gefurneert tenCom^ toire van den 0»//in^(r Generaci : Opdat alle Collegi- enter Admiraliteyt mogen werden hequaemgemaeft om U Hoogh Mog: falutaire refolutien omtrent foo een fware confidcrable Equipagie teghen der tijd te achter- volghen; gelijck dat de Provinticn malkanderen daer omtrent behooren te doen verftaen in deliquidatic die Zy moeten doen van de betalinge de wclckezy door de faccke van de Zee, byfonderlijck in defelaetfte tijden, ghedaen hebben, in ghevolghe van de Petitien by des Raedt, tot verval van de laften derfelver uy^hefchte· ven, omharcDi/ffiifflvoortsdaerinnetefuyveren, «ö de fchulden op de Collegien ter Admiraliteyt daer op ghemaeckt ende noch open ftaende, daer uyt Yoldaen te worden, ende foudeonghetwijiFeltoockdcgbene- gentheitendedifpofitie tot onderlinge affifientie, daer mede te meer bevordert worden. ·
Ende de\vijle defe Pri/ii/ti» vele ende verfcheide lif- ten impliceert, foo voor de iaccken van 't Landt als van de Zee, ende dat allefints in de Provinticn over « middelen gelaboreert wordt, waer uit de fel ve te ver- vallen, foo heeft den Raedt ghemeent dat het niet on- tijdigh is U Hoogh Moghen theden noch weder voor te Hellen, dat grootelijckx dienftighzoude zijn,ind'en volghens de eerfte inftellinghe van de Üme, in de rel-
peaive Provintien ende in de GeaflbcieerdeSteden en- de Landen, konde worden gheheven ee^rigttmiU'"» vandeconfumpiienmetverantwoiirdingbe van divijf^f"·"''' ■Waer door de Provintien bequamer fouden worden gf niacckt te dragen de Laften de welcke de felve hebbea op te brenghen ; ende hoewel dien voorftel ondw νκ- fcheyde pretexten, tot grooten ondienil van het mm^ tot noch toe by verfcheide Provintien i» ghedecUUK^ gbeworden, foo vindt den Raedt echter van naw °
- ìrìt van Middc
SA KEN van'STAET
ende dat de felyc noch behoorde vermeerdert te w ' den,indienheteenigermatendoenlijckis, het ghe^^'
rieufte te recommanderen, ghelijck mede aen d. r
---------------------.j-----j.. j. pedlive Provintien, dat zy ondertulTen middelen cu=
ijckpoftuyr, daer in den Staet met nu in den zijnen heeft ghcintroduceert en treat, j, :ht in 't ketfte van defen lare is geweeft, maten willen benii5cieiren,dat die oprechtclijcs W ^^^ |
-ocr page 534-
|
nenordinarifen Staet van Oorloge behelftin 52. Com-
pagnien paerden Den nrfyi™ luny Sepienbenden ■uijftttfejiigb, is gerefolveert de Militie te paert voor fes Provintien te verftercken U) t het ^iillietn van dc bewufte vier en twintigb binden
guldens met paerden . ......
Dewelckeby de voorfz Provintien tegens 'twelckehec equivalent van Hollant terfomme van veenbien bondtrt JujfiKt guldens, onderhouden moeten werden tot lu-
XfffifittihttiHert fes enfefligb.
Den nr^in in iwintigjlen September, is gefolveert de ver- flerckinghe vanfevtn en twtntigh Compagnie paerden, op de repartitie van Hollandtftaende , ydermet een ndertigh paerden om die Compagnien met die van de andere Provintien te efgaliferenlyn paerden . . . WclckeonderhoutisgecompaflëerttegenB't onderhout VXidirlbim houdert jeven enfeventigb Voetknechten hier ondervolgende, endc is vermengt in een majfa mettet onderhout vande Lunenburgbfo Troupen, tot noch toe ccfiimeertuyt de twaf/yiini/srt </«;»/«»'gulden , endc oefnppletoirepetitie \anhwdert duyf,ni&i\éen , en fai daer toe nieuwe /mds moeten verfpcnt worden, els by petitie vanden Raedt van datoden derden De- cember killeden , ter fomme vanfts bondert tn tien duy- /■(«^Idensis uytgefchreven. tó/Hnieuwe geworvenRegimepten te paert, komen tot ... paerden . . . . . . . ♦ . Syn gebracht op den nieuwen exrraprdinarif Staet van Oorloge,
Ten behoeve van de Vorften van Brunfwyck ende wnenburgh onderhouden werden , . · paerden . Te betalen uyt de voorfz petitie albereyts gedaen ofte nochtedoen.
. --hehevcn, eodealfoo devoorfz nootfaeckelijc- 1-1 |°|jften ghevondcn endc wel ghedraghen konnen |
worden of^e yets vord^i, Xoude.kpnpiin , löiJf. ovcrgemacd, rotvoldocningévaR<Ìeyop^fiCa^^^^^ met oen hooghghemelten vorfi van Bfcn/wijck, ttide Lünenbprg gemaeckt, ende d^t.U Ho· Mpg;., dienvol- gens geene reflexie willen makén op de prdres dé "jv.ek- kevoordefen in het cynde vai\dc,/iMiiMe gheinpu'^ert zijn, om de conjentm te doen inbrengen voor. à^ajte^din May van hec vplgende laei;, macr ^t in d?len^alle,<ié]i- beratien moeten worden'ghedirigeert tòt feritea ende reeiivotdieninge , fonder de WelckC aö ytó Militie nootfaeckelijck moet vervallen , endë dölban- deren, daeraen denüWt nietfoude Willen fchuldigh zijn.
Aldus gedaen in den Rade van Staten, en ter Verga- deringe van haer Ho. Mog. overgclevert den acbthimdert' Oecemheifeftienbmdert vyfm ftftigh. Was geparaphccrt I. Ripperfetfefttrhem, i/t. Onderftont Ter Ordonnantie vao de Raden van Staetender Vereenighde Nederlanden, Gctekent ' "
en O O R^ L O G Tfyf en'veertighfle Boeck. ς ι ξ
fSrverbiyven"mach,
Voor'tlaetfte fai den ΚβίΛ nochroaels feer ferieufe- lijdverfoecken , dat niet alleen op de ingredicnten van defe . op den ordinariffen Staet van Oorloghe » maeroock op den extraordinarifen nieuwen Staet, ende op de particuliere petitien hier boeven ohsmélt, denoodighefiw/«nfi«ten eerften ende fonder uytllel mogen gedragen worden, ende dat U Ho. Mog. wel wlicn verdacht zijn dat by den KWtgheen/wvti fOor handen ii, daer uyc de minfte partye van de voorfz extraordinaris gheworven Treepen , oock niet voor den gheringhften tijdt foudcn konnen onderhouden
StaetvanMilitie teTaert ente Voet den v^kicnàcn'Decmb.fefltenhondertvìjfenrefiii^.
£786ί i8 a
G.VanSL ing elan dt.
1619 beloopenmaentlijck 785 nacBtlijfik
iBBcntliJck
termacflt
ter maent |
924.7 Paerden
'tVoetvolck.
|
^D ^'."^opden nieuwen Staet van Oorloge.
den »cbften]uny-vyfenfeftig 1 van deƒ« Provintien oyt het milUtm Voor ME"ï,fgrfchreven . ......
Jen Γ als boven, '
«1 ιί«·,7 Λ "gens de voòrfz acbt btndert feven
DwOrdinarifcn Staet van Oorloghebehelflin in.
......... 1x355 köpp.bp.BMcnt 2470411510
gWptotfupplctievande Nederlantfe Compag. |
kopp»terIep.i»aent $9107 3 f koppce 4.S32J ιβ ο |
toffip 15 ο
De
-ocr page 535-
ζΙΖ SA,KEN van ST ΑΕΤ
|
itfiSi Dewelckei^oeten onderhouden worden'als doorde ■ voorfzwJriWfrt/fWrt «ί> ■^«■f'iipàerdenh vooriï
gefeyt. ' '' ' ^ „ r'
DeresnicuweRegiméntenrevoetbeftaenih· . . . *
Sijh gebracht pp den nieui^.en Siàet van Oorloge. De Mariniers bsftàen ih'". " " i '
Staende op dé ordinarife Staet van O.öfloge Ten behoeve van de Vorften van Lunehburgh moeten
onderhoudén worden uyt de middelen als vooren Waertgclderi. ' ' ' ' ■ |
6006 kopp. ter lop. macnt ο ^
4.000 kopp. ter lop, macnt 34037 ij 0 J
4000 Icop. ter lop. macnt 4.1048 4« ^ ioDo koppen. |
|
Voor de Switfers
ƒ ,
De onkoften ende verdere ipgredienten van de ordina- ris Ütact van Oorloge ter loopend. maenc . ......
Hiit extruordinaris voor de Luntotarg/e Troupen be- ftiiendein de Generaliteyts laften, Traftamenten van hooge Officiers,gagien van Cülonels,&c. . . , SoöimadenordinarisSuetafgetrpcken Drente ' · . Paerderi ' ,
Voetvolck ■ Mariniers . , , Verdere onkoften |
ter lopend, maent θι ■
•3
• · · · aiiSj 12 ö
^78^3 18 De 11185·koppen '
Ì4.704.1 19 10+ afgetrockeniii
fget,
Drente blijft iioTï, komen 88z2i ig 3Γ |
^36874 ay
"Datr in kpmt
Gelderlant 45)^1 10
Hollant
Zeelant
Uytrecht
Vrieilant
Over-Yflèl
yi44i 4
8101 16
yi44 10
10188 I
^
6
I
O
6
Oaer in komt
Gelderlant
Hollant
Zeelant
Uytrecht
Vrieilant
Over-YlTel
Stadt en Landen
giyo y 10
Stadt en Landen 4144 10 ο
y3Ö'874 if ο
Somma van de Extraordinaris Staet fonder Drente
88aiz 18 I
3000 Switfers 3078Ì · ♦
|
Paerden , Voet-volck ♦ Verdere onkofien
13824^ 7 ο
Dm in komt |
Ό iter in komt
1727 17 +
17515:1 » 6
2827 ? 7
1795 + J
15:510 I II
Gelderlant
Hollant
Zeelant
Uytrecht
Vrieflant
Over-Yflel
10511 6 4·
StadtenLanden 17551 + 3 3078^ O i |
Gelderlant
Hoilant
Zeelant
Uytrecht
Vrieflant
Over-Yflel
Stadt en Landen
|
138244 7 O
'De Lemenburghfche Troupen
Paerden . Voet-volck Verder onkoften
19 ö 41048 4 O 2Ì283 IX 8
115007 15· 8 |
Xomi Jioll. ter hopende mmt*
'io6o9 8 I
■ gjo6o 6 ·
■ fi^ t t
«OHI 8 Ij 11 |
332 li ·
Dtif
-ocr page 536-
(i)
en OORLOG Vyfea Veertighfle Boeck, 517
|
Basr in hnnt, Gclderlant <>45:4
Hollandt
Zeelant
Uytrecht
Vriellanc
Over-Yffel
4106 14, 8
Stad en Landen 6706 7 9
—--- ^ iiyoo7 IJ S
nvgecwn Biafpijl, Rooriiiwinckel, cnDêCopes, y, ftiEDfnachtienden g&ecemt)cc/ Ontrent öefen ©o?, F iii(iiinIicp?oponeect/ Dattieïieiren«©etottimittectbe Stc^ooöÖ IKooetibe onlangWOitoecft 5Öniie tot eve, öaDöen nict f0nöeur-®oi(lelötfie ®m?IucO, ft HntìfP ban Brandenburgh 0{)efp?oottien oöec'tfut), a tt / foo tael Dan Evacuatie flls Dan öen tegljentoooibf- ;«? il ©ojlocö metten ïgeete Biffchop ban Munfter, «n» Ψ Γίϊίη öiUt-©o?|telö(Be ©oojlucfitigijcpt aenoaenbe he hfloif? Evacuatie te gemoet geboett/fioe bat Bet bcfen ktoctiKetflUccnfoubeftcechen totöifceputatie/ fon^ öcrlinoöüp uptDecmfcDe/ niaec bat öetootö foube toctbenoetcotbenfn confegucntleBpeentge iSaDupcf» ne ©2intin / öp albicn Baet i^oogö ilSog. jupfl Bp befrn tii&ioöeCieeffeSteden, toifmbe ijcfet tttetfiaec èiiflrnifoencnfouben homcntc «bacucKn/ enbebat baccom baHcl jjtfe becflonben/Dat een fobani gen ©jfent tnöeouDe?5onbtgDenoot/ alS fijn iScuc-©o?(ieI0ciie altoos ban ben ^taet toasi getoecfi / cube nocj^ toii/i)piief«conjunctucebant0bentDtbcc felbec fw ticctiate ongekgentDept enbe p^nubttte / bacc op niet en foutimMlenftacn·
aBcitfii banfön 3Seuc-©o?|leltjtIie g&oo?I.59ntte O^cconrtbeceect/ gabt be felbe f0n genegentgcpt tot gaec |jo.iBo9.oot&inberen geecntnillenbetupgen/ en tot betfcitöcïinge: öoetoelcnbeopcetötfön mnt-m}-^ flclilËe<Doo2l.Det baecmebemeenben/gabj^p bp't ïitu tntbbantie boo?f5 l^eecen <t3c(ommttteeiben Dem litrMaect/batöp baeci^o. jjfêog.ten bellen Bet point bantieboojfS Evacuatie tot naec ben tegenb)oo;btgDen met Munfìer, Uiübe laten aenfiaen / enbe al^ iienmetbefelbebtenaengaenbefp}cecfienA8Bel0c68P toc&fpnuptter^en foubenboen / tenepnbe beboo?» Rotmtie Muniierfe ten eec^en motste teecben
Iniii minne bp-gelept/ ofteboo?anbecc fojteWcrnJbs bdengcaffopieert/ enbe bat f0nlfteuc-®O}(i(. ^oojU baccop loiibe becloeatgten/of i)aec llo.HSo.fuIoc foube unsenacm 3ön / enbe toat fp baet regent foube bodlen iiQtn.
©tomftsS nu be boojfj öaec lo. iKog. leeten <0ei=, tommittcccbcngeeneojbjcfepbeute gebben/ omgUc otetefianbden / Hebben befelbeaengenomenbanfooi wtilSbc fijn €eut-©Oi(leIötBe ® oojl. betftlatfngöe te oocn fatoorabcl cappojt / enbe met eenen becfotgt bat be M|lctjibanfrniSeuc-©o?(li.5&oo?Kfoubenmogen witi>£ngcla(t/ommel}efaecbefinal0c6aftel)anbelen
fntcfluptcn.
jao cnoceft fgn Keur-®o?fH. !®oo?l· baec mebe nfet "Dillen (jiöbcn tn gljeb?eetben / maec be nooblge o?b?ci «cnffontioijcgeben / toten bolgficnjS fp jBinifiecji bec ™rDEnbatf0n fceur-asojfil-liooil. Intentie al nog fflaecnbiecf/gelati, be felbe bp bibecfegcftoubene (on» ^"ntiefiinent toegen te bennen tea^ gtieg^eben / j^em ia«toetefftetenbe.
,,5n«fepbcnbeboo?f5 J®iniflerSbaecop/ öat eben 7'ö" «cur-©o?|il. ®oo?U nopt anbersi göebefireett jflöabbcatómetbefen i^taetln goebe bjientfcljap t« / enbe be tegentooojblgfie onrufien f η eene fpoeblge©2ebetcfjenbetanbe«; batalfoo Φ00Μ. boo? eene fufftfanie S'feuöeBoaben/ banbe tjaec^o.SBog.bjfenbti ^nap en affette / bat be alliantie tuffcjicn fiem en befen « wt / baet obcc men al boo? lang/raaet befonbetlöcB •Ire. ^'"®®'^^"ft«toa«t^toa!Sboenbeeetoeefl/ten jft?» s·"®^!!'^ toecbenboltmöen/ enbe bat öaec «o.
«tftB«icnbanfobant0efubffbienaisitiaïec5iit}l<are^
V. Deel
67060 6 10561 II
6ηό6 7
IJ4II II |
beteajstebecflflcngegeben/bataen f0n3Öcuc-®o?liei. t66f ^oo?l. fouben toecben ggep^efieect / enbe toaec obec te tonfececenente fluptenbeboojfs H^lnifleciü infgelüoc gelafiengeceettoacen.
%tfuctejisbanbefe0atibelfng fiStefknin^tbùlgenfae actfiUut 3aer. a©atboojtiS gjjebaen li te ©elbe/ baet ban %mt tofert feer becfceepbentl0c6 gljefpjoochen. I^et èabbe bcnnaembat Pradeltoaji gbebomentot fecoucjsbatt befen ^taet / gel0cB ootb tot blen epnbe eec|l met Leu- nenburgh, baec nae met Brandenburgh toifEt gfjetraC:· teeit/ om berfelbec affiltemte teggenben ^tfffgop/ maecupt betontenance enbe maniece ban boen bonbi qual0b peti$ anberü toojben gecontlubcect of getfpcentf fefoucisquamalfoo feetom ben Biffchop te confecbci rcn/al0omonj$tefetunbecenj tenmmfle be faecB fn f0n ggegeel te gouben / tot bat in get 3^oo?-Maec7 enbe boo? ben t0t ban be nteutoe (tTaitipagniebe faecBe tnogt fiomentoteenatcoojf*
^aecmebe Quam ober een/ batootb get LunenV borghfc bolcfi bleef bupten alle actie / 60e feet fiet toiect gefoiltclteect: <i^m banin'tfiucHbanbcTetitotQtgéeti mlflatg te boen/btnbe nf et betec àljS ttip te gebjagen tot 0et generael cappojt baec ban gebaen / eet^ bp be Igee^· een <0cbeputeetben ben dertighften befe^/ enbe baec na ban ben ^eec^?in!$ Mauhtsinbenabolgenbemaenc. 3®antitbfoo tn befen al^anbece 6c0g{)i$ ejcpebttfen geflen gebbe / foo meenlggen man / fo meenfge celatie / elcb fp?eetbt foo alji gcm be paffie b;0ft. x&e mflftafce meenben 't toajs gaec toectb / bat be poUtgtBe te beel bf^· tectle aen namen tn btngen bfe bupten {jaec beroep toa^· een. ^e poltt0tbe gabben accgtoaen/ bat om bte benen be mf Ittatce Daec bebop? nf et en beben / om beuc een en anbece befo;becen te boen gelooben / battet Quam om bat be nstlitte niet toiect g^iecommenbeect beuc een ]^ooft/metggel0cBggefat0al!$ boo? befen fiabbenbe ^eecen ^?inten ban Orangie, baec toe fo toel get gge^^ meenbolcBelj$bei^?ebicanten fiaecgenegeti tóonben^ onbectujTcBenmotiit men toel feggöen/ w/w«i wrAt, bat men vaneen muysgebeeten wicrt, omte geftoflgetl be gcote fonlen bte be jpcanfe beben / toaecfe logeecben f, infonbecgeptlangtÌben YiTel, enbe in be Veiuwe, enbe 'tfjigecemaciueect/battie «CenecaelPradci rtegeng ti?b?eenbeto0feban'tEanbt) fauvegarden gaf aen be ^ngefetenen bant' Munfterlant, enbe bat toebecom be BiiTchoptoeltcatteecbebe ^Sebanggene biegpbanbe f canfe bceeg / bte oot& lo^Iatenbe. SClfoo fag men toet battet niet aeng0efientoa0/ om ben Éeec Biffchop te cupnecen/maec om Bem te falbecen. I^oetoel be {{tee 3(lmt)a(Tabeuc{i ban Vranckrijck gaec Igo. HQo. becfe» Ëecbe/ bat fp laft gabben om alle imaginablen afb?eufi te boen in't Sanbt ban Muniler, feif^; met bjanoe baa ^ojpenenbelgupfen.
Ho.Mog.Heeren}
DEondergefchrevcn Gedeputeerden van U Hoog «βΛφβ Mog. tot de laecfte expeditie te Velde, hebben op den December aen UHo, Mog. mon-mojpoii
delinghe gerapporteert, dat de felve in de beginne van de maent Stptmlris leftlcden ingevolghe van Ü Hoogh Mogende laft ende commiffie van hier zijn yertrocken '
na het gedcftineerdc Rendevoes tot Zwol, al waer de fel- ve gearriveert zij nde, met ende ne vens den Η eer Prins Maurits van Naflau-w, hare deliberatien raeckende het employ van de Troupes van defen Stact aenftondts hebben aengevangen,hebben alomme in de Steden van dc Provinciën van Ovir-Tffil ende Geldtrlant langhi de Riviere den ij[/f/gelegen: gevonden eene gtoittccn- ftematie ende verflaghentheydt, vfaeromme op de befettinghe van de voorfz Steden, ende het onder- houden van de behoorlijke wachten de noodige ordres jeftelt hebben , ende alle die plaetfcn teghens letgeweltvandcVyantofeenen fubitea overval ende furprifenaergheleghentheytvoorfien; Opdeatugineo der voorfchreve maent September tij dinge bekomen hebbende, datdeBiffchoppelijckc Munfter- fche Volckerenhet Stedeken x«i«n hadden vermee- ftertesdciBgheaomen, ende haerdaer ontrent had-
%K «ie* |
-ocr page 537-
/'8 SA KEN van STAET
|
jtfoy dengecampeert, hebben met den Heer Ρ rince Μλ«- rits van Naflbuw overwogen endeindeliberatiegeleyt, of niet den Yflèlkant met eenige militie behoorde befet te worden, om in cas den Vyandt de voorfchrevé Re- Viere mochte trachten re paiTeren, 't felvc door de wa- penen ende de voorfz Militi e feytelijck te beletten, en- de op het frxadvjs vaQ lyne Vorftelij ke Doorluchtigheyt goedtghevonden fonder eenigh rijdt verlies ,eén goedt gedeelte van de troupes van den Staet te pòfteren langs deViluviJcmia de refpéftive Dorpen aldaer, ghe]egen tuffchen Vtlp ende Brammc», ende hebben tot dien ey n- de geformcert de navolghende Regimenten van de Ruyterye :
I. Munnick Collonel. 's Gravenmoer Majoor, Prins Maurits, Bentingh. Swartfenburgh. HeervanSlydrecht.
X. Haerfolte Collonel. Oudïjck Majoor. Rhijn-Graefs Compagnie. Honiwood.
Frederick WildtRhijn-Graef. DeRuyter.
5, Haerfolte Collonel. Haren Majoor. Echten, . Ouwerkerck. \Vairenaer.
Prins van Portugael.
4. Duyvenvoorde Collonel. Langerack Majoor. Verneul. Marlort. Langervelt. Sandera.
Weller Collonel. Schimmelpenning Majoor. Graef van Stierum. Brederoode. Frens.
6. SteenhuysCollonel. HeervanderLeckMajoor. Unia.
Mombas.
Rheede van Renfwoude.
BehaIvendevoorfz/« Reghementen paerden, 2,ijn noch geordonneerc dertigb Compagnie Voetknechten, om mede langhs den voorfz Veluw-ftm tot belettinghe van den Tffel^ant in de Dorpen geleydt ende gelogeert te worden, dc welcke gherangieert zijn onder dc naevol' gende Regementen :
I. Vrybergen Collonel. BruceLt. Collonel. Le Lyon Majoor. Swalme, Winckelman, loncke,
Nicolaes Vrybergen. Uyttenhoven,
1. Stelant Collonel, Graef van Hoorn Lt. Collonel. Droft Majoor. Treflon. Dorp, Aertien. Knoppert, Rheenen. BiiTchop.
3. Alperen Collonel. i
Catnmioga Lt. CoUodel. |
Wede Majoor.
Raftcnroode.
Dimmer. ' '
4.. Inge Nieulant Collonel. ^
Frederick Rheede Lt. Collonel.
Capiteyn Gent als Majoor.
Materen.
Afquin.
Intsrfon,
Kien. .
Nae dat de Rcfolutie tot befettinghe ende defenfj van den Ijji! flroom in voegen vooi fz was genomen heL j ben de Hceren haer Hu. Mog. Ghedcpuceerden met endenevens lyn Vorltelijke DoorLgherefolveercden volgenden dach zijnde den derti^fien September te ver· trecken na Deventer, om foo veel te nader ce zijn by de voorfz, Troupes, ende aen de felve de noodlghe ordres te fpoedigher te konnen executeren , alwaerde felve oock vervolgens des naemidd ags ontrent vier uyren ge- arriveert zijn. ° "
Des nachts ontrent «(/"uyten heeft fyn Vorftelijcke Doorl. aen den Heer van Renfwtude, doenniaek ptïfi. derende, verfocht, dat de felve de Heeren Ghedepu- teerden foude doen convoceren, de wekke aenftondö op den Raedt - Huyfe tot Devmter by den anderen ehe komen zijnde, foo heeft den Hsere Prince aen de fel!
ve bekentghemaecktjdatfynKeur-VorfteliJckeDoorl
iyneghedachten overdcgearreftcerde befettinghe van den Yflèlkant nader haddelaten gaen , endedaeringe- vonden verfcheyden bedenckinge, ende verfochte dit over dat fubjedl eenige militaire hooge Officierenghe'
confulteert ende der felver confideratiengehoonmog-
ten worden
In gevolge van'tvoorfz geproponeerde van den Hce- rePrince,foozijn ontboden ende bmnen gekomende prefente hooge Officieren, als de Ijeere Mijn - Gtmt KircÌQMtick. , Heer van Duyvenvttrdt , de Collonel- len ffilhren , Stetnbuyjtn , Gickjnga , LuytenamCcl- lonsl Armati ViUers , aen de wekke de Refoiutie we- kende het befetten van denTffclkant , ende de confi- deratiendaer ontrent ghemoveert Zijndegecommuni· ceert ende vervolghens de faecke ghebracht in nieder deliberatie, foo heeft eerft fyn Keur^Vorftelijde Doorl. ende ver volgens alle de ge melde hooge Officie- ren verklaert van opinie wei tezijn , datden Vyande foude trachten met fynemUitie de Riviere denr/z/te pafleeren , maerdatfy nietkonden oordeelen datde millitie tot defenfie van den ΎβίιΙ als vöorfzgedeftineert faffifant endermcbtigh genoechwas , om'tielveaendea Vyant te beletten, ende derhalven van fendmentwa- ren, dat de Steden langhs den voorfz Ïffel met goedeen fuffifante militie belet ende bewaert behooren te wor- den , ende de gantfche militie gehouden in derefpedi- ve Guarnifoenen , iattn de Paffagie van de Riviiri «« denVyandt onverbindert, ter tij dt ende wijlen meerder macht, ofte van 's Landts Vloote ofte uyt andere quartieren by een getrockenzijnde men mogteoordee-' lenfuffifantomden Vyant het hooft te bieden J nwer niettegenftaende de voorfz confideratien vanden H«· re Prince, ende de hooge Officieren voornoemt, foo hebben de Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerdenge- perfifteertby derlelver Refolutien tot defenCie ende befettinghe van den Tffilfl room des daegns te vuuicu g» nomen, ende hebben den hroghftghemeltenHeers Prince, ende de hooghe militaire Officierenaengj^^ men met alk vlijt, neerfticheyt ende couragie die te fullenexecuteren; Alleenlijckheeft denHeereK^i»- Grave verfocht een afte van de opghemclte B«re» Gedeputeerden mmu in cas -um qnade rincMtre J t» extratrdinaris Jeydt , tei des Jelfs i dtfibargt " K"^ firnktti ; De Heeren Ghedeputeerden hebben gw^ oordeelt, dat de Patenten totdien eynde aen °e fpe<aive Officieren te depefcheren , aen de ieffc voor aden konden dienen, eöde tot dien eyndc geen andere vaa nooden te habben, welcken vo%hende ^ |
-ocr page 538-
|
noodigc depefches tot executie van de-voorfz Refolutic ten fpoedigften gedepefclieert en afgefonden Zij n.
Denfisi'» Odtober hebben de Heeren haer Ho. Mo. Gedeputeerden goedtgevonden eenighe Compagnie te voet, cndedrictepaerden in alle ipoette verfenden naer ? alfoo de felve hadden bekomen tijdinghe dat de Arméc van den Bifichop was gemarfcheert naer Om- —r, ende itilcks de Siadt Zwol, waren naderende, ■ j datdenVyandtfoudentrachten
eódebcduchtzijnde
doordenpasvanSM/iEiiryi en de lUavetf* door te breec- ijen endc te marcheren in Drenthe, hebben ons de Heeren Gedeputeerden Staten van OverTgel, endede MagiftraetvanZiüff/verfocht, dat de felve tot befettln- I „he wde bewaringhe van den voorfochreven Pas, «nighe militie naer StaphorficadeReuvewvooifchrevc ■■ fouden willen commanderen, metverfeeckeringeende | toefcoginge, dat meerder militie derwaerts ghefonden ί foudenwerden, ghelijck oockdesandfren daeghsr/j Compagnie te voet, ende drie te paerde naer Zwol, Haf- «(jCndeSiifiiw^Ì· afgefondenvan Det/erner, verrroc- ken lijn. Den αώφη daer aenvolgende zij η noch ee- nighe Compagnien derwaerdts ghecommandeert, op den ηψηάιη is den Sergant Majoor Kirckjatrici^^ met noch KW Compagnien voetknechten afgefonden 1 naer Zvsl, met lail ende ordre dat hy den pas by j SM/i»r^endeAi«wi«fonder eenightijdt verliesfoude ' befetten, en nemen inbehoorlijcke verfeeckeringhe, j Desnaermiddaghsisgoedtghevonden, datdenHecre j Prince ΛΙληγ»»/, ende de Heere van MirWf fouden ver- , trecken mcZwal, omme aldaer de gerequireerde ordre teilellen, ende voornamentlijck te beforgen, dat den / pbySM/iiic^endcEoMi/iennaerbehooren befet ende , kwaert mochre werden, ende tot dien eynde in beden' ! kentegevenofnietde fluyfentot Hajfelt ende Swarte- \ fnjs Open gefet, en daer door den pas by Stapbtrft onder witer gebracht foude konnen werden.
Den «//A» daer aenvolgende hebben de Heeren haer ; HoMog. Gedeputeerden ontfanghen een miflive van d:D Heere Princc Mmrits ghefchreven tot Haf- filt, by de welcke fyne Vorilelijcke Doorl. notificeert, den pas by Smphorfl ende Rtuwe» fuffifantelijck befet en ghenoeghfaem verfeeckert te hebben, ende dat Wyders tot defenfie van de paffen by Averrttfl akZujmldtn, degherequireerde ordre foudeilel- Icn.
Den heeft den Üeere Prins Meariff bylVÌif- uTeaende Heeren haer Ho,Mog: Gedeputeerden ge- iwtificeert, dat den Vyandt fterck omtrent acht duyfent nin, den pas van Stapborfl ende Rtuveen hadden ghefor- ceert, ende het ietreilchement aldaer opghe worpen ioghenomen, du twee Capiteynen endetwnbondert '«ί^ίί mufquettiers tot defenfie van den voorfz pas tìftét «nigeBoeren fonder merckelijcke refiftentie gedaen te nebben, naer ^ίrt/e/^ waren ghe vlucht, en den pas ver- uien hadden,fulcx dat den Vyant fijnen marfch fonder ^^%verhinderingein dcLantfchap voort-
Demu;i«,^}yij„Oaober hebbende Heeren Hoogh "og. Gedeputeerden ontfanghen eenemiilive van de
eeren Gedeputeerden van de Si^dt Gromingm ende bydewolckegheadvifeert wiert, dat de oiiichoppelijcke Munfterfche volckeren door de
''"'iigemarcheert, de paffagie van de Ptmtcrirttgghe de maer aldaer gerepoufeertZijnde.over
Biar h'"' ^^ ghepaffeert , ende ghe-
me, ^^ Oìdamptm , verfoeckende derhalven
^cmeerdermilitie te mogen werden geaflifteert en- fj, p1"®^™gemaeckt , omme den Vyandt te repouf- ïiinH ' ^ooft te bieden. Waer op gedelibereert ie D'"8°etghevonden,dac overmitsfynVorftelijc- voorfz p aenboot, omme naer de
fendarl'^T^"^'^ «««^e Laiidtr, te verrey-
NimJj, r deHeeren Λ ff,>, G/ib^m, ende
opjllp'JÜ „ gheaccompaigneert, omme
aldaer ordre.te ftellen , överieeM, den Vyandt te ftuyten , ende voorts «iicrt, en^® wijie den felven gheincommo- |
' "^nae tot deflogementghedwongen foude kon- nen werden, de welcke vervolghens den tvitt en i66( twiHtichflen binnen de Stadt Gmeningen aengekonien ^ zijn, ende des anderen daeghs over het employ van de militie j deliberatie gehouden hebben.
Ende met communicatie van eenighe uytde Hee- ren Gedeputeerde Staten van de voorfchreve Provin- tieop het frandvijs van fijne Vorftelijcke Doorl. goet- gevonden, dat den Lt. Collonel SfK-^fe met ntgtnhon^ dert Voetknechten foude afghefonden werden naer het OotpSctetmdai met laftomme aldaer Pofte te vat- ten, endenaerhet opwerpen van een Retrenchement denpastegens den Vyant teverfeeckeren. O^nvieren fiuintichfltn is den Collonel Afkin met dertbien bcndtrt Voetknechten ghecommandeert nae het Dorp ìAiedm, omme infgclijcx den pas aldaer te fortificeren, ende den Vyant tot fPw/cbeoten ende leggende,
foodanich te incommoderen, dat hy door ghebrcck van levens middelen ende andere inconvenienten, tot de uytterfte extremiteyt gebracht zijnde, toteene compofitie en retraitte door de Moraflende welcke aldaer inpùiTabel geoordeelt wierden ghedwongen mochre werden. Den vi/f en twititiebften is fyn Vorlte- lijcke Doorl, met de refterende Troupen beitaende in omtrent twaelf hindert Voetknechten nae ScbeimJa voor- fchreven vertrocken , ende fijn de Heeren haer' Ho- Mog. Gedeputeerden des anderen daeghs mede der- waerts ghereyfl, ende hebben aenitonts naer derfel- ver arrivementalle mogelijcke forghe ehedragen, en- de nevens fijne Voruelijckc Doorl. bevordert, ten eynde de Retrencliementen tot Scbiemda ende M.iedtn tenfpoedichften in genoechfame defenfie ghebracht, ende tegens den aenval van den Vyant verfeeckert mochten worden, ende vervolgens principalijck hare ghedaehten daer op laten gaen, dat de Ctirtn· Molens> daer de Biffchoppelij cke Munfterfche volckeren haer van dienden ,geruineett en voor de felve onbruyckbaer gemaeckt mochten werden, gelijckopck door eenighe perfoonen, door den Heere Prins Maurits ten dien eyn- de ghedifpicieertde Molens binnen ffeftnhe, Boerta, Pekel en Finferviilde alle verbrant,of door uyt lichten van defpiUen t'eenemael onbruyckbaer ghemaecktzyn , waer door den Vyant tot groot ghebreck van broot ghe- bracht lijnde .veroorfaeckt is datdagelijx veele van des felfs Troupen uyt Winfcbooten ende BeligetUe totdeonie binnen Sebumdayooiiz middelertijts zijn komen over- lopen.
Den dmìeniett Noveitiber is by den Heere Prins Μλ«- rits ende de Heeren Gedeputeerden van haer Ho. Mog; goetgevonden, dat den Collonel Ailuwa, naer't Dorp van finferviilde, foude worden afghefonden met vjf hondert Voetknechten , omme op 't Kerckhof aldaer te logeren, ende het felve met een borftweeringe inbe- hoorlijcke defenfie te brengen, omme door dat middel de Vyantlijcke Troüpes cQe üyt dat Dorp met Koorn ende andere ververfingh wierden gefoulageert, meer ende meer te benaeuwen ende haer foo des te meer te incommoderen , ende oock daer door haer alle toevoer te water door definferviclde Zijl te beletten, gelijck oock vervolgens den Vyantgedwonghen is ghe- worden fich uyt Winfibotteo ende Heyligerlu te retireren, ennietfonder merckelijckefchade eninconvenienten de Moraffen die t'allen tijden inpaffabel geoordeelt zii η ο ver te geven, en door dien wech een ghedeelte van de» felfs Troupen te fai veren.
Den ï^yfwniieNoverïiber daer aenvolghende , isby dcHeerenhaerHo.Mog. Gedeputeerden, endede Heere Prince , ontfanghen haer Hoogh Mog. Mi ffive ende Refolutie van den elfden der vooriz maent, by de weickefyn Vorftelijcke Doorl. ghelaft wierdthem te vervoeghen naer den Tplk^ut , omme de auxiliaire Troupen door fyn Mdefteyt van Vramkr^ciftot fecours van defen Staet afgheionden aldaer te verwachten, en- devervolghens defelve te commanderen, ende foo- danigh met de Militie van den Staet endedevocrfa auxiliaire Troupen teghens den Vyant te ageren . al» ren meeften dienfle van den Lande, ende tot afbrcack van den Vyandt gheraden gheoordeelc foude worden. In Toldoeninghevan opgheraeltefaaerHo.Mog.Refo-
f m » iutic.
en OORLOG. Vijf en Veertighfle Boeck 5 19 |
-ocr page 539-
5^4- SAKEN van ST AET
|
liiSy lutic, zijnde Heer en haer Hooch Mog. Gedeputeer-
___ den ende de Heere Prince Maarits van Naflku , noch
tenfelven dage van Scbttrnda vertrocken, ende dien avont ghearriveerttot Groeningen, van waerhaerrCTÌè door den Landfchap Dnmhi vervoleende, zij η te iac- men den tvjimicl/ften daer aenvolgnende ghearriveert tot Afrubsm by de andere Heeren haer Hooch Mog. Gedeputeerden aldaer aenwefende, alwaer albereyta de helft van de Franfche Ruyterye beilaendein JnjfJent paerden gepaÌTeert Λν3ϊ.
Den "1 ttt twintichjien is de refterende Franfche Ca- vallcrye ende Infanterye mede door Aernbem ghe- marcheert naer de Quartieren opden Veluwmm langhs de Riviere den ïffei aen de fel ve gheafligjieert. Den Drjet» twintichfien hebben de Heeren haer Hooch Mo ghendfi Ghedeputeerden met den Heere Grave d' Ef- traies Ambafladeur van denConingh van Vranckrijck, den Heere Prins Mmtr'ts van NaiTau , den Generaci Ïradtl ende twee andere Marchaux de Camp van de voorfchreve Franfche Troupen ghelioudpn conferen- tie ende deliberatie over \employ van de Troupen foo van den Staet, als nyt Vrmcli;-^ik_ aepghekomen, endegoetgevonden dewegen in't Graeffi-hap Zntphea voor af te doen infpefteren» ende vervolghens alle de voorfchreve Troupen foohaeft doenlijck, den Tffil te ilöen pafleren j ende tegens den Vyandt in adbie te brengen. Den v.ieren'tvintichfien is den Heer Prias Airt«Ww van Nifiàu, van Αιτφιη ghereyftnaer Chw , omme den Heer Keur-Vorll van Brafidtnhrch aldaer aengekoraen, tecongratulei en, ende hebben de Hee- ren haer Ho. Mog. Gedeputeerden dien felven dach Jen Heere GeneraelPr-arff/ met eenige Franfche hooge OiËcieren, endede Gedeputeerden van de Provintie Belderlant aldaer àenwefende. te faroen ontrent
van
vifftkb in geralin gevolge van haer Ho. Mog. Refolutie met eene maeltijt gefeliroyeert.
Den vijf m tvjintifhftin is by de Heeren haer Hooch Mog. Gedeputeerden ende d'in Heer Prins Maurits •van Naflbu gerefolveert, dat de Franfche Troupen des Vrydaechs daer aen volgende, zijnde denfivementww- ticbflea, door Doefburch ende Zatfkin refpedlive, dcQ r/i/foudenpafferen, ende omme de noodighe ordres ende Vyvers t^ens den acnftaenden marfch te· befor- ghsn, zijn veriocht ejidenae Zatphea ghecoramitteert de Heeren de ii'ifi, van f^nf^ ende G/<n/ira, deAvelcke oock in glievolge ende tot voldoepinghe van de voor- fchreve Commillie des anderen daeghs zijnde den fes to iwmichfleii s' morgens vroech van Aernbem ghereyil, ende omtrent den middach tot Mtrhtcli^ ghearriveert !zijn, alwaer de fel ve door eenexprefle Poft ontfan- ghen hebben een Miiïïye van de iHeeren haer Hooch Mog. Gedeputeerden3 de welcketot Aemhemy/ieren verbleven, by de welcke de felve verfocht wierden aenftonti naer A,rnhcm weder te keeren, alfoo over den gherefolveerden marfch ghemoveert ende ghevallen ■waren veele bedenckinghen ende confideratien, fulcx de opgenielte Heeren goet ghevonden hebben weder- om te ruggirete keeren, ende nae jifrwiem te reyfen, alwaer omtrent ten drie uyren nae de middach ghe- arriveert zijnde, hebben de fel ve met endenevens de Heer Prins Maurits -uim NaJTm naeder deliberatie aen- gheftelt ende gehouden over den ghearrefteerden njarfch; endeinconfideratie genomen zijnde de diiB- culteyten by den Heer ΡγλΛ/geallegeert, endeinfpe- cieofniet, vermits het faifoen verre was verloopcn de Troupen naer de refpeftive Guarnifoenen behoorden verfonden te werden ; Süo is eyndelijck nae rype deli- beratie by de Refolutie des daeghs te vooren genomen, geperfifteert, cndedienvolgendegearrertecrt,de Trou- peü fo van defen Staet, als mede het Franfe Secours, ten fpoedicliften te doen marcheren over den Tfjil, ende met de felve vervolgens fodanich te ageren ten meef- ten dienftevanden Lande, ende tot afbreuck van den ^Vyant geraden endedienftich gheoordeek foude wer- den i En fyh de Heeren de ffitb > fPtede en Glinpra, noch- mael verfocht haer reyfe naer Zutpben ten fpoedich- ften té willen bevporderen. omme op de gherequi- jteerde Vyvres ende andere noadtfaeckelijckueden de |
vereyfteordreteftellen, de welcke noch den felven vondt omtrent tien uyren van Aernbem vertrocken de des anderen daeghs vroegh tot Zui^i,,, ghearrive''" zijn , ende hebben tot Deventer ende y 'F
een goede quantjtey t Vyvres doen inkoopen end^h reedt houder^. Op de propofitiencnde confiderai van den Heere Prins Maurits vaif Naji'tuj^^ ■ inconvenienten ende difcrepantien by de Fran/l hooghe Offici eren gernovecrt voor te komen, isgo' gevonden datiijn VorftelijckeDoorluchtiehevtrnL''
Heeren de mth, Weede ende N<>wp» op den t» ί/ϊέ/?;» November noch eene Conferentie fouden hoT den, met den Heer Generaci rW(/, ommenochtnat! over den acniÏaendcn Marfch tc concerteren, ende al. les daer toe te prepareren, tot wekken eynde de ehe- melde Heeren met den Prince Maurits ■^/anNaffiumm' de ghedeflineerde plaetfe, zijnde het HuysteEer- bceck, vertrocken zijnde, hebben opden geprefi- geerdentijdroockaldaer ghevondendenHeerQene^ rael Vradel, ende eenige Franfche hooge OiËcieren" ahvaerover den gheproj edeerden marfch naederüjnl deghekomenin conferentie, foo heeft hoochgemel- te Heer PreVe/, met veele redenen getracht deHee- ren haer Ho. Mog. Gedeputeerden ende fyn Vorfte- lijcke Doorl. teperfuaderen dat de ielve wilden goet- vinden, vermits het faifoen verre was verloopen, en- de dat oock de wegen foo fyn Excell. oordeelde, wac- ren onbruyckbaer, de Troupen niet te doen marche- ren over den ïjiTf'» maer veel eer defelveteverfenden nae de refpejitive winter-qua rtieren ; fulkx dat de opge- melde Heeren metfyn Vorftelij cke Doori. van ΐηίικ{ yoprfz. na Zutpben weder gekeert zijn, fpnder dat alier eenige pofitive refolutie of cooclulie genomen is, macr desavontstot Zutpbeti&cti de andere Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerden van de voorfz conferentie zijniie rapport gedaeh, jf, in conformite van het prxadvts m fyne Vorftelijcké Doorl, by alle de Heeren j -eenflem* melijckverflaenende gherefolveert de,Troupen, foo vati defen Staet als mede het aenghekomen Fraqfche Secours, tenfpoedichftente doen marcheren over den Tffil, ende in paffijntliici^ op feeylichen, endeinien fulcx, op de pl^tie gekomen zijntle, dpenlijck wiérde geoordeelt, voor de handt in te nemen,fonderiichlang daer voor te amuferen; ende als dan van daer voorts te marcheren naèr het Stifr Mtmfler langhs Bnvmt, omme vervolgens op den vyandtlijcken bodem poflte vatten, endefodanigh te ageren als pa gelegenthevten "cohftitutie van tijden ende laecken góetgevonden foude worden.
Ende dat eenighe van de Heeren Gedeputeerden des anderen daeghs fouden vertrccken naer ffefil, om van daer langhs Λ Lippe ende in't Stift Μκπβπ ten meeftendienfte van den Linde ende afbreuck van den Vyandt te doen ageren, onder het beleyt van den Col. ItterfHmàìs Tröupen die aldaer Waren geordonnncert en onder </r/e Regimenten te voetendetepaert gheren-
. Oock om aldaer ordre te ftellen tot inkoop van y- vres , hoy ende haver, om de Armée daer omtrentgeto· men zij nde, en den noot fulcx vereyfchende daer wn te doen voorfien door karren en wagens daer toe tc beior-
S^"· Pi
Ende oock om aldaer by een te doen brengen een gort
aental fchepen, om als noodigh foude worden gn®^*";
dcelthet Leger te doen fcheyden,de Troupen ald»er«
konnen enbarqueren. λ va
Dat oock de Heer Ma//i»-Envoyévande Votftenw
Lmenburgb , aldaer tegenWoordigh Zijnde,
den verfocht om aenftonts ende op't alderfpo^'S'^ van de felve rt-folutie,de gemei te Vorftcn kenni^^le ter ven, e'i te beftdlen, dat der felver "frouP^i^T^Jnhet dilay, mede mochten in aftie werden ghebracnt, e
Sti/iMunfliringevoert, oocknagclegentheytv^^ ^^
ken met de Troupen van deiën Staet gcconjungeci werden* ^^ ^fM/iif
Ende hebben vervolgens de Heeren ^"f''^'^·· Glirffir« ende N,er.ft,een des verfocht foiyeei-
teomnae Wyi/tegaen, ende daer hetgnerew ^ |
-ocr page 540-
x66>i
en OORLOG. V.tjfenVeertighfte Boeck. 52.1
, jocn verrichten, op hacrgenomen, én s'ahderen
m daegsdervvacrtsvcrrcyft . „ „ . /
^ Endcheelt oockdeHeer Envoyc MulUr fynedepe-
f hes ter intentie vandeHecren Gedeputeerden laten
affacn, ende is fyn Ed.felft des anderen daegs nae 'i^^fei
^^Pgn'p'fr/?!;»Deccmber zijndeDinghfdagh, isophet
R edthuystot Utopie" by de H.-eren Iwer Ho. Mog.Ge-
dcputscrdcnaeiighckomcn Μα»/, di Gay , hem ghe
alilicerende Comraiflàiisvan decerlte B.'igadevan
ij^Franiche T/wupen , ο-^erleverende een Briefvan
jj ^/-Cg.y,>,.jli]tcndantvande l'^^^rff van da voorfchrcve
rf" yp(;n,bydc\velcke v^rfochtwierde , dacdeH.-c-
nhaerH j Μ 'g- Gedeputeerden wilden beibrghcn,
daceciifuffininrcquantiteyt Vyvres t.ni fpoedigilen na
i)iiéttrih moditcn worden afghefonden , omme tot
Kibiìft '"tie en^ie onderhoudt van de Franiche Armeé,
gheemployceit rekonnen worden : ghemelde ; Et Hu cc^e d, deca, Rcyye«v>yera ^HjTyquM^s
Voegde mundclingdacrby, dathy wdverfeeckcrcwas j Tro»pespo„rUmem>,m. ' ■ . 3
Vranfche Troupen uythare quarneren langhs !
IrnW 'liet '"«'•"^'■en bouderen ofte uyttrecken ,1 -^"JTfioPgn' Itpont firafait, l'armidn Jie; marcherà
vnnrMalcerdclblvcibudenzijn vcrfeeckertdathaere P'"'' ί"'"'" fi' qumie'rs ^i/ant Lochem , λ Cloüfe ,
ordimirccnde behoorlijcke Ïjlnpes , bcftaende ineen i-angue,Dicp2nbroeck,Huil, OverlaenβNetelhorft.
Jout ce qui e]} in/r» Zutphen i? Lochem, avtq Ie Chafle-
au de AmiTen demeiiraiit pottrUhgenttnt de l'armee des Efltts
eherculcerdc quantincyc van broodt, bier, haver ,
vlees ° van dach tot dach in de quarticren aen de felve
gelemt,en uytghcdjeltfouden werden , fegghende: ; qui aurafinartillerieàtucùeyeen
npsKomiicslblüatcnwaren niet gewoon tedragen,als, _ ., , . ,
EV"en;wacropzijndeghedelibereert,is goet- ! "^"f'"r/· ί"·" "
ο vonden den afte (bnden aen den Gene- tAr'«eeduR<,,,ìAefflatrsl.s EJlats D.f»tetpe„ner.t a eu^
, omme de intentie vanfyn Exell.daer on- '^"/^^«««Vivandiers qu
tLtevcriben.enisondertuffchendenmarfch, die ;.
gearrcfteert was op Woonfdagh den twetdcn December | Et J'aiitant que la 4>ie Armee n'efl pas pttttveue di Pion-
opghefchorctot naerderordre : Endeis den Hser de nïtïsqmefiunecbiifetres-necejjaire^ l'cnfecbargeauffid'tnvey-
Wit verfocht, te willen een keer doen nae 's Gravenhae- tr au Sr. Generaci le Mafquis de Pradel Ie Capit^itu avecioi-
omacnhasr Ho.Mog.vande conftitutie van de xa,nteVitmerspoarfetenirpresdeluy-,fait auquartier JoHsla
Armee , endc van de confideratien voor ende leghens ΛΙλ//»» de Voorde «8 D(ffi«ir< 1^65.
den marfch vallende endegheallegeert, mondelinghe
te berichten, de wclcke ook aenftonts vertrocken zij n-
dc, U Ho. Mog. van alle de voorfz confiderarien, cir-
cumftintelijckrapportghedaen heeft ;Daer op dan U
Ho.Mug.gehoort hebbende de coniideratien van den
Riedtvan Staeteop deni//frif»December , hebben
gelieven goet te vinden dat de Troupen ten fpoedigilen
inaftie ghebracht cnde de gheüccüpeerde plaetfen
binnen de Graeffchap Zutphen, ende de Provintievan
Owr-p/j wedcromme met de wapenen onder de magt
vandefen Staetghereducecrt, ende indien eenigh-
fintsdoenlijckbevondenmochte worden 5 voorts te-
gens den Vyanr geageert foude worden, als by de Hee-
ren haer Ho, Mog. Gedeputeerden en den Heer Prins
-Miiriij mn Nafau, geraden geoordeelt foude worden :
Ingevolge van de opgemelde haer Ho. Mog. Refolutie,
A^orgen Woenfdagh den neghenden December fai
men kennelijck maecken den wegh van Zelum
op Vurloo, om van daer nae Lochem te marChee-
ren. i-i
Indien den wegh Prailicabel, fchijnt fai 't Leger
vanden Coningh Donderdagh den tienden marchee-
ren, om haer quartier re nemen tot Vurloo , Buer-
fche, Brugghe, Wierfche, Medeier, cnde fullen W
dere mufquettiers van s'Coninghs huys ghefonden
werden aende Burgher Brugge, om aldaer d^e Paffagie
•tebewaeren.
Men falghewaerfchout fyn of de Vyanden Wilden-
burg behouden.
Dat 't Leegher vanden Coningh foo langhin die
^________^^ _ Quartieren lal verblyven tot dat de Wenghér'·
lyiideTloupen fovan defen Staetals mecie hetFranfe? ' Brughe voor de Riviere van B^rchelop fai fyn ghe-
üecouts,dcs Macndags zijnde den/«'e«i^<« December,
gcmarch;crtin 'tGraeffchap Zutphen, nemende haren
weglina hchem,cnzijndien avontgelogeert in deghe-
^'igncerde quartieren omtrent een uyre van de Sradc
Z'iifhin cn dacr omtrent gelegen.
DisDingsdaegszijndedenrtii/itwDecember, fyn de
HcercndtW'it, iPeedecndePallant , van Zuf/iien ghere-
dennaehetquartisr van den Heer Prins Maarits, om-
me foo veci mogeÜ j ck, den mat fch η aer Lociem gedefti-
neertvoort tcfteilenende re bevorderen ; aldaer ghe-
arrivccit zijnde, bevonden dit fyn Vorftelijcke Dood.
urdreghcgcvcn hebbende, om alle hetvolck onder de
^''apenen endc onder den maiTch gereet te houden, was
ê"edcnnahctquartiervandcn Heer Rb/n^rave, òm-
ïldacrractdc HicrGcneraelPffliit/, over den marfch
, mee den anderen te concerteren ; hoog-
gnetnclce H^er Prins des naemiddachs weder ghe-
j™!'f^ijiKle,h;c''t een des opghemelte Heeren haer
no. Mog, G e;1cp.; t:;crden vertoont het geene tuflchen
lyiieVorftcl.Door]. cnde den Heer Generaci Pradel
*3sgheconveniecrt,zijnde van woorde tot woorde
"«liiernacvolcht:
"^1'n mrcrtdy miifitme Dctimbrt /' onfe'ra rtCognoi^rt U
maeckt.
Totbouvvingh vandefclve Brugghe j fuUcnvan 't
Legher van den Staec ypo. Ruyters endefoo veel
voetvolck ghedetafcheCi t werden , de wclcke haer
dén IO. dèfes 's morgens ten thien uyren aen d' andere
fydevan de Riviereby de vootfzBrugghs fullen be-
vinden met alle behoorlijkenootwendighsden om den
aenbouw aldaer voort téfetten.
Endeaen deefefyde vandefelve Riviercfal't Lee-
gher van den Coningh mede eenige Troupen affendcn
tothetfelvigeeffea.
Sooras de Brugghe fai ghemaecktfyn Zoo fai het
Leegher van den Coningh marcheèren om haer quar-
tieren voorLochem te nemen tot Cloufe-, Lan-
gue, Diepenbroegk , Huil, O verken cnde Netel-
horft.
Al't geen tuflchen Zutphen ende Lochem leght,'
nevens het Cafteeivan AmiTen fai blyven tot logering
van d'Arme'e van denStaet die haer artillery e fullen
hebben tot Luchteveen.
Alfooder gheen SoeteJaersfyn die vivreS in s'Co-
leegerbrenghen, hebben de Heeren Ghedeputeerdcn
ophaerghenonien haer Soutelaers te ghebicdendat
zy lig tnet al t'gëeö Van nooden lal fyn voor,Lochem ful-
len hebben te bevinden.
f % ? Ende
cbimin qui va de Zelum a Vurloo pour de la- marcler a Loc-
hem.
Silechiminfe trowveprilSicable , l'trmiedtt ^sy marchna
leudy lo. pour venirprtndrejh quartiersa VurloO j Buerfche
Brugge, Wicrfch;, 'b'ìtàtìevjferaetweyecttit nioufquettiirs
dela Maifoudit Roy au port de la BurgCrBrugge y garderlt
pajpigi.
h'on fera advsrty qne les Ennemys tiefintnt Wilden-
burgh. ^ ■ ^.j.
Quel armee du Rsy Srjmtfiera duns les quflrtier,! jufques ά
ce que le pont de Wengerbrugge pour la riviere Bsrcheiofe-
Pourfairt ce pont la, l'armee des Eftats detacbera cinq cents
cbevaux^^3 autant d:famaffins:^aifftroHVerem,\itvtctous les
apprets reqitis Ie lo, dccewois teinatin a lo. heures de l'autre
iofle de la riviere a l'endroit dn dit font pouryjhuflenirtes au-
vres.
-ocr page 541-
SAKEN van ST AET
latie, devrekke verklaerden ghenegcn te zijn, opeep,
lijcks conditiën de plaetfc over te geven, gelijckooclf
dienfelven nacht het accoort ghetrofFen, ende de cf ^
pitolatie tuflchen den Heere Prins Maurits, ende den
rt > ■■ ■ _ «Ja.α.. L· t ^^ ^ΛΛ^Λ ^ η ^ Μ ^ t· Λ- A Ο. _ I . . **
Commandeur Ehirvitt by gcfchrifte geftelt endege
anefteert is, in voegen als de felve aen U Ho. mL
copyelijck overgefonden is, welcfcsn volgende dw
opgomelcen Commandant, niet het gantfche GuamU
focn, beftaende in ontrent drie headtrt -uijftuh Voet"
knechten, llecht geconditioneeit ende ghewapent"
ende ontrent Jeftich Ruytcren, des Maendaechs voor
de middach uyt Lachem voornoemt uytgefrockenzijn
ende door een L'jytenant met eenige pierde gecoiii
voyeert tot ontrent Scrfi/i» , blijvende niiddelerwjjlein
oilagie de twee Officieren, de wekkeomde Capitula-
tie te raaecken, als hier voor verhack waren uytjrg,
fonden,
Nacr dat het Guarnifoen in voorigen Voorfchreven
was uytgemarchecrt, hebben de Heeren hacrHo.Mog,
Gedeputeerden haer middachmael gehouden in 't aaar-
tier endelogheraent van de Generaci Pr aiti, ende dei
naemiddaghs met djnHeer Prins Aie«r((i, endeop.
ghemelte Heer Pradel, in prefentie van den H^er
RbjnGraive, ende twee Franfche Maricliaux de Camp,
Mr. de S. Lieux, ende Depenfes deliberatie aenghe'
ftelt ende gliehouden over 't verder employvan beyde
de Armées, alwaer hooghghemelte HeerenGeneraels
endeaenwefende hooghe Officieren , alle van eenpae·
righ ghe voelen ende lentiment zijnghewecll, dat de
militie vermits het verloopcnfaifoen,in de gedeffinecr-
de fVinterquartieren cnàs Guarnifoen fendei kngher
uytftelverfondenbïïhoorente^'Ordenj ende Terdeelt
over de Frontieren ende het Stift Man/ïirnaeft ghele-
ghene ende aengrenfende j omm e door continueele ex-
CurflendenVyandt foo veel mogelij ck foude zijn, te
incommoderen ; de Heere haer Ho. Mog Gedeputeer-
den hebben nietgoet ghevonden dien felvinavondt
eenighe pofitive Refolutie te nemen, maer een exprcf-
de Cavallerie,alsmedeaenden Serg. Majoor^,«^««i ifnafghefond^nae Zatfb,,, emme den
voorde Infanterie bvfvnVorfleL Doorl.aen^nts: de welcke de Heeren haer Ho. Mog. Ge_dcputeer(len
verfochthadden aldaernoch wat te verblijven , om-
me te beforghen dat de noodighe vivres ende ander be-' "
hoeften, fpqedelijckbydehantghebrachtendeby de
Armee aenghe voert mocht werden, te verfoecken dat
hy den volgenden dach vroech op 't huys 't £/Ìfoade ge-
lieven over te komen, emme op't voorfz importante
poindl vanfyn Ed. conflderatien mede ghedientte mo-
gen worden.
DesDinghfdaeghsdenwj/t»V«Ae December, is dea
voorde Infanterie by fyn Vorflel. Doorl.aenftonts
ende in 't bywefen van de H;eren haer Ho. Mog. Gede-
puteerde uytgegeven.
Des Woenfdaeghs zij nde den vUrdtn December is de
militie van defen Staet in gevolge van 't voorfz gcrefol-
veerde , gemarcheert naer Lccbtm, ende ontrent de Loc-
htmerbergh voor dc Stadt gearriveert ontrent de middag,
lijnde den Heer Grave met de Ruyterie des mor-
511
iS6< Endealfoodefelve Armee niecvoorDèn is van Pi-
___ onniers > 'twelck fecr nootfaeckelijck is , neemt
menoocfcaen 'cfenden van denCapitain mctf^'gb
Pionnicrs aan den Heer Generaci den Marquis de
Pradel, om h aer by fyn Perfoon t'onthouden. G edaen
In'tQuartierin 'thuys van Voordedcefen atbiftenOt-
ber 1^5.
De Heerenheér Ho. Mo.Gedepuceerden het voorfz
ghefchriftó hebbende gheexamineert . iiebben aen
fynVorfteKDoorl.verklaerc, ^letvtrwondtrin^h Aatrnp
biffetirt tt hebben,dat gêttgheviridin ivas den gearrefleerdt»'
ttiiwfcl· fià hochem) fon traiibtiavaHceren,ende\er{och-
tenferieufdijck , datten minften de Troupen van
déienStaet, mochten ghelaft worden den volghenden
daghfoo vroech als inoghelijck foude zijn > te marche-
ren , endehare quartierente nemen voerende om-
trent Ltcbem ; dat oock den H^er UynGraef alsGenerael
vandeRuyterye, gheordonneert mochte worden met
degantfche Ruyterye des morghens vroeghde voor-
■fchreveStadtte berennen.'Syn Vorlll.DoorLhceftaen-
ftonts , endeinprefentievandeHeerenhaer Hoogh
Mog. Gedeputeerde van de voorfz Heerenhaer in-
tentie ende refolutie by MiiGve kenniffe ghegeven aen
den Heer Generaci VradA, ende daer benevens gheno-
tiiiceert, dat hy Heer Prins oock dienvolgende goetge-
vonden hadde de Troupen van defen Staet den volgen-
dagh vroech na lidtmte docii marcheren , ketende
aen de difpofitievan den HeerGenerael Pradel met
de Franfche Troupen te volgen foo haeft en als des felfs
commoditeytfulcxfoude toelaten. Waeropiyn Exell.
àenftondts heeft gherefcribeert, dat de wyle den Heer
Prins Manrits tekens de aenghenomene refolutie goet
gevonden hadde voort te marcheeren, dat oock hy met
ae Troupen onder des felfs Commandement, niet fou-
de nalaten hem ten fpoedighften dcrwaerts te begeven ;
én zijn ingevolge van 't voor gcrefolveerde, de noodige
oïdres tot den marfch, foo aen den Heer Rbjugraef voor
LnshaervertoontaeiideL..Wi.riivoornoemt.enis ^ ««(^"Wf des morghens op 'tHuyste^gheam-
dienfelvenavont de Franfcheinfanterye medeindie ^eert. alwaer de aenweie^e Heeren haer Ho, Mog.
Quartierenvoorl../..».aendefelve gheWignecrt aen- Ged^P^eerdeninetden HeerePnns tor;naerdcf
^omcn.alfoodenHeerGeneraelPMtóghefienheb- ^^I'bera^.e over 'temploy van de refpeft.ve Tm-
bende dc intentie ende de Refolutie van de Heeren
haer Ho Mog. Gedeputeerden, endefyn Vorftelijcke
Doorl.gherefolveertheeft tenfpoedigftenmede dcr-
waerts metfyne Troupen te marcheeren , gelijckfyn
Excellentie oock by Miilivc als hier voeren verhaelt
hadde genotificeert.
pen hebbende ghehoudeii, isnaer veele confideti·'
tienover'tvoorfzfubjeitgevallen, ^ndelijck gccon·
cludeertdatin conforrtiité van de Refolutie opdeti
negen eutwintigflen November byde ghefaementhjcke
Heeren Gedeputeerden genomenjdegemeltetroi^en
ten fngedighften foude mareheren naer'tStifc ^"Φ*
langhs Brevtm , om op den Vyantlijckcn bodem
foodanighte ageren als naer gheleghentheyt vin tij-
den , ende inkomende kondfchappen dieDilighgn^'
oordeelt fonde worden; welcke Refolutc door den
Heere Prins Maurits aen de G enerael PraJil zijnde gne·
communiceert, fo heeft lïj η Ed. verfoch» daer
zijne conflderatien aen de Heeren haer Hoogh Mog·
Gedeputeerden te moghen voordraegen, ë^^^'i^rrt
des Woenfdaeghs den feflienden ontrent de middagn
opghenielte Heere Pradtl met den Heere KhfnQm
op het huys te ^ beneven eenigheandre hoogh^'*
ficierenisverfchecnen, aJwaer denHeerPrins
mivan NaiTauende den meerghemelten Gcneraei
ΡγλΛ/in Prefentie van de Heer Vibj» Groeve, den ber-
gant Majoor CÌTckj»trich^, Deffenfts ,Oes Bars ,
ve Utn Stirum, endeden Lt. Collonel Iiierfi«f,M<^^
deliberatie over 'temploy van de felve Troupen"]^^
deaengheftek, ende de conflderatien van den
GeneraciPi-rt</(/aeadeccne,ende vandc Hcerenü^^
Des Donderdaeghs den tienden December , is on-
trent de Molen op de Iwéimirifr^iaenbeftek eene Bat-
terye, ende hebben de refpefti ve Troupen haere ge-
afligneerde poften beginnen tebefetten, ende is des
nachts by de Franfche arme'eaen de rechter zydevan
de voorfchreve Batterye, ende door die van den Staet
aen de fliricker zyde getrocken ende begonnen een li-
nie van approches, de welcke noch dienfelven nacht ,
fo van d' een als van d' andere zyde foo verre is geavan-
ceert, fulcx dat den volghenden dach ende nacht in 't
werckenneerilighzijnde gliecontinueert, des fatur-
dags aengebrjgt zijn vericheyde ende veelefafcines
ofte Rijs-Boflen, om tot het vollen van de Stads Grag-
ten ghebruyckt te worden. Gedurende de voorfz
dagen , ende des Sondaeghs den dertiender», is fterck
opdeStadtgccanoneert, fodat de belegerde ontrent
denavont hebben gherefolveert uyt te fenden»w» Of-
ficieren , veribeckende te roaeclcen eeae Gapitu-
-ocr page 542-
cn OORLOG. Fijfen Peeriighjle Bö'ècL· 525
|
tl Mo2 Gedeputeerden den de anderezyde, is met goedtghevonden ende gheconclu- f toP Vrydagh den achtienden December, nut de hl Armi c mcirchiren nat Stift't Mmflit-, ende met CmiJdclen te trachten den Vyandtte bejegenen cn- J Batiali^ te prefenteren j Edoch in gevalle den felven ft\ mochre komen te retireren, te trecken op den Vy- tlijckenbodem, decontenancevan den Vyandtte ^bfetveren, ende voorts te ageren foo als gheraden ge- "ordeeltfoudc worden; tot welcken eynde de Soldaten °jj,l2Ìjnh!icrvoor/f;dagen van vivreste proviande- en cntieisvoottsaende Magiftraetvan BrtvoDrtghe- ichrêveii) dat de fel ve io veci vy vres enBier als dacr tebe- komen foude zij n, 't Leger ontrent Aken gekomen fy n- j tedoehbtenghen, oockaendeHeerenhaerHoogh MoMiide Gedeputeerden tot m/tl iijndeghefchreven, dit 3e ielve tegens de «ehkomfte van de Armee ontrent Brcvoort ecne goede quantiteyt rivres foude willen be- (tdlen, ende wyders verfocht dat haerEd. alnochde Militie van den Staettot zijnde jonder'tbeleydt vui den Collonel Itterfnm, foude doen ageren langhs dis Revieredeii;i>i, bmmedestemeer diverfie aeh den vyandtteverooriàecken, ghelijck mede van de voor- fchreve Refolutie by Miffive kennis is ghcgevenaen den tinr ünirfdte, haer Hoogh Moghende Gedeputeer- den by den Vorften van Lunenhtrgb, met verfoeck dat defelvelbudetrachtende Troupenvandeopghcmelte Heerentenfpoedighflenmedete doen marcheren in't Stift Utwfier voorfz, omme foo gefamentlij ck den Vy- iiit van alle kanten aen te taften, ende fo veel mogelijck teincommoderen.
In gevolge van de bovengemelte Refolutie > zijnde Troupcnvanden Staetopden acbtiendm December ge- marcheert , en hebben haer quartier ghenomen ontrent MUt , en de Franfche tot Citrlt. DesSiturdaghs den ntgentitnden zijn de Troupen weer Toortgetrocken, en op de Zdltmirbtidt gherencontreert hebbende de Frani che troupen, hebben aldaer halte ge- msed, en ^ijn fiöch dien avoné gearriveert aen de oude Lantweer.
DesSondaghsdentw«»»^iyi»»zijn de troupen weder voortghetrocken, ende hebben dien nacht ghelogheert | in ende ontrent het Dorp^f/fw) ontrent de middagh j kebbcndeHeerenhaer Ho. Mog. Gedeputeerden op | iieHi);»metden Heere Prins μλμπμ ende de Generaal 1 Pr4/,/,faeckendedenvprderéü marfch gedifcoureert, Mdeildàergoetgevóndeii,dat de Troupen den volgch- den dagh fouden marcheren naer Diepmirotck ende Rbei 'rfpeftive ) bey de ontrent een mij Ie van Btickbalt ghele- gtn,ditondertuflchende Heeren Generaels door ee- nigepacrden, de gelegentheyt van de Plaetfenende , fortilicitien van Boifi^iiWfouden doen rccognofcieren, omme vervolgens naer ondervindinge te overlegghen, ■ lioeenopwatwijfedé voorlsPlaetfen aengetaftfoude f tehooren te worden. |
Des anderen daóghs zijnde Maendagh den «« «« ; ïijnbeydedereipcdtive Troupen in hare Hh^gneerde Quartieren tot DUpentreick^ ende Rbt» t.jdelijcfcgearriveert, ende hebben de Heeren haer Ho. "logende Gedeputeerden haer Loghement ghenomen "ptHuyste Qretier, alwaer weynigh naer de mid- ™cn mcdtf ghearriveert zijn de Heeren van Mnn- «jCrimtoi)», G/;«^(-«,etide Nieueth, bjr haer hebbende ■'"■Regimenten te voedt, ende een Reghement te «crden, alle gheconduifeert by den Collonel Ittirfum, "'α dat de Heeren haer Hoog Mogende Gedeputeer- «nallejuyrgefondert de Heeren Reefrelt, op 'tvoorfz ^^"""•by den anderen zijnde, goedtghevonden Heer Prins Maurits te gaen vifrteren tot
ij" iyn Vorftelij cke Doorl. ghemelde Hee- Y"'^°ntreert, ende derhalven goetgevonden we- injp.-r"®" naer het Huys te Cnthr voorL·, alwaer C/l/v gcleyt aijnde, of, ende hoemen de Stadt '"°"aetrachtente vermeefteren, isop't/.fW- '^"'ynVorfteüjckeDoorluchtigheyt eenpariglijcfc |
goetgevonden, de Troupen des anderen daeghs te dóen iSSf marcheren tot voor de Scadt Boickjrold voorfz,en inet allé middelen te trachten ten fpoedighften te occu· peren, het welcke op de informatie van de Heeré van Hambmi^voonenüc op Htinketin dicht onder boli, ende van de Heere Drofl'ardc -van Went ende ande- re by de Heeren haer Hoogh Mogende Gedeputeerden geoordeelt wierde, fonder groote difficultey t geexecu- teerttefullen konrien worden, alfóo de opghemelte perfoonen verklaerden déGrachte feer ondiep, naeuw, ende hart van grondt te zijn, endatdeStadt alleenlijck ' meteen oudeTlechte muraille fonder eenige flancke- j ringh jendemecgeenaerdevanbinnenaenghefet, was I omcingelt,ditoock fonder eenigh pericul hetwatei- I uytdebuyt nfteGrachtkondewerdenafgetapt, endé I dat de binnenfte Gracht niet meer als vjftien offi~ ftiett voeten wijt was, dat oock van alle kanten werdeü verfeeckert dstin deStadtgeenCanon was, ende had- I defynVorftelijcke DoorluchtigheytoockgerefolveerÉ i dePlaetfenoch van dien avondtte doen opeyfchen, j maernaderhandtconfidererende dat'tfelvevoor Son- j neh oödergangh niet wel foude konnen werden te werk : geleyt, goetghevohden'tfelve tot des anderendaeghs morgens vroegh uyt te ftellen, ende ondertuflchen den H:er Pradel te doen aenfeggen, dat de Heereö Gedepüi teerden weder meefl; alle by den anderen ghékomen
Zijnde,benevensfynVorftelijckeDoorluchtigheyt een
pariglijck hadden goetgevonden Bteckboldaea te taflen, ende fyn Ed. dienthalven genotlficeert, dat de fel ve des morgens goedt tijdt met zijn Troupen die plaetfe foude willen naderen.
Des avondts ten Uien uyre is by de Heeren haer Hoog Mog. Gedeputeerden aengekomen den Collohel hitr' /«j»,verklarende dathy doorordre van den Heere Prins JWewmfvanNaiTau, de Refolutie raeckende het mar- cheren ende occuperen van Boeci-bild ghenomen aen de Generaci Pra^f/ghecommuniceert hadde, en dat by fyn ExcellentiedaertegbenS waren ghemoveert veele éndë verfcheyde difiicultey ten ende iwarighede, die de iel ve alvoorens te marcheren, de Heereü Geputeerden des anderen daegs fmorgens voor dag geerne foude komeii voorhouden.
DesDinghfdaghzijnde denrwM en tvjintlgbpen De- cember , is in het Logement van d,e Hseren haer Hoogh Mogende Gedeputeerden 's morgens vroech aengeko- men den Heere Prins Maurits, feggende, datane Vor- ftelijckDoorl.vermitsdedifficulteytenende iwarighe- den door den Collonel iiter/um uyt den naem ende van weghenden Generaci PrW»/hem tegemoet gevoertj niet hadde konnen goedtvinden de Troupen te doen marcheren, voor ende alleer de faecke in prefentic van den Heere Prilli/met de Heeren haer Hoogh Mo- ghende Gedeputeerde naerder overwogen ende geexa- mineert foude zijn* dat den opgemelte Heer Pmrfi/r mede hadde lenghenomen aldaer te komen, gehjckfyn Excellentie oock omtrent ten fieeuyren des voormid- daghsmetden Grave van G«»VAe, ende een groot aen- tilhoogeOfficierenghearriveert is, welcke acnftortti naer fyneaenkomfte met ende nevens den Heer Rbija- ^fiii» (eer gheklaeght heeft over ghebreckvan Voura- gie , verklarende beyde de opghemelte Heeren , dat niet moghelijck was dat de Ruyteryein de re- foeflive quartieren vier en ivnintigb uyren foude konnen lubfifteren, dat derhalven op midde en vanfubfiftentie ende Vouragie voor de felve gedacht ende ordre geftelt moefte werden. De Heeren Gedeputeerden vaft m/il aenghekomen, verklaerden aldaer een goede quantiteyt haver te hebben ghelaten, endé prefen- teerdedelêlve met karren te doen aenvoeren, maer gemelde Heeren verklaerden, dat het principale manc- quement was aen Bujcbveirdery 't 'Wclck niet mogelijck zijnde foo verre te doen halen, ioo konde oock de Ruyterye aldaer niet langer werden opgehouden; maer aevòorlz.difcourflèn zijnde gebracht in delibe- ratie , of met dienftig geoordeelt wierde de Stadt Bttck- foft aen te taften, zijn voor af door den Heere Ge- neraci ΡγλΛ/, ende eenighe Franfche Officieren ghe- moveert veele en verfcheyde difficulteyten die de ielve
iST*· |
-ocr page 543-
5^4- SAKEN van ST AET
|
lóiSj· verklaerdetvdaerinnc met fondament te apprishendc-j _ ren, onder anderen dat Ijet Canon by de Armee zijnde, ' veel telichtwas,datniecmogclijckroude'zijndaer ,me- , deeeneibreflche in dsStadtiniuraille te fchietjn , als , fyndsraaer een iluck van wien iwintigb pont bals, ende , dereftevanyiiponden,alle Cimer lkiqkcn,datdeStadt (fofyverklaerdeuytecnige Gevangens vcrilaentïheb- ■ ben j met acht bonim mannen belet was, dat ;ic Gradi · ten te diep ende te wijt waren emme fonder approchen re kennen pafferen.tn daC de troupen vermits-de manc- qiiementen vanvouragiedaer omtrent niec konnende iubfifteren, ghenootiaeckt Ibudciijn met fchandetc moeten retireren, indien γείΛνεε op de Stade fouden willen'attcnteren, gelijckdefelve redenen bygefchrifte vervalende aen haer Ho. Mog. Gedeputeerden ο verge- levertzijn,alshicrnavolcht : i:
.Lit prihfi dt}a Villi di Boeckholr/ri-f f ttffeiircm-iit fort πιίίβαϊτϊ foitr les raifms qttifent affiS camiiiss, mnis fonr _ farvtni'r(ice,fucces ona tTi>uvc qne toies Us mofevs drfMlo-
11 y a i.vts lapUve huit CGns hommis dephd-, Ö ving s/.t Cbevaux άιΙηΟοπ/ίβϊοη d^ deiix babitam qitifitrem pris bier par noi TrmtpeS. ο ■ ■ -
Litmurante eflfiins ritinpart} mais ily fiHtifoffeplain d''e,vi ajjis prefand htrge., ( .. i , ,
Atl^de là da fijfe. il y a une e/pace de Terre, qui regne mi toür^dii grar!d^effe'>dé hi Ville , d,vis lequel efpace les Emtetnis travaillent prefènieinent pottrpoHvon dejfendre aveC avantege un aMrefuJJs ÌÌ palliffnde, q"iep ait deliidecefl Efpàce dejindifigrie, ' — ■.'·
01 fstut d^on mire qrt'uiie Gu trnifinconfiderMe fera ^ l» re/tfleme , nemtinoins. on ne doubtt aucunement qtt enne pretmelaplace , rruis ilyfmtt da ttmps. Etl' attncque ne feptntjairt, que par firme, c'eft adire enoHvraiit la traiichee , εί apres que la batterie atira fait une grande brefche a la miiraille, remplir le grandfoJJ'i Ö donnerl' affaut, ' cela vent dire cinq a» ilXjiHrs.
Si OH trouve les moyens de fairefni^fler la Cavallerie ditraut ce imps ·■, laqtielle n'a troitve aucun furrage dam ces qttartiers , qu' cnfajfiìtrottverdesvivres pDUrl'armee·, onprendra affenremmt la Villi, mais fiati ne petti fHf monter cette confideralde difficulte , etl nefiattroitjaire le fi'ge.
Une atttreconfidirable diffiathe ιβ qtt' il ny apoint de Ca- non dam l'arme capable de faire brefche , il faitt ait moinsfixpii- ces de vingt quatre livres de Calibri, lef juelles nefcattruient ar- rider a/t quartier , parte qtte les cheminsfontfimauvais qu' elle! eit chimin. . ' '
Si a» trouvoie duforage dans la Campaigne , en en pourroit o- voiravBcles EfcorteS qtti aβeureront les fiuragenrs, maison a fait vifiterles environs dtt Camp, a deUX lieues a l'entottr qtt' cn η trottvejans aiictinfoitragt, ayarit epeconjames parles Troupes £nniinies.
Lflrigueurdelafaifon i/? encorecenfìderabUcanoutes les Trottpes cmipent, ^Je trottvent expofees aufroid ^atoutes les injtfres de l'air , cela tue les hommes Ö les cbevatixpsttr n' avoir, C? ne trotivcr de qtt oy fe Couvrir.
C'eft aMelJittrslesOeptites des Eflats Generattx de Juger fionpetit emrepreridre mifiegf, leqti/l on pauroit ιβπ oblige d'a- bandpnt/tr pottr lis difficultes defiadittes.
Fait a:i Cbafliatt di Chretier le 22 Oecnnb.
'T inncmeh yan de Stadt Bocckholt foudewaer- Iijckiper nootfaéckeüjckfyn , om redenen ghenoegh bekpiit , macr cof uytvoeringh van 't felve tege- raeclcen is bevoriJón dat alle middelen ontb'raee- keii^: -r ■ |
Ds muyr is , dpcij d^er.ij
vol water, tamslfjclf di?p endje b;-eet. Aen'd'^nJ '' kant van de Gr^fc ii.ecn ftiick L^^'^twclcljmm^ grootc gracht van de Stac't ggéÉ·;,'op wclclc fj tic Vyandt jeghenwoordigh arbeyden , ^η, voordeel een andere gracht ende Pallifide die d'anderefyde van'tb^wulte Landt iste kennen f," fendcren.
^ Men moet dan ghdooven dat een Confiderabd (jiiarniloen tpghenlhindc lal doen , men tivyffij cghter nieccf menlou de Stadckonncn vtrmeeftc' rcn;nucrdaerbehooittijttüe,
[ Er.de d'atraque en kan niet ghefchiedcn a's by forme , nacmenciijck door 't openen vaa de Tnn- I cheen , ende nae dat de Batterye een groote Bret I Iche in de muyre lal gliemaeckt hebben, de groote Grage vullen, en d:nStorm begmnen, daertoebehoo- rcnij/.i/f; degen.
Indien men de middelen kan uytvindcn om de liuyteiye, de welcke ghecn voerage in dcfe Qiar- riercn ghevonden heei't , foo langhe te doen iub- liilïien , datmeu Vivres voor d'armée doetvinèu foo fai men fonder twijfïèl de Stadt verraeeftercn, imaer in gheval men die confiderable difficuiteytcn niet kin furmonteren, fai men de belegeiingnietkon- nenbeginncHi
Een ander confiderable difficulteyt, is datterghcen Canon in'tLeegheris , 'twelckcapabelzyeen Bref- fchetemaken, daermoeten tenminftenƒ«ftucken van wr en iwintigh pondt wefen , de welcke in het Quartier niet fouden konnen arriveren alfoo de \ve- ghenfooquaet fyn , dat de felve onder weeghe fullen bly ven fteecken.
Indien men vperaege in 't Velde vondt, meniou de felve door de Convoyen konnen bekoomen, do welcke de fiaurageursfouden verfeeckeren^ maermen heefchet Velttweemijleninde ronte latCDjdoorfoec- ken, t' welck men fonder eenigh vooragie heeft bevon- den , alfoo de felve geconfummeert waren door des Vy· ants Troupen. ·
De ftrengheytvan 'tfaifoenis mede confiderabd, w«nt alle de Troupen camperen haer, ende vinden haet aen de koude ende alle de injurien yan de Logt gecxpo· feert > 'c welck de menfchen ende paerden dópdt alloo fy niet hebben, noch vinden om, haer te dc;· ken. ■ ■
't Is aen de Heeeren Gedeputeerden t'ootdecleii) of men een belegeringh kan beginnen, die men ghenootfa&cktfóude konnen fyn te moeten yerlaetcn, ter ooriaecke van de bovenghemelde difiicultcy· ten. Gedaen in 't Cafteel van Chretier den w" etl fivintigbflen December feftien bondirt ^lijf r fligb.
Dat derhilven in confideratie van de voorfzgci"®' eerde redenen, de felve t' eenemael ongeraden de de voorfz plaetfe aen te t aften, macr ter contrarie ω: nootfaeckelijckAvas,, dc Troupen fonder uytftcl, teien den na hare Guamifienen, dat het faifoen t' e^nemaei w^^ verloopen, endedat door degrootekoudecnongem
ken, degantfche ArmeeonfeylbaerlijckanderliDtsiu
korten moefte geruyneert wordeni
DeHeerenhaer Ho. Mog,
Gedeputeerdenhebben
op alle de voorfz gheallegueerde '^'^^'^f^Znec·
hare beftekennifleendeinformatien die de leive'
kende defitiiatie van dc Stadt, ende gelegentn^'
In .de St^4t fyn acht hondert. Mannnen te voet j , ende/fJW''^'>«ig'^Pi>srden jvol^eris'tberightva^ eiidemetailebedenckelijcke redenen In^jbodmdieg^èridpt^onft'Tfoup^gevangen'..................'
wipViipri.·'"'·- '---i'· ' '
! eildemetallo DedencKeiJjcJie i^eaenen uc ■
I rael ende andere militaire hooge Officierenghetw·^ . ' diTponercD -, om de. ,voorfchreve plaets aen te
TJfl
desfelfs .Fortificatiën hadden l^^komen g^t»^^; |
ìikia
-ocr page 544-
en OORLOG Vyfea Veertighfle poecL 5x5
|
mier iulcx niet konnende effeÖueren , hebben goet W gijevonden met den anderen nader orer'tvoorfz fub- icdt tc confuleren, ende naegehouden deliberatie, heb- ben defelvc alle eenparichlijck by de refolutie des daeehs te vooren ^henomen, gheperlifleer t, daer inne wordende meer en meer geconfirmeert door verfchey- dc perfonen van de gheleghenthey t van de voorfchreve Stadt, desfelfsmuyren ende fortificatie , grondighe Jcenniffe hebbende, alle verklarende, dat niet een ftuck Canon binnen de voorfz, Sradt wasghebleven, dat alle delngefctenenfeervoor den Staet waren gheafFeftio- neert, cn dat de befte Troupen van den Vyandt waren uytgetrockenna Barckfnen andere plaetfen , fulcxdat die plaetsgenoechfacm als geabandonneert ghehouden ende verlaten was j welcke haer refolutie ende intentie deHeercn haer Ho. Mog. Ghedeputeerden aen de Ge- neraels rcfpedüve bekent ghemaeö hebben , met ver- klaringe dat fy in die fake alle waren van eenparig fen- timent, dat fy Heeren Gedeputeerden oock welwaren verfu-cckertdat fuicxwas de intentie ende goede me- ninge van haer Hoogh Mog. ende dat fy tot dien eynde had'àen expreffen laft ende refolutie van haer Ho. Mog. de welcke oordeelden dat men behoorde poft te vatten in'tStiftΜιοφ"" ^ indienfuléx eenighfints doenlijck foude zijn. Doch is dien onvermindert hooghgemelte Heer Priii'l ("die gefey t hadde , Je conperaj pluft oft la gage a nischtmnx) qitdedetnearer vingtquatre beurs ftid com~ fmgm ) Rhjngraif ende de andere Franfche militaire hooge Officieren j blevenbyhaer voorige fentimen- ten,cn heeft oock ver volgens den Heer Prins Maarits iii»N«/i«nietkonnenrefolverenom denmaxfchnade Toorfz Stad te ordo nneren.
DiHccr Ïradel, Ryn-Grik/t ende andere OfSciereil daer mede zijnde ghefcheyden , foo heeft den Heer Prins Ai«»i->« het middachmael met de Heeren Gede- putserdcn ghehouden, en Zijn de,Heeren van Merei», Crmmri, GlitiflraeïideNieveen , noch voor deifÌ e^ten wederUa Wc/t/ vertrocken} gheduyrende de maeltijdt, zijn over de fituatie ende gheleghenthey t van dè Stadt Eochvel eenighe difcourienghehouden, maprech- ter doenmaelsby den Heer Prins geene finale refolutie OTer'tvoorfzfubjedgenomen , foo dat'fyne Vorfte- lijckcDoorl weder naefyn quartier tot Piepenhfeek is vertrocken. : . ' -
Dcsavondsomtrent«i^i«uyreni zijn by de Heeren hier Ho, Mog. Gedeputeerd^t? iie.ngliekomen. P/i;n Ö F/nende M«/>rt bey de Qu^m^r-Meefters Generaels van de Nederlantfche Armee, verklarende heb- benontfanghen van fynVoriftel. Oooih cm de qumh- unmmitmtrent deStftdt Bouckh'oU onderen dee^bs htl migb tegaeo tiffiefckitt en tot <iien eynde den Qüar- tier-MeefterGeneraelyande FranfcheTroijpenmet hierdevoorfz quartierenfouden gaeninfpédterenen verdeden, dat den Heer Prins Maurits jroe^ghevonden hadde de Troupen den volghenden dap na de Stadt te doen marcheren, ende de refolutie by de Heeren haer Ho.Mog Gedeputeerden ghcnomen> ter executie te leggen.
Des Woenfdaghs zijnde den drie en twinttgbfle» des morgens voor den dag ,is den Heer Prins Maurhs geko- 'HenaenhetLogemcntvan de Heeren haer Ho.Mog. Gedeputeerden, feggende : dat den gantfchenachtfy- neghedachten over de meer ghemelte refolutie hadde latengaen, ende dat fyn Vorftelij cke Doorl. in geene ma- ''""iki«ilegtrai(envindenepdeStadp yets tementeren ^ dat Me Armée niet meer waren als drie bende rt fpadenen 'toppen ende gebreck van andere noodige behoeften, oitdeTroupen vermits de groote koude niet langher ra tveldt konden worden opgehouden, datderhalven 'yn Vorftel. Doorl. van ghevoelen was, endeverfogte Qat de Heeren Gedeputeerden wilden goetvinden de Militie te doen trecl^en na hare refpeiftive Guarnifoe- n^idaer op oock aenftonts gevolgt is den Heer Fradel, ende eenige andere Franfche militaire hooge ^thcieren, zijnde alle, foo fy verklaerden, van con- gevoelen dat deTróupen uy t het velt getrocken en ω de refpeftive winter- quartieren behoorden ghefon- |
De Heeren haer Ho. M(W. Gedeputeerden b.em.erc- i tf ét kende , datderefpedtive Generaelijaietgedifponëert . konde worden,om eenigheattacquepp de ^n,eer ghe- melde Stad te attenterep, hebben eyhdejij ck mede ge- refolveertalledemiütalre Troupeiiten ipoedigften.te doen marcheren na Wercfpediye Gu^Aifoenen, en van de Compagnie nadé ielvegedeftineq^t : I).aer.yan U Ho. Mog. I^ftefehriftelijckovergejfon^nis,
Na dat degeieyde winter-quartierenïn'voegen voor- fclirevefyngearrefteert'gewee^, heb,bpnde Heérén.dé Wt> , Wtedecnàe.VaÌlimt, goetghevonden, noch dien felvendaghna fÌV/i/tev'erreyfen , ende ,Ιψέη wegh genomen hebbende door het Franche ^Uartie.r, he b- ben in ραβαηί na.et behporlijckcòmplinaervt , fcheydt ghenomen yaflden H;er Pradef,' Doorjiet vooriiquartierpafferende , hebben ald^ergheyp.nden een redelij cke quantitey t van hoy en andere yöè.r^e > ende komende om trent een quartier uy r van dpr ia£n het Dorp Cuchtingtn, Bevonden, dat hét felvè dien dagh door eenighe Franfche, Troupen t'eeneowel w.asuyt- gheplondert, dat oock onder de pluntó^ie i^y.t figt voorfz Dorp, veele ende njienighte van Fr^fchspaeir- ' ' '-··■·'· ■ -'- Jilacr
iBwrtjalshetfelvcvandeTranfclie Heeren wél was^é- debiteert.
Den felven avondt ontrentten nj/uyren i de meergemelte Heeren tot fi'^iaengekomep,.eiide neb- ben aenftonts met ende nevens de andere Öf^r^,harè mede Gedeputeerden aldier zijnde og l^et,biip|^que,- mentvanderefpedliveTrQupin de bp-
ginneh teftellen. . - , , ; r. ,fri",--
Des Donderdaeghï den Comtaandeur lAaertenvón^uchem aep dcpoérèii'iiacr Ho.Mogj Gedeputeerden bekent felven door vertróudc etide goede coritfcbapp;Cp^,béiiigt: haddéontfangen, dat binnen Botckl'olt liibt. mecr isfàre;»
Π' 'evenals Vr/e bondert van de Biflchp^peBjck^^ufi- rhevölckereh , mE^eΓ alToo de patenten ■waren uy.tgégcven, endé de ArHieégcdebanjieejrt'^'/o heeftdaer.pp geene reflexie gènoineïi konnfin .WQtden ^ ende,hebbenjïe Heerephaer Ho. Mogjjpcdepvteer- deri alles 'bj^onneh te. prepareren tot der felicér j^M- tre'ck 5 epae de reyfe naer 's Giavenhagé, eo^e heb- ben alle' het Hooy ende , haver tpt H'Jltf , iheftelt in handen van den^ommiirai js.ttwitr i^^^ Jfchriftelijckéordre tpt wat prijs de felvc fóiid^ .Beiii- ficieren endéaeh hctfïuarniiben uytleyéren',,ii'tóxi:rT volgens aen den Raedt van State daer van tel^tjjjca doen bchqorlijckc reeckeninge, ' . bes s'avonts is den Heer Prins Maurits niet .d? Piédeci
lantfe Troupen tot het Garnifoen vaa\^efel gi5^j;Ìe^lf hcertmedetot Weftlgearriveertt
De Heer van VffeUn Generael van de Artilleryi van de Heeren Vorftenvan Z»»f>)i«rfA, nietden Heer Muller, Afgefanten van de hooChgemelte V.prflen, hebben aen de Heeren haer Hooeh Mog. Gedepu- teerden verfocht atidientie tegens des anderen d^^chs s'morgens; Edoch alfoo de Heeren Gedeputeèrdeni hadden goet gevonden noch dien felven avont Vari'daéi te vertrecken, foo zijnopghemelte Heeren aenftonts by haer Edele aen gekomen, ende overgheleVertheb- bende hare credentialen , verklaerden dat de Annet vimde meir betcbftgemilde Vsrfien «n wm àbfclitte.cmpleet ^ btflaendei» tw»elfduyfem mannen effeSive f ende verfoch- tendat een plaetfe mochte worden gedefpicièe.rt ,al- waer de gemelde Troupen met de Militie vaii delen Staet foude konaén conjungeren, verfoeckende dat by het voorfz confiderable haer corps d' Armee ten min- ftcn viir^yfendman, beftaende d'eene helft uyt de Ruyteren, endede andere uyt Voetknechten, van de onfe Troupen byghevoecht mochte werden,, óór- delende vporhare fcncimenten debequaemfie plaetië tot de voorfchreve conjunctie Wirner aen de Riviere de l/fpi gelegen. De Heeren haer Ho. Mog. Gedepu- teerden hebben nietgoetgevonden op die lagckc fina-
lijck |
-ocr page 545-
5o8 SAK EN van STA ET
|
lijk te concluderen, fonder dienaengaendealvoorenste ^^ hebben de confideratien ende het advys van den Heere Prins Maurits ran Naffau, en hebben derhalve haer rey- fe tot den anderen dag uytgeftelt.
Des Vrydaeghsden ï/^f/jfwinM^i/Jin , is hooghghe- melde Heere Princeby de Heeren Gedeputeerden aenghekomen, endeverftaen hebbende de propofitie by de Heeren van Vffeten ende Mulltr uyt den name en- dcvan wegende Heeren Vorften van Leunenburgi^e- daen, isfyn VorfteliJckeDoorl. van fentiment ghe- weeftjdatgeconüdcreertdecoiilHtutie vanonfe Trou- pen, ende het faifoen van 'c laer, fbo verre verloopen was, C/e VOOrfz conJuSie ingeeHin dtelen ondtrtimc/i hhoorden te tvosrden j iulcx dat de Heeren haer Ho. Mog. Gedepu- teerden geraeden geoordeelt hebben aenllonts van Wf fel naer den Hage te vertrecken, omme alle het ghepaf- feerde, gheduyrende haer Commiflie aen U Ho, Mog. met behoorlijke refpedt mondelinge te konnen rappor- teren.
Aldu5 gearreileert op Aeridtrtighfien December ftflUn - l·ΰndίft·vyftnfepigh,cnάeìyf^^eΐdιrì{tc aen haer Hoogh Mogende overgegeven op oen dcrtiendm lanuary ftfiiin hondertfis tafifl>gl>· Was onderteeckent (f. van Raefwh, J. de Merende , J, de Wit, Μ,τιαπ Crsmmm, Iihan van Rbei- de,E. deH'iiilf) Ε,ναη Glinfira, lS,vanP/ilandt, vaniH^· Uitn."
©«iinc iSP 5ön ten felbitt baofie faghàncitt boó? ϊ)3Κ»αοί1κη ücifbrca- pbEC / tìigilanttf / conbupte cn boojfojge. «c on- g^cjs anöecetrtiaeöljif 3|5nbe ben laetfiert ban *t Cnmy iJÏ0ei)oO?t Bet cappojt ban tie ^eeccn ban Braeckel enbeanbetetìaeclloogDÌlScigi. «©ebeputeecbcntot-Bet (iutbbanbcpatenten/ actjtecbolgensibecfer<j«ctefo= lutie ban flifteren met enbe neffcnjS be getoefene igeeren Baec]go.jl@og.<@ebcpureerbete]gelbe/ enbe eetilgBe igeeceti <©otommitteecbcn upt ben ïïaebt Uan ^tate / in tonfecentfe getoeft ^ünbe / enbe obecletgt Bebbenbe mat met be iiBtUtie ban befen jStaet / foo nu al^ tegmen fistaenflaenbebooi taec/ tenmeeften bfenfïebanben SKanbeenbe afbieucfibanben Bpanbt/ ttpbecBanbt genomen foube beliooren te loecben / ootfì in acgtingBe genomen biatbpdaei; igooggUoggenbe foube bfenen gebaente jooecben: ten cegacDe banbe Contributien ban be0 l^panbt^ bobem bp ben Icec Pradel,<0enecael l)an be ijpcanfctie auxfUatce Ccoupen getcot&en / mftf? gaberjï t)an be Sauvegardes bp ben felben aen be ^nber« fatentoanbenboojnocmbe i^panbt beclecnt: taiaerop cttiebeUbececct/ oofH gelet 3pnbe/ batbenbieHdtian't |[anbt b)a!ï becepfcgenbe / bat eenfge (Ccoupen bp ben anbecengBettotbetimocBtetoo^ben/ om aliefint^ op be beffepnen ban ben ©panbt te letten / enbe een toaecgenbe ooge te Bouben / enbe bat baec toe een goebe fomme ban pennfnge toterbc gecegufceert : goebt^ geüonbente Uerfoecöcnbe ^eeren <©ebeputecïben ban becefpetiibe^iobinctentn tjaec JgoogO iBoggenbe a^ergabecingBecompacecenbe/ batbefelbe pemanbt upt ben Baren toilbenbffponeren/ omme aenfionbtji een ficee na be gcmelbe ^^obincf en te boen / enbe bp be Igeecen Bare principalen alle b^ibenchelgcBe bebbopcen enbe offtcien aen te taenben / tenepnbe bat bec felbec de- feaen tn be gftefeagBene confenten / op be e)ttraojiiina« tljipetittenDan twee hondertduyfendt ende vier hon- dert duyfendt gulöenii tefpectibe/tot bef bal banöe nec lalien uptgBefch?eben / in allee pie gBefupbett enbe BaretJoUcquoteiStnbe felbe fomme/fonbec langBet töbt berlict)/ in bacen gBelbe ten Comptoice bait ben (©ntfangliec Ocneracl Doubieth gBcfucneect motBte too?bcn/ mibtfgaberS bat b? be felbe oocft eeni» ge penningen op bebccbcre fuppletoire petitien bietiti Balben te boen / güeantitlpeect mocBte toecben : €nbe toierbtben iSaebt ban ^tatemitiei befen berfotBt enbe eBeawÖorifeectommeop't bfdeenentoan Sauvegar- des enbe Bet inbo?becenban Contributien, foobanigft tebifponccenalsSBact <eb.tcnbtenftebanben Stanbe bebinben te beljootcn ; beö toierbt aen ben gemelte l^eet PradelgBefrB?eben/ batDaec ftoogö Haog. metbe» bjeembinge betnomen Babben / bat be felbe fig Bet bct^ lenen ban Sauvegardes en inbojbeten ban Contributien |
foubenBcbbenaengfiematlgBt / metbetfectft/ba,i,„ baec ban toUbe beftfiecen/ alsï siinbe een faethe bc ff 6e befen iStaet alken toasi compctctenbe. ^ lÜtH toiect ben iSacb ban ^tate ooth berfotfjt bTS' betneur0 en Commanbeutit ban be refpettibe «ίίΠ en aprontiec - plaetfen ban befen ^taec acn te ftludhtn bat be felbe Upt Bate <©arnifoencn alle mogclijSBf bjeucli aen ben ©pam foube Ijebben te tjocn. '' 3iltec(tonbt naer Bet uptaaen banbe 9iii(antfc hi, beïgeet iàeuc-Boift ban Brandenburgh iiabbcnh «iiiii ma>?tBt met befen ^taet al tii ben Siate feiiienhonderi vyfen vyftigh, ( enbe op bat ^aet te btnben ) |)ceft fp„ ξΐ^, ferur-JBoipel. ®oo?l. laten alfttec atbepbtn om oio ώ longatie ban bien; maer bit ^faer om be acnbjtngcnöEn (©0?i0gBb0n benBiflchopvan Munfter,ficpf0(imeii Biet mtltnatte bacr toe. ©ecftBtpiietonfmntieniiin baerotoetgcBouben; eltbfotljt/ alsSgOemcenlöthiift toatetmeelinaet fijn molen te tretben j ©occtBac- i;en niettocpnigii bic Bem rieben ficB |iil teftomicnin't toetcBbanbenBiflchop; anbetc rieben ftci met irra teboegften / enbebpbefeocraftefijnfaijjïföctlttehrp; gen/foo noonenbebe Hoefyferfchefcijuibt / alètctu» peratie bet Cleeffche ^teben ; maer 't bepligflc toas/ fitBalfooteailiecen totfetour^ban befen ^tact / tiat BpnotBtanSmeelier bleef ban te Bonnen bcmibtieien een 3^;ebe. intereflen bie eltli toonben bp [jtt bernieutDen ban be Sllliantie / fgn te ften in be tonfibe> catien bie elcB opftelbe. ï|et gcmelbe betloope» ®tac> taet tuiert genomen boo? een ticBtfnoer: <£n bantocgcn Baer Ho. maog. met befe tcmarquesii Eerftdijck : inplaet^banbétlaufule influctenbein 'tepnbeban't achiieartptBelberboo?f5 3iliiantie bittetcnbe bat de de felve ingeenen delen fai prejudieieren voorigeTrac- i"! taten ofte verbinteniflen van andere Coningen, Prin- ba^ een. Potentaten, Republijcke ofte Steden gemaeckc, tot meerder gheniftheyt van de contrahenten ten we-
derïyden gefubfipueett mocftten toerben eene ofljjcfie lupbenbebetBlaringBe/ enbe berfeecBeringfie aliStn't vyfde artijtftel ban be Alliantie ben een en twlntigilen 3ilp?ilbe!S SlaeriS feftienhonderc tweeenfeftigh mtt ben l^oningB ban Vranckrijck aengBegeen/ Oestt' pen I te toeten : Dat d' een noch d' ander van de Contra- henten eenighe Traftaten ofte VerbinteniiTeraetan- deren aenghegaen heeft, nochte oock namaelsaengaen fai, die haer in eenigher maniere foude konnen beletten ofte verhinderen t voorfz Tradaet van Alliantie in alle fyne poindten ende artyckelen, ter goeder trouwe pre- fteren ende na te komen,
(Centvyeeden: ^atbe periode bp manieteb8tipa« rentBefen influerenbe in'tvyftiende art^Ael banbe bD0}f5 ^mUantie /be^acnbein benabolgenbetoeojben: Uy tgefondert die fpeciale privilegie Tan exemptie ofte meerder vrydom in particulier foude mogen hebben; tot meerber gBeruflBepbt enbe feecBerBepbt / betmf&t? naer Bet flupten bati be felbe SClliantie nu fo bede ietm toaeren berlooren enbe ter neebcc gBeftelt woctite
toerben/ alSSbOltBti Uy tgefondert die geene van de
felve Ingefetenen die al voor denfiven tn ivjinti^tViii fefiiinhondm vjfenfifligb fpecial? privilegie van cxemptie ofmeerder vrydom in't particulier fouden mogen ge- hadt hebben.
€nbe ten derden : ^^at bp CommiflTariffeitflÖ"»' ' fleert foube toerben ten epnbe Bet fecouisS bat in w' miteban't negende attpcBelbanbé tcntoebersöbennaec feetBerepjopojtie BaBbemw" toerben gepiefleert/ tegentooo?bigB hincinde gw»^ geert / enbe in allen geballe toat Boogee mocBte 0c(lelt enbe genomen. _ ,μηι»
^e fonfiberatien ban fpn Ceur-J^oifïel· 'ï^W'· «r «Λ Brandenburg toaten eer(i in luiio, bat be ^ ^ töcBelen motBten blpben foo bie toaten.
fe vende te bjefTeten / bat be te belobene afliP^^ aenfiojibijS naer be gebanc notificatie foubemoetcnp p?e(ïeect toerben onberminbert beoffïtienban raw"^ tie.
©eachftetè b?efferenconfo?mbe intentiee^Jj; matque^ban fpn öear-©o?|Iel!jcfte foo?l. (ierif / boo? fo beel bien «©ojloge buy te» de |
-ocr page 546-
itföf
|
Munfter tn oci felfs 2BDÖÈEenten bpantltjcB gOcattac fluccrt wiecDcn / ofte immersi bte intentie in een feereet
fnapartactpHiltebeclwtten.
10 a»! te laten / ofnaber tcfpetiftcecren/ fp bp bcniii't iint btn <©o?log fonbe toerbcn ge pjotcaftcert/ Bftcbp omltanbigKcben ban notabel verlies, oftebp notabie verfterckinge ban ben ©pant boo? 3tlUantien/ (ifi£nkutoe(€coupenofbccgelij£fje.
II, €ui)e
iz latiti foo bie toaren / met fobanigen ampifatfe bat mmelle bjcembe in legerfngen/Jogecingen en mac? (öcn/fobfflmogclijcö / foubeöilpen toeeten.
13. (ÈiiDe
4. Satcnfoobietoaren/ metbfenberfianbenotBi tang / Dat Baec ï^o. jiBog. fouben boen tepacecen enbe tctDtcnalUöetgeene toaecfnnefön©o?(l. gcnebenteneucbanbeboo^noembeacttic&elen / eent; gcii inDjaot ocöacn mogten Jön. if, apttclatenb(egepamuf)tfeecbecïanfule ( uyt-
gefondert diegeene van de felve Ingefetcnen ) Ofte ima
mtc!$DefelberoobantgBtei]cpi{ceren/ batbaec mcbe mn tnotgtc becfiaen too^ben / bie geene ban be felbe 3ti0ffcicnEn/ be toclcfie al boo? ben een en twintigften §ul|) feflienhondert vij fen vyftigh fpeCfale pjtbilegii cniianetcmpticoft meecbec b^pbom in 'tpacttcuUer foubetnoden gcobtineectgebben/ enbeopB^tlQcflebp tiptciioctt 8« tooojt Concordaten, na bie ban befchre- TcntecKten,
11 3laten fo bie toe$i : ofte fmmer;» bie (aetfle (Iau« ,fiilefuitic te mobecercn / bat in casü ban fobane obecgif^ tcoftbeipatit]iiigeBaec]^o.|iaog. fouben toecbengBe; pjcfnedt / ettbe noopenbe be cetipjogue b?pe paf^ faglm ban amunitie ban (©ojlocB / bat be felbe toat na^ ött foubc moeten toetben geceguleect»
17. Eatfnfoofjcttoajï. ,
'8. ©jiffcrenmetuptlatigebanöelaetfietlaufnle/ tactfeenbe benProtedor. '
15· laten fo Bet toajs.
10. Confo?m be confiberatien ban fön ISéuc ©ο?(ί.
11. laten foo Bet toaji.
^3· ©ptg. of bie laetfie claufule ban obftacuien, &c.
„baccuptUtBten. '-4. laten foo Bet toas?.
li. ©Pig.
jjjöge boltcecBinge ban fuif ic eetft gebolgt f n't
^e faetftc btt Houfyierfche fcBulbt 6reeg befgelötf y^jucttcpt : Stifoobatbcn derden liugufip be Sm.? Raeivek enöe anbere Bate ï^o. iBog. wputtEcben tot be faetfie ban Brandenburg Bebben gei SK"«batfp ingfìebolgebanflateJi!o.il§og. re^ ™iitie ben twee en cwintighften ^ulp Ufileben met
cn O O R L O G Fyf m veeriighfle Boeck.
50. atDtecboIgens Bact Igo. ilSo. Sefolutfc ten felbgn bage/alsïbopcen/ogenomenj öc gftemilDi tón €euc.©0?flfI.Brandenburghiclii lliniftccS iSn ocfonbeect/ of De feltie oocb uocft toeren oiieauwS Koningen öcc. enue ui^uc.^ nauuc, , omme tfi coiutnuecen.; en te boUcectom bc ConfcEenttó
„amaelsaengaen foudc, de welcke haer m eenige ma- j ftierbebOOceiljSgcBowtienObec Bet; vernieuwend nisrenfoudenkonnen beletten ditTradaetm aUefyn AJlmatientUfTcftertÜefm ^tactenbeUCJlOOSllöetöfiM poüitenenartykelentekonnenprefteren. j ^ecCeut-BojflopallcreCDt/ enbebatlaeFlö^^
, , I ^'"'"oojtljaDbcnbe&omen/batnumeecbandrietSitt
(Ccn negende met fjct tooo?t beoorlocht, te amplfe» I becloopen toate» fonöec bat pei^ effenticetó oiiurem te «nfnDetoguantwn euf tcptb^
touri/coflcltelïcllen / enbebatfnfpccieappltcaUrl ; toasgBctoo?iiet»/ enbebaaoinmeup bSbSM ma«fKnopDetcöentooo^t^conmtuueban^ tefpectenmeec/ Baecfelbcn niet gen WaYmaSK faiicn/in toelthc ftaec l|a.JHIo.ban ben ©iffcDop van ficcert en bonben / op be oube 020cnSKoinSJ
. I BanbcltngljeteceaffuinccenenbetebtrftccrbS^^S |
albootenibaccopfijn €euM0o?(lieJi OSbele becfilaetben bacc toe toel gBcnegen te toef?n / na? becenbefpeciaetbec laft afgBctoafBt enbe berat^enté Bebben j 3Baer op gBebelibcceett j^nSe / W op 'i eerile 3lit ban 't boo?f3 tappojt goetgcbonbenybai be gefepbé obergBelebecbe ^tte ban Compromis ënbepjotiuatie tee <!5?iffe ban Bacc i^o. HSog. gefeponcett fouben toeti ben. €nbe totecbenbe pjobinrten becrocBtftcBbin^ nenben tybtbaneen ilSaent opbe Ratificatie ban be b00?fiB?ebe Compromiffie ofte Submiflie te bcïhla?eii» 5&antoatacngtngB Bet tweede Eibtban't göemcUe rapport ig goet gebonben / bat baec op be nabec becBiai? cinge ban be BoogBftgcmelbe i^eec afaö^
toacBt foube toecben.
3In't felbe cappontofectobecgBe^aptenbebooi&p gBegaen/bat be l$euc-Bo?fielijfBe jjBintftecjsi inbe felf be Confecentie fepben / te toenftBen bat / om be nieutoinge bec 9iliitantie fmaBeiütB te maben/Baec ìgó» Ιΰο. Babbe belieft te oifececen be cefittutie ban bè Cleeffe Steden, nu fo langen tjjbt boo? <©uarnifoen baa befen Staet befeten / ten minflen bat igou ga^^ lieföete becÈiacen/ toaecomfpinbeceflitutteftoarig? Bept maechten { maec baec ban goetgebonben gBeen notule te Bouben. ^aec mebc te bennengBebenbe bat men alBiec baec toe geen genegeniBept Babbe. jSie^ t; min Babbe men onlangBs^ felfj$ boo? ben l|eec bat^ St^u - Dingen tnöjanc&cöH latenfeggen/bat m?t genege toasï te Banbelen met ben ban !tteulen en Igactog
ban Nieborgh omBaectegBebett een eguttoaUnbooj
RhynberckenbeRavetteyn. ,
iget Compromis lupbealjïboltBti
3SlfotujTcBenbel^cece5ön^uc-3©oi(leItiBe^oo;I: acte ïom ban Brandenburch tct eenCB/ enbe be l^eecen Staten Comi)?a Gencraeibec ©eceenitljbe |9ebetlanben / tee anbece STt 3öbe/ obec feetBece foo gBenoemben Hoefyferfchc Schult-faecke, enbe 't geene be opgBemeibe Jgeece baec tegenjs becmepnt beutèbelgtb te me- teen tefcontcecen enbe inbjengBen eenigBe üacen Bec^ toaertjs oncffenBept toaii gebleben / foo batBoothge» melbe pactpen Baec baeringeenftntjS en Babben 6ρη» nen becgelycften/ enbe te bebucBten fiont bat baec obecbecbece mifbecftanbenmotBtenröfen/ betoeltBe tot continuatie ban be goebe tojcefponbentie bjetuf» fcBen Baec beele ^acen Bectoaect0 getoce^/ Öiee nen toecBsenomen te toecben booieen bequaem mibi bel/ toaecbp in Bet hojt foube toecben uptgebonben/ toat epgentljjcBb'een banb'anbecbienaengaenbefiJ competecenbe,
^00 id: bat toebecJötJS <0ebeputeccben ban be BootBaemelbe pactpen/ bie befen cefpecttbe Bebbert geteetbent/ j^nbecgeleeclten/ bat allebe becfcBilleu bie gefepbe StBuU-faecbe bincindt contewnmùe/ fullen ghefubmitteert toojben aen 't ooïbeel enbe upt? fp^aetbebanben Grooten Raedttot Mechelen, gBe» iBcB be felbe baec aen op Bet be<tanbig(te gefubmituect |
sa^fWbetocSl?^^^^ ! "«tf- ί^β"®»^ teboenenbete ecliennen/ ebenaSofbeSac.
BöfnomrnSSfKirA^^^^^ 'tpeninbefen toacen natueriijckWubjeSau S
«"ötfifbbSbVcnii rft^ «ifp^icn .enbe'tcefföjt ban SebboTf"
ffiSrt 5B?ooten aaebttmmtbiatelöcfe onb ctooiPOTÏ^ibOiö
«oen boibecsj gBecappo?teect / bat Baec ^ falbe bomfcB?ebe faecfte ten definitive g^enpriS
ei-
-ocr page 547-
/'8 SA KEN van STAET
|
I ff6 c eipalen, cttbe inWett m ban fiejiije pattpen of toel W'
__: öeeenfgepiotJtfientoHliinbecfOÉifien/ fal&efelbeooife
ötenainooenbet'Éenemaclenöe te göilijcBop bolctjeni öe nianiete oftijnflcueecttaoitien. ^atDelgeet lo- han Friquöt, ïïaeDt enöe iiwcaoitifnactii Envoye ban SijnÖepferlijiBejiKajcfiept/ alBtcc in'ii<©?aöcnöage Kflberentie/ faltoetöen toecfocBt/ eDiljjcb tiepbe De ^actpen Den felDen Decfoecften bp Defen / om al^ Com- miiTarisInftruareur, Dc gfteljeele faccfte boo? fttm te toilUniatentnflcuecen/ ehDcte tcatgten alle bifftcuU teptenDiefitgbaccontcent bupten becmoeben fouben mogen openbaren / in Decmtnne upt De Uoegl) te leggctt^ enbebp nonfuccesban Dien/ of bp tecgtberfattebanbe een of be anbece ban pactpen / bat ben boo;f3 <©iooten 9iaeDt baec tnne mebe fai moggen ecbennen / oocb bec« lletb bececneccn / enbe epntlDtb beji noot 3tinbe / al0 nae ïRccBten enbe tifile beièentemfetojjfen op tgeeneboo? b'eene ^actpe alleen bp gebjebe ban b'anbece fai toefen gefucneect enbe obecgeleberr.
^ejjbabbe^actpenb;pfal(teenpbeceen I^eec nae betfelbecbeUebentebeputeecen/ intoelcfiecsi p?efentte allejStucöen/ ©edficatfencnbeffiebJöfen/ bantjjbt tot tljDt aàl De ïgeere Commiflaris Inilrufteur fulUn moeten toecben obergegeben / gecoUatf oneect / uptgBe^ toiffelt/ enbe baec naec in een fitfte met drie onbecfcftEpi be flooten enbefleutelis gemunteect / opgljeflooten / ban toeltbe b?te fleutelen / toelgemelbe i^eece CommtffacljS IniÏrua:eurpbecbanbe boo;f5 Igeecen 4E>ebcpnteecben eenen fai moeten geben / enbe eene met be gebatikte filfte bpfUDingoebebeteacinggebegouben/ fultbjEfbat be meec gefepbe bifle niet al in tegen)Doo?bf ggept ban De felbe l^eecen / gDcfamentlDcb bp ben anbecen 30nbe fai gonnentoecbengeopent.
€nbe bat Dtenbolggenbe binnenben tptbanb^fe |Igaenbenoanb)egf)en{)acei^oog{) iBog. fai toecben gebfentbanEyfchin conventie, met mlbbelen foo ten bifinftlbeoftenp^intipalen/ aldnoopenbe be p?obf« fien/ bp albten be felbe te caben mocgten toecben eeni? getebecfoecften/enbe uan toegen sjine ïSeuc-iaoiflei lÖtBe^OO^I.baneyfchin reconventie, mebe fOO toel ten principalen atö noopenbe be pjobiffen bp albien 3tine l^euc-l^oriteliitbe Φοο;Ι. mebe foube goetbinben eeni^^ ge te becfoecben / bepbe bebleet met foobanigge ^tuc:> 6enbpnomb;enoftebp Icttecen/ al$i tot betotjiJ ban Oace tefpcctlue fepten / pjetenfien / enbe comrap?cten» fiennoobigDfuüenjijn/ enbe biegeboubleect; 3©aec ban get eene met b'ociginele^ocumentenfal becbipben inbiegljeflootenc bffte/ onbec ben boojgOenoemben Igeec Commiftacisi Inftrudleur, enbe 'tanbet nacc boojgaenbe collatie aen^actpe uptgegeben toecbcn/ biebaecopblnnenbentiibtbanggeltltlie bjie maenben naec be upttoiffelingl) op alles fai moeten Dienen ban enttoOO?t cefpectibi in conventie alsï reconventie in De töbt ban drie maenben fai toecben gcbupitcecct/ met be^ fenbecflanbe / batbpbetefpectibe dupüquenin con- ventie enbe reconventie geeneflutfienof bocumenten fuuen mogen toecben geboegt/ ten toace in be cefpectibe repiijcken mocBteinfïueceneenige notoire nieutoe fcps ten / enbe baec beneffenji eenigenabece (lucben ggep?o> buteect toecben ; in toelt&en ca^totbeftcuctie enbe toebeclegginge ban be felbe enbe becbecë niet / tontca^ ciebetog0 (lucbenbpbeDupl0t& fulUn mogen toecben obecglieggeben / tottoeltl^ecjS bebatget pactpen fai bjpdaenmebetemogl^en boeneeniglje nabecp?obuc« tie/fonbecetfitec becbecSbp tciplijcBofanbecfinbtiS baec op te moggen fcQ^fiben j «fnbe bp albien biejï niettegenftaenbetot oftebpbie cefpectibe dupiijeken luaec ban ^actpen communicatie fai moeten toecben ggegeben / eenigge bocumenten tot becificatie ban an« bece boojgeenen güeintcobuceecbe quefiien of fep; ten / ban b een of b'ahbcc ©actp mogten toecben bpge? boeggt/ ofte baec opglieappiiceect / fullen bie felbe ban benGrooten Raedt ab aüis moeten bectoojpen/enbs baer op injudicmdo in geenbetlcp maniecen geceflecteect toecben.
3I9aec mebe be faecbe fai gfjegouben toecben boo?ge« flooten/ en gebjacBt in fiate ban toflfen / met befen toe» (oeti / bat alle tecmtln«np)ecifelücEienfuI(en moeten |
toecben toaccgcnomcn / op pene bat tegenji bc öÉh,«, higealiSbooccn gebetecncect fai toojbcn vcrfteck ' DatDaccnageenei^cftifftuccntoan Die ©attpc hiriü"^ gebjecbfal toefen/ fullen mogen aengcnonicn tn/r bcn/maec be ^tB?iftucen cn ftucben be bJeltöc üp ofb'anDccc^actpe alleen fullcn toefen obccoliibicn, bp Den toelgemelbe igeec Commiffacijs InfttudteuS len moeten toecben oüergöEfonöenaen be opncmtiSn
Grooten Radt, Om baCC OP l3elj00?lÖCll ί CllCnt ttlDi «( jt
oEnbe inbient foube gefiftieben bat b' een of b' nnhi cepactpeomföne faccbe m probanti fornii t' JnftriH een / bannoobenljabbe b'eenof b'anDec bEtoiisZ' ben/ 't fp fïcfoUitie / SÖjicben / of pet anDerji/ bc te ' fee fp macc Jjabben in fimpele coppen/ enbe tot b é probanti firma moflen geautöcnttfcect toecben.
^0lullen Die cefpectibe «a?iffiec of jSemtatlfea ban bepbe Staten / fcljMlbtgösfinliitftlbeteboen/ oftebpbcctocpgecinge/ fullen bie foppen booj autra. tficb ge()ouben moeten toecben.
«Demepningeniettemingiec ban jjjnbe/ batofc faetfietoace/ batb' een of b' anbece ®a«pe nwtht becmeenen rcbencn te Beböcn omme paciicultctliitb te bectoepgecenbcautgenttfatte en tommuRicatle ban 'teenofanbecbetojiiSftucb/ en bat baecobec metfiie feomen guepfete ontflaciv bc toelche tipbe^ccrCom» miffacisi Inilrufteur ntct motljt afaöcbaen lioniim too?ben / Dat ban in fuUhen göebal ben Grootea Raedt ban JViechelenj nacc Dat be faccbe toebecjijti fai toefen bolfcDieben enbe boo?öaec oEb. gcUjatöt/ gijf. ipcbboo? Dienen enbe {)icc nae iiel becnult / eibocinjf fel moeten ecltennentoat b' een^actpeof b'antKcUt; aengaenbegeDoubeni^te boen.
Haitiï batfiet pactpen b?p fai fiaen booj 'taf< fenben banbeflucben/ bat binnen ben t(ibt ban drie maenben baecaen bolglienbe fai moeten ggcf([if({Kn/ aenben ì^eec Commiffacisi Infìì-uacurobecte φ·. ben een beflooten adverciflcment of Inflniüie vin Rechten naecbt enbe bloot/ te toeten eeninconm- tie enbe een in reconventie, ofin bipbe ecnboo? al/ toelcbe drie maenben oöecftreefben jpnbe/ (algji» fepben Igeec Commlffarisi Inftrudteur in DetcBSeii' tooo?bicDept banbcpbecjptsi Jgeecen (CicbfputfftW ban alle obecgelebecbej$tli2if(ucenenbe ^ocumnl·- ten/ fampt becflootcne ginflructie ban M^ml moeten boen maecBen drie Inventarien, enbe b{ti< ne.ginbentaciii met De gcfucneecbe iStucfien in !» Bi(le Bebbenbe becfïoten / enbe be twee anbere asn ptiic ban be gebackte 3|eecen «Sebeputeecben ten ntW iiace fleutelen beöantcepifit/ fai aliS ban bie ρ felbec of boo? pemantanbecsi Die Bp bacctoefalw.' ncn becBiefen/in bptoefen banbelcecenéiDep»· teecbenbie pactpen fullen mogljen mebefenten/n^ Mechelen obecbjengen/Ofte Doen obecb?cnsra/ c"» metfönen (ïcuteiinDanbcnbanben $|ecc f enbe twee «©ecommitteecbe iSaetii-ffiecroonen san ben Groeten Raedt lebecen/ bftoelcHcmctöct»·* anbece fleutelen / foo Pactpcn of Date boo^fij!^ <0ebeputeerben aljï ban mebe fuUcn moeten ow ben / be ftifie in bec felbec p?efentie oft oocB in w felbec abfentie / bp albien b'een ofte anb« mop uptblöben ofte beflcutel bectoepgecen/ fmm m· ten openen/ enbe booi een ban be «©jlfpfwOf.^i tcetaciffen ban ben Grooten Raedt eene recipmc aen pbec pactpe onbec bec felbec be ^tucBen bie in be biffe fullen UJcfen öJ^ figneectenbe bebonben tegljensibecfelbct obecnemingfteboen beftanbieBen / too^bcnbewpf' neï^eec/be toeIcBealiS banpjefibent inbcn or^ Raedtfaltoefen/mits befenbecfocBt / batw' ningeban'tobecgebjagte proces, batelöcB neect mogen toecben ttoeecappojteur^ / «Bff be felbe en b'anbece iïabenniet minberban
'tgetal/ inbefefaecBengebefoigneect/ enbeo^ro^
bp plucalitept ban flemmen / fententie of up 'tSPten piincipalen/oföetfpopbe bec^ göefojmeect fai toecben/ foo enbe a W bie feiw fullen naecetötenenbe confcientietebiiioflwn ^Jg |
-ocr page 548-
en O O'R LOG Ses en Vetrtighfle BoecL 529
|
Srntim^l notificatie geüaetitoitbÉnoan m -'/i^iMnnea öÊ pjonunrfatie toan ben uptfpia«6e Hcntcmicfal göeicöieben / met befignatfe ban tap-
S l icB op te imm enbe Mzmmie ofte upt- tofflentc Doocen/ fcbulbi0(j5jjnfuiun; ^rntot Sue erpeöitic beS fe fpoebiöDcc te göecaeften/ fullen fi 1 twii tocöecspötsi baec ban fc!)?iftdöc6 abbec' «nti/nljfljÉnaen be l^cece «©oubecneuc ban be Spaen- C he Nederlanden , tiict UecfoccB oitt aen ben bOOïfj aacDitciBillen o?bonnecen/ Ijet becBljjf ban bcefe fVicttiilUnacnncmen/ enbebetbolaeniïljetpiocejï inoiiaeft/ inüoeoUenalsi boöenobccoefonbenfaltoc» } , /Vuicf«eiTticboo? alleanbecefaccHen / enbe ten Uhftcn binnen ben tubtuaneenaaec / naeccccep=: icöOTbfcn/tctccttiineren ; toelche dementie ofte UPtteacifie/'tfP difSnitijf, Provifioneel, Of inter- locutoir, tipalbienbieban ben UoojfsGrootenRaedc föuDintooÖEnöomen tebebinbcn/ batten definitive Uiali Dannoctj nieten foubeftonnen cegljt boen / Biomptclpenpunctuelüc&tec goebec tcoutoe fullen toccösnöljcerfcnt^ect / fonbec bat bacc ban of baec te» QfiiiSceniGöappel,revifie, relief, of eentglje anbece ctmcDleofiïccptie ban pjobocatie ban nulliteyt , of bangratie, gfjcintenteectofgcabmitteect falmogljen tocc&cii; toel becflaenbe tn fo bette bp ben öoojfj Groe- ten Raedtcenigöcpjobtfionele of inteclocutoice ^ta- tiiittefoiiCic moaOen ftomen uptgefpjoocfeen te toetben/ uptmotibcof cebencn/belijelc6eben GrootenRaedt ili hen ftiucn bacc toe foube mogen betoegfien/ batbe faccfieebcntoelbacc booj aljS ban nieten faltoecben gtKiacbccrt ten diffinitive , maec bat be felbe bles niettemin op b'ojbonnamiebanblenGrootenRaedt ali oocö acnftonbtss topbeci ten diffinitive ofte ten principalen, fai moeten toetben oljetn(lcuecct/ op al fülcltepÉcemptoitetccmönenalsibootcn/enbe 't ftU iKgfiCtiacn/ batljpöenb00?f3 Groeten Raedt in be fiitictenfpoebig&ftenoet6 tenbilTinitibececOt gebaen ial moeten hjccben / foo alsi bebonben fai toecbente be^ lUjRnjigiiöcin ca^beboojfs faecüeWnnenbe booifs tibttian een^jaec/ niet biffinitibelücii afgöebaen fp nogte oog boo? bate ban bien eenig p^obiffoneel ni|f( upteefp2oo&en / bat in folcËen taS/ ben felben tgbt oDetllteeftenjönbe / 't tegenlijoo?btge Comp^omii fai Sommtebecballen / mltsgabecibootente niette toe- fen /oorb btcnbolgenbe ^actpen toebci3pt!$ ingaec ge« dM eben / en in fulcSec boegen/ al0 of bit CompjomijS W opgentgtmtoategetoeefl. , . Üactbpalbientec contcacietocbecoitt binnen ben oWepben tjjbtban een jaecbp ben boo?f5 Grooteh Raed cenigc provifionele of interlocutoire Sententie in ^cfaccbeuptgerp^oo^enfoubemoggensp / foo bà^ ωη sljtmelben Raedt baec mebefoube öeBBcri boen °i»Aeitbanl)accbeboiten/faUnfulcben geballe bit wbipf ofte Compjomisi met ben töbt ban 't boo?fj ntct bomen te eicpitecen nogte teffeten / maec fai oe booif5 facclie als ban albaec ban boojtit moeten blö» ,.1" / "^ttinictoiiberii mebe ten principalen ofte biffinir ' bebaccinnebPben boo?f3Grooten Raedt gpefenten- l«titotrbcn/ infobojten t0bt baec naal^eenig- ""«öwnlöibfaijön;
«npeopbatf actpenban be plompte enbetomple- " Mibocninute jjan 't geene bp be Prov ifionele of difS- Sententie tot lafieban b'een ofb'anbece foube "Piflcfpjootfientoecben / bejite meec becfeec&ecinoije ™en/ falbcfuccumbecenbegactp inben töbt ban fL. boojgaenbe beDoojlpcBe toaeti
S bfefommetoaec in be felbe mocijtïiomen l'Wi^'nneect tetoecben / moeten bolboen / of bp «"'vjeoiPtbanbien/lpbenengeboogenbatb
uptbei anbeten gocbecen / ffi^ft öeut-©o?fIelöiee^&ooil.upt Datelo.
ïi^rik'"" wewt-®o?fIelùiee^&ooil.upt jjatejeo.
C .-.^ ifteut-©ò?(iel0tBe ^oojingt.
bff,„"A®''mepnenbetoilt6etot fobanen epnbemits !unvL '^"''"flHCfttóecben sBeaffetteect atótec ton-
. "^""Deifltutoecben SBeaffetteect awtec ton- fBitcbanbiegeabjubiteecbe fommennobig follen
V.Deel. |
toefen / epgenec autgocitept/fonbec cenfge fojmalitepr/ tdtid oocfefonbecnabec tonfent banb'anbec/ falmog^cn el/geren / en bei noot Jönbe »»a«K militari cïctuteten. '
j^o nocgtanjü bat get begetonbemneecbe ^actp ootti bjp fel ftaen binnen begO^fepbetpt ban ks maenben upt fijne cefjpectibeboojnoembe ^omepnenofmibbc- len/eenigefpectaleonbetpanbenaenbe anbece ^attp in te tupmen/omme baec upt ben intteft tegenii vier ten hondert in't 3aec teccontuctentie ban be geabjubicect- be fomme fo lang Homen te tcerhen/tec tgüen en toyien toe {letCapitael fai toefen bolbaeiij €bog onbec befc ce- fecbe / bat foo toanneec bie tciumpberenbe i^actp fo>· banigi) Capitaci t'ecnigec t^ t mocl)t toilien Ijcbben af gelept/begeconbemneetbeutfulclun casi tnben tgbt ban drie blaten naet be cecDimatige opfeggingde / tiet felbe gtjeöoubcn fai toefen te bolboen / ofte te gfteboo;· Oljen/ bat fijne tefpeccibe 5!&omepnen of oljcnccale mibbeleninbiec boeggen ai^ boojgefepbt/ootemM» militari fullen moggen toecben gecjcecuteect.
3@;cbenbe tot bien epnbe ban toegen fj|n (ïclöcBe Φοο?1. becfpjoocben ban te fullen pjotutccen batbcnRoomfchenKeyfertoelatebat be boo?fcö?ibe cjcecutie op bie ciecffe i^omepnen / en ban toegen Ijaec ï|o. JlEo. bat bie tefpettibe ©jobintien ban beftitdétaet Obergeben/ batbe felbe op bic Generaliteyts middelcü ofte inkomen, gelijt&booi Deencn ijS gitonbitioneect/ ggefcDieben mogen.
€pnteltjc6belobenbepbe^artpen / allcConingen en föjincen (jate «(Beallieecbe te fullen betfoetbcn / bari bpfcgjifteijjtlieactete toillen belooben be ganbt aen be boo;f3 ejcetutien te fullen gouben/ fo fulic nobig mog> te 3tin / en fp baec toe betfogt toietben-
(Snbeop batfiet gfieene Diec booten iö becgaclt/ bejü te onbetb}eec6el0cbec matf) toecben onberliotiben / Rebben tot meecbec bafiigDcpbtban bientoebct;3))bt!ei Ügeecen «©öebeputeetben Dier ban pbcc ccn ο!)«10(& lupbenbeln^cument apattggeteecfaent/ enbe ttteu banoecentjet felbe uptg{)etot(Telt / onbetgficlofte ban binnen ben t{jbt baneenmaent ban bate befcsi / ban belgeecen gace cefpettibe principalen te fuilen upt bjen» gen approbatie en ütatificatie in be^enbige fo;me / oiti bangeljjcften ten toebec3öben te moeten toecben gDecc^s tcabeect/ fuKvbat aljS ban ban bien ttjt af/te toeten/ bannuaenobecvier tnaenben/ alle pointenenactii' tulen ban bit CompromijS fullen moeten tocrben nage^ 6omen/ enbe bie baec in gDeftelbe tetmgnen bomen te loopen. ^ClbuiS ggebaen tn {i'«25raben|)age ben eeriien
StuguPp feftienhondert vy f en fcftig, <0eteeC&ent MathiasRomswinckel. (L.S.) Johan Copes. (L.S,)
ginb'eet(ie©oec6enbefec]^i(locie ftjnteblnben be (Ccactaten tuffcfien befen Stact enbe be Unions Vorfteii in ben 3lace dertien gemaetbt. H^aec bp occafie bat el< tanjÏ toebec toiectgefproothenbannieutoe alliantie/ ónbec anbece ttiebe gepjobuceect een out €tactaet ban 't Slaec vy f. l^et toeltfi / al0 elbetS niet octenbetenbe fjebbe goet gebattit giec t'infececen.
ALfoderiDoorluchtighftehòogghebooreneVorft . en Heer, H«r Frederyck^, Talts-Gravt by Rhijn, des Éroctati Heylighen Btomjfbttt Rycx , Ertzruchtfes cnde {jfjlip^" Keur-Vorft, Hertogh in Beyren , déur den Edelen ^tact Erntfeften , fyneKeur-VorfteliJckeHoogheytgehey- tnfteïln- raenRaedt, VclradtnvanPlepn y endedie oockDoor- , luchtighfter , Doorluclitigh und Hooghgheboorncr ont " Vorftendctleer , Hter Jmicbim Frednick^) Marckgrave Siate töt Brimdenbirgb des H. Romfcben Rjcx , ErtX Cam- merer endeKear-Vorft, cnde Heer ycbaa Sigifimnd Marck - Grave van Brondmburgb in Pmyffen , tot Stetcin ) Pomerenj &c, tìertogh ende Burch-Gra- ve totN«r«ïi»r^J , ende\ erft tot Ri^f» , door den welgebooreh Edel gheflrenghcn Heer Otte iitj/aricht» iiM dir Bjlandti Vry-hecT Tan Roydtende Brembt, fyn Kéur-vorftelijcke Hoógheydp cnde Vorftelijcke Doorluchtigheydts gheweefcnOvprftcncndegbehey- men Raedt j volgbens fyn Keurvorftelijcke Doorl. coae Vor ftelij eke Deorl, Brieven van Credcntie en Ratifica- |
-ocr page 549-
530 SA KEN van ST AÉT
|
1666 tie, refpeftivèghedateerttot UeyMbirgb acbtienden
--» February, ende tot Ceulen aen den Sprij den dtrdm
lanuarybeyde-leftleden, de Heeren Staten Generael der Vereenichde Nederlanden ghcnadichft belieft hebben re proponeren, dat tot den dienftvanden Hey- ligen Rijcke, befcherminge van de Stenden ende In- gefetenendes felfs, tegens uytheemfche overvallsn , endecot confervatie van fijn Keur-Voritelijcke Hoog- lieycende Vorftelijcke Doorluchi:icli2yr tegenwoordi- glie ende toekomende .Rechten ende Gerechticheden aen, ende in de Vorftendommen van Gnlick_, Oeeve ende jBir^i, fampt den Graeffchappaïi van der Mnrct ende Ravitisberch , et\ds Heerlijckhtyt van EiJi/in/?f;H, te- gens onrechtmatige voorgenomen Uiu'patie, beyde fijn Keur Vorftelijcke Hoocheyt ende Vorftelijcke Doorluchcigheyt de voorfchreve Heeren Gefanten ge- lalt hebben, daerop met de Heeren Staten Gsnerael te berae;flagen eqde handelen, wèlcke propofitic welgemelte Heeren Staten aengenaem zijnde, en hebbende eenigè uyt hare Vergadcringe gecommit- teerc, ommetdefelve Heeren Gefanrenteberaetfla- gen. Sooifl:.· dat dienvolgende gehouden zijnde, verfcheyde confercntien en beraetflagingen, en daar van rapport aen de Heeren Sraten Generael ghedaen •«refende, by welgemelde Heeren Staten goetgevon- deniste verioeèken en te committeren den Doorluch- tigen HoochgeborenHeer ende Vorft, Aii»«r»t;Prin-./ ce van Orangie, Grave van Νλ^λμ, Cmx.tmllibùgc ,ν^ιφ- den, Ώίιβ, Mettfs, Marquis van dW Veen cx\àQVlifJin- gen'éc. Gouverneur ende Capiteyn Generaci van Gei' Htrhndtf tìcllandt, Zeelant\ mfl-VrieJlandt, Utrecht , ende Over-rfil, Admirael Generaci der Vereenichde Nederlanden i ende den welgeboren Heer M'ilhm Lede - wi/cl^ Gmve tot Na ff DU, CatueiielMoge, Vjandeti, Oiefl, Gouverneur ende Capiteyn Generaci van Vrieflandt, Groeningen Ommelanden-, Drenthe, &C. mitfgaders Uyt hare Vergaderinge de Edele Erentfefte, wijfe ende difcrete Heeren Johanvan Oldenbarneveldt, Heervan den Tempel, eerfle Raidt ende Advocaet der Graeffchap ! ende Landen van Hollandt e^de n'eft-Vrieflandtf énde ' Aelhrttbt loachimi, Raedt ende Penfionaris derStadt van- ì/ìcGdìì, om mette voorfchreve Heeren Gefanten eytlt- lijck te befluyten ende accorderen, en is dienvolgens tuflchen de voorfchreve Heeren Gefinten van haerë Keurende VorftelijckeDoorluchticheyc ende àndere Gecommitteerden, verdragen,geflooten endegheac- cordeert,'t geene hier na volgt :
Te weten; dat ten eynde hier voor verhaelc, die voorfchreve Heeren Gefanten van wegen hooghft en- de hoochgedachte fijn Keur Vorftelijcke Doorl. ende Vorftelijcke Doorl. belooft hebben, ende beloven mitf- defen, de welgemelte Heeren Staten Gerierael voor den larefeflbien bunJert ■vijffes ende Γ^"», te aflifteren met de fommc van honden dayfent duytfche guldens laerlijcx, maeckendein de voorfz drie laren, driehondertduyfem dervoorfz guldens, doch de v^ftichduyftnt guldens, welckede Heeren Keur-Vorften, Paltsgrave, Keur- VorftelijckaHoogheydtalbereyts verwillicht ende^ termijnen halver , met welgemelde Heeren Staten j^^cHtfn in Duyiilant, gheaccordeert heeft daer van af- getrocken ende de twee bendtrt tn vyfticb duyfendt guldens, door fijn Keur-Voritelijcke Hoogheyts ende de Vorfte- lijcke Doorl. van BranAniarri op nader vergejijckinghe (welcketen langfteninde naeftciwif Maenden afge- daenfal Λverden) te betalen. Waer tegens hare Ed. en- de andere Gecommitteerden van wegen welgemelde Heeren Sraten Generasi belooft hebben, ende belo- vsnmitfdefsn. ingevallevan hét overlijden van den Doorl. hlochgeboorèn Vorft ende Heer, Heerjoban mltern , Hirtoch tot Gttlickj, deve ende Berge , Grave van dér i^iank ende Ravimbercb, ende Heer tot Haven- fieyii ingevalle vaneeiieonverfieneRefolü;ic, ofteaT- tera-ieende veranderingein'tRijck, ofcédatymandc het fy uytlandifch of Lantfaet, door fijn Vorftelijcke Doorl.indifpofitie, oftora eenigeandere redenen, moefte ontrent die voorfi VorftendommenjGraefTchap- pen, Heerlijckheden Plaerfenende Steden dar felver, yets metter daet tegen fijn KeurVorilel. Hoogheyt endé |
Keur Vorftelijcke Doorl. hébbende, oftetoekomtp deRechtenfouden willen attenteren ofte den fel,.
fighopponeren ,dat welghemclte Heeren StatenG™ '
nerad, op die voorfi ghevallen, ende op die ordievat hooghft. ende hoochged.fynKeur VorftehjckeHoot heydcende Vorftelijcke Doorl. om fulcksaftehelnfn
weeren , ende van Keur-Vorft, Paltj hooghfehec) ende Vorftelijcke Doorl. Marckgrave %»ƒ»»«(/refpec tive htbbende ende toekomende Rechten , te hel pen de pofTeffie apprehenderen, promptelijck endedi.' telijck fullen fchicken , ende tot haren laft cndekqdeh houden een nootwendigh aental Krijghsvolck tè aerdeende te voet metiyn toebehooren""
. <^nde to:
befcherminghe ende confervatie der felver pofleflìe
fyn Keur-Voiftelijcke Hoogheydt ende Vorüelijcke
Doorl vordereaffiftentiedoen , ende ditalles, noch
dathaer Ed.Mog. met behoudensvan den wclftandt
der Vereenighde Provintien , Quartieren , Steden
ende Leden van dieu,eenighiintsfalmoghelijck elide
«foenlijck/ijn. Aldus gheaccordeert en beflootenin
den Haghe, tuftchen de voorfz Heeren Gefanten, en
andere Gecommitteerden, en in Oirconde by de felve
met hare Signature en Pitfire bevefti^ht άca^ηftntvlin·
f/^^fn April 1605. · "
ruT ; > m r Offe Uenricx Maurice WiU. LiiJwii IVclratvanPletfen.jT , „ j tj n· r>
J Vtybertot Reyt.deNapu. Grai/i»Ni/,„,
Jehan vm Oidmbartieveld. Aibtrt Joiubimi.
l^otDeeiibanlJcti^laccvèertienj oocBnctocnêait= t)«cjitebint>cn.
Nflerder TraSìaet mette GemieerdeKeurtn Vorflen van Tiuytflant gemaeckt.
NAdemael op heden dato in de Vergaderinghevan de Ho.ende Mog. Heeren, de Heeren6m<- rael der Vereenigde Nederlanden,doondenwel- jurJ ghebooren, oock Edelen , Geftrenghen Heeren Jéia te Aelbrecbt, Grave tot Zetms, &c. Keur- Vorftelijcke Palts Groot Hof - Meefter , ende Benjamin Buviinihijfin ■aan mimerade , Vorftelijcke ffirtenbergife gheheymen Raedt , aU Ghevolmachtighde Afghefanten van de Doorluchtighften , Doorluchtighen hoogh ende welghebooren Heeren , He,ren Frederick Ρ ahi Grme Ij Uyny des H.ReomfihenRiJex, Eertz-Turckfaffen ende Keur-Vorft:, Hertogh in Beyeren Heeren jfeto Paliz- Gravebydcn Rb^n , Hertogh in Beyeren , Grave tot
F«W(«fiende Spaenbeym,HeerIecbimErHft ,Ματά-Οη·
ire tot Brandenbttrgb in Pruyflen tot'Stettin , Ρο™ί· ren der Cafluben ende Wenden , oock in Silefien, tot CrofTenende lagherendorp, Hertogh , Heet fu- ban Iridericlt^ , Hcr.togh tot Wurtenbergh ende T4 ) G rave tot Mompelgardt ende Heere fot Heydenheym, Heer Manrits Landt-Graef tot ììejfen , Graeve tot CatzeneJleboghe , Ditz Zieghenheym ende Nidd» > Heer Georgb Fff Ar/Vi^Marckgrave tot Bedmtnii Η»?) bergh , Landt-Grave tot Saufenbergh, Heeriotgot- telen ende Badenwijller , Heer Hans Gmgb > «eer cbriftiten , Heer Rudolph , ende Heer Ww'M"^®'" ften tot Anhaldt, Graven tot Afcar én , Heeren tot Zerbflsende Berênbergh, oock Heer Cod/ritd.Gtive tot Ottinghen, des felfs verbinteniflè endenaderalli- antie, welcke hooghftgeÜachteKeUr-Voril kracht hebbende volmacht, ende op verfoeck metal- leénhoogftghedachter hier vooren genoemde ende Heeren , maer oock den DoorlughtigMten ,
Doorluchtighen endéhooghghebooren Heeren,
lohan Sigijmttnd , Marckgrave tot ΰ '
Heyiigen Roomfrhe» R^cks, Eertz Camerer ende Kem- Vorft &c. Hertoch in PruyfiTen ende Heeren aen , Marckgrave tot Brmdenbarcb , in-Pfuyfl® Stettin Pomeren der Caft-uben ende Winden . oock tot Silefien , tt>t Groflen ende laghcr^®"' ? Hertogh , Burgh-graven totNurenburgh, ende ver- ften tot'&c. allegefamentlijck metf Vorftelijcke Paltzgraveps ghenaden Ghèunieeïdeui jonghft verloopenél. laer iiffienbonJert derma , f· hooghghed. Heeren^ Stmn Gtn,r<uh Chedeput«r.JM |
-ocr page 550-
cn ο ο R L ο G Ses en Veerüghflt Boeck. 53 I
|
peflooten, geaccordcert ende verfproocken de Ratifi- rie volgens haer hebbende procuratie ende vol- - ^^(.(it, gelijck de felve van woort tot woort hier onder ^infereert is, ende haer Hoog Mog. uytgelevert, oock 2ier op welged. Heeren Gefanten v/ederom, volgens hecTraftaet en naerder alliantie en confirmatie door hooghgsdachte Heeren Staten Generaci der Veree- nighdeNederlanden, onder het groot iegel haer Ho. Mog. uyt ghelevert j behandiget, ende in die»voegheh fulckehandelinge tot haer langh gewenfle perfeflie' is oekomen; maer te gelijck ende haer nefFens noodigh ghcachtis, datlulcxvan beyderzijdtsalfoo gheconfir- mperde ende ratificeerde Traétaet, (alsoockdefena volgende Articulen ratificatie van hooghft ende hoog- »ed.Keur endeVorften, incas dieteghenwoordigh aenwefendehare Keur-Vorftelijcke genaden Gefan- ten, (ulcke niet inbrengen fouden, gelijcke ratificatie cerftdaechs aen de Heeren Staten te verfchafïbn wel- gedachte Gefanten fich verbonden, nae gelegentheyt van den tegenwoordigen tijdt ende wegen andere vele iMotiven die daer by in acht hebben moeten werden ghenomen,ineenigeweynige poinden(doch buy- ten nadeel des felfs in allen anderen ende fijnen gant- fchen in hout, als alleen om fo veel hier onder uytdruc- kelijck vermeit ( in yetwes verandert, uytgeley t ende verklaren wierden, foo fyn na verfcheydene gehoude- nenconferentien , endealleswel bedachtende over- wogen zijnde, denaevolgende Articulennoch wyders met een ander vergheleecken ende verfproocken, dat defdvighc even foo vaft ende altoos ghehouden fullen worden,ende van gelijcke kracht ende werckinghzijn fulien," alsof'tvoorghedane principael Tradtaethier metuverlieftwas.
lirfielijckj. is tor meerder verklaringé des derdt» Arti' cui in gedachten Tradlaet, ende nefFens défen daer toe jehoorigenverderaffcheyt afgefproocken, datbeyde deelen in krachte der getroffene alliantie gherechtïght zijn fullen, die verfproockene affiftentie niet alleen, wanneer den Vyandt in ofte nae by hare Landen met Ktijgsmacht fich bevint ; maer oock in dien cas by den Bontgenooten te foecken, ende der felver machtigh té worden, wanneer metgemeyne Refolutieder Keur- Vorften ende Stenden, oftd^er Heeren Staten Gene- lael der Vereenighde Provintien τεφεΛΐνε voor eene nooiwendighey t geoord eelt wiert den felvcn tot in een ander Heeren Landt tegen te gaen, den pas te verleg- gen , ofanders het hooft te bieden. Als oock infghe- lijcks.wanneertot meergemelde Vereenighder nadeel cndeptKjuditie, eenighe Nabuyr, Standt ofte Stadt, aengcgrepen ofte beleghert werden foude, de felve fy refpedtive, oock met gemeencRefolutie , fich aen te nemen, felvigeteontfetten oftedefenderen, fouden raetfaem bevinden.
En wat ten «wwi/e betreft de fpecificatie der reciprio- que ÌH;;ende/iMarifo in gedachte ΛγΛ Articulen des ' felfs toebehoorige voor gedane «fj^iwa/^iie^t veraccor- ^•^"Y'jnademaeldetijtjnoot en gelegentheyt fich alfo ichickencn betonen mochte, dateen ofanderdeVer- eenighde delen meerder hulp als verfproocken is van nooden hadde, den anderen deel oock fulcke verdere imftentie te doen niet ongelege η ziJn mochte : Soo is hier mede noch wyders vergeleecken, dat oock in fulc- «n geval, die verdere ende meerdere hulpe of affiilen- tieleeninghswijfe,endeopwederbetalinghe ende re- «itutie in dier voegen gefchieden fai, ende dat binnen c-n tijdt van vijf laren nae geey ndighden Oorloch, al - w.cke betahnge ende weder afdoeninge gefchiede, ΐβ » alle lare een gerechte vijfde part, Ι επΛγΛπ; watweghen verder afvorderinge des ^"Jgs volcks in cas de aiTiftentie de felvige te huys felfs , f "°oden hadde 5 by het tiendi Articul gefegt is, wort , -■^'-aealfop-plitnii-i.i.rf - Aotin rn-idip cene de welc- den ; Edcchdiergheftaltendcalfoo,dajhyfchuldigh t6gf
Gasbuyten hooghwightVghe en feé^ '«eek fulcx niet fai geweygcrt ofte afgeilagen wer- |
zijnfaldengeenendicgemeltCsvokk gefonden énde wederomme afgeeyfcht hadde, β^ weecken voor uyc- ganck der vergelijeken drie maenden fulcx fyn beghee- ren ende prefentatie te voorcn aen te kundrgen.
Ten mtrdtn, het aental der laren op welcke rot defc- maeldefe alliantie geilek wiert, is op hooghft hoogh ende welghedachte Geünieerde Keur-Vojften ende Stenden inftandigh begheren, ende in betrachtinghe van hooghwichtige oorfaecke» die hier over den Hee- , ren Staten Generaelzijngeprei'enteert, onaenghefien harergrootenongelegentheyt bewillighct, darde te- genwoordige verbintenis die fwe»ydatelijkna eenan üer komende laren,nae "t fluyten en van date defen aen te reeckenen duyren fai, doch met voorbehoudens dat de felvige te vooren op afgeiproockene wyfe, met ge- meen confentverlangert ende gheprolongeert fullen mogen werden.
Ende ten -vijfdm, als d'eenof d'anderdeel cenich Traftaet, Vreede, Verdrach oft anders met ymant, Wie hy oock is, in toekomende oprichtenfoude,fulcx anders niet gefchien fai, als dat de anderdeel uytdruc- kelijckende in effeile alfoo daerinne begrepen werde, datbyfulckenXraftaet, Vreede, Handelinghe, Ver- drach oft anders, even foo welgenieten mogen, als die contrahenten felfs , hem oockplaets endemachtgela- ten werde, fich met daer in te begeven, na ghelegent- hey t van de handelinge, ende fich des felfs deelachtig tcmaecken.
Maer wat aengaet die overighe ende noch verdere erinneringen endebegeren, foo van welgedachten Af- gefanten totdefeBiael ingebracht zijn geworden,al de- wijl over den felven tegenwoordigh niet feeckersghe. refolveertheeft mogen werden, foozijndeielverot anderen tijden en gelegentheden daer fy in behoorlijke VrundeiiMlijckeconlideratie komen fullen, totàt- mael uytgeflelt verbleven.
Alleen wat den tegenwoordigen toeftant der Guilic- /iiefaeckenbetreft, hebbende GeünieerdeKeurVor- ften ende Stenden door hare teghenwoordighe Afghe- fanten na veelvoudige gehoudcne Tradiaten fich eyn- delijckdaer henen verklaert, verklaren fich oock in kracht defes, dat alfo de felve niet ab eene particuliere faecke voor fich principalijck gcconfidereert ende daer in ghehandelt, maer als cene tot ghemcene confervatle importerende ende confequentie halven onver- mij delijcke faecke tracteert, ende àenghefien moet worden, dat dienvolgens, ende op datooor onrecht- matige en te veel prasjudicierlijkc occuperingegedag- te ianden, gelyckmen alberey ts in 't werck is, niet al- leen de poflidercnde ende andere geinterefleerde Keur endeVorften niet eyntelijck gantfch uytghellooten , ende van haer recht/» effectu ghepriveert endeghefur- ftreert], màeroocfcde» Htfligt/tlifcx , ende dievree- delievende , voornaementlijck de Evangeli/cie Sten- den defelve ende andere benabuyrde hier naemaele metgrooteren ende te verre uytfiende laftniet eynde- lyck te veelgegraveert, ende gantich overvallen mog- ten werden, in dier voeghen de felve fich mede aen te nemen gerefolveert ende beilooten te zyn , datwan- neerende foo langh de Heeren Staeten Generaci ( in tijdt defe gheduyrende alliantie) het fy voor fichfelft alleen, met andereu, oft oock als aiEflentien tot ver- hoedinghevangheneralepriejuditie, Krijgh voereii fouden, datalsdaninfulckencasendeinfuTckeconfi- deratie als boven ftaet, fy Geünieerde Keur-VorfteiJ ende Stenden harer Ho. Mogentheyt, hetverfprooc- kenenende volghensvoorgheftelde wij fe beloofde fe- cours even foo wel toefchicken ende volgen laten wil- lea, als offy Heeren Stmn Gmeratl in haren eyghenen Landen aengegrepen wierden, ende fich te defenderen hadden; Edoghterwyle des Heeren Keur-Vorfte tot Brmdtnhurgbs Keur-VorftGn. als die by deefefaeck- ke principalijck is gheinterefleert, defelvighe buyten twiJÉfèlbefondcrs behertighen , ende daer by een veel raeerdersfal doenwillen , alsdes felfs Keur-Vorfte- lijcke Ghenaden, quota by defe verbinteniflêligh an- ders doet beloopen i Soo is daer neiFcns geaccordcert ®p » àst |
ï»
-ocr page 551-
/'8 SA KEN van STAET
|
itfie datfulcke haere quota (wclckefigh ria proportie ende \
_____ Rijcxmatricul,foolange'dieGeunieerdeSteden niet
- mede comrìhncien eet» ttiftfligb dujifent vitr bsHiltrt endt 'fieertien duytfche , oft hindert twti dujfent dril bóndtrt èchttnvyftigh'Qtì.b^nàiiche guldensbeloopen)van de afliftentie welcke hooghft hooch ende welgedachde Keur-Vorftcncnde Stende , totdefe faecken in bo- vengeftelde qualiteyt te contribueren j aeri ij cx hebben bewilligt j elckmaelafghetoogen , ende die overighe Vei-eenighde daer mede niet befwaert werden, maer in allen andere, behalven defe Galickfi faecke, foo wel fyneKeur-VorftelijckeGhenadetotBr/iflrfiBi&Hc^i, als dievanandereVcreenighde , totharer gantfch ver- Iproockeneailiftentie, vermogens wel ghedachten van denHeerKeur-VorftgheilootenTradtaet, teprefte- ren, allenthalven fchuldigh ende verbonden ïyn ende blyvenfullen.
Ende naedemael de quota der Geünieerde Rijcks- Steden, welcke op en voor datodes principaelTrac- taetsby de Unii geweefl, ende noch zijn, ende welcke fyaenhet geaccordeerde fecours van de maentlijcke iritenveerti'gΒrabantfeguldens,vanhaer deel naerpro- portiedes Rycks Matriculfchuldighwaer enopiinrfirt tviet en twintigh dujfmt , endt drie en fefligh Duytfche ende twie bondert drie duyfent vitr bondert vyf en vyftigb Brabantfcheguldens,fich naulijcx ongheveerbeloopt alibo de fpecificatie der felrer'tot toekomende narich- tinge hier by van hooden is : Soo zyn de felve den navolgende Steden Stransburgb, Nmenhurg, Vim Spier., Vf^nrtm, Üeylbron, Rottenbetgb , Sw^ifsrt, Widshiym Landaiu, Crunwey^enburgb, Hulin Svjaben ^ Nordlingben , Kempen, M.inminghin , Greettingben , Awien, I.ffingb ende S.tntingeti. '
Alfo gedaen en geflooten in 's Gravenbage onder 'tZe- gelvandehooghghemelde Heeren Staten Generaci , paraphur àcsprefidirende, enSignatur van haer Ho. Mog. Griffier ; Als oock de Signaturen ende Zegheien vandewelgemeldeHecren Afgefanten van Hooghft > Hoogh ende welgedachte VereenigdeKeur-Vorften ? en Standen des Rycx, den drie en twintigfltn Decemberj Annofeflitnbtnderten veertien.'
Hiernavolghdehet pouvoirof procuratie op den Graefvan Solras, ende Heer van Btminckbayfia , ghe- daen tot Hailbritndea twintigbflen September desfelven laers, ende was oi^derteeckent FrederïcH^, P. Keur- Vurfl, Johan Pahx,graif, Frederick^, ξίί, Maxrits L, G, tut HeJJin , Geargh Frederick^ M.. ti>t%idem, Cbriftiotn F. tot Anbaldt, Ladwitb Muller , ende ghefeghelt met acht uythan- ghende zeghels van roode Was in acht houten capfulen, daer van het een noch ledigh waa. Gheparapheert JitSlus vitn F.yfenbttrgb Vi JU, Onderftont tar Ordon- nantie der hooghghemelde Heeren Staeten Generaci C. jlifjÌTè», ende was noch Onderteeckent G. Aelbrecbt, Gr*ef tot Solmi, B, Bttwimhjiuyfen uan Walmerodt.
fleei· Biafpeii toebefeeBomett 50nhe/ gabbe metbel^eeren Romswinckelenbe Copesaubfentfeben vier en twintichften (©(tOllMjS/ βίβαοΐΐ ί!1 Cacoffe lieucbe %«cnGlasenbevanHeefwijck, nottf/cmnbe naefl compiimcnteit / bat ben S^eec gece-
folbeect toajS tc Bomen tot Kleef, met eenfae IKfHtaice ®coapen/ ombateenennieutoen «©ojIotöOfec toaö omltanben/ met ben25iflrc8op banMunfter, boeg ollejitotfpnji^ecfooniibefenffe/ enbenfemants pj»? ƒ ubf tte. T©aet nae ooc ft boenbe lefen een anbec HailTüf/ inbetecltfeefüni!ïenr-®o?(idiit6eg&oo?I. fepbe on» oeecnete betnemen be JBpamftöap tuffceen befen ^tan/enbeben ï^eec 25i(Tctiop. 5!&aec na feg(jen= be:Hetisoock meerals billick , dat defen nieuwe Vyandtfchap foo veele tnogelijck bepaelt werde, ende foudenonstenhooffftenongejijckgefchieden , indien onder pretext van defen Oorlogh onfe Landen fouden werden geinfefteert ofte in ohgelegenthey t gefet.
Wy verfien ons daerom tot U Ho. Μοζ. endever- foeckendefelvedaeromoock Vrundt, Nabuyrlijck', Qr willen doch foodanigheordre ftellen , dat van der filvtr Guarnifitnin f diefj inonjc Clie/fcbe Steden hebben , |
geene vyantfcbap iti 't Munfterfcbe wordegbtpUecbt, ìnfreliirT j begeeren wy van denHeereBilFchop, datoockUHo Mogende Guarnifoenen even foo weynich van hein gheincümmodeert werden, ende by aldien hy H«r j,/·. Jcbo ρ bay tan vermoedeH diergelyc\tfoude aenvangen, fulUn v/J't felirn in geeneri Jeelen Igdtnnocb toegeven, Wy verbly4n vorders,&c,
(®iibect«frc0en Dabben ftaec lootij Hogenbe al- r ecbe o?b?e gcgeben aen be «©uatnifoenen ban be Cleef fche^teben/ om. bpantftöap lebocn/ gci^cö ban oocfiboojbefen alt^üt gliebucenbeben (@o;log[)b]ajj gebaen/ bienbolgenjS morHus amiquis. jji^aet nae rechten mepnbenbe l^^uc-J^ojflcijjtbe/ bat foo tud be^tebenal0Det S^anotben &eut-}^o?tt toequam/ enbc toiect Bem ntet gebifputeect / enbe ftaec i^o. ^oe pjecenbeecben albaec ntet meec iSetIjt aljïop't befthcr· men ban ^oo?ten/ SBalle/ enbe©e(ten/ laetenbe' alle anbec opper en onbec gefatö in 'i civijl enbs crimi- nel, aieoocfiftjne «©omepnen aenben 3lflm-i^{ec/ enbebefelbep^etenbeerben gaec banbienlaftt'omtief' fen/ enbefelfbebetoacin(?I)te boen/ allegctenl)eoot& 'teiempelban Guiick, 'ttoeltB ben KoningB ban Spangien aen ben Hertochijabbe toebetgegeben. fot i^ tuaec bat fu[t]c geftliiet toa^op be hcacgtiee intec- ceffieban Vranckrijck, maecaltaniüfcpbcnbeöeHt· 3@o?)ïelijcfie/ batbe noottoenbicgept befgelDc&uim teccebeecbe boo?bc Seur-©o?(l: batnamemljjcb/ befcn^taetboo?ben <©o?lotöaengeperfi/ fiaerepgM j§tebcnnietnaecbeI)oocen bonbenberetten. (Snkgp pjefenteecbe meteen goet 3legec{)aette affiton/ mit!$bat alleen booj eecfiluebec ontfangenbe Orfoy, enbeGennip, boecbenbetn Embrick Bet Ouarnlfotn öeftoootm aenbepbebeelen. «gnbefip fepbe bat Em- brick enbe Reesniet juftbelle, ( gBeljjiBban Wefel •enb« Orfoy gealiegeett toiect ) toaren getoonnen ; matt in Hollandt totect Bet toéccfi anbecsS aengefien.
^e Banbelinglj bec alliantie nocB al in November ^capneecbe/ Bebben be !^euc-^canbenbutcDfe iBf^ nifïecjs ben derthiendenge(epjifenteew BetbolgfiaiDe Hemociael:
Ho, Mog. Heeken,
Ae dien alrcde den vierden van defe maent de dif- jLNferentenfonderlinge raeckcndcdeiaiw bewufte
poincten, waer op de handelinge tullen fytiKcur- Vorflelijckè Doorl. van Brandenburgh , ende U Ho, Mog. dus'langh voornaemelijck isaengekomen, ghe- noegfaem waere gevonden ende -Weghghenomentuf- fchen de Heeren Gedeputeerden van defen Staet , en de ondergefchreve Minifters vanfyn Keur-Vordelijc- ke Doorl. tot wederzijtsvergenoeginge. ,
Sülcks datter niet en fehort ,of de voorfz handeiingu had konnen werden vaft geilek en geflooten.
Ten ware dat de voorfzHeerenGedepüteerclen had- den goetgevonden hunne Heeren principalen voorhe- nen daer van kennifle te geven.
Herwelck fy beloofden op 'tfpoedighfte te fultei doen 5 ende ons hun Minifters daer van fonder oytftel te laten toekomen^der felver Refolutie.
Sbo hadden fy Minifters niet Tcrwacht datmenhser ter defer uyre toe fonder eenig befcheyt fouden heobea laten fitten.
Veel min dat men haer nochfi,nde hebben telafte ge- leyt,gelijckhen te vooren komt,als offyMinifteffhaer- der fy de de faeck op hielden.
Daer fy echter niet en weten datmen van haer yeti me er,als fy geprefenteert hebbe,met reden Ibuoe mo- gen hebben begeren. j
Ofte dattcr eenigh different open gebleven is i· over men hare nader verklaringe fonde hebben geaeu· dereert.
Daer fy oock niet anders en weten, els dat de gecon- certeerde middelen de heylfaemfte ende bequaertl» zijngheoordeelt, ommedaer door defen Staetniw alleenvoorteghenwoordighteredderen', voortoekomende in welftant te concerveren > acu|ymant, wie de rufte ran fyn Vaderlant, of de g^ |
-ocr page 552-
|
Ì6i
- CrOTck verders bekent is, hoe veeleandcgroote- de ghemeene faecke aen de fpoedigheydt van defe
•''SeÖÏeet dat fyne KeurVorftel. Doorl. van dash tot dagh te gemoete ilet U Hoogh Mog. eyn- Sickeverkiaringh op de ghedanen redelijcke voorlla- gen oinfichroectJHo. Mog. in nadere verbinteniffe te
dter men eyndelijckby de droevige experitfntie heeft bevonden wat voor cene fmertelijcke fcha- de defen Sraet dacr is overgekomen, dat men niet voor ceniee maenden door het liüy ten van een redelijk Trac- taetffyne Keur-Vorill. Doorl. de intreft van defen Staet naerder heeft doen aengrijpen, raaer de fel ve Trailaten tot hier toe open ea uytgeltelt heeft laten blijven.
Hetiswaerdat de Keur-Vorilel. Minifters by naer omtrent alle de Provinciën, ja by geheele ghemeenten hebben befpeurt eene eendrachcige ghenegentheyt om in een «'^k' "> ^'fl'" vrientfchap mei fyne Keur
Vorftl. Doorl. te mogen flaen,
Endedatfy Miniiters niet hebben konnen onderla- tenharen HeereendeMeefterdaerop eenighfints te verftaentegevenjhoe dat fy de gemoederen van defen Staet, cn de faken fodanig gedifponeert vonden, dat na alleappirentie de voprfz, handeling in corte dagen hare lightigheytfal komen te affequeren.
Maerfy hebben naegaens onder de hant vernomen, ende bevinden 't eenighfints in der daet, dat defe faken nu eenige dagen herwaerts feer isgealtereert. Waer van hun de oorfaecke onfeken is. Moetende fekerheyt dacrvanuytdceiFedenblijc- ken.
Doch foude dacr van niette twijflcleniynj wanneer betwaeris, dat men niet alleen foude beginnenfwa- richeyttemaeckcn, Omdegenoeghfaeme gheconfer- ncerde falutaire middelen ten beften van defen Staet voorts te ampleclatcren.
Maer oock fich onder de hant bemoeyen fyne Keur- Vor.Do. by die gene de welke geen kenniile van faken enhebben,inverdagtheyttebrcngen,alsofhy'tmet de- fen Staet niet oprecht en foude meenen, en yets onbe- hoorlijck pretenderen.
Daerhy doch als een out Böntgenoot ende Religions Verwante geen andere ingefigt noch intereft oyt gehaet heeft, nochmet reden hebben wil i alshetwelcke tot n elllant van defen Staet is dienende.
Ende daerom veel eerder van fyn Rechten intereft heeft willen naege ven, als het iëlvc by defe conj undture ten vollen begeren.
Gelijckfy Minifters oock fincéerlijck verklaren kon- nen geen andere ordre of inftruaie te hebben i daerom hstfelve iη der daet oock alfo te bewijfen.
Endewaeromme diergelijkegeinventeerde verdagt- hedende voorfj; Minifters te fmerteliickei voorko- men.
Alhoewelhunhetfelveoock niet al te vreemt en nunkt jwanneerfy maer herdencken, hoe weynigh dat mengcachtheeftde goede Offiden, de welckefyne ^eur-Vorftel. Doorl. voor den Oorlochfoo wel metde ^roon van %/Mf ,als ook met den Heer Biflchop van «»ji«r, tocvoorkominghé van opghevolgdenipture, woetllorting en fchade, met allen ernft heeft geprefen- 'Kttaen te wenden.
, °ftfy wel niet en geloöven dat de voorfzaltera' w van iaken als fchoon die gelij ck voorfz is ia der daet waer foude mogen fyn, zij ne Keur-Vorftel. Doorl. gootcljjcxfalverfetten, ommedaeromme van zijné ^ intentie tot bevordering van den geme- "^^eftantyetséerdafcheren.
feerd diergelijckeveranderingh nietfoo
ditrpn Γ ^et ongelack van dentegenwoor-,
^ r fy Minifters nochtans, loo wel ten beften felvef ° t, als van zijne Keur-Vorftelij cke Doorl. alIpfinwL dat hem tot voorkominghe van
intereffcn van'tgepafifccrde fo wel, als van |
533
déntegenwoordigentoeftantder faecken, niohdeling t66f rapport werdegedaen. -
Ende darfulcks by fijne Keur-Vorftelijcke Doorl. tegenwoordigeaenkoniftein desfelfsCUtJfcht Landen, door een van de onderghefchreve Miniiters ghefchie' de 5 ende dat ondertuffchen de andere van hen met het voltrecken van het gehandelde voortgaen, by hoe verre U Hoogh Mog. het fél ve mede alfofouden mogen ghe- lieven.
Hetwelckeiy Minifters niet hebben konnen onder- laten U Ho. Mo. mits defen dienftelijck bekent te ma- ken, In'sGravenhage den Arn'mrffn November /éflim- bondirt v^mfcfligh
'©ecefnmtfeintooojtöancUbantJiffDanticHtis/isSte ^oii* fienfn'tbolBenlieSlaer.
^iet alleen gier/maec ooth fn J^janc&ciitb O^^ft t>en Dcfit^n. ' j^eec ^iectoflö ban Nyburg laten 6iacöten öocn obet öe ^oiibecafnitept ban Ravefteyn.
^enfevenden(i^ctobei;Det){)mgac«;]^o.Dgog. laten nBetti» iioenöenbolgintienboo?na£D/ tetoeten:batfptcb?ei If"!"": benfoubenjün/ bat Dct boojnoembe btffecent foube acnafm; too?benoiie|icUaenbearWtta0tebanvier Arbiters, en tfr^rte eenfuperarbiter,öaec toe te abfiimecen/toelcfie Arbiters f^»"· enbefuperarbiterstefpeittbcaBctieltfoubcn toecben in manlei: aisi bolgt : namentljjtb / bat pbcc ban be Dooge ^attpen fouben committecen twee Arbiters, niitjs bat be felbe foube toecben ontfiagen ban ben «Sebt baec mea be fp aen béaeittelbe goage ©actpen terpegfbelücti brc- bonben fonben moggen toeten / enbe g^euouben 3ijn in Banben ban fuperarbiter boojnoemt op nieubJiS te ftoces ren/bat fp fonbet aenfcfiouto te nemen op perfoonen/ be faec&e in goebe fufiitie fouben termineren en af boen/ aliESmebebatbpofbanDoegDen Daer l^o.|Boa. fouben tDojben boojgeflagen / drie eerlOcbe Eupben/geen fub^ jietten toefenbe ban b' een of b'anber ban be boo;f3 Boo« ge ^ar (pen/ boaer upt bp ben Heer IgectogD ban Niea - burch een foube toojben geeligeect/ bebjelc&efuperar^ bitcr foube 3t)n/enbe infgelgtbjsi in Banben ban be boo;f3 Arbiters ftoeecen foube / fonber aenfien ban pecfoonen recBtinbeiuftitieteabminiffcece/ allejifin conformità enbe bolgeni ben teneur ban't Erf Traaaet tuffcBeit iSepferCarel be vijfde,en beji felfjï iSucteffeurö en oïtfa oenamen tee eenre / en ï^crtogó Willem van Gulick eri Cleve, met bei felfsi éSucceffeucii ter anbcce jjjbe/ ben tweeden ^anuarp vyftienhondertdrie en veertig, op:>
getecBten geflooten/allejinocBtanjS onberminberten fonber p^^ejubitie ban get j us prxfidii/t baelcb Beer filo» jl©o. ejcceccete binnen be boojfj flabt Ravefteyn,en niet en berftaen te tonipjeBenberen onbec Bette ma&en compiomi^ / cnboojtiS onbcc bie erpie ffe conbitien/bat [)etgeeneboo;2f3Ì!$oocbbpben Heer ban
Brandenburgh alsi mebe «Ctfgenaem ban 't HupiS G u- licken Cleve booinoemt/ seappiobeettenbegeetoBe* bonben foube toerben.
een €rattaetban befe iSefotutie aen beti Heere ban Beumngen in ©?antHröc6 toegefonben/oni teftccclientotbej$Telfj3inartcBting. ^cftea
StlfoobeiBunftecftBe ÏSrBg oo?faec6 gaf tot beftba« tmgij ringeban beCleeffe jStebenenaianben/fo ffB?fef ben Heer ©eut-®o?ll in 't laetjl ban ^ecetiibec befcn iöjief^
ΟηβηVrtèndelyckengroet endewelgemeyn- dénisoilletevooten Ho.fJMog, Hnereny ' en by fondere lieve Vriinden s
UHo. Mog. fulien fich fonder twijfièl noch weten te entrinneren, dat wy raeckenden de befettinge iS?atil|M van onfeCleeffche Steden, de capitulatie tuffen de felve ende onfe Steden hebben ingericht op een fee- be jfeofti ker getal van Krijgsvolck, ende dat boven't felve geene etn fiaei mcerfoaden inghelecht worden ; raaer alfoo teghen- woordig defen ter contrarie de voorfz onfe Steden met reele, endefondcrlinghe; met vreemde endeuythcem- fche inlegheringhe worden befwaert, ende onfe Bor- geren cade Onderdanen,als oock ons geheele Lant ihet ί dier,
cn OORLOG Vyf en veèrtighftb Bmk.
meencwelvaert ter herten, eenigheoffenfie of jaloufie |
-ocr page 553-
/'8 SA KEN van STAET
|
diergelijcke inquartieringen ten hooghften ghedruckt endebeleydt, wy echter niet vermoeden U Hoogh Mog.vanmeningefoüdenzijn, onsende 9nfe Landen ih diervoegen te traöeren , daer wy bericht werden dat cenighe iSteden in der félve Vioymciea Jelfs devremie Troupen niet willen innemen, nochte iogheren, oock geconfidereert, dat wy by "t H. Roomictie Rijck, ende verders by een yder fouden in verdacht korticn, dat wy diergelijcke uycheemfe Troupeneveninons Hertogh- dom en op den gront ende bodem van 't Rijck laten in- quartieren.
Sc hebben wy dit vrient-nabuyrlijck vertrouwen tot U Hoogh Mog. ende verfoecken de feive obck vrundt- nabuyrlijck, onfevoorfó Steden met dele nieuwe be- fwaernis te verfchootien, ende die voorfiéninge te doen dat die boven de veraccordeerde daer in gheinquar- tieerde Millitie op andere plaetfen worden verlegt, die opgerethte capitulatien behoorlijck geobferveert, en- de daer tegens niet gchandelt, en voor al aen de voorfz onMStödenhetfomerekelijck reftant Van hare Servi- tien eyndelijckeens betaelt, endeartgeene alsvooren tot onfehoogttefchade niet langer uytgcftdt enwer- de
SijodeoockfulcXj datnueenigentijtherw'aerts onfe Landen van U Ho, Mog. Troijpen met doortochten
fonder eenige de Ininftë notificatie enfalutatie te doén fich hebben ^^nderhoinen, ooek met plonderinghén ende andere ihfolentièh onfe Onderdanen grootén fchade toevoegende, j a de fel ve doot gefchooten, ende als openbare vyanden hebben ghetraaeert, waer opfy dochvanUHo. Mo. geen ordre ofte beyelitillen heb- ben.
Als is in gelijcker voegen ons vruntnabuyiUj ck gefin- üen U Hoog Mog. fuicke proceduyren haer Officieren ernftelijck gelieven voor te houden ende te réproche- ren, ende aen onfe Onderdanen die t' onrecht aenghe- dane fchade f die wyfullen doen liquideren) te vergoe- den , die daders ten regarde Van de gepiéechde infolen- tien,ernftelijck te ftraffen, ende hier dàtr nevensfe faevelen,datfy metfulckeexceffen,doortocht,en iiacht- legeringe, ons, onfe Landen en Onderdanen verfchoo- nen,oftèbyalciienfulcxüyt onvermydelijcken noodt mofte gefchiede, de felve niet anders, als by voorgaende notificatie, en tegens contante betalinge vati't geene de Troupen verteren, te doen noch te ondernemen ; Wy frillenalsdan met nalaten haer feeckere commiffarien toe te voegen, die haer door de naefte en befte weghen leyden,oock daer benevens alle goede en bevordelijcfce nabnyrlijckevrientfe'hap bewijfen; doch indien men onfe Landen verders met ongewaetfchóude doortoch- ten en dierghelijcke exceflen teghensalle redenen etide billicheytin diervoegenfoudewillenbefw'aren, kon- nen U Ho, Mog. lichtelij ck afmeten, dat wy fulcx niet langer fullen konnen toeftaen, ofte by y emant connen verdacht worden van ioodanebefwaemiiTen door alle toelatige,ende in diergelijcke occurrentien gebruycke- lijcke middelen ons te bevrijden ; Wyfijn anderfindts ovcrboodigh gelij ck tot noch toe,alfoo oock verder met U Ho. Mo. in alle vrunt-nabuyrlijcke correfpondentie ende vrientlchap te leven, en by befluyt tot alle vrunt- nabuyrlijckebetooningenaltijdtwillich ende bereydt- GegéventotCleveden»w;'«t>f/?in Decemberyf/?»>«iee ■ dirtvijfenfefligh,Gcteeckent U Ho.Mog.goede Vrund ende Nabuyr
Frederic κ wilhem. Keur-Vorft,
AtoMtfi 30artfttfic8SwedeaBfócbcftBaecbe/ fifn'tbirlcï fainen. öfö ^féife ÏtecbólgfenjS gtfietl. ® cn twee en twintigiïen ganuaijj bifeiS làeris / fpn boo? ben ban Ommc- Sb'^i" «ή ÌH attöéce I tttóbetóitt bot)?geften be be tfcljepbe fiSiaft metietteh (©«HR^iftert/ taWfiehöe meeftïjet Eibinghfe matmi en Elucidatien ïwtt bf eti / en baet tim tsi goebt gebótibinbett l^eetïlefibint Appeibóohi boojbenA- genf Heydë te bóen à«nb(ében tttottöeiingc «onjfèrentfe trtit ODééeptcérti «ptiwit^o. JiKbg. ©ifeaNrtnge/ |
bfe toü batt boen af aett giteet fif elbcn/fnhi t bm bij twee cn twlntighften 9iU0U|ip öacr op um «y
Sgeec Appélbootn füIchjS otttfangHen tjebi)«,s,, , ànttOOO?t)ebenfevenen twintighfteri na«ft banthfon N.
pfngjc/batgfielöchop t'alltritöö·-» toa^ öerepH: fej
toccö / ftfo ooch al noift birepbt feube jgn / fioicet Uebetbaec Innete tceöén/ betljoopenbehaeE IKoorjenbe <iSebcputcetbenljcm «efibmfonbSö fupm/foiiöengljdiebenbagfjen mte noininctS Detgouben banbe felbe «önfercntw; ^at im rrh^'i
Mssa'KSös^
be bat toelgcmcltc J^eecc» «©cbcputeecben b» be te iinm benCotiferemic BtmiftefibenKn ftuife bartranZn P2e;uöitic ban fpn Charader. mpt eenige nicutojnuèn roube giHebcn te ösiegenen ; of m bat ftp tet tonftcbal tte ban aliefjooSögebatBte öoningh jfBajcffeptirent enbecefpectba«nuafej:p?effelöcfi Öaectcgjjênspiote HecCbe/ foo fjcm bfecgelgtfte guam te Beiegetten. 3&at Bp onbcctufTföen nütonbicnliigf) 8abbegi)eùojlit(it/ om geen tjjbt te becfupmen / of mtfffiiienboo? belet btc Sgeecen (©ebeputeetbcri be conferentie feat muffiti too?ben uptge^dt* l^act I^oögö iìaogenbe fomtnitri iijCB te becBalen / bat l)p op ben dertighften iBap leèici ben / be eete ban aubientiê f η ^aec üt^oog^ JÉogen·
cndenachtlegeringhenfeer fyn befwaert, ende boven Dcil/öeeece Üanaubientiêlnljaec €0. iiii00gftj®08fn. dlendcOfSdefshare mars enremarchesdoordefelfre I lie©icaaùcr<nge0£l)lienbegijeljfit>t /naeftbeftoojlöcfie
göelucfitoenfcijingfje/ boen becfocSt eenige jjeeïennpt {)aettn(bbe{/ om aenbe felbe booste pellen eenige poindien tot meerbec enöe betec baft ftelllrtggi banbe onbe bettcoutQel^be bilenbtftoapcnbe tojcefpóniien; tte. ^at tip be felbe pfotnttcn ( alfoo bao2 anber ottu» patfeti gliemelte l^eecen nier foo paeli (lotiben r famen Romen) Dabbeomtöbtte totnnen/ aenbe^eccPreJ mier fn bfe Commtffle / bp gcftft?tfte obergegebtn/ be toeic&e baec batt rapport gebbenbe gj^ebaen / tiFl^ec Ho. Ilog. np bfe pof neten geanttoieojt be baio vijftito· dcnaugURpmebeleffletien/ toaec Ιψ onb« attueitn öaec JKog. betBlacen : Sich tot eemgenadere on/ derhandelinge, noopendede afte van Eluddatieniet te fcönnen inlaten, als onder feecker adledcdatoirtot obfervantie van de voorliElucidatie jtertijdtiendÈwy·' len by onderlinge goctvinden, yets andersfoudewefen vaftgeftelt : Dat oockhaer Ho. Mo. niet vertrouwden Jri de voorfz Ade van EWcidatie eenige incongraiteyten te refideren:Hliie bé Uetbete potncten tooibenbt gecïtu- feertoftegebfia^éect. <i^pbitb00}f3p0fmf^beeciffe fn rang,geeftgemeité ^effbentbpeen iBemocfeben ben negen en twintighiton Slugu^p/ InantUtoo^btett oe tot bJeberleggittgc ban f^aec ^ooglg l^ogenbe fcSjebecefolutie/ gïjebeclineettbcboojfj AAsdecli- toir i άΐΐί todéc toe jgaec l|oogo i^ogetibefeifi b»i boti' ben bencften / bat ftp niet en toaiS gelali ; enbe öecft «trt
ecnen aengctoefi/ laat contrarieteytcnet1irapraöibi.i- teyten enbe Elucidatie tn fftj) toasü tontfnutwnbe / flBe- fgcii fult&jü al lang te booren enbe fitatjt in ben beginne bp fjet pioponeeten bec felber Ade van Elucidatie, 600J fön «ffonfngOI. jlHaieftept fjoogftdgeb. IKelfiotte/ boo^bejï felfi Sijeecen Comrafffatffen befei «taew Igeeren SSmbafTabeurjien iSfnffter^
en bnpbelöcb blia0 bewoont en boo?geöoubeii0«w«rt / bpbe felbe ootfi «oojbonbfgB etttelebenteiieB»««^ maeE|ietceb?e!iban bfen boen? gfjeêftufeitt op w" pjcigfcnlali enbe Bonöept be0 tübtjS t iliifioöb«iBaw HjoogB JiSog. f η öaer gemoebt felfjS tet o^JwWortoD"» tiipglit30n/ opbidt blberft^e gronben Ρ Ie toeccH ban Elucidatie toa0 obergljcftaelt. paw ban befelbe ( fn Η faic vierenfeftigh onWrtó Sw^t fche faecfeen gefielt ) aen be l^oogi) ilenff enl. Siö^mM» 6aeci^o.iiaog.©etgibetfngepai;tpbbe0i0eW^ bettroutoen baec meebe te Beblen Jjolbatn/ Κ aentopngöebctebfbenté WllitRBeP&tein^iffii fön ConfngI.3i»aieflept aia tot contracfeaenbe spbebanöaet i^o, pog·
tot mt onbertanfg6(t bedcftt nae öet ÖB^
Oefibmtegebaeii/ftetfön»oflingl. ll^iepcPW'JL bfgöf! beW^ft fiabbeSem «ifïbent mit fpt» «ι»"» ^ |
-ocr page 554-
|
. AA^Heclatóir, tdaflten /ècnilelijtfe te cotirtnuicenfti't ..rfòetblian naöeceenbe belle fati^fattiè / Qfifeli^ft « -SSseftOentbpbccfcBfpöe Jfòemoriètot tin toe Jfr& wa0 J ftoetoet fonöec utecc&elijcfee b?ncBt/ tot i flBefcn. mt fjaec φ. jBog. toef / fa bpmU
SSn / öetiPtteiön üp^tentie obecficiftlbe
Kutetoeccfièrt / maecnö^ noptijStptnocönp» rTfiatc oDct Deftemt. ®at ÖP öp riine iBemorfc ban hfnneeen en cwintigften 3iU0uflp7 cfl Üp Dc Ο0ΕΐίΤθΙΐ3ε ascöucticoocö allei {jebbcnbc öÉfeöBt 't gecne tee ma= KTiffionüeötcrtfi/ ijaö&eüan betoptiece Éonferentie
tpnöe insljcUbetDememortenOpeene epnbclijtftebec fiWlngcenblftttiribe fïefolutfe. ©antecJöbe hjaii Item tel eenigeopenfngebp monbégebaen/om tetces tón totccniolie diftindie of moderatie in't (lucft ban ticeluddatie, bocB BoÈtoel {jem bacc bannietjs in oftefcfijf ftc tó'ii öbecgegebcn / Oabbe ïjp norfttani baec ban aen ^nConitltbl. JBajeftcpt bcdtOt DeBbènbc neoebcrt/o?&?einöclöfitcriig8l)egl)eficeocn / nafO' bancdiifinaienfcttelupflecen / tnaecte tnfiftecen op be fliifolutc reciffie batt be Ade vaiiEIucidatiej ali tiieliif(cDfelf0 öupllét en inique toàs / fflnc «oninfhi. iBajtft. te ortcecBte opgibjongett / en üp ftaet nao. (elf? öDcoojlieclt hort teojben / be oube fincece bjtenbt- ft[)i)p cn alllantf έ te enecnecen / in piaetfe ban bis te biucrcn. ^atljpbltbanaen becftgepbene aenffétte- Ipe Ic&en ban gaec üg 0. Ulo. Bergabectnge bp monbe litbbenbe öclienbt gemaetfet / fulcr bp alle otcafte btc6= bill} gtneiticeect / geititH (ip nti ali nocg toai boenbe/ biinnietbebenc6en batter petitopbeci foubecefleren lotaentDpfing^ebanfön Conincbljitbe j{Ba|ef{ept op ηφκ en fintene meentngge en tiltentie / in Daec bllltcg fogcecm/alüi bat gaec io. jPog. gDeliefOen tettebcn totbefaetfiefelfi/en tot eene finale Hefolutie / omme ïolgeniDcjsacfibenti pjopofitieban ben dercighfteii IGap/ obegcont op be goebe rebenen in be bicltgemelbe dedDdtieacngctoefen / allcrijoogjlgemelbe CotiinrW. iHaj.tc gemoet te Bomen in fobanige pointen/bie fcliiftclifelfi} biiiicbenbe eebenmatfgii}toacen/alfoo fouöcllKthentotcoiifoiidatie ban brpberj^btg bet' tcoutofllcbgcpt én ten befte ban tìepberjjjtsiiStaet tn Mefetenen/ gaer ÏJo. iBog. fitafBtelötlt bcrfceci batmetgetrefcunderenbet Aörevan Eluci- <iaieallecöoogl)(igl)emelbeC;ontn6l.Hiiajcflfpt ganti |ti« boo? en fjeeft eenigfie nieutoe inefgalitey c in 'tftutfi MnCommettieenbiJlabigatieinnete boeten / of» '"^«„öeftsJ^taeti ^ng^efetcneiite omretfecn be ^Dlllltöeüebtoongijenabbantagri / maetfïmtiei [W^ölebooifsAde i betmitiföneiïuaftaétbftöi SnWlttietbeonberBoubtn0f)banalleb?fentfcBöp wwmjiatlble toag op te Beffen / en upt ben borg te cup- w hl tian optcifjtelijcö en öcpliglötö te blp^
fonbetbe booifï Eluddatie bff^ Wttietoaren ftebbenbe; batljpftiecop "abete en finale Kefolmic ban Raec
^ ÖP göclafl toai tonnlv ÖoHben / en eenc pofïtibe atit-
banfn W t«toertBen / baitmfbenabebittblngftè anttoooïbctceeenetofanbeceipé àU Ztf USajcflept foöbanigBe mcfuèei
L beifeifitoelgseballen fonöe mé. |
enbegtjelOcHanbece il^eftbemenban gebtoonbe i|toof« ben/ in conferentie met <i5ebeputeètbeli ban Baw |jo. Jiaog. gettacteert toerben. , ; : t , .j
©en ^eer Appelboom bacöt fukfiiS b?eeft<f/ tóant 200 BP betlineetbe gtjeen conferentie, bérBlàetbe |ïeB baer ««'tooójl.
toeallenprenbetfpt/ali-tbe^eeeenöaitj^oogiKöö· «Setommitteerben belief be Bem be up? te ^eHen. iBaec alfoo Bp air eebe foo beel mael Babbe te Kenh^ ^egébc'rt in Scriptis.toat bemeening banfgnConing toa^/Miii benbe 't toetCB bet Eluddsüén bOOJ illüfien fo Wtifogte Bp <n geftB?ifte be fattifanie / fulienbe be confórenïiën ι niet 38η ali tóbóiben. «ecBtet ttai BP geteet te ίίόήίρΑ» teren / maet niet om bie te betfpeciien / meenbie bàétom impertinent te iönöoo? benlgeétHeyns iftswcedeü Bemicbefcretenalibcclftiant; " ·■ t;
ïèert vijfden apebjuarp bont ben ï^cer Appelbòòhi · goetbaer opte feggBen / batBpBp fönmetnóriéfeaeé
l^O.IKog.ben fcvenen twintighfteö giartuaip-i^l^*
ben obergBegeben / figB uptb?utHel0c6 Babbé éengjWi» bDobeneitber6laerttebete3ön (gBelüc&BPÜ booteft oócEtaltiibttoaigBetoeefi) BoeeetbetBoeliebeirteg^> ri^en In conferentie, aliBetbelleeren Bacrlgij. pijB: <0ebeputeerben maer foubegBeli^ben BtitibéirBenSe upte baertoete|nomineren; botB toaifwiffiitotttöift toe niet gB^ftlJ'^bt. ^at fp p;oteftatie bart nöh prKj uditië obet 't fhJtft ban ben iftang ( BoebanigB pjó- teftetentottìmfetbatieban pbetirecBtimmeti pber b?pej§taet/ o6tBgBeb?upthclüffitoai geen fielétièr toerclbtboen iionbeaen be conferentie feifi: ^aer ï^o. lÉog. en een pber toai beticnt/ bat be befitnttie tuf;< fCBenExtraordinarisEnvoyéenRefidènten eeMéflieil» tdltöcpt ii / bie aen gcene ^oben gBeobfetbeert tofett/ oocb boo? befen olBiet mebe nopt gBeobfctbeirt eri toai gBeiueeff. ©at BP aen allttBoogBflgêtttelöe Co» nincfil. j|©af. BcbBenbe geftBjeben / om bei felfi gtjeti· biniientot förtenaetfcBtingBe baitoberteberftaen / mocfl immeti bei felfi o?b?e Billig baet op aftoagten / alleen fieBfonberbbo;gaenbe pjotijlatietot fobanfgBe nlétiibigBept ititi laten.
^atl)aer^0;|©0g. toiflenBoefenflbel ft> felfi in Baete jfeinijlcti órtirim Bet flntB bet Ceremónieri ibacen/ enbe bat ben heerban Ommèrenfoube htm' nengBctupgen/ toatejtpebftle BpiSefibent befen ain<' gaenbe aengelocfen Bebbé /bét/ nàmentl0tB in regarb ban anbeté llinifteri aen bit alrebe ggebjuptEit cnbegepjactifeertluaigelDo^bcn/ fobatBetBiitt fle> fibent niet anberi ali Be^bKémt Babbe Bonnenboo7« Bomen / bat Bet Baet l^ogB H^óg. gBclieft Babbe eené ftef^olutie te nemen om Baren «efibentin Sweedeh i ben ibeecHeyns, teinjutigmnaenBet ConintBIgcBe' ^toeebfcBel^ofbeBenttemaecBen/ batBp onbetp^eo tfibtban meétbcteére enreceptiete p?etenbeten/ be Begeerbe monbelingBe conferentie fonbe Bebbengge;:
en OORLOG VyfeU Veertìghfie Boech 53'5
antjete Réfidentcn ban Gekroonde I^OOfben befegjöent I (i (S t
enbe gettactiett toietben. ©ejS toiect ijet SBlei__
tttociad otjeftcU ia ijanben ban bé l|eecen ban Omme· rcnenbeanbece gaec^b. ifêog; «^ebeputeècbetttotte faöcn ban Swèdeh, om te bifltewn/ eyamincrtn be re» ttoacta nö te ften/ en baet ober met ben meergemelben JleemefibéHtincbtifcrentlétetcetien / cnbébanallcjï rappbittebófn;
©anfalchjC tóebecom geraïfpójteettjfltibé/ï^ben rowpcri facghenentwiürighftengoetgebónbin/; bàtigèfìgicbcn Je frbuit fouoetoo?benaeMben üieetiïenbent Heyns, batpp
............. ^ . tnSweédenfiiltfiii enbebaec'ttteöoo?i3e/ foubéï)eö= hftciiu
flecnanöctc bjwcöt fiontien beïtoacgten / alsf batfe benbebmttemaBen/betbebòo?f5noblgeconferentieh ffluöcftcecfientotoütcUfÉ tebictenban'tgöeén otccebe ι alieenljjcB atbtecöleben / tee oó?faecïle baibengöei ïaojmaci? bectoönc toas / enöc fiabbe Obec fultfiiS ί meiben ^ectüïeftbent Appelboom p?éténbeetbetiieeti HéDìcwillenaenBoHbenbp fflnebecfcljepbene totbtert beceeccenbcRangh,aiiit)Pbooibéfen&aöSê g^eWbt/
HhbiS"?**"®" bcn?tgenibeHeydetoeb«riimgela|l 1 Betiineett. ©atBK^clbeaenBaerftö.ïÖórBóógö* ^.^«cApoeiboomfpnhfmniif tehnerm/ hot ïiai·.» I tfi^jieojbeel/offoobanigBtiiottfttattebpelletBoogft»
Bo te boeren/bat Bate, _____^ .. , .. _________________
/ enbeöe faecfien baet gl^ebacBteConintll. IKaiepeptfoubeBonnen piaetfe
^t bfe ^an foobanigBê nature te 5ön /...........
δΚ -ftiïittonbelingBe conferentie nfetenfiòn. omtS'^'^^eeBanoeit/ met Hpboeginge/batbaer
iitS "Pioube toetbengBetracteert enbebeiegBtnt
bfnben / enbenieteerberop-gBenomentoojben boo; eene óntoflligBei^t ett ongBenegBcntBept / om te treben
tót bei-eciffie dér afte van ElncidaeièinfltBfOOanflil» ticB / gBelgcB pre lio. jBog· en pber een beBent inai / alioocBtotafboemngebetanberepQfncten / bp Bent iSienbent toaerboo?belet |
-ocr page 555-
530 SA Κ EN van ST AET
|
bten epntie tnonbeUng? tonfercntfe nict 'gm. en bin^ ben/ enbeottbec batp?et()K bcclimecDen Ijet göeben ban anti»oo;be op een enanbecc pointen/ baet obéc )aec ^oocD iBog. nu een foo getupitten tybt beo? jem ïftefibeni toaceti aenpefotöt/ met aUiccfpitten» De bebentiielijt&e infiantien bolgensi fünen tati/ eOe? tjc6 βρ SïifiDent ban tpbt tottpt aen fune Coniugi· l^aie^ept base ban ootb gabbe ceetltmrcDap ge0e« ben/ e«be banbefe Baec l^oocB IKog.. uptflél nu oocH boen moed/ blübcnbe niette mintipütcfiüemc foo Bet öaec l^ooctj JiBog. anöeciS alfnotfj goetbon» ben)b>iHicB enbe öecept onbecbe boojfjpioteftatieofi te Bet boo?r$ eypebient t'alUn tgben te tteben tot be
gemelbÊconferentie, ίf. .
©rtbictuffiRen toaü ootB tet ©ergabetingBe ban Holiandc gecefolbeect in toatflent tegentpoo^bitD ge^ DjacBttoaiS bel^egotiatfe al-obec een gecupmen tjjöt t,i«niirt aengebangen met ben ©eec Siivercroop, een ban be fictfcijip alöiecaentoefenbejiiaittiiletsibanbenConingbanSwe- «Djift' den obecbeGuineefchebetftfiilUh/èriroetlaltitii obec Bet ncttien ban feetfiec fcöip göénaemt CHriftina, cnbe tltimentliicft bat bolgenüi boò?^aenbe Bacc <fi. <©?. Ho. ïïefolutie inbate benfeflicndengulp beöbooileben laecg b^. ({tommiltacitn ban BaecelloogB itaog. aen öe gBemélten Igeec Silyerkroon sjoope gBeg^eben jjjii- beoittbe boo^fsfaecheóp begconben en fngceblenten banbefelbe üiefolutieafté Banbelcn/ onbèr beneficie baneenfomme banhondertendeTyfen wintig duy- fentja^cïbaelbetsi bpbe «©eotttopeecbe Wcft-Indi- ictieCompaeniebefcc Eanbenaenbe SweedfcheA- fricaenrche (ffompagnie tegeben/beiïgBemelben^eec Silvcrkrpon becWacct Babbe oBclaft tèjijnniet m(n- becbanop hondert endcvyftigh duyfent. li^tjC^bael- becj» Bet boo?eBenomen abjuftement (n maniere boo^f; te Hupten» 35aec boa?gaenbe beliöecatie l$i goetgBe» lbonben enbe bec|iaen / bat ban toegBen Ba» <£b. <&h 3iaagitec<0enecalitept befaetbe baecBeenen foube toecbengebitigeett/ tewepnbe'tbooif? betfcBÜ gBe- befeceectenbégBeftelt mocBten toecben tetatbitcage/ enuptfpjae&enanben l|eec d'£ftrades eictcaojbinacljï ^mbafTabeucbanbenconingbanVranckrijck,alB{ei: cefibecenb«.
a^an ben laetfien ^anuarp ^uam b« bolg(rtb£ ban ben Coning ban Sweeden.
enttooojt Carolus I>ei GrattaSwcerum, GitbornmyVendàlo-
ban " J^l r»OTj«»Rex CJ Pritictpshinditarius tic. ^^hfltt Ctifis tiprapitintiius , nejlris tenis Amicis »cf(titrdtis β ^""i"" Gtn. Fsdemii Belgii Saltttim , frofftrts |
tallintte rtrumfucctjftis. CÌejfiEjf. Per S.if!dinttm Veftrnmhie deftn- Jet tiifj tjuper recepimus litirm ets, qtm Haga Cemitis 31 Dicmt, anm praxime prxcedentis »d nts exarajlii, ijuihtt! nobis ncinff' tislitts^ firtmlt»u$ inttr Stremffimnm M.BrittannÌ£e Ε«· gtmtS vos extriMS itaaccriviffi ut injuriem txinde^ ϋφΐίια· US vobis non modo txira fid itiam intra Èuropàm iffates tjji, fliéritus tnttrfntmiai λ nobis requinntts ) ut illud auxiliam y quodvobis ut fiiiis dtbetur, ^ qmdalids, oceajitni oblaladare pMrati fueritis vi fadtris prajlttur, Τ nitidi ut amict •tobis ref- ptndeamusfatemurpertrtbuijji jam ante à famAn ixortorum in- ttr vos diffidiomm qua mnc littris viflris propriis confirmatur, fid ingratits nobis admoétmhic nuncius accedit, qUod nil fere niftbfìittmminitttur ^ nonignaris quam bue mala ftpi inibì tion confifiantubiincipinnt nifiOttis tadem probonitattfna fuacétr- ccri^avtrttrtdigmiiir. Hacver' inctndiatantofunttitnendd m^is, quanto inter tampotentts ϋ Oicinas natietìts ntaritimas aJtoqtlo orbiscommmiavirfantts faciliusadalios quoquetrajicì fojjpnt. Dolcmus etiamabinitio moxnonabbibiri potuijfeada^ quatareifitJia, quaiisfopitndiscmducerepojfmt autitamuttt- mamititia nnflra rationm comparatam fuiffe, ut fludioaliquo tioflre impediri ptittirint antequamin flemmam trumptrtM, Nam^toddeβderitιmvtprttm indiàis littris exprtjfum conctr- nit, cèrtum ίβ inttr nos (S ^imp, vijlramjam dudum ftedus initumcjfe·, qtttdÀno^raquidim parto baStnus tamCon&iù- tcr&fincera fide cultura eflè pcrfuafi fumus μ vii intt- gnmfim ucprum (piijniimKi/ni'Hfomrc/iiin aHHiItnius, Qui modo Virò ab attira parti jam àia obfervatUmyÌt, hodi^e obfcrvetur, docmt confcii vobis aftus & perpetua ite contràventiones, qu® contra tenorerojultitispernml, tos commiife funt ann. Nrt vos niftin pvttflis qmtitspit Miitiflr. nojìroì, pir injìnuatamtmorialia, pn amictscmanu. 'ms dtiis qùartndi nobis ntaffitas importa fuit, cujasti^ ciMpt tantum abtfi, ut nobis Baaenusfatisfitri curavnitis^et m reJfonfe quidethuUo ms bonorarevslueritis , ηίβ ante^ìm,] fàlttmmenfes , cumtale quoquenddibatur , jau/i tantum non inimids darl anjuevit. Qua quidem in eam tinim fintm tmlìo modo dicimus , "t a pfUlistite faiiribusnait. re unquam animus nobis frerit ( SanBioraenim itla hànit funt , quam que injuriis, qux pir amicabiUm cmpofitinm reparari pojfunt, plano convillantur ) fid ut peil tot riquifiii. ones aibuc à vobis amice.conttndamus, velitis ad pocterumhgi, animos convtrtere ac lam quantocius preftare obfervan. tiam. qaamilla vobis prufiribunt ac fas t^ ut fidi hin» cbfir. vitis . Ad e^nofterRefidens J quibocdmm ptrinti^rum annumurgit. Nic ambigimas quinfivos prifiina jur» m fanctimonia antiqui, qttodfperamusfadiris tanpt,utiquijmH tempus ιβι tinfeatis quo iUtits aliquam ejlmdatis pripinfinm quam ms e tiamfpe magna adbuc prxjiolabimtir. Quo facto ùii. tur rurfits còpia de mutui pri/ldtioneofficiitritn/tgendi, ιιΐιίβ ànobis aliquidrequifitumjfùirit, inidinctmbsmus^utimii· ligatisninmodonos ab injuriis 15 (ruiMìsabborreribiUis ,β itiOmvilliiam adbibiro curam , ut^publico imoInmntitS nofira quoque vitnjl tl amicitix finis confaltim ιβί vHiti poffit, Quibus vos divina commtndamtts protictieni : DiJi. mus iti Meo Hofira Holmetifì dio 31. Jatiuarii ani» 166 Si
Knà Uatt t>f ïjfet ^imet- hroon al
yiomintaltìflìtne Memorata S. Kem. Majejlaiisriff. Tilìi mflri Cbariffimi ut ti Begis > ac Domini noflri Clmmtif* fimi
Hedewich Eleonora.
GuftavusOtto Steenbok, R.S.
Admirilii, GuftavutBonac R.S.Thefiurariuj
Sewed Bààth. Loco S.R.Drotzeti.
Carolus Mauritius XewenhauntLoco R, S,
Marfchi. Magnus Gabriel de la Cardie R.S, Càncdkrius«
WY Carel, by der Gratie GodsKoningènErivoril van de S weden, Gotten en Wenden &c. Wenfchen acnde Ho. Mog. Heeren Staeten Generaci derVereenighde Nederlaiideù onfegoede vrienden ende gheallieerdeSiluyten goede Succeffen van hare faecken. Üo. Mog. &c doOr uwe hier leg' gende Refident hebben wy onlancx ont/anghen de Brief,welcke ghy üytdenHaegh àcn einmdirtiihp» December <ran het voorleden jaer aén ons gefchreven hebt, in dewelcke gy ons verhack, dat dè twiften en fi· multeyten , tuiTchenden Doorlughtighften Coniuge van Groot Brettannien ende uw ontflaenfynde, wo- danig waren geaccrelTeert, dat gy met vcele woorden verhaelt , dat d'injurien ende hoftiliteytenmdien uw niet alleen buyten , maer oock binnen Europa ziyn aen ghedaen , verfoeckende derhalven νω ons , dat die' fubfidie , welcke wy uw als orte Bontghenooten fchuldigh fyü , engyfelveanderiby gheleghentheyt bereytwaertte gheven, door van 't Tratìaet wierde ghêprefteert ; om uw der- halve vriendelijck te antwoorden , moeten beK®- nen dat het gherught van de difiidien , Hiirchennw
Lrontftae» , nüalvoorentot onfefcenniflegekomen ■was, hetwelcknu door uweeygebrievengheconw
meert wert ; maerdefe tij dinghe komt ons feeron-
aengenaem voor, om datfe ons by nae niet als met w -
logh dreigt, welwetende, hoe dat"defc .qualendicl^"
niet blyven ftaendaer fy beginnen, ten gensfynegoethcitfigh' veiwaerdighe de feive ^
i66c b?ensf«8e laan Deoube kieptroutolgtltc b^iemftDapcn ■.grimmveprmint^ifiMmmvMrimnduhiimus,
__Ltojtcfponbemie/enbefaarjjaecigo. iBofl. fel^^ ' '· - - |
-ocr page 556-
cn ο ο R L ο G Ses en Feerüghfie JBoecL
|
en af te wenden j Jïiaerdefen brant is deste Ift'f " r te'vrefen, om datfe tuflëti fo magtige en naburige Sfpiiatien en vervolgens de commercie van de werelc rftien fyncie j des te Jigter tot andere ook kan overlo- """ ^ y'bedroeven ons ook ,dat terftont van het begin P™'/glijckeremediebebbekunnen werden geadhi- i, L welcke konde hebben dienen om de ièlve ter ne- 'wgen, ofdatonfe mutuele vrientfchapfoo niet cftekisgeweelt, dat defelve, eerfe tot een vlam uyt ' den, door eenige onfe gcnegentheyc koude werden elit Want wat aengaet uw verloek in de voorfz bneve Leed'uckt, is het fecker, dat tuflèn ons en uwRepu- bliickonlancxcen Tractaetis inghegaen, het welck
feccker weten dat van onfe zyde tot dus verre foo vaft endefmceeiliickisonderhouden, niêttwijffe-
kniiweeygeintegriteyttotgetuyga te roepen. Maer hoe het van de andere fyde nu langh onJnhiuJeti is, ende ^„Itdmgitiftrvttn wtrt, biiuijfedeiiw L: welbthetideactie, iniiii' ν^ιιτψ cotitraventieti, wikke tegen de timur vandegt- uAmhtp tm iitde jaren %jjn begaen. Ende gy Weet wel hoe dickwils wy genoodtfaeckt zy η gheweeit door onfe Mi- jiifleisj (joorgheinfir.ueerdeMemorien jcnghemeene riienden daer over te klagen, waer van het evenwel foo veris,datgyonstotdus verre foude hebbe laten vol- doen , dat gy uw niet verwaerdigt hebt ons te antwoor- den, sis voor eenighemaenden, wanneer oock fooda- nigh antwoort wiert gegeven, als men by na givioon is aen mmdw iighivm. tletwelckewy evenwel geenfints ten dien eynde feggen, dat wy oy t gedaght hebben van ktnabehoorengcilooten Trailaec te wijeken (want defelveheyligher moeten werden ghehoudenals om doorinjnrie.weicke door vrindeljijk compofitie konnen Krden gerepareert, t'eenemael te werden verbrooc- ken ) maer dat wy na foo veel aen houden s noch vrjnde- !i;ckvanuw verfoecken, datgy doch wilt acht ilaen ΰρ de conditie van het Traftaet, en metter hoeft die chfervamit iijimn, welckedefelvenwvoorfchrijven, ende oock Ktamelij ck is, dat gy onderhoudt,wì/ì» He/idtnt is byder hant, welcke het fel ve wéder een geheel laer lang fai ur- gerenjen wy twijfFele niet of,by aldien u de oude regten cnfantiraonie van het oude verbont, welck wy hoepen, ter harte gaet, gyfulcx dencken dat het nu tij t is, op dewekke gy eenighe propenfie daer toe kont toonen, welcke wy noe h oock met groote hoop fullen ver^yagh- ten, Waernaerwedergheleghcntheyt fai komen om overhetprefteren van de Mutuele pligt en te liandelen, «aerinby aldien't van ons gherequireert fai werden, fullen wy ons beft doen, om uw te doen verftaen dat wy lietalleenvauinjuriencn bloedighen Oorlogh een«af fclirick hebben, maer oock die forghe willen int werck Men, waerdoorhet tnogtfchijnen, dathetgemeene teli) cn onfe oude vrlentfchap ghenoegh is verfeeckert. Waer mede wy uw de Goddelijcke genade bevelen ge gedaeninons Cafteel van Stockholm Ήεη ji. lanua- ryi()i5
Uytnaem van fyn hooghftged. S. Roomfe Majefteyt Relp. onfen beminde Soon, en oock onle Coninck cn toedemeienfteHeer..
Guftavus Qtfi Steenbùck. R. S. Aimiralit,
Guftavus Bondt Ri S, "Ïbifmrari»!
h^f'inDenemarckenalfilin Sweden,Bal)benBàÉC al ίητ incft ban '©ecember lap gegeben oln
S"0i3ecEngeiandt, enbe Sweden ter betfoetBen
ja O nbanueöon. toeren Commiffatifen toegBc' toX' "'«t'itocltBeboo? beeerfiemael fpnbe ii mo oThnL'i^s'^^''®"^ Babtflaec fommierlö» teqUt. banSl^.^^^'^Öin^ooit'fcten toefiant bet faecfeei «0 entoanbeBollileaggieffeneninfup
'''i"<««Pjotel)utenöec<Sn0elfcBel^ati«i®etbol0eni
Nedeiuigb ΈΙιΜίτΛί
S<vjidBìt,y
Cmtus Mauritius itv/inianpt Leco R, S. Marjibi,
Magmi! Gabriel. ^Ία Cardie η. S, CancelUrius. |
(nfïÊtcnïieop'taumBaei: IgtocB HSoecntielip fiacre rcfolutiegcm Dabben acnbebolen jtoaecop todgcmgue S^eecen CommtfracifEn na gebanebetblaringlje fepbc: igoe öat fön llaiiflcpt ban Swedeo met fonbetUnoDe cngcneuifite te fdbe bet topbectttgöe fiabben Ucrfiaen / berfofljten / bat ffin aenbjettötn op papier toUbe flellen enbe fcDiiftelgtfi Baec laten toeBoiwcn : «©nbettuffcBen boer ben €n8eiftBen jHSfntfieimetbe aengebangene conffrEntien öBcftabküboon/ toaettoelipfcbertbcH tjji)tt;önthienatwae]fbagennalieteo?bie uptfiet lof ban Londen QefcBi)tto)iettt«ö«bben öebomen»
g^en vijfden febjtiarp toferttoeberorii goetgiboni bentebetioethenben i^cerban Ommeren enbe anbere DareHoott) H^ogenbe boojgaenbe «aebepmeerbetot befaetbenban Sweden, baf Daer d^beieobccbebthcn: bepoinrteninetbenattneltin igeec iSefibent Appel- boom (n conferentie Uiilben tceben op foobantgett be({) enbenprealiïfplupben onberUtigebaec toefoubenbe^ ffonerenenbebapftellen/ 'ttoeltabenoemelten ïgeec Hefibent boo^ben StgentbcHcydefoube toerbenoBe- rotifkeert/ «n baerbenebenji tiof|)niaelSiieficntoBe- maetfit/ bannbefelbeteijoubenetonferentlen getne nteutettBcptenfoube b^ecbengepieegt/ meer bat W foubetoerben getraiteettenbe bejegent/ wet aeiiiifee eereenbeRangh, algboo? befinenfooa!0 anbere «ef fibenten ban geltroonbel^oofben bejegent en getratteert iiKerben. €nbe (n geballe gp be^ onaengefien gcmepnt foubefijn/tepioteperen ban non praejuditie ober't pKtitbanbeïïangö/ bat Baec moDgB pogenbe ïjet fouben aenfien. a^aer ben l^rec Appeiboom<cefereer* be ffcB tot fgn boo?fge anttooojt / bat Bp geen upr tu Boefbe te (ietlen / maer beitoatgten ; €bocB bat BP tn De tonferemf e niet anbecg foube feggen / al0 toat Dp in gefcBiifteBabbegebaen/ tnbeingBefiB?<fieeen ant» bDoo}tbeti(uatBte.
iScbertontfitigBbenl^eec AppeiboohibattbenàOi Π®^ ningBeen credentiaei, bjaerbp Bem oocfi gegBeben toiertbetflteibanAbiegatus ©jbinarfjiof <Ê)wraoiföS binaïijiEnvoye. «ntoiei
©Étiderthieiiden ifebjuarpop 'trappojt bàtt be Sïleecen Huyghens en anbere Baecï^oopB jKogBenbe f^föf/® Cicbeputeerben totte faetfie ban be Weft-Indiiche ■
aghtentwintichftenendertichften ^an. le(Heben/ge- bateert Bebbenbe in faetBen / raerftenbe be Guiceefche berfcBil en/ ftoebenbe tufftB«nbeboe?f3 Compagnie enbebe Sweedfche Africaenfche Compagnie / enbe in fpetfeCabo Gors, enbe Bet Sweets ficB gBenaemt Ghriftina, tsgoetgebonben enbeberfiaen/ autBojife;» renbegemelbe ^eeren <@ebeputeerben/ ombeboojf; berftBiUen met ben ^eec Siiverkroon, ^Berommits teecbeban ben ConingBban Sweden te ab jufferen/ enbe Bet attoojtbieifaengaenbe aentegaen/ teteetfte^ nen/ opaggjeatie enbe approbatiebanBaec ^oogg Haogenbe.
^e l|eec Siiveràoon 4ES«tcimmftteefbebati bett ïioningB ban s weeden, bebantbenbe ban bat Bet Baec ^oogB H^ogenbe belieft Babbebebifferentien/ caec-, fienbcbeGuineefche faetfie/ met Bern te boen boltreci fien boo? be l^eecen bet felbec «©ebeputeecben / enbe al^ foo aen Bet fdbe bietch nocB berepfcBt boierbe be lefte Banbt / enbe be opmaetBingBe >)an bepberfpt^ noobige acteif/ fooberfotBte BPtiatBet Bate ttoogB.IIiSogenii be berbere gBeliefte motgte 5Ìn / Beni 4Setommttteei:!> betoeteffaen/ batbegemeibe l^eeren <0ebeputeerbett met B^tn in bopbece conferentie motBtentceben/ om fonbeceenicBtpbtbetlicjibe boo7f$ ^egotiatie tot cene finalecontlufie teb;engen. Sdaecopi^goetgebonben teberfoetbenbe meereefepbe igeecenBaei: lo.|@og. «Tiebeputeecben/ bat Beer Cb.tenfine boo^Bttietbett boojnoembenlieet^gecommftteecbentenfpoebitBlten intonferentie boflbentceben/ oot&in gBeboige beti Baec l^oogB HogenbefiefolutfeenbeeutBojifatieban bett reventhiendenbefe0/ eUei$ metten felben te abjuf» tewnititeptfienenop eppjobatiebanBeeclio. iBogv
m%
dSfestr
brt-fofcR
acnlie
«mJCff
ptl&eoni
enun
COBfc-
ttniie te irttHii |
-ocr page 557-
I
538 SAKEN van STAET
|
i öó f l^at attojt tolett gcalijuiïettt (n bolgenbe manfei
NAdemael federt eenige tijden herwaerts tui- fchen den Doorl. Grootmachtigen Vorll ende Heer, Hier Cani y deiSiveeileii, Gotten tndeWtn- dio, Koningh,endeErf-Vorft,Groot-Vorft van F/n- 4 landt, Hertochvan Schmiin, Eflimitt Hjflatit, Gare-
len, Brtmenverdeti, Sititi», Paniere», C/tffiilen ende Wen-, den, Vorlt van Rtigea, Heer van Iii)(etmaKlant ende mfmar, als Pals Graef by den Κίψι, Hencch van Beye- reri, Gnikk^, Cle^e ende Eercb^c. ende des felfs geoc- ttoyeeideSweitfcbe Africaenfcbe Compagnie, ekkinaijn regard ter eenre, ende de Hoogh ende Mogende Sm- ttn Generaci, ende de Geoéiroyeerde We/f Indifche Com- pagnie der Vereenigde Nederlanden ter andere zijde eenige difFerenten fynontftaen over den eygendom van diverfe plaetlen, ende fpccialijck van he: FòrC Cabo Coree, op de Kuil van Africa in Guineaghdeghen, ende den handelaldaer, en vorder overhet aenhalenende confifqueren van ièecker Schip deOri/i/unghenaenit, derwaerts met Commiflie van de Croon Sweedm, ende met licentie van de voor-noemden Sweedfche Afri- caenfcbe Compagnie in den lare .... vertrocken, .welcke oneemgheden ten belle van beyde voorgemel- de Staten ende hare goede Ingefetenen, ende tot voor- koming van verwyderinge diende te ΛveΓden geaffopi- eert ende uyc den wege geley t : Soo iil, dat ten weder- zijde volkomen inclinatie zijnde, om de voorfz difFe- renten in het minnelijck te accommoderen, eyndelijck na verfchey dene gelioudene conferenti en ende exami- mtie van alle'tgheene ter materie dienendewas, tuf- ScheiiomonderkhTsvsyebmFbilipsSilvtrmon, Com- miiJaris van den hooghgemelten Koninck, ende Gede- puteerden van de hooghghemelte Heeren Staten Gem- raelin krachte van onfe refpedlive procuratien ende vol- machten , op approbatien ende ratificatie, foo van fyne Jvlajeftey t, als van haer Hoogh Mogenthcden is verdra- gen ende geaccordeerc, gelijck verdragen ende geac- cordeert wert mitfdefen, te weten ;
Eerftelijc^ dat den Koning van 5ΐϋ<ίΛη ende des ielfs Sweedfche Africaenfcbe Compagnie elckinfyn regard fai renoncieren, ghelijck de ielve renoncieren mitf- defen in't generaci van alle aftien ende pretenfien, als de fel ve tot noch toe teghens de Wejt Indifche Compagnie der Vereenighde Neerlanden hebben ghemoveert, hoedanigh ende uyt wiens hoofde die foude moghen fyn jgeene uytgeiondert, ghelijck mede aen deandere zydedenieer hooghgemclde Heeren Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden, ende derfelver Geoc- troyeerde«'iyf3PW</fieCompagnie, oockby deien re- noncieren vanalleadlienendepretenfien, die door de fel ve tegens de voornoemde wn/cie Compagnie ge- mo veert zy η, hoedanigh de felve foude mogen wefen, geenc uytgefondcrt.
Ten anderen* Dat den meer hoogftgemelden Koningh van Svjeeien ende de voorfz Sweedtfche Africamjcbe Compagnie aen de voorghemelde Staten Generael endede Geoöroyeerde Ji^eft Indifcbi Compagnie der Vereenichde Nederlanden fullen opdragen ende ke- ren ghelijck de felve opdraghen ende keeren by defen, alle het recht, adtie poffeffie. of pretenfie die'fijne Coninckl .Majeiley tende des felfs Comp^niein der daet hebben, of gefuftineerr hebben op het Fort gelegen op Oi» Cmv.met alle het recht,
j I- dependerende, ende de verdere Forten cndeAij« opde Cuftvan Africain Geiow ghelcgen, mede met het recht daer aen dependerende, met ex- prefierenonciaciojdatdeCuft van Gainwin'rgene- rael, ende het voornoemde Gafteelende Κ^ί/ιη,'ί particulier door den hooggemelden Coning, des felfs voornoemde Compagnié, of eenighe andere Inghefetcnen van de Cw, Sweden, niet enlalmo- ghpnbevaren joftealdaerghenegotieertworden, di- redlehjck noch indiredtelijck, ende-dat door den hooghftgemelden Koning ofte voornoemde Sweetfe jifricaen/cieCompigme, aen niemant'tfy Onderda- nenof Vreemden om hecfelve te doen, eenige com- miffie, protetìie of licentie fai worden gegeven; |
Ten derden : Dathet fchip de CbrifiiKamn fyn'ljdin, ' gheendetoebehoren, fai bly ven aen de fPe/j J^j/z^j) "" Compagnie der Vereenigde Nederlanden , ende tot dien eynde renoncieertfyne hoogftgemelteConiück. lijcke Majeileyt foo voor hem fel ven , als oock voorde voorfz, Swcedcfe Africainjcbe Compagnie ende allean- deren, wegen 't voorfz, fchip ende ingheladenegoedc- ren, mitfgaders toebehooren , ten behoeve van dë voorfz yVeft-Indifche Compagnie der Vereenighde Ne- derlanden.
Tcnvierden ende ten laetfle» : Dat daer teghcnsaen den voornoemden Heer Commiflaris Sihitlitm fai wordeiTbetaelt eens de fomme van bsnJert en vetnigiu^
yintRycxdaeldeWinfpecie, foohaellalsditaccordial zijngheceeckent, ende de Ratificatie daervanin be- hoorlijcke forme iiillen wefen gheextradeert ende uyt· , gewiflèlt, toe welcke excradiólie ende uytwilTelinge gelleltendegeprefigeert wort den tijde van te maen- den naer date defer.
Des ten Oirconden hebben wy Commiflaris ende Gedeputeerden de voorllaende Articulen jpoinflen ende Conditiën met onfe eygen handen onderteekent ende met onfe refpedtive Cachetten doen bevelli· gen. Inden Hage den
Martyfeflienbondert wfefli^h.
Sjet een ginficumint/om te fijn tiooj Stoeebeit/toai oltetietioo? öeigcecenöacclo. JlBo.^<iEiecommittt{i- De geteecftent ,· tnacc 't ftijeen üat be Igcci Silverkroon ni(t tod (la&bc bcgcecpen üe mesnfngg tian De ίβοηύΐϋ bfepet contept onoectuffcBen flenöe / öactop teti : batin'teec^actjlcbelltatietoooj&en Ver- eenigde Nederlanden foube moeten (iaeiuaeckende hetgemelte Fort Cabo Corco, ende'tghemelde fdiip Chriftina.
<Snt)e|)et tlxieebeSlIctgc&el /batbeinoo;t)cnin'([K>
gin / meer hoogilgedagtc Koning van S weeden, moi» tenluo?ben upt ggebaen.^10 ooc6betooo?tieni Dat de Cuft van Guinea in't generaci, miteni ÏB toOOjDtn diredlelijcknochindirectelijck, &c, tOtflM'(fpitlli
ban 't actgcgel. ,;SDnbe 't becjtant/ bat be ^Cfcltacnft Compagnie motgt cenuntecen j maecbatbe ^Konine
Sahfreptttathnefaliììtikt totlbebetgoomn. ilfooiü bit giietieel toecch toebec te rug gfieloopcn/ enteeetli in 't laer feven en feiiig öoo? öenfeeeciöaaef üanDom en Appelboom afgeboen.
(©nbertuffcBenquamenbagelöcBifotibKltiiwto 6lagten ban aengegaelbe enbe opgebjacBte ^bKCifctK ftfleepen / in befen nieutoen <iingelfcBcn (©ojlooö/ m be JgeecYfebrdnts quam inSweeden, batof^tft Appelboom tenbecl toiecbt betfcBoont banwoKW Gravamina.
g&envieren twintighftenHSaeCt WiCt^öW !§cr.3®og.ontfangen een HSiffibebanDen BonW ban Polen göefcD?ebentot3®acfcfiouben twimigto 5Fel)?uapplepleben / &oubenbe€«:ebttifl>oo;D£«Kt Abrah.Wicquefort, omaljÌEnvoye Extraordiiw«
öan fpne j©a}cftept alfiiec te teftbecen / toacrope»^
Itbeceectjönbe/ isooetgehonbentebecölatfnw m
pecfoon ban ben gemeltenitjeere Wickefort pK «s. jBog. aengenaem ii/enbe bat ftem feilen tijwn / w? becfoeclienbe/fabocable 3iubiehte f^mwmm leent/ best toiert ben felben ban nu af ac» ban boo?taen eenige Traiiflaten ten beD^^^ÌS i^o. iKog. tebo>n.3©ant men confibeceecöebatn w nuecnbieembpuölötft liainifiec tóoibente ijoo?ben te toecben öettcw be tranflauen banai^u»
becefolutien/biieben/actenenattitatenaenteP^
jttomngenipoienraien oen oe tefcöjjjbenfn'tFranfch, in be^elrte tale^ Wickefort feet er baten cnbe eetooontoai tetooiben. jKaecbaten iibaecna niet cde»»''
£t epgentlijs toacen be pjetsnfienïJan swccd» Μ tefienwptBetÏolgenbe: sji- |
-ocr page 558-
Ì666
en O O R L O G Λί en Véimghfie Bóeck.
|
StecificAtio eoYum , que nomineSer. Rom, Cnajefiatis Suecia a Φ.Ordd.Ge- jieraBus FcederatlBelgt'hdejure&iequh taudefideranttir.
U' Τ folvantur Suhfiàìa S.R. Majeftati à Cel - fiflT & Priepot. D. D. Ord. Gen. Fcederati Bel- giivigorepaöorum deannó i()4o. ij, léjé.deibita, ^^
Utliberenturnaves &merces Stitda tam ejc mari Balthico veniences , quam illucténdcntes à pretio cón- duflitio ( vul^o ijet ©cpl-geU ; ilhs impolìto.
Ucreftiwant naves&locaSer.Rom. MajeilatrsfuB- ditisin Africani America, abrepta&occupata, fiacque prodamnodacojuilafatistóioi
UtSer. Rom. Majeftatisfubditis juflida feciahdum Leees&piiitafinedilatione, aliove refpedtu autlóngis
ambagibus aprsftetur.
V".
UtTidhtus Elucidatioms de Anno 1649. tanquam prioribuspa-ftis &juribus Regum,amiciriaeque mutua conrrarius& iniquis temporibus extortus è medio tol- latur,&c.
CUmpropterÊadefideria & grayaminaquse S.R» Majcftas Süeciae a Celfis & prepotentibus D.D, Ordd. Gen. Fcederati Belgiijam dudum perMini- ftros δ: adhuc partim reftitui, partim corrigi partim pe- nitusè medio tolli de jure & aquitate defiderat, prsefenr iisquoquetemporisimprimis nuncinchoati & flagran- tisbclliAnglo-Batavici Ratioexigat, utSer. R. Maj. fubditisdelibertate& fecuritate navigationis &com- metcioriim , fpeciali aliqua conventione marinai ad cviiandas omnis generis controverfias & turbationef- quedurantehOQ Bello facile oriri & contingere poflunï, profpiciatur ne redintegrand» amiciti» pliires adhu c difficultatesinjiciantur. Eum infinem &re&bone communi vifum eft fequentes nominare articulos , ,tan- quamniateriamadTradlatnm maririuiij cumpraefeà:is D.D. Ordd. Gen. Fied. Belgiiconficiendum , in primis aecellarium. L
UtS.R,MajeftatisSueciaefubditis ubiquemaneat li- betta ttivigationis &commerciorum etiam durante OOC bello, II.
%m,idmodum merces eontrebanda^ in priori bb 1Ì40. nominatie ita ilteiblse pro taiibus
Acproptereanon habeantur pro contrabandiÉ ill^ ®erc«qussadhucrudes velinformes, Veinoödumad "i"® belli immediatével deftinacsefunt.
Μ IV·
Aierces contrabandoe ficut& alte liberò tranfporten- liradaliasnitiones.
.^''"'"'■'^asnavigationis&.comttierciorum magis ex-
; wromtiis vifitatioin ina.riprohibita fit, acpaflus 5,j^gp'™™ftMtiofuiïiciatde cujüsformari jamconve-
Saht jari addendi, mitiandi ίί corrigindi,
<11(111 'tgheenopde naemvan S: γ^ψβ. ·υαη Swedea van de Heeren Sta- ren Generael der Vereenighde Nederlan-
Jtde Ho. Mog. Heeren. Staten Generael der Ver- ^SeÏt %niBghlijcke
gepretendxert.
D
weickr/'®'^®^' van 5wff</i»;betaelen às fahfidi'tn ,
"«de waren komendeuyt, engaen
Ψ ^eiyVry fyin van het veylgelt op de felve gefci. |
III.
Dat fy reftitueren de fchepen én piaetfe,welcke Ìy vati de onderdanen van fyn Doorluchti^fte Coninkl. Maj, in Amtri(a,eti j^/Vahebben ingenomen cn gèoècupeert, en voor de fchadefatisfaiJrie geven.
Dat aen dé onderdanen van fyn Doorluchtigheyc Room: Maj.recht, volgens de conditie en het Traitaec» fonder dilay eenigh ander refpect, ofte lange omwegen ■werdegeprefteert. V,
Dat het Tractaetvan Eluddatie van 'tjaer iii^p.als fynde contrarie de voorige Tractaten en rechten der Ko- ningen , en oock de mutuelle vrinifchap, ontftaen fynde op onbillijcke tij den, werde te nier gedaen &c.
DOordienomdefepeititencn Grayamina welcke fyn Coninkl Maj. van Swierfi» volgens regt én re- den van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenigde Nederlanden nu al lanck door fyn Miriifters en noch begeert, dat ten deele werden ghereftitueert, ten deele gecorrigeertjcn ten deele te niet gedaen,oock de tegenwoordige tijdt, en den nu begonnen en Bran- dende Oorloghtuilchen Engeknteii Hellmt vereyfclat, dat voor de onderdanen van fyn Doorl. Maj.vanSww- </<«,raekendedevryheyten fecuriteyc van-de Navigatie en commercie, door eenigh fpeciael Tractaetvan Mari- ne, om te Schouwen alle controverfienendé beroerte, welke geduerendedefen Oorlog ligt konde ontftaen endeopkomen, werde voorfien, datniettheer difiEcul- teytien in d'vernieude vruntfchap werden bygebragr.ten dien eynde heeft het tot nut en profit van het ghehieen ghefchenengoet te fyndeVolgcncie Artijckelen op te ltcllen,als fynde een ftoffe tot het Tractaet van Marine, 't welk met dé vooorn. Heeren Staten Generael dèr Ver- eenigde Nederlanden foade werdén geinaeckt, vbor al nodigh.
I
Dat de vryheyt van navigatien ,én commercie de on- derdanen van Sijn Koninki. Maj. van Sweedtn, oock ghs^ durende defen Oorlogh, O ver al vry zy.
i I. .
Gelijck de contrebande waren in het eerde voorighe Tractaet van 't jaer i tf+o genaemt fyn, alfo moeten de felvealleen daervoorleehouden werden.
ÏII.
En daerom moeten die ware voor geen contrabande gehouden werden, welcke noch rouw of onghefatfoe- neert. of noch niet tot g?biuyck van den CtorTog imme- diatelijckgedeftineertfyn, ^
Contràbunde Waren, gelijck oock andere i fullen vry tot andere natiën mogen over gevoert werden.
Opdatde vryheytvanNavigatieen commerciedej te meer werde onderhouden, moet allevifitatiein Zee verboden,ende hettoonen van pafport genoegh fyn, van weiekersformaet men nu fai kunnen befluyten.
Sihudcm rtcht man byvoegingt, verandering, mdt verieteriKg^
«©efubfitlten/ al0 tioo? pbft d'uyfenc jjaan/ vier duy- fentagcicbaeliiiciniaeiitiïflelben/ batBaec quamett öan't (©ojlotij tegen Mofcovien ban iScptembecfesen vijftigh tot September een enfeftigh cnbe tegen Dene- marcken, benKeyfcrenöe Brandenburgh'tfelbeDooi
Canmcit Dan
^tnetitn
Μβίββ»
fcjrtpcf.
eragaec
ptttftop Bimae» Jan firn KDcsnu
drie giaec lang. 3©ant S weeden toas ban alle Wc gge^ agg?eireenee¥eefi. Iföaec'ttoaitoonbec batfp gaec ootB nfet fielben geaggtefr»ct ban befen ^taer. ;
m aenBaUnggbanbe StoeetfcHeftBépenteaifoo feeguent/bstbenittoningbenvijfden 3lp?(lbaerobec fcB?eefeenongebulbigBen 25|fef/ m(e prater justSfos /-rpi/caifpnefcöepenopbjacBtenibat ful«ö«tt» '««/"f-
tatum^ non factie ttUrandufn bOOJQUattt «t* .©êtfpCC- fienbeaenbenleecAppeiboom, baecobec filagenbê/ fatiifaetfetegeben.
gn 2ip?f I caetSte ben Ifteéc Ysbrants ootB op be m- feeen tóeprtfeB naic bert l^eei ban Amefongeo. i^tfn ^nifcuctiefeai.
la |
-ocr page 559-
|
RaedtsheerìnGxoetìingm , mede Gede- puteerden in haer Ho. Mog. Vergaderinge van wegen de Trovintie van Stadt Groe- ningen ende Ommelanden, e^aende als Extraordinaris Minifter van wegen defen Staet aen de Koning ende Koningmne Re- gent e van Sweden.
Τ En terfien : Den gemelde Heer Extraordinarii M»- tiifltr fai fich metten eerften in alle diligencie bege- ven nae Sweedcn, ter plaetfe daer de Koningh ende koninginne Rigmn mee het Hofhaer fyn onthoudende, ende dat te Lande, over ende langs Todanigen wegh als oorbaerlijcxt fai gevonden tTOrden.
In't paflerenvaneenighe Vorflendommen, Graef- ichapen ofte Hanfe-Steden met defen Staet in vriendt- fchapofNeutraliteytllaende, falhyde Heeren, Vor- ften, Graven ende Regeerders van de Steden, moghen faluteren, fonder nochtans publijcke audiëntie daer toe te verfoecken, ende ia particuliere bejegeninge met de pene die in defen conjuiSure van tij den ten aenfien van Eaer vermogen, gelegentheydc endeintrefts cónfide- rabelzijn, fyne difcourfen dirigeren, ende beleyt ghc- bruycken, omderfelverfpecdatien, humeuren ende inclinatien te penetreren, ende dierwyfe te difponeren, dat in tij den ende wylen eenigh goet cfFedl tot voordeel van defen Staet, ende tot krenckmge van des felf» Vy- aaden daer uytfoude mogen worden getrocken.
Maerfonderlinghfalhymenageren, ende waerne- men de occafien, die op fyne R^ie fich foude moghen prefenteren, omdufdanige Officiente plegen op der Rtgttittnvan JeJIatifiStulefi, alsbyde Commerde ende Navigatiemerckelijckgeintereffeert, endede fmerte van de onrechtvaerdige Engelfche proceduren nefïêns defen Staet albereycs gevoel^de.
Tot Stctkpolm ofte elders aen'tHi/van den Konineh ende Koninginne Recinte van Swii/w gekomen zijnde, fai hy aen hare Majefteyten fyne arrivement notiiice-
ren.
V.
Ende vervolgens in conformite van 'r gebruyk aldaer geobferveert wordende, laten prefenteren en overle- veren fyne Brieven van Credmtie, doende daer op au- dientie verfoecken tegens een bequame dach.
De TOoriz audiëntie afwachtende, fai hy fich onder- tuflTchen dienen van de informatie die den Refident Utins, by hem te ontbieden, hem fai konnen geven van de inclinatie van hare Maj eftey ten ende van de hooghe Miniftersvan'cRyck, opde debvoyrenbydenfelven Refident litins in gevolge van haer Ho. Mog. voorgaen- derefolutien, ende fpecialijck van die van den dir dm Ùecember laetftleden aensewent.
VII.
Tot de eerfte publijckeaudientie geadmitteert wefen- defalhy in't generaci doen een (βαβίίιηιπίαίη frofofitttf met verfeeckeringe van haer Ho. Mog. beftendige op- regte vrientfchapende genegentheyt tot hare Majeftey- ten, metvordere byvoegingevan'tgeen hyoordelen falnitijdtsgelegentheytende conftitutie vanfaecken tepafleren j verklarende voorts eenige faecken in laft te hebben, waer op by fai verfoecken by haer Majefteyten naerdir te werden ghehoorf ofte openingh'e te mogheri doen daer hei haer Majefteyten we fai gerallen. |
Naerdefeaudientieialhy vervolgens gaen faluteren de Rijcxraden van Sweidtn ende de voornaemfte Uini- nifiirs van 't Rijck, doen de aen de felve, naer overleve- ringe van de brieven van ad'ejf.y tot dien C¥nilti,„„ ,,, tegheven, medefoodanige aenfpraeck ende comnl menten, als hy naer gelegentheyt, grootheyt, a enSn lijckheyt, ende nae proportie van yders credyt bv hi» Majefteyten oordeelenfal tepalTen, '
i tf éi InfìruSÌie van de Ho, Mo. Heer en Staten Ge- nerael der Vereenigde Nederlanden, voor
IX.
In de tweede ende naerdereaudientie, ofte in con ferentie met Commiffarifen, in dien haer Maj eileyten goet vinden dat de ouverture voor ConjmiHf^rifennr houden, fa! hy,naergedane beleefde introduitjie, voot-" draghen ende reprelenteren, dat nevens de confcrvatiè van t welvaren van wederzij ti refpeaiveRijcken Sta-
ten, éndeLanden, het voornaemftefondaKjicntende
oogmcrck van de alliantie in den lare fifiiinkudirtviir. tigb gemaeit, Annofeftmbonitrt vijf en vtcrtighi met vee- Ie laren gheextendeert, ende by ' t ElHngbJchi Tradtaet van den eerptn September o.&.JipienhcitdmJtsmvMitb
in allen deelengerenoveert,geconfirmeert„endeoock
geamplieert is gewetft, de hanthavinge van de vryheyt endelecuriteyt van de navigatie ende com tnercie te- ghensalledegeene, diedaer teghenseecigheindracht Ibuden moghen ondernemen te doen, ofte ineenigher maniere de ièlve te verhinderen, turberen, ofbelwa· ren, gelij k uy t den teneur van de voorfz alli mtien,ende confirmatien van dien kan blijcken.
X.
Ende nademael door à&enncbtvitrdigt tuit xiioUiiii fri· cidurtnvan den Coninghvan Groot Brittanien ende eenige fyner fubjeden, ionder eenige wettelijd ie oor- faecke ofte reden, verachtende ende verwerpenidealie faJutaire ende redelij cke verbiedingen ende aenf jewen- de ofBcien, om als onder de voorgaende (uccefli te Coi ningenfyne Voorfaten, met haer Ho.-Mog. te 'blyven in goede vrundtfchap en correfpondentie, niet a leen veele goede Ingefetenenen Ónderfaten defer Veree- nighde Nederlantfe Provinciën in hare Navigatie ende Commercienfeytelijckfyngeturbeertgewordc!n,macr dat het den felven Coningh oock ghelieft heeft lich tot vyaatlfcl^t aggreffitti, rvftun, tndt epinbartn otrìigh teghens defen Staet en de goede Ingefetenen van dien uytte la- ten , door't incorporeren ende wechnemen van Lan- den , Steden, Cafteelen ende Forten, mitfgaders door 't aenhouden, nemen, opbrengen endeconfcqueren, oock bevechten, ende in de gront fchieten vaa Oorl(^ ende Coopvaerdyfchepen metdeiegeladonef|Oederen totonverdraechelijcke verongelijckinge van de hoog· gemeldeStaet, entotineftimablefchade vandcTOor- fchreve goede Ingefetenen, ù\QsJi>nder d*t ttnigivm- giundt ongetyckj,/gmjtlt van defer fy de aen of te gheni den Engelfchen is gedaen ofgepleecht, oock fonder voor- gaende proclamatie of denuntie van OorlogI» : dat Iwec
derteenigentijdt herwaerts, de Wapenen aen te ne- men , foo tot afgeperfte tegenftant van de voorfcnteve vyanrlij cke proceduren, alstot redres ende reparatie van de verongelijckinge endeichaden, daerdooron- rechtvaerdelijckgeleden,'Endedienvolgcnj roede van harefydetegens den hooochftgemelde K.onincktctre' den in openbare rupture, f jelijck haer HcK)gh Mogena voor eenigen tijds met de ielve in operbave '
trede fyn, ende daer van ο ock niet alle.' O aen 't' jefteytsfoby Miffivealsdijor den votr^ioemdc K" ' dent Hiim. nemaer ook aeni eenen ygeliickby vericn y den voorgaende publicatie η kenniffegeigeve""^'"'
XI.
Deducerende daer op viïrvoïgheiis me;talle P»"·"^ lariteyten ende omftandigheden, datby van veerdighe ende ghenoeghfame teghenftaactj
geheele wefen van de Commercie end e Navigatie^J.^^^
te werden ghsruyneert, fende alle mac ht ter Ze^ S isin lianden van deEngelfche, ende oiider
delen die Gi</t hierin handen ghegjheven "" voorwin te employeren toÉeen gherjoptfaecKte, ^
redelijcke defenfie, aiaer oock Ijare |
\
-ocr page 560-
cn OORLOG Vyf en-*veert\hfl€ Έοϋά. 54.ί
|
. tìverhooghe wijsheyt ende voorfichtigheyt laten nnfiderercn, hoe becommerlijck ende nadeelighge- igh ) niet alleen voor defenStact, maeroockvoor Ille de geene die ter Zee Zijn ghtintereffeert, en mitf- xjn oockbyfondcrlijckvoor deRijcken , Landen, jg Onderdanen van hareConinckl.Majefteyt te yer- wichteflfy» indien het cntreprennant ende onrecht- taerdie voornemen en opfefc vandegefeyde Engclfche fucces quametegewinn^. ^
Ghelijckfulcx vannu af^en' onder anderenklaer- lijckendetaftelijckafte nemen is uyt de declaratie diedehoogftghemelté Coningvan Groot Brittangien albereycsden uierdin Marti leftleden uytgegeven heeft daervan aen hare Majcfteytby hare Ho. Mog. denfi- «„fl^oMaert ecnexemplaer toeghefonden is , hou- dendeonder anderen , JatalU Schipm vaa wet Natit Jiiffuàmiglierìtutfin, itiiethndt ttnigbi Goidirm ^ Cccp- tmiiféiiffin , φι ftrfoonm bitr tt Landt te hup bvo- fitiJt mtiiuit ttide ghtncme» wtrdtndt door de St heef en yaa Qirlt^he of fimcuUert Ccmmiffie-Vaerders van Ï.tighelandt , fiimthmnirt efte Verl^aert fullen vierden van goeden ff^, ghiliiimede alle Goederen endeCeopmanfihafpen van timt Niuiidie feudi moghin wefett , welcke gbeladen fullen lya in tmight Schepen Óen Jngefetenen van dtfe Landen tte~ hhiirinJ', Zijnde eene verre uycfiende faecke voor alle Koningen, Republij eken, Princen, ende Potentaten, geintercireert by het ftuck van de Negotie onlydelij ck, phelijckhaerHo. Mog. fulcxhare Majefteytenby der felver Miffive van den feflienden Marty in 't lan ghe en in 't breede hebben ghereprefentcert, daer toe alhier ge- refereert woit,
XIII.
Tragtendealfo den voornoemden Coriingvati Grïot Iriiteapm door de voorfz en andere onrechtvaerdighe middelen meerjdeCommercien van alle andereNatien teniineren, endeaendeEnghelfchetetrecken, oock vervolgens de geheele Wereltjwarehet· moghelijckde Wctendemateteftelleni
XIV.
Ende of welhacrHo.Mog.tot bevorderinghvan't ckmcenebefte, eenconfiderableende feer aenfien- lijckemacht van OoHoghfchepen hebben laeten equi- leren, om eerftdaégs in Zeegebragt te werden , oock lare Militie te paerdeendete voet merckelijck ver- ftercken, endejoodanigevordere ördretot haer de- fenfieghedek hebben, dat God verhope ende vertrou- wen daer mede de ViolentlevandeEnghelfche te ful- len konnemverd en gheftuyt, nietteminaenghefien deuytkomftevan deti Oorlogh meer in 'tonfeecker wortgelaten, indien haerHo. Mog. by die gheene die ω dea uytval van dien nevens haer geintereffeerl zijn, nietbehoorlijck worden ghefecondeert , datdienvol-
«eninoGh de equitey t, noch de voorfigtigheyt en lij dt, «nthaer Ho.Mog. in defe ongelegentheyt de hant foude
Worden ontrocken.·
Γ j XV.
hndefalhTmitrdien met defe offodatiighe andéfö redenen ende motiven alshynae degheleghentheydt wn tijden ende faecken fai bequaemft vinden. hoogft- paa^chte Coninckl. Majefteyten verfoecken ende trachten te difponeren,om haerabfolutelijck te verkla- ren , ΐη/«ί;#κ). f„ji f^f Dotrflani van Jtgeide ende rechtvoerdi^ t>l'«k!mt,ba,ril0.Meg. etidedefelve achtervolghens «t'wwAAnicul van't voorfz Tradaet van Alliantie den lircfefiienhondert veertig, fefiiinbendert vyfen vier'- 'nheprorogeert, etideden «r/fw September o. ft. l'mienitttfts en vyftigh als boven gerenoveertjgecohfir- gheampliceert , gunftelijck te adfifteren L " ^ hoogwijfe Raedt, ende nevensde macht van " " '^'JJKen ende Landen, vigireufelijck te employee en,end5teghensdeEngelfchcredoen ageren tot dat ^^^'""'ercie ende Navigatie,, door de felveinma^ enft.ü ^"^'^^getroubleert, in vóorige vryhey t herftelt defl^nf ""^'^''^^afeghlijckefchaden endeoutragenaert fparecrtMl''^" vmhareMajefteytennabehoorcn ge- |
V. D«r . XVL .
Ende byfoo vérièhoogftghed.Coninckl. Majeftey- .......
ten mochten komen tefuftineren, dat alvooren den ■wegh van accemmadement behoort te worden gheten* teelt, ten dienfine hare Mediatie aenbiedende, fai hy verklaren , dat defelve Mediatie van hare Majeftey- ten by haer Ho. Mog. aenghenamelijckfàl worden op- genomen, om meer ende meer te doen blijckendegè- neghentheydtdiemen van defe zijde heeft, omdege·' meene rufte foo veel eenigfints mogelij ck alle wegen te betrachteii.
xvn.
Maerdien onvertnindert krachtelij ck infiftereh i ten eyndeby provifie uytkrachte van het vierde ar- tijckelvan het voorfchreve Tractaet van Alliantie , endedeeerfte , tTV-eede, ende derde Artijculen van het naeder Accoort daer op flaende efiêaive worde ge- prefteerthet fecoursvan vierduyfent Mannen j of het equivalent van dien by de voorfz Arriculcn belooft, te meer, alfoo nu al veel meer dan drie maenden na de ge^ danefolemnele advertentie van de voorfzghepleegde Hoftiliteyt zijn geecouleert.
XVIIL
Trachtende in fulcken ghevalle te bedingen, dat het voorfz fecours, ten minften voor de helft ^ ofiftdoeni lijck, in't geheel of voort meeftendeel in ^(/i.ofimmers in Canm en Ammunitie van Oorlog worde gheprefteert * volgens de optie van 't voorfz dirdi. Articul aende geafr failleerde gedefereert,
XI j^·
Dat oock het voorfz fecours in allfen gevalle provifiö- nelij ck worde geprefttert, al waert Ichoon fo, dat hare Majefteyten quamen te erkennen uyt het voorfz tweede Articul m defen te wefen geobligeen tot generale adfi- ftentie , maer alvooren Officien van Mediatie foude employereni
XX,
Sai oock van den beginne aen bevorderen j endé in cas vati delay op het aldereiScacieufte aenhoudent ten eyndein gevolghe van 'tfes endeaebfle Artijckel van 't voorfz Tradaet, hare Koninckl. Majefteyten ghelie- ven de vereyfchtè ordre te ftellen ende goede voor- fieninghe te doen , dat de voorfchreve tnghelfchen uythareMajeftèytenRijcken ende Landen , gheduy- rendè den Oorlogh tegent defen Staet, gten tetveer wer- den ghedaen , nochte «ytvur toeghelaten van eenighei behoeften in' t voorfz fefde Artijckel ght fpecificeert, en datin'tverbottendienfineteemaneren, alle Scheq)s Materialen uytdruckelijck moghen werden ghecom* prehendeert.
, xxt
. Sài alle h geeiie voorfz is, hebben te appüyeren mefc foodanighe rédenen ende argumenten , alsuytvoori- ge Advyfen, Refolutien, ende Aften van Staet konnetl werden getrocken, enbyhetnnaer fyne verkreghene kenniiTe van faecken voorts gheexcogiteert, ende tot bereytkinge van hare Ho. Mog. ooglmierck endein- ^tentiehiet boven geexpreiTeert, van de befte operatie geacht fullen werden, daertoe hem oock alle noodige retroadcs nevens defe Inftrudie fullen werden gefup- pediteert.
XXII
Ende fai tot beter uytvoeringhe van 'tgheenê voor- fchreve is met procuratie in dtbiia ferm» tot het maken van Traaaien noodich, als mede tnet brieven van addre· werden voorfien.
XXIII.
Geduyrendelyn verblijf in Sweden endewelfender- lingheop fyn vertreck, falhy haer Ho. Mog. Staet, Welvaeren, Navigatie ende Commercie recomman- deren, foo aen hoochftgemeite haer Majefley tenals de Heeren Rijcx-Raden en andere hoogheMinifters, mei belofte van haer Ho.Mog. reciproqueaffifientieincaj van noot,conform de voorfz TTraftaten alrecde gemaekt ofte noch te maecken.
xxiV. , ,
In alle andere voorvallende gheìeghcnthedcìi lal hyfyae Offi«icn diricheren ten aeeflen di«jfle vari Zi ^tt |
-ocr page 561-
544 SA KEN van STA ET
|
j;6(f < den Lande ende van de goede Ingefetenen van dien, en MwM op 'ï geene van merckelijcke importantie foude mogen voorvallen, ixfeguelt ofte prejuditie kunnen gcTen ofte naerfichtrecken , ialhyemrelTelaftvanhaer Ho. Mo. hebben te verfoecken en af te wachten)en bieren boven van alieoccurentie in 'tgenerael advertentie te gheven aen haer Ho. Mog. oock fo het noodig ware by expreflé Couriers, en op fyn wederkomfte van fyne Ncgotiatie en wedervaren mondeling rapport doen, ende fehrifte Ji j ck verhael overle ve ren ·
XXV.
Den Refidcnt Htfns fai hy, des noodigh wefen- de , foo' veel in hém is in fyn Credit te Hove fterc- kcn.
XXVI.
MetdeAmbaffadeursende Miniflersvanden Key- fer, Koningen, Republijcken, Princen, Potentaten ende Steden, mét haer Ho. Mog. in Alliantie, Vrundt- fchapendeNutraliteytftaende, die haer tot Smckbolm foudeh mogen onthouden, fai den voornoemden Ex- tiaordinaris Minifternaer gewoonte ten beften corre- fponderen.
XXVII
Endefal hy voortsbovenden innehouden van defe InftrntÜe j hem reguleren., naeralle't geene hemhier naer by aenfchrij.Vinghe op voor te vallene faecken fou- den moghen worden aenbevókn, ende het felve naer lyn vermogen trachten te effidlueren.
XXVIII.
Sai oock met de Heeren van Seuntiingen, eadsJmi- rinfi«,ExtraordinarisMiniftersin Vramkr^clitnde De- nimarckftt refpeflrive, als mede met den Ambafladeur vaaGtib, ofte den Minifters die hier naer in Engbe' imdt foude mogen refiderende , correφondereπ , aen de felve bekent te maecken't geene by hem in krachte defesvan tijdt tottijdtfal wefen verricht, ende roortsalhetguntwyderstot haer narichtinge fgl ken- nen ftercken.
XXIX.
De faecken diêfecreteÖcvereyiTchcnj faJhy bver- fchrijvehin'tGijffer, daervaneen Sleotelgcmaeckt, ende hem nevens defen behandightlalworden 5 ad- dreflerende in fulcken gevalle fyne Brieven aen den Griffier van haer Hoogh Mogende volghetìs der fél ver Rtfólutie van den nnm tli/intighften lu iyfiaimbmdtrt ein mvijftigb^ opdegroote Zalevan't Hof alhier gheno- men » daei" van hem mede extraö: fai werden behan- dight. :. i . :
XXX.
Volgens haer Hooeh Mogende Refoultievanden fistutwintigèfltti o&ohet/tfiimbcadert Ïij/ie fjyjftigb, fai hy binnen den tijdt van twee, ende ten üytter- ften drit maendeh naer fyii voorfz te huys komfl:, ende ghedaett tapport, fyne declaratie moeten över leve- ren. r
XXXI.
Noch fai hy gehoudenzijn de ftucken uyt de GrifHe van haer Hoogh Mogende die hem onder behwrlijcke inventarisienderecipiiTèOrdregegeven o&e toegefon- den moghen werden, onifich daer vante diéneniO't uytvoeren van iynen laft'eh cofflmiffie, t' fyner weder- kotnileMèr te Lahdé, nevens ί^η ront verhafcl by in- treckisghé van devoórfe inventaris enderedpiflebe- hoorlijck tie'reftitueretì V etidker nevens oock mede in aenflonts overleveren alle fodanige origitideenandere ftuckep, als hy gheduj^-énde fyne negotiatie bekomen fai hébbèn , óm als dan ter'Griffie voorfe gefeponéercte weïden,··' = . ■■ qn ■
- ■ \ ■"XXXII. -
Eyntlijck fal de gÏemeldè Extraordihtóï Mitófter püriaüelijck hebben te achietvól^de' Itófoiuiile van Ùdci'ÌUndinA\l^^yftfiii^héndirttmméjfi0 tegèns hét neméàvàiiVereèringe,<3iÌFcéil,'Gàvctì genomen, ten wekken eynde extraö: vtó dèfélVe Re- iolatiehier navokh:,gieiliierèert.
tl<!'r-;nKr>;i ' . ' ώϋϊί'β·.'· ■ ' icbi.'i!. ^slÌi; ·■
llKGDMtgtgaeictcactüatitfêret)}!^ iSefirtutie. |
ExtruBi^yt htt Regifler.
Aldusgedaen<y3degearrefteertter Ver^deritj»„ ' de hooggem : Heeren Staten Generaci den f«»Lv
Afrilftfiiinbcndinvywje^igb,
T©enicftienden SIpiHÌiSgtiefiBftJtftit canBOithflH bc ^eecen van Ommeren enbe anöecefiare genöe «©eDeputcecöcn tot öc faetteit ban tertolaenibecfelUec Kifolutien banbfn dertirnT befeji/ met «nbe niffeiws be J^eec Ysbrantfz oSl" neetbe €)«rao?bftiati3i IBinm.ecbaöb6(ÏnltS: benöoningSban Sweden, tiabccaöeeiawinKS [jinbebepoinctenijp betfctjepbcn HaettioHenhanTH J^eer «efibent Appelboom ainjjaec lioogiijCr
omieUe öonineö aen ftaec ψ. oBefc^Z ötockholm ben een en dertighften ^latiuanp fcft/ehZ , toaerop oebeiibecetttsfiiibe/ isieoetgebonlittibatfe oemdbe Jgcec Ysbrantfz (n Sweden geatrlteiit
niftcrii te boen fie^ppen be oöefunbiictfttpbt banteh IgeogOlKogenbefuftenue ontrent beboojfj BointTn/ boej foo üeel obec eenige ban beg felbenotftnfe mm
btmeeEt toasi / baec toe geb^upcïienbefoobanfahe reben
eiK f}e(n boojgaenbe iSeibluttenban Oace i^aog^ jfio!
^----- . er IS -ψψ ^vvv ν MMlUICKlUcIS
pebftecen j bantoatinfpeiiebelangfitbe polnaftielX actöfbeien ban Eluckiatie obec €ca«aet toi Eibi® ben eerlèen ^eptemlKC 0. ft. bes giaer? feftieohondw fes en vijftigh; foubê^ jjp gebefigneeebe Cjctcaojtónattó IBiniftec boojnoemt fjebbcnte ber&laien/batbuE l^oogliJiQogenbegeenfintifi bonnen bertrouliienfn be boojfj Elucidati· baet obec nae langDtoüiee bditetai tien toaiï gfieconbenieect / eenigiie incongruite ofioit-- tcabicten aengetoefen te ^Uenfionneabicrben : oEbotfi bat be felb« be^ nfet tegendaenbe om ailt bolDutm isfif Ie te bjebenbaaren/ teomfangen openlngfteöan'toai ne öoogflgem. ffin i^aieflept foube magfìetto»|l»t[(tt η tboo^f; (Ccattaetban Elucidatie totiieterenlKt! toubinge ban be onbeclfnge b^tentfcgap oBeeiteten te ionnen teerben / met becfeecbecinelie bat^ ^οββΒ ISogenbefn be {lanbeUngge baer obec bailenbc/metttt baet fouben betoonen/ bat fp genegen biacetrp HHajt' ficpt te gemoet te &ómen f η aUe 't geene bebontunfeube toecbenbe cebenenbebiUÖcbgepbt tonfop tttocfnt: <$nbe foube bfenbolgen^ gp gebefigneecbe €rtcflo;tif- uaci^nafni ^c boojnoemt ftg metbe ieecen ü^oninei· Commiffac(fen obec 't geet» bOO}f3 fd/ invette paau (uliece tonfecentfe moggett raeciteN » blpbenbemftfö^ lectoeienenbetotanbec^ i^p ggement tDelhmtnfBsSt ban bepbe be contmfienteN gebtfponecct foubt inoegtn tooiben / öetb0D?f5 itractaetban ElucidatìeinMIe Bcatfit enbe toaecbe/ toaec ban bp gem igeéc Ysteanfi: entegoubenetonferentien benuncfetfenfaube ^ΐκβ gebaen : «pnbelgcR belanggenbe ben booïfj W^w be BooöBfigem. iftonfngB / foube bp gBebefisiw^ €jctcao;bfnac<3Ï|Ilfn((tec opgemelte berf^tbecW gDeben/bat (tace ^oogg|tlog.gecefolbeect$nlee^ meent biacen taan gace jAbe te Slpbentontftitet^mw bolgecben in be ftcitteebOcbatie benb^ilicaaetM^t fön »on(ngSI. jaaaieftept opgecetgt/enbê Öeffi'^ besöbebanöoogBfigeemelbefijn fenteconjunctucebantpenonfeplbaeciiicfiUwno^
beboo?f3®?fef/be toeJtfte^arelloogeiiPi. Uncepeïie tefiebben op be pofnten ftiec bat öace iBo. genegen Jön/twiteeecaifjtta^ oingl, aaajepeptii, (ateHtoe&omen aUeï^etBtw®"' teBtem«itenfiiti0|ij«<e. ï / (i ®ejwin£tenöaecöat»ft{ectMctg«fpi«wi^ cennop&albefelbe cenboojgebjecgtii
» 00(6 te fi be^toeetfefafcben, ten obec be eengalinge enbë ié
ftèepiWi ^t»eliBa»ejiottn?et^------ ^
tebecmpben/giftotaecfla. ^ rtsüi.·' ^ |
-ocr page 562-
en OORLOG Vyfe» Veertïghfle Boeck. /43
de vertrouwelijckheyt ende vriendfchap foecken te igii'
leven, foo willen wy, dat onfe Cenviyers^ wanneer fy .
ergens eenige vreemde fcheepen, van wat Batithet
Jyn mocht!, ende ili Wat getal, vecle, weynige, ofte
een alleenigh, rencontreren ofte ontmoeten, fy de
felvemet alle vriendelijckheyt bejegenen fullen , en-
de geene oorfaeck geven tot eenige moeyelijckheyt.
Wy fyn oock te vreden indien eenige Oorlochs-Vloot
fulcx op haer behoorlijck is eyflcliende, dat fy dan
onfe volmacht mogen toonen, ende oock fpecificeren,
wat voor fcheepen onder haer Cctmo) of ijcerti eygent-
lijck gehooren ?maer voor de rell fullen fy met alle
gevoelicheyt foecken af te keeren allei hande inquiji-
tit ende onderfoeckinge, foo wel van haer eygen als
onderhoorighe Coopvaerdy fcheepen, pogende dat
dewyl fy tot voorkominge van alle bedroch metghe-
ftuyrt zijnde, men oock op haer iülcx mach vertrou-
wen, ende ly haren 0«rj fonder belet ofte ophou-
dinghe met haer toevertroude Coopvaerders voort-
fetten mogen.
6 Op dat de mdigbe οηΐζφβιη tot onderhoudinge vaiï
alfulcke Oorlochfcheepen mochten foo wel fonder on-
fe ende des Rij ex koften 5 als oock fonderlijcke be-
fwaernilTe dergeenër die hen van de voorfchreveCw;-
vcytrs willen bedienen gevonden werden ; hebben wj
goetgevonden daertoete deterraineeren eenige ge-
wifle Onw; «Wiw, als Mi»per«nro van de waren, ende
van eick ballaft fchip tm vierdt paert van een Rijcx-
daelders op elcke lait , de wclcke voorichreve fcriniit'
gin richtich fullen moeten werden uytgetelt, voor en-
de al eerde fcltóepen onder de befcherhiinge werden
aengenomen, ende boven noch buyten dat fullen fy
niet belaft mogen werden.
Wy verfoecken derhalven hier mede vriendelijck en
behoorlijck aen de Opgemelde ftrydende refpedive
Coningen ende Refublijcke, als oock aen alle andere vrien-
den ende Bontgenooten, dat dewylewyhier door Ib
veeleenighfintsdoenlijck, allerhande bédrogh enon-
derfluypinge die üyt dc vrye Zeevant onfer onderfaten in
't geringft mogen llaen te beduchten foeken voor te ko-
men. Wy oock hier door niet anders iyn foeckende als
het geene ons in alle natuyrlijcifi bHUckfjiyt ende reden toe
ftaen.fy dan daert^ens foo veel ernftigeren abfolutei"
beveelen aen haer Officieren ende bediende te lande en
te water, oock aen alle fodaenige Caepm die met haer
Commif/it vaeren ofte anders onder haer gehoprfa^mheys
ftaen willen mede delen, op datfe gefamt ende ibnder-
lijdk onfe oorlochfchepen ende onderhebbende gevolg,
niet anders trafteren als behooreh fai, naeyfch van dc
vrienfchap die wy van eUkjtmiyn vermoedende, en oock
■gereet in diergelijCke occafien tegens haer weder te be-
toonen. Daer beneffens gebit:den en bevelen wy aen alle
die gene die onder onfe ghehoorfaemheyt forteren, en
van onfentwegen te doen ende te laten hebben, inlon-
. derheyt de Admiralen, Capiteynen en andere Scheeps-
- I Officierenvan onfe Cont^ijiiri, oock alle Negotianten en
Schippers, die defe onfe genadige voorforge ten beften
dencken te genieten, als oock aen alle anderen, diede-
feneenigfintsaengaet, datfe haer voor en
frftràcryenvfù Wachten, en tot eghene nadere billicke
oorfaecke geven, maer defe onfe g/mdigeordonnnntux^
eenemael naleven, foo lief haer is onic Kiningblijcliiiu'
railepoorten, ende CfrnjiciifMn van des Coopmans goe-; digfiaiieontgaen,
«ren genauw fullen onderfocht worden. 1 Tot meerder feeekerheyt is defen met onfen Konirig-
, Ì In fulcker voegen nu vergadert wefende ende te ' lijcke Segel en ondertcyckeninge van onfc hooge gcér-
Admirael
Magnus Gabriel de Sa-
des Rijx Swed;
Cancellier.
GafiavusSn
des Rijcx
Swed: Schat
meeiler
i 'niuicKer voegen nu vergadert wefende ende te lijcke Segel en ondertcyc
'»MenceneC/ii,t uytmaeckendej moghen foodaenighe de, lieve en beminde Vrouwe T^oeder, mitfgadèrsde
^opvaerders onder'tvoorfchreve Convoy hare Reyfe andere onfe en onfes KijCxVim miojdtrsen Regeringhe
"adeyoorgefette plaetfen voortfetten : endealfooder bevefticht. Datum SttMolmden festa twintigfli»Apri
pen hillicke oorfac cke van achterdocht overich wefén /éflienbendert fes en v^igb.
«n.nadatdefchependoorhet C/wfli/tuffchen F^anii-j Hedewicb Ïltenora{S.S,)
^'S'^oe ^'/Wf gekomen iijn, foo willen wy dat
"^"ochfchepen niet verders gaen fullen; Thttt-Brdt ·
frh* ^'^■■''atfy deCoopvaerders,in manierealsvoor-, Grasftot Wetiftghburg ëüflafónoStientcg
S^® «oof de Canati in feeekerheyt ghebracht heb- ; des Rijx Sweden Drot, des Rijcx Sweden
lullen trachten nae Xenw-CrsOTi fpoedich weder .. .
„jM^^^'^^ffcfoo eenige anderefchepen 7ijn,dicdei Curtius Ut.LemvJtn
li/! · " κ'ί/ϊ-Ζίί de felve by Refi>uwinSre-\ Ηλ»;,» van wegen
«mcebin meenben booifcecftic Convoy placcact te
«1 hflMiicnteoenB^iiiCitccen cnöe opbienaljeBöec fcDe-
Sme Konincklycke Majefleyts Tlaccaet aen-
aaende het Oprechten 'van Convoyen by
l,ants-Croone,gegeven tot Stockholm den
fesen twintichlteno^n/ fefthien hon-
dercvijfenlèflich.
WyCrt«?door de Genade Godtsder SvietJeti Got-
teD,ende Wenden Coning ende Erf-Vorll,Groot
Verft in Finlandt, &c. Doen te weten, terwyl
wv licht bedencken konnen hoedanich, vermits de tc-
ccnwoordige troubleufe tijden endede opgheftaene
lupture tuflchen den Coningh van Groot Brittanriitn
Gi«irrtc/der Vereenichde Nederlanden
en daer onder fortcrendeRijcken ende ProVintien, de
Zeevaert ftaet ghefchapen, om alLrhande dwangh ,
belet ende ghcvaer onderworpen te worden, het welc-
ke weigroote fchade ende onghclegentheden in alle
endeydereens infyncNceringnecnde handeldienvol-
geftsoock niet anders sis tnenichte van klachten ende
grooteonwille mochten komen teveroorfaecken,en-
de voor tebrenghen ; Soo itt : dat wy naer de billick-
heydt, tydelijck willende bedacht wefen op alfulcke
jniddelen ende wegen, waer door foodanige incon-
tenientien van Ons ende onfc ghetrouwe Ondcrfaetcn
a/ghekeert mogen werden, ende de bevorderinge cti
debeveylingevan de Coiiimercie op alle moghclijckc
maniere voor hacrverfeeckert, voor noodich bevon-
den hebben, tot voorkominge van allerhande achter-
docht, als ofmen onder den naem van VrpZei-vaert
yetsvande vyandtlijckefcheepen ende goedheren, der
gtmelde Rycken en Provinciën fochten te bewaeren
tnverfteecken, ende tot verfeeckeringe onfergetrou-
vtOniedieten rechtnmtigbenhanJei tegensde bedwang
ende violentie van iCn^en ende Zu-Ravtrs eenigheOor-
lochfcheepen te laeten uytruftenende equiperen, on-
derwekker Convoye ende Efeorte de Koopvaerders
mogen paflèren ende repaflèren, ende voor alle gewelt
enle iluytinge in hare rechte reyfen befchermt worden,
hebbende wyoock tot dien cynde defe ordonnantie
laten vervatten, ende tot behoorlijcke naerichtinghe
dergeenendiehetaengaet, alsmeede tot ghenau^'C
obrerTantie van alle die ons met ghehoorfaemhcyten-
detrouweverbondefyn gepubliceert.
i«f/ffijcit 3 Onfe oorlochfcheepen, foo veel der fel-
ierwytothet Convoy nae noodruft ordonneren, fui
lenmetden eerllen alsdoenlijck, haernac ó'Onfttid
vervoegen, om tegens den eerfttn Juny by Lants-Creon
tefetten, en de Coopvaerders die haer Convoy begeren
inhetuytgaennaerdeffif/e»-in feeekerheyt tegeleyden.
1 boo wanneer cenich Coopvaetdyfchipfich aen-
geeft om geconvoyeerde te worden, falderjal voo-
rensdathet onder debcfcherminghe van de voorfz onfe
Convoyers ehenomen werdt, nauwe achtinghe ghe-
nonien weiden opde richticheyt des felft. Tot wek-
ken eynde by den Admirael of den geenen die het
Op^er-Commande vande Convoyers voeren fai, de
Y'P ^^ wacliten ende als voren iti fekerhey t brengen, des Rijcx Marchal
oock dat wy met niemant andere als in goc,
Ss
-ocr page 563-
568 SAK EN van STA ET
•
|
X ^ ·' ttecfcftetibe ten ban aenf)aling/oot& opgou- -.-^btnsOsùecJgWeetitfctieftfjepen tnacen meefi ban
nenteneuc. ^enfevcnden jusap tee l^ccgabe^ «A»ietfi cineö nocBiitaelS boo?tö(jcbaacöt be lEtfftbe ban fcDcfu Oen ^onfngljban SwedenüooigOemelt/ mttfgabecjS bejUaemocie ban be leec Appelboom ^jetraojbinaciii Envoyé ban ftootUflemelte iSoningt) ben vier cn twin- tighilen «jjjtl Doi)?noemt aen Dare l^o. llSog. oöep?e» fenceett/bepbetenbcccnbe/ tencpnbcbatbe Stneetfc fc^iepcn tn be Ijabenen bcfec Eanben al noclj (ngcgouben toi'cbenbe/omflaaOcn mocljtcn toitben enbe ain be fcttie 0epecmtcteect / om biebecom te mogtjen bect(:ec: {tenjtoaecop fiï goebtgijebonben te tonfentecenfn't boo?f5 betfoech / enbe toecbt bienbolgöensi aen be boo?' noembe Swectfche fc{)rpen gepctmitteect/om met ()aec cpgen ^toectii'balcli enbe bailaftfcgeep^ uut te mogen loopen/ ent^^^tcact benbcfef)ace]go. flSo.ccralutfe oefonben aen alle be €ollegien tèe JUbmtcalttept ιηάφ eabecjSacnbef^eetenOace Ι|ο.|19οα. iScWputeccben in Texel enbe Zcelanc cefpccttüe/ alioocö aen bc ΪΙβΓί' bent Heins, gelpch meöe boo? ben 9i(jcnt de Heyde aen ijegOemelbelgeec Appelboom becljanttepc&t/ om te llectfien tot bec felbec natecOtinge / enbe fultje en baec'tDeBoojbe.
©en Igcec Appelboom felaeaftbe ben demenden Jiaap/Oocfect&eci^bjsebtfcft jSdjlppec/ ggenaemt lan lanfe banGotcenbergh, fpn fc&ip genaemt S. Ma- ««ïSi ria op ben dertienden aip^tl 0. ft. Ufllebert ban dito cevK· Gottenbergh j^nbe afgljebacBii met fijne labtnge ban Yfer, DceienenbetoatPcckenTecr, omìietfelbeti I>jcngennaRouan{n©iancBEi)c&/ bolgenssbe toaec- Depten allebe Betoöfen inft8eepi(l)ooibt bebonben/ ben boojf5 iScftfppec besi anbere» baegflsf b?ocg8 / foo alii Épnocij nautoetücr tien mplen ban lanbt uiajj / gc' i:encontcecct(sfgebJD?benbaneen ^eeutojS Commffj ffebaecbec/gÓenaemtCorneiisRoboi, bfeben felben ;Stft<ppec en fcli'p / niet alleen toetDgftenomen / maec het ^ootfbolch baee ban biieebelqtb enbe onmenfcHe- Ijjft gctcacteert fteeft/met be Cajupt jongen boo? bjant benbe klonten tüffcöen be bingcten / en booj ftoace pen onbec be boeten/geljjcft i)et bp ben felbe notB iö blp^ fienbe / en banbe ^^otfgefellen boo^bluangl) enbe gge« |
Wpben/mibtsificlitegulecenbenae beninjioubt h^» Oaec iBog. ©lattaet op be Commercie enbe
blgatlc banbcl^eutralennaebeftacbenenbanEm ^
landt, geemaneew ben negentienden iEaettleftS!/ enbe bat bebe-eebigbeCetttflfatien bpDaec / acnhS re 31 iigefetenen fcljepen ban alle beibete cecoectBc fn,, be beb?pben : anbccfintiiobec al In beboojfi S ^tcben / Ijabbenletanbetsi fionnenbecnemenZi gljenecaele inclinatie boo? ben toelftant ban ben «Z bec ©ereenigljbe J^ebetlanben / enbe een fiettS toenfcö bat be gctefenconeenigDben fpoebtgniftchrj een goebe enbe bjeebige uptbomflc getecmineer: mni ten tbecben. l^p bjtecbt öetigftt bat toi Lubed Ζ fcBeepenban(©ü?logfje boojbeJlroon Sweedenàfn, gÖebouttoierben / langlj hondertacht endertighi veertigh enbe Itopt fes en dertigh à acht en deni<'h boet/ enbe bat in Sweeden 'i equiperen aen gliefteit fwöf ban twaelf ftOepen/ «nbe in Dennemarckenbau thien om öaecmebe te protegeren be Commercie ban haerc ©irter^^n/ entetonfecbetenbe b|pe j^aWganeop
l^aec bat ben ï^eet Ysbrants eenfge bagen iiciig in't fJS begroeten ban be^eeren aentoefenbe Sijtï ïïaDtn / eS Eeben banbe laonlngOlijfite Kegeringlje / ettbe ίρίκ te felbe ten cefpect ban tjaec l|oogti |©og. met alle cfWil· f" tept ontOaelt enbebeiegöent toae getoeefl /enöe Uetfijti Öimingljl. iKajeflepi belieft öabbe tot CommiflTerifn ijtm toete boegljenbe i^eeren Flemming iS0Cï-toti/ Lagherfek ©i)!ï-^ieftbent fn Ijei Commercy Colle, gie , Cojet Cancelirte Saebt enbe AflTeflbr tu bOO^jf; Commercy Collegie , Ehrenft^n i$ettitarig ban ;$tatin/ enbe Hirchenfteyn J^of-KaebtentK^i.- cretaci!$ banbe l^cintngtnnejii^oebci; ; geeft Igp bie bboimibbagljgelegentljeptgeDabtmet befeloe beecc< fleCanfetentie te Oouben / enbe ftaer inacdtecbol' ge ben f nl^OUbt ban 't negende, tiende, elfde, twaelfde, dertiende, veertiende, vyftiendeenbe twintighfteM' iÖc6elbanföiie^nflcu«tere gemoetteboercnbe bpo Ê teme p^ocebupren / öoftile aggjefften / enbe opcnDatcii <©o?Iogöban bc€ngelfil&cte3e«ïf ben^aftbanftaec IKog.enbe be^Inglj-fetenen"becJöereeniffbejlci beclanbenonbetnomen / Dooïöet lnfo?poKten enbe lóecDnemen ban Xanben/ ^teben / Cafielenrnbe fo;
toelbtbalfcl)e?ictenenbebepofitie»/ biefp nietgijele fen nocf) gel)ao?t ftaöbe / te bosn teecfienen ; op gc; i ten/ aenijouüen/ betoberen / opbjengen etibi totififquci bol^tig/batyp i^jboib^^natStiüvieriafi Peck, en rea/aocbbebecttencnbelnbenerantfci^teteitbaniN'
tonne Teer, enbe Derfcljepbe ftaven Yfer upt t)et fcfiip " fieeft gl)e(lolen / en ben ^clgippec a( fpne panieren ont- toïlblgftt / en Qeeft 0em fooboojtsi to« Enckhuyfen op» ceb?art)t/ban toaec Dp Hem appacemelflcl» na Zeelant foubetoecliflepenj'tujcltftöpfepbe/ tejgn ontO?i(tc- I0c6 enbe ffiatbatifct)ei»?eetï)eben enbe to?ten / bfe tuf- fcgenj^atienenlSatfenfttare becbitteringe btclnec- Iien / en onbjienbelütbe en quaoe tonfequentien na fir g foube treeften / dcübenbe met alle tetl)t enbe rebelgth- Bcpt / 50rtöc oocfi onberbjaegelijch boo? fün Soninglöl. ]ll^aie(tepttnbe^felfj$^iigcretenc»enbe (©nbec&enen/ betfoecHenbe reparatie. iBaec biat tea|ï ^ be «i^ojlog feonbeanbetjSnlettooiben gfieboert/ belSagebupren moeflen be ongOemaclicn mebe geboelen. (iSnbe 't teajei j^Ïbeeben ongelegen bacromteto^fie te gljebjnpcfien/ min / een ©oilog aen re bangen. ^en veertienden JjlSaptoaÌbe i^eec Ysbranti tot
Lttbeck^ beücgeerlngl) ahaec gabbe l)em boo? tlibee CJe^icpUiecrtien feet bdeefbeUjcft boen groeten ί gv'eftbicgcleijentgept Qemefnageert (gljelpcfimebein elielgrbc occafte met be ^eecen Ctebeputeerben ban be iStebeii Bremen enbe Hambargh gabbe gepjaitifetrt ) otti in be biftonrfpn ober opgccefene bectoöbecinge tufi fcgen ben ïSoninglj ban Engelant en ftaecl^oog jEog. te pjederrn Det geenc ijem öp get tweede enbe derde attöcNclen ban fijne gjnflcuctie toasaenbebolen: TDan geeft niet anbersÌ bannen bernemzn a^ bat fp bermeenben 6p be j®:uttaUtepbt gacc reecbeningg beft te binben / etibe ongeraben oojbeelben ficg tuffcgen tlueematgtige^tatehte fleecben/ ofte f^artgpe te giefen/ bcrtroii%Denbebatfpnaget oberfenbenbanbe tiÈLyftegacecfcgcfflén/ BpEngelandt fw toel aljibp der Mog. fti Dair$traftau««ngti;turl«ei;tfiHiben
WVJ^V^V·» ^weww WWW W··^ W I «-ff*»»»·* *»·»·
loge enbe Öoopbaerbpfcgepen/ begoeieoiEdettiterc·
delijcke aenbiedinge bp góec 1^0. JTOog. getiacntOt ÌK»
ftoubenilTeban be ]^;ebe / enbe boo;Aomiii# beii be ögebiepggöe eïtcemit^ten/ be fgebaetipt oj" gelegentlNbenenbeftgabelgtbeglie^olgen / teMne
UPt be b00?f5 vyolente en onrechtmatighchoftiliteytca
teberbjacgtenllonben / niet alleen boo? ben banbe J^erteniggbe ^eberlanben / maetootRbno;
allei®tatenbyde Commerciegheinterefléert, ent»
onber be felüe parti culierlöch be ïiöigen enöeiflW"" ban fijn ftoninggl. iKa jefiept boo? eene totale IH}^ enbe rupe van Commercie , be betommerlDt»™ enbe bubieufenuptnagg ban bei^ojlogg / inoltre geer iBog ggebeflitueert tongaer enbe mebe ggeintereffeecben / egcnoobtfeew w® 5ön ben lafl enbe hafardt ban be felbe alleen ffJiieiKn . €nbe epnbelgtS Bp get betfoecB / bat gct fö» w'""?:, iKajeflept goebe ggeliefte wotgte toef'« jj®, bctoeginge ban fijn eygenintereffe, aw if' tie banbe Itlliantiefip fijn |Eaieflcpiop0ftctltl)t/f«w pactfculfetlÖf& Mpt itraclii ban get tweede oo^b' bang.t «rartaet^anben ^aere fefthienhondcrtvw' tighfiggabfolutclöcö totgamgabinge batiMf ; liog. goebe factöe te beriiiaren / enbe be feiwm"» leenlijfÏ met fönen ^«yfen raedt, maer mctöe Κ ban fijne itöchenenbe Eanbcn Htacgteljjdi tejnw ren tegenbe «ööiagelfcge/ tot bat be Commane » 55abigatiein bùoriefK bipgeptgerfielt/iow^ Ilo. moa. beogilebencfcgabencnbiberotiflW^
(^entίrtΐιollc«getφareect foubenjön. |
-ocr page 564-
|
j,Éi)tic achfte attöcBil »>3» tboo?fcö.ielie iCcactaet/
arti De altans gedeclareerde vyanden Uan bcfetl^tiaet/
■ Za toiüoct oïDaen / nocyte upttooec toijjöelaten η mefite WEcDen / ïjantieijsijoeftmin 'ttiooigenoenibe fèfde artijcfeel göefpctificeect / cnöe paniculteclücft
wan ceenderhande fcheeps maceriaelen, g^e atlttDOO^t
ωη ÌK i)00?ii0eniDc l^eccen öonmcfelijcBe Commiffai „1. tifen betloiit pjincipaljjch tn bEtupotneöc bon fjjn a- |©aiefleptsi leettoefen obec be opgcrefen
^föct^anDeti tufftfjen ben ïSotrtngti ban Engekndc fnjeljacir^ciocl) üBog. cnbeoücc öeejctcetnitEpten bc tóelcfieöaöelijchiïuptbe bejegeningen ban bepbetsptiï 2eemacl)ten te bcctoacöten flonben/ meteen iitw inc6etói;nfrt)öatDefelbemeteebömbe in ben begöinne bongcHomeu lionnentoojbcn/ f)oe cec fao liebec boio? cfii cquitabcl accommoöcment gcaffopieect mocftten Men/ enbepaciicultcdijcf} batbebebopienbanbje^ eenfi)iie ÖoningOUjc&e JHÖajeficpt ban ©?anc6cöcfe üacctoeacnöetoent kuecbenbe/ eengoct fuccesi τηϋφ icnsctoinncn/ ^nbe bat öaec <!iDele fon becfoccö ban ifliflcntie cnöe interdidie ban uptboec ban boo?gfie= wccDeïÖüïcn benJaoninghfoubc boo?ö?agen/ enfön iBajcfltptüi intentie f(cm i^cec Ysbrants inbe nacpe conficciiticcommuniceccti.
^cbcctijsbcnvijfen twintigften ^unp itietbe JJee» tm ComniifTarifentoebecin conferentie gfietoeefi/ baecbanijp/ om niet alle p;elis:]C te3ön/ alleenplj)t6 lÖEtfublianttedftcabbifeetbe/ {jce bat ben JgeecFlcm- minghQcecclleban be %ecen Commiffacifen tio;te« igcli ijct gljepaffeerbe inbe boojige conferentie ggece^ capitulcect/ betfjbenbanbetegcrtngftê ban Coningö Guikvus enùc be Coninginne Chriftina gecememoi Smtt/ 'tgcpafTeecbeonbec bt tegecinge ban Coningfj bHt.CarolusGuftavusaenfi)ncpgen ftenniiTe gelielt/ enbe ^tpgentlOtb betupcöt ijaöDe föne Coningljjthe iBaie- k'sj^lltpiiSbccommccnifTeenbe Icetboefen onbec ben tegöcn- « tood^biaen <0o?iot{) tuffcfjen ben Soningli ban Enghe- ' landtenbEt)aceIgooc0|Bog. ijabbe felbe becbec gbe- fiptbatfijtiiBatefiept toel confibeteïenbe/batfapcon= timiatle/ ban bc felbe ben fianbel enbe ^cebam van ilieNa:ien,cnöc öpQebolgè ooc&ban(ïjn<©nbertanen/ ontKrlsojpen fonbe fjjn allecQanbe obeclad enbel)e>= ftoaecniffcit/ gelijcbalbeceptstaengebaen toajS aeneen banGottenborch,boo?ecn Caper in ^ee genomen/ fiiiiÉ met miftjatibelinglje oan tjet fcficepi-bolcft in wciaitl!tijpoebiac|)t/ bat biccgijclöcltcoberlali Dage- ujrnocfjtttecctc betbiacgtentlonben/ uptb^acgten- «ingöcboioöeiianljaetlioocö iBogBcnbe ^lactae^ ^ipbcnfcjjipbaert ban J^euttaien geemaneect/ bp «bjfiche ijaecl^oogft naogenöeober contrabande ert= Mtobobcnc3©accn taetbenbe alle Bet gcene fijne Si)c wienöe lanben uptgaben/ enbe toaerinne bp gfies ®;iflcb£ geiitele Commetcie ban fgn ontjecbaninbe» itont/omtoiicbebegeticcle veffperringe boo^tcBo»
en omtebecöoében bat iwoi geoecfjanbe finif- tre tosvallendeoude wonden behJilCfti nocftllietten ''oiientocgcijecit enoe genefcn bjafcn/ niet toebecom Wjacl)t motötentoecben/ förte€ottinglilc6eiBai wPt eoJbcciüeuietbceuaemicoft uoobigDet tetoefen 7''«opctt8.ienbanccn gueteo bonbicfj Reglement ^eMinne, toacctnöaec^ooBö IKogenbe metben ^OmngdbanVranckrijck enbe Spabgnien, biccg&c- y ifcattfltcn gtjeflooienljebüenbe/ metceben gcetì ^ycuittpt honben itìaetfien jbaet ftp bi^egenbe nabe- i!cec Yibrant^ fnbeboocigc toiifecenticnbeï- [Jfff. uebbcnbeintcrdiaie banaptbocc banüe bob?. WbC contrabandewaren,baéctn tonfÌJimÌté tatltie WSeroEcbcfiaec ÊooaniEoa. ©latcaten meebein
■>„<- —Μ>·>ι^ι, CIIUC lUtl-milllUUli .WniMl-UW^··. w^v
ffi'jl fp ^toeêtfcfti €omtnifratt<f«i Rl^®"» be^ect Ysbrantstigfiétitoet te bcrecen «L: "i^rcrjiebe fcöeépitïiatcictaleit nocö uythaer, ^en namre contrcbande of betÖOtiette gOeÖCtetl Wat «MfM ooüö foobaniöue gemaecht tn^conbentfe cf K·^" ban ben Saté veertich , batHet ölaet toa^ 'ncic Tegj^jjijjjj Cabelen,PIancken, Maften
anbcte fcöeepjibeöwften ben öfe natuert/ cn» |
be niet alleen teil (©o?IocB ofte tot Hpttuftiiig^ tan <©o?lociifc0eepcnbten(iicl)/ macroocfttot flUetijanbe foo?tc banfcftecpen/ enbeanberii/ noobitlj toaetcn ; batinfletfefde ^rtijcfiel ban Ijet ®iac tact uan ben fjatevecrtich een ftecificque opftellinge toa«( ban alle be goebecen btebe aöealUcccbe boo? comrabandcof bec- bobetoarengijeceeciientbJtlDen Hebben / enbe Dat àllc Ijet geene bupten be boo?fcl)jcbe opflclttnaiie gBcbonben toiertgeDoubennioftböo?bèn/ gelate» te fön m volko- men vryheyt, om baec mcbetemogen Jjanbclenenbe Commercie brpben naer bjclgeballcn / gljelijcfe oocb öetbolgenbe fevende 3i?tÖificl Bet fclbe in terminin mei'beb|atDteiepnilijc& batbebjpljeptin't boojfCBje- be levende 3fi?t0c6el geHipuleect om met anbece »10 verbodene Waren temogen trafiiqiieccn met be bp- anben ban be <©eaUieerbcn / in Ijaer cegatbt ftec inutie enbe illufoir foubejijn/ ingeballemcnliobenbe <iDoeDercn in'tfefdeaictijchcl gefpccificecct/ be boo?- fcl)?ebe Scheeps-maceriaien enbe alfoo göenoefBfacm allesstoaec meebe albaec l^cptie gticbjeben toiecbe/ honbe onbec ftet becbot comp?et)enbeccn, i^e l^ecc Ysbrantfz geeft macc een fio?te rcplötque / op ïjet boo?f5 rerdegebebuceccbe/ berber oftefecfit/ batljetliacc^. H^og. aengenaem foiibefp te hernemen bat fi)n ningliJcfeejnaajcflept geboclitb toasiobct bebertopbc- ringöe tuffcBenben Conittg ban Engelant enbe öaere l^oocDlKog. booigeballen/ enbe ecUenbe {jet inceref- febat fönllgaie^eptsi «©nberbanen tnliare Commer- cie baerbp öabben/ toaerboo? fp ftooptc bat (ï)nCo- ninglgcbe ji^ajefiept biejïte cerbec bebiogenfoube bmi'- ben/ omingebolgeenbe uptfiracBt ban be alliantie nebens ijaer IgoocJ) HSog. be goebe enbe (hrcfee ftanbt baer aen te {louben / bat be ondernomene violentie en- be turbe inbe Commercie getoeert enbe pjompteljjclt gecepaceettmo£|)tentoerbcn j batljctongclijcb 'tlöelt6 aeneenfcöipban Gottenborch beo? een jSeberlanbiiS CommiffiebaccDeraengebaenfoubefijn ijtm onbefeent toai/ enbebaerom geen(ötiffactiebaer opeonbegBe- ben / maer bat fijn i^oningluciie H^a jeflept berfeccbert &onbe50n batf)aer ^oocljiiog. al booren te refolbc'· ren/ tot Bet berleenen ban CommifT^tctt/ fojgbnl- blcBtoatingëtoeefl/ om böo? goede orA-es enbe regle- menten booste Ëomen/bat baer boo?bc (@eaUieeroeit/ enbe alle Neutralen gceneoberlaft of befbjacrnlsi tosi geboegt fotibe toerben/ enbe bat fjjn l^ate^cpt vol^ komene fatisfadtie biefaengaenbe te bÈttoacBten Babbe/ ingeballe be boo2fcö?ebe Cofnmifliebaerber bebonben foube bierben beboozftB^sbe ojbjcüi gcnegligecrt te Beb^ ben/ bat BPl^cfc Ysbrants be p?opofltie ban Bet fop metin ban een Reglement de Marine met Bi^ Baer Cb. aengacnbe be ingredicnten ban Bet fdbc ibilben ooo?b;agen/ aen Baer (^oocB HSogenbe foubc laten geiangen/ enbe ber felber o?bic afbJacBten/ Boe tod anbcrfint^ oojbeelbe bat booj be nabigatie batt bie ^atie/ ficBgoubctnerenbenaeBet gemelbe (€ceie=> tact banben^areveertich enbe boojgeroerbe frtaci taten ban Baer ^ooca HBogenbe voicomene fecuri- tëyt toa0 ielltegatbe ban be ^eberlantfcBe Φο^Ιοίβ-' ftBepen enbe Commeffiebaerbtr^i t®an Wat aen·* ging be bifftcultept bp Baer Cbele gBcmobeert obec be Scheieps-Materiaelen, bat be felbe foo bJel ais be fcfieepen/ aW geBoorenbe tot ber felber conflructfe enbe uptrufHngBe/ allefints boo? berboobene 3®arett toierbcnenue gBeBouben molicn toojbcn/ ober't bec- bot ban tocboec ban fcBecpen gBecompjcBcnbcect/ bat oocft be felbe boben bien berllaen mocfle b:io;bni begrepen te fïjnonberBit Generaci verbot enbe geatlc-
geerbefefdÈcttachfteartBcBelbanBet (€rattaet ban bf tl Siate veertich, infliucrenbe ban geene toebocr te njogen boen ofte uptbaert toelaten «//ar«w rtrüiu hi-
licitrumii»t\^uMcumqui ai itllttmtiici^iiria f«nt, aengcfictt
itibeneo^locD tebiater niet nobiger boajï aljt'rgeett tdtaenboiilb enbeuptruftingB^ ban fcBeepen bienbe.- Cnbelae|Ielüc6teataengingBBet geallegeerbe Gnef böoj Baer Commercie/ bat Β« fclbe Baeft gereme- bieertfeonbetoojben boo; een prompte refolutie ban fÖniBaieflept omBaec ^o. HSog. upt firacfite ban Bet tweede arigc&el ban be gemelte alliantie ban ben tare vecrtich met alte macBt tefcoaterenbetelanbe Zj 3
OORLOG. Vijf en Veertighfle Boetk. 545 |
-ocr page 565-
SAK EN van ST AET
|
i66< bpiefjEijtugêtt/ 'tladcBeBctcettigHieniieiipebfemfle _ miöUel toaö om alle Ijintìec m öeletfel in öe Commcccie p?omptelijc& ts Doen «nvecn.
φί ^secen ïlijmii.jDIöche CammifTacifm {lebben inöaceantlBooKop 'röeeneöoojfcDiebcüp fjace fuftes nueaspicf'Ü^" ettöcop't fojmece» ban een Regie- mént de Minne jeinfiflccct/ om »00? tc fjomcn alle ons lujiw/ DetoelcbeaniJecfiiu.ci tuffcljen bepDsbe ^attc fouöe fionnen ontflaen / en paflanc te fienne aöelJtnöe / DatpeDtj^HlecgD^lijOiiu Ijdcc ionaOfl^ (€catiaet mee «Enadanöt geconlienieect toass / oo?tieelcnbe / bat / be^ ΟβΙϋεη De befwaerniffeten ccjjacbe ban be boo2fclj?ebe Schecpsriutsrialenbpfjacc 0O?alleoOccct Ijeteicmpel toan öet genomen <J3attenbo?fe ftölp botcerbe / bat in be ©latcaten banfiaec J^oooUIBog. ocenoöenoeslifanie ' feiutitept reftbeerbe/ enbatbaerotttmenaebctbaecin betfien mo(le toojben / en bat oùch ijjn iBaicficpt 't fel» be toel boo?ficn ftebbenbe / becbacDt toai o(ie*»ce(i om boo?een Convoy ban fijn <0o?loO0 fcfjccpcnmeerbcc feecfterfiept te becfojoflen / bolfleniï feechec placcaet tot ïjten epnbe in lefïleben aöecmancert / Daec <!Ebeie een bc^ecc Ysbrantfzbacc toonenbece.n Transketin agibeclanbt getnaeclu/ ftlaeaöben obet be Malitien banbeu(3i:tan(lateiic/betoelt&eom be ooebeliuentie ban fijn lEaieliept in fupitie tc b?cngl)En enbe berbacljt temaec&en/ cenaöeiKele fin gepervcrteert, cnbc tn pIaetfcbatbpf)ctbóo?rtocmö£ placcaci al)io?bonnec« bJietbC bat een genauwc, bat ist / cxade dnderfoeckin- ge, &c, foube gefcDiefcen ptrfdiamm diviftoms oödielbt habbe / öat geen nauta oubtcfoetb gljcbacn foiibe too?i oen ; be l^eec Ysbrantfz Ijeeft baei: op geanttDoojt / bat Set tic()telücii bp maquement ban benntffe ban be !^oogl3bnptfc(je®ale0cfft)ictfionbe toefen/ enbebaec op otcafie boülenbe nemen om obec t)ct gt)cmelte pat« caet in bifcoutfe te Bomen / totecbe baec ban boo? onbe? re bebatten gljebfbectcect / enbe oljenootfacciit {)ct felbe tot nabcc geiegentfjept tipt te (lellen/ boei) {jabbc noobig OgcacDt upt be confetentie niet te fcijepben/ fonbec aU boocensiindantiete boen om te tjebbenbejiConincEisi pofit ive verkiaringe op fijne pjopofitte / I)et gficene upt tien name ban Ijaec ^o. lEog. berfocöt ijabbe / tenbci renbeombanfyniBajefieptteoptieren heteSêd ban besmilantien.
^e ^eecen €oning{)lÖc(ie Commiffacifen Dabben Jjcm baec op te gBcmoete gljeboect / bat be óngfjeitojjfi feit betou|l foube 3ijn / bat ben i^oningl^ nu een oD^rup* luentijbt Ijechjaecbtjï boo? ben J|cec Appelboom bp ïjaet ^0000 iBogenbc Oabbc boen becbolgen betfifjep» be importante pointen / fonbcc bat tot noc{) toe eeniglje beminftcfatisfadicbaecopbefiomen {jabben / cnbc batfön iBajcftept felfjiinbe betoufle^ne refponfive aen öaec Haogfj iKog. toeberotn inftanttc baec op gc- öaen/enbe föne intentie bcrhlacttljcbbenbe/ bertrou» be bat Bp ^eec Ysbrantfz boHtomentlijtH gliclafl foube ftjnalboocen f]et gebcficeert tontentementbaecopte Ceben. 3Bae«: op bp öem gijefepbt ist bat {jet aen ftaec ^0. JHSog. niet gDcmanteect Dabbe / bat in een Confe» centiemet (jaec CommilTiehte Ijoubertaen belgeer Appelboom niet lua0 bejegfjent aliS 'c gljcene beceeben enoebillicltOcptlionbe berepfclj^n/bat bie taecDalnocg open (lont / enbe aen fijn €bele nopt g{)etaepgett foube toccbcn/bat ijaecfóo. jKoa. in beboo?fcB?ebemi(Tibe ban fijn naajeflcpt befcDulbitlnluiecben bangebupti^ ce contraventien tegenjï be (Ccactaten/ baec be felbe fig geenfint^i beminde betaufl en taacen/ batonbecbe boo?f3 pointen eenige bp Transadic afgebaen enbe on» bete ban bie nature toacen/ batfefiaec ^oogi) jlEog. met reden niet gcbercpt ftonben Ujojben / Upt ficatfite ofte obligatie ban (iltactaien / enbe anbece biej>«ra vo- lutttatis, enbe geenftntst neceffitatis taacen / enbe bat bp oebolge fön Jüaajellcp t boo? beijoubensi besi (ilf# hoogc. rcfped, op Dc afDauiicUngeban be felbe niet ftonbé beti fiOupcen Ijet bccfoecfi bp ijem gliebaen / aengeflen fön 3!©a jeflept baec toe bp een onwederfpreeckelijcke obli- gatie ban be €caf taten beliouöen toasi / enbe bat be t^ 0entoao?bigc ongfjelcgöentfjepbt / baec be faecöcn tn be üytterfte extremiceyten o{)eO?acBt ibacen / gDeenfints eeniöÈiiptllellpbenfionöen. |
^eigeccen ConingfiltjciKn Commiartffenfrr», nen te toillen ignorenen Det gficbanbelbe metW Um. «( Silverkroon,boo2gcbcnbcteg{)eiobenbatlipÊffïv brantfz baec toe gljclafl biag / enbe bat men tó fLίί". met öem alDaec toel foube betljanbelcn / 't hjeith hp „ ƒ beclinecrtBeeft.ijaec €bele betblaerbcnbcoitébflthm
Öoning ban beàtcactaten niet wilde afwijcken mafr bat fön jKaiedcpt niet geljoubcn toasi totiukkenC aisi bP fcjecc Ysbrantfen ucgfjeccbe ; fionnenbe iti alk, gebaile / bcjS goebtbinbenbe / boo? tct(i bolftacn πιεΓ tcnteccen ban be tocc{) ban amicable coropoCtie · tnatr bat ober beboo?frl)?ebe ^otnien/ betoEltlieabfoIutt lycij be conioiidatio uan be onberlinge b?iciufcj)an C', Ijinbeïbe/ albooccnsi contentcmcnt ööeoijcijtn too?ben/ enbe baimen baec ober in een iiabcce Confe- rentie contettfcen foube : lipliabbeop iietgctneboolf» ' petjg tolllen tcplitcten / niacc be facthe niet bcrïct 60η ncnb?engen.
g^enachtilen^Iuiip ij! toebec fonferetitieoödijEtii/, in be toclcüe Ijcm be boo?ft{)?ebe ]^eeccn CotttmiffatlÓ L fen inplaetsS ban te geben bes Contiitj; pofitiveverkia- ringe op't geene bon toegen {jacr ijo.lKog.aenöffcl· «]." be uoo^g{)£ö?aöljtn Ijabbe enbe fonbet funtntelatcnlq E een concert obec be betoufle pointenboo? ben|j(cc''i· Appelboom omrent Daer l^o. ilSog. een tpt lang Dit. toaecbi0 bccboltfit / toebet onime Qljereiterectt Jctljcii Ijare inflanttcn inbe boorice tonfcre'ntien gliebaen / tst i&ct oprcc{)ten ben een Traflaet dc Marine, boo?Qcb£n. begeenfintii te billen ttojjffclen of Ijp foube'toccnctii Ijacc bitJï aeiigaenbe gtjepjoponeect toaS / ftÈttt be boojfcD?ebe conferentie toel g{}cponbcrcertliclitiiii/ enbe Dbcc fultr gereebt fpn om baec obec te ionfcrcttn. ®e i^eec Ysbrantfen baec op gfjeanttooojbttiatjiaic JgoooD J®og. {jem bectoaecbtjï g{)cfonben Ijabbtnom fijn öoningBlpc&e ü^ajePept te bctocglicn toi tretuKi ban bc iCcactaten bie albeccptjü gemaetgt biatcn/ tniie totpjeflatfe ban'tgijeene baec bp belooft toaji/ ente
nietoprechtinge van nieuwe Tradaten, aettoDcfiin boo? fjjn bcrtcetfi upt {jet ©aberlant glieciicouverture baec ban g{jebaen jgnbe / {jace i^oogg jjlgog. Ìicm ücei: Ysbrantfen baec Ober nietliabbeninfliuecen bonmn/ bocB bat al {jet gcene fp Bern biefaengaenbe boo^ocD^a- gBen Babben / mttfgabecjJ be bebatten baec obec gebal» len; bpBem gBetcoutoeljjch obergBefcB^ebcntoaien/ baec obec Bp öp gBebolge onbequac m toaüi / utn ίοιιΐι« boo?gaenbeo?b?ebanBacc ^OilQog-metfiaecttËon^ ncn tractecen ; 't Bieft Baec <Cb. goetgebacDttenlBöt/ bocB na fjjn oojbeel becce gBefocfite ccben te allco««ii/ toaec boo? / bolgen^ Bace fuflenue / Baec j^o. iBog· op be gebagten ban Bet opccgten ban foobanigen Traüaet de Marine Babbe Bonnen bomcn/en Bitn iecrYibranii
gercnbeopbc «ootfaecBelötfifjepbt banèetfelbc/ to berom te repeteren enbe te cnenbecen allebe erou· menten/ tot ajlructfc ban bien in be boocige fonfttcBiii ijpgBebjacBt/ enbeboenmaelsibp Bent bcaniwi/ toaec toe ftcBrefeceecbe/ alfoo niet fionbe betflnnin pet nieutoö bp be gemelbe l^eecen iBoningBl. €ommii' facien omtrent bit pof nt gBemobeect te jijn/ali al^ löchbatin ttogffeloBetcocHentoiecbeof oocB boo? contreöanbe 9®aten gBeBouben moelle η toetDtn/ om bat be felbe in bi Traftatenvan Marine, tlICP«, I^O.IKog.met Vranckrijckitlbe spaengieil ÖaöW»' iip?e(rei0c&baer ban gecrimeect bJacen/inbffi»
oo?beelbe batbe CommecffeinSwedeflten0p«iiïi'
gecionbitic lieBoo?bete toefen/ ali{nbeboo?iCü?j®
«©etoeltet». <ifnb<om batin'tfcsdeactfltfiiiöanu»
meecgemeltearcactaetbanben Siacevcertigh n^j· fpecifite onbec öe becbóbene teacen göeitHm«pn toiecben/ tracBten be igeeren Cornmiffatiffn f J boo?fcB?ebe toioo?bt een onbekéiHë imecp^ttatM' appjtcecen/ aljSof öaecmebe iallecBapbe geweer w daen toferbe/. oftoelbat onbec Bet generale wo^
niet' gereeifeent moede taj0?ben;trtjn ^ soudt: Baec€b. Babben Bp gefcB?tfie S
poincten bie Bpoo?beelben te Bonnen bfenen tP"·'^
bfenten ban Bet boo?fcB?ebe Traöaetde Mi^n^w? B?t felbe raetbai ^erV «öf)f;Cena«ft (Wrmiwp
I . i -ìli; ; : : . |
-ocr page 566-
en OORLOG Vìjfea Veemghfle Boeck 547
|
/ ïiidfelfi^ aöfentfe uptöie i§taet)nfet öicommuni Ljt ijebDenbe/DonDin nietgoet öe jgecc Ysbrants ^ Dlectiano^Eclebcrinfltje teöoeni öepjtncipaelfle tn= llOUDtDacr bantoasi/ bat een fpecifique inftellinghe flcDaciifoiiöetoetbenban allcbe biemcn boo?
contrebandc oftcberbobene toilbeöocn paffccen/ Dat bactonDeciuetfouöe I)eö?Épeii5ijn in genere, foobaiiif
nifloetiECcn DUnocD o^in formfn Ijaböcn/ ofte ^jcclutoaten tot ginflcumcnten ban «©oitoflc/ ίη= tijin fpccicniet Scheeps-materialen, bat De fcDcpc» niet fllÜKCt fOUOe3(jn cenigerhande vifitatdc, maCC
fionDcn boldaeiunetoptoijftnoöe banljaec i^asipoo?f tciiottecbefajme ban De toelche men foube fionnen tonöiiiieriH· ?6pbteotcafie tokcbe mebe gcfpjohen bfliiftaecbeffepn/ onibolgenfi gct bchjufie Piaccaet nlbafc gccmartcect/ niet alleen De fcljcpcn ban fijn jBajcllcptii ©nbciDanen' maecoocUbananbcce nas licntcfonbopeccn/ batljctfelbe miDcin'tboo?fcf)?ei Ije Tractiet van Marine foubeöonnen itifluccen / en= öigccaöclcerttoojoen/ bat alle foobantge fcDepen Die ftacctnfiin iBaKfieptii Protextic öegeben Jjabben/ opteaflertiebanDie/ ötebe ^toeetfffte <©o?lo0fcöe» penfotiöecotiimanDeccn/ onbcftinbectênbe fonbec ce- nigiticljecclje foube inogcn paflecen. ^eec Ys- branisl)ceft Dacc Op geanttooo|t / bat geen cebenfatD Ujiccopfoobiiufge protextie ba» alle Natiën gefon? mtWI enbetoaecomljace igoocI)j|Bog.gI)enoot; faeclit foubcnsijntc bcfeceren aen beaiTertie ban be ;§tofcötftl)e-©ffineren/ fonbecfclfsi temogfienont- deckeu bc frauden cube machinatien Die tOt gaecen nas
öEtl cnöitotficccWngc ban ijacebpanben/ δοοποε» boet Dilli Contrebande. Waren gepjactifeett fOObe mogen tooiben/ bat Daec ïgooctj iBog. boojöaite patcatcngeiioe£Bfacmfo?gc afjeb?agen Dabben boo? befcciicictcpt ban be ISabtgatte van alle Neutralen, fonïiecbatDetnoobicD toaificDban fobanfcö Convoy icWciten/ enbe bat baec upt onbecmjjbelöch becie moepclijchljeptte bictoacljrcn flonben. ®eïÏecceu<iEonim((Tacifenf)ebl)en Daccteaenjj ge? ftpt/öatmentinmetsifjjnConincfil. lEaicjlept foo eOeloof ljel)00?be te beferecen / bat be felbe göeene raactiinaitenoftetoeboec ban ©patttljjihe a®acen foui iiitodienpatrotinecen/ öatoocfiBaerlgo. iKog.fün iBajcdcptsibcflrcpn nictùonbe imp^oDecen/ alfoo be frtbtoeluùonluaretibefcDcpen ban alle natfcn bie ficfi onDicgaectoubopbeoeben tegen Vyantlijcke aggrefii- cnenöe alle recherche tepjotegecctt. ΦίΠ l^eet Ysbrant «fpiiifcctbefjem ban een lana te«t te boen/ ban bede Wjttcnbic boo?gebaHcn toaten/ ober't gene in ben aactc veertich, vijf en veertich, feven en veertich > twee cn vijftich, fes en vijftich, en negen en vijftich » fo «iicciit be €ractaten boenmaelji met Sweden cn ^emiemcrckcn tefpectibe gcfïoten/ aljsi anberfinti wffccct toae/ aciigeftenoe felbe alleenliJcB l)pfo?i niiijQiiDtfcoufjj geniobecEitoacen/ cnbeficmconten- TOittotcenbcfïupttefeggen/ bat toebecom pbe» "^ intotiebeDe/ om bolgenii boo?f5 (Ccattaet oanörngiaerc veertich teDcbüen fjjn Coninchl. jEaü "initcimcEnbe intecbittie ban toebeet enbe uptboec
ban be nooti
^r'J^Ptbaneenpiompte Sefolutielnbe tegens wöiöfjc conliitutte ban tijben/ be I^eecen «Ion. hl°7"'liacifen nfet alleen en Babbenggecepeteect Öare ban bat föne i©ajepept al boocen baet oCH'^Wüecen/ fatijSfactie fouben moeten^ ftebben Kf »/>biifie poin«eH boo? Denl^eec Appelboom S^i^l^oocD naog. hetfocBt/ maecbatooiö boo?
hmf» tOO?ftD?ebe Traébaet van Marine QÖeCOn-- ten fm toetbcn/ en fjjnnaaieflept ton--
ban in erlangen alfoo Bet fip manquement Oflefcijapen tos.S :/ batfnconfoimitebanbe Sa£nm»M''' fiaecïloocfiiEiog.jStoeetfcijefcBepen/ ban >»acen ble fjjn «aieliept niet boo? contra- jnCh rnbe/ in Ece genomen foube feonnen toecben/
^etljten baefen.
ben twaeifden ^ulp/ Uatallefintjitoaec ban Lf "'twlieren aenfpjaecB De goebe meenlngö ïioocD HSog. gecccommanbeett Baöbe / fiem |
toepm'cöofgeenappatentle toai/ om tefullftiobtine ten be afftflentie bie öaec ^ooal) ,fBog. upt liiQtljté ban alliantie met tebcn bettoacDte/ 3ijnbc fcifsJDe p?ote(tatle banmetbacci^o. |Bog. te loiUcti bluben in een goebe b?untfc[)ojj/ bòo?gaenii gebolrijtcn oüe» tempeccgebieell: meteen Ijatclücbe rememoratic batt faetlien/ biefebert ben giace fes en vijftich lot Ijet flup» ten ban be Deenfche 30?iDe boo?g&eballen biaccen/ cube met een pjetenfieban fatiifactte foo baec obec/ alöobcc anbete pointtsn. i^ctongeluifiteljfgcceiSban Daec^ootljifêoo. toapcncntoa^ümeteen geDetlanbec oogljingeficn enbe opgenomen getDceft/ aliÏbe toufi' bctatienbanonberlinge b?ientfföap enbe bsibonben/ mitfgabcribanepgljcn intcceffcn ftfiencn te mtp' feilen.
%tboo?bci; gcpafTcecbe inbejonoDIle conferentie metbe €ommi|Tatlfen/ beftontbaec in/ batDp op be geallegeetbe frljjupule enbe ibJijflfcllnGöc/ baec in bfen Coningf) fifIj boo? be tonbupte ban öaer i^o. SEog. gDebonben fouben fjebben / om niet lebebbin bonnen toeten b)at(iaetft)n usajeflept opbe b?ientftDap ban Daec]^ootIj iBog^ itonbemaechengeantlboo^tiiabbe/ bat geen reben ter bierelbt fari) ban foobanigen incer' titude, aengefien fgn |Bajejlcpt ongetboüffdt / inbat[)« titö foube fön befolemnele conventie ban ben negen enrvvintichften l^obemüer O.ft. fefthien hondert ne- gen en vijftich, l)p De toeltbe alle materie banbeDiffe« cernie uptbe boo?ggeballen berbipbecinggen gcfpjoi" ten / ggegeelgcg koetDeDcnomen/ enbe baec tcg|)eni$ be oube bjtentfcDap enbe bectroubeliitliiiept g0tce» ^abileect/ enbenabientt)btaenbe3t)be banDaeri^o. Ifêog. boo? o?D?e ofte Benniffe ban be Scgecinggcmct^ ter toeceltaOtpalTeecttDaiï/ batbe boo?f3 iredintegra- tie ban b?tenbtfcbep tn renigec manieren labefaa:crcn oftefgn USaie^ept be albccminfle omb?age beroo?^ faechenenbeceben geben6onDe / om aen bc b?ienbc« frliap ban ijaec I^o. llüog· te ttogffelen / enbe in fpctic Datbep?otebupcenban Daec Sjoog-l^og» ontrent be pointen bp Den l^cec Appelboom gcp?oponccrt / geme aenlepbingöe Deer toe gebenfionbcn. g^e ï^ecren Coi ntngt.Commi(TarifenDebt)ent)p bie otcafie gliebcbu:= ceectbemcergcmelbcp0imenvanbefwaerniire , toaec
opf0n ConintËl. JIEaieflcpt contcntement enbe fatisi « factie begfjeerben/ beftacnbein bebolgbenbepoimcnt Eerftelijck, bat acn fyn jüaieftcpt bctalinofte foube gljcfcljieben ban be fubfibien bie öacc i|o. jBìog. ff 8ul· Digö toarenuptferacfite ban be boorige fCractaten / enfpetialijcbbanBetEibingfche, enbatbeboo?f5fubi ; fibien geampliceert foube toetbeiV nae getal^ber ©pan«= ben/baec ban fijne naaieftcpt geaitaqucfct ls$getoo?< ben. Ten tweeden, affcfjaffingfte ban get Veylgek bjaecmebebe toacenupt De Ooft-Zee fiomenbe enbe bertoaertjigaenbe/ eoogBerin!)ettn6omeninbe upt- gaenbeftoaerttoiecben / ofteanbeceplaetfen becboert toerbenbe. Ten derden, ccpiiutic ban fcOepen enbe plaetfen be<®nbetbanen ban fijn naaiefiepi afgenònjen in Africa enbe America , cnoe fatijifattic boojgBe» lebene ftöaben. Ten vierden , bat promie juftitie gBeabminijiccect foube h3o?&enaen be<©nDerbaenen ban fijn aaajeftept i enbe in fpefie ban jbe öetoupefaecf Be ban Groot lan. Ten vyfden, batOet(€tattact ban Elucidatie gerefcindeert foitóie toOjben / flljïftrÖbtgD
tegen{Ìbeboocigi)e€ratteten / i^oningljl. fiectiten/ enbeonbcrlingcb?ientfcBap / cnbetìponggelegètugept
ban tijben gcextorqueert. ^piieeftopfictbpó?f3€er-i ilepoint / caeC&enDebeprecenfie vaniiibfidien, upt Beatine ban beopgececgte €cattaien/ gefu^necnbet fijn ConincBl. iBajcftept onbeboeggt toati be-felbe ban gaec i^o. IBog. upt BcacDte ban eeuige ($tactatett tebo?berenA>enbe Eerftelijck,niet uptBcatgte ban get €cattaetbantien ^aceyeertich, om batme^ aen be30be ban Sweden in ben 9|ac«twee en v«ftieb^2nde drie en vijftich onbec be cegfiecingBe ban .Coninginni Chriftinagefnflineect0at»be/ batget felbe niet meec obligatoir toa?/ enbe beberfocfite fubfidienin oen booriggen £ngeifchen,(@o;lot{|/ baec mebe^cl^. il^oggenbeboenmaelsigeem&atalTeert ivapn/ opbat funbamem getoepgectjön getooiben/ enbeomMtin öengiatéfes cn vijfücböei^eecentfonin.CommitTat^
fen |
-ocr page 567-
544 SA KEN van STA ET
|
ben Jijnöf/geen Obligatie baccupc/ al^gDebeftineett ban be geceaufcecrbs finale perfectie/ tot lafle ban Baec i^o. iKog. gemetieectijabDehonncntocïbea.
Igeecen Con. (domnitfarffen ScbDen £ip Daec anttoooibe op Det boojfs geöeDuceeröe / p?intipaei lijthoeinfifleertenaegêucgeett op be Obligatie ban lietElbinghfe Tradaet fu(tirtcrcnbe / eerftelijck, bat Daec dio. iBag. upt hzacftt ban be procuratie bp bc fel- Ue acn üe ^iecen Baec èntcaofbinaciii SlmbaffabeucjS gegeocn/ geOoubentoaren Ijet gfjenegotieecbe bpDe filbetepjeliecen/ temeec ombat be ï|eecen «©ebe* puteecbén ban üaec ü^o. lido, naec booieaenbt eRmi- natfe bebonben Dabben/ bat ftet booif? gettacttetbe bp Oemelbei^eeten ^ml)a<Tabeuc£onfo?m toaö metbe laflt en ginftcuttfi acn Baec gcgeben/entie bat Daec Haog. befelöebetboIgenigMad Ijebbenbe bp meec ijoocBdgemelbefjineiBajejleptuptte toetcfeen/ fpoe^ bfge Ratificatie uan Dit €catta(t gDeDouben mo;' ffentoecoen/ D^tü^Ibebaecsao?banIjaeciijbe etfetti^ beljjifi geproöeect enbe gecati^teeci tefiebben/ enbe bat obecfulcjc alle be trainiffementen naebecöant te- gen Det bepei^cDecen ban liet ^nilcument oanSattfica» t(e bpgebjacöt/ allecnlijch geexcogiteert en acngtleteot mocDtcn jjjne getoeefl/ om te elubecen en te ontgaen be Obligatie öanbe Ccactaten be toclcBe om cebene 0οο?Γ3 nlbeceptiï geagnofceect öabbe/ en om ntet te p^efiece oe fecotnfen bie men upt h?atDt banbe felbe ft ftulbicft bjasi tegen Denmarckcn,oftelfebec om ben Coningfi bieji te b^pec te (tonnen animeren tot ben <ί^ο?Ιοφ tegen sweden enbe be0 felfj! beffepnen te faboctfecen/ gDe- Ijjc&benfelbenConingij bpmtfftbe'tfelbe öaec Igo. M<n· geattcibueett Ijabbe. iCen tweeden, bat Daec i^o. iföog. fnben!üacefe(lichcefolbeecbentot upttoif- feUnge banbe Ratificatien ban Det meetgDemelbe €1« btngDfcDe (Ccattaet/ oocbgoetgDebonben Dabben be bate banbebooifs'iSatifitatie te boen amitipecen/ enbe te pelten binnett ben ttjbt baec toe bp Det meecgDe- melbe fCractaet gDepiefcrfteect / enbe fuUftjc om gDeen anbece ccbenen enbe fnficDten/ alsiombeiSbUgatie
baec Inne becbàt ban bfen (iibt af te ecDennen.
?
^eni^ecYsbrants Beeft op Set booif? gefuflineeci bebanbetioojnoembe %eccContngliic6e Commtfa? cifen gBeanttnoozt / bat Det felbe bcDelfbe eene ver- keerde enbe op bloote prefumpticngefunbeetbeintec-
Sietatie ban Baet ïloooD'iiaógenbe cpgD«n becfela^ ngge/bat Baece intentie enbe boojnemen bpDet p;o« lionecenban be meecgDemelbepointe ban osiutibatie / ctibeombefelbebooiDet bepcfcDecen ban be Satiff- catie ban Bet «IbingDfcDe (Ccactaet te ofitinecen/ gBeenanbece toasü oDetoeeft/ aiji om te bcfojgen / bat bopïeenbeiuame©etfilacingBe ban't g^eene in Det boo?f5 fi:cactaet bubieuj; enbebetheecte uptleggingDe fubf«ct 'b)a0 / boojgB^ibomen enne gDep^tabetct titocBtf' loerben/ alle ocèaffóbandinentiéenbbban tiieMtttebnlUfien/ betoeltfteanbecfimiobec be obfcf- bantfe eti «i^étMfebanBetmeetgemelbe (Ccattàrt to- men tìwegte.''' .mìv.—
«^nbeiìEi .bQa^^bp tweedefetimttebiE |
l^eecett- COHMi^I.'Cominiffacifen / caecbenbe f)ei anticiperen baJtbe bate in IJW InftrumentWn Ratifi, ' catie Baei; tegemoet geboect / bat ben be epgtnti ! bpDaetfonbecfcrupei be begeerte ban fijn j®aje(}Mt tegBcraoebt gBetreöcn bonbe b3o?ben/ naeöcniaei/ bOOibebOOjgDerOPCDe folemnele conventie baniKt! gare negen en vijftigh ailebe pjetenfien bieupt iiim
itffi? fentnöe confiecentfen ftoenmaeli e^eDoutm nictbe
__ OEricaoibinacisi ^fimtmfTatieurji »an tjace ^oooO iBo»
genbeaenfiiii ContnoD iJc&e JÌSaieftept Karolus Gu- ftavus giotteufe miitiarte / afgtjefonDen / aitoojS toaten petfi(leEenDe!)pbci3oo|f5fufiinuei)an bat be tioo?É0ije atcaitaten geunecbeett/ cnbe ntet mccr obligatoir toa^
Öaoföe gcmaetftt fouöe Donncn bjccben/gcmojtifitccrt enbegecaffeecttoacen. ©elgeecenCon.Commiffa' cifen Debben be boojfj anttooojbe oDeenfinti tojlU acquiefcecen/ fuftinecenbebatbp beboojfjconbeittfe ban ben ^ace negen en vijfngh, gDeenfintji öc pjctcn» ften ban fubfibtcn te nietegBebaen toacen/ mact alleen. ItKh be boojgeballcne üiectopbertngDen /imuitates dia injurit. 3&en ^CÉC Ysbrant Ijecft öaec tegjiensgef ucgeect/ ben ftlacen iCejct ban De meecgeroecöe contens tie/Eerftelijck, om bat in be felbe niet alleene ghs- raortificeert totecbenbe boojfs fimtiltatts difmdUi Ö». maec ootD uptbjutfielijcü mMtcontrcvnfu, toelcliecon- troverfien gDeen anbece toacen ofte bebacDt fionbcn bJcrben/al0otaecp?ctenfien fpjuptenbeuptöe ®rflc- tatencnbe Obligade banbe cccactatenaenbangtjnef menbf / namentitjcü diimeps boo? Det tocDoniente/naic bate ban beboo?f5 conventie, enbe niet bDOiöcitieii/ ató ^cipen tocDecsöbtiniet alleene gDeene bctiiime» nlffe ban Alliantie ecDenben / maec felf niet mM. fis bon bjientfcBapmet malftanbec berfeetben. ^acc mebeobecgDegaenjijnbe tot bebatD ober gfitp?». poneerbi tweede point banbefwaemifle, raetfientie Det veylgelt, baec mebe be Oofterfche Warenft00(l[lit beftoaect fouben toefen aljJ gDelBci^e biacen upt enbce plaetfen fiomenbe / Deeft gBefept bienaengaenöe in fk»- to niet toei geinfojmeect te jön / nocö oocb te toeten op \ biattogftDaec «èbete Bet feibe oo?beelben flMDte 3tlntegBen)3iBet€cactaet/' enbebat infojmaiie dace ban behomen Debbenbe niet onberlaten foubc Bare l{o. Ifêog. Dennf ffe baec ban te gBeben. ^aec (SDeie na^ men aen Bem ^eet Ysbrandt be veritate fedii te tolllm infojmecen/ enbe fuflineecben Bet felbe blcecrtlötÈte contcacfecen / be bifpoftiie ban fiet Eibinghfche Trao taet, hjaec bp gefuflineect toiect / bat b' eene getonfos- bcccecbe in Bet betalen ban Tollen niet anöeri ge trac teect/ofte meec befbiaect foube b)ecben/ al0eenig[ie anbece ^atie /bie be meefie bjpbom en eicemptie bait Tollen b)a0 genietenbe. <©p Bet derde point ban be- fwaernifle, caetfeenbebe Africaehfche enÖe Ameri- caenfcheiverfchillen',B«ftBPgBefw|i«neett / batöaK obfc öetranfigBeecttoaimetben ^eecSilvercroon, enbe bat baec niet becbecjÌ toift op te anttoooitxtt., ® e iieeren iftoningDl. CommifTarlfen Dfbtien baet iï'
gDenS oBefePbt / Eerftelijck : bat ben ®eec Silvercroon
geenlaflDabbeöBeBabttetcacteten enbe ooc6nlei0«- tcacteectfjabbeobec D«angelBc6be <®nbecöanenW» fön jlSaiefifpt aengebaen in America. (Cen tweede". batDetgetractectbemet be^ec Silvercroon noffjw« getepcfeent 5tjnbe/bot>? geen gBebane faetBe ofte bolR'' menetranfaàie gDeBouben en toojben/ enöetiatnien bienbofgfiens beboo?ftD?ibequ£ftiealBiec totlfionw becftanbeleny 'tboelcD benSjeec Ysbrandt tocwtoro gDeiöftibooibefengebeclineettDabbe. <i^pBetvierde point ban befwaemlfle, caetftenbebepjompteatwW'
niflrarieenbceFpeMtieban /nfütie/ Dieft ΒΡίβ'^"' bat Bet felbe een faetlietoaiï/ biefïcBbanfelfiwte^' manbe«cbe/enb< bat bp Baec fBog. geen fum' Deptfowbigemeeclttbioiben/ ombegoebeBanot^ aen te Bouben/bat een pegetjjtfi enbe fulfr mtbebe&^ beibantnbon fön iBaieftept Itojte eicpeWtie ban lupj^
tfe foube toebecbecen / bat gelncftccetommanbaUf ero
Baer«bifecnbeboo?bifelbieenfiin iBajeftepi ® bo«n/tot boojbwl ban b# angefetenen
tidpeten flccne ScnnijTe ïjabbe/ alfoo δ? fcp bibciiiwra ttebaec obecgdjoubenntetpiefenttoasi getocfft/ w ebentodupttoecfiftcpbcn/ Μ boo^eacnDe alsìboloen- ' be «efolutie foo toel gcinfo?mecct toag bau öcn tööt hat 8« Elbingfe fCtactaetaenbangli ncmenfoube/ batto becfeecfecct toajibatOaii; S^o. JKoq. cefolbetcnbe tot
ten/ batfBn«Coninclil.JIS>aiE(iiptbc boo?f3 fubfidien · iietanticipctmtoanbÈboo?f5bate gienfimst fleoaoött
nfetfi(inbep?etenbecm/uptlt?afÓtebnnb£ redintegra' ; fjaböen/fifijbaccbooïbe Obligatie ban fjctniectnhi-
tic ban i)et boo?ft Ccatta'ct in ben ?Jacc fes en vyftg tot nidte Elbingfe Crattaet te ontiei totrpen bau btcn tnot
Elbingh gcflooten/ acngcfien Ijct üD02fcfi?iöe mao af; maccDatJjpgeloofbcbatljacc ^a.jKoB.ijctftibe
taet/ enbebe boojgtcoccoerediategratiebaetinbcgjei gtìeconribeticcifouben^ebbinaljS eenfaEthi; üdftinnj
pen/ gliebupcenbe ben öOdjecUn tijbt ban ben<0o?« > > — .otD/ baecmeDebe Ooocìjilgcbacljtc fpnc jnaajcflcpt gioicupiecttoasoiletoccft/ buptcn Ratificatie geble^ |
-ocr page 568-
|
cn OORLOG
hiflÉE ontier toecftiiepiien toiecDett fiebowben / We fXhcc öcn langen treyn Dan juflitfó alDaec fioocD' - S öcftoaccöen. Φβ»ι toat aenefnsö Dc paEticuWere tecficöan Grootjan, bat öan be gijeiegcntgept ban hfW oKnaoï·®"®'^"" generale fienntffe fiabbe/ Μ Bamentl(jc6baei:obec(n Jgebeclant iulHtic Qfie> flfimint(lt«« enbe bonntffe gfietoefcn ; Φβ eeeten€oningU€otnmipci|Ten fiebbenbacc tegen Sfipt/ Dat atüaer een Sententie ggegeben / enbe bat fiMBonniltein JSebetlanbtgfiegebennultoasi/ toaec batialfooöcnï^wt Cojeteen ban bcboo?noembelSee- KiKioitttniffacifenaennam/ Sem l^eec Ysbrantbol- fiomentlijcH te fullen obectupgen In een particuliere t'Émenkomfte, jijnfp obecfiet boojfjpoint gepaf- fcsct / enbe gfjeireben tot ejcamtnatfe ban fiet lactfte / taecBentic bc becfacijte caflktie enbe vemietinge ban f){[t)cwu(ie€catractban Elucidatie, toaecobec ben BcEtYsbrantcecdelijCfe gecematqueect Beeft bat men gcttDie 5pcöiesi aengaenbenietaltoojS baneenenbe't fdbe#tioelnib)a0gQeb)ee(i/ enbe ban ben beginne amnietgctnfifteectfjabbe/ geljjtfe men tegentooo?big Debc / op üc Caflatie öan ftct boojfs (Ccactaet / maec in ttöenöeel «iet alleen bpjjcttlupten banöetfeltie/ be obfecbamie banbienbelooft/ maecoot6bpbetfc|iep- benöaicopa^bolcftbe acten / fiet felbe göecojcoboceect pDiKl)/ aisi eerftdijckjOpben achten twintichften ©{«rnbcr 0. ft. fefthien hondert negen en vijftich,
toanniccbpbe Jgcecen Coningl. Commfffatlfen be joiiiflancetìanbe bOO?beelen{nbehOO?f3 Elucidatien tcfiflcteiiDe/ be Slngcfetenen ban ^ebetlant niet altee- m gl)ctanf(rmeert / maee oocb aen be onbecbanen ban Yianckrijckenbe Engelantin figntficante termen toe» (jt(lacnli)asJ/ enbe toeöerom ben drie cn twintichften jBap fefthien hondert feftich, taanneecbe toelgemel- tiü CtimmifTactfen be obfecbantfe ban I)et felbe CtflCta«mEtgÖecetteteetbe confiderabele cxpreffien iMflöeftaenftabben; enbeepnbeljjcB/ batnotö naebec
^antopöcn vieren twinticMen ^ülp fefthien hon- den feftichj aenbe ï^eereban siingelanr, (ίφ ban ïxgeniiactl^o. n^og.albaec tot StockhoJm bebfn;^ toe/niet gebecctittoaiS cene becnietingge "ban Bet ftttecgemelte €cattaet/ maec toelin tegenbeel gAe> utammanbcèctecnampliatfe ban getfeibe/ boo? get fttfetetin ban cenltölleboo?be a®acentn't Kijtöuif 0cb(i{tttoo?benbe/toelcftfunbatnent foube fjebben In'tBeen afteconbenieect toas/ enbjebersöbtsi Menen bioieenrichtfnoer, gelgt&al0beEö<leban beupt? eamtielDaten tnOetboo^emeibe (Ccattaet albccept^ ligrfnfsteeït / fuUr bat fiaec l^o. iBog. met reben fpe» Maiic 5at)be/ toaecomme füne H^aieftept teg^^en^ »Mi.!bltÖ Op bc geheele affchaffinge ende vernietinghe jan 'tfclbefoofeecinfifieecbc. g&en l^eec Ysbrant pcftbecbolgljen^mebe geccmacQueert/bat boel tn igcllotene ccattaten / foo toanneet tn be eyecntie ban « felbe ficBeenlgebtfficuiteptenmo£0ten fiomen te «TOöaicn/ met gemeen confent totmeetbettommoi btt^t booj h)ebec5jjtii Commercie/ enbe tot beter onoicBoubitigeban bjientftftapeenige betanberingfie eueiatie gjjemaetbt 6onbeb)o?ben/maer bat enbe niet mafftmis, enbp gebolge w föneiKajefteptboo? beDoubenbeiS felf«!hoogeref- K öeafftöafftnge ban Bet meergemelbe ®tactaet «ittBonbe urgerenalji een point van fttisfadtie, aen' fatiifactte p?efupponeetbeeene obligatie epe[t|ult/ ïioebanige obligatie ofte fcBult aenbefö» j®og.nietaUeene niet biaiS/maec contrarie Obligatie aen be 5öbe ban föne iKai K'tot onbecBoubinge ban Bet felbe/ al0 ficB Si" t»ctbonben Bebbenbe. iSp B«»en bate op roJ^'fewmlneren be incongtuitepten enbe cons betoelcBe inBet meergemelbe€tac- maerbetpt berloopenjgnbe/ |^»««nuuBiigeremttteert toteene naöec bpeenfiomi
^ fieSüS"'^ Adolph ben derthiendentot Am- Jöube / fcBjeefben bolgeabin 35i(if: |
HAbco iàne , quod vobis masrnopere Gratias ^ön
ί - ■ ■
agam pro lìngularÌ honore & àiFeàu , quo me jat/^" femperperBelgium, fcecundumillud excellen- tiifimorum Virorumfolum, eunrem ptofecüti eftis. Et vix credibile eft) quatn flagranter delideravetira orcténus ExcelJentiis veftris ineum erga vos afFectum demonfltare. Sed celeritate itineris, aiiifque negotiis, moramnon ferentibus, obrutusilludin commodius tempus differte fum coaöus, quod pro innata Nationi Belgio» humanitateExcellentiasvcfttasin optimam partem eflè intctpretaturas mihi polliceor. Cacterum jarajam puppim afcenfutus percepì, quatuor naves mercibusonuftasi&ad Smcos Mercatores perrinentes non procul à portu, quem Texel incok vocant, àclaf- fe noftra eile interceptas, & adhuc detineri. Cum ve- ro iftsenaycs hautcurfijmfuuinin aliud folum Excelicntiis veftris hoilile, deftinarint, multo nainus mercibus ad bellicum iifura pertinentibus (ut ex ccrtiffima relatione mihi cognitutn ) onerata: fue- rint, nullus dubito, quin Excellentie vellrs tantum foederati & fincerae amicitiie, quam cum regno Sueciaji femper habuerunt & adhuc habent daturae fitisjut pra:- dicts naves quanto citius tanto libentiusiniibertatetn priftinam reftituantur quo antiqua illa fincera amici- ria ÌnterRegiamMaj. SuecicE &veflrasExccl]eotÌas- integre conf;rvetur, fi fupra diils naves cum Merci bus, & hominibus diutius à desinato itinere cum maximo mercatorum damno& detrimento impedr- rentur. Quod tanto minus praifümerevolo, quia à Domino LfigutOtAppelbeom cognovi Excellentias ve · ftras non parvam fpem relaxationis ipfi fecifle, qui iti- dem mihi narravit, quamfincerò aiFeétu Regiain Majeftatem Sueci® ejuique flatus profequamini quo inpergereindies indiefqueetiam atqucetiamà ycbiï peto ÖC contendo. Qiiodfupereft, Deumter Ùpu Max. Rogo Refpublicaveftra utvigeat florcatque ; Guftodìat illam fummus rerum Arbiter, & det profpe- ros Rerum fucceiTus, quod de oris veftris abiens & jani in itinere haerens optai:.
ExceHtntìamm Vtftfaram, Afftctienatiffiihus Strvhef^ Adolphus Johannes, Cmw t»latims Rbeèi
Am^troiami 13. dh Auguft.Sp.Vu Anno.i66jr,
Ho: Mo\ Staten der Vereenìgde Nederland·.
Cfc moetuw L. voorwacr grootelijcfcx dancken^ wegen de befonderc Eer ende genegenrheyt met de •«relcke ghy L. my altijt treckende door de ìSeièr- landen, datvrughtbare Lantvande trefFelyckfté Mannen,hebtbegunfticht. En het is nauwelijckxge- looflijck, hoe begerighick geweeft heb om by monde aenuwe Ej;«//f»«V»mijne genegentheycjegensuw L. te betoonen, maer door mijn haeftigh vertreck, en oock andere faecken, welcke geen vertoeven lyden kon over- vallen fijnde, bengenooriaeckt geweeft het felvetot eenbequamertyt uytteftellen, hetweickick my be- love, dat uwe £*«//»Bfii« wegens d'ingebore beleeft- heytinde Nederlandersten beften fullen duyden, Vor- dersftaendeom t'fcheeptegaen,hebgehoortjdatwiif (Mfvandjefehiptn, toebehoorende aen Svrntfche Cooplie·· den> niet verre van de have, Welcke de Inwoonderi Ttxtl noemen, van uw L. Vloot waren geintercipieert ende noChwierden vaft gehouden. Maer doordien defe Scheepen haer cours niet naer Engdatit oft eenige andere hare Excellencien vyandigen bodem, hadden gedeftineert, veel min met waren tot den Oorlqgh dié- nende (gelyckickuyt een feer feeckerrelattweet)gc- kdenfyngeweeftjtwyfièlickniet, oftmweExcellcn·"·
eten
Vyf m "veerftghfie Boeck. ^ ιζί Ce//i & prapotent. Or dine s Federati Belgit, 16 f |
-ocr page 569-
558 S AKEN van STAET
|
j 65 y den fullen de alliancie en finccre vrintfchap, welcke fy ir methecRijckvan Swei/enaltijdtgchadtendenochheb- benjfoo veel toegeven, datde vooifeidefcheepen hoe raffer hoe liever, vry, gelijck voor henen werden ghe- reftitueert) waerdoordeoudeen fincere vrientfchap tuiichen fyne Caningl. Majeftcyt van Swede», en uwe Excellencien gehelyck werde gcconferveert, indien niet de voornoemde Schapen met de Waren en Men- fchcn langer vanhaer voorgenome reys met groote fchade van de Cooplieden -vferde opgehoudeti ? 't welck ick des te min preiumere , om dat ick van den Hr. afgc· fant Jlppetboi!mveï&3.cnheh^dacuwe Excellencien hem geenkleyne hoop vanrelaxatfe gegeven hebben, die my oock vertelt heeft met wat fincere genegentheyt gy L, iyne Kon: MajefteytvanSwiA», endedesfelfs Standen begünilicht, waer in ick begeer ende verfoeck dat gy L. gedunch voo) tgaec ; vorders, bid ick de befte en grootfte Godt, dat uwe Rep: mach groyen ende bloeyen ; dat de opperfte Rechter defelve beware, en vooripoedigefucceffengeve, het welck ick van uwent wegen wegh gaende, en nu op reys ftaen de wenfche.
Vwer Excellencien eldetteigenegentpf Ohrmer Adolph: joannes. Falts-^raefiunàt B-hjtt,
Storten SI» Augufto twm ijctt Conitig iSefotutie omeen gei rcfoito tel Dan tien duyfent matt te boet enbe te patcbe te fen- «n tDfcn ijcn na üett g&uptfcDcn ;^obcm. ban men Set man m bolgenOe ^aec liet effect fteeft geficn ontrent Bremen.
^en YibrantfcÖKef flinocö banben negen- thienden?iugu|it/ bat fllbaec toepnicö te becbjacfti liunoen tenentoepntcö flaet temaet&en toaji op eenige aiïï- ftentie tegens ben Conino ban Engelandt, men fom* itieecbe l)em bftbbiiijci ofgem ban pee iiootf) llgog. O0eeno7b?c3$tocg[)cbomen biaecen/ obecbe betoufle pofntten ban Marine aenbe iStoeetficöe 50be boojgBes flagen / iifemen oojöeelbe ban bie impo|tantfe te 59η / batbaecobct tcneccflcntot tontemement geconbenf^ eect moefi biecben / om boo; te bomen alle oninften en» bebectogbectngenbiebp ontfteiteniffe banfultr gf)e< ftgapenbjacen/ fedeclOcË te fullen omftaen/ cnbebat ®n b? Retb^eemttoaiSbatftaecloocti Hog-boojben l^eet .ijieaotis Ysbrantfz foo poectge fnfiantien lieten boen / om te fteb» tic uantr; ben executie ban be (Ccattaten ban Alliancie / enbe ftemlai OnbectuffcBentoepgectcl) toacertom eenige genegent- iuft heyttot onbecljoubinge ban u^fentfcliap tc loonen/ i)oo?ljet fnbailligen ban eenige redelijcke fatisfadlisop be pofntten Bp ben l^eec Appelboom boojbefen becs focBt / enbe bat tettojjlen ftp aiaaer affiflentie becfoiftt |
paffecen/ fonberpetiitenbienfie banljaetjao ί»ή«
te bonnen bo?beren/enbe nabemaelijp ooTbèi-iH' '6« liiljteiöcü fiaer IgoofftlBog. niet foubemSzS ofte bp be tegentooojbige ionftftutie ban tübcn hoS ^ bfenft banben iStaet taeifaem oo?öcc[cn/ be fattL» ^ metbieiSjoontenaenfien banbe (Ctattaten/ fta w ^ Defenfieal^ban Commercie te laten fluctueren fti M» ' onfelieceept baecfnne befelbe fcfjcenente becZii ^ booi nón cbfervantie ban be felbe/ enbe pacticulfSh ' bOOJberonde verklaringe aen tjem Igecc Ysbrantfzinfe ? ionofie f onfeccntie boo? be ïgeecen Coninglöchc ήΤη,^ Ì mtffacifengebaen/banbatfön Coningiöcöe S ' ^ bebctoufle Eluddatie niet gebacftte ofte toiibeonbfi Boubcn / enbe bat eenfgecfianbe l^egotiatfe baet obet/ enbe Obec't Reglement de Marine aenbe 3Pbel)002ac! flagenban ved langer trein foubeJÖtt/' als bat öe felbe boojöetngftebaenfoube bonnen toerben/ tcctoiiihct faifoenalfcecöegonbete abancecen enbe fijn PmìcÙ» liere gelegentheyt ntet toelaetben bJintet obecalöacc tebecblpben/ batficl) genootfaecKtbont biebecomte ceitereten/ fjjn onbctbanicB berfocchbp beptie titi felfiiiongienaen Ijaec i^oogU HSog. oebaen/ om te BebDen petmiffie/ Dante mogDcn repatrimji; h» Doopte batljaedgbogö H^og goebectiecne rcflocle/ op be ccbcnen baer bp berfiaelt oBencmen / enöe booi be aencomde banbefealbeceptö/ faborabclijtö gije' bifponeert fouben ïjebben : be üoojgemelbc iMtcn Coningl. CommifTaciffen tofecben gefept niet lange upt te fullen blpben/ maec metten eetflen tortetom bpeente&omcn/ toecbenbebeConinginne iQoc&tt/ al0ootàbenlgeec ^C^tjcjc-Cancelliecnotgbie bxetit bectoacDt s ben igeere üïgtic - ®eltBeectoa$ albfccpi; albaectot Stochoim toeberg&elteert / tot fpocblg^ beboibecingfte/ foo men fept ban ben gDearrctotm optotRtbanbeiBiiftiealbaec/ bentoelcHen lipiKfel* been Chef getommanbeett foube toecbcn/enticonDEt Bembanbel|eete«0?aef Tot booj veertien beegeii tot ©elt-naatfcBaltfe gefiooren/ ofte foo anbetefipteit ban be^eec dBjaef ban Donaj gficmeltcn ììm iH0£]t-©eUBeec foube binnen totpnig bagen berttttSm nae Pomeren,of/ enbe toat particulier jwfliiitban befe ejrpebftie foube mogen 5ün/ bon BP mét fenBcc- Bept niet abbifecen / aifoo een pbec baer ban 6p eiffiti' glje enbe nae fgn Intlinatfe oojbeelbe: deioHemectie boo^geben toa^/ bat be boo?ficBtitBeptbefe Armature berepfcBte/ tecbigl Dbecal/ enbe partituUetiP in 't ©uptftBe «ötft / Heïifie tottuliingöe ten <®o?Ioo8« 0geftBfebcn>
©erfcBepbe meittùtienenbe 61acBtettbaBöin^ttti»D^
tegenibel^panbenbanfjaceéo ifeog.be önberöa. Appelboom oberaenOaeling ban fcBeepen ila''t® IL" nenban fijne jUSajeftcpt aUebageperlctil «epen/ upt i op'teenbfeltoatfatfiifactfe/ op'tantet nitt/^
öcacltteban bebétoufle paccaten/ Vyanthjcker wij- feinSee aengeftaeltte toojben j'tgeene boo?f5 ijS/ mitfgaberiS be langBfaemBtpt in 't refolberen obet alle 't felbe / toiect baer fcec bjeet uptgemetcn / enbe tot na- beel ban Bace Igo. JStog. niet in bet)oo;lDcbe tonfibeca* tiegmotnen/cnbebe bjientfcfiap ban befelbe gene- gligeeit ofte iMCpnfCB gecftimeert. φβη l^eer Yibrants beeb allefintcontratte berfeecBeringe enbe ejrcufe / be boo?fcB?ebelangfaemheyt opbe beelboubige (toare be- fotneö baec mebe Baec li0. iBog. (n be tegentooojbige ongelegentBeben gcobtineertboarcn ftftupbenbe, fcB?eefl)pbcfeo£taftetoebecom aen Baet i^ootftlSiog. Sem nabec te inflrueren / aengcfien βρ fonbcr bat ficö ntet bcguacm bont eenigen berbecen bienfi albaerte boen/ enbeboojtji aen Baer ï^o. llBog. toeberomme/ ^r^i^r*"· onbctbanitBlöcBceitececenbeBetbecfoecïtban fijnebis i tojjlebe ©lootban befen iêtactonbecB«tlanbt®w/ miffie/ omrebenenlnfijnbooïigenbanbfntwaclfden , bat Baec Igo. iiaog^foobanigen fpoebigeno^M^ OBcmentionecrt, | ben tolllenfiellen tejifpnbeïiatBet boiMfc^?<WBO^
i^P fcöjeef benacht en twintichften bat be abfentie banbe^eerenbcröouit'.gltSifie «egeringe/ enöebatt eenige ban be Éjeeren Commlffarifen firfi bölgetti ge» tooonte / boo? eenen fjlepiien tftt op bate Ilantgoebetert eeteticeect Bebbenbe / mltfgabeti Bet ontbjeetBen ban BaecJIo. ilSog.nabeceo?bitiiénbétefolutfen obetBet geene fiem een getupmen tgt ftettoaerts boojgehomen/ enbefucceffibeljjtB Daec^oogf» HSog. obergefcB?eben toaii/ öemtotfön ieettoefett öentjbt albaei öebe
nabegelegentBeptbanfaecBen. ^
«©en vijfentwihtichilen iSeÌitemllCIt gabetinge gBelefen feechec memorlaelbanben Appdboomej;trao?binatiii «jEnbopebanbenConingti ban Sweedeii, BoubenbcitteffectbatBaec JEofl i^ opbeiifclfii inflantelöcB betfoecBt Dabben geififin^S* o?b?e te fteilen tot óntflaglnge bet betoufte vier fe fcöeepen/ baet ban Bp aen ben Clotilng ficnnf Babbe gBegeben. i^aerbetojjleban Beteene^tm; bec fcBeepen/ genaemt Fortuna, ^cBippit D'"'", Tijflen, alle Bet bootsibolcft in afgelicBt ^fj enbealleenlöcB baec opgelaten Bet getal ten 4vier mannen/ foo bat Bet fcBip 6P ban 95oot0bolc& fijn ceflfeniet en Bonbe tot obecgcoote fcBabe enbe wejubitie ί foo bmofl)» »
bolcB *thjeicBbenEuptenant Sibmiraeltó Wf' baH 't boo?f£B?ebe fcBip Fortuna, mitfgaberitliWP bePiper, Babbeboen afenbe opftjn gaen/ fonbec «tacbement toebec ontffag^/ «"χ" tioo?btban begBemtlbe fcBeepen mw»
toecben/ mitfgabersi aenbe S
fcBcpen alle Bare fcBabe enbe inteceffen bergoit; ^ J op gebelibereert jpnbe/iji goetgebonben/ bat ^ IKemortael met enbe nebeni ö< öplagen baet aegj |
-ocr page 570-
cn OORLOG Vijfea Veertighfle Boeck, 5 5 i
|
nrfdtibenfouDe toosten aen öawfto» jfêoB
SeouteetDcn enöe göetiolmacöMsiipeti op ïami tóiflote / «1« O?'"?® Ö" bootjibolcö aendontsi tt ontllacn / op fin betf eten i«öoulit bt^n 't υοο?ί5 Hac:»
mfltiaelfoOantgteöifponecen/ alSfiae? <eö. inteöin
in bülicöept fouöcn ücbfnDen te UeBooten ; Φείί tolecöt a ηöe aemelDc leecen 4Eiitiiputeec()en oocft BÖefotóen haet io. 1Β0· tefo'utie öantien ^erften befeii/ορ öe ont» iiaafnoÖeöECtioojfcBjebc ^toeetfcije ftöeepenoBe» notriEii / om te |icec6en tot öaec «gbete naettcB»
Dagen ooc6 tee 3^ccoat■ec(nge ggelefen fttc6£c pemotiael ban ben l^eec Appelboom ftoubens UiacHten/ bat feecfaec CommifTtebaetbec Dan Hoorn InZceUcicaent / toecf) gflenomen / enbe tot Hoorn ntflcbjacDt Ijabbe feefief ^toeebji ftBeepfien/genaemt SinteNicoIaes? ^CÖiPPec Swen Botien , afg&ebaten tan Gottpnborgh na Hamborg, boerenöe eenige goebe» leii 1)00? ccec&eiünafje ten beele ban Gottenborghfche, entii «n öef le ban Hamborgfche gngefetenen/ becfoet! 6{nöetooi)?tsi/ bat iietfelbefcfieepfeen / met fpnela» blnafte/ ten fpoebtgijfien Boft cnfigabeloojS omflagen wotDtÈ toojben ; toaec op gebeltbeceett Jijnbe / iff goet^ oOeiion&fflbat^et boojfclj^ebe l^emociael (opieiüc& gQcfoitbenfoubettio^ben aen't Coilegfetec ^Stmicalt» tcpt Itt 'c |9oo?beC'(iSuact(ec/ met becfoecb en begeeiren ïatöait <£b. bi faetfie alfoo bebinbenbe aiji fn 't boo?- fcfljebe jjacinoctael totect gjjenarcectt / Ijet boo?fc{)?ei teftljipen fngelabengoebeccq aettfiontjiBofi enfcDa« titioositoiltienbacn omtlaen/ enbe ben boo;ftg;ebe CmnmilTicbaecbec cojctgecen nae ejcigentie ban faeCi ben·
©en twee en twintighften ^eptembec fjefiben be
_„ Ysbrantfzineene Conferentie ïjem baet toe göeap kUn pointectt / upt name ban fön iSoni»g6l0c6e3iÌ3}efliept iwi infenfibie termen aljebolcett / obec Ijet nemen ban ffc bK^eetfcöefcÖepen / öetfleepen ban blaggtjen/ entKbatl)oo;getafnemenbenget bolrbbe fe(beon&e» pemtnactn Ibace repfe te bojbetcett / bet oocti upt éett ftllp/boojeen «ffapet opgDebjag&t tof Hporn, al ee- nige soetunn geltggt toaten / fonbecbat ίφ be CoKegle te(%timl;aliteptin'tl$oo}be(-<auactfcc befelbeboo; eoetit pjpfe be(6ieect btaecen ofte gfietonfifqueeiit bonten tDo;bm j batfón ConingglgcHe KSaiefiept ïferfliiElmfie ftoacig0ebente0Betwo.effienbe/ tetpont inde cetile (onfecentf e gabbe (atenp^oponecen / om llllO?(){topcctÖtenbaneen Reglement van Marine,be ftlteboo^e tiomen / enbetebecgoebe batggeemot» tarfetotnicubkeonlu^enboo^ballen tnotgte^ batfgn iBajefl.nfetbecnemenbe / bat bpgaeci^o. HSog.ee^ «Ijetiflerlebaec op gemaecBt/oftecefolutie genomen fflai / eeloobcn mofte/ bat men à deifcyn beiEotamer- tiebanf^n enbetbatien foti^t tc bekommerenende. tcruinercn, infoobanfgeoptnte0t)e(iect6ttoetbpnbe/ tooibtcnbc))oo2fcl)?ebeonmfnnelöcBfi bejegftenlngije bt S^etftOe fcfjeepen acngebaen l0a$i boo? be j^loote Mn ben Stoet / enbe om bat ben ^ibmttael befelbe Commanbtïcnbe rotunde becfilaettfiabbe/be iStoeet- ftfie Paffen onde Zee-Brieveti niet te eflfmecen J b«t 10« iÊa/e(Iept boo? foobanigfie jp?ocebupten meet «!«mcec<nonfeec6ecöeptBöecaec6te / toatöemban ttb?lcnifct)ap ban gaet ^^o-idog. te bectoatgten Qon- «/enbe baetom biefaengaenbe gfteruft becfotOtege- iwttehjefen/enbebanöemieeec Ysbrantfe begeetbe «o^menof enbe toat Oib?e0 öaecüo. 3®og. op bat '"Womfangöenmocljte fiebben / enbe of Ijp fön wacpteenpofUlbebecblacinge ofte verfeekeringe 2P"'/''®'fooöanf8öengel9Cö fpnec <©nb«r-
f!lM""cöfeaenbe boo?fc6?ebe mi^&anbelingöe 'nocbtenjiin / nae öeBooceneöetoitfgfieett ""oetoitbcn j fuiienbe anbetflntö g^enootfaetftt ixut-
öpöeefibaec oppfie- «WöM tbatbe boo?fc6?eDeBlacöteo / enbebetjoetli tehflnS®^'^"'" cefpetttbe tepaeatle / ep begeer- poft / enbe bat nfet onbeclaeten foubemetbetegcn^ j66t |
tooojbigöe göelegDentDept ijaec ï^o.H3og. infaeeijjcUii __
telaetentoeBomen / 'tggenefiaet <iib.{)em ìgcccYs- brant uptbe name ban fgn j|tia(e(ieptguamen boojte blagen i 5&at öp op get boowöefiagen Reglement uan Marine ggeene ojbje^ ijabbe beltomen / enbe bat tjp ce« ben gabbe te ggetooben / foo toanneec ben Cbntng foU'^ bebelfebente conflbececenben toeltantban faecfien in SSeberlant / bat fgn |Ba(e(lept foube bonnen begcypen batbebeelgeptban ;Dome|li)cgue affaireji te3@atci: cnbetelanbe foogcoot enbe capabel toa^ om be belt:> becatienban Baccl|oogljj!iaog. foobanigUteottujjc:^ een / batbeuptBcemfcgefaetbenmetbe pzomptitvbe nietfionbetoetbenafgöeöanbelt / alö tocfanbecfinti foube g[)efc{)ieben. €n toat aengfnth bic ban |)cm be^ geecbe pofitibe berblaringge boo? grt toebomenbe/bat be felbe ban gaec ì^o. |14ο. mofle af baclen/aen be toeic^ &e gp be (ntemie ban fiin jUSaieft op bed felfjj begeerte gabbe laten ggelengen/enbebatbefeffbeonbettufrcgen belfefbeggebtentte3i|n/ banbe tnfojmatienbfe gaec 1^0. naog. paccaten omtrent be Schipvaenvan Neu·^ tralen geemaneert / ban ber felber intentie aen be gant Bonbeggeben/ ontrent be pointtenban £lucidatie , ofte foobanf gge onber be felbe / bfe ftin naa^flept aen- ftootelgcB oo}beelbe/id ooB boenen paffent gefpjooBen/ ombatbe Igeecen <ContncbU Commiffarifen fcBe» sireitte nenBennfffetegebben bangaerlgo.ill^og. faborable ^v&e^ öefolutfe/ op get fubfettban ben Igeer Ysbrantte te gupj8Bom^ebeneerii:en;Septemb}f!$ lefliebenggeno- 6ut>^te men/ toefgalbengpberbolgeniS goetggcbonben ga^- ♦"»"'"«· begaec ^b. te informeren ben gapr Igo. iÊog. Intentie baec Wneberbat/omme be ionfcjcentfen obergct boójfj fub jea met ben l^ecc Ap^iboom baec bc\)00tcnjj ggc- goubentegerbatten.
i^aec Ho. iBog. gabben ten elfden ^cptembpc foc- geftaen om mogen te fóupjj Bomen/alsi gp foube op?- beien albaetfleen meet bfenfi te Bonnen boen.
^ie^gp ficgbegofl tn'f|ai»flbanbefemaenbfgge- ioatitt teettemaBenimaerben negenden ©itoöpc fsnapêr 'efi""» gerefolbKEi/ enbe aen gemflbéftgieben bai gp albaeF notg to^t toiilbP berblgben /, «Ifoo men gier be/ig ÖJjaiif/ enbenabec belibereerbe ombe opllaende diCerenten metbieB}ootte tot onberltngge tontentementte abiu> deren/en tjtt nebec te leggen / «nbe bjlec bi ban ^tggee? nebop?f5iii/ im 9|lgenf be HeydeBenntó ggepien 1 aenbcn^iM:Appelboom<ei:tteo?bteatÌii<ialtoeban s weeden, ot» jte ilFecB.en tot ijeii feli^ narl^iagfie Ί ea topbersfufe baer'tbegoojbe.
gwam tabee baet boo? aenrabfngg ban Vraiick- conrdit rijck, enbeijiibaer op ggebolggt / batben veertien- totjjtc- dcn <®itobil|inotgraaeliter ©ergabecingge boojfee- b?acgt3önbebeiteratföeinj|antien banbeUHonftigfi STrac- banSweeden, foogfer te Itanbebod; benl^i^r Àp- tacti^en peiboom béi» felf#€rtc^O|binatlii Cnbope imttt^ ί?'»'""· lycBaengefec ^o-l^g. i^^eri ben^eec YsbriÌtf CjctraoibÌnaciiidlKtnffici: bahiiefen iStaet taSwècr den ggébaen / ombernietfggttegebben Het ban toegen gaec Qoog. ma ben googgfiggemia;> ben Coning ben negenden w^mber negen ien vySttgp tot <!£iucibatfeben getboo jgaenbeitrattaetigeteeiib^t
tOtElbii^hinPnyffen ben.eerflen iSeptcmlttï 0. fesenvy%h. ^{(goetggebonben bataen benjWé» meiben IgeecYsbrant ggefjCg^^iien fotd)e toóében > bat gaec l^o. j|I|o0.in 't gee{ieboö?r(g;ebe tö elrniégen 3gnbe^n meecg^g^ggemelben honing te ggei^ c ~ te Bomen / te tijeben waren in be vemietinge enbe iàtiebanget bOO?ftg)ebeTradiaetvan Kluddati^ te tonféntcren / hef bat be polmen baec inne goet enbe ten bfenftebanineberjgt? €ommecdeofte onbecgàn^s>
juf^ect moggten inoïben /'^e^^/^boojfcg;!^^ Traöaet Tan Elbingh infgtt volkomen kmditiBto wefcnbcrbleben. (SnbeilfeFtcattbin befegaec Haog. ^folutie bm ben ^gent be Hcydeeenben ièeep Appelboom becgantceptgt / enbe aen ben l^eer P»^ Beuninghen 4ÌÉ]ctvao)btnac{$ IRtnfQec ban befen ri$taettnVranckrijckge(onben f omte^reeBentot bec
^en |
-ocr page 571-
SAKEN van STAET
|
ï 66 y ^en 55(|TcI|op δαη Munfter bietj oocB aen öeti ©0=
--«ingDöanS weden gcDotepjotefiatfe iianBjientfiijap/
enüe öecfcec&ccingDe afJcoBeöert met föne tegftentooo?» iSifrcDo» öige toecudinsije tee Φο?Ιοφ nfet0 ooo? te öebben / Dat iian fjjnclBaiefïeptiBocgucten/ofte tot iiesi felfifp?cfubii ffcciit tieineenigec maniere (IcetBen ftonöe/ macc öat Ijp br ajient- oan Oaer l^o. iKog. eenige hiaten rjettoaettsi fcec beele fcöep injurieu5ofFenfiienenüeijeco«gcltjc&fnge ontfangljtn ÊLbeti i»eöl>cnöe/tcgentDoo?btg(|oo?bfcltictie occafie söebooi een te jijn / enöe ootft gecefolöeect Dabtie / fit8 met coiu fentenüeoimetltnge to^refponticntieuanben ©oninclj vanEngclancöaec aftecefcentecctt entjefati.efattfem repacatte te üecöcügDeii / öacc öeneffenji OfeilSai iejlept fommecenöe/ om acn ïlcm tot bicn epnöe te pje^ deten Öet tjfect ban ben Rijnfche Alliantie, ^en ^eec Ysbrant fcöjcef ttfet te fuUen onbetlaten bp be So- ntntbl. Siegecfnge albaet/ tontcarfebebboicen te boen/ ennaaentoufingebandet ongeljjt&bp benggemelben ï^cec ©tffcftop/ ben ^taet ban paec i^o. 3®O0. aenge= tjaen/mitfgabetss ban be hoftilc agreffie en depredai ien t{> bejS felfjï Ifêf liti £ albeceptg op be plaetfeti enbe berbanenban gaec l^o. flSo. onbecnomen/tcacDten té becDoeben / bat albaec geen liïefolutfe tot pje^ iubitfebanOaecigoogöliaooigecetöte faeifee gl)eno= menloecbe; fjpöooptebatl)aecllio:jlloG: aen 50ne bifpofittegljelatenljebbenbe/ om ban baec tegaen/ Q[ei foube oo^beelen gcene becbece bienft albacc te f)on« tien boen / fouben goebettiecentlöcB ten befïen öelfeben teintecpietecen/ batombeboojbecfjaelbeenbe anbe-- Ktebenen/ öem niet gebfentijabbe ban öaer Üoogö ïiaog. gunite aentl«»n fw? actoibecen ban 3Öne te Jiibient ï)upS6om(i? te toefen. , „ ^ , Keïw 3&en ïüeec Kdoc ©elt - Jgeec <0taef Wrangel, s'n maechteflactfn tocpntgfj bagljen ban baec naec ben Duyifchen Bodem te öac;i / om te beccicfjten 't gBecne biaec toe be betonile ^cmatuce albaec aengeflelt toaj$. ^ ' " lite©
g^e <i5?aef toan Dona foube onbec toelgemel Sitmee commanbere/ In eualltfpt ali ït. iKacfcftal. g^e éeecen ban 6et ConincftljjBe Commercie Collejgie Bebben aen ben léeec Ysbrants laten cepjefemeccn / bat fmhtc iStoeebtsi fcftip gljenaemt St. Andries beb?agt enbegftebefitneectnae Hamburgh, boo? een 5Scbec=
bige celapatie ban fiet felbe / met ({jn ingelabengoebe een / en cepacatie ban alle t' oncecBt / aengebane fcfie- ben/enbe bolien.
;©efen bui becce gefrtjjeben jonbe / toiect öem Ü^ecc Ysbrants beboo?f5 faeihe boo?oïb?ebanbeïftontntfel. üïegfccinge inrgeljjcr feec ecnfteitjö gecefommanbeect/ ali mebe bat fjet boifi ban 0et fcftip be Fortuy n,f en ban iieljetou|ievier^toeetfiDefc[)cpen afgenomen/ gece? (lituecrt mocl)te toecben/op bat get felbe bcquaem toai Örne cepfe te bojbecen/ Inelgemelte ï^oningl. ^egferfn:= ge Beeft fiem mebe in feergevoelijke termen laten fiia- gen obecbemeec enbe meettocnemenbe infoientieban öe iSebetlantfe €ommiff»ebascbecsr/ toaet ban nu on» langOieencöpV]eckerscenfcf)fp ban Straeifont feec tirannicque gftefjanbelt/enbeben ;Sc8fppEr metfiet Seootiboich tiptflfieplonbett / enbe QualjjcB een fjembt gelaten foube Rebben / 't toeltft bf ei te geboelijtfiec op- genomen toietbt / om bat men fepbe gfjeene be min^e ftcaffeobecbefcfiulbfgengeflatueecttetoecben/toaec ba^mu "P' motöte gtbiijcfien bat be iïegecfnflc aen foobanfge Rtiatif. ifteffcn ntet sn tonnibcerben.
®e l^cec Ysbrants flecft In November met btn »eec Rijcx-Canceiier enbe ben l^eec Sjjoc-iSaebt Flemmingh gcfpjóoclicn / acngaenbe ftaecSloog 31100» genbe iicfolutlebanbén veertienden <©(toöec leffle-- ben / eilöe niet anbeci ftonnen bemercBen / eli bat ftet ljoo?nemen ban Daec l^o. iBog. om bfe» Conìntfi fn't caiTeren van de bewufte Elucidane te gemoet te Bomco/
fiin iKaleftcpt aengiienacm toai. igp bonbtmebe ttielgeenfonberlfngefccupule omttent beintemieban naec JBog. om 't geen goebt enbe booi toebecsjjöti €ommeciie bien|iigt)onli«beboo?f5 Ëiucldafienbe- ttonbcn moc&te i»ecben/tn«t onderlinge concert |
in een anbec tonbentie te boen infÏuecftt/alfoo tttin am beelbeebenbeeltejijn/ toantoaec BetgöccneoocbtfT be blenfiiglj toai / genomen toiecbe ; mact j)» γ^κ^^ ^ geloofoe bat be ftoarigijept enbe difcrepantie fith onpn bacen foube obec'tbetetmincrenwatgoetofte weim dienftigh boo? be «ommecf fe gefiouben moeft tDcrh,»/ aengeficn upt öetgeen fiaec ^o. iBog. felfienijebpfpn aentoefen aen't Sweetfche Hof uooigeftomcntoas/ni- noegrjfaemtonficctbe/ batbanblejphe memntóie alle bc effentieele pointen ban Elucidatie geblfoutetrt y enbe gecejccteett toatengetoo?ben: ÖPijccftmctipm ή ortgcnegentBept ontmoet ban ijetElbinghs Traftaet » fi?ac{)te enbe in toefen te laten betblptoen/ onijtr pjefiiti pooll notljtan i bat in ben tegentooojbigen «Snaclftlieti <©o?lot!)/ Beteffcftbanbicnaen ijaec i^oogf nietgepreiieertkonde werden, om cebeneiUjOOJÙeltn aen tiacc i|ooö iBog. bp {lem obecgeftB?ebenjijp hoojj, temctbenacfïepoH banfjaec ïgoogO ΙΚοβ. intentie ontrent fjetgeeneboo?f5 toai / göeinfojmemte fuikn toecben ; onöectufftljen betftonbt / bat be bctouftt jufti- ficatoire declaratie nae ISeberlant niet foube aftötfonj ben 3t)n / enbe batmen gj^eoo^beclt gabbe 't felUe onno> bief) te toefen/tectoiilen menbefpeurbebatbe^em be5tjbeban()aec ]goog()jilog|tenbefttli ftgK&tentot een accommobement ban be opflaenbe biffetcnten nut bie iöroon.
IP fc8?eef ben achten twintighflen J^obemfict/tiat f)p be o?b?e om te becfoetften afftfltniie tcgfienta 25i(TcBop ban Munfter foube in't toet tb fiellcn. φβι gpfebect benomfangtibanbeütefolutfebantun veer. tienden (©ttobec/op Bet (affeien ban be bctoufte Elu- cidatien genomen/ iiantpbttot töbteentgBe nabei;o;< b2eitote);etut{ebanbebDO?f5 ifiefolutie bien^tglttt gemoet gBefien Babbe / alfoo pjefumeecbebat tiacrlo. flSogenbegemepnt fouben 5i)n getoeefl/ een byfondcr inftiument Ofte adtevanrefciifieban't Traöaetvan Elucidatie te boftt bjeffecen / gclgcB fp upt eenlsfteben be ^eeren l^on. CommifTacifcn bccnomenjgatiDe/iist fÖniBaiefiept infgBelpt&i ban geboeientpai! / tMtfict felbe op gBelötBe tojjfe ali 't opgBecitBt b)ei loeDti: κ niet gebaen moet toecben / bat ii / bp onderiiDge con- ventiei«fibocl) nabemaet Bem s^eec Ysbrantscenolie» cupmentübtfebect Bet nemen Dan be boojfj fiefoluilt gepaffeect / geene o?b?ei bien aengaenbe toesöc&ontcn toacen / ggeloofbe Bp bat gaec ^o. |@og. oojticclbcntK meecgemelbe Reiblutie declaratoir bat» bcn veertien- den <©ctobec boo?f5 genoeg/ en intentie befeiCoMiett mebe bolbaen te toefen i obecfuUF baec inm boo? ^cni niette ecccitBtenjgnbe/ enbe'töetfoetfisanafftlliii' tie tegBeni ben honing ben Engelant3i)nbeinfult&(it ^taet/ ali bp fön boocige tian ben negentienden stP' tembeclefilebenboojfs Babbe / 6o(l Bp nietfienbatfp langDberbltjf albaec fianeeniöBenbienPoftcnwnitii 6onbe 3iin / enbe bat bp geuolgl) ben tpt gebootennwi batBpbeBoo?be/ enbeootfe geBoubentoaiHfitttew- bienen ban Baec ©oogB JlSogenbe gunfligejetniifW öem bp bec felbec ïiefolutie ban ben elfden igeptt wKi lefileben göegeüen / om na "t ©aberlant te ntogp^ een / toaee toe öent ban met petmiffie be» öaef ««"f
iBogöenbeban nuafaenfoubep?epaceren/tttwmiD' bectoöl alle pöecige enbe efficacieufe devoiren fliinwn» ben / om Bet ooghmerck uan be coo?gero«iK iKog. JUcfolutie uan beit tweeden <®(toöiï βοο?"®^ teobtinecen/ enbe bei ^oningSi «efoWrtf^^iSKS; ten eenen of tenanbecen OecBcegen BeDBeufc/ tanratf
U^VUIII unii uè vwéìS IH"» aUBOIHiti'»" eilti
6o?te maiötigö te fullen too?ben/ immeci »oo? W (ÌaenbejPec|i-bagOenfian Chrifli geboorte, te^ toelcBen tgbt be Conintfil. «egecingfi fllUa^SiB ii te ftBfpben/enin een göecMpmen tpbt ntet een te Bomen. „„.„«taffitts
g^en lefien sSouemitec Beeftben «ngelft WC f dee oniangBi tot Stockholm aengeBomen/ ning pubiijeque audientie gefiabt / legge^ %
mentenafinfpnmoebeel0cfiefp?aeiB/ ^
<gö.Befcptbang«n anbecefpjaetfi ainniiKDii^j, |
-ocr page 572-
en OORLOG Vyf en Veertighfie Boeck. 555
, , i3Döi(ietenof Bupben toast lieii Conintic
„g-fjiüantiaecnaeVrancknjcfcijettcotben/ omme
öc Extraord. Ambaflade toegensi Die ïftcoon afte
r^iSn. ®enKefibentHeinsf)Mftföne opDetepfe
Ifraiik-gljffacilfteert / enbe De (ontfaöiftte itiet alle beleeftljept
" acn i^tofctfifie l^ofguamen bagelpjt ftlacftten fn/
teaftcnsiexorbitantien Doo? beCngdfcijein^ee/ te^
aenö oe ©nbctöaiien ban ble iftroone oepleeci / 'tgccne
h£ eenegencheyt tothaer Dan öie Jgatf e / fioe langec Ijoe
mKtDcDebecacöteten.
(0ninat)e6omen bcticïjtenvanonraet, ontrcntbc
fìuffe iiebbe bie Kegecinge getefoibecri / een
confiderabelaental ban militie/ toecbcnbe bpfomml·
ae üjfi op acht duyfent man begcoot/ROD boo? be 3©ιη«
tee na Lijflanc te boen tcanfpo?tecen.
löp'töccfoetftbanafftpentte tegfienben25iffci)op
' sanMunfterii! ben leec Ysbrantgijeanttooo?t boo?
M'titnllteïSöwanKHfc/ batfön ifeaiefieptboo? ben
KL tìcct Appelboom getboo?rcB?cbe becfoecöban gaec
bniiiËo.M.al boojeenfgentiibt obergefc{)2ebento3£i/
Γ'ί" öatÖP gecno?b?e0ab0em eentgc pofitijfantantwoort,
2oöhctöoo2f3f"bject toetetooeqtjen / maeebat|)P öet
fouöetappojtecen/ nfetttoijffclenbeof fijnHaajeftept
fouitc (icö Dacc obec met ben f erfien in alle billickheyc
Dcc6laren. ^at t)p ebcntoel tjem &onbe berfeecbecen /
baiDcnConingtj ongeccne enbe met deplafirbe on>
g^emathcnban benMunfterichen Ooriogh betnooi
menüaDtie / enbetoen<lebatfün|leje|ieptbe felbe
tot contentement fucmontecen motgte. ® at na fgne
opinie fiaetl^o. H^og.toace cebenenfouben gebben/
dcfdtiealTiftentte tebecfoec&en / (nbienbe felbe aen
flin jBaidlept inbe betoufie fjjne onglgelegentOepbt
i)al)tlcnoljep?e|ieect6et eiFed van Alliantie J baecop
iatr^oogö IBog.ftcD teggcntooo;bigg fonbeecben j
i&ae(tiatbennei{jt& toajsi bat fiaec niet alleen
tiaecttanfneOebjeetRetoacengebleben/ maec alsnog
tilfflcultetcben contentement te ggeben opbefubfibten
titefiiniBajedept uptbien()oofbepjetenbeerben.
tei^EecYsbrandtbaec opanttooojDe / batfjjnjisaief
dept tot ijetepfcl) banbefelbe fubfidien onbeboeg^t
tDaU/cnbebat I)p i|eet; Canccliec (jet contrarie fufti;:
ntcrtcn/ becbielcnin een twijfFelachtigdebath , tot
meeimalenboo; befen obec fiet boo^ftg^cbe fubject ge>
bacn, ©cn i^cec Ysbrants öeeft mebe goetgOebagt te
InfiftctmomteöeblienbcfeiiConingiffentlment / op
net fngout ban liaec l^o. Jll^og. iSefolutie ban ben veer-
tienden i^ctobec / op pet vernietigen vande Elucida-
ci?. enpatticultecl0cfeopbebegeerte banfiaec ï|oog
W om fjetgljeenc laat goot enbe bfenfi gginbeE-
wcidatientoaie/ ίπ een anbec conventie teïnfeceten/
™c Ijft Tradaet van Elbing tn ffln volkoomen kracht
Klaten. l^eec ïï0cic-€anceliec mobeetbebe felbe
wntbfngenbiebenlgeec Ysbrantboo? befcnfiabbf
SWftjcbctt/batBctincebenbeflont / batfönjliaaie=
itcptopbeboo?fc{j?ebe «efolutie betftlaerbe/ en te ben=
™ 35005 bette fijn femfmenten obcccenquacmen /
mcpie ban ftaec igo. iBog. fo obec Det beftouben ban
Elucidatien, aliobecbefecacfttban't El-
Z® s ^^ tegentooo?bige conflltuttc ban φ
"m / cnöe fioe f|jn ngajeftept fic() tn ben tegfientooojbi^
Oorlog tuffcfjen be bepbe fjoosSflcpi
«c Pactpen toilbe ofte feonbegöebiagöen/ batDp
't gijcenc boo?f3 fsS capoo?t toUöe boen enbe be-
W batbeiaoninglijtöe Commiffarifen ban fijn
ifn7 « geinficueect en gelafi foube toojben
""Wlienbaer obec met fleminconfecetttfiteliomin.
fiji"„^''^«cYsbrantsbenderden ïDccembectoebec in
iönbc/fieeftal nocfinieteclangtbeiï Co--
t ' S® positive verklaringhe , boec tOe jjp b? be bOO?f5
^«S bSs'Sf gccteben eabbe ; ijaec altegueeci
■«t w"°"^«Son{ngf)bectoaci|teabbe / batbebecöla-
' "iOfoanijaecï?oogö fflSog. ban te canfentecen inbc
watie van de bewufte Elucidatien foube fgn CÖetoeefl
baecfgn naejeftept be
«0ncntooo?bich betoom conditioneel, enbe met
•tehon h, We <neffectfcBeencn
« tartte te ntet te boen i ïwet €0. tep«teecöea
VDeel,
Op bat fubjectbe remarquesboo? befenbpbeï^eec Ys-
brants obecgf)efth?eb£n / in fpette ucgetenbe / b^t be
boo?f3 Elucidatie by onderlinge conventie enbe een for-
mele Ade van recifle tenietcööebacn moeftenhjet-
ben : ^t J|eec Ysbrants fteeft olJcoo?berU f)et felbe niet
foot)anig{)ic?ijH/ ofteöaec ^.lï^g. in'igeeheef-
fentieel endefolide toa^ contcntrmcnt eclangenbe fou-
bcn fgn jHSaicfiept bacc inne te gemoet INonnen iiomen :
^e]|ecccn€Dinmtpcien gcbbengl]cmeent battip
bact toe met ten pouvoir boojficn mocfte too^ben >
toaec op bp f)cm gbcfrpt toajs / bat Dp upt i^ebeclanbt
eenpouvoyrmetficl)gl)eb?agtj)abbe/ bat tod gebict-
gtect toa0 op een gge[)ecl anbec oogmeccb i maec eben'
tod naecfiin opinie foobanigD batiictopi)et casifub^
fect-gDeappliteect foube bonnen tooiben/ ingyebalte
tiaeclgo.ilgog. moc{)ten bomen goet te btnbcn{)em
iieec Ysbrants get becleenen ban be booift Ade van re-
cide aen te betoeeUn / enbe in alle ggeballe bat t'allen
ttïbenfoobanig pouvoyr foube bonnen obctggefonben
too?ben aljS begeect toiecbe. «©p be (laufule / fpjeec-
benbe ban bat De Elucidatien gecalTeert werdende ebCO
toel Bet (€cactaet ban Elbing m fijn volkomen kragt en
toefen bel)oo?be te becblpbe/upt bcacijt ban 't toelbe be
ïgeec Ysbrants boo? Defen be affiftentie tegeni Engeiant
becfocbt Babbe / en tegentooo?big tegenjs ben Biffchop
van MunAer Quam te becfoebe/toiecbe bp Beec C. toe«
becom göecepeteert Dee felbec generale verklaringe tot
meecmalen aen bem gebaen 1 bat / namentltjtb Beet
llio.j|Igog.fün|Ea)eflcpt tebecgeef^ p?e(Teecbenop
Bet fondament ban betooo;f5ttüiantie totBetp;c(te-
ren Dan be boo7f3 verfochte aaìAentie,tectotjle be fdbe
ingebjeecbe toacengBebleben/ enbenocBtoacenom
fÌjnlKaicdeptBetefl^ftvandefelve Alliantieii te Ιβΐ
ten toebecbacen / enbe bat fijn iBajeflept baec ban be-
hoorlijke fatisfadie genooten Bebbenbe/ Baec l^o. lEo»
oocb foube laten toebecbacen alle Bet geene rebelpcb en
be bilUjcb / en toaec toe fijn iKa jeftept bpbe (Ccactaten
geobligeerttoaSf.
g&e Igecc Ysbrants be boo?f? ÏJeecen niet becber boni
tienbe bifponecen alii om Bet cappojt te boen / enbe be *
fo^gBenbat Bemineeneanbece tfonfctentiebeiS i^o-
ningsi intentie nabecgeopenbacrt foube toecben / enbe
ij$tecabegBetoo;benBem naccbecB^nt te abb^cffecen
aenbeïgeec iSjic-Cancdifc / foobm te bcbo?bccen
't geene boo^f; i0/ α10 oocb om Bem bp ben fdbcn te tf*
claiccifTeecen ban een tto jiifdingBe / baec inne Bem bé
boo?r5 generale enbe tot meecmalen geceiteceecbe bei;s>
blaringe gebjacBt Ba bbe / ten acnfien ban be appacen»
tie om bien lËoningB tot be betoufle becfocBte affifien^
tie te bonnen betoegBen / alfo gp be felbe niet toel conciò)
liecen bonbe / met bc toerblactnge Bem btej$ aengaenbe
bp be gemelbe l^eec if^jjitCancdiecgebaen. Μψ Beeft
bebonbenbat benboojnocmbeïgeec bpbegeffPbe fijne
becblaringe Beeft gepecfifteect/gelijcb Bpifêcet Ysbrants
ben negentienden ^eptembec leflleben obecgefcBïeben
Batibe/ baec beneffenji fufiinecenbe bat Baec ^0. |@og«
bcj$ niet tegenfiaenbe totbe bolboeninge ban bie bp fifn
USaf. gepjetenbeecbe ^ubfibien gcBouben toacen j BP
bectcoube met De naefle gelegentBept beeuaem te fuUett
3ijn pets nabeti te abbpfecen* .
^eDecti^Bem'occblaectop twcebetoufïe poinctett
gBefpecificeect In Deji felfi boocigBe toan ben tweeden
Defec becblaect / bat fjjn Coningl. ilöaitftcpt fecc aen^
gcnaem toa^ getoeeff be cefolutien ban Bacc iio. |I@og·
ban te toillen toeüaen Bet caiTeren bec bctoufie poinCi>
ten ban Elucidatie, 'ttodcbfjjR ilIga}.oo?DedDebpee«'
ne formele Ade van reciffie temowen gBefcBleben /
batbebpoBeboegBDe lonDitiementionecenbe ben be
boo?f3 Elucidatien , foubeuptggelate» bonnen too?^
ben omme bat fijn USaiefiept genegen toaji allefinbt^
te nemen'tgeengoetendedienftig boo? De Commec
cfemocBte bufen: ^atfün Haieffept aengaenbe te
confervaüe van 't Elbingfche Traflaet by fyn volkome-
ne kracht becfocBte/ DatBaecl^o.lIgog. ficBfouben
ecfnnecen belangbucfge pourfuittesaen be felbe ^Be-
Daen/omtemogenBebbew contemementopbe fetou-
He poinöen van fatisfaftie, ente itt flBeballe petei np be
iongfte defeofive Ailkntk met Den iftowing ban E^-
-ocr page 573-
558 S AKEN van STAET
|
jgéf lantgi^ïiiotertKrtietjêeoelccDtmotsttocfiti/ batmet öeiCcactatettiuffiBinftemcnöeöaec loog8JKogen= De opgetetgt / nfet abec een quam ; bat fön Haajelltpt bericoutobe bat öacc l^oooB ji©o(jenbc be btftrette fou» iiena&ebjupc&en om'tfclbe necgfjenij aen teatttibue- ren / al? aen öe gedungen d ilay en bp Ijaer in 't occetiie= ren banbe becfocljte fatijSfactic gcbjupctn. m gtmelte tóeeren toonben met beel Delecfbe t jcpjcffJin öet defplai- fier fj}n IBajeftept obec be onoljcleoljentöföen enbe fc0aben ban Baec i|oog Hogenöc enbe ber fcibec Φη- bcrbanenaengebaenboojbe hoftile invaiien ban ben Biflchop van Munfter, en fijn iBajeflEptSS heitelijcken wenfch om bOO? eenfgc amicable Officien |)acc Ï^OOQÖ iiaoöBk'nbeeene honorabic Vreedete bonnen yelpen betfojgen/mctbetfelatingfie/bat Daeielloocli IKog. Iionnenbe ccfolbetenom fijn Jiaajeftept be bttbere bft= berfotètefatisSfattte te laten koebetbacen/ enbe öem baec boo? ban Ijace bjientfcljap betfeec&eren en g£tufi (lellen / ooth gfietuft enbe bcrfeeeUect bonben sön aUeiS banfön jàa|«ftcpt te erlangen toat (n tebelötööcpt en iJÜUcbiiept beltont / en boat ban een goet cnde oprecht Vrient gebefibereect fionbe toojöen t Ijet eeniglte point banOetbooift CcactaetmetEngheknt gDcmaecht/ 'ttoelffiOaec «Êbele oo?beelbenm£taltecompatibelte 3i)n/metbe (Scactatenbte fijn iBajcftept metflaec 1^0. IBO. ijabbe/ concerneerbe be havens aen de Noort- Zee,fnlietoeltbeiBciaenbe Heoerlanbtfclje iSoop= baerbp ftfiepen gelaten toajS vry acces ende reces, enbe ootB protedlie, maer nfet aen oe «©ojlocg fcljepen ban 6e ©panben ban Engcknt. ^e i^eet Ysbrants gabbe öetooo?noembe l^eecen niet ftonnen Wfponeten/ om Bern vifie ofte Coppe ban 't booifs ®ea£t aet / ofte ban De concetnecenbe artijtfeelen te geben/ ofte om poftttbe ijerfuacinge te boen / fioe becce ficf) be boojfj prohibi- tie motljte bomen te ertenbeten/enbe of aen be ^cùm lantfefiljepenban^oiloge niet alleen protedie tnbe Dooif5 i^fl^ensi ban fön ifeajeliept/ maec oock alle ac- ces benomen foude wefen. 'gatier· negentienden «©Ecembec fjS gel)00|t 8et ïïapi
ïSefoiutc po?t ban be fileeten ban Ommeren enbe anberc ftaec Hn"lffio· lioogB jlKogljenbe «©sbeputeecbcntotbefaetbenban Sweden,atljtetbolgDeniSberfelbec Kefolutiebanben feftienden beffS / gebateect DebBmbe in faetben / taet « benbe be fimpele ende abfoiure càflatie enbe betnietini oe ban 't betoufte (Ccactaft uan Elucidane (itet Diiboo- reni met be Kroon ban SwedenopgDctftljt/ mUfga= berli Bet b^cfferen ban 't tontept ban (Crattaet tot ne- derlegginge ban be Africaenfc que(lien/6iet bebooreni Oeabjufleect / enbe bat met foobane beranbecinaite alsi Ban bejpbeban sWeden in'teerftecnde tweede aCi tiibel ban 't felbe ®rattaet boatcn gebeficecct getoet fis a©aec op gl)eDeliöcreert5{jnbe / fsS goebtgijebonben bataenbeföeec Ysbrantfen CFtcaoiotnariji j®int(ïet ban befcn ^taet tn Sweden. gefc{j?eben (oube too?ben/ ÖatOaecto.Jl^og.inaiiemanieren genegen enbege? refolbeert toaetenmetöie iStoone enbe ben Confngfj ban Sweden te leben in alle vertrouwde vriendtfchap; |
be aengeen op 't polnt van de Commercie i naog. intentie notfitani niet toaji be boo?eM,l accordeerdecaffatie Ofte becnietingfjeban't ®γαπλ!Ι ' baec aen / ofte aen eeniglje tonbitic u blnbcn/ mS bien beele fön jBajcftept^ ccnftige εη tteratibe β bdl fimpehjck endeabfolutelijck fonbcc ecninel(n lm tie of bebingB/ tegemoet te komen, bienbolgi 1 ootb tebjeben sünbe bat baec ban eene afte gemaetbt / enbe ten boebetsjjbe onberteetltent toltibT fullenbe Ijaer boojtsi bercpt enbe beerbtgfi Houbcnnm Obcc'tfait banbe Commerciefoin'tgeneraelalJi m toebet5i)bt02.anben in'tparticulier mctfön iiai»
1icpt$iofbc0<©eautljocifeeibEn/eenenat!ei€onbcnfe
aen te oaen / 't 3p aibaec tot Stockholm > 't 30 aiijiit in ben Hage, fo alsi Ijp ïgeer Ysbrantfz boojnocmt't fcihê metbcuüüningenfïin ilSaieflepti iBlniftcröfoube abjufierenentnftfiltben. '
<€nbe toat aengfntb {jet tonfept ban (ïtattact obct «N be Africaenfche differenten boo? bcfett 0mto02ü£n /10 goebt güebonben/mtbtii Oefen in te totlligfjEtibe vetan- ί deringe ban be jijbe ban ^toeben in be eerfte en twede artijtnelen ban 't felbe Crattaet göemaetfit/ tnbj fulcx te condefcenderen, bat be felbe actjjchdinnftei
cBoutljeect toecben in boeggen en manfeceSfecnatioit genbe:
I.
AC primö quidem Serehiilïmus Sueci» Rex& ejuf- seei dem focie tas Sueco Africana, iuo quifquenomine, Ϊ5Ι renunciabunt quemadmodum hifce prcfentibusre- ^ j nunciant omnibus omnio accionibus & pretenfionibus nuttS quse ab iisin hunc u^uediem in iocietatem India; Oc- W cidemalis Fosderati Beigli circa didum Fortaluiuii! Cabo Gorgo Scdidtumnavim Chriftinaminftitutsvd mot® fwnt, qualefcunque ilte fint, aut quo nomine in· ftitutaefuerintvelinftitui poffint, ficutab alteraquo- que parte dicfti Domin. Ordines Generalis fade- rati Bjlgii, & earum privilegio munita Societas Indi» Occidentalisrenunciantetiam omnibusadionibusfic pretenfionibus quse ab iis aut ab ea in diilamSocietatem Africanam mota funt aut moveripoffentqualefcunqae e£e fint, fine ulla exceptionci
IL
SecundodidìusSeren. Rex Suecise, diöaqueejuf- dem Societas Sueco Africana didèisDominis Ordini- bus Generalibus diitaque SocietariIndiieCccidenta· lisFoederati Belgiicedunt &ineos transfeiuntomne juspofleffionemaccionis&pretenfionisiquasdiitase- ren. Reg. MajcftatasSueciasautejufdem Societas Afri· canaautre verahabuerunt, autfehabereputavernunt in fortalitum fetum in promontorio Cah Cir«Domini·
to, ut&omnejusabeodependensnecnonomniarc
liqua foitalitia & receptacula in Guineain AfricaiJilto- re fita, cum omnibus juribus ab iis dependentibus, cum hac renunciatione fpcciali quod nec altWìmo memorato Regi, nec ejufdem Societate Africana nec etiamreliquis ejufdem Coron® fubditis addiflum
____________________________ - -----------------------------------------τ----J___________________
bat Op ben felben ÏSoningB enbe f0n USafcdeptSi Mù fortalitlum, diftaque receptacula locaque ab iis depefl- nifiecÖ baec ban in be befte ende krachtighfte ma? i dentianavigare, aut ibidem Commerciorum gtuu
nlecefoube mogen becfeetbcccn/enbe tot naebecp?etibc ' appeiiereiicebit direde vel indirei» Scquoddiitu» ban bien becblacen/bat alljoetoel 0acc i^oogö liaog. Ijpboojgacnbecefolutfebanben veertienden (©ctobec leflleben/ommebeïtcoone Sweden te belieben / gije^ tonfenteectljeDBeninbccaffatieofie bernietingöe ban 'tiCcflttaetbau Elucidatie in be felbe cefolutte bec? tttelt/ baec toe niet anbersS taacengfletceben/banop •tva{lvertroiiwen,öatben f)Oògl)|igemelbe Koninglj ban Sweden ficnbeftnec ]^öog{)j|®og. goebc intlina»' tie enbe affectie tot fijn JUSajcftept / ban fpne jpbe ootB refolutelij^i-ke ende coidatelijcfc foub? Piepecen'tefs feet ban be Alliantie met be iSroone ban Sweden glje» maecht/enbefultrinfpetiemebefitö Beipen oppofe^ ren tegeni be violente aggreffien baec mebe Oe «Êngiiel» ftgebefen iStaet onbetmoebelfltb cnbebnptenceben ftialtebeelen banbe JBecelt op'tlftf gfteballenBab^ ïien/'mftfgabecsiooc& opbe bechlacingtiebp ofte ban toegen fön JlBajeflept itecatibeljjrb gftebaen / ban bat, tHfnDaiptigenjsrtoeÖiWm«n?falutaireconventiefeul |
-ocr page 574-
|
iicierealleaftien endepretenfienwelcke van haer die op de ghefeyde Afncntnfc Compagnie zijn oreert, ofte konnenghenioveert worden , hoe Ijnijhcic felve foudemogiien wefen fonder eenighe aceptie. ^^
Ten tweeden cedeert den gefey de Doorlugtigft.Con. raaW"'5cndesiclis .i/Zraiw/f Compagnie,en trans-
fcreertatndegeleydeHcei en Stetfw Gimrail, endege-
feyd; Compagnie vande Vercenigdc Ne-
d rlaflden alle reght cn polleilie van aÖien ende preten- fiêni! wtl-keiy'i&'^'^^'-Tde Doorluchtige Conincklyckc xüjdleytvan 5wffi/f« onde des felfs Africnenfe Com- „,nic, of in der daet hebben , qf hebben ghemeénc lijtfy Iwdd:η, op het fort gheleghen op Capo Cerca voornocnit;gclijtk occk alle regt daer van depcnderen- d- met alle de vordere forten ende vaftigheden in Gui- Kjopd.-ltrantvin yl/Wragheleghen, met allereghiren daervan deper.derendc, met defe fpeciale renunciatie, ditnogh de hooghftghdaghte Coningh , noch des feifi ^/ricis/i Compagnie , nceh oock de andere on- derdanen van de felve kroon , op het ghefeyde fort en de de ghefeyde vaftigheden , ende plaetfe daer van de-'eud.'rende , moghen vaeren , of al daer com- mercie drijven diredelijck of indiredtelijck, énde dat de ghefeyde Heer Coningh endede ghefeyde ifrimtiji Compagnie g^nfch niemandt , felfs gheen rremdelinghen , mooghen raeden , toelaten , of te bdlbermen om naer de felve plaetfen te vae-
liO,
jBftsJ bat baec teoljcn^ oot6 bc tonfiDeciible fom-
ttlEianhcindertenveertich duyfent ïïötiöaelöetii ίΐίβ tiooj iengoet gcöeflte üan Defc jpöe toasi oeattojDeect illtoilfibcratic banbc generale renunciatie ban allc Baectcntie Üaiiïiel op De Bantftlje iBuft ban Guinea, niil.i beuptlfcljtlinóc toan bcfelbegenerale renunciatie Intebclijcdöcpt cnöe üdlicftfpt oljcmoijctccct/ cnbe oli 1111 op hondert duyfent ïïjjcicïiafltiecsi ÖCfielt tefec» ti£i bc? üJictbt üm mcicflemclbe Ysbràntfz tot (i;i(Iuptcn ban'tboojfs €tactaet in biccboegen meöc ipEtialöcö gcautöocifeect/ baec ban ficm beljoojlflifi ptwvoir gl^bepefcfjeett εηΐΐί tocgcfonbcn toiert.
inöctoat aenóinoö be toctonselöcöinöcn btcniin Dan bt jpüe ban Sweéden fuiiincerbe boo?tiefen fn America tc IjcbDcn cljeUben/ fiS gl)£ccf0lbeict bat tolialbcn nabec expreffie van bewijs bpbett bOO^ nofniDi i^cec Ysbrantfz gebojbcct enbe bien cnbcc- minbfct op baojgaenbe iEemorfenbanben 3§ccc Ap pdboom öei gctoaegenbe/ nacbet DecicDtiitbi info?' mane Dan bc gcoctropeecbe 3©efl-^nötfcDe «Èonipag- nic bcfcc Sanben betfocöcfouöe too?ben.
Itlacc toöt IJdangbe be ghe-eyfle Subfidien over voofgaende tijden, mitfgabftSi be blacljtcn {jicc tJEi Jfotmtf Qljcbacn obfc befacchcn ban Groot lan, en- « Obec be Dilafting bie fXcc te ïanbe Ijoogec foube KctDcngcijecbcn op be 3©accn cnbe BoopmanftOap-- fliifnbc cnbe Uomenbe naecenbanOoften, ban nacc cnbc ban anbcce getoeften/. ίί berftacu/ batbe moc polnctcn Ιφ fooöEcrc baec op ban be 3pben ban weeden (luptcn bérmocbcn nocö nabec foube moogcn ®"bciigc(}aen/ altit'eenemael ongefondeert enbe rebenen baec toe bientnbc/ enbe bp wm lacere Ysbrants boOjnocttit oóth tm bcele boo?
aciibc l^eece ^toeetfcüe Commiffacifcn 6tacD= fw i tcofKinatt geöoert/ (onfojm fiacc ffiio. ilaog. ^lutie ban ben vijftienden Suguflt feftien hondert öQnbc O'inbt göetoefcn foubcn toerben/ S,. ^ öien onbcimtnbect obeCtteoo^ftlftebe le|ie
fel p' Wtbenbe hoogerebefwaerniffe opbeOoiler-
"e Lommercien, met be fêsEten alljiec aentoefenbe ^«cmmittccrbcinipt berefpectibc ColUgien term^ •mramcpt actonfprcect toetben bp be opgemclbel|ee« mecca o'W'fliiï®»' |
OOC& gefonbcn foube torrbctt «cn be ïïrfibcnt Heyns met aut|jorifat(c/ ommeinrasi bat ben oiKnuibm l^cei; Ysbrantfz booj bc rcccptie bi fti ban baec ber j tcocftcn inacljt imfcn/Ijan· ïjoofl) jjilDctjcnöc lafl cnbe DjbicjSjjicc tiinebcruatteocpf'jiïrfncn uptteboEi ten/ fulcrenöcbaEc't bcSiocjt./ tnilciibcbcboojfs^cs pefcOe.ciafaacn fonbecrefiimptir.
Ban Stücholm totfct obcc bic fìanbdfng gffrij^éi ben op bolgljcnbc toöfe : bat ben üiecc Ysbrantfz. foa aen ben Honing aW Den «itanccltcc Ijabbc te hennen gijcgcben/ bat Op bcgcecbc een confcrcmie niet >cl)ftn beco^bsncecbe ^ommiffartffcn/ nitoaec l)p i^eec Ys- brantfz monbeling te liennen gafben tcncuc'bnn be Scfolutte bie be l^eeren ^Staten »!0fncracl oljenomen tjabben obec ben ophef der Elucidaticj bc»ìion|ìce- cenbe baectiiebe fjjnep^inctpalen^ gocbe inritnatie tot aile goEbe fatijSfactieen iomentemeut/ befonbec be= tojjle Jjetbe nullo imoj maec om te bctoonen aen Swéeden een complaifance gefffjiet boas!/ enbe betojjl men opbiejübe Dabbe ait^t laten iticrcfun/ bat bie polncten toaren begcoottle enfüJaerfte.
gin Denemarken bihötj men niet bit 3act toeec aen/ ombenConingtefommccen totfecoticjSboigcnii laium SiHtantfe/ maec tjpfacjjop Vranckrijek, cnbe toiett boo? Engéiandt gljcfoUtcitcert om bie parip tie ftiefen/ enbe fu|tineecbe bat nocB geen rupture toasJ.
<©enfevendeh jfebjuatp actibectbc bact inflfis fifpt/ ©Jtnsi Adolph upt Sweeden; fpjatB met ben Conlng/ cnbe paffeerbe naemacljï na Spa om füne gefontöcpt.
©e Defcnbfnge bcc ïlcfccn ban Amerongen cnbe «„fceni Ysbi^antfz,, fn gualttept ban <2)ctrao?binatj» jKinifs m lurr- tersi nae 't iSooibcn / toiett ctmclüfh rgpj bc eerfle ^«f cfcn tiaec Denemarcken, b'anbCCtiaCC Sweeden, fiebbfn ben fevenden |)aec Igboil) ilSogècnbc booig(b?ag[)en/ toactt^; Eerftelijck: bat ftacc albooccnjS bcböoif5 Comi mifften aen te nemen/ gienootfactfit foubcn gijn een BecCteboennaecbc ^jobimicn/ baerupt befclbewf» pectibelijcl^ alDicctcc 3@ccoaberinge boarcn «idetcmi mitteeït/ omtcfien ofbp Bcniiipbenop fiaccpartirtja licrefaccfijfn/ foobanige o?b?e gefteit/ cnbe bc fclbc fuictiii ingcfcf)tt&t foubcn (tonnen 0)1 rbcn / batpctgett mogclöilJ foube 5i)nbe felbc te accepteren cnbc u»t tc boeten ; iCen anderen, bat ban nu af acn een fcbcccn tiibt gclimiteect cnbe bafi gcflclt motljte teecben/ftoc lange fp aen bc boo?f3 ccrpectibe Coniiigl. lobcn (du= bcnijcbbentebetblpben/ met bpboeningebatfp i^ec- een gl)cbefigneerbe€j;traojbinari0 iKinifterS benfcl? ben tÓbtoberftcccclKn sijnbe/ fouben bcrmogen Bec- toaensi toebcc te fieercn/fonbec nabcrcnla|loftcó?bje· baec toe ban Ijaec i^o. ίΚοα. ban noobente jjcbbcn/ oftctcmoeten afbjacBtcn: (€en derden^ betojjicinbe Keglcmcmen boo? <fij;trao?bfnarisi <0ebcpufcerbcn ban befen ^taet gearrcficect / en becfcljcpbcn iìcfolue tien ban ti)t tot tjjt op bat fubjcct genomen/ mcrc&ci jjfic bifcccpantie totcrt bebonben/ bat fp il^ccrcn gcbeftg- ncecbe €)Ctcao?binariiS lUiniHetiJ gctcattecct moclja ten toecben op ben felbtn boet / ai0 ben ï^rcrc ban Beuningen inbcn^re feftien hondert twee en vijftich in ^boecben gijctocc(l5ijnbe/ ofic aijS be ïgeccenaijc- traojbinatiss ^cbcputectbcn ban ben ^ract longirti in Dennemarcken g^ebacccEt Oebbenbe/ gf)etcactccrt toacen gctoecft/ öolgensi becfelbcrtcfpectibcbctlata- ticn bp bc Igeercn <0ebcputcecben iti bc!$ <0eneralf- teptö JSeeci5en-€amct: opgenomen cnbe gf^lootcn. 3©aec op gcbcltbeceett Sönbe/ iSBet boo?f5 eerfte poinct aengenotticn boo? notificatie/ jjct tweede aU nocD opgBeljouben/ cnbeöp Oct derde goetgOcbonbiit enbe betflacnmits? bcfente bccblaren/ bat bc gemels be l^eecen gebcfignccrbe Citrao^binaris iBiniftcciS in'tuptboctcnban be bno?f5 CommifTie refpettibe- li)t6 gctcacteett foube toccben / cben gciilcg mbe op bctt felben boet alsi ben gijemclben l^eec ban Beuningen in ben 3arc feftien hondert twee en vijftich in Swe- den ten bicnfte ban ben ^Steet gDebacecct gcbbenbe ge[)abt/ bocnmacl^ toaifi getcattcétt gj^etoeeft/ cnbe toietben gaec €. bcifottit liacc ban nu af aen totbe ccpfe m« öeöoogBacmelte ConinsiöcBe ïlobcnte toiU ^aa ζ Kti
cn OORLOG V)f en vserlighiie' Bouk. 555 |
-ocr page 575-
|
556
I <y6 y en picpacen / gcteeöt mactfien entie öouben / ootft alU
--toeenetcnbfenepnDebannolientoaii/ becbcccöigijen
enöe boen becbeecüigen / om fo tjaed Doenlflcft boajS / te bectcecBen : ^ijnbe öefc ionclufie gljefoïmcett bp Den
^Eerc vander Hooick. ffierfela- 55eFranfcheMinifler inOeSont bei&IaeCtK albaec tdt jtìan ben derden |©ac«aen Den Contngö / bolgcniïontfan» iraore β0«ηο?ΐ3?ί / Dot fön J^eec cnbe JlBeeftec niet foube jjsinfit. abanbcutneren bepactpebanDaec ^o.jlBog. maer bol^ fa'hpir'" Bomintlötftnaec bomen enöeoocbbolöoeren'tgöcene Sn ΒΛίϊ DPboo?€cactatenaenöaec belooft gabbe / foo fjp be ©jeebe tuffcften {joodfjgljsmelbe ìgo. JlEog. enbe ben Koning ban Groot Bi ittannien niet bonöe bemibbeUn/ metbpboestngöe bat t)p bieniftoningli uptfön %ec en |^ce|tecii naeme foube pecfuabecen bp be opgeritijce (Ccattatenban gace igo. j^og. IjepUgglijtii te bipben / tenepnöe0ftboo?ttcmcn banEngekndc gBefamenbec Dant te litgtei; foube bonnen toetben gejlupr.
^e l^oning macbte berbo(gen0 baec een magazijn / om een ggetupmen tübc tn Zee te gouben tien a twaelf fcgeepen ; maec f)p becblaecoe {ίφ niet op jget betfoecË banaffifienfiebolgenii iScactaet. msotu (@p twee betfoecben/ f)ct een caetgenbe een cebotatoic ©laccaet/ 'tanbec caeibenbcöetfetoutii/tiibenKei StnS.fiOintle Maire benfevenden Stpjllbooj ben «Cancci 6fm ic liec/^t(jatmee(lcctnb£iSiabtl)oubecop'SiSonfngl)i! m^ut lüaebtfloobetot antïDoo;(gt)eg{)eben: «Spgeteerile, Dat fj)ne H^a/rflept niet bonbe fitn / bat gp boo? be f^ublitatte ban eencebotatoic pattaet pctbac^ fou> tie gebaen gebben't toelcfi (itgbfg b)a$; met be befenfibe alliantie/ beelminmetbeninboubt ban't dertiende acti)cliel.(gelöt{i [tooagdgOebargreHaaieflcpt Deige> Uefbetlntecpjetecen) beiftaen toojben/ batbegeati^ tatQueecbebontgiienootb;pe enbeopenbacre boetbin- 0genin ft)n(®ea lieetbensiXanbenenbeïiötbentom^ jpeteecbe/bjanneetgpfgn boltfieten fe!f$ niet ban ttoobengabt/ bot()biegijenootfaet&t3i)nbcte moeten emplopcten / 'tfpom Ijen felfite befenbiten ofte fön bontggenootte affilleren/ bat aijSban alleb^eembe biecbingen (til fouben moeten ftaen / enbebpgtjebolge oot& ggequaUftceeit b}a!$ f|)ni0nbcrbanen upt alle bjeembe bientlen tot Ijem te toepen. (Snbe om te beto> nen bat be l^oningg ftin boirb feifjEi ban nooben Dabbe / fepbenbeboo?f£fijebel§eetenbatfrn jBaiefttptS Ca» yitepnen naec Noorweghen, Holfteyn, enbe lutlandt flfgöcfonben öabbe / om ^cebatent bolch te pjeffeten / enbeoocftecnigfie naetLubeck enbe Hamborgh om We te toecben. i^p öecft l)tec op gljcanttoooit/bat Ijaec feggennittbolboinbetoa^/ omtegbenüi ben hlaecen (€e)Ct ban 'tboojfs dertiende ariöthel toeltfee eene genet tale en ongelimtteccbe toeibtngge toeliet / en bp confe^ eucntie een (liiftoijgeent betbot ban tetotatie ban fijn jR^ajefteptiS (©nbetbaeinn / tecbeinljaeci^o.jeog. bienft 5ynbe / te meec / becmitjS ben ^Kontngl^ in bjeebe tua^ / enbe niet ban noobe gabbe al$$ een b)epnig{) ^ee' bareni boltlt totuptcuHingOe ban fcsaa.hcftijeepen ban(©02l0gi)/ boei) fcBeenljoetoel men albaet fagB/ bat booifcD^ebe patcaet bttteect / gaec ^0. H^o. geen bolcb foube afgaelen; batmenetgtec baec bptniiben petfifleecen / fonbecBetfelbenaecfönbecfoetlttemop bificeten/ besiaengljefien / toasi ban eene ggeljoogije enbe in be iHSilttie Wel ecbacene Sfflciecea aengcfpjoo ben / btel)arenbien(i aenga» ^o.Jüog.pjefenteec
b(Cji6omflegpbebefegggen te moeten aftoatgten / e«c gp baec op een ^ofitif antbooon iionbe geben / boe« aentufün<@e(ommitteecbendbaecbp /batrDnjnaa)e<= (leptioel Mtgte/ tiatt>eboo}ftg;ebc H^eecbaecaen^· 0elambi(i0· |
- tti miDt/ga.
ban Groot Brittannien ben vierden ba» "b^ròìSP maent öabbe laten publtceecen i boojftljjebe ΐιηίΐΖ lEog. tefoliitie bjacljt mebe / bat nebenjï tjc ({ibj T: göecaifonneecbe b^tcf acn be Coninglj foube ahefonh η hJetben/toekbe noti) niet jjabbe bebomen / enbeöaEt omme eene aubientie bp t)oogö(lgf)enielbe jia^ ! üeptbetfDtötommonbElingi) teeïpUceeten be imm. tie ban öaec I0oos!) JlEog. in boD?fcf)jebe refoimfe bef bat / gljemertfitliacc toogü jflSogtnbe mtiZ manguettbe. ©en üoningf) tjaDbe ban bcojlehm 3©oonfbagö met groote paiientie fjem gijeiitten te tjooten / enbe Ijabbe gebackt met befe oljelenenififB niet gualijch te fullen boen / niet alleen ijet lactdeat- tötbel bah boo?fiö?ebe Manifeft, {hJaec ban jjaccfto ^og.rcfolutie alleen fp^ath) macr ooch Deganiftoè temuc booste nemen entie ban pointttotpointjhooa» gftebatÌjteiKaiefifpt aentetoöfcn'tgeenebaa onte noteren (lont; op&etbeginfelbanaltoaetbtn «Εοηίπα ban Groot Britcannien fetfit bat fgne ©nbecbanm ban Baec i^oogö JBogÖenbe Ooft en Weft Indifche Compagnien becl fcgaben enbe injutien hiaten acngijE» baen / geeft gDcfergt bat gaec l^oogö jEooficntie fnlficnopt boo?göcöomen toajS / maectwl le Rove- ryen enbê onlpbcljjcSc biolentien bie be e^nfljclft^ ^atieaengaec ^oogg ll^og- (@nbeibancn gatiCn gepleeglji / lDeltbealleombatfegeenSinbetinticla(t= (leacnggeftelbe^rattaten foube ggeben/ boo^ccnc^ P}«j!a{tjjt&tl ggemo^tifitcert toamn / enbe naetiec ganbtftonbeben ©oningftban Engheiandtnictljciooi nenbattectenrenigg figip banfön «©nbcrbanenlti Ooftof Weft-Jndienggenoomenbjaii /nieecalto lijcb batt er eenige fcgeepen in Afïa enbe eenigeitt Aftio upt ^laetfen bp gaec lüoogl) Jlfêog. €>nb(ct)amn be; Ugectgfieöouben / gettoeltö boojeen gljep;flctif(nDe 3©et bp alle !Sontngi en enbe ©?inccn / jaefelfi tipbe Engelfe JiatietegenjS alle enbe eenpbeitoleilie ojjtu» feett / fultx Baec Jgo. naog. «©nbetbanen bat rfttit8i> b^upclicttbe / niet bonben bectlaen ttecben/ be (jfond» fe ^atie of pemant beronggelpc&t te geblieii / ctinttPtl bat gaec l^o. iBog. om b^ebensi toille enbeb09;Kn toe^ gïjebenbe goebtgept googgggebatgte Cotrtnijtclioft iiabbe Hm ^nbecbanen baec toe te bQillenDoutKP/bat fp ober get felbe tontentement foube ggebentnbeigoe^ bingeboen.
(©pöctaffenbentoonbi ©ij!i-3llt>tttira(ibeRyyKr, toaecuptben^oningg fcgeente luiden bebiüfcn/ üac gaec ]|oogg naog. ^ggreffeursi toacen / jgecft tf fUtt gebient ban alle be bonbige en folibe rebenen enbf moti» benlngaec l^oogglEog.tebuttic / beawtooojit op öejiRefiïientiiDouningh iBemorfe aW anim ψ' pieten tiem fucceffibclötft toeggefonbeji / ïitïf ' enbe foo 6oomenbetot getUctfte UttgtfertUan »« bo0?ffrj?eebe jiKanifeft / fönbe get fe be bift ^oogO ilSooggenbi boo?geenoembe üïefolwie m" fpjatB / toaec in ÖP meetBooggflgBebatfltt jeliept aenggetoefen fieeftbe onberb?ecceelj)rtütpw enbe exojbltamte ban 't ggepofeetbe / enbe ρ Ρ iKaiepepbtbitgBeboogfienbeftem een toet ff W™
(iellen / tot notoire berongelijfWnggenbanfijn WW^
(lepts (©nbetbanen / enbe tot alle berginberingne w»®
Bebben/ totbettoillinge ban begeer ban Beverwcerts ISSSmXn ESS^^
p^aetfeenbeanbetfints / foube be felbe fionnen beftoo.
.SSSS«Si
pabbe ! bat gaec (go. jiaog. ten bien epnbe aen hem ge? Mfolbeect gabben be ^eer Amerongen te fenben / toeici
UUU UUtl, WUCt-IUUUCUUCIIiyjVOÏM/ »ΙΙΜ«·ίί·"·"--
6omen get geene ftem bien aengeenbe toebetbotin !»« be / bat gp toel facg / bat foo bit eÖePia«if?ert mtg toojben/be Commectic genoegfaw PilEefo^S tiaen/ felftf bana©acenlnben<©o?lo0ie(n0ieBi"P» gebbenbe.
3&Élieetetoan AraerongbcofirecgDïw» ^^ DttDoIgcnbc
SAKEN van STAET
a©pberi bJasitet Santgefeomenfiaec ftn |
-ocr page 576-
en OORLOG. VijfmVeertighfle BoecL ^57
|
léruBievan de Hoogh M&g. Heer en Staten Generael der Vereenigde Nederlanden ^gor de tieer Godort Adriaenfz, Baron de Rede,Η eer 'Vm Ante. GinkehElfli&c.Ge- àtb. inhaer Η. Μ. Vergaderinge van we- mi de Trov. "Van Vytrecht-,en Extraord^ van wegen deje Staet aen de Ko- ning van Denemarcken, Noorwegen^ &c.
IEn ur^.m : De opgemelte Extraord. Minifter,fal na genomen affcheyt van haer Ho. Mo. mirlgaders na (ienontfanghvanfyne Inftrudie, Credentialen, {nverJre noodige Suicken en behoeften, fich begeven over Lant na het Rij ck van ^imumarckti.
Ende en paiTant, fonder publijcke audiëntie noch- tans deDuytfc Vorflm , Graven, Hetren ende HanJ'e-SteJen, die lly in lyn^" ^^^ aendoen, van wegen haer Hoog m"o. faluteren, en de fel ve verfeeckeren van wegen haer Ho. Mog.goedc wille tot harer Perfoon,Stedenj cn on- derhoorlge Landen en Lieden.
11X*
Komende tot Kopptnhngm ofte ter plaetfe daer den liooggemelden Koningh lal wefen aen te trcf}cn,fal den fclven fyn arrivement notificeren, en met de eerfte ge- legentheyt audiëntie verfoecken.
Devoorfchreveaudiëntie afwachtende, fai fichon- dertuflchen dienen van de informatie die den Refident U Mmt, by hem te ontbieden, hem fai konnen geven vande inclinatie ende beftant van fy ne Majefteyc ende desfclfshoogeMinifters, opdedevoircn by hem inge- volge van haer Ho. Mog. voorgaende Rcfolutie, ende fpedilijk die van den Jtrden December leftleden acnge- went,
V.
De eerfte publijcke audientieby den hcogftgemelte Koning bekomen hebbende, fai naer overleveringe van f/neBrieven van Credentie, doen eene bequame ende complementaire propofitie, mctverfeeckeringhe van haerHo.Mo. beftendige,oprechte vnentfchap en gene- gentheyttotfyn Majelteyts Perfoon,Koningl. huys.Ko- ninghrijcken, Vorftendommen, Landen, Lieden ende Onderdanen, daer noch by voegende, 'tgeen hy Heer Eïtraordinstris Minifter nae tijdts ghelegentheyt ende conftitutie van faeckcn,faloordeelen dienftigte wefen, endcTooifz, complementaire propofitie gheeyndight hebbende,verfoeke· byfynMajeftey tof voor Commif- [itifen naedcr gehoor t te mogen worden op \ geen hem in»Mi)^«ij gegeven is.
Dm in cas de voorfx eerfte audiëntie naer ghelcgcnt- ncyt ende de conftiiutie van tijden en faecken in Den· «Wt^n pritiatim foude mogen worden verleent, fai hy necrExtraordinaris Minifter nae de voorfchreve be- quameende complementaire introduöieof inleydin- ' ' n^Hediatelij ck vervolgens proponeren, om gheen tijdtteverliefenhetgheenein het Bf^fwAendeeenighe ogende artyckelen van defe Inftrudie ftaet geexpref-
. Na defe audiëntie, fai hy vervolgens faluteren de Ke- ""/'«Mende Prim van Dennemankm, als mede de voor- van'tRijck, doende aen de fel ve na- werlevcringe van de Brieven van Credentie endead- "'"y^Jeaive tot dien eynde hem medete ghe- L ''°°^^iighenaenfpraeckende complimenten als y^rgheleghentheydt, endenaer advenanteiipro- credit by fyne Majefteyt oordelenfal
Kmir^ private audieütie by den hooghfte.
niitt»!^ rot conferentie met CommiiTariicn gead- |
IX.
Datnaedemael door dc enrecbtvairdighe ende vislente proceduyren van den Koningh van Gnmt Srittanniev ende eenighe fyner Subjeólen , fonder eenighewet- tighe öorfaéck ofte redenen, verachtende ende verwer- pende alle falutaire ende redelij cke aenbiedinghen ende aenghewende oiÏcicn , om als onder de voorgaende fucceffive Koningen fijne Voorfatcn met haer Ho. Mö. te blyven in goede vrientfchap en correipondentie,niet alleen veele goede Ingefetenen ende Ondeifaten defer Vereenigde NederlantfeProvintien ί» tare Navigatie en Commercien feytelij ck zyn geturbeert ghewotden ; niaer dat het den ielven Koningh oock ghelieft heeft Cgh tot fo vymtlycke aggreffien , rupiureendc openbaren Oor- logh tegens defen Staet ende de goede Ingèfcteneri van dienuytte iaeten door het incorporeren endeweghe- menvan Laailert, Stedeny CeJlecUn, inde fert/o,mitigd- dcrs door het aenhouden, nemen , opbrenghen ende cor.fifqueren, oock bevechten ende in de grontfchieten van Oorlogh ende Coópvaerdy - fchepen , met de , ingeladene goederen tot<>«i/fr</r«e^<!/|cj^ verongelycl^ngbca van den hooghghemelten Staet, ende tot eftimable fchade van de voorfchreve goede Inghefcten ; ende dit sllesfender dat tenig VHrgamde ingelijckjofgbnailt van defer zijde aen of tcghens de Engbelfchen is ghedaen of ghe- plecgt, noch oock n*( voergamde friclamatie tfti denUH' ciati» van Oerhgie, haer Η j. Mog. derhalvcn ghenoot- faedtzijngheworden, nae de wet der nature ende het rechtdervolckeren , federt eenighen tijdt herwaerts de wapenen aen te nemen, ló tot afgeperfte tegenftant van de voorfe, vyandtlijcke proceduiren » als tot, redres ende reparatie van de verongelijckinghen ende fchadeti daer door mrecbtvairdelijck, gheleden , ende dienvol- gens mede van defer zij de, tegen» den hoogftgem Ko- ningh te treden in openbare rupture , ghelijck haer Ho.Mog.voor eenigen tijdt metdefelve inopenbaere rwprure ghetredeniijn, en daer van oock niet alleen aen fyn Majefteyt door den voornoemde Refident Lt Mair» nemacr oock aen eenenyegh'elijcken by verfcheyd® voorgaende publicatiènkenniife gegeven hebben,
Sulcx dathaer Hoogh Mog. fich niet alleen al vooB lange met een aenfienlijcke macht j footer Zee als te Lande, hebben gefterckt, endealnoch fyn fterckende i tot afweringe van de verdere qüade deiïey nen der En" gelfche.
XL
Maeroock goedtghevonden hare goede vranden, Bontgenooten, en Geallieerden door Extraordinarie Minifters nader te laten repréienteren, endé tedoén begrijpen, hel groot onghelijck dat den ConinckVan Grm Brittannien haer Ho, Mog. met den voorfi onregt|·. vaerdigen Oorloch is aen doende.
XII.
Mit^ders het pericul, dàt oock andereNaiien dé Zee frequenterende, by faulee van gheiamenlijck ende vigoureufe tegenftiit, evldentelijck fai oyer* komen.
ΧΙΠ.
Gelijck fmlcx onder anderen van mi af en klaer·· lijck ende taftelijck af te nemen is uyt dc declara- tie die den hooghftghemelden Coningh vaii Grcot Brittannien albereydts den vierden Marty leftleeden heeft uytgheghe ven, den oock hooghftghemelden Ko- ninghvan Dennemarckenden ƒ»ƒ?(««</«»dcrfclve.macut, by haer Hoogh Mogende toegefonden, houdende on- derandereh : Dat alle fibipinv/m wat Natie dit fende mi·^ gbett wefen, inbeiiende eenige Gêederen, Cupmtnfibappea , φ* Perfconen, hier te Ltuidet'bufsburende t mtmttendegbenc- mm'naerdenie dotr dt fcbepen van Oirtigbi , ef farti- cHlitrt Cimmiffievierders van Engbelandt , ghtcendemneert ijiivtrk}iurtfiudenwrdinvan goede prijfi, gbelifckjnedt al- te Gtederen ende C»ofmanfch»ppiH , van Wat NatiM die feudi nugben wefen, vielckj gïeladen fulleit tifninHrigié fcbepen defer Landen ; Zijnde een iëer verre uytficndé ftec- ke, raeckende alle Koningen, Republijcken, Vriacpi en Potentaten, gheintereffeert by het ftucfc van de gotie, ghelijck haer Hoogh Mog, fuldtx iyoe Màjeftey t
%aa 3 by |
-ocr page 577-
558 S AKEN van STAET
|
i<56c byder felver MiiH vc van den voorlz feflitnden Marty in
___ 'tlange en breede hebben geprefcnceertjdaer toe gcrc-
fereert wert.
XIV.
Trachtende alfoo den voornoemden Coningh van Gtó» Brittannie»idoo<[ de voorfz en andere onrechtvaer- digemiddeleameer, de Commercien van alle andere Natilo tl riijinerin, ende aen de Engelfe te treckeh > oock vervolgens degeheele Werehvarehecmoghelijck, de Wetende de Mate te ftellen.
XV.
Omme alle 't vifClcke dan in tijdts voor te komen , en te ghemoedt te treden, haerHo. Mog. niet alleen voor eenigemaenden by fyne Maj. door den voornoemden Reiident Ie Maire ende haere Milliven als mede in Vratjc- ryckj, ende Sïi/iAwconvenable deb voi ren hebben laten doen, nemaer oock door defe Extraordinaris befendin-
iiericulen hem en fyne Rijke over het hooft hangende, lyHeereExtraordinarisMlnifterfal foecken de felve iyne Maj efteyt te bewegen, offl nefFens haer Ho. Mog. ten fpoedighllen Je Wapenen tegens de Engelfche aen teriemen > ende in diervoeghen den Coningh van Groot Brittan-
gaders tot rufte ende Vreede, met alle Nabuyren, te helpen difponeren,
XVIII.
Doch by aldien hooghftghemelde Majefteyt buyten vermoeden daer toe niet foude m ogen wefen te bewe- gen , fofal hy uyt de Name ende van wegen haer Hoog Mog. folemnelijck verklaren, datin allen ghevalle den tijdt nu meer dan gebooren is, dat hooghftgfcmelde fy- ne Majefteytghehouden Is, haer Hoogh Mogende by te fpringen , met de auxiliaire macht ,ende op den voet breder vermeit in het Traétaet van a mpliatie der voor- gaende Alliantie in date den negenden O&oheij'eflienben* dert vier en veertigb op den feventienieo luny o. ft. des laers fiflienbondertfeven en vyftigb luffehen hooghgemelde Ma- jefteyt cndc haer Hoog Mogende aengegaen ende ge- ilooten.
XIX.
Dat haer Hoogh Mog. niet alleen hooghftghemlde ijrne Majefteyt daer toe zij η vcrfoeckende, maer oock aenbiedende 5 om 't voorfz fecours vaft geftelt, ende tot de effedive proteftatie van dien de vereyfte ordrc gegheven zijnde, fich onderlinge naeder te verec nigen, ende te vergelijcken op de vergrootinge ende winM«r//»r/Bfin van het felve fecours, tot defenfie ende confervatie van elck anders Rijcken ende Landen,mitf- gaders Navigatie, Commercie, ende hebbende gereg- tighcden.
XX.
Ten wekken eynde hy Heere Extraordinaris Mini- fter,metfpecialeprocuratie noodigtotfodanige Han- del , over vergrùHinge der iehsfde fecmrjjen , of fubfidien lal werden verfien.
XXI.
Indien van w^en hooghftged. fyne Majefteyt de Mtdimie ende Officien van intereilïe tot een Vree- digh Accommodementtuffchen Engelandt ende defen Staet fouden mogen werden aengeboden, op 'tfonda- mentvanhet vierde Artijcul van dc voorfz Amfliatit van AUiantie tuffchen hooghftghemelde fyne Maje- fteyt ende^aer Ho. Mog. op den voorfz feventien luny O. ft. fefiitnbsndert feven tn vijftigb geflooten , foo fili hy die mogen admitteren ende aecepteren op dea |
V(7et by 't voorfz vierde Arrtcul geprefchribeert.eh miM « den hooghftgemclde Goning dien onvermindert rffVt t/fyWifff«;?i</i/a;prefterende, ende voldoendede fé" courffen offubfidien by defelvegeamplieerde Alliant belooft, te meer alioo nu al veel meer dan drie ma,nd na de gedane folemnele advertentie van devoorlz" pleegde Hofliliteyren zijn geecouleert,
Ende fai hy't voorfa beloofde fecours vorderen in ^f/f,volgens de optie van den geaflailleerden by 't ncbl Articul van de voorfz Tradiate, in date den tiethinim OttobsT feflienhiiriilert negen en veertigh gcrefolvcert en bï de voorfz Ampliatic van dien in den lare feftiinuldmfl venenvüftiibgcconünneen.
XXIV.
Appuyerendealle'tgeene voorfz is met foodanighe redenen en argumenten als uyt voorige Advijfen,Re-
ge de felve wel hebben willen doen reitereren , en na- ! folutien, en Adten van Staet konnen worden getroc-
der bekrachtigen. ' — l----r·--------1-------1-----
XVI.
Ten eynde om zijn Majefteyt vrunt nabuyrlijck te erinnerendefwarigheden bem ende p/n Rycke, over 't Hooft hangende, by aldien de Engelfche haer Hoogh Mog. onmachtigh fouden kom en te maecken, om haer Geallieerden ende Bondtghenooten in tijden ende wij- len , als de noodt fulcxfouden moghen verey ffchen, de hant te bieden.
XVII.
Mits wclcke ende andere rédenen meervan fyne
ken, en by hem na fyne verkregene kennifle van faken voorts geexcogiteert, cndé tot bereyckinghe van haer Ho. Mog. oogmerck en intentie hier boven geexptef- feert van de befte operatie geacht fullen worden, daer toehemoockalle noodighe Retroadla nevens defe In-i ftrudlie, gefuppedieert fullen worden.
XXIV.
Salvooralfooby iyn Maj efteyt als ontrent des felfs voornaemfte Minifters , alle moghelijcke devoi- ren aenWenden tot -vaji ftellingh ende prompte prifimty ten minflett nan bet ficeurs , by de Alliantie fpecifiquc-
Majefteyts eyghen intereflen , mitfgaders van de 1 lijck begrootjteweten,vanƒ»!</«}/»«» Soldatenof'tequi·
valent van dien,'tfy inGelt^ Pici^jTeer,Mafita,Scliiefs-lit- iii/fi/i, of andere Wareinen Coopmanfchappen in de Rijcken en Landen van fyn Majefteyt vallende,
XXV. 1
Daer by voegende, dat haer Hoogh Mog. foodanigli
nien,totafftantvanfoopernicieufeprocedurcn, mitf- j fecours van fyn Majefteyts equiteyt ende van deS
felfs Conincklijck ende genereux gemoet tenfpoe- dichften fullen verwachten, ende t' eenemaelvertfou- wen dat 't felve niet langer en fai worden ghcdelayeert, foowanneerfyn Majefteytfickfal gelievén te erinfle· ren met hoedanigen promptitude ende met watfucces haer Hoogh Mog. fyn Mdj efteyt inde gepuffitrdtii Oer- /ijfffl tuflchen de Noor der Croonen gheadCftcertende by gefprongen hebben, fullen fyn Majefteyt uyt den ra- me ende van weghen haer Ho Mog. volkomen veife- keringhgeven,dat, by foo verre hem diergelijckeat- tacqueende Oorloch van wie het oock foude moghen wefen,«Iswaermede defen Staet tegenwoordighwort ghedruckt. 'tgunt Godt verhoede, naemaels mede mochte overkomen en aengedaen worden, haer Hoog Mo. fyn Majefteyt al wederom efFeftive fullen byfprin- gen met geen mindervigeur en couragic,alstenvooni tijdeisgefchiet.
XXVI.
GeduyrendefynTcrblijfin OéHemerckf, enweUon- derling op fyn vertreck, fai hy haer Ho Mo. Staet,Wel- vaert. Navigatie, en Commercien, allenthalventea beften recommanderen en patrocineren ,fo by hoost; gemelde zijn Majefteyt, als oock by des felfs hooge Mi- nifters.
XXVIL
DenRefident/eMeir» fai hy des noodigli wefende. in fyn credit ten Hove ftercken, voor foo veel m hem
IS.
XXVIIL
VJ'
Ooekfaihy in't wederkeren de Hertogen van
fieyn, Gmirf, ende Sinderborgi mitfgaders die van de op
gemelte Wante-Steden, en paffant wedermogen g^en
groeten,ende haer in difcretie fomniiere openinge ο ^ van'tgeeneby hem fai wefen ghenegoti«ert, foeck van mede nevens defen Staetten beften van u
gemeene welvaren te willen copereren.
XXVIOL Met dè Ambafladeurs ende Minifters
Keyfer.Coningen, Republijcken,
taten, ende Stenden, met haer Ho. Hog.in^j
eie, VruotfchapendeNcutraJiteyc ilaende, <we |
-ocr page 578-
|
Coppenhagen fouden mogen onthouden, fai Iiy naer g^oonte tenbeilen cor^^^nderen.
fai hy voorts boven deninnehoude vandcfeln- (Iroaic henueguleren ,naer al 't gene hem hiér naer by
Cjl,rijvei]s op voor te vallenefaken , ioudemoghen vertien aenbevolen, en 'tfel ve naer fyn vermogen trag- .„.eeffeauercn.
Sa! oock met deHeere van Bemiingben emàcTfhra^ts , Extracrilinaus Minifter in Vranckryck_, ende Sweeden jflpt-aiie, als mede met den Ambalikdeur vauGegb , uftedsiiMinilter die hier naer in EngeUndt foude mogen Refuleren, correfponderen, en de felve bekent maken, 'tguntbyheniinkrachte defesvantijttot tijcialwefen i.-rrigt.en voorts van 't gunt wyders tot hare narigtinge (aikonnenftrecken.
XXXII.
Den ghenielden Heer Extraordinaris Minili er fai by alle goede accafien ende gheleghentheden , foo by ijne Majefteyt als by de voornaemile Minifters van 't Hijek vülghens ende in conformite van haer Hoogh Mog. Relblutie ende authorifatie van den een en ινιίιιιφι Marty leflleden, devoiren doen, ende goe- de Ofiicien aenwenden , ten eyhde den Collonel Mete- rwlt. Collonel Gpnt , ende alle de andere Militaire Officieren defer Landen , inde bewufte ende ghe- rtnoveeide expeditie op het Eylant Fanen voorgevallen
pretenfien, tytidtlijcl^^eetimael nairfoo veel jaren wachens mooghen werden voldaen , ende klachteloos ghc- llelt, rullende hem dien aengaende tot zijne betere in-
kaerHo.Mog.op'tvoorfi fubjeétaenfync Majefteyt lebben gefchreven.
XXXIII
Sai haer Ho. Mog. van tyt tot tytenby alleoccafien «1 gelegentheden,oock met expreiicnift noodig, jier· tinetitlijck overfchrijven, 't gunt hem in fyn Negotiatie en anderfints in die quartieren van confideratie ial voor- komen,en wat byiietn in gevolge Van de/en fy nen laft en Inilniaiefal wcfén verricht.
XXXIV.
Defaken die fecretefle vereyffchen, fai hy overfchrij- ren in , daer yan een Sleutel gemaeckt, en hem Devensdefen behandigt fai worde, addreflerende in ful- m gevalle fyne Brieven aen den Griffier van haer Ho. Wo· vervolgens der fel ver Refolutie van den een en tww- "i'/i'" JulyJifiitHhondirt een en vyfiigh, op de groote Za- e van 't Hof alhier ghenoftien, daer van hem mede ex- tm fai worden behandigt;
_ , ^ XXXV.
tnde tfynerwederkomftevan fyn verrichting én we- oervarenaenhaer Hoogh Mog. rapport doen , ooek fthriftelyckverhael overleveren.
X XX VI
^an|elijcken fai hy volgens haer Ho. Mog. Refolu- W van den ƒ« ,„ twimighflen OdobriS fefthienhndertfts binhenden tijdt van twee, ende ten uyt- 'nten drie maenden nae fyne voorfclireve t'huys kom- h rapport, zijné declaratie moeten inge-
XXXVII
„Sf^l^f^lhy gehouden zijn , de ftucken üyt de Griffie taris ^^*^^®· '^og· hem onder behoorlijcken inven- moir^ gegeven,ofte tocgefonden foüde
■'^erden, om fich daer van te dienen in 't uy t voe- hie, ^^"^"Staeten Coramifiie,tTynerwederkomfte ΙίίηβΙΐί zijnvoorfzverbael ,byintrec-
l'enoo Γμ voorfehreve Inventaris ende recipiflè, dj, j ''"J'^'^tereftitueren , énde daer nevens oock on- cndeg over te leveren allefoodanighe Originele tiehct" Stucken, als hy geduyrende iyne Negotia- '^bekomen fai hebben, omalsdL ter Griffie foorfi «""«poneert te worden. |
559
XXXVIII
Eyndelijckfaldenghemelden Extraordinaris Mini- ___
fter pundtuelijck hebben te achtervolghen , haer Ho. Mog. Refolutie van den ihienden Augulìì feftbienbendcrt eenenvjfftighj teghens het nemen van Vcreeringhen , Giften j Gaven ofte gefchencken ghenomen, tot welc- ken eynde extradl van defe Rdolutie hier nae volgt ge- infereert.
EktraB, Öc. livis dm tienden Aiigtifti
In deliberatiegelcyt aijiide &c.
Aldus gedaen en gearrefteert ter Vergadering vande hooggem. Heer en StatenQeneraelin'sGravenhaghe denjevindtn Aprilftjiietibmdert vyfenJeftig,
jSpnflffcDcptoBcnomenöelïljenöe/ toocftopUyt- ^ijntó recht: (©eRveerthienden 2§p?il tOt Öldenburgh bo» menbe / toferbtaenfiomjS l3oo?ì!eit<iD?acf ban Alten- burgh, upt ben na«m ban ben i^ecc«©jabe ban oiden- burghaenftinlloocment metbeele clbititepunenbep leeftgeben / tee eetm ban Qaec |@O0· bec)vd{e«= Ëotnt/ en betrogt tot get ïttafleci te toillen oprDben met f jjn sebolgB / om albaet fön Sogemcnt te nemen / tot )V£lt6en epnbe gem etti Catoffe met fes paecben toféc- betoe0{)erc|^tt&t i ennaec batgp toclgljemeltei^eei: <@2abeboo} bettbfUtcpt enbebeleeftgcpt bie gemtec
----op_____,.....- ........„--------- - - - . _ . _
«weeft zijndé, ende haer foo mannelyck ende cou- «ecen aliSboetentoiecbe flenoScbaen met ecnromplti Mieufeiycktendienfle van fyn Majefteyt gheüueten I ment tec matetfe bicttenbe / [jabbe fjebantlit / 3öntc helbende , over ende ter faecke van hare deuchdelijcke i famen/OnbetUctei)tlEpbanbeelebOO?namc<Êbcllfe:
ben / ^agf eiü en anbece bebienbe / in be boo}f5 ■ ^TacofTé tcï|obeopöBmbcn;aenbetrap6omenbc/ Beeft fön <lElctell. ben ^eec<©2aefban öldenburgh binbenflacn
forraitiebéhandigt-werden copy en van de Brieven, die Woötji ÏJOOftiS/bieBemmetbeelebeleeftBebcnbetlBela
le&ombe/tefmofgneecbe &et cefpect en be befecentie bié Bp Babbe boo? ben ^taet ban Bacc ]^oog· iBog./ eyta·^ fecenbeop fünen BoogB^n oubetbom / bat Bp niet in perfoon acn fijnJEogement bat officie Baöb« öohnen af* leggen: Igp Beeft naec bantBfeggfnge ban fo cibile onti' moetinge / Booggem. ^ect (0;aef boeberom inbennae me ban Bacc i^o. gecongcatule cct obecjnne goebe bifpofitie/en ben ttielliant toaec in bejs felfs^ Canben ett lupben onbec ft)ne Boogi»üfe cn boojfigtige iSegectngë ftcB bebonbeh/ metcetip^OQuebetupgineBebanBaei: 1^0. iBog. bolbaerbige genegentBePt tot Bét tdeltoefeti ban ft)n ^ooggcaeffel; <0enabe IDccfobn/Stanbèn enbc (©nbecbanen / enbaetopB^m bimittécehbebanbe meecBoogBgB^meltie fgne <£)ccel[e»cie/ ijiboo? ben ïgeec<©?aef banAitenburgh, böön^tet tafel gelept/ BoDbenbe BooggBemelbc l^eec <0;aef fijne f^amec / becmit^ieemgefnbifpofitieaen'tgBcBoo? / Bem ou» langss boo? een Catatte becóo?faéc6t ; bate te ï|obe bes bont fig tegenisoibig nfeiiiant aiiS ben i^cec igactogg Ernft Gunter van Holfteyn , Sonderburgh mct f}jn <!5cmalinnc / bie Bp b'eec Bebbe gBcBaöt boo? befen itt DenemarckengBeficn te ftcfiben i i^pööbbe ebenop fünbectcecö ban Uytrecht fcBnjbensi ban öe fteec Ysbrantfe ontfangen / toaec bp fiin toel «ffb. abbifeet·; be/bat be felbe betmepnbe op gifieren ofte Bcben eibaec tot Oldenburch te tsefen / om alfoó be tepfe iiaec Den- nemarcken en S weeden gelgcBcy^cft boojt te fetten/bani Beeft bec feiben tot necB toe niet becnomen i l^p foube iKm nocB bten bag en róo?oen in toacBtcn / op bat fijne ^etrben/bie ban be cepfe toat geBacaffeect luaccn/eeti toepnioB mocflten uptruflcn / en foo Bp niet en quam / fijne tepfe ecBtct obec Breraeri,en Hamburg naèc Hol- fteynbccbojbecem
IfêpactibeeEbetOtHamborghbenlaetilen April.' fiej^i' CótBremenfiÏboo? bi ciBccommtttecbe itanbe jjlèaoiflcaet eenBaIfup;boo? bejStabt ontmoet/ enbe f^L» metbeelceïp?eflrien bancibllitept teceecenbanèaee 10. lEtog. upt ben naem banben 3ilcBtb· iKaebt / gge- cectpieect / enbe gBecomplementeect / bfe Bern onbec 't io0b|anbenben'tHanon / Deneffen^ bemiUtfefn t» teapcnenboo^bc^tabt tot oen fgnSlogement BeUe gBeatcompagneect / enbe albaecgetcacteertrgeli^ baee^tKiecaen / metgeiüc&ebemonftratfoliao m /
en OORLOG. Vijf en Vesrtighfie Boeck. |
-ocr page 579-
560 SAKEN van ST AET ,
|
166< !)(> De opgenteltie «SScì^cputcerben toetierom getonge'
_Weert / totopDeconfinen ban Bate iurisìDtaie;
öecfc naec obeclEbednoe ban Oaec ioog HSog. «eijEn^ tiaUnbeopoDcmelDe j^eerenop f(jne aEnhomfie/ be^ tupgfjt öaet iBog. bolbeettiige g&enegcmljcpt tot ijettuelbJifcrtbanöumii jStatit/EnDeDctfelbcc iSub= jlccten / entii ύρ ftjn betttecf» Baec MtDtlJ. bebancfit boo; be bcUefbe ontmoetingen bie in Dacc 1^0. jjlQeg. name/ Babbegöenoten/ banbetoelcbefipaenbefelce foube roemen, i^ot Hamborghfoo ftaejlbp baetin fön ïogement toaS acnaüebomen / boo? fön jftetceta^ tiii baet ban feenntffe gljegeben / aen be ^eet Lucghcn, eerde tegetenbeÌ25ucoenueftec ban bie ^iabt/ en ben ^Ibenfgnetcebentialenboen bcrf)anbtrcptltcn / toacc Dbec i)p bten mo?aen boo? ttoee «iScbeputtetben upt ben ^cgtt). ilaebt ijs bcfonbeh/ enbe in ben name Dacet ^c. Höog. gfjecompitmcnteett / bie öp met gfitljjifie cibilt- tf pten enbe betupgingljen ban {jaer ]io. IKog. affectie/ Oeeft ontmoet.
l^pbebonbt/foobflecaliStotBremen, batmen feec opp^eDcnbeerbe ben (@o?iotD tufft^en tiaec IBog. enbe ben iSoningl) ban «tiïroot Bnttiinnien, toaec boo? fP bepbe filaegbCien grooten tnteieffen in Dare tommer» tietelööen. ïieecen ban Hamburgh fepben bat Öare geattefteecbe fcjiepen in Engeknt toacen ggecela» reert / ban/bat in Ncerknt noct) eentge toierben aenge;: jDouben/ toaec ban fp be ontflaging cpnbelticf} bettioop^ ten; Bem tot bten epnbe ejcftibetenbe eene Ujfte/met beci foetb bat Bp üaec be meetgecoetbe ontflaging ten beften toilbe cecommanbetcn ρ fjeeftbaec op ge= anttooo?t bat geenfinti toatf te ttoijffelen / foo be boo?» tioembe ftgepen niet en üjacen beb^atOt met verbodenc toacen/ enbe bat bpbe ^tgippecüt banbefelbenieten toacegetcanfgrcffeectöaec i|!onaog. paccaten bp ocfafïe ban betegentooojöige (©o?iocö geemeneect/ en loaec ban men baet Benniffe öabbe / of be telaicatfe fo«= befeetfieclijth Bolfjcn. ffi«t goti ®fefden usap tóaüi tot Gottrop. ^e l^eec igaci mw togD/ Benniii ban fön homfl fecpggenbe/ Beeft Ijem met drie JSoetfenban fespaecben en een ^uptebaa omrent feventighpctfoonen/ toaeconbec beelegegaai lifiteerbe €beliieben ban bat Eant / tot fijn Bo?ftelt)c ^ Beslot boen opBalen enbe loeBeren/ ftaenbe be^felfjj ÖHarbejS ggerengeert en Haye op bepbe be 3pben ban be f^ooiten. Beeft/ bolggenjS fjjne ginflruttfe enbe flcnbebolen o?b?ei / meet BoogöftoBemeite l^eer l^ac» togfnbennameBareclgo. naa.gecomplimenteect/ in p?efentie banbe l^eer ^jefibent Kideman, enbe Ì0 baer op retip^ogueltjtB boo? be monbt ban opoBc' melte l^eereKiekman met beele refpectueufe ejcp;effien ban tibifitepten / tee eeren Barer (ξο. jpog. eecft / enbe baerneboo?be ^eec ü^artogBfelber (bieBemobecal be pieceanten Beeft gBegBeben ) beanttooojbt / be Ixielc^ Be onbec anberen beroembe be bertrontobe oBenegent^ geben enbe bzunbtfcBappen foo fün €ienabesiI|eecenboo?babecen onfierffeigcBe i^emo^ rie in ïioortgBe tjjben / enbe Bp felbe tegBeninoojbigB / ban Baer i^oogB JPOQ' Babüen ontfangen / enbe boo; ^ namentlgcft bat Bet Baer Ifêog. nocg belieft Bab op benvijfdendenUlpjillefHeben ^oogBQemelte lieerete begunfiige met een acte ban nutralitey t, bp occafie ban be tegenbjoojbige 1®o?log met Bet fiijch ban Engeiant.
'©enboojnocmben %ec KidemanBeeft Bcmtiaec naecbertBoontOaec ï^oogB IKog. eefolutie banbato
ben denienden lipjil feftienhondert vyf en fcftigh, ca- fienbe be baert op be BUpne Ooft, of ober öc a©abben / Elve 5 Wcfer. Eems, enoe anbece plaetfen baer ontrent/ bat onbcr 't gOenerale becbobt ban uptloopen ban fcBe- pen/ i bp Paccaten toanben fes en twimighften ganu- arp leflleben gBebaen / niet en toacen begrepen/ ùticBepen ober be Slabben naer be boo^noembe plaet- fen baccnbe / enbealfoinbebooifcBjebecefolutie nieten tofecöin gBeeiPielTeect be HeverenbebeEyder^roo- itteti/ onbet 't gebfebt ban BoogBoBemelte ^eere »ac- toggbcBoorenbe/ batecBterbc felbe bectroubibeu leog.gaebe intentie te toefen/ batbe ftBepenbanfü^ ne.(@nbecbanen/ ban baer ober be 3©abben/ lansB^ lie Ëive,. Wefer-Senu; na$( HoUanc gaenbefoube to»- ben gecompieBcnbeert/enbat toel ligt eenfgi 1 ftebaetbersi/ be felbe in gee ommoetenbe /«eS' |
tpii (iptirnftiii/ pnhi! onbienöhen / nnhe^ ï
ten eentafien/ enbe opb?engBen/ onbec pjetert bat be boojnocmbe plaetfen iti Baet ^0. naó. niet entoaren genoemt ; fo Beeft cewdteèeer ftcm ^ fept be JgcerAitiemagelali te 3ÌÌn/Baeclgo.ì»o mL bec6lart«oe baet op tetoillen berfoecften/ hjuttS berfoecBeniiebet [ip ï^ecc ban Amerongh fuitt Ih ten befien aen be felbe in fpn fcB?pbens toilöe recüm manberen.
tienden toaji tot Oldenfe in Funen. tienden laet in ben aDont onbihent op etn ©ontoaotift toi Coppenhagen aengcBomen / latenbe fpne ftaroffcM Oebolci) een ftalfupr bupten be iStabt betfilphcn/ teT (enbe Bcm tot iSobfcBilt ontmoet be ieeciöefiiicm Maire,met be toclfte BP albotens Beeft geembontlitEtt· baegjj baer aen/tocfenbe^melbaertbagB/ guamto
Bem be Maiftre des Ceremonies ban fpn Conincfiijjcfee USajeftcpt bic Bem quam betupgen uptbe gBetucfttctt bie be felbe ban fön arribement Babbe geBoojt/batfpne homfieaenbat^iofeengenaem toaji/ enbe bat tip naec ftölenbe gljebjupcUe tegBentooo?bigBteJöiibeo8co(i> ferbeert toecbenbe/ onbeftoaert toilbesgn/obertelebo ren föne crebenttalen / ommeojb|etotfönece«t)tieto be eerde auoientie gBeftelt te toerben} gelgtli bantoft gebaen/metberfoecB/ bat/ foo BaedBet fgn jSetl flepts commobitept permetteerbe/ BpmocDte totiie felbe gBeabmitteect toerben j toaec opgBemeltié ^etc Maiftre dq Ceremonies aennam Bem fftne iiaaiiflcpti cefolutiebeBenttemaBen. mo^gBenjibiej^beo;· noembe l^eere tocberom bp Bem gBebomen / fegegen^ bebetfönecrebentialenbpbe HeeceneerfU ièìnilÌHii (toaer onbec be Igeec Hannibal Zeeftadt) Ibacen fen; bocB batbefelbetöaecinflaöben gBetotifibtmtt eenCaradrertoaermebeBaccio, ilgog. babixn belieben te becleben/ bie Baer onbe&ent iaa^l aifoo j)· noptanbere iBinifierji/ al^AmbafTadeunjEnvojèt ofteRefidententeliobèBabbcn ontfangen/ entieoDte fulcjcniet toiflen met toat uptteclötBe btntonffiatie ban eer ( ten refpecte ban Baer iBog. ) nun fiern te^obefoube recipieren/ ommemet meet oftemfn/ geen emtijagen ban mifnoegen te geben aen getr Ifioog IlSog. ofte be baer aentoefenbe Hginifterü benVranc- rijck, Engeiant enbe Sweden' buptenbe toeltlM (fcliaf ne anbece bebinben.l^p Beeft baer op be boojfj Mailtre de Ceremonies te gemoet geboect/bat bectcoHlic iiat men nocB geBeugni? Babbe/bat bel^eeren Shogelandt, Vogelfang, Hubert ende Haren b00| befen Sacttöatill getoeeft in qualitept aljï Extraord. Gedeputeerden, en bat Bp in fpne receptie niet meec«f minp;ctiBfii{[^t aWaenbe boo?ftöiebe ^eecen/ bieCfoo ali wt fien SefSfbentle Maire betflont) met eenige ftottfen met feüpaecbentot binnen in t Conintfilphe iSoit maren opgBeBaelt enbe teraubientiegBe6?atBt/I»sii0uf fcBiet/ Bet toelcfte fgn <2b. aennam te rappo^wren. «een npre baet nae i0 bengefepben Miiftre de Cck- monies toeec öp Bem geftomen / feggenbe / Dat m !)i| tonfiberatiente J|obe Babbe obecgebjacBt/ öotewt men baer in / om be boojgeroerbecebenen / bifficmteert/ tnbemenfiemobecfülOf boo? «t> bient boo?floeg/of Bet niet bed toace bat (ïne|Be;i(W Bcmp^ibate aubientieinfpnliud-l^of toe^öe; £« toelcBe/ in confo?mite ban Bet fefte gndructie ( toaec in Bem nae geiegentBep"»®'?" " tutte bejï tpöi!»/ fultjr toiett gepcritrttteett ) De«ft genomen.
g^eï^eer SEmbaffabeuc TerJon (metbetowBW be eer Bab in een Eogftement te 30" / beeleionfibetitie/opiie fpecialelad banflin foo fön <jccellentiefepbe/allentBalbin ommoc«n/fn» baecbeneffettstaenboobt cojrefponöentie otwn« «« ^ogB iBogBenbeittteceiren bpbat.iofneW™
tenöedenbooittcfetien/ enbebieijpbaecbanκπβ'ι
bisntinbefen uptgöebonben/ föni
toajS. ®aec op wea naewöbagB «β
Wee upren Uooj be boojnoembe Maiftredc ^em |
-ocr page 580-
en OORLOG Vyfw Veertighfie BoecL 5 61
|
rttüt«n Ijan ÏSoninge# fioetfen / getcocfeen ban twee m ^[hin/infe" banfjjne Coninslijcftc m^'
--^lijjgfjebjacfjt/ tiieBpalöaeclJoben opeen i^ael tóecn Dcnftec Öaööe binöen (laen / enöe op fpne infeoms SlficöomDiChcnüe/ vier a vyf paffe η öemtegljemoet rtuOT/ (jfieaciampagneect inrtbe ^eeren Hannibal LettidcjbenCancdferRitz,ben^êtabtfioutiE»; Ale- veirbanHolfteynjenbeben^tabtfioubei:Gabel, enbe t^® Lg t)(.j(3B?lijtlie cebetentten / tn botboeninoljc ban Baec Ba met een monbelinge p?opofitfe in bec
; ia S^jr name Ijecft gccottipUmenteett/ in tjet fiojte te ge» iitfi acngctoert ft" toaccom öaec J^ooglj iKog. Zm Bfη Paieftept Öabbe afgefonben. ijp fowbe fjtöoaicoiucentbiebecöebbcngeelacgeect/ ten baare UjclitbJietbe Dat fuift in een parttculiece tonfecentie ( tic toclcöe öp te gelötb berfotftte / cnbe om fön IBafei fffdi ïic üaet gtgacn toasf om ff eg te btbecteren / niet t* jnconimobcccn) metmeerbccopmetiBfngefoiibeaeni M|)oo?t tosrbsn : fijne |Eajcfiept Ijeeft 8em belieft met flatiemte aen te öooren / en Doo? epgen monbe te betups U 6flt föne fiompe aengcnaem toas / enbe bat be felbe alitenttoiffelbeaenUaec ilo.JHSog. goebegenegents IteptEnliebJicnbtnalJupjlöcfie cojcefponbemie/ bie be felüe boo^fpn petfoonaenboben met googtjfigtiebatSite jBajeliEptte bJïUen onbergouben/ enbeboibetsf feec mfnneliicfi met Oem ban inbiffecente faetben bifcoutef ttnùc/ljeeftficl) naec eenen eiepncn ttjbtinbeBoojlflcfe ttfpcct ban öe felbe gljebimitteett/ isibooj een boojs noimtie Maire de Ceremonies toebsCOm 8«« f0n ^Ιοβδί iHiiitOflcpt.
^pDaDbegacel^aiefieptbe Coninginne nocg ben
^iitfjlnjSban Dennemarcken ombeboojbectiaelbe nticeen niet gbefien / enbe foube ooc6 be fe be op getn antiete biüfe alsi met be Heec Soningg gabbe gge^ Mt/ttac{)ten te complimenteren/ tentooare 6eec )iiug|)pog. Dein baec onscent neecbec geliefbe te ge^ laHen.
®aegibaecaenï)€eftbegeer Hannibal Zeeftadöem te (etc Qebaen ban een bifite te gtieben / en gepjotefleett tianDe ftncecitept ban be Iftoning fjjn lüeeftec om met
bf impjffficn men ban fijn petfoon in jiebetlanöt Ijabi iiioefpacoEett,
^Pf)ecfi5j)n<S)CceIlent.boo?bciS felfji goebe gene^ getiig;ptbebancbt/engefept/bat tegenlnoojbtgbe oc^ taffic geboren toaji om be reele p^euben ( gtiebupcenbe flinaentnefenaenbit^^of) baec ban te bunnen eclan^ gw.
^fieifttiebifitegegebenaenbeleec Slftcr l©at» «Wil/ €ancelietRits,^tabtBouDec Aiefeit, Chri- ftofibiüabei, cnbe ben ©elt |Bacfc0alcfi Corwits, alle "ïHcenbcbooinamiiBinifletsS ban bien Conio tb/ wijiiecfnbQlbaeningebanijaei; i^o. ^og. OicompWmentectten ber felbec inteteffen ten beften e!)««tommanbecct/ bie 0cm met cibiliieptenbe(nae Pjowtebanpbcrsicïcbitte^obe) metminof meer twfibemleomcentBaetl^oog Hog. faetfien fiebben wifOcm;inï)et genetael ijeeft bonnen bemetcfien/ Mtmenfeerappieftenbeetbe ben <©o?locH en be tonti'- 'uatfebanWen/tnfftïjen benïgeeteConfngban «©root ^nttannien cnbe ben ^taet ber Vereenichde ISebCCs */fnbenletltebec cn tecnftete ali bat bie in ec- waftm bjebe toate getetmineert.
*^pnccftboo?bei^.eet Canteliet ftjn ConincBlöcfie S'wptbaenbetljantrcptben een JBemotie Inge- S ii"^»®"^ötier{n(lcuctie/ enbebacc beneffensi M^'Ìommiffaciffenom ober ben intiouben ban «ctbetteganbclen.
erbatingfie gBefiomen te ?fln/ nr,;w2''®ecninlabinc!ettocefii)eepenommeken- naec Lubeck, ^tfiippeten Lieve ^WbanHarlingen enbeWybrant larichs ban Mol- Wns /toifcbt naec Lu- K t'°"®5tanbe Ober naec Hamborch enbe ban iiïthMrf becbenbe be ^onbt paffecm |
""ewifeban be üisbeclaetftBe »ap«c0/ «nbe ftel- be becgalbenin bebencftenofbpbcfeoccafie niet bien= iS6i
fticftcn toace t' intetbiceren bat geene «©nberbanen___
ban ben iStaet tegen teoojbig{) met |)arcfc2)({)ai bup^ teniSÌ Eanbt0 3ünbe na befenDacc foubcn tjeliben te becbo?becen eenige biacen ban contrabaitìse op ceaiglje plaetfen te boecen ofte te brengen/ bicetteljjrïi rectcljjcB / αΙ|ί nae be ©eceemgljbc Heijctlanben/ toant foobaecalommeggebiftoutcectbitcct/ icnaiaiiiiËngé- kmfcl)aec0geptban fultbeenbe bicrgtjeiOcltefcDcipj^ beOoeften.
iSöne PiopofitiebécbatineeniBcmotie toajS lup^ benbe:
Doorl. Gr ootmagtìge Koning;
DEnondergcfchrevenExtraord.Minifter en Ghedé- - ^^ putcerdeuythareHo. Mog. Vergadennge, (tiaer jiatimi ootmoedighcdanckfeggingevande favorablèaü- rit dicntie die 't U KoningLMaJeileyt in name fyns hoogft- ghebiedende Hecren Gorainittcnten op den ï^/i/r» defes belieft heeft hem teyerleenen , met iteratïTe vanderfelvérvolvaerdighegenegentheyt tot het wel- wefen van iyn Koriincklijckc Majelleyts Perfoon , Ko- ningl. Huys, Goningrijcken, Vorllendoumien, Landeii» éndeOnderdanen) vindt fich expreiTelijck ghelallU -Kcningl. Majefley t met genegen refped: voor te dragctì^ hoe dat (doordeonrechtmatighe ende Violente prcce- durenvanden HeerConingh van Grtst Brittannim en~ de eenighe fyncr Subjecten fonder vöorgaende wet- tige ooi faetken, verwerpende alle falataire aenghe- wcnde ofFicien , ojn nae het exempel fyner Jïeeren PrEEdeCeflèürcn te bly ven in goede'J^undfchap ende cor- refpondentie ) niet alleen de Ondërdanender Vereêr- niciide Nederlanden in haere Navigatien ende com- mercien met der daedt zijn geturbeert geworden, maer dat het de hooghftghemelte Heer Koning oock ghelicft heeft door quade aenradigc fich u /1 telaten tot fo vy ant- lycke aggrelTien , rupturecnde openbaren Oürlogh tegensdenStaet derVereenighde Nederlanden endö
anoc ItnKCttepteanee woning lunjiaeeller om met haÏe goedeInghefetenen , door'tfeytelyck weghne- attBO.i®Og.inbetttOUbeb?ientf^^^^ men endeocc^renvan Landen, Steden , Caifcélen
Wefipbefet0t0grtegem()fpttetoiiunbecblpben/en ende Forten, midfgadcrs door't nemën , opbrenghen tol oeopgcmclbc ^eet fune goebe officen öem Optcg» j ende confifqueren Τ oock bevechten ende in de crandt iriötNuamacnbieben/ niettegeniiaentetoatberbeec. ;fchieten van Oorlogh ende Coopvaerdyfchepen , aiks
toteenonverdraeghelijcke veror.ghelyckinge van haer Ho.Mog:ende totineftimablefchadevan derfelverlp- ghcfetenen, fonder dacoyt ofoyt falkonncn beweftn worden, dat daer bevorens eenigh onghclijck of gewelt WegenhooghgtmeldehaerHo. fvlog. of der fel ver On- derdanen aendie van de Enghclfche Natie nae voor gaendedenqciatievanOoilogh is toeghebracht, wcs- halven haer Ho. Mog uyt een vredelievent ghemoet mei langhepatientie te vergeefs afghewacht hebbende , datdehooghlighsmelte Heer Koningh daer van foude hebben ghediverteert, ghcnootfaeckt fyn gheworden (töt belchermingc van haer Subjeden na de wet der na- ture en het recht der volckeren tot teghenftandt van foo vyant lijckc prccedurcn, oock tot redres ende reparatie vgn de voorfz;ineftimablefchadefoonrcchtveerdigh ge- leden ) 'tfedert eenighen tijdt herwacrts de wapenen inde handt te nemen, ende dienvolgens roet de hoogft- ghem-K-oning te treden inopcnbarerüp;ure , ghelyck haer Ho. Mog. al voor yê/maendehin openbare rup- nire ghetreden zijn ende daer van door haren Refideni" ieAlrt;r» U iioninghl.Majefteydt oock byverfcheyde voorgaende publicatien kennis hebben ghegheven , ten weicken fine haer Ho. Mog. fich niet alleen tegen- ■woordigh met een aenfienly cke macht ter Zee ende te Lande hebben ghcfterft, maer oock eoetgevonden aen deirincenende Potentaten hare GEeallieerden ende Bontghenooten , ende voornaetnelyck U Koninghl. Majelteyt, by'tftuckvande Negotie foohooghghe*' intcreflt ert j door é>, traorditiaire Befendinge te laten re ·., prefenteren, ende doen begrypen bec groot onghelijcSi dat hooggedachte Koning den Sraetder VereenigWé Nederlanden met denvoorgheroerden onrechtvaèrdi- ghen Oorloghiï aen doende , mitsgaders her Wfioil ende 'r gevaer,oock verloopen derCoramerciejdTat haer Ho. Mog. ende hunne Cealiieerde deZee frequenteren- de |
-ocr page 581-
56i sa κ en van ST δε 1
lóóf de byontlléntenis van prompte ende vigomeufe te-\ ÜOllfnoDi)Ccftbaccop tOt «Comniiffatifen w ,
_^ geiiltantdaeruytteoverkomeni om het weleke met llOcmtpe tjcctcn CailCcUcc Riiiz, Rofewingc, rnh/
evidenteendepalpable preuven aeii te wyz.en , den | Klingenbergh,toattUanl)(möctotcteoctiatiuiinh,/7^
ondergbefchrevenMinilterUKonincklijcke Majefteyt i Ijccft Jijntf iM tm?
bidt, te willen refledei en op de Declaratie die den i leiHiebCClOClJt/ Of IJCt ÖttÏigfjEleQljenfoilticlloilui /
hoochgcmeldenConinghvan Groot Brittannien den | DaeflllSi Doec Oen ccn acuteangij ban tïe liefoinnce ti
vierden Mae; tleftleden, heeft doen emaneren, ende | Hiacchen/'ttocltÖÜCletfOCijjthOEöiCcptiectJjebbcnbf/
U Conincklijcke Majefteyt àm fejiienden der felver | isStJClUweeentwintigften JjltiapnacciSe iuitiöanfi,7„
maendt, door de Heeren zyne Principalen is tocghe- j drie iHlCeilboojCenCDelmauniCt een 1>απ'!Ϊ<ίΓο"||«»2
fonden, hoedende onder anderen: Out atu Schupn \ CaccffCrtGDfMtDt tOtbOOjtie ïiaetit!!i-l|obebati't
linJtrwatNaiiediefeuiiintmghiii-UJefeti, in bebbrnde eenighe \ J^Cf / aHïJaeC Öan ÖC OPQCmClÖC l^EetcnConinUffQrf
gnederen, Ksi>pme^bi>ppe»ofte PtifùDmn in d, Vtretnighde - fcn ai'HOC i|>00?te0nmi0Ct tOOjilCUDe/ (SOClCpIlnr™
ÏiederU/ideii te hup hom/ide, ot.tmM endeghenomm wirdeKde j btW bi BeCtCÌCfien/ CnbeODCiplQÌtJlatn'djOCIQe jnto
diùr dl Scheipen van Oirlsgh efce pm ticuUei e Commiffnvatr- " " ......
ders vanhaòihgemeltenCcniiigbvan Grote Ihittamiitri, jht-
condemneirt ende verkliertfoudm wirden v»n goeden frmfe,
ghelijc\ mede alle goederen ende KoopmMfchiippen '%'iin wat Νλ-
tien die feilden moghtn wefeit, welcke gbiUdea fonde» mogben
•mefen ia eenighe Scheepen der Vtreemghde Nederlanden , tfre der
felver Suljiüen·, zijndèeen verreuytfiendefaeck, ende
waer door den hoocliilghemelten Coningh van Groot
Brittannien dé Commtì<;;en niet alleen tratht te ruy-
neren, endedievan andeire Koninghen, Republijc-
kenendePrir.cenaenfichtetrecken, maer Vervolgens
degheheeleWereldt, ware het raogh^ ck, de ^vét
ende mate te flellen , ghelijckfulckx Ü Konincklijcke
Majefteyt voor defen oòtraoedighll is gheremonfteert,
endèhy Extraordin3risMinifter in iifiudaiis heeft U
Konincklijcke Majefteyt andermael Wer te réitereren,
mét di enftigh vcrfoeck, dat de fel ve alle 't geene voör;
fchrejven naer zijn ghewichte ponderefénde, oockhoé
verre U Majefteyts intereflcn by defe tijdts ghelegerit-
heyt daer ontrent laboreren, neffens haer Hoog. Mog.
'met vigoreufe ende falutaire foo quade delléynen, waer
door den Staet der Vereenighde Nederlanden in tijden
ende wylen oninachtiger ghemaecktfoudè Worden,om
Iiaere Bontgenooten, de nootfulcx vereyflchende, tfe
Jiulpe
men, om daer door zyne l^lajeftey t van Groot Brittan-
nien tot afllant van foo fchadelijcke defleynen, ende tot
ruft en vrede met den Staet der Vereenigde Nederlan-
den te helpen difponeren. En ofwel hy Extraordinarii
Miniftergeenrms : entAvijfièltofal de voor geroerde na
Waerhjytgeallegeerderedenen, fullen by UKonickl.
Majefteyt nae zyn wijdbcroemde goedertierentheydt
vinden die equiteyt ende luftitie, die daer inne voor al
de werelt baerbl Jcklick refideren, en dat die daer dóór
uyteen Coninglicke^fneriimgeraoetfal konnen bewo-
gen worden, tot het gene de Heeren zyne Principalen
in defen requireren : Soo vintden onder gefchrevenin
afwachtingh van 't felve fich exprefle geordent U Co-
ningl. Majefteyt feerghedienilighende ferieufelijck te
,reprefenteren, dat den tijde nu al langh verftreecken is,
binnen de Λvelcke de fel ve fich onder Coninglick woort
ende zeghel aen den Staet der Vereenighde Nederlan-
den verobligeert heeft by de bekende Tradaten, ende
opgevolgde aiupliatie in datis den nif<»i/f« Odober fes-
tienhoudert negen en veertigh , efìàefeven en ttviniighften lutiy
àii\s.tnfeflieiihondtrtfe'Jenenvyftigh ο.ft, conform het
tvjtedt ai tyckel, met een fecours vanfts duifent wel ghe-
mon teerc e ende gewapende Soldaten, of wel het equi-
valent van dien ,breeder aldaer vermeit, by tefpringen,
waer toe hyMinifterUConingl Majefteyt niet a leen
tcgcnwoordi-h ferieufelijCk fommeert, ende fonder di-
lay verfoeckt, mier vorders acnbiedt ommc met Com-
miffarifenflietfecous vaftgeftelt, ende effcaive pre-
ftatie vandoverevfchteordre gegeven zynde, op de
vorgrootinge ende vcrmeerderinge van 't felve fecours
tót defenfie ende confervatie van elckanders Ryeken
eiide.Landen, mitfgnders Navigatien, Commercien en
Tprdère hebbende gerechtigheclen ( oock andere faec-
ken meer hem aenbevolen ) naerder te trafteren ende te
handelen: Waer op U Coningl Majefteyts grootgun-
fligerefqlutie te ghemoet ficnde j fai immiddels in oot-
moéidighrefpeilblyven, &c
b,in bc fiEafci / cnbe geeft be Jgccc €an(clict UionjÌ
opncinenbc/öifjifipt/ batjön ConingDl: PajEdcpt
foD lipt 51)06 monbcljjcfic p?opofii ie alss otetgcUbtcùÌ
incmotic / bie Up rjem Ijabbe laicn boo?leftn/ftrrnm
gettile Babbe bernonica be fi rpbioDc^f» cnbebiffctcn,
ten tuftcDen ben öonfngi) ban Φγοοι 3&imanmcn en
ÖscciöooolllKiog: iStaet/ bcpbe jpe <6callicctbtn
öocbcöjiinbenenbcl^aöui'ren/ toaecbooj niet 91.
leen [junne ©nbet banen tnet een beftoaetben (©ojionft
toietbengcgrabeect/ inaec ootHt'allcniDnlbenotooi
teb«{)inbcrnijTen<nbcCommertien aen be ^abuji
ren / enbe boo?nanicntlijcii aen jjjn jHÖajtficpt OEtau-
feect/ cnbebptoutinuatte ban ©ojlocljnocf) mecctn
meecflonbentcbjeefen/ enbebatjönjilöaicficpt ban
Ijecten toenfte / bat bie boo? een ba^e enbe oocöc
De motfitcn toetben gctetminecrt ; ficB becDerjiin
bKcbe ejcteitbercnbe / obet be pactituliece ftfiaben entie
Sntereffen/ bic ijocgBfigiJcmelbe jnaaicfleptuptbe
becfpatringOe banbe a^sgotieinbcCollenbenjjjnt
ïiötfeen bacc beo? guattì te löben / cnbe bie Ijcm otoote
ong()e(egSenigebenin3gnejfinantien betoo^foeclite/
boenbebaettoe/bot jönïlütübooiben laeiflcn ©ojs
ioglj met Stoeeben in foo e);te(Ttbe fc()ulbcnentiefb)l·
cigijebentuasJbecliallen/batmen totnotgioeiiacu-
je te komen, wil helpen afweren ende tegen gaen, toelflChSi (jabbe fionncntcfpcrcrcn / met bccle onDite
cncle ten dien fine de Avapenen neftens de felve teghetis biftOUcfenmecc/ allesS tenbeïCnbeomBaecongcnogm
den Cuninghendedievande Enghelfche Natieaenne- tebcrfiOen tCöBcbcn/ enbebcUJijle i)OOaÖ|l0DEiiatl)ie
JBafefteptbabbegeconfibetcett/batjietliejlupt ban
5pn lÉemocte tenbeerbe / om be felbe te rtqufnren ΐη
becfocthenbeï©aepencn aiptrebcnen albatc berbtt
gfiebebuceect ncbensi Baer ï|or ilog: tegfictii bitiËo-
ning()ban (t5coot ^jittannien aen te nemen/ οοιίι
OoogBflgebotDteiàoningBte fommeten totpjompie
pjeUatic ban't fetoursi bp be beBenbe (fratiatenonbfr-
iing0 betfp?ooc6encnbe geconbiiioneert / ommc mtt
Commiffatifen obet be becgroote Dan bien enbc nnbi:-
re faecften {jem oenbebolen / nabec te fianbelcn datsp
ïgeecenCommifTarifcnbanbocgljcn 5ön 1138Κ(ί(Ρ«
gÖelafltoaccHban tjemintencmcnfoobantge oubct-
tute / als* l)p fn name Datec lot JlKoogi boet ontrent
foube boetï. Igp Ijecft nacc een bUpn toitiplemwt ban
bancijfegginge ober 30 fpoebigecypebitieop;0n iSt^
motie fitfj tegenjü be boo?noembe Igeecen aeti fiinps'
fellept Debancfit / en getepliccert bat met acnotna®'
Dept tipt fjjn <2)ctcllentfc{jabbcbetfiaen/ bcitou|ft-
tige affectie enbe berommetniffe bic ben Conino bU'
iitfilijclibeliefbi tebctupgen/ obetbeouecItP"P'
.toflcc mcbe Daetigo. JiKog. boo? be ontetDibwiiioi
pjotcbnren banbe <iEnsclfcBc iSatie fitö tcGcn»^·
bfcüüebonbcn/ cnbe bat tnbet baet fjjn ^aJfW
bic na ftare importantie fcertoiiiTclijtft tonfi«w«R'
be/ oocö Babben te appjeücnberen/ enöe pp o®""
fulijcban ftaet bettoarritebe te bctPflcn/oa
naajcficptop Bet bctfoccù ban fijn immette Mi »
pofitibe foiibe fiebben bctfilaett in toeltöcngljeM'"
lip obcrbobicO luajS oïjetoecfi openinge te ac^fη /
fiet geene tot berepcfeingc ban'tfalutaic OMIP ""
foubenOebbenfionncnbiencn/ Def^in"^ ""'iSt
tinge betmoogcn/ metalli petfuafibe rcoenii'w
nootfaei6eiöcfieept ban foobane pjomtc berö aw'
oettacDt liact toci €b. te inbutcren / ootfi
jiiaa). 't felbe te boen begrppen j öf
mif; metaenmetUinge flemacngeöoonBf"''^^^^
baec op apact afgetreben/ennae «enen "y'
Goden vanB-tde tet Ammngen» ί
-ocr page 582-
en OORLOG Vyf en vemighfie Boeck-
|
H,««&eanbcïmacl toöWoopiöD öcfileet / metBeoti, ί! i^S ban Dat «ijcfJ al.ö tooo? Ijeenen / enüe be preftatie - ftft fecouEsS tct ftiec oojfaccfte genoeofaetn tiooioe^ Λ? / ale Cin impoffibiiiteyt, ban bat fp met DoojeDei KaeccöetienfD»JIKa)c|lcpt tcouttflgtltfoube Kil / toon UJclcheriiaencaentDipt totfwce JgooöD mT^'actOPölKenfintsS öaöbetettojjffiUn / allei? Sdebelccföe eïpjclTteii beuttctenbc. a®«ec op Kt uaiiAmerongh t)pfo?me banbffcourii0lje- Nt h£cft full « aftoatOten / en bat i)p iiaec Bon» K&ctcti / batCtnaftoaiUttngöbanbebooifj foobaniööpoubolctDaö/ om MtioDjnocmfebifficultepten teUonnenfurmontertn/ S nöc öatljp in 't fpenbecen ban füncn lafl / nt ooücttctoe/ tn gljcncrale termen ficöbetmoaöt li tdaten/cnbenabat fpanbecijalfup? inbetooojfs fionfttcmiE hinc in de bed tooo?ben fjabben getof ffelt/ bibb nocmclöe leercnaengeenomenalle öetg&cpafi Uefijn Jpaieftept öP öe DeguaemflegijelegiientDcpt tttflppo?tecteti / enbe Ijcm ffönec töb baec ban ftenniii
. '^KcftotitietanbecenbolgeniS Saec^^o.USog.oji li!{/mEticg6eöoleectobecget RevocatoirPkccaet in «I Éaïtto Icfllcöcn albacc gcemaneert / alsi bicectelgcft Stijöcnöf met Ijct dertiende 3IIct0theI ban Bet (€tat. tact örji 3aer$i neghen en veertigh i cnbe becfotfi t bat liooBliecD· Coninöl) boo? Haf c motijten gepetfuabee tt mmi 'tfeiueinte tretlien / tenminlientetoiUen tiEtÌilaccn / bat be c retutie ban bien tegen jS gaec l^oog {Dog; iStaet / en fön IKareftcpt 0 Subjecten albaet in Msnll sijnöc/ n(et en foube toecben onbernomen ; gBe;= ittclbilBecrcn HebbenIjet felbegfietratOt tecftufecen opDe nootfaetlKl0cBl)eptbie fjjnenaajeflepttofecbt toojfatcht : om bp befe conjuncture ban töben fgti bolÉ acn tie Danbt te tioubcn / get tnelc&e tta be beitene bttiiliume en»ep?attgtQue ban p^fnten enbe ^oten^ tatentoai/enbc fultjc ntet mecc op {jaec ^Oi iBog. al^ opbcingelfcftecefiecteecbe/ banbat fijnjBalefiepbt foab(nfi)nbetfoec6boonbje«öen/ feggenbe/ be^ec Rofewingen onbec önbeten / bat ten tpe Baet Conlng MSweeden in<©o?logB toajS / tjaet ïgo.llSog. be Dcenfe toctblngfle / niet allen <n Nederlandt beci itoobcn/tnact feifiüftaec bpben anberen enbeop be ftijtpcngebjatijre (Ctoupcn Babbenboenbiffipccenen bftlitopcn/ totmcttSelöifteongfjeligBentïiepbt ban toluPbeciSoningB/ bfebe i^olclteren batmacl tot txlioubmijS banfün Hijtb foo noobfg ban boen Dabbe / fntoafc boojettflycfte toniienGouts toatenberlooi Kil i f «be alfo ben ]|eec ban A merongen geen gtonbf ββ bnigfiQbbe ban 'tglienc boo?f5 i»/ footoenftöte caecommuoljetnfoimccrtte 3j)n//Opbatfn töben fntietojjlcnalsiOemfulc): boojquam/ öppetsiBabbe foobantgDe aen(loteli)cbe objecten te fionncn "lituctcn.
fBaet bact op Ronbe fjeel toel toerben tjcfept / bàt be Ctiniiig btr sj tjjt Ijabbe affonbetUjcft met Sweden ©jé. üegcmaccht/ cn befe ^taet fiabbete bjefenbe 3©ittOi nc^i Bapenen ban Sweedeti. ^ ^cntweedengiunpftf)?eefben É^fibentleMaife, f w ban baec naec Londen toacengefeplt vieriCngelfe , f«8atj!metEenïtitsi/ öenebenjivijf^toeebfcöe en öne4?nij(jeiftee ïSoopbaetbetjS eimeeen Danfiker j ®n!t9te batin^ee ban IjaecS^o· IKog. <®o?logö 1« mot&ten gfjctefcontceect enbe toetggflenomert «itbcn / aiu bcfïaenbe ödce labfnge in toaten alle ban rontrabande j cnbeboo?naementl9cfi in pic6 en €ee»;/ υ ®ilc6fitEngeiandt goebe toaet toa? / gelbenbe bat eeniSfoo beel isf ald inanucte tjjbcn; baegöiboo? ten vier
«rrcn in be namibbag / quam een fttjip Bet öattc-gat « fcpicn/toaecopbeiEngclftfteftaec Öitibat acht uiufen boctbe / met 25ootiSboltli bemanben enbe fiem 'cöi)cmoct fonben / boef) beiEateoofen meelt b^onti aïï I oepbc be öits op be Eap / bat een aant itf hS ï ■ leggenbe aenbe gcont / botö
ban jollen en Cöaloupen bocbecom in'tblot boicöbe njntoutiS/ en quam bp Bet fcftip mtx Bit gftefcBut ban Croonenburgh öBeabfltti |
teert jijnbe / enbe bebe Bet felbe / ónaenoBefJen Bet een ιάόζ
Sweedtoaii/ enbieJSlaggelietbJflcpen/bDO?öpBem__
tefcljieten met eenmufquei fijn5cplen (tcijcften / boo?tssrocpcnbc / bat Bpaenboo?t foube bomen/ Bet tuelcB ben ^cBipper geecne ontgaen tofllenbc/ maecB» teben ^ngBeliSman een fiiithhlaec om op Bem te fcBieten/fulcbsJljpnaetfjem toebocrenbe fön ^ee- 25?ief en ^afpoo?t bectoonbcjöcn jScBippec fcpbe aen ben iEngcljSman/bat Bp Bcm alsj een bjpman jtjnbe op bjpjliomenen't^lot Cronenburggetoclt aenbe/tajaec óp Bp tot anttooojt gaf/ bat Bp betmeent Babbe/bat BP een Hollander toai: »©en€ommanbant banCroo- nenburg Beeft Bem bit.ttiercts niet acngettoiBen / Boe? toel be Engelfche besJ Coninoiï-firooiiien foo ebibent? ijjch baec mebe bioleetben / enbe niet fouben met reben pettoc0 Bunnen feggen fo Baer iBog. ^^o^logfcBe^' pen baec itomenbe / Bet fe be ofte biecgBeIBtBe op Baec ercmpelmocBtenbegaeni beSwecdcn toaten Biet o» betontficlt / enbe geloofbe bat benConingBban bit iIBcb ftiltr toel mocBte bienen tot een pieteict om eeni^ gei©o?logBftBepcninbeSont tefenben / gBemetcBt befltoomenljp batiïijc6/ bat nocBtanss be (Solleti omfongB / niettoietben bjpgBeBouben/ enbe Boe^ toel beti^ngeiftBe baetniet obettetnebet oBfftelbt toaten / foofönfeecBtetfonbeteen eenigBfcBoot te boen / Bet iSlot Croonenburg gBepaffeert / en bettroCf hentbeneengaljSoffpopbit iSgthnotB qualütB te b?eben toaten.
®enfefdenftB?eefbenïgeetbanAmeroiigen, bat toeber in conferentie toa0 gBetoeefl/altoaetbenCan^ ëonrt^ liet fepbe/bat fpnlgecteniSoningB ingBenomenBebs «mie fienbe Bet rapport upt be boo?gaenbe conferentie gBete? fulteett/BaecgBila(ÌBabbetotanttooo?ttebOegBcn / Ιι„„οη- Bet nabolgenbe / bat föne USeiieflept ficB bp Bet Gop- atn penhagenfchëiCtattaetmet Sweden/ boo|bemebias tie ban Baer lS)og. gBctloóten / biermaten bonbt gBeaffdiblcett bp Bet tebercn / obetgeben / enbe afgaen banbetfcBepbeJBojflenboitiitten/ ïanben/ «afteea len enbe iStercBten ban fgne iBgcBen ban Dehnemarck enbe Noorwegen^ aenbe litoonSwedeiifeifsi/ ineen i0t ais fijne 3®apenen genoegBfaem toebetom floteer> beli/ batBPtotbefcBertninge ban'tgeeneBem nocB oberigBtoa^/ enbe maintiet ban fönKonlnct»l0tBe genootfaccBt toa!$ gBetoojben / Alliantie bp fln« bete potentaten te gaen cetBetcBectcn/ gBeljjiö ban be felbe'tgelutftBabbegBcBabt/ in bendate feiligeen (CractaetmetbenConingB ban Groot Brittanniente finpten / cnbe een anbrt met ben ÖonlngB ban Vranc- rijckainnodrieenfeiligOptetCtBten. «Dat Betder- de iCttgcBelgcinfitieett in Betboo^fj èngelfcBe €raCi tact / toaet bp hinc in de belooft toierbt gBeen fecoutsi ofanbete<$o?logBici bcBoeften aenbeeen beifanberii ©panben te icpffen / bp fflne usajetteptiS iKiniftetsS inbe onbetBanbeling bat namaeliS in €ngBclant lans toa$! gBetracBt te efQuibercn enbe beclineren / maer bat be ^ngelfcBe baet op bleben opiniaftrercn / 'tfelbe Bem aljSeene coiibitie /nr^wi»«nUoo;flcltenbe / bat fjjne Iföajeflept ficB fclben nópt Babbe Ëonncn imagineren/ bat tuffcBett ttoee potentaten aiii Enghelandt, enbe be ©eteenigbe Nederlanden, ( bic een cnbe be felbe ïlelii gietotnocBtoe p^ofcfferen) foobanigenbettoöberinö ( bic cpnbclöcB uptgebo?(len ) fouben boojtgBcBomen Bebben / BettoelcBefbne iISaielïcpttcnBooeBfletibe; Bommerbe.
28eiaugBenbeBetRevQcatoir Placcaet, (toaet óbec BrBabbagcboleert/ alsifttöbigB met Bet derthiende art jiael ban be betoufte Alliantie ) baer op fepben gBe* mclbe^eeten / bat ben l^oningBberltont 'tfelbe aen't boojnoembeStrtptBelnicttecBoceueten / maer torti fo?mtoa!Sbeoube911lliamieban batïïötR/ cnbeobec fulcbjï meer elj$ reben / bat een ^jin^ ban nboben geb^ benbefpne<@nberbanett totbeBoubcnBI batifpn gen fep/be felbe tipt anberel^eeren bienÜbermocB' ten te tebotcrcn / alBoetoel en tot nocB tbe toepnig toa« reningcSomen. ^atfp l^eeten€otwmiffatifenBeti» ben bctBlaien / upt Noorwegen fobanigB toasf af gBef Baeltbp Vranckrijck, Engelant, Nederlant^ étlbeatts
bere / batf^nllaiefl. naeutoelgtj^be friiepen ba»
eöe*. |
-ocr page 583-
544 SA KEN van STA ET
|
geequijpettttoojbenbe/ BonDebemannctt. €nbcten
_L derden, öeto{jU Bp iti ùe boorf{jBe conferentie oBefepöt
OaDöe/fooföne iKajetlept beltefbe ficB te toatecte Gapenen / bat ( omtne be boo^B^enen geallegeecbe on^ macBt te gemoet te bomen) men foube 6onnen boo^fla^ gBen boen / toaec mebe fobanigB onbctmogBen foube tuo;ben gefubbenieect/ bat fün llgateflept Bem berBal^ ben Debe becfoe&en/bat baer ban eenige mefurcs mogte nemen/ pjotefiecenbe mtbbelectijbt meermalen / bat ben l^ontngB met Baer l^o. jiBog bailbe bitiben in ber- tcoube b?untfcBap/en bat Bet defed van alliantie meer upt onvermogen, enöe be beBommemiflTen biemeii ten bien epnbe reipecte Babbe/foube p?ofiUeren/al.^ upton- genegentBept tot be ^caet. ^P Beeft op Bet ect(te gBeanttooo?t / bat Bcm behent
«inbe toat be Alliantie bp fön jUSafefïept met Enge- landt enbe Vranckrijck, opgöericBt aenginsB/ bat Baec l^oogB iBog. nopt ficB fouben bonnen imagine^ een / of ban fgne jBajcflepti genereufBcpt enbe opreg- tigBeptbectoacBten/ batbiefoobanig fonbe fiingBc:^ ii?eflreert bat BoogBftgeb. llSaicpept baec boo? foube bc^ ttomentoefenbefacultept enbemacBt/ omBacebec^ tcoube ©onbtgBenoten / be Igccren jStaten ©enerael (banbetoelcBe BPfelf^bcBcnben/ foo beeltoelbaben ontfangen te Bebben) bp tefp?inge met fobanigep?om: teenbebigotcufefecourfTfn/ toaec toe fön JÜSaiefiept fitB bp Banbt enbe ^cgBcl boo? be bebenbe €cactaten Babbe berobligeert.
aa^cgeni Bet revocatoir Placcaet, alftoetoel Bet naec Baec toel ^b.fcggen ban Blepne effecten inbe jSebec» lanben toajsr getoerp / bat Bet ecBtec moe^ gBeconfibe^» ceert too?ben / tot bolboeninge en contemplatie ban bie ban Engelant te 30n geemaneert/ alsS toel om fgn USa- iepept ( bie alomme in ®?ebe fat / enbe bat mael nocB geeneequipagie Babbe onbernomen) baec ban tebte= nen/enbefolatigefulcc niet toierbe opgefteft/ oftoel tenaenftenbanbe3@ereenigBbe iSeberlnnben bupten c);ecutie gelaten / bp Baecl^oog il^og. baec boo? foube too?ben geBouben / en obec fuicjc al nocB becfocBte bat Bem baer op in Baec l|o.|Bog. name contentement mocBttoojbengegeben.
<@PBet laetftenoopenbe «Sgne ilSaiepepttt te boene equipage toaec obec fönenabece becBIaringB toierbe becfocBt / Beeft Baec toel <2b. te gemoet gBeboect / bat BPP?ecifeo?b?eenlapBabbe/ omBctbetouPefecourjü teboo?bereMingeldt, enbe foo bat bupten bermoeben niet te beBomen toasi/ inPeck, Teer, Maflen;^cheeps- behoeften of anbce toacen enbe iSoopmanfcBappen in be ïSöcBen enbe ïanben ban fpne jiiaa jePept ballenbe/ enbe toaec op BP «10 nocB ecnpeitjc&infipeecbe: bocB niet te min Bp fo?m ban boo?fIagB Baec Bonbe becBla^ een te bectcou toen/ bat{foo ^öne jiaaiePept aenpontüf fietiefbeteeqnitiecenfïine 3@loottecnomb?eban twin- «igb fcgepen/ om pp Be twet gderaeMtfonneect |
foube genomen Bebben eene boo?BatigBe tefolutie: ficB gelap bonbe/Bet felbe aen Baec ^0. |Ba acnfionti obec te fcB?pben/om geautocifeect te too^bentiaccoluc nabecteBanbelen.
®o?berii Beeft Baec toel €b. te gemoet ^bocrt bat BPootBo?b?e Babbe aen füne iBafePeptte boibecenDt fcBultbanBetCollegietec «bmiralitepttot Amfter- dam, mitfgabecg te liquibecen obec Bet geenefieet 3®og. Bobcn 't fecourjs foo in bolcB ali fcöcpmiiaDtifn B?geben/ enbeingelbeberfitecBt/ enbctoa£cio«f0!« iBajePept fig bp mifftbe berobligeect BaböeCommif· fatifcntefullenaenPellcn/ bjeberin bc felbe betmclt. «©ebacBte J|eecen na batfe fijn anttooo?bt ingftfnoiwn
Babben/ namcnaen/BeteenenbeanbecaenfijniEa·
iepept te rappo?teten /enbe boo? foo beel be gilt ^q"'- datie aengingB / bat f? oocB becfcBepöe ΡίίΚ'ϊ'ϊ' genö Baec jKog.Babben/bic Baer ten beflCD*
toaren/enbe toacr ban fpficB fouben laten ittfo?n»«tn/
en op be oib?e ban Bacen iftoningB «wbec met Otm cos- benteccn. ^..
in Bet (€ractaet ban ben achtften -pebiuam . «
feftienhondertdriei-n vvfti..h "?· t
lu yïi itai-niinci uuii üïh acnuiten afeOiuarö η β
feltienhondertdrieenvyftightuffcBcn BcmEnhph,!" '«i fêoogB IföogBcnbeopgerecDt tot hecfeSJg 1
<©o2locB enbc Coopbaetbp fcüepen enbe ban öS?; paffageenbeüetblijf boo? en omrent ben OrifonS
Belt, oocb tot aftoermge ban alle befojgtie aebasr fnne ConineBcijf 6en enbe be felbe in enbe omrmt Otifont in ^ee te b?engen J enbe gebuptcnbe bm^», log met Engelandt bp befe Corner ilSacnbeti Qeftabft' teBouben/ oftoelnabecepfcBban faccöcnopDe Cu pen ban Noorwegen, Cattegat, of Bet Schaeer-fiTrV te laten eaeccn) naer lo. JllSoö. ficB fouben ^nnciiia tentoclgBehallenbnt betouPeSecourstot tonbubeml" _ ban fes duyfent JVian baec toc iuiecbe gljcempiopEfti.
toa§/ "bàt Copp'enhagerfchê'Tradtaët 'tuffclien enbe bp aioien bc upttuflingB bec boojfs twiutigh ω.' bat ïïöc&enbeSweden (tcnobetaa;'n ban Vranck- pfn/mitsigaöiCii'tonbevBonbt ban'tboltö Daccnn rijck, Engelant enbe Nederlant ) gl)e|ïoten too.ö / enbe, fullenbe bieneti / boo? be te tonbeniecen tijt/ mogElyth
Boogcc mocBie bomen te belopen / aliJ Bet feibe in οειικ geceecbent / toaö beb?agenbe / Baer igooaft j®oa. fnnc Jliiaj. fouben fubfibieren met fobanigBe rebtime fom' me ban penningen aliS onbeclinge foube toaiben bet b2agBcn na abbenant enbe p?opo?tie ban 't gecneAact ï^o. ïBog. in 't iaec drie en vijftigb boben Ijet fetouti Babben gecontcibueett / en bat fgn jjlai. inboegcnaie boorenbe ^Quipage pjePerenbe/nietalleenfauticfaiiii;
bat Bet feloe toaii / gBebitigüeett getoojbcn na be boet enöe fo jme ban bat uan Roodfchiid, toeonigB m aen^ benteboocenbpftinjlBatepeptmetben lÌìoningB ban Sweedenalbaec (mee feclufie ban Baec i^oosBJPos. Mediatie, biemen niet toilbe aömittecen) gBemacc&t/ enbebat bpfletfelbe (Ccacta^t beel meer Eyianden, Vorllendommen, Landen, Caftelen enbe Streckten ,
aenbe Stveden toacen gBecebeect/al0 niet bp'i gene _ ___________________
Waec ban Baec toel «ÊbeletegentooojbigBBaHöeneBei ! nentoo?benbecfcBoontbanbeiaeclücjce bctalingetait mentioneect/ enbeobec fulocfitne jiBaieftept gBeen; vyftig duyfent gulbenji in minbecingeban't Capitati ceben BabbeOmme ficö obec be Mediatie banBafc to. i 't ^neicli fön jnsajefiept aen Bet Collegie ter mrnltall; jlBog. te beBlagBen / bie Bem meec abbantagie Babbe toegBe&?acBt / alsi Bp felfj^ te boocen niet Babbe bebon^ gen / en bob? Bace fecouriTen foo te 3@atec al0 te an ^^ be ( tot Bare groote onsBelegentBept ineen berafgBele^
oen iSgcfi / met berlieji ban foo beel bloebt ban Bace . „ . . , .......
goebei©nberbanen/fijnejaaajeflcptfoo tcouBewig tot laerfoubetoo?benbetaelt/ enbebangBtlötlienDiiiite· öen laetflen Baöben bpgBepaen / fonbec toelchersi abfi? 1 teffen aenbangB nemen enbe beginnen te loopmna btn ftentieen<i5oöejiftge"nmenlicBteliic& Bonbeafnemenj temaccfienVredemetbeniSoningBban iBjootBrit- in toat berbere ongBelegentBeptbe felbe enbe Bet «ficB, taignenenbeeecbecniet/ toaec opfoBaeftfönc jEaj. fouben obecballen 3ön aetoeeft.
tept tot Amfterdam fcBulbigB toasï / maet bacc enbo; ben bebjöbt foube blpben ban be intereften ban >t felce capitaci / foo lange ben (2^o?lotB met Engelant bup;tie/ in bierboegticn enbe manieren bat be felbe €ccmjjncn öan vijftig duyfent ^ulbenjS iaerljjcc eetflban jaittot
iSebect toebecinconfecentie Bomctiïie enbe|ctie·^ cours ucgecenbe/i0bpbeCommiffacifenoefl«W9°;^'iiW bat fp Bet gBepafTcerbe in be iongBlïe «nfetemie/ IP b» HaafePept Babben toegBeb?acBt / ban / bat ip €ommi(Tacien tot nocB toe geen pofitibe 056'« ofte cefolutie ban Boogfigemelte bomen/en obec fuloc Bem geen catBegotiflue a"'®"»/' Bonben gBeben/ batfp ftceren iJecmfpnOin/J^'öv" iiaajepept baec toe te b?engen/ enbc ootH wn w felbe gelaptoaren Bem aen te bienen/ albootewoat toe te bomen / Bet noobtfaecbelijcb toace/ bat ero ^ netale Liquidatie obec toeberiötö ge / op bat bp bereffeninge ban be felbe fö» mocBte toeten/ Boe Bp met ben iSf aet nanf»/;;
iBog. Hont i omme waec obec met We liflug fp öeeten pouboicBabben/'ttoelb oobtoiett bcrtoen, Vie Beeft baec op gBereoöceect/ batecn anwej^ toooït Babbe te gemoetgefien / enbebeitoacpt
fitPìe btiàiacinge felbe booj befen b» Bem fooecnUelecB |
-ocr page 584-
OORLOG. VijfenViernghfit^me^ jéy
|
«,rf«ittÉtt t«n bcöoubettiffe ban Bepbe beiStateii / enbe i(i Ktoi fip bJebctom ïiabbe bpgebjacfit foo bed reebes • Srttìflnpecfuflfiea'iiDem ecnigefintssmoeelöcfe fcaaji "Ώ/mtbPboeatn ' -....... - '
f.7si Liquidatiefobanfgcn accelccatie nieten becepiSii S wel!)" Secours boo?f3;boiO op bltalleiS begnaem jEwanöct anttejoojt / aljï öet gcenefp Ijfet booten öab»
'"^"gHliöeVerftrea^ bfe Ctoone/
mt^aOcciiöe betbece pjetenftenbfeljaec ®.o.3i©og.
(aistodbe €ractaten SriDin) maecuten/ baecopöeeft nagDefienföne Snfttuctie enbe papiecen/ enbebebonbt/ batonbec iftm Uitudcn copte ban be obltgatien ban beti Kaet fcan Stati/ enöe be Slibmtralitept üan Amfterdam, mitf» i^ciöJatintereflen opbe felbe toacen betloopenj Lec niet foo Doogl) begcoot toetbt/ fiet geene Ijaec IJo. IBM inbentaetften<©o?logönietSweden, bobenbet bttjujlc fcwutsS Dabben gftebeboucfeect / befialben bat |ίφ onci» niet gI)£la|ibonbe ottt baec obeceenige Liqui. datietemaecfeen.
gn een öolgenbe tonfeceniie toiect fiem gegeben te? ne ϊί)Λ« ban Contcapietenften bei Conintjc in 3&cens ftljc («ale ; öaec ban tjp niet een tooojbt betftonbt/ bec» foiHttiatöiein't aSebeclanötjS/ fcanfcljof ^oogi> Dtiptfi/tnoditenbjecbengiiettanflateect / opbatnaec ingtnommbennilTe/ Iiaec i|o.|I3og. baec ban bonbe tiienen / fcaoenbe bojbeci / bat i)p te boocen nopt gabbe gefien/ oorb fetfi bp eicpecientie in fpne boocigge ^fim^ bafabeaeitbtt^ofniet bebonben / bat tnen met fiaec iBog. HStHtlieci in be onbecftanbelinge/ be Deen- ide tale / maec bjcl be Duytfche gebjupcSte. 3®aec op iiKantiiJoo?t toiecbt göebout ftt / bat fpn IBajefiept nnigm t{jbt |)ccb}aect0 bat alfoo gabbe goet gebonben/ fliDe fiatoatH met ben €ngDelftBen iBintfiet tn ggeene BDtiecealji beDeenfche (Calejtsiectggeganbelt / ban nln temiti / batfe (icm ( onbec 't geballen ban fijn i^a^ jd)ept)een tcanjlaetban't ggeeneboo}fc[)?efietn be ftanfclieof^upbtfcBe €ale foubenlaten toekomen. Opgeeft bp bie octafie toelgemelbe i^eecen taiebecom fnetnfielQtbgefummeectopbe pjeiïatie banj^tbe- touiefecours, en becfocDt te mogen toeten of fgn JlBa^ lifieptfic^ baec op noci^ niet Itabbe belieft tebecblacett/ sd^ tlf> nu vijf bieefaen aen ben anbece baec om cantiü lutiieth itabbe aengeljouben. «tSemeite Igeecen fepben / taifebantüt tot tgt f^n inftantien/ biei aengaenbe/ft)n JSajeftepttiabbe obecggebjatgt/ ban bat be felbe gaec tottiotD toe / geene la(l tiabbe geggeben omme/ ten een Jfienanbecen/ petipofibe t' anttooojben/ maeibat PflWfljebacfjte jBaieftept gaecne foube fien/ bat iWltucbbanbe liquidatieboo? afgingge. €«be tees W ()et revocatoir paccaet bat fjoogljfïgemelbe iBas jwfptpeififtectbebp 't geene boo?befen toae gfjeanti «njt/fulcï/ naebcfaecfeenftem alftiectot notö toe w?9uamen / gabben gaec i^o. HSog. geen afTiflentie «nbtefpbctcbecboacDten. ®e%ec Talboth, fion BP metbentómen bat oocB peti in fjjne Λegotiatie ab» ^nttttbe / cnbe ftiieen batmen albaec naben uptflag^ Italie tuffiften betwee ©looten/toatDte/enbe wocnconincbbanföne mcfures ten emof tenanöecen
ft"""" g8eb?act)t / boat men baec ine- «w (w pabbe / bon niet penetcecen : «Cenige betmepi We«abeSontfoube aaen/ anbeïe/ batfebp B«}ftB ban bittuaiUe ban bc jStaet niet fouben öouge-
tjJ^^^uffcfim guam albaet be tpbingp ban be Wc< h^fï onfe ©loot j 't toeitb be erpebitie ban fiöST^.;^™^™"^®^"^"^»''®*'»· (Ceccowtacle ^eöbelïeecen ©cenfceetoan^aec Africacnfcke
pSS" be b?pe oaffagöe toooj öèc fdbec ftljee. KK!*" ^"^'""gi^^n^lulp ft6?eef batöe jett
((«tt^nii wwawbjoon op be eontcapietenfien
"^•^[/^Jwcomöiec onnoWBÖ«eü«riiai<ti)fep» |
beneen: fulcicgaf(abaei;b?ttiiiteggtbet&t»i/eidtt.bpt fommigetenbeftennietea,tniencgp[nteiip{eteeit^llfi en liet niet get boojnoembe uptftel banwttoeeiiiopbe booggluiggtigljeitefoigneiliiben< ben j^et té- tjdtu» feeën / enbe gaec in mibbeistfoo beei moggeljjtft ioa0/ eengoebtbectcoutoen teboenbegouben/ gebbenbeupt be biftoucfTenbanbeggeene bie get oerd inbe coniiUa ban f{)ne iQaiefiept penetceeebe»/ bonnetiat nemen/; bat men ober foobaniggflilfboiggen niet aHeenlKfioia-v meet toai / maec oocfi enggeecne ( fonbecboo?jN>beg* noobt baec toe ggebtoonggen te toecben ) bepactpe ban Oaec Iiaog. foube abanbonnecen ;inmtbb«li:/ oit» beclaetmennietteberftaente ggeben/ batf^aibien get betoufte Secou» ban bie fptK büecbe geepft/ in boe- gen Hp op fgne aenbebolen o^b^i epfftgte/ fonbec gaet eenigenaebece becfeetbecinggebannuaftM»/' teggcni hace nabupcen Engeiant enbeSweden te gelun / aènbe toekftebatfottbetgotguecen) get felbe bojoj gaec eeit mineufe faecbe foube toefen/ toeltbe betomitìerniffe ban toelmotgtenaenlepbingegeben/om gaec^. |I9o. boo^een eicp^i DSiniftecban bat %of te b^nben/ bie neffeni cemonftcantie ban alle get geene boó?(icg;e< be ootb foube boojbjagen be beftoaecntffebtegpalbaec Rabbenobecbe Tollen in Nooiweghen ende den Οή- font, mitfgabeci anbece feecben / bie metrbp een itieuto (Ccattaet gaecnefatgbetanbect ; ^nbertuffïgenbee» fbtgt gaec i|o. jfl9og. bet(nan: becblgf ban vier meen' benaenbitl^of/ inb^toeltbegptotfjin leettoefenbec felbiec goebe intentie aenbebolen/ ntet gabbe bonneti upttoectben/ enbeootbeggeene naecbeceo^t^iopget geene gem baec ban tgbt tót tgbt toai ontmoet / be< bomen : gem eepermttteect mocgt toecben / om te mo« gen cepatciecen/tenmtn^en boo?beeen0«enbetoino tee/toant fpne ®omedi|t4ue affaireii ggeeofilntitoe en lieten be felbe atbaecobecteiapben/fitg in beftnba» delpb beclatenbe op gaec %o· ΙΗίο. gebanemoi^eUnge beloften/ten tgbe banfgn bectcetb/ali toanneec geeent gabbegefien/ batfultic bpcefblutietoacenbaftgge^elt getoeefi / 't toelre boenmaeli / om rebenen niet gaetge' bonben toiect.
;$ebect fcgjeef ben vijf en twintighfien üueufip meec enbernteec|^canficmeect tetoo;ben bat ben ningg gaec fi^oogg Mite· enbt ben jëtaet taan «ngger lanbt foube befenbenbooiben l^eec Hannihai ZceiHdt ende Rofewingh, b(e gefepbt toiec ben Hocg bie toeetti t? fullen bectcetben/ om gun inteceffen bp eetfie (naec ontcenfe feggen t^t bolbomen gela^ toai ) enbebe mef diatie ban be S^^ebe tufftgen be twee ^cpbenbe pctpeii (nebeniaetcancbcgcb) boo}ttefeuen/ iip be 'ieet^: gem toai fbltjc alnotg niet bebem gemaetbt / tian gfpe? ccnineenepactituliecebifitiebie tienbe üeece Rofe- wingh gaf/ gabbe fün toel <$b. 't feibe niet tegengefp)?^ ben. gabbe bonnen bemectbetiV batmen alb«r geen cotuetttementênnam/ober'tanttoiao?tbie gp opbei ^nintF p^tenfien gabbe ober gelebect / en booec obei; men aen get ^ofben Vraockrijck toai Matgtiggebal· Un / met betupgfngtaangenegentgeptomalleliiffecen' ten / bie men baec met gaec »o. mog. motgte gebben / een bien i^oningg te becbtpbln/ toelcbe e^aieben l|eec ^mbaffabeuc Terion oocbeeniggen tgbt gectoaert# met gem gabbe geboect. _
®fen morgen quam albaec tgbitiggobee $See/ met ^jieben ban 3ürgen in Noorwegen, meibenlKbat 6e ^od^nbifcge ^cgepen / b' een fepbe elf b* anbcc twiieifTngetal/albaec toacen fnggeloopen/ toaecop fltg eenftonti naet 't i^of begaf / enbe geeft in be p;e' ^ntie Camee ban fijn iBajedept becnomen / bat ootb eene)V}e(ren <0ffioecbatiben 43àuberneui:ben Ber- gen , bett ^eec Claes Alefelt ili negen bagen ebecggebo; men/be booigecoeclMt^gg met^^icben etti bén %oninAconficmeecbe/ enbetnf^ bat twecnpcea naecgetaccibementbantiebooTùoeiitìie ^(gepen/b« Ëngeifche 3iioot (ïcg boo? Beigen gabbe bectoont. (i^ocb toiect gein beo» ttoeébeettbube Heereninfec»' tefTegefept/batbefelbegetca^tgabbebe boo^noetttw enbe anbece iÉdboec legggeitiie fcgepen tn be i^abeit eitijebe felft'attaquecen/ gettoelcbgaectoatf mifintlit/ ixibiUenbeii boo^xmtieii <?oitbert^
koBdert
epMngl »jai»tì»' ae»· iitmil
bcrlantf nctuir
pmttt tottruf |
-ocr page 585-
ς66 SAK ΕΝ van STAET
|
hondétt derti^h ftutBen Canott op De àdvenilés ban be iKl|aDeiient«t DDetiec3gben gabbe ggeplant/ enbebec «nti« öetSmetbeaffifientfe banbea^ebetlanbicjJ öa^rfóo» Sii banfoftftfjegftem/battwiiitighbaneaceftöeepen feec Siucebbeloosi göfftBooten / te tu0D0öe Dabbe moeten ite beecen.
^ebew be attatflue ban be <Sngelfiöe op Berghen in ©enne. Noorwegen, öeeofl: menalbacc ten^Otte toatitiecc fcirêSirc genegentijeptneojbe ^ebeclanbetiSteijetoonen/enbe lót Kefni bepecnitteurebeffepnen bec Cngelfctje ( bieom gaec onbcrfabelijcöe beeeetlötfeijebenteijolbaen / fieli n(et ifHiacn· enomfaaöenöaec b?fenbe«enbe<©eaH(eetben felf op ^ öet Ijjf te ballen ) ölaeclöcli te bemeccBen. €nbe gljci Ii)c6 tiet gepleegtibe baec biect aengeften alüS eene faecfie ban betten uptften / ban bJelcbetjJ raccesi anbcie (Ione bentebolgen/ foolfet men niet öetfelbe ttafönengöei toic6fc(ali baec toe boo? be€ng8clftljeattaaueaen. lepbf nge gegeben jönbe ) fip fgn JPaicfl. en be bejs fclfjS iKin((iec0te app?et)enbecen / enbeöem üpbe ttoce cecflete becfiaen gijegebcn / bat booj befe actie aen öaec JlBog. toai getonfecbeect / enbe / aen be «Engelfclji ontöouben eene fcöatröche ©loot / obetbe dnehon- derc tonnen gouts toaecbigö / 't toelcb ten minfien fep? ben fp/ een drie diibbeltfecoucS mecttiecDe/ enbe toaec ÖooibefeiSatieficöbp öaec nuonüetfoenlöc66abbe gei maecbt / bat Det obec fulcbiï tgbt ttare om op etcK enbetd.betioubenijltebencben/ enbe ban nabece Alli- antie te fp2eet&en. ^at be Coning giet boo^fgne imiu natie op nieub}|$ aen bett^taet gabbe betupgljt/ enbe men beigal ben niet en Doopte / batmGn(l)pbetbolg{} ban teffenttmeiubecEngelfche)l)em in ongelegentöept foubelatenj batbep^etenften tenlnebeifliQenteglienjtS öebooifj actie nu lieöoojben gftecompenfeect te toets ben / OOC& aen fgne iQajefiept bolbaen be betonile fub' fibie penningen / teggenii'teöenebe felbe op Guinea enbe be Weft-indifche,, Compagnie te pjetenbecen gabbe / fonbecbieaenbeggeimeteffeetbe Cooplieben in ben 9Iaece feftienhondcrt acht en vyftigh gaece toa? ren aen befe CtoonebecftetcStgebbenbe te ibebeecen/ maet be boojnoembe penninggen te fgnet USaiefiepttC bifpofitiete iaeten/. enbebècbet!$ ttieutoeojb;e obet be tollen in ben Orefondt enbe Noonnregljen te becaeü men/ toaet boor ftine jH^atefiept onttali toecbenbe ftgg f η ^oflupte foube bonnen (tellen ottt fgne J^iienu ftgapenoeStlliantieemgaec ]^o.j|Bog.betet te boen balibeten. ^pbemetcbte/foogaec^o-IBog. J^loote bitmael get ggelticb mocgt gebben ban be Setoucftge» penbegoubenin'ta^abeclanttebjenggen / ofbictocie tegenjJgacel^panbenbebomen / bat men niet ongge^ neggen foube toefen te conbenieten obet een OEquipagie elbaec aen te (lellen / ggclgcb inben Slace drie en vyf- tigh toajï gefcgiet. ®e ^rpetientie gabbe iegentooo;« biggggelöcbtnben giaetedrie en vyftigh ggeieettgoe abbantagteu^ be l^jientfcgapban bie Ctoon/ enbe be i^;ote(tie ban gaet igoogg. iBog. fcgeepen alomme in bet felbec ^abenen ban Noorwegen aen gaet toaji ggetoeee / enbe bp continuatie ban (©o;logg te l^atet namaelüsgn foube. |I3en toe$S ban boojnemenii be ^tabt Berghen enbegetCa(teel nocgmeetbet tefo^ tificeeten.
Cacffdii
ftiat£{|t ^en vyfden j^eptembet filaegbe be l^eet Refident nn lln Charifìus, goe gualgcb en niet alleene tegenii alle o;b;e «O MBO. toanbegooilötbe tefjpectenbe ©jienbtfcgap / onbec nautoeegcallieecbe$teeten / maecoocBteggenjj alle ' Ce?t(leiötböcpt / tecgt / enbe Wllicggept een ®oo?btö bip fcgip / gljenaemt be drie Koningen, boo? obflinas tie ban eene ongetecgte enbe qualgcÈ ggcfonbeecbe pat* tpe bp't €belejjBtig. CoUegietet Sdbmicalitept in Zéelant ,«u öebani in be fes msaenben ggeguelt / enbe fonbeceenieecefoluöe afnocgtoe/ banffingoebtcegt berdcetbenenbeopaegoubenteietbt/ enbe biatgaet Jgo. iiaog.baecop8abben(öietefolbeett / bat aen't felbe Collegfe baet obet ggefcgjebenfoube toetbe»/goe= toelbenfelbe fiefibentfoobaenigetefolutie/ niettegen< daenbefgnbetfoecb/mitüigabetitbemifrtbeaen'tdEb. ll^ag.CoUegie- tet^Dbmitalitept baectetplaetfeom j$cgippetfi offpne^oUfcfteutii totmeetbec |
fïpeWtie te moggen beganbfget toetben/ nfethaM.. bonnen macgticg toetben/boajbiengemMihl®,^ ' fie totanttooojbe ggegeben toietbe/ batfukèeX' eïpebieett enbe nae Zeelandc ggefonbcn toae toelcbe nocgtanö gp nocg tee tijut nictljatibe 6onn^ becmeccben/ of baec moeft baec op bp'tmtcroh, noembe Collegie toepnigec tcfïocie nis op mixte^» gaet i^oogg iBog.obecgefonben acnfcgjptiens/^ genomen/ booi biengp toeberom befcn otljten fiV»» cïpiei ban baec gebomen/ ban bit tocttlt foobanS guabe tgbinge gabbe gebcegen/ battet bacc mcbe ai les inmalgeuc foubeloopen enbe na be Onchriftdiidf Piocebucen ban be ongetecgte pattpe uptbaiicn /1» toelche boo? beele ongefonbeecbe pietsiten ben öoob- man enbe i^cgippet gabbe gefocgt te matteteti/batfÊ nllejSfcBipen goebt fouben moeten betlaeten etiiKfukï gaet baecnaet totbupteblpben/ 'ttoeltóeeeiutfifimi gaetgab geteu(Teect/ boojbten benl^oopmanaU bettcothen/ enben^cljippctbooj melaachobinfoo- banigeftoaecmoebitgept ggetaecbte/ bat gp bpiiatu niet meet bpf^nbetllant en finnen toajS/ oociigetoefi toiett/ batliemnocd gjootet Quaet baer boo; foube mogen obetbome». ίδοο (ielben benboojfj Uefujiit gaecl^ooggiiaog.inconfibecatie/ goefenfifjfi batto gootg^geb.fpn Conincbtötbe iBaieflept foube toer- ben genomen/ batbolgenit gategoebe itttemie nitt meet gececgttcgept aén bet felbec onbecbatun toint gepleecgt/ baet gp nocgtan^ toasigcpetfnabem/tiat becfeejccmpelen toel bonben upttogfen/ toat pott bjientfcgap befen^^taet gabbe genooten/ ctimen&on niet toeten toàt togber^baetop bolgenofgetciui- teett toccben motgte j maet bcfe in Zeelandc gede- negreerde )u(lttie loonbeeen gaet geringe ettotinli enbe g;ootebleenacgiinge ban't geen bat bp een gtecin plaetfe gcQualificeecbe |@ini(tet ban goocljligel). fii Coninthl. |Bate(l.|oopbetitgniet alleenaen 'tM jlSo. CoUigie ter 3flbmiral.- in MiddelburgbpbEtftgtp- be miflfibenenbe atteflatien toaS ggecemondtRtty maet ootb boo? fpne boojf; jonggde jjQemojieaetiiian: 1^0. jlËog.gecctommenbeett in bietboegen/ batobtt bjiemaenbenbenigeer^ecretacfj$ban'tboojfj ΦοΙ< legiegiet inbenl^agefelbetinp^efentiebanbt Soes· man mode bebennen battet boojfcgjebe ftdip Ικΐιαομ» ontflagen te too?ben ; fön <i. ootb niet anbtti en toipe al{S oft boo; fgn bettcecb get felbe fcgoon toa^ oeftHitt/ maet benboo7ftg?ebe j&oopman fulIinecenbebanmtH/ beloofbeben JgeeteiSeccetatisSaenben boo?ftii^te0t- fibenral$!(laenbeDp fünbetttecb/ batbpntttfoobjee na Middelburchtoeetomfoube bbcrgeHontni39it/ of gp foube baet toe alle goebe officitien conttitnunti/ toaetbanaenfgniEb. nocg baec in Joco 5ijnöe/to? eene j®i(Ttbebp ben 3aoopmanboo?ben boojnotmw ïïefibent aengemggefonbeniji/ bermaninseertafn' maet toat baec op toasiggebolget gabben Daer «00«
Jiiaog.uptgetboo?gement(oneecbecppelijc66otimnif-
nemen j toienjigalöen benfelben üefiDentbet felwtfoi banigeguabrbejegeningen/ nocg eenji gabbe mwra Blagen/ enbegaete goEbeaffillcntiein foo«J"X beecbigefaecbe betfoetben/ bat goocggebacp ip Conincblfitbe iHajedeptban eene cataoorieucfflw^ tie bp get felbe Collegiemotgt bectoittiget toictim/fl get felbe get boojnoembe foo lange booj be Godtloos enbe Onrechtveerdich opge^OlW ftjW^ toilbebegoojlgcbeiMditieabminidceten/ en wö^ alle tecgt enbe billicgept bodenbe enbe baet mebegp fgnen albecgenabit0(len «on»^» onbecbanige infojmatie geben bon/ bJatfonejn^ jedept baet inne gabbete bectoacgtfti/ eoM« iT betbet bet felbet begoo?l0cbe tefpect ttiotöte ggemafnteneect; toaec op be» meec boo?f5
gaetigo.|ISog.0oebetefolatiefoubetcgemwtef^'j,
©ufbanigeinetmiteptenenbe blacbten cwiw" ©ojlogen ban Jiaggebupcige gioote bebietoaten ggebupcicg/ niet alleetj ban i^ï^j tnercken maet bananbete/ enbefp bit alleen αΐίί eendaeltje ban beele anbetebergelfttbe» ^
gnftbeginbanOctobertoatftot €opp«W^
betpbfng ban bm romp en betflcoi^ngDe f ^^g^tt |
-ocr page 586-
en OORLOG VijfenVeertighfieBoeck 567
|
<©C j^eecban Ameronghen irttï«f/Mt ««lec beii ù' Engelfe^tniftecjS Die mate tot hàeftoojDedgeb^uptBteen&eDaecopbeil lange Cm- frtintten Dflöljen metDeïgeere Deenfche ggetjouDen, 'XnfEPbetiatfpeunne negotiatte betce tjatJbcngöei Hmcfit / f nDc Bacc bebient fiaube ban be toepntg etfeen» ^^VnVeWeljaec ïgoogi) naogöcnbeaen ben 33oninc6/ llïf bmö« oöfpaffeetöe tot Bergen betoefen Dabben, j Lhaöwupteen banbe iBiniflecii Bonnen bemerCi hcn/wt 03« al bjp boat aen toass/ie meet betogle bc Ul· , heficm bcfilatö bebé / öoebat föne jiiaaieftept / nacc k' fict gfifpaffccröe noti) toepntglj fatiiïfactte op föne '-"·'' eiifiiiienöeDoleancien/taantjaec ï^oogö llogBenbe laiùen ontfanoljen / öa^ nocfttani be (gnggeifcöe fiet flffcont enDc ftljabe aen gate jSatfen enbe fcfjepen gele- uiil ftin USajeftept niet alleen befonben / om be fcgult «ufttDnem^nfe/ baecobec cytufeuboen/maecbo?·^ tvaenbabm foobanfgen nauboen enbe Etroiten Alli- antie tcntactlien / (met affecuiattebp alWenfpne j©as jedcpt be toctfltopbï Betont enbe anbece €oopbaetbp- ([upennuopnieutii^lnftine Igabenentn Noorwegen tnbc U ^ont leggenbe/ betlbe aentaflcn/ gelfich fp boo? (itenenöaööingefocBt/ enbebo?becsi metBaec^oogg Wte()?eecben)a jintenbanDaecfoubebeftbececen; Ijckbffltie feer toel ten p?opooften toeten te brengen / ben flötjflrtnfcn θο?Ιοφ/ biaecmebe ben ^iffcBoptian Miinflerö{niStaet/b?cpg6be. Ipiieeft baetopge- rcplfteect / bat be boojf; gecutj^ten boo; 't merenbeel / onmacr toacen / enbe boo? foo beel aenglncEi / bat jgaec ρβθ ÜQogcnbe ben Ï^ontngg fonbe neglig{)ecen / bat iiet foo becce ban baec toajii / bat j^P / l^eec ban Ame- rongen op bccfelbeceicp;efreo?b?e/ füne j|Ba)e(lept fn ttobirfdjepbe 3(ubientten betupggt gabbe gatete^ fixctueure cefTenttmenten ban banc6baec{|epbt ober be ijoiectle aen bet felbet <(^nbetbanen fcgepen tot Bergen Ktefen ; enbe bat gp becDalben betijoopte / bat foo iU niftrelmpjeffienop getggenereuK ggemoetban fgne jSajelieptnfetenfoubegetgten/ beelmfn plaetfe ne« ntenalletijcpgementenenbe gefimuleetbe offecte^bfe De <SnseIf(De aen be felben beben / emme BoggHgebeg- baec boo; ban ftine oube gettouboe ^Sont^ poten gaet ^oogg Hogenbe afte tucben j i^aer ter (ontcatfe / bat be felbe bettoatgten op be goebe goope / tie gpQaec io. Ifêogenbe met fpne b^etaenban tp tot tint t' febect be meet genoembe tentontte gdbbe gege^ tien/batbe gemepnelnteceflfen tuffcgen bepbebe pa- tini/ten beden banbe iSabigatfeenbe Commetcte/ mjBajefteptln affectie enbeggeneggentgept fouben tnen continueren / fonbet bat foo tafuele enbe ban ^ob toeg{|eronbene(io}maen'^Eanbt0 3@loote / gem'fn Pflantbaliigg boojnemen fonbe boen bjanfleten; wtfoecöenbe becgalben / bat / omme ble meeten» (K meet te to^i-obetreten / be ggebecteteecbe befenbfnge ttaec ]|oogf) iBogenbe ble men nu al eentgen tpt In Nederiandtöabbebettoatgt / fönboo?tgantR mofgte B«Döen/metbecfeei6etlnge bat bupten tWöffel aenbe wfelÖeopaHe Pretenfien enbe Doleantien, «belgtfi crottmjmentfoubegegebentoetben; toaettoe # 3Θ' njeffitlen/ fn't ilanbt öomenbe/ offeteetbe. Oe^ njeltel^cbeioofbe geteen en'tanbet/ Inbefe blfltie oowailen / fgne J©a(eflept ggettoutoelfich tefullen «PPWteren/ fieg betbet? feet beHommert toonenbe hS^l'"' «"l&omfte ban be «Engelfcge jiafnffiet / gefon. "wombefaethebanBergenteewufeten/ble/ foo gp ff ® / met ftgoone beloften aen be«en / en» ffioi^epggementen aenbeanbetejijtw/ öen»o- ,'®nl«tölnc6j bocgbejJnlet teggenflaenbegoop^ Webecttoutobeba^Ötli (foomenop menfcgen ^^,^nBon<ïaen)batiwnbfletom getboojfepbenftt iï^^Witipiteteni ban get fonbe nootfa«cliel8i& Si i'iö toan «u aen pjepateetbe omme «..«"'«wptopfijnepietenftenenbeboleantlenftoeet ban gabbÉOgimeU)^P beaenSomfle
m Piaet^ ban ben i»e«r u rnn iweT
brtftfftw^^^^^^^^ieipReiewinge, foobeetln -alle tii ijgjojp jonttmementgebe/ al0 gaet «oogg "" -
f[)00gge3(®£ out^ |
te begooten ; bact en omb?aetfien / algoetoel get meien- beel tot ben ^taet ggeneggm toaiJ / ggceue per- foonenbie bpbeboojnoembconaclutltige tóbingeban '& Sanbt0 l^loote/enbe be acnbomfie banbe Ëngeifche Minifter, beboojfsbefenbinofic l^obeQgettati)tljaö= ben te betginberen / enbe gun rultbt; ontflont cé toltlen petfuaberen / bat bic aen gaer l^oogg lüiogcnbe te bet< geefö fonbe ggeftgiebe / enüc gun al)S ban fip Engelandt berbatgtmaétben i boeg Dc$s ntctteggenfiaenbejiabbe föne USaieftept gem boen feggcn / bat gp fgncn l^fnt' (let mojgen / ten fine boojfs naet Nederlandt foube af» fenben/ enbe (bpalbiengaec ^o.iSiog. o^bjc^gem/ Igeetban Amerongen gst permitteetben ) Dat googge^ bagte|Ba(.geballtg foube gcbbe/bat gp ficg goe eet goe llebet mebe op bc tneg begaf/ om get toercb fo beel mo- gelöcg bp gaet ì^o· Hgog. te atceletcten / get toeltge gp belooftgeefttefullenboen/ met intentie omme binnen acht a tien bagen te bertretbe j gelgg ban gp bettrotben ijï/enbe ban Brcmen tepfenbecgoetoel ober Oldenburg) ' in groot gebaet toaiJ ban bp be Muniierfe gebangen te tbo?ben.
q&e Franfcbe Bcflbent geeft op ben twee en twintig- ften(©ctobetaenbenÉoninggban Denemarcken bp aubientie te benne gegeben drie bingen / te boeten : ben i^oning ban Spangien ge(to|ben boa^/bat fgn Igeec enbe jQSeeflet aen gaer ^0. JlBog. foube fenben teggenil ben Biflchop van Muniler, enbe epmelgtg bat goog^? gemelte Conlngg fijne H^aieflept ban Denemarcken, upt get tappojt ban fgn o;binari!$ ^mbaffabeut In ben Hagegonbebetfeetbercnbat gaet Do. iSiog. foube ge^ fint 3tin / fpne googflgebagte USaj. alle tebelgcbe fati0i> factie te gebenfn'tgeenebp gaet l|o. ül^og tn blUic6« geptgonbeepfcgen.
dSngelftge gabbe» nae get bcrtrecb banbe l^eet ban Amerongen albaet / bappet beficg ggeb)ee(l / geb? benbe conferentie op conferentie ggegabt/ enbe foube be felbe albaet geen tenbeeten / om bien ÉQntnggi)cm boo? Ëngelant enbe tegen? gaet i^o. HSog. te boen bet- 6laten;ombadtgenbctct boo? te brengen/ foube ban be <£ngelftgeflNant niet ban bit jSpc&gge-epfcgt Ino^» ben / maet groote enbe feet plaufible pjefematien ban geit / ftgepen / bolcft / enbe meet anbete garantie gge- baen toetben / boeg men ban niet beblnben bat get beet aenggenomentoietbt / (laenbebatagtbiogoopeoni met gaet l^o.|tgog nabet4e:trinben/ boactommegec felbemet douceur enbe onber p^irtban l^eutrael te bltiben ggebeclineett toiert ί 'fidlenbe belgeere CiiiToft laetfte ËngelfcheEnvoy, beti vierentwintigften (©(s tober föne aubientie ban affcgept gebbenenbe naSwee- <iengaen/ omföne commi^febaet betet upt te boe' ten : Tiilbot gabbe mebe fgn bagagie gepacgt/met me- nige om met beneerften ban baet teboiiien geen i maec get boa^alleot om ben Conlngg£«tbei: te boen tcfolbe:' ten.
^enl^oningfcglcgte vijfhondert iSupteciüaenbeit 45?atf banOldenburgh, omop^be Munfterfche, be?
ne(fen«ifi)niErögsibolcgtepaffen.
l^ienbagg foube oocg ben Sjeet ban
Saxeabaetjgnomfön^jupbtte gomen berfoecgen/ enbe baetom gingg ^;injei luriaenbejS l^ninch? tbue be en tongile jgoon/ ban baet naeteena^onintb? igup? omtrent tfcvenmölen ban't j^of gelegen/ om baet foo lange tebipben aliibe aen't Hof foube
3ön / en bat tet oojfaeOiebie tbue#}inten in tang gaei; niet gonben becgeiöclien»
^bertguambe Heet ciingcnberghjinbenHage, bontoelcger? negotiatie fn't bolggenbe ^aet tefien f0.
Φβ ^nftcuc^ banbe SeetBoTcei «imbeffabetit na Mofcouw ,g$fngetboo}leDen)^etgepelt, ^ubolcgt getbetg(Klban$nenegotfatfe / fnbit gg«pn«
batopi»ttfe£deiit;Septemliei;|iaei: iHo.iIlog. o^b^tfgabbeontfangen/ en ban olie opt^mfcgejlif' nlfiét^f^naffcgepbt ggenomen/toecto^cgbbet Am- flerdaninaebe ^eUKt/ toantoaet ben negentienden metbéjïXanbtifcgfpDeWliithontonbetaiepl gfng/ acvfbncbenben twee en twintigbftea'ifnamtiSiagg?
33bb ζ ten
iranf» iJtfitttni Iltcft alt»
Jiaött inflantfi ))attbe «Engtlfr
CUttittn Bngta tien^ai at.
omBaf- faöeut 3BattH JmtrctW na^seff tobtre |
-ocr page 587-
560 SAKEN van ST AET ,
|
tentwee upten omtrent fiet öa(leel Croncnburgh, .paffecöencccBtboo?ïjetmiDlienbande Sont, faiueecs ben bC i^af{elen Cronenburgh enbe Elfenburgh tnet ne- genBanon fcijooten/ baec opbanfiet eetfiemetvyf, enbe bet anbec met twee, toiecben beantb3oo?t: (Cen ancfìecgeHomen 30nbe/ fonbtben Igofmeeftecombe ï^eec Le Maire tjaec lo.3i^og. iïeftbenttefalueeten/ banbP3Önoetot Coppenhagen, fieeft bat officie ban (ibtlitept niet bonnen afleggen. anbecen baegtis mojgenss b;oec() licijteu aucbec / en paffeccben bejS mib^ bagi) be ^tabt Coppenhagen, jeplenbc foo boo?ts! be i©o(t-^ce in / in biecboegen bat ben vier en twintig- ften laet iti beu abonbt / onbec Bet <eplanbt Bom- holm ten andiec guamen. ©jpbagB besf mojgBenjs / fonbteenigBbolct) aenSanbtombecbetfTingete Boo< pen/ bie'teecfifcecflcengBbQlecben afgBetoefen/upt ooifaetJie bat be befmeetteljjcBe ficcbte in cenigBe Plfl«' fenbanHollandccegneei;be/gBeljicl{ boo; Beenen tot Elieneur tnfsBelötöS^ toaii gBcfcBtebt/ ebentoel naber- Banbt flonben toe eenige p^obifien boo; gelbr. (Cegen be mibbagB liepen onbec Sfpl / enbe fettent ben eerften <©ctobec besS mojoBeniS boo? Bet Jpojt Dunamunde, gelegenopbcupttecfleBoecBbanbe lüibiecbe Duina, twee ttìtilen ban Riga, 'tbKlctìmetvyf J^anotifcOoo- tenfalueecben/ cnbJiect met vier beantbaoo?t: ^pnbe binnen gejeplt op be lütbiec / fonbt ben Commanbeur een<©fficiecmetceii€Baloup oen boojbt / becfoec- iienbe tenanciiecbaiibe fiomen/ tot bat feecBec Cou- tiec toebec gelicect foube 3yn / be boelclte ben boo?noem; be Commanbant Babbe gefonben na Riga aen fön <eiCf eellettcie ben l^eec beOxeniliem <0oubecneuc ése^^ necaelbanLijiiandt> om tebecbJtttigBebeBomfteban een ICmbaffaDeuc ban Baec llSog. gebeltineect aen fön Zaarfe iH9a)efiepf. fjn gBebolgBe ban 't felbe beci foecB/ toiecpeii'rancbectnbegconbt/ aftoacBtenbe DengBeBeelenbagB naebec am>»oo?bt om na Rigate toec3eplcn / bocB en becnamen niemant. ^onbecbag öe#nio?gen0 / quam op 5Pbe ban 't <0o?locB fcBip met een ^acBt ben «i^betfien SLuptenant Stefken, becfocBt fÖn€.tefp?eecfientocgengfön <0?aeffeiötft <È>;telU 't toelcBgcfcBiebe/ Bpblpbenbefiaenin'tlacBt/ enbe Igieei: ^mbafTabeuc op Bet becbecit ban 't fcBip : ^ött <iEb. fepbe / bat fön «ejaeffelöcBe dicceli, met bjeugBbe Babbe becftaen bejS felf!$ gelucBige aenBomfie/ enbe toel toenfcBteaenHonbt Bem te mogBen cecipiecen in be j$tabt Riga, ban bat upt oo?faecBe ban be Fede, be Inelcbe/ fepbe Bp/ toatf gjaffecenbe in HoJlandt,
niemant upt HoilandtBomenbe/ aenEanbtte laten/ fonbec alboocen quarantaine tc leggen: ^e ì^eec Boreel Bebancbt Bebbenbe bem^eec <0?eef toegeusi begelucb- tuenfcBingBetecoo^faecBebanbejj felfsei accibement/
I ( alfoo niemant ban fön boUB niocBteaenïanbtfenben) fön ifjtceU.beltefbe IeoBe=' moetteboecenbequarantainei maec toajJtencegacbe banl^oopmanfcBappenen goeberen/ betoelcBe men )boo?nemenÌ$ toaiEi te benten / of ban menfcBen bie Baec becb öf in b' eenof anbece plaetfe toilben Bouben j meer toat Bem aenging / bat toiecbe obergBebjacBt met een «©oiogfcBip'ttoeUBniet nabecBet aanbt ban Baec Igo. uso. toaüi getoeeft in een Slaer/ai0 Texel jbat <i0ob iof/fpallegefonttoacen/ enbatnietboojnemen^toaiü Bet lang binnen be ^tabtRiga teontBouben/ maec alle^ fpoebigB foube boen berbeerbigBen / om foo Baefl mogelöth / fitB te begebe» nae be ftontiecen ban Mof· covien, baetombecfocBt/ bat bocft niet mocBtetoo?* öen opgfleBouben / boojbien Bet faifoen tot een foobane i|{epfe/b?ptaecbeberloopentoa!$:®gegBenbebo}ber^ öaetbp/inbienfön €well.beftoaert mocBtetoefen/ l^envlbimicnbe ^gtab te laten Bomen/bat beellteUec/aljJ baer ttibt te berliefenmet quarantaine te Bouben/ fou . Buptcn te ^tabt blpben / aUi maec faacea enbe paecbett fionbe mi geltbeBomen/ om BoeeecbecBoeliebecföne cepfe naeFlefcouboojttefetten. ^it allcjS nam ben meec (Dberden^luptenant aen fön 4C)CteU.,te fuHen be? Bent maetBen /.i mìK toeberom fpoebelötii anttooojt te öiengen. i t· r |
batbpp?obifiemetBet <©o?locBfcBip/ enbTbelóon baerbpedpluptbaecinbebagagie en een groot οε^ρΓ teban'tbolcBtoaji obecgebocrt/tocl beiïibietmnrii optoaertiseplcn tot boo? (eccbete J^of-iSubc/ Bomenbe/eenaiöflanbtii Koopman gUenamt ηΓΓ men Becker ban be ^tabt Riga, 3önbe een mijl Qfnhe' iegBen / enbe bat albaer tocpntgBe bagften maec fouk
tooibenopgBeBouöen/omeentgBcrmatenBetniiEhobt
laan ben iSoningB fö" JjKeeftec nae te ijornen ; Vc Cr Boreel p?efenteerbeben Secretaris aenbe i&tai é fenben/om fön «©jaeffelöclie «Sjccell. banfönetittoenri te complimenteren/ enbe met cenen tebebancÈenbrni befe touctoifiei bocBBP ïgeec «©berfleberfocOtboo alsi nocB fulcr toilbe laten bet u(ien/ cn nam aen upt hes Smbaffabeutiï naem bie officien ban cibilitcpt ont= tccnt ben üeere <iEi?abe afte leggBen / in gBebolgfje ban toelette petmiffie toietbe aetiflonbts Bet ant&ngcitclit/ enbe boeten be Sibiere be Duina op tot booj be gemciije l^of-i$tebe / altoaet toebet ten aocBec guamen.
g^infbagBbcn fevenden (©ctober/ fonben öe «6ej beputcetben upt be ïiaben ban Riga, tenrefpecteban Baec ^0. jKog. ombenlgeer 9lmbaffabtuc te hcc» toellcBomen/ foo alS oocB beben Bo?ts naet be mibbacg nis toanneer in een Blepn open baer tupcB ( bat baet een }olBeet)aenboo?ttoan sS'Eanbtö «©ojlotöftöip/bec» jcBeenenben Syndicus ban be ^tabt/ beneM een iSaebtii-%er/ betoelcBe betfocBten/ alfoo liebjecg toacen ober te Bomen / bat ben i^eet Boreel felf^ moc|)! tenfpjcecfien/blpbcnbcBiBaer Jol;fooalsigcfcOletie;
Syndicus boetenbe Bet tooojbt/ fepbe inct ten langBtopligB bifcouts in be HooghduVtfche Tale, batbentSbeien/ SlIcBtb· iSaebtbanbe confngBliic&e Stabt Riga Baer Babbe afgefonben / om aen fiim ΰρ tellentie te betupgen be groote blpbtfcBap / bie gabbtn/ ober be0 felfs obetBomfte tot baci' toej bat fia Dattfon^ betlingB leet toaS / upt oo?faecBe ban be befmetttlgtite fiecbte / be toelcBe in Hoiiandt ( fepbe Bp ) ocaffcette / enbe Bet manbaet bp bie ongelucbige boo^bal / gcpubii^ ceett/ toegeniï fön jKajejiept ban Sweeden{)aten Φ nabigBften i^oningB niet en bermocBten 6(t)t een^ Contisi nae beBooten tetecipiercn inbe j^tatit/ fooal(! feec eeecn foube boen / om baec. boo? te fletupgfiinlitt cefpett'ttoelcBbooi Baerï^o. iBog. fiaWien: fan batBetfelbet'eenemaeltoaSbepenbecenbeaenbtttM'" <6oubecneur <(Eieneteel ; ebeetoel berBoopten / bat iit 't Bojte boo? fpn <©?aeflötBe «jErtell. foube tooibtn ioi= gelatenfötteBomfie inbe^tabt. ^pbebancbto pfc <gb.inbe SSebetbuptfcBe (ïtale/ boo? be afgBiltpw officien ban cibilitept/met foobanige eitptefffin öm toooibenaijSbegelegentBeptbecepfte/ Bact loW' be-tfeibefolemnpelbertefuUen boen/ toaimitt W ^tabtfoubejöneeBotnen/ offooBaefl Bem Dfl«^ toiecbe gegeben Beter seleflentBeptibaecopö»*™^ bertcocBen, „
igebertisfoomienban/ toegensben m j^ bwneut Generaci ben gemelben ©betfltn ïupwan Stefken aen boojt getoeeft/ bocB tot baec toe ^t ^ becs b?engenbe / ais complimenten / met becfeetHn^ ge nocBtanS bat in toepnicB baggen binnen Rig^^'X
jeeriflffitt/
menitoajJtemaecBen/ enbebatBem bowf^P^ baneenBupSbinnenbe^tabt / omficB Wf
„^.-..iBjStabtafgBelegBen/^^tWel^
rftefieftìWeeiS beben/toanneec Β "β
m reifi gBeboJCB / bie toepnigpe oagD»» w·^^ toaecmcbeben gBeradben <©bee(len toeecte cugBBeerbe/ enbeauamtoepiji(liw«»^
- - - .naewtiii^cn^Hon^ |
-ocr page 588-
cn OORLOG Vyf en wrtighfe Bóêck.
|
qr,mtcRant acn't 6o6?t banijaec l^o.iBos. mmtp S !)ccfclj«neni0/ met tWeeoöccDecöte «jjalou^ ^ m/ MinöcDc DancbenbanWnnenmct blaiitoenroot Kcbcn bchlect/ toetfoetöcnöe inliantdöcb upt ben S ban fijn <©?acflÖt6e üatDaec in tollbe Irrhcnom btoeci toan'tfcf)ip aenJEatrtt te baten / » matteen b?uöge opöcjlaocn toajS/ om tttctiJEii tc ^fct aiicniaccft te Itannen lanöen/ alfooooch mebe tobeliP/alfacccenigc^eicn flonöeh metbeel Ca^ i-nffcii / 01" 3llmbaffaDeuc te cecipiecett ;
fip Eant fiomentic toiett aenftontjs bejegent/ enöe (mt^uectebanljaec i^o. JHaog. bettocllefiorat boo? fiVftetcnDen^acenCroneiicrnlirijgBsiCommlfrai LtoencnsJbenContnofìban Sweedpn fn Lijflandt, tfliicHilmisGroons aiffifïent Kacbt; be iaetfle öet iBiio'ùi boscenöe in be Hatönfcfje (€alcn / fepbe g!iefon= iiiii tcfijn boo? ben Jgeec «©ouberneuc <©enetael <©?aef Oxeniiiem,omaenben J^eec idmbaffabeucte öetup' alien/öatIJl»/ toefenbeeen HSiniffecbanöaetlloogl) fflonenDcmettoienbcniftoningD ijaten göenabiggen ötcctóasi/ niet alleen in goebe ititelligentie / maec ileoocHtoaren onbec fgn iBajefieptjS gettontoebjien- tien / allcfintiÌ met beboo^lgcfte eece foube too;ben befe^ OEii! /Énirtforljten bat in een ban be Catoflen met fe0 pactbm/DctoelcBetotbfen epnbebenï^eec «©oubec; nmc (0cnerael albaet gabbe gefonben/bjilben inttebeni (00 fiaelt Det compliment geepnbigl^t tuaiSÌ / en be ^m^ Matieuroeanttooo^t fiabbe'tgeene baecopb)a0paf« fenöe/ betfcijeenenbe^eeten «©ebeputeetben ban De iStatitRiga, bedaenbeuptbeneecflen/of b)oo?tboe« ttntieiso?0emec(iec/ttoee ïïaebtii-ï^eerên/ enöe ben ^Sliiijlcui; tocUfteJgeeren boo?bemontbanbe Iaetfle in Deel obligante eicpjeiTien berfelaetben 't cefpect 't li)!ltfiljabi)enboo?Oaec Jgoogö USogenbet ï^pBeeft l)act2i.3i.bcbancf!t/ enbemet eenenbetfeetSectban tiigun|ièìjan{)aecl§oogiliaog.tot6aec %. 38.fampt/ tntiefotM!$/ alj$oot6mebetotbe ^nggefetenen ban iia(c;Statiti «epnbelticl! f{)n mébe geDomen eenige i0cCicputcecbenb)egt)en0 be jSebecIanbtfclie Cooplie^^ Ικη / eocft betupcpen tiaec onbecbanitgept tot bett iSiaetto ©ereenitljbelSebeHanben/ aenjbe toeltfie Üaetl^o. iBog. pioteftiein alle boojballenbe gfiele^ gnitlieiienbccfeetfiect enbe toegefept Beeft. ®efe tomj ïtimeiuen obecenbeiöebecsönbegöeepnbigBt/ bpiict inftantelijclJ becfoecB ban ben ï^eer ®acon Croneftem, i^dfietietieninbe Cacoffe ban fün «S^aeflgcBe td tntie/ alleen atfitec fn / be 25acon Croneftem in poniec aen be cetötecBanbt / be ]^eec Helmis Croonsaffiftent ïïaebt / enbebe«©becfie Euptenant Steflten tn be onbece poj tiet fittenbejgin be ttoecbe Cas wffetoanben ï|eec <i5?abefaterieen göebeeltebantet Oeboltlj/ be^eecettbanbeniEïaebtineen Catone met Wpaetbcn/baecmebeuptbe j^tabt gijehomen bja# "n/f)etteftecenbe banbe^uiteinbe Catoffeban ben WSaton Croneftem, infgelijtjcmetfeiipaetben/ \ « anbcte mlnbetc «©fftcieten alle te paert;i©e il^.oüant ^ fw «ooplicben ten cefpecte ban Oaec ï^ooglj iiBogenbe PQ«nol)cfonbcnontrent dertigh CarofTen met ttoee mmni öetoclc&ealle nabe ïnöfebanbat ïanbt/ wupttcbtn/ baetop bolgfjbeeetftbe Caroffeban w afötb. daciit met biet paetben /na bie f η be Cacoffe rf " öEnöcei;©acon Croneftem met fei paerben/naec «leoeCatoffebanben ïlaebtoot&metfeii paecben/ ™«opholtljbebceot(ie SacofTe ban fijn <i5?aefl0t!ie ^fcmemjcmet{)etg0ebolcö/ boenquambe Catoffe WH öacc j^oool) Hogenbe / enbe ten iaetftenbe ttoeebe <©?acf[ücBe (Eitelletttfe baetirtgöei "7"''!Kbefatcn/ enberebenalfoo naecbe ^tabt/
^oogB
8 nos tontom al Canon Ιοί fcfioot ; ^00 ijacfl t)f n^ h " ban be iSiabt toacen geSomen / bjfecbeti S twintigh ftuffien gefcBut gelofi /
« alsj oot&op becftijepbe plaetfen banbe SVJtoxbtbe militie in betoapenen; obecalopbe S gfecftftepbt/ paf^
ha h. « «nt"! Stabt^^upjS / (ionöen boo?
''"Ie j^eecen upt ben Kaebt / bie in 't boo? bp ««nfalucecben/ fonbet ni>cötaniiaent?fpieec6en/ |
enbe tof etben alfoo ban alle be ifêceten gitonbiiifeect in Bet öupii bat fjiec Babbe boen Bupcen/alii toanneet fiaec · afftöept namen.
3©oenSbagB 'if mojgenjs fonbt ben üecc <!3?abe bett (©becflen ïuptcnant Stefken, om te becnemin nabeö 3ilmf)a{Tabeucj$gefontBept ; bien felbenontrent temib» bagB fonbt Bp ben ^tal· iEccfiec nae Bét «ffafteel om t' onbecflaen/ toanneec be eece foube iionnen Bebben ïjn<©jaEflijch(g);cellentiebeblfitete geben/ bfcfuUi beleefoelöclicFtufeecbe/ feggBenbe/fooBacfteen torps nigB foube fijn upiöBetufl/ Bemeecfltoiibcfiomènbes· groeten.
Q^ien felben bag tegen ben abont quamenbe Heerctt ban ben Saet met Baec feflen, jijnbe be eerfïe 25o?gecs meeflecbaec bp / be igeec 31!mba|iabcuc be bifitie geben in't logement s naecbeclebeleefbebifcoutffen/fcpben onbet anberen / bat gBetooon baaten aen alle HSiniftetiS ban b^eembe potentaten pafferenbe Iiaec ,Stabt / Baec Ojbinarife pjefinten ban Vlees, Bierj Wijn,Haver, &c. te offeren / enbe bienbolgenbeberfocBt bat fijn Bern {nfgeltjtg^ toel toilbe iaten gBeballen bie gBetooonltjtbe pjefenten/enbe befelbe boen aenbaerbeti/ bocB in be» tcacBtinge ban Baec |I9og. iSefolutiegBenomenfn ben ^aece feftienhondert een en vijftigh, enbe bert «Sct boo? Bent baet op gebaen/ Beeft fuUï belcefbeljjcB geeic^ tufeertenbeafgetoefen.
'j$3ilnbecenbaeg0 Beeft ben^^eec ({E!oubecneuc<0e;< necael Bembebffitfe ggegeben / enbe berfilaectmet beclee);p}eff(en be grootegBenegBentBept/ betoelc^é benConfntftfönenieec/ enbebeïtegecingB inSwee- den Babbe tot be toemant ban Baec l^o. jHSog. ^taet / ftjn<£iccenent{etoefeggenbe alle bcBulpop fün aen- flaenbe cepfe naec Pleskouw, fjjnbe be toegen alomme in Lijflandt foo boo? Bet becloopcn faifoen alji boo; bett cegen/gantftBelüt6bebo?ben/ toe^Balben oothbjie ban fijn ^uite bie toeg opgefonbcn Beeft om aenbagB- tfgB te letten of Bet mogBeljjtfttoaece be cepfe boo;tte fettenfonbectepecicUterËn bep;efenten ban Baec Hao. en Beeft fiJn <i5?aefltjtRe €jctellentie ttoee (©ffitiei een geó^bonneect / om fo beel boenlijcb op be toegen 07« b?e te fféllen ; ootb Beeft een «Suactiermeeflec met eenfi> ge iSuptec^ gecommanbeect om be p^fenten en baga* gieteefcojtecen; boojalletoclcBe cibUfteptenbefelbè feec Beufljjcb Beeft bebancbt.
©?pbatBben fevendenbaec aenbolgïjenbê/ Jönöé 'iSmoigensS ontrent negen upten/ quamen infïJn 3togementbe ï|eecen®aron Croneftem toegensfffrie ^jaeflöcBc €)ccel{. bermitie begeer Helmis Croons aHjfifient iflaebtbiennacBtfiibiteltjtfofiecft toajügBe- too?ben/ enbe ttoee 4£lecommitteerben toegenjS ben Haet/ gefamentlfltB met Baec b?engenbe drie Cacoff fenmet fes en een met vier ©aerben/ WebenSfimbaf» fabeuc bupten be ^tabt gljelepben / onbec Bet ioffen ban ttaeemacl fefthien ^tutBen gefcButi cenfjlepnc mijlebanbie ^rabtgeBomen Jijnbe/ nàmfi)n af- fcBept ban bie l^eecen/ Baec€b. bebant&enbe boo? beecrebanBetConbop/ BP/benebenjJben <@ber|{en anptenant Stefkenj bie fön «©zaeffel. dicceli, bebolett Babbe gem te gelepben tot op bejf rotieren / en ^uite te 5^aetbe/reebenbfenfelbenbagBnocB biet mijlen ; en quameuben twaelfden^obimbec totWolmar,altoaec met Bet Ioffen banbeel Canon toiecben ontfangen/ en gelogeectopB^t^lot/ toerbenbebanben IgeecCom- manbantalleeetbetoefen; baegBSSboo?bejSfelfii aen» fiomfle albaec / boo? Bet in(to?ten in een löelbec/beclooi een ban öe «Caroi ©aerben.
®ertfeverftiendenbertCOiBtoetiecömbanWólrtiaf, b» fönt toecbenbe uptgBelept boo? be I^eec Commanbant ban be Broeck, ben <©ber(ten Arentsdórf, benebenss ee» nide minbec (Officieren enbe iStipterit / onbec Bet lof» fen ban tweemael acht CanonfcBooteti : iSebect Beeft eenigebagBengBecep|iboo;feecmoepeltjcBe enbe be" Bommetlöt&e toegen/enbe boo; eenEanbtbat bpnae niet betooont toajS / baecomme al b;p gcoot ongemacB boo} Bbube aljï anbecfintsi Bebben moeten upt» (taen ; epnbeltjcB^onbag namf bbag ben dne en twin- tighftenf^totNieuheufen aertgBetiotBen/enbetofict »b 3 |
-ocr page 589-
560 SAKEN van ST AET ,
|
op een gnactfec mW l^an tiefe ®efïtngge ontmoet boo? bel^eecCommantiant Ziimmerman, enbe onbec {)et loffen ban tweemael acht «ffanonfiftooten binnen be © e? (linge enbe fiet ^lot gebiacöt / en met be gefiele iSupte gelogeett. „ .,
USaeubacgei 'imoigeni font ben ^talmeefiet aen feecliecSotnkk, Dieeenquarttecm0l!S»?an baec leps be óp be pai met eenigöej^olöaten/ omöenfelben f0nöom(ite notifitecen/ enöe met eenen ban gem te onbet|iaentoato?b?etot be ceceptieopbegtenfen toai gfjeüomen. igpHelbeöemaen/ aliof tocgljeni fon Zaarfe jKajcfìept gantfcl) gljeene bebeeien om be ïgeec tCmbaffabeucinte laten / DabUeontfangficn/ foo bat maec aennam be ilScptoabDe tot Pleskou bei felfi ïjomlietot Nieuhuyfenbebentte maechen: '©ingöf- bagf) patTeccbe/fonDec bat pettiant ban be ïïuffe <0?en= fenquamom aenfgn ten tefpette banfiaec Jêoogl) jMog. eenige cibili tept te betopfen; toaet boo? betoogen toiect jpaanfbaaD 'injioigenitoeiietom te fenbenben Ccanfl^teii): Abraham van Afperen aen ben boojnoem- ben Sotpick, om ban fyiient toegen in fetieufe tccmen fiembfbenttemaeifien/ ali bat feecontfticöttoaiin Baece maniere ban pjotebecen / enbe bat niet foube na» laten in beeetlie auoientieaen fpn ^aecfe iBajcflept baeroberte&lagen: ip liet boenmaeii toeten/ bat een aenftenlöcfti^eécbanPieskouwanöectoeegii toai om uptbennaem ban be 3®eptaobbebe 3ïmbaffabeucte bomen fpjeeben. '^onbecbagen betfcgeen ntemant j maec ©?ppà(0 'imo^göeniguameen 3i|oog6bupti (Ccaj^iigtcuï geSecten lochen) Greck, aen be ©ellinge/ omtie'ïiecneinen/toaec Siieivanpwitz,Aoriiloifj een boojnaem oEiKlman (foo ftp fepbe) afgefonben boo?
Knces Fedor Gregoriowitz, Romanodefsky Okolnitze €ioubecneuctotPleskouw, Ijem foube bonnen fpjeecs beni metgoebtbinbenbanbenjgeec Commanbant/ fepbe fuif Bi te bonnen g?fcbieiien in be ©edtngtie : on= tcent ten twaelf upren berfcBeen ben boojnoemben Ao- rifloifj gfmaenfpjeecbenbeinbeïïuffeCale/ lefenöe upt een colle / fepbe / bat ban be a©eptoobbe tot Pleskou gefonben toai / om te becnemen naec be gijefontljepbt / ali mebe of ootb pemant ban be iSupte gebupcenbe be cepfe göeftojben toai / enbe of eenige pftilentiale fieb^ teonbec tjuncegneetbei nae be %e:c aimbaffabeuc gem op get tweede point becfeetbett gabbe ban neen / enbe op grt derde, bat alle te famen (ónbec «aobtige- nabigenjegen) gljefonbtenbetoelbarenbetoaren/ foo geeft get eene/ enbe get ^ibecbp eenfcgjifteigtbeacte moeten becfeecbecen/ baecmebe naec Pkikouwbeci tcotbeniij fönOEb.alboocen becfoetbcnbe/ bat niet toilbe betbjictfglj toefen ober get toatljten/ alfoo onge^ ttoöfelt8ae(0|b?e ban Moskou foube toefen gebomen tot bei felfi receptie.
ï©en Capitepn Corbet, bic boo? gaer 3|o· HSo, booj af toai gefonben / om bp get Hof in bec Moskou te pjo- tucecenbattgbelijcb ojb^eopbiegrenfen moggttoo?; ben geftelt tot be receptie / gabbe tot bie tt)bt toe ggeen bericgt gefcgieben ; toaer na be üeer ^mbaffabeuc nu meteen fonberlingeintommobitept in bat tointerfais foenbaerbeboeraggeboo^be menftgenen paerbenbei> bommerliicb to0t enbe 3öbti moflen ggefotgt toojben/ toaitootgtenbe.
tweeden «DecemDec Jön be Jgeer <®becfie Et. Stefken,ban tolen/boo? o?b?e ban be Éeec «©ouberneuc <©enecael Oxenftiernbeele tibilitepten gabbe ontfans gen nebeni be twee anbece St. en gaec geöolcg/toebeet omnaeRigageheect.
SSabetljanbt guamcn ttoec Srrelitfen ofte JSuffe fol» fel«na^bie©i|tinge/ afgefonben boo? ben Duore- nim Meckite Sccphanowitz,, om teibecnemen toanneec be igeec mmbaffabeuc foube bonnen booKn fp?eetben / betoieKbib.<;v»re.Bebbenbegge3geben/ berfcgeen ben lWO?nfleiUÖe Duorenim ten negen Upcen I bOÉHbe gem onttRoe^enbenebenaenbe tcapiïoo; eeniggban get ge^ bolcgr/ enbe cetipieecbe gemln be i^amec/ altoaer ggebotnen Jüabe/ laigpupteencolUbe tptulen ban fön Zaerfe jHèaieffept j toelfb ggebaen toefenbe / fepbe gfjefonben te 5öa / gem / ber S^oogg iiaog. éStaten ban
HoiiandceiideNederiant (0rootett 4£^efanttebertoel· lebomen/ teontfangenopbeii5?enfen/enbetcahfifn |
ben in be ïBepferl. Kefibentie ^tabt Mofcou β' be bojbeti toanneec tot bie cepfe foube bonnen bceS
3ön.^ ^eStmbafrabeucgcmgcufrelBcb ftebbeSbs! bancbt toegen beafgelÉpbeofrictcn ban tibiUtept/ <m, be in ttoeebaggen te bonnen ggereebt sjjn/ toanncfr maec toifïe be plaetfe toaec / enbe be maniere ojj ispjicfo foube too^benontfanggen j na bcele btfputcn / bah ingetoillitgt fgn €bele te ontmoeten opbe felbe ηίΓιίί baec bejSuffen bienboojleben i§cmecbanöcn»i c
(©jaef Cariiie, (iE);trao?blnarii2imbaffabeuttoEaiijn
ben ïSoninflg ban Engelant, gaec af ftgept ban fijn e? gabben genomen / 'ttoeltüeotb alfoo op ben acMen gcbeurbe/ alitoannneersiinbegebomen opbicolait, fe / geljeeten Warmefleyη, ban Nieuheufen een Quats tier möli afgelegen / albaec bejegenbe ben booznoembe MeGhiteStephanowitz, fittenbe te paecbe/ btneffins vijfentwintighofiedertigh foO Officieren alö Sup, teci/ bie gem ten refpccte ban gaec J^oogiUBooenbi metganttafiinge hettoellcbomben: (Centoepntchban baec op een googgte (ionben twee ©enbelen Stre- litzen, ongebaerlgcb uptmaetbenbe hondert en vyfti<i man/ be toelcbe boo? upt martgerenbe/enbe bc ]^eer ^mbaflabeuc opbe googeganbtbanbe PreM c{jbenbe /1 ot bat boo; gr oote boube in be ^lebe ginah / guamen bie abonbt tot Petffber, altoaet toietbteeitpt in een flecgt aiogement / 3önbe in eenRoockftoof,niet tegenflaenbe get toai be pnblgtgue Douane: €en top» nigg tiibtinaecbatalbaer toacenaengtbomen/ tefeti* begebjatgtget befcopement/ belïaenöein'tboigenbe! •Sengalbe emmec biec/ bjjffmeec baeffen/ eenpint afgn / eenfleffegeboocbteiÊee/b^iefleffenongeM' te|@ee/ ttoee pinten «^paenftge topn/ttoee pinten franfcgetoön/ eenbleen fleiben bjanbEtojjn/ ttoee pont fout / ttoee pont botec / bertigg eperen/een€attsi/ een €ntbogel / een fiutb begapen blepi/een|iucb ê(> fen blepi : alle bit bobenfiaenbe boo?ben3^eet imbaf» fabeur. ©oo^be €bellieben enbe anbere(@(fittecett toiect geliupjtboojpbec biec ftgaeltieni bjanbetogn/ ttoeeemmeci ongebootbte ilSee/ bileemmetsiliiit/ een (©ani/ ttoee €ntbogeii/ b?iei|oenbeti/bietiuti ben #fTebleeienbe een ,Stgaep. ©oo?'t Mfont' men pbec ttoee fcgaeljeni bianbetogn/ bpf emmtti! bier/eengalf^(gaep/eenguatiecbanein<©0 / batbjemet go?t/ eenbatb met aiupn enbe btesilootb/ en bate en tatgtigg blepne toitte ali rogge t);oobenbeo} altefamen.
®ennegenden repfbenfes mjjlen/ paffceitwotót) bagg ober een jKep? toel tien mglen g?oot in't toMt / fliepen bei nacgti in 't flecgt mah / ggegectcn wey- mitz. g&en tienden nabecbenPlcfcou tot op een δ w'® Ijalbemgi/ altoaecben Preftaf gem bebebcti«ben/ onbec boojggebenbatbe WeywoddeeenioBf^J'"™ foube te gemoet fenbe/ali oob gefcgiebe na een pf "W·
toanneec upt be ^tabt albaerguamen ttoee ^Ubm/ b' een boo? ben mt 3imbaffabeut / 30nbe öeöane»™ met gapbenbanEupartienbetoitte25ecre«/ binnen oberbetbt met een tapgt betciert met goubceit fpöe roofen / get getupgg ban get paett toefenbe fooM' nigg met getroiben goutb?aet gebo|bueert/bfli »nroB«i aeer niet ali op toepnige plaetfen bonbe paert bat be^lebe troib (nabe maniere ban bat aenbegaembeganggen met meeniggfulbieB^ f"'J;. (ïaerten / too?benbe nocg een paert op geii>t8« beriiertaenbeganbt gelepbetboojbc ^'ftf/! poojtbeciStabt bomenbe/ pont liet guarnlfow»^ toapenen ban baec tot aen get ïogementen jPK toaec booi paffeetbej nae giffinge uptmaecbenwo" duyfent mannen / ootb toiecben op be flesten öiÏ "I betachtigh ©enbeli/ getmeecenbeelfeeciuw?»' ftgilbert.
^attwbagg ben twee en twintighften Wi mw^ bejiBilitie enbebe 25utggerie toebeïonttoefcnb ^ b?aci)t in be toapenen / enöe be Haye jönbe oBeiicii<^" get Eogementtot eetr mufquet fcgoot bupten ö^®
entoalten banbe iStabt/ enbe allei gereettoefc^^ j^ be cepfe/ font ben <©ouberneur KneesFedor^ goriowitïi Rotnanodofikifpn jSlebe/ toaec mew y |
-ocr page 590-
|
/ pa|Ticentie&oo? DemUfi 1/(1 Γ" flaenlie onbectojjUn öc (CcomntiW / tie ©en» ' . Si wojDcnbe gBcflinoBe" / enöc op bede oo?ù«n Μ' KI? Diafenbe. <lEen iuartiec mölsi
Se ^taDt tcaöt upt De ^lebe/ en Bebbenöe betianfet öe^ec <©ou\jecneuc/ceDen boojtj menOaflfJ/alSiooc^^enbolgftentje/ tot ben vieren „Lighftcn paffeecttenboojfeec oroote becbaecljjcfee teffcliefl / «"öe 5uamen boen tn 't Φο?ρ Rakona, twee SejjufiïOfleflcnöflot'e i^tatit Novogrod, altoacc "(Sfiifesen twinughften boo? goetbtnbenbati ben Preftaf öcwocföen 5 aiss toanneec ban baec fcljcpbenbe/ (iaens! bw mtbbagD homenbe ontrent be 25;u00e bàn Ziiicl&CiSwbt / (iotttaioaec ijet ^aciiifoen in öe lauenen / benebeniS een €belman bie upt ben naem banöi Weywodde ,Knees Ivan Boriffowitz Repenim, iSouDctneuctot Novogrod , bcl^eec aimbaffabeue htctoclltlioinenbcopbecfïnfrenmanfec / cnbep?efeni i{crDciioMfijn(!2»een aennenlöcö^lebe / enbeboo? D£iiDfllie"ö«n®"öe<©fficiecen eenfglje $ïp-paecbcn/ toccnietif(Ö« «i5acnifoenenbebe25o?0ecjS tnbe ©a^ penen/ cni)ape|i:aenbe ) ceben na get logement tnbe itaöt/ acnb'cen3pbebanbctfbfcc Welhowa, oms
rinaftt jiinbe met een Doute toal / altooaet b'2iimba|Tab. bJiiSwecicn boo? bfe facea en ben Sïm&aflab. ban En»ei.Diüoo?lebe Cornee infgelijt); gelogeect ijabbe» ^m leden bacij ban get boojbpgepaffeecbe ^ace fe^
ftienhondert vier en feftig jji UptN ovogrod bectCOCÖen
opbitoijre/enmetbefcJbeuptteElijcfie cecetnonfen alss tofeseatwintigftenbaecbfnnen ge&omentoajS /nes menDc Den toegtiae Torfock. (®nbecbjegcn ben fefden ^snuaipfaegf^enin ben liemcl ontcentget teecben ban De Gemini, boo?beeecflemael / een Comeet- Sterre, (lacnbe be^iaectnaeciiêt^upDt-(©oien/ Di fellie Beeft figij ontrent veerthien baeggen bet* tMnt/bati ίβ becbtoeenett · be ]Sb(fen ftielben bit booj κη onfcplöaet tefien ban Vrede met Polen. 5®en ach^ lieobefeis quamen binnen be j^tabt Torfock fbn^ teteenigOe tetemonie/ alb)aecbectiIebett3öntotbètt tvaeifden, bectcecBenbe boenmaeljj neet be ^tabt Tweer, Daet ben veertienden aenguattwn tnfg0Cl0eil]C fonDeteenfgciecemonien ; naectweebagöenbecblöf/ fijniwojtaeitoc&cn/ enbe ben achtienden Desi mibbagss, eengtiiomen tot Oxinie, jijnbe een ©leeft / twee mg? linbanöe iStabt Moskouw afgelegen : ï^epnigB tipi tin öaec nae fónbt ben Preftaf Meckite Stcphanowitz, 3 »inae»t)etiof fteBent temacciien / bat tot baer tii!i!)e»)o?bectbJàteti / enbeotttbo|beceo?ö?es{te be^ rntmk be!Ï anbecen baeg^ ntoigen^ bioeg ontfing/ entiit anbcten fjiec inOeftaenbe : batbe^eec 3lmi Mffiiïifuc ben twintighften binnen be^Stabt Mofcouw iouöi iBo?ben ontfangfjen / enbe bienbolgenbe allejï te^ 8«nSbicntijbt toilDen boengfieteetmaften / 't toeltft WBaifoo oeftliicbe : ïaet in ben abont be i^eec €api= ipnCicefvanCorbeth,eeneben!ïmee|l aUebeSSebeci gtWoopiieben / ouamen Bern begroeten en bèCi
,„^^"iwintigftenbeiS?5ingfbagii boojmibbagfi οιι^ Mfupcen öectcocftenban Oxinie ; ben Sfimbaffa^ jpsog. öatolTeacDtec in al· 'Kil / oen Paeftaf boo? in / cnbe ben ®canf[ateuc Sr. a- L Afperen in be pojtiec aen be (ïincftec jtjbe/ pebecfnOacefleeben : S!, ^^ naberben quamen foo nu en ban Kliffen; beeeneben Preftaföeladetibe langjj» j5/;fÜöen/beanbecbaecop tecponbt bolgfienbe nSiS""^""® enbefommigBe homenbeb?i- mj?"°l"«JlÖeabanceert toacen. (€otop eenfiatf iH.'/i"°l^tabtgeBomentoefenbi / (ionbenalbaer / opöaec b30fefto|ielöcft « paffeecben / toefenbe befe gebolgöt HaveS"® mettigteg5?agonnecjS / betoelcfte en open h W/^'^^^^'^eaifoo een B?ee&e ffcaet in't ili CoZ/J" 'Lmitiben fionbenbe (Scompettetiflp ©oojtfhlL? Ü·** tontfnueecben tot aen be bctbe tBatm^fa^ït > aif" t>e atötetfte / Me gepaffeect 'iitup rt toebecom booten tebent «ÊentïuaCi 'vis banbe ^tabtbejeaöenbeöe iStalmeeflec |
banfön ^aarfiöeiBajefiept / bfeBp Bemfiabbeeétt fieebe met root ^atjjn / acijterofOangDcrtbewtttottte \ beeren Bupt / enbe binnenin een tapijt icggéntreitii» libi menbeaeniiaetJgo. inaog. ï^acoffc/ fepöe / "bat fi)i» ^aatfiBe^aiefìept be i|eer3imbafTabfut Begénabigf bemetbiefieeDe/ enbebetfocOtbaetinbJilbe freljeii / Bet toeltft 3önbe gBefcBiet / bat aljï ban aehfltitit^ffiu^ be toojben ontmoet boo? ttoe booinamt^SeèwntÖtWen epnbe ban ben Zaar gïjefonbcn / al^Et tóeIcBe alfb pijcft gBebeucben^ toantgijeftomentoct^tibe Ober één Étpti iütbierften ( 3ijnbe be plaetfe baec be ]PtufT(in öÜebioott fön te ontfangen be ^Jmbaffabeui-js ban Sweedén enbe Poolen ) quamen ftaec aenPontjS tcBfjcn ttoee ^eeren / pber fittenbe in een ffeebe banljoiit/ niét f|)nbe beWeet / befegöeftomensönbeaen be fpbe battbiebatt begiet Sdmbaffabeuc / bcrfocöten bat toilbe uptttebtfn / alfoa ijem te fp?eetften Babben toeegBènsi ben Greóten Zaarj fjjn fulcF gebetlineett Bebbenbe boo? bat fp utttgïjef gaentoaren/ ontflonteen BebigBbifpupt toeléenupj gBebnp^enbej epnbelöfft toierbenBet eeng / b&tcer(i be eene ^?e(iafIvan Ivanowitzj jjjnbe een Cöriceliet/ enbe baec naeenanbecefönbe «etiStolnich i enbe be boo?naemflc in be tommiffie/ enbe gp upt tiï ffeebcn té gBelöcftfoubetreben/BetbieicftaifoagBefn) «bé/ alii boen met oplefinge ban beTituien ten teft>ecieDifti'B&ec JgoogU naog. toiecbe boo? Baec bcrtoeUetomt j 'iia bar baeropgeanttooo?tBab / bcecbe een pber infiin^Ebe/ enbereebenaebe^tabt / belgeetiHmbaffabjeur in't mibbcn / enbe bie igeeren aen bepbe ^'ben. ^oo? bett grooten toeloop ban tttenfcgen' tvierbt Betlaétin beti abont/fo bat aen be tbicèbe pookte ban bé j^taDHóMeA* be/ftonbealbaereenigeiEiuffcBenmetbjanbiertbètòb^t» fen/ en b)a0 Bet fevcn upr eer in Bet logertent ήίΐά^ίίη/ tbo;benbegeneemtBetgcoote<0efsmett^Dfifiitefebbë alle bp na beb?oofenboo?befcBarpeftoutie. ;
Eentwee entwintighfteti betfOCBtettbi Preftàveii böt aen Baer be ïijfien ber Prefenteü ban Ba^r ?^ótig0 HSog: booHÖn ^aarfcBe naaieftept b)iibe oeben / Bet b)eiCBbe!$anberen baegBsü gBefcBisbe^ toauneeip aenBfeiben bat alie0 fonbe tnlifen ontparfteti/entfË troeii (lellenineen»amec/fooal?bebem H^entoasèïrtfgf finti befiommect/ boojbienttatgoempt Hoiköd loaü! öBeftomen / Bebbenbe eenige anbere ^atiett biöet tebo* nenbe / uptgBedropt bat be befmette fiette albaer BQb* be gegra(feert / foobanigB al$i op Bet tienbe bekl Atet3e# fcBiettoai. . . ί.
^onbacB ben eerften ^eb^uatp Quaitten tfé ben 3ün <£. aenfeggBen / bat ben bolggenben batB on* ontrent elf uuren foube aenftBoUttKW de kiaere bbghed banbenGrooten Zaar, bienbolgBenbe berfócBiebbat allei tegeni bien tijt toilbe bben berbterbigen. iraaem bagB 'imojsenii quamen be Prtftaven bp Baftt/Bebben- be hondert en vij ftig Strelitzen, alle in 't Oroen gjftltìet / om te b?agen De p?efenten ban Baér ^o* iKóg. be felbi toierben boo? be Hluffen op be plaetfe in o^bje gefii^lt / en naerbeftoftelijtftBepbt/ ötoote/ bffibaerte battpbei: (lutft meer of minber pccfonenefb2uptBt*35eflaenbe in be nabolgenbe goeberen / of raritepten :
Een groote Spitgel met een vergulde uytgefneden Lijfté met het Wapen van fyn Zaarfe ilaj, fy nde fcer conflig uytgewrocht.
Een tweede Sfiigel, wat kleynder, mét een Schild-Pad« de Lijft.
Een ΤφΙ van fchoon Schid-Pad ingeleyt. Een uytgefnede vergulde Feet tot de felve; Een fchoone Caiinft met Schid-Pad ingdeyt^ etivcr?
rijckt met cierlijck lofwerck. Een uytgefnede vergulde r«ttotde felvft. Een Cabinet van Ooft-Indifch lackwerck. Een uytgefnede vergulde Von tot de felve. Een fchoone groote Ooft-Indifche lacwercke Uggeri Een Bttrnjlttm Cabinetjm.
Een Kasken metfilver beflagen tot het felve CabinetjenJ Twee feer groote VercilaintÏttt en vol fchoone Ooft toi
dife confituren. Een feer khoonen langen Emhiorn, Eea Kt^i met groea Fluweel ge voert tot de fàrei
OORLOG. Vijf m Vernice BoècL 5 7 ί |
-ocr page 591-
SA KEN van STAET
|
Twee verladeJ apanfe Pot* Een caffè Kan«/. Een caffè Toelje. Een baekje Nagehrr. Een baeltje Cardcmm, Een caffè witte fVieroncki Een baeltje tAufmen. Een baeltj e Pc/>er. Een caffè Benjam,
Driegrooteendefeerfchoone Porcelaine Lampttfclm- teis.
. Twaelfglafe BouttlUs met filver vergulde fchroeven ,
engevultmetdiverfchefchooneendeuytgefocht gc-
deftileerde wateren^ Èen ftuck fchoon Scharlaken. f
Eeniluckcarmozijn Roit-fcbarlaken. Een&ackVioltt la^n. Een ftuck Furpur-laken, Een ftuck Camel Couleur■ la^en. Een ftuck Celadon-lakfy Eenft uck Blemmeram-Uken. Een ftuck Zeegreen'laken. Een ftuck licht Grotn-laktn, -Een ftuck H'it, Hi». Een ftuck Giwf Tii/if. Twee ftucken Goud* BrocliaJee. Vijfftuck Si/vee Ti/et. Ses ftucken Silvtre Morin. Drie ftucken Fluweel. Twee ftucken ^«iicrat Saty», Vier ftucken Bruci^rtrff. Drie ftucken zij de Mera, Drie ftucken Satijn, Vier ftucken Italiaenfche Damaflen. 'c Samen drie en deriigh ftucken van tien ellen yder ftuck. Tweefeer groote Silvtre Sdmels verciert met vergulde blommen.
Een groot Silver Lampet met de kan daer toe.
Een kleinder Silver Lampet met de kan daer toe·
Twee groote fil vere gedreve Belblakjrs,
Tweefilvere Fruyt Schalen.
Een groote filvere Kon»,
Tweefilvere Schenckannert.
Een filver vergult Servies beftaende in vijf ftuckeiï.
Twee halve &fynen filvere Beiertjens.
Een groote filvere Suyc\erdoos.
Een filvere Kruytdom geftoöeert met Sptceryeu.
Een filvere Veeyerdoos.
Ses groote filvere Schenckfailhren,
Ses groote filvere gedi e ve Kandelatrs.
Drie filvere Snuyters.
Vier filvere gedreve Stutvaten.
Twee filvere vergulde Koppen met haer deckfels.
Eenfilvere FreBtyciiie/daer in twee marck Guinees Ganti
Een iilvcr Fluweel Keffertje,
Ïrafenten van den Heer Ambajfadeur in 't parti^culier. Twee groote filvere conftich gedreve Schettckannen, Twee groote filvere gedreve Schoten, Een filver gedreve Poyerdeos. Twee ftucken filvere Mera, Twee ftucken filver Tolet,
AUeitfiKaJfentn Biuljens -umrcn met vtrjcheydt mUmrtn van Artm-ùjnc evtr- tivcliin.
Allt dcfe tien fluckeii Inlantft Lakefiin waeren ydèr jlfck^ van tien ellen. |
eenigfie pofien/feggöenbeaenbc Preftaven ijoerai of iangüfaetntübcnfouben : «©Ijebemen hsefniffi 't ©aUpjS boo? be gcoote tcap/ttabenuptbe ben / gaenbe ben aimbaffabeuc tuffcijcn tobTn / 3P 010010 tjooft / enbe hy ghédeckt 3i)nbi · « ;
öebeurebanbe boo?faele toietbt ontmoet booj Knecs
Ivan Michailowicz Boratinski Stolnick enbe Ïlichi te Jolofiroof Diaeck, Dte met opUfingtje ban fiinê ^aatftljelKajefiEptiitituIcn bjaeofibenaecfjjne lëb Dfiefonbiljepbt / bogD foo Dacft en gabbe niet uptaiiej fp?ootfien ' of beerbe be tuggfie/ fonbet amtooojiit te bectoatöten > befe boojfiamec toass betbuit me metiftöen/ (bomen btebaec noemt Duoremmsenöe ^ Gooften, alle fiebbenbe aengöcbaeu blebeten upt ue
^cBat; ^gnbegDcnabect aenbe beute banije gacU^ ^
Twee ongemene fware Olifant! Tanden, gepolijft,ende CÌÉWn/tpbenbebea^ÉCCetattó Ιίφί bOOJliW Mm- fyndein't midden aenbcyde de eyndenvergult. baffaDeuröfleeDe/ fiouìjenbetie CctbcmiadbanhafÌ
- - - - ornbainmeen (lucitïoot gjtmojijn S
OoutltaetUeninUe cecötetftaMtotomftoogö. inS ^of / tot f η 't i^allcpjJ ban ben ïjepfec / (tonbenS ! batenacntoibecjijtien banöe Straten onbcc betaa peni η / toaec ïjoojpaffcecben: (©nbcttoegfjen ouamo»
oonlrrftB «nOen / fennhenh» asn Dr^il_____ ,7™<»llll
baetfön ZaarfqheMajefteytinbiaji/ toietUe alöaer S ontfangen enbe göetntrobuceert booj Knees kurie tffai MickiteBoraitmski Okolnitze, ftttenbefjjtlZaerfche Maj efteyt <n een betöeben floel ban ,Sllbet / Ijebijcniie b^ie tceben tot ben toegang^ / enbe boben fet gonfc eenige ^tlbece i^ilaten / toefenbe fpe Zaatfcfie iBajelïept gBefileet met een boftelijcbe goutlactBcnftiii! liïot&/ftoaecmetgoutgBebo;bupi;t /enbeopjjetM eenbetgebenmutjj/ infgBelötbjsiban goubt (aethen/ toaecopgBebù^bupjtbie^ban peeclen eene K^toone/ Bebbenbeeen fioccbentnbe cetBtec&ant/ aen toeitBe 30be(ionbt Knees lacob, 30ηίκ ceri boo?Baem!Ìtec/ enbe ttoee ionge iSuffen / aengebaen met biitte^atpe langge cotben en google tbUte mutfen op 't gotift/ fi^ bei: een gcoote ^iibecen bül op be ftgoubecen Debtienöe/ eenbeUntbec Banbtftonbteen anbcc Kneesmcttlsee ISufTen / toefenbe gebleebt / enbe met bglen op be ftgou- becen/ai!^bebooc(gBe j een&eUntbec{)anbti)f bn» ban ben (€?oon ( bf e bp na in een {jpecb ban be lamtc (tonbt ) faten bloot ji gooft jï beel boojname Knefen enb; Boyaren, alle gebleet met gont laetbenfe iSot&en / benbeinbeeenegantBaecfboactebofTe ntutfcn/ cetgt obec ben φοσιί/ àen be anbec 3Öbe banbe iatnec Hon* ben beel Igeecen infgBel:gcbi$bofteititb ggebleetit / ente bloobtjsi Booft 3pnbe ; be gcont ban be Santet if silu^ bleet met fcBootte Türckfche Tapiten, enöe biiSoiDcE becgult en cieclgtb gefcBilbect met een ]^emcl!ÌfiI(iotit. ^enSdmbaiTobeücltoiect gBeb^itBttot omremtienà twaelffcB^eben naecaenbe (Ccoon/ eben atStecfitm flaenbe be twee Preftaven,aen be cecBtétBanbt be «Êbcli· lieben enbe <©ffitiecen/ acBtec öefelbe be iflilfi/ €compettec!$ enbe iSnecBti» aen be lintbecganbt / tloee tceben atBtectoaectsi (ïont ben (€can(Iateut Abrtham van Afpéren, cnbe benebenjSBem ben Tolck üanriin ^aecfe jH^aicfieptaen btestibe,- opbefelbe limemtt ben SJmbaffabeuc (ionbtben ïtöt)C-€antellei; Aimaes I vanowitz: ^aec bat inbomenbe in be Öamccbiu 1«^ cebecentten gabbe gBcmaetbt / eec op be plaetfe ouain baecflont/ öebepiopofitte/ fommieclöcBcBeÖwffl^ eene tongcatulatie toegenis Baec l^ooglj iKog.owtfp ZaerfeMaJefteytlöfigefomBepbt/ ben QOmfl gélegcntbcpt/ enbe becmeecbecing ban fp ^Γ^ίΓ pen, Rijken enÖe Landen, bO?becÌ fijn ZflMfiD W^p Jefïept becfeetbecenbe ban be goebe meeningiJc cecftte aflfcttie ban Baec ï^oogli lEogBe^
' <gen laepnftjR hacc «acc te jjccttbeefcrjcin ben iStal ttieeficcbanrön^aarftOeiBaiÊflept/ijpDemBelJbenbe <0ni He felbe ^lebc toaec mebe binnen be ^Stabt tnaSÌ " peb?atf)t / enbc veertien witte ry peerderi bOO? be «Sbeli uebenenbe(0ffic<ecen ; bePreftaven|)aecl)ebbetaeflei fiieetmetftoftcljjcfte aonblaftenfecocben/baecop gge» Bpjbuect öJacen gcoote b^eebe lutfen ban peeclen / cnbe ^ Bet fiooft Booge o^oote ftoacte boffe mutfen / ttabcn Inöe ^cbe; be J^cec 3(lmbatTabeuc tuffcoen öacc bepbe ciJbenbej booj upt ttiactfjeecben öe Streiitfen met öe i^?ef?nKn/ baec nafF 't gebolcö «nb? be «©ffl·
beöiniBeftbebpgBe»iolgBe affenbinoBe bec aienfienlijtbe Sfimbaffabeaenjaec naog. in ben giace feftienhondert drie enfeftigh.
becboojnameJ&eltecpen / becfeeifiecenb^fl^ Majefteyitoteenbe(Iupt/ öatBaec ^o-jBog-o^ enbe obecboobigB toacen / alle bettcoutobe bjUWi enbe goebe cojcefponbentie te onöetBouben/f^^' bémonflcatie ban bien Beeft geo(fetee(t.B«ï pjefenten. I^e p?opofitie sBil^a^» t |
\ I
-ocr page 592-
|
, fiw Zaarfche Majeftcyt na Öaec Ï|008ÏI 1©08. öBefont^
ilif '9"j/jnftpijcijen3llmbaftaömcfebepnaö^^^ met ' fìtn taf^i/ al^ ocic^i met een bantjcEten/ behleet met Turcx Tapijt om te fitten / teitojjlbeiEùellietienenije iiffiitetenDe eecBaböenaenfön BanttemosöeniJOi m l ©aernaec met drie cebetent jen affiBeptgijena' m η licDöcnDs/tSi uptaeUpt enDe te öupi gebiacljt op öe ftme manine alöopgeöaelt toass. €cntDepnf8Ö « ftupS nclöeefï 5|jnDe quam Knees Peuter Symoniowitz ProibUki, meti)e€afelban fijn^aacfe Mm' tnbe i^amec oBebomm toefenbe / leptieeen SufcU tm ®;afellaeciien aenfiontii op t>e ®afcl / enöe tuciSiltìece (€aUlfocen / op Die boo? t>e ^mbafatieuc Linejj/fiibece ©ojtöenbe lepel/bogö Qeenfetbetten/ ftotiaiOefelbeöeDelj?engBenbanbef()ne ; infgBelÖOC Vcilfotcnctti^ecbettenboo? be §^?e(ïaben/ oibeliiei Denenbe «^ffitiecen. far baben aen / cccBt in "tmibi
Èen banöeiCafel / Knees Peuter Simoinowitz Profo· roÌski, opbefjactbaenberecBteEBanbt/enbeüe (laf Simon Fedrowitz aen be anbece fioetB aen be Oinc; tóant/enbebooitgibettoeebe©?eftaf / CbelUeben tni^fficictcn :al Bet eten tnasi 6outenbe feecb^eemt toegemaccht / aengetecBt toefenbe in feventigh Siivere fchotelen;naecbateengua«ierup?3S acniCafci gefe? tcnb>a»n/ b^acBtben Doojnoemben Knees upt een filoecDireulbefiopbe göefontöepbt ban fjjnZaarfche Éajciept/bie ban alle gBebjontSen toiect i (Cf clionbt tocnaetepfcfjte beigeeclmbaffabeuc eenbiergöei Ijicitc bocbael / om Baec luebecom een gBefonbtgept toe te temeeti / Ïaaec obec cumoec ont|tonbt / elfo be iSu^ fcnisiltien toeten boat gBefontgepbt b;incbenfoube / ha^c op (lacc antbooo^be be felbe foobantg te fuUen / iat met fatfoenbie niet foubenftonnenbiepgecen. ^p toDecfnfillecenbe om Bet te toeten/ fepben Baec / lifullentoebjincften Bet toelbatenenbepjofpetitepbt lianDaei; l^o. HSog. ^aecopbeiSuffenanttooojben filler te fullen boen t'fgnec tg t / ban bat ηοφ een in {{uflant inaji ^ be SSmbaffabeuc cepliceecbe baec op iut öegefontBeptban f0nZaarfeiaaaje|Ìeptimmebiài' t(lijt&bjebanBaec]|o.|13ag.moftbo(gen / tnilbenfp «abecdantitbe^l^jincengebent&en/ batbaec niette^ pDabbe i «anbettuffcBen b?p toat mo;cenbe / bjatgt |n € tetfiont boo;t be gefontgept ban Saecüo. ^og. UcfpoeticiticB boo} be^i felfji bp Bebbenbe gefelftgap be« ftljeptbjtecbegBebaen. ^eiSufrenbat fienbe/ be^^ «onbenonbecBaecte bjintbenbegDefontBept banA- icKy Alexey witz, bie fp oocli baec ηβ£ befcBept beben.
nabectiant toilfenbe bienggen be gBefontBepöt ban iacr^oiBog. antb)oo7bebiealmbe geb^ontbenbaa^: ®aecmcbeban benanbetenfcöepbenbïp t'onbieben. <>Pb{fcfclbe maniere Baöbenbe Jüeecen Sweedtfche ^mbaiTabeucjj boo? b^ieüaren Bet bifpupt obec be fo^ fflaiittptbanb?inc6cn gebemefieect/ foal^bangoetiec Janttetajorenbetigthjai.
gBeceitereecbe Inftantfenaenbe ptftaben/ i^foobeei te toegen geb^atgt/ bat ben ne- pdenfeb;uarp toebecomeen ttoeebeaubientiebp fsnZaarfe Majefleyt beQuam / toojbenbe opgBeBaelt TOM oe feite cetemonien alsïben boojgaenben gefcfiiet wa0;ai!$t3)ann£et fη generale é);p?effien boo^bjoegB f^mfgjgeban be boo;naemfte pointenbfln 6latBten / «coatfn bcmemotie geinfeceect inbe ^nfltHttie booj piri|o.iBog.f{jn€.mebegegeben/ aWoocfi mebe «wriehftenbeboentnaetóbenbjiefbanbooifcBjöbenji Mn uaet nao. toegeni be fa6en ban Oöavio Ten- pienöe Covert vander Raeck , Coopuebentot Am- ^^ Swcden, We benCancei ^Aimaesivanowitz, üoo?«b?e ban fönZaatfcBe W· otecnam / enbe aenbaecbe ;ïn't epnbe becfocgt motöten mettencecften too?b«n toegBeboeglt S^ommiffarifen/ mettoienfoube befoignccen; JrXöfelöeeenbanciBen «letèen 30be ffietfiaénfe WtecbjatBt/ enbe |p gefeten toaiS / beetlnZaac^ e^f'^liöi'tiaenfeggBpn / batbe«tebeniiaelban bc banHoiiant enNederlant Babboenfnbe ^Kle.oherfettenienbebetoölöaerinflontöatfön "««eflaai. öemtoilbebolbomengelooftaebw/ on^ - ' - [oDabteffinM. |
baec to« beco^bineect eenige CommipiffAt / toeltfaet^ ιύ&ς namen ben Cantei, upt een colle oberiuptòplass/ enbe ■ toacen bie Knees Ivan Simonowitz Proforofski; Knees OfanafeyLaurentiowitiNafiokin , cn Ivan Ofonat- ieywitzProncEifof, om öem te confcceren / fo alsi aen» (ïont$s boen foube om ban 't toercb een aenbang te ma« ben. IgPibebanctit Bebbenbe/cetireerbeficB/ entoiert geb^agBt boo} be J^jeflaben in een anbec Quactiec ban bet Bof/in en gcoote beneben ^ale/altoaec ootb be felbe bier ^eerenCommifTarifenquamen / enfiti) aen een ange (€afel nebenü ben l^eec ^mbaffabeur neerfctte / )P alleen aenbeeene fpbe in 'toiepft banöe€amet/ eggenbe acBter be rugge in 't benlicrbanth tot benebeii toeopbefitplaetfeecnGoucbrockadehicet / Bettoclcft be mupc bebecbte aen be 3pbe ban be €afel / toaec op lageen^erfiaenjï spbe bleet met goutboo? to^ocBt/ aenfüncetBtetBantfatenopeenbancb / bieoorbbe? bleet toa^ b?ie ban be I^eeren Commiffarifen i cn actt beanbecfpbenaebe 5&euc toe cecBt tegen fjem ober fat ben Canceliec Almacs 3 na befe Heeren alle vier upt een mollette na ben anberen be titulen ban fgn^aacfelfêa·· jed. opgelefen Babben / fepben / bat fp toarenbe €om- miffacifen bie fiin ^aarfe usaj. gBeojbonneect Babbe om met ft)n te befoigneren/ bcrfocBten bienbolgen^i bat aen Baet toilbe openingb boen banbe faben bie Bern aenbebolen toarenboo; be Generale Staten ban jant en banHeberlant^^p boo? af Bebbenbe een toepnig tgtiigebiftoureert/om Baec teboenbegrppenBoeaen- (ïénlptb Baec Ig 0. iMog. ban <@ob gefegenbe iScgecing toaiS / bp alle be matgtiee potentaten ban be toecelt/en Boe boo^beelioB toa0 ge toeefl boo2 be in €iobt cuftenbe Zaaren, enootbftin£aarfe|I^aMn bejSfelfii (®nbec- banenbegoebe co?refponbentietufTtBen bpbebe Sta- ten ; fo bat tnbetlboubige otcafien^as! gebieben / bat ftin^aerfeHSat* ban Baec beelmeerbec
bienti enbe pjofgt Babbe genoten alü ban eenige anbcce Natiën in Euroìja, bat ootbbe l^egotic in Ruflaht ban be gingBcficenen bei; ©eteéaigBbe J^ebeclanben al- leen obertrof bie ban alle anberje^atien te Ibmen : iSe- monflcetenbeBaec / Boebatbro^bjejSi boojbefenbe- caemt om boo; te bomen alle bej^atien / ejcactien/ (nbe gcoot getoelt/toaren febeiit eenige i'acen Bectoaeirt;} feec gebilipenbeect/ enbe met boeten göetteben ; baec bp Baec banpoint tot peintboo|b}oegBbe fabéninbeine- mocie bolgenii be inftruaie.becbtit/cnbe baet Öenebeni bie gene/ betoeltbebp gifbgénbpfeetbece ïBfó?matie ban be ^eberlantfcBe Cobpliében / Bun baec ontBou- benbe/. BemtoacengefutMnifireéct; ^pfonbec beel te cepliCÈcen/ becfogtén afiès toilbe bp gcfcBjift flellen / 't toelcb aehnam/ enbe baec mebe siln ban ben anbeten gefcBepben.
I^aec becloop ban tien óftwaelf baggenbeeb boo? bs P^eftabenbebent m'aben / bat toel toebec toenflein Confecentlete bomen/alfoobecbeecbigtgabbebe bec- fogBte faben bp gBefcB?tfte ; toeltbe tonfecentie tegmen ben drieep twintighften igebjuacp Bem toiectioegBe- gefept i m toanneec in bejJ^epfec^^lebe/ enbe met be iSppaerbe^ boo? be €bellteben en ideiien te l^of toierbe geb^atgl; boo) be ^jeftaben/ ftaenbe bf polba- ren enbe Haye ban't ©of tót birinen't ffialepjiaenbe tcap toe/ baec upt be siebe tcat/ enbe toiecbt toêbecom OBebjacBt fn be felbe Zael baec ben negendehpBetoeefl toaïi/ altoaec bónt bé Éèe^ Commiffac^ny bie Bem8enbebeucbectoelleBptii.be/ enbegpfeten ^pnbe el0 te boocén/ ftelbe Baec in M^n eene memocte/bec- battenbe acht cn twintigh veirfciieyde SUctijtfielen bati blacgten^baec bpbecfocBjt tiptbennaem ban Baecl^o. jlIÉog. p2omptetepacetie;fp namenaenbememwie te fuUeti late» ttanflatecen/,enbe bat gjebaen sgnbe/ fottbealjtbentoebecombp bettanbecen 6omen/ enbe be. pi!itntenbeb9tte.ceii / QtibectjifftBenbiaegBben ben Cancelfec / of bat aUeif.ina^ toat boo} te biageti gaUie;
C!^ii£êécbe,ïi0t ojJbfe^t niet iinbecs be&nt te ma» iitn Dwbe / méte bat op fp ^tboec na foube tóopone*
gemtoaiseen^
btbolen / b^ bat al boocé^ratf^factie becfocBt op alle bei»fBtemn$e«bec0elefo becbatj. baec
meiKbetti^ dtftecnt miintbe.
ο Θ R L ο G. Fijfen Veertighfle BoecL 573 |
-ocr page 593-
558 S AKEN van STAET
574
ifiéc jtinbèl^iefi&benB^ geni
____ 0ijeiiomennaeùeel)etoooni0c6ei«ariiic/ fepöenon=
becantiecen/ bat oetl Staten <i5«nerael
ban Hollandt ende Nederlandt beciJfeeCÖiCÖt ÜJfi0/ eti-,
be bat be igeec Corbcc bie tidfefoë te gaeti afgdleri in be
Cancfllecie/ ten toelthen epnbe be ©?efiabéh öeni
toeboegObeeengaecbecboó^naeiitfieiSleebeti ; €nbe
eenc^^tctei: b(e am 3i|n Elncti»l)anbt fnbe felbe
^{ebetnebebett))aett0 ceebe. ^e SSmtiafTa'
beutlielajIeBemCorbec, bat f)p aen be%er<iancei
liecfoube teo&emoetboecen/ ecc be 55?{ef aehtenci
men/ bat ÖP toilbe Wecttoutoen öet opfcijjtft enbe
tulen na beöoocen toaren geflelt / ban bat befelbe 25?(«f
injit» tjanbenfonbe (tdlen om te tjcamiméren.
tgptoebecgefieectjgnbe/ bcbom't<©prfeiffttehJC5
fen : De Nederlantfche ende Hollantfche Landen, en
andere Vorftendomnaen, Edele j VryeVereonighde
Achtbare Regeerders : ?éacc Op tetftOJltbe 0?eftaben
ombóot/ enbefepbeBaec/ bat be?é?tefn(etfiei)oo?be
aen Baec ì^o: jKog: bernift? 't opf^jift niet toajs foo-
bantgö gtüeit / aljs al be ifèàtfjtige ^ptèntatefttan be
toerelt fcD?öbenbe aen 0act l^ó. awog. toaren getooon
te Doen ; fobat beïgecc Corbetttfettirtttiibeïjjief mebe
nemen/nocBtebleaentiaecigo. |lSo.t?wgin ,· cnalfoo
Uectcöube ïp onfitmbig ttacenbeV» fCjitft'ban ftaec !io:
Hao: öeeftbefelbefjaetmetie gègèti^/ =i«be Ö^tHfn 5?
aertgenomen alles iren ^h ^aatfe lEiii^eijt tè fdllen
bekent mà&^n.
Bjpbagö tJóo? be mtbbagö / iufltm éen ban be
fiaben öem nötlflcimrba'taenltonriEf iiònfereritieìjeti-
fien foube ittet be l^eerengèm tbegctidéttiibe Commffi
faclfen / Bét toeliftbaerömme tetjjeetnbét boo'^itiiatti/
ìioojbienfieteenfectgcobten ^epHööcn bagö toas;
bat.toel DDld bat wt^i tHet beerbig en biare met tfa>
te iStBiift^n op be IKemoti^ ben drie en tiv^intighften
obecgDegDeben/ enbe bat baegdji te'booten/fùoaljEÌ
plaiD te gDeftfifeben / tetttbaec bannfets toa^ aetige::
fept; ebentoelmaecËtealle^öbeceebt/ enbetoiecton»
tcent een upi boo; be^jeftalvn tel^oof glieb;acet op
be bootigj^e togfe / tiptgenomen bat geen ^dlbdtenop
beffcaetinbetoapetten^onben/ Maecalleeh eenigge
toepntgfie in 't ^alep^ / ble ηάφ feec {onfufèlÜc6 mta:>
men aeng0eloopen. ^n be -Kamct boftbt be vier ^ee-
cen Commiffacifen tttet eêntgfje j nae bat
ggefetentoacen/ ttamjütii^.1^ettooó;bt/ énbefepbe
aen be ^«èten /bateentggé tiieutofggept berpeuct gab·
be ontrent getopgalennaétbe €onfeiientfe/ enbebat
toeltoenftgtete toeten albooten ban eenfe^e anbece
faec&en te fp^eecBen / toàécùmme befemael geene ^ol-
baten gabb^ ggefiaen ban ttt Hogement / tot aen be^
ï^epfecii ©alepjÌÌ/ offulcKi: metbooinemen toa0g6e:>
rcgfettotHlepnac6tf|igBe{ ^panttooo^ben gantftlje;
(i)t6nfet/ maei:batbëo;b?etotbere'€onferentfe ban
boben bàn jgne ^aacfe ll^a|eff ept foo laet toas Qftehaf
men/ bat get tttet mogelücb toa0getoêe(tbeStrelitzen
In be toaiienén te boenBomen / te meet / ontbarfiet bp,
tiaei; eén gtöoté / botg bat mette teu
#e gelegentgep t bte boiHjAomen foube / toel bubbelt ge^»
tal wtlbebcié» ftellèn .· ©tfibecii fei<bi ti^ïSlifei:
Itee bat )gtte ^aacfe H^dfeftépt Deobentie b^iflaen bat
toebetoi^bèftbeteecbe iéfoïifeirecen óbèc eetifggepotn»
ten/ rulc6jÉj^b1)'etd^(t^en^A spbaetom
toaKenbpbenattbeceifroêfiómen/ om tegobtren 'tge^
hetoiibcbooiftéllên. fepanttooojbenfotntÖiSbe^iei
llabehtoe\^abbe te gP^etgeboett / bat tifet en bec:>
. toa^'te op be obéeg{|fdié1)ëh ittemot;(e/£ét(
anttoàiojt/ fòn^et àibooten bfe faedtettbVec enbe toe^
' öpÖn^aVirtotó/ sfa
■ netètfalilebepóiinteiibetbattnbè'tlj .
. lÉélttb'ilil^ti / etibebà^c óutUinettbeeett
'Iftititétïïeteetriem'tfcMl^^^^
(3eei
'bp ttopt petd^ebolcot.
'-©ei^ittgibaegii ......
^VànCorbetObet Riga...
'fien/ fotitet bebiiefbanföne ^aatfe
itj adtj^bef bebeBoojliJclie^ttiKnniet
Comrtitffatiffen/ bat toegen^ bfefaitltn fiijr
ottafte foube boojfjomen / om oaet obet te tonfttcKm
bat bte faetben meecenbecl be Commercie taithtm /-
maetbatgetpoinct banljact lêoogD naog.ifituim
betbat in bettoeebe obergljcgcbGii memorie
oò?b6d0 fiet conftbetabftoajs / enbe bat fgne gaar.
fé ilSaieflept Bebbenbe obettooeen/ jjet geene bu
aengaettbebp gefcljjtfteöaöbeotiergegeben/ fijmhi,
b^afbgagen/ toatbe petten .iStaten <6enetael
becom rouben rune ^aacfe iKajiflcpt laetentoeb,
men/ al^be€ttulen foobanicljquamtegeben aiic.
lücb bte opgeftelttoacen; ^aecop flntb)Qo>tK/^
föne ^aatfe JKaieflept btenaengaenbe niet enoaf ara
fjaec naog. ali fiet geene be felbe tn alle «Ιΐ^ιί
toa!$t(iebomenbe/ batbaecomme oocballeétprérii/
Ï^ontngen / Ipjfnten enbe potentaten / feo binnen ali
bnpten€utopa/ gabenaen gaec igoocfi j^on. {«η
bcööojlötbeniCttelj bocginbeboojbetiibaet^/ b»
i^aet Igoogg H^og. opIjcttnftantelütb aenHoubenban
fgne Zaarze Majeiteyts ^JmbaffabeutiS/ gaben niet
alleen be€ttulen bet piaetfen bte fgne ^aaifeMt
(icpt éffctttbelijcbcnbcfat ί maet oocftfelfis ban eente
bfe ηοφ boHbë toojbengétonQuelïeert/ al^ bleban
<0?oot-^?(i in Litouwen j 33aetopfepbe be Bea;
Naifoikin, -bettoeebe tn We Commiffte/ bat föne
^aetfenaajefleptii g^oojl. ©ooj-^ubetji/ etilieoots
ftjtt^aatfe liatefieptfelftf/ beelmalen gabbeneeiio<
téntmbenen banb^tentfcgapbanbe ^eeten Staten
^B^tierael/büoifiet toelaten ban ben uptboer bait
Gapenen/ enbealbecganbe Sfimmunttte ben éi}'
logn /bat fpne ^aarfc iPajeflept tegenbiooM ηαφ
toasi tn een ftoaren €>o?log met be ©joon Polen,etfitet
batbenCóntngg gemfeet ggcnegen toonbetot t»n
^üeebe ;fso bat nae alle appatentle toegemi ®?eetie
tulfégenbepbebeftciibenbe ^atipcntiaelifontie btQ'
ben gBeft)?oo(6eni offön €· niet toegen be %ete«
,j$raten «^enetael gelati toa0 aen te bteben be Medmie
toteenfoo^ieplfamen toéttb; toantbeS^jeebe getrof-
fen Jönbe/foube fgne'^aatfe Hla(c(iept mtetbet eelt'
géntbept gebben in 't ffutb banbe€omntectfetsr^ee'
ren jStaten <@eneraei0®nbetbamn tefabertfnendt·
bebjpgepttegebeni Q^e ^eet ^tmbaflTaixor ifet>te
feetfietlgclite toeten/ bilfBaet'IftoogftiBofl^nttteett
fonberltngBe b?oefBept gefïen öaöWn·»"»
tufftj^enfBn^aarfe üQaie^ept enbebe i^on Polm,
foo beetiatengabbégebupjt/ mU bat-fiettattile,
iföo. feetaengenaem foube toefen te fiaotinbepiw
apparentte biefiaet bettoonbetot ben Vreede,fi»8W
nu boo?ftaer«.bécfeet6ett toiett/ tewet/ embet
filne ^aatfe Usajefiept alji ban flenegetïbKtf/ tm*
bet ®?pöept enbe boojtecöten Ijait iiooro pg.
©nbetbanen in'tftucb banbe «fftfiwmwttite w
toeBomen ban boojljettén / foo bat j®obt^«ti»ai8«jB
babt een foo geplfamen toettfti ie totiuni«eweii/tiw
bat geene patticulfere o?b?e0batt BaetilooBÖ PJi;
-üabbe bebomen/^om petjs aentetpjefentiren/ m
btententöbe bambdii felfö betttecb
'gen/eben fllS Bfbe 3Bi?eebe wffSeBm
mafefïept enbe beteifóon Polen genoef8fajmf«£M'
Igibin 't6o?tpunt te bolgen ; belgeeten
itfTen flaeiBenbe goofbenbpben
couteetben eentogutibtiS te famen/baettvj»^^
bedfnemen/ bat befe foofubite (onfettittft ^
Wttl UBfi; (UUIUUIt» IMIM'»"^·
beet foétoaiS aengèupt/ otnte berltaettof
laji toftS toegen ïiaec%.
een be felbe eïpiiip0iii fc&?eef/ foo «nliJt»'®'»"
'etawi- '«ttffertttfetö^ööwibtHenbécattbete^
itliöèbin %ettathtieha»itropbe 'trtïbbat8i.«ww^^
(Twae. ' tttaelbatìbtetitjàefiibiif^n^i
kenvandeKerck indèr Mofcou; fifliéti be Ifêiecen
lien FedröwitóTeUriflnof, feeefiPÜifi
^tegebbeng^baenacgtcd
-ocr page 594-
en OORL OG Vijfm Veertìlhfie Iboeck, Γ.575
|
(nt&oitfouöetoolgen: continucetentieran bifcoutji/ 1") iibaelDek>07tiecjSntetaUeen gegooi maec
fSrIöcBi! te öeitcoutoen Dat Dei anöecen öaegsi fm> te bm negentienden IBaett/ öe klare ooge ban fjjn Ψί(± ρα j-foutie aenfcDoutoen/en met eenen «ffcDept Somcn: ùefe onïjectoajite {joutfigap fucp?emeettie/te m«t/alfo Defcfiept fcö?iftelöcfe / of öp
monbebeMengabDeopeeniggepotnte becbattn be mimotlcöleBabüeobecgegebenjbecljalbeboeïDe jem Uemoet/ oat niet en foube bonnen cefolbecen affcgept c ontfana"» / albootcns ban fpn Eaatfc JlSai. be anti MDe l^atitie betbcegcn ober befaeben bte fcüJiftelDcË ïooj öcm ioaten boo?ge|lelt / enbe be felbe upt be Suffe öfouüe obecgftefetsön/ opbatbaecupttjebbenbe bnHaeii De bifpofitte ban fgn S^aacfe |Ba). obec be feU bc/hp in be aubtencie ban affctjept naec be toace g{|ete> fltniDept bten/en bebinbinge/ fgne cebenen aliJ ban ftiuDe mogen cigten na becepii bec faben. nam acn uïallei^tefullenaenbienen. ^cn Dolgenben bag beji mo^gen^S bjoegg Quam tecom / tierDai^nbe be cebenen bie gem baegiï te boocen loacen teoemoet geboect / bat gpbfetiabbe gbebjaggt boa: 3ijnÉaacfe |Ba. en be l^eece Commiiracffen/baet op iptmiê {Ba}.fijn <C Uet toeten/al0 bat op alle be poliitcn / becbat in be obecgcgeben memotien / be{|oo?5 IjjcEianitDoo^t bp fcO^ifte foube beliomen / ban bat be!$ nicttegmitaenbe aiüi nu be biille ban fgn ^aacfe iBaj. tDa^/Dpbe!$ anbecenbaegjï aubientie foube fiebben; baet op niet anbecji cepiiceecbe/aijü bat ban bej$ anbeten togsitcJ^noffoubebetfcBönen/ omaenteBooten6et gtcne fijn Zaarfe iRaj. boojnemens! toai / {jem te be» biltn.
iDc!$anbt:renbacg{)^mo;gen!$goebt tgbt^ iufecben iicftilbauiiecfleItbanboo}be lìtepfetjS ^alep^totaen pttjlof / αΐίί boo? Beenen meermalen götfcftiet iwajS fn gcliicfti!l)eo?bal ban aubientie/ alieenltith sünbe be Strciitien meet in getal als boenmaelji toaten getocefi ; Amicene tien upren Quamen be ^jefiabeti/ en bojt tiaccnaeen Caroffe ban fi)n ^aarfe|lga|e(tept ban i)inntn bcMeet met gout Saecben/ too^benbe getrotfaen tianfcdpacibcn/ enboo^be €belliebenen «Officieren ctnigeïippaetben/ rebenalfoonaetgetl^of/ fittenbe lie^eccamDaffabeutacötetfn/ en beectffe ^?cpaf ntK Iint6erf)anbt/ be anbete fat boo? in. 33Banneei IiotimQuamen boo? get appartement ban fgne SSearfe l^ajeftept /toierbe aen be ^;e(iabengDebootfc{)àpt / «aiftcmmfl foube bicng^en in becoHferemie Camee gtet be Jgceten Commiffarifen fön €, toaren toets ®ac!)tenbe / i)et tojelthe oocU alfoo gBefcftiebe. ®aet ut be^ecten met ganttadinge gem gabbe ontfanggen Wbe öeute / en aen be (Cafel ggefamentlöcft ggefeten yatmaliite booten/ fepbenbe ïfeeeten Commiffatfj (fiiDooibmmontbanbeti Canceliet Almaes Iv»no ^öjtiat ben Grooten Zaar gem toilbe nu toeberom wtttm/batgp anttooo?! foubefieBomenop be tn^ eeown jjisemorien / enbe bat in be oenftaenbe aubien» ne^fgne ^aatfe ü^aiedept b^iebenbantecrebemie w ontfangm / botg bat get opfcgjfft fn biettooegen "iSotfliU/foaljSfgne^aarfeiteai.booibefen aen be
HoUantee en Nederlandtfche Generale Staten Üia>
«n mm te f£g?ötoen / fonbet bpboegingftebfln Ho.-MoghendeHeeren : ^atfÖneZaarfcheMaje- befemael gabbe goebtggebonbén ggeen K" ® tul aen be l^ebetlanbtfcge iStaten te getoen/ TOoatficn foube giet natoatte boengabbe / enbe ^^"""'^ommiffattfengoebtgebonben gabben/ « awi cetftaen gemte communiceren/ albooten K^^i^ftfiiininiJooifiin^aacfe naajefiept. ^p ba6t tegcnsi bat toel toiftc / bat fin Zaarfche Ma- S "" ötoot Aoubetain J^iinjf toaö / enbe in fgne g^noenaiicjj^j^jijjjji^jjjjjgjjjj^ begaeggbe/ maet fii''ïïiBinictenbetginberbebat gaet lio.|Sog.in KH^anbenniet rainbec i^oubetain entajaten/ en «MSfejiaaiefrcpttooibenbe Bejeggent ban gaet Ό" begoojlfttfee certitulen/ bé tecgt» '« Mept oocft betepfle get felbe banfüne gaatfe giwptaenBaetïioogg SlSogenbe geftgiebe tnige»
weet / omöatfulocbooijKepfeïi/Confnew |
enbe iSepublücfientaJteïi gebaen / toannect tie felbe aen gaerËo.|I^og.fcg?eben/ ofeeniggebefenbinggenbe* ben jSetfocgtbaetomtne ft)ne ^aarfe i^aieHeptlie* liefoe gem te berbent&en / bp foo berte ben b}ief ban tè> ttebentie in bietboeggen opggefcg;ebeii / aljï fp i^eettn CommifTarifengem gabben boojgegouben/ niet en aenbeetbt / bermitjü een bjief met fobanigen opfcgjift aengaet Igo-l^og. befteputatfeuüi toa^/engpfulCjC niet en bermocgte te boen / aljS contrarterenbe be o;b;e0 bie ban gaet l^oogg IBog. bien aengaenbe gabbe be60i> men; fegggenbebo^bet^/ batbefemanierebanp^oce; beren ongj^ttogffelt gaet I^oogg H^Oóggenbe feee onbettojatgt foube boo^liomen/ betmitjü opgetbec«> foecÌt ban fün ^aatfe |I9a jeftept upt ggenegentgept aU leen tot bej» felfji googg jiaenftcnlgche petfoon gaet H^og. gabben aen ben felbenonbeflnaettggegeben bett (Citel ban Groot-Vorft in Littouwcn, ba^iP nOCgp tanjs aen alle be 3@ereltliennelpth toajS/ goeblepneit getingengebeelte banbat gcoote J^o^denbom maec toaj} befittenbe : i^eeren CommitTàtifet) b^aegben baet op / of ban ben li;ief niet toilbe aennetiiett / feggetw* be/batfonbetbatteboen/gpbek]areoogen ban föné Zaarfeiigafcfteptniet foube beftgoulnen i <ai^aecbe« nebenji bat fgne Zaaife USat'eflept aen be ^eeten gene* raleStaten foube fcgjQben/ enbeobet gem ftlaggeti bat be Kecrebentte niet gabbe totllen actepteteti. ®aec op antb90o?be / bat in befen ggeen taiii en gabbe / tiat get gem betaembe in befen te bettagte bie lad bie gem gaec l|oogg maogenbe gabben mebe gegetoen / in ggebolgge toan toelette niet ijetmocgte een foobanigen b^ief te onf fangen; J^oegenbebojbetjK baet iip bat aen fgn Zaar- fche |i3a|e(}ept alleenlgtgnfetentoas ggefonbett om een briefte bjenggen / enbe toeberom eenen onbeten af te galen/maet boo^namentigcb om teb^eii teberfoec- gen op, betfcgepbe violentien, ongherochtlghcdea endebefwaerniiTen, toaetmebe gaet ]g00gg H^og. (©nberbanen/ tooonenbe enbe ttafi^uetenbe fn bat isgcti / toietben bef toaett / geb}utgt/enbe bebommet t/ baeromalnocg betfocgteanttooojbtopbe pointenbe toelciie bp geftg^ifte inggeggeben gabbe ; beUefbe fgnZaatfcge H^ajefiept gem niet mebeteggebeneett begoo^lpcbenCtebentiael/batban (elgoctoeltot fnn leettoefen) fonbet b}ief toeberom foube &eeten / niet bonnenbe bebencgen / bat pet0 gebaen gabbe get toelc·· fie ftine ^aatfcgeiHejeflcptfoubemogenbetoeggen/ bp bjieben aen gaet l^oogg jH^og.obetgemteglagen^ al^ ftgulbigg enbe ggegouben jgnbe te ggegoo?fa« men / en te bettacgten be ojbje^ bie gem toaten toebet* erontot. êSp l^eeten CommifTatifferì glnggen alle communiceren / foo fp fepben / aen fgn Zaatfe lOajefi, enbenae bat eengalf upt toegg gebleben toeten/ Qua* men toeberom/fegggenbe/ foo gp ben bjief niet toilb( aennemen / bat be klare ooge ban fgne ^aacfe lUaie» flept niet foHbe fien / enbe bat toet toebetom naet gupit Iionbelieettn / botg ebentoelfcgjiftelgcBe anttooojtoii al be pof nten berbat fn be obergegeben memotfen foubt bMtfanggen / get toelcge ooc6 aenfiont0 beben ; foo bat geeneaubfentfebfenbacg beauambanfgné Saatfcge IBajeQept; fn 't lof (ionben betfcgepbe (CafeI0 geteet/ baet aen getracteett foube 3gn getoo^ben / met get ege« bolc|) bp fo bette befe fttfbbelfngg nfet ίοαβ boojggefio*
^en drieen twintighften l^eettfaojtnebe mfb·· bagg / Quam f η get X^gement ben Diaeck, of Onder Cancelier Loeckiaen Timopheof Golofof met ttoee fcg^gbetjS/ enbe bei iSepfeti (iranflateuc Winius, fepbe ggefonben te fpn ban fgne ^aatfcge Düeiedept / om gem notgmaelsi afte bjagen / of eenen foobanfggett b^fefbanrecredentie, ali^belgeecen Commiffarffen gem gabben boo^ggegouben/ boo^nemen^ tooil te ontfangenenbeaentebaetben/ oftenfeti naebattoe;· betom ggeanttooo^bt / enbe lange te fatmen ggebffpiM teect gabbe/ 4tfepnbelgc6 ggetonbenfeett/ bat bfen ^iief/ betoglefón^aetftge iRafeftept get immetif foobelfefbe/ fnbeaubfentfeban affcgeptfoubeaenne' men/ mibttf batfn be anttoeo}btopbft pofnt 8ge« Itelttofetbe/ batfön ^aatftge 0ìe)e0eptgfei; naec f(g}g)»ttiK/of ((Nbenbe/atn gaet ifio. nao· tw fdf^feif |
-ocr page 595-
570 ' S A Κ E Ν van S TA E Τ
|
be seljenben «titul ban Ho. Mog. Heeren Staten Ge- , ... nerael dtfr yrye Vereenighde Nederlanden j en{)iecifi
ttpgebUbnt.
g&en feven en twintigften toa? öe gebtio?tc basö toan fön Zaerfe MajefteytjDat fllbaec tm gcóot apeed W βρ toelcfte gfjdegijentDcpt fn tönflöeratli ban fiaec l^o.llSo.föneZaarfe|Baieflfpt ! tje^ecc Mmüaffa' öeut font sijn «afri / fjefïacnbeHpttachtigKbiffcreme O0eKc6itm/opgcDifttjtitt^(lb«cef£tiotEivn : <©mtie ©aften inbe ©ipbaglj / tocftnöe notft ©tftg nocö ®leC!S/ notjJecntgjSBpM: Knees Peuter Simoneitz, Proforöiskiqttemöaecmeöe ; in 'tDjintöentiEt göci font(jéöett / öaböe be felbe Deicgcnf ngö al.ö Den tweeden ^tbiuatF ^oo^gebailen ίααβι cn pafecetie etleiS oocft op tiêfelï>e»0fe.
φίη negen en twintigften jjjnbe ^alm-^ottbasB/ guamen bé @2£f}abcn oe^ mojgijenj^ b;oeg[r/ enbc öjagBtenrrtn <tf.f)enÉffen$f0etgI)eboItöop eenfcct&ec 5S0m0iêl/tttfjangen met toot atacclien / op fiat fou- bcnfientjétrtemonfenban beProceffen biebe«uffcn bfenbagfj iön ggetooonteboentn'tbptoefen banfön ZaarfeHfiajefïept / bebjcïcöeeen Diaeck foiibt omte iatcnbifchemennaec begefontheit, enmeteenénijem gefitefegSErt / batöigenab(gtfoubetoo?benmetee«(- geftftMteiêniSpijiS banbei Kcpfeci tafeljiSooalii cratfibejitlifbbagBi! fltjcfcfifebe/ toortenbegöefonöcn feftigfcfiöijteleninetfeec lUöotieBtftB / enalbettian> beg^aft/ Benebêtt^beè gDebjantfi / öogö enquam boe hiÈrtiant o>ti Ijem te tcattercn.
iSebeitbèelejawn / 6p€ontta« (tf Monopolie, ijja^altéétit^bti gijébicédbèn gantfcDenganbeibanbe Tfcer ih't^tneltettbê ttecmo0ênbartcen<g!)e<ingöel- fc0e€otiiftfeben/negot(ftenbetnbtegctoefien / fobat teenanöecéiföatten/ ofpettiam ali fpuptMofcovien Teer beicmùcOten afte fenben ofte upt te boccen ; toclth tontcatt ban vijf tot vijf Jacen ii)nöe t'clchenö berntcut enbe gepiolongcect ; ootfi op bien tüt toebcwm tocfenbe
i{eejcpfceett/op j^etbecfoctbbanbe cingelfcge Φοορ^ feben baéc tnaii ggetontinueert / enbe bergunt getoo^ benfelf^metcenfgge betmtnberingen banbececogni' tien / bie baet obec aen fün Zaarfe jpai. toacen gelooon te geben / 't toelth alfoo op becbolg fotibe jgn tot gcoote Q^eiubitie ban l^aec igo. obccmU^ bie alii boe met Engelandt (ionben in tecmen ban openbacen <©o?log0 / fotjeeftÖel|eec«mlJaffabeuc aen fön ZaarfeiBaje|!. baec obet bp memoc e ecnftdpcb geboleect / en bojbecj» bie faetbe met bagelticte beboiten foobani g Dpgetooont bat föne Zaarfe jpàa epept Öceft te cugge geftouben / en niet boen uptggeben aen be Engeifche <irontcacten |^et boo^nocmbe becnieube Contract / niet tegcnflaenbe get felbe ttli;ebeberfegi)eltb>a!ïi enbe liet (Dn^aarfe jUSa- lefteptbaetenbobenbecbieben/batniemam/ tote tp ooch mocöte toefen / in een jaec upt bei felfi Sgcften/ Saecftöappen/ %erfc{iapppen / enbeEanbenfou- be becmogen Teer upt te boeren / maec toiectbieop- öelegr.
®en dertienden ?ïp?II aen fjjtt Zaarfe jiSafeftept toefenbe een geboocen/ toiecbe aenflonti bie aen- gename tübtng θ boo} o?b?e ban get i^of ben l^eec ^m- baffabeut gfjecommuniceect boo? Knees Peutes Si- monewitzProforofsky, enbe tot meecbecteetben ban i>lÖbtft{)apobet: befe gOeboojte / fonbt ftin Zaarfche iiaafefteptaen fijn<!iiccellen!ie ben bolggenbenbagft tachtigf£f)t>otelenfp9.5Ìbanrtìn€9fel/oooitoeIcftegoei beKfecem\jept6eïioo?löc6bebantBte. ®ae beelaen' gomen? enbemeenigbulbige gcceticeetbeinflantien/ öwtt^telöcftbenvyf en twintighften ontrent ben a- bonbtomi gljebiatöt een gfiefcfijift boo? benonbec
CfmCmt Loekiaen Thimópheof Golofof j feggenbe ii/b^f^f fön Zaarfe iQajefepti ant?
jbfeèpiltebefaetïienbieboojföne. boojgDeftelbt
foobat metniento aen- teïj?eetfien/ toantgfie- "ftabbe/ boojWenmet it toai tn manieret» bat in 't iio?te aubientie
tettfe^'a^il blpben foubeh IliMibenri^l^ooft nfetbegoej tttVKiienb«rnel)etebetb» 000; obéi^b allei alfoo. el^jgétfoubebebinben / ent
Si(iïBZa*rfc|»aiefffptf9öbeiiebbeti. tepli- |
ceetbebi^atelenbeantìbotijt wainaetbeiioetftt /
anttooe?ben / foo aljï in be garen fefthienhondèrt dT tig, fcftienhondert een en dertigh enbe ΓεΛΙΰπΗοηΗΓη achtenveertig boenmael0ooib göeftöiebttoae-tan, benbeopfommigöeMcticulengoebe beloften booj Λ tùefiomenbegegeficn/ anbere/ alBoetoeiretfitmatinh
Menfes en twintigften toietbt boo?be ffi)ef}ahi« _ aengefegtaliïbatbei obetmo?gens fiooibemiLohS Jijnbe ben fes en twintighften , bp fpn Zaerfe jlSaiVft be aubientie ban affcöept foube Ijebben j maet be ftihc / f'^^· bermitjiinbifpofitie/ gfleuiel nietboo? ©jpbaöfi'e moigtjeni ben eerften usap j toaec in / naet bat ffim Zaerfe iBajeftept bebancBt fiabbe boo? beeerebitoeit- ftetenrefpecte BanBaet i^o.iBog.öabbeoöcmioteii/ niet alleen in 'tinbomen banbatHtgcb / maet ootfi gebnprenbe bei felfi berblpf aen 0et ï^of / berfotiit fw- ^amelgte bat notöecnigBerepfen mocBtetonfiittffl met be ^eeren Commiffatifen / om aUebuptecrti enbe miibecüant be toelcbe in be anttoao}t befpeurbe / teberblacenenbe toeg te nemen / op bat niet alleen mtt eet enbeaenfien upterlöcben / maetoocb metgottie Oerritfitingg motijte bertretAenj i^aec op geantlooon toierbt/ bat fgne Zaerfe jBajeftept bicnaengaenbe {|cm fön toitie foube laten toebomen bocD nabetgant bifm 't felbe afgeflagen.
«Ontrent beei tgbt ontfingl^ oocb gaec l^o. m(r> ftbeen rcfolutieoau ben vierden D^aectop'tfubjctt banbetoeberomrepfe/ toaertoebe @;efiabcnbeo!)e> Ι0ϊ aenfjielben / eninftantie bebenom Dembaetioetc prepareren / naer batbenabolgtjenbe$;efentcntoe! geteagttoarenj te toeten:
©00?begeer 38mbaffabeur drie Timmer, entwee paer loife Sabels. ©00? be€bclieben en<©ffitl«cn pibct vier paer Sabels ban ^f Roebels 0et paet. ©00? be minber (^tieren / ^agei en trompettert peber een paet ban vyf Roebels.
©oojbeCoetfieri/ Knctgti enbe plffiticri/pi Der een paer ban vier Roebels.
^en i^eer flmbafTobeurbeet baerteoiitnanibm ^cg?öber bie befe ^?efentenb?atDt bereeten een Sil- ver verguit bocaei,enoenbe^lageri banbefilbeci» fommegeltiet.
«en fön aE.en'tgebolgft toim totfiet boenbanl» aenftaenbe repfe mebe gOeggeben drie en veeitigh np» paerben/al!ï/eenboo?Bemfelfsi/ nebeneen «fltow met fes paecben. Tien boo? be<ibellieben iiibe<®n<=
tieten. Sefthienboo? minber «©fftcieren. Acht imti} ©agiei/ iCtompettcrienbellarpobeti. VijfMoj «oetfier Jï en Palpheniers, vyf boo? fommfge bnecfitiii· ^otö ombe €aroffetettetiien/foobeel®aeöieii0ip felfinoobigBacöte. «©ocbfeegtoote obetbertieBuP; toageniboo? fön «Sbeflieben enbeOfficlettn / om fomtoölen te tuften. Twaclfa©ageniboo? be»fiwt' metfter. Acht boo?, be ©ottener. Sesboo? beatfl' ' en toebeöooren. Scftien boo? be Coffeti ban fnti «ïw' lentie «Êbellieben enbe «©ffftieren / enbeber fei»it^ gagie. Twaelf boo? Bet bebbe-goet / toBn« J"" meubelen enbe baffen. Scsboo? be<ffott/enlje"^ beöooitige goebt tot be fteutben. (ientenominte legeten tot beliefte banfP^""®^
acLienden |Bap Wupt bet Mofcoubf^^ toetbenbe uptgUelept ineen Catoffeban |»a(eftept boo? twee ^jeftaben j
be felbe plaeti bupten be «Stabt/baet ben w wn tighften ganuatp bejegent toai/ öebbeaff«W"L ben anbeten genomen j en ii boo?t tepfenw/ban vm
totbagB / boo?bei$tebenTweerenbeTori^» ^
vyfdenganptot Novrogrod gDebomen / aiw«% guamifbm in be toapenen ftont/en toietbemct ^ banben l^eec Weywoudetn 'iJEosewen^S nabetblöfban drie dagen ü ban baetna Pij^^^ wpp / baer ben dcrtionden aeneuamen/bjetwnwL |
-ocr page 596-
|
I(latjtthcaitfaitani. ©rn feftienden tuiert op öeJ?con= |ï»;· L(iiuaiiLijflantoncmoctcnDelJ£Ìe0eni/ upt iiaem hal, Dc l^ffc (©ouUcmcuc OJenccael/ Oooj Den J^rcc
RüOthuyten, ^OfTcflao? in 't ïtonin8t)Ujchttof-BÖc=
tjcht} ai nacc öat allc^totDerfpienafcRigatoa^ littürtCöicijt/ öcn achtiendcn ban Nieuhuyien bcC:; rtocten / «1 toicct tulTciien bat ^lot en De ^taOt Wol- maer btjcgcHt Doo?Deiccr<©ijcr|le Et Stefken, btc „ftoni wee anbete ^«fooncn / cnDe eenifllj eebolfllj / itomniöc Den vijf en twinnghftcn abont^ binnen I Riga,Wil Ujaec Den twaelfden ^iilp bectcocft obec Lu- J lid i^a fll foo na Den Hage, Daec Den veertienden Iép wijgiiliiaaibeecDe. <ίΕπ DeeDtDeneenentwincighften r' Lmici;cappojtacnDaetio.Mog. |«1· ï^ffi; ban Beuninghen geeft ban ben tweeden lil'' fïaiuiatp öafc St"· geaDbifccct Dat öp ê>onDaa 1*'"' öni achtentwintighften?&ecemD?i^fijnecc|ìEanbicn= Id tit ÖP öcn ïloHinob ftabbegcljabt; ?l)ItoaeL·niemant |)««i··" ricffiit üjajS al^ De l^wcen Tellier enbe Liopne. Ιρί» tafni,ini)coinpliinenteufebJoo?Denobct:|)ctaf-ficcöen ■•if'hanDcfjincffleDriS itoning^ jongbdSfïwocen ©qcI)= tcthcii fiiöe be ceconbalefcentie ban be iüoninginne/ ficrftto toijDtloouigb Böecefureett aUeg toatbeï^eei: jDowningh boo? cnbê naalbicci)abbeacngöcti?aci)t/ tliDffooBerday al^anbCCCin Vranckrijckbebiteecben om Defiöulbt ban De bf ctoijbccinQlj te leggen op Defen êtart.
, nKt auM^ öeeft ÖP oocft baec nac in gefcfijiftefeec lang tnDt üjftOc am Den Stoningi) obec gegeben/ 5jjnbein ISli, fjftcttotcIbcr^inDcfcbccöalentebinOeni^. ÜpDecft 1 c'i) boiùct^ ili fyn Difcoiic^ aen ben Ïltoning be cebenen bie DD dc f uflitie ban ijaec j®og. pjoceOucen enüe Riami inboiibt ban De ?ÏHiantiefijnaefonDeert/ bec:: ftfcclit met Die ban fijn Maje(iept^ enbe fijnes Rijcks uitctcll/ eiiDetotbienepnbeinfublïantiegefept/ Dat Dm 0o?loal) bp ben lüoninglj ban *iingeIanDt aen gf= baiiBfii eerft in Africa cnde Ameiica, enbe Daec na in Europi obcc gcb?acbt/ fïjn toaïcoojfaecftnietöaDDe in De liiffctcnten bp bcm becbaf It / mare bat be i)ofiili= ttptcii mrt foo gantfcl) geen ceben noci) glimp cn met foo veel fchandael aengebangeninWtica wöe3tme= tici/ Iiatr oojfpjoncft öabben ineenfojmcelbeflcin/ om iKüm^ be gcootc enbe ©oIcii-tijche€oIonienDie üt Êngrifciie maechen in 't ^oojt-gebeclte ban Ame- iica, enbe in be Caribifche oiplanben befitten / onbec iWEt BCtoflt geb?afI)tt)EbbenbeNieuw-Nederlandcin America enbe l)et gcene be Jli)e(i-2|nbife Compagnie in δε Bereenigbe .ï^ebeclanben onbec bacc i^o. liföog. oyptt-Bcffltl) befit in Slfcira/ een macbt op'teen en 'tanbtcc ban DiegeDeelte ban be 3©ecelt te fojmeten ; JBtirfie aen alle biegeene Die npt Europa Dcrtoaectsi toilbm öanbfl b?ijben/ feec bebencitelijclt foube 30" tnbf acii be Cngelfcije booj be ïjanbel ban ïjet Gouc, feomenbc ober be tóu|len ban (©uinca / enbe Die ban De Inatte èlaben gebjeben toecbenbe / fo baec al^ elbet^ in Africa, bie 3p gaecne aen fiaec fouben aBeen tcechen trnstootboojDcelfoubetoebjcngen/ batbpöaeclicö' tciijch tot frljabe ban anbectn foube 0l)e6jupchttoo?= wn/ enbe Dat Den «0o?logb in «lEucopa nietanber^ ooo?t quam / al^ upt een feec groote opinie bie be <!En= Dfiftbe ban be onverwinneiijckheytfoospfpaaccltcn/ Mn haere Zee-macht, nu conf becabelbec bp bat «Dfftjijnbe / als in veel hondert Jaren i^ gctoeefl / baa= tni örliöfnbe / enbe een prefumptie baec upt boojt WorocnbE ; ©an bat 3P bie ban Daec i^o. .ïBog. ïicDtc= iijm fouden t'onderbrenghen, enbe Dan Doen leben be ^ufurpeerde J|eecfcl)apppe bie t)acc©oo?-ouber^ boo? «imalomme in de Zee uabben geboect met die tnbu- te ttiaecften / De .i^abupcige iSatien ï®etten otp^ «tntbacc Jàabigaticn/ Sec macljten / en Commec» voor te fchryven, DeüJijle nae't Dempen ban Dè i-ff-macöt bet ©cceenigbe jiiebeclanben/ cn ïjet geene wtt bacc boo? foube aengcoepen nieté in ^ee foube |
Die men baec hjilbe boo? fiomen / Dat men om befe con= 166
clufje ontrent De «engelfcfjeDeflTcinni te marrftrn/ nirt__
alleen baDDe te 0en op be abbijfrn ban bat men ban nu af baec onbec De IjanDt fp^aeclie ban Tollen iq 'cCa- »acl cnDe Diecgelöclic faechen; JlKaec Dat hetlicjjtci igch te befïupten tua^ / Dat De Itoninglj enbelict «ijcR bàn Engelandt metfo beel oprpraeck ban onrechtvaer- digheyt niet op namen een <i^o|logD ban ra_gcooie ons Hofien enbe becfpillen ban geit ende blocdc nietftil- ftaen van de Navigatie en Commercie ban De ^ngcfeì tenen/ interruptie van debitban ManufadurenenDf apparente Diberfie ban be felbe/ enbe fo bcbencfirtncR/ om beel inconbcnienten bie be felbe itonbcn beroo;fecc:< hen fonbec een oog|)mecc& te bebben / bat be pyne waerdigh was, enbe bat bitgeenanbcceai^bcdomi- natie over Zee enbe Zee-vaert|Jonb£5ljn^; ©at men bit biel niet hlacclycR frpbe in Engelant, macc bjel Dat men be «^gabigatie enbe Commecrie ban Engelandc moe|i vergrooten met afb?cncltbanDiebanDe©ercf= nigijbe .ïlicberïanben / cnDe bat fulchsS betrc boo? <Βοι* log al^ in©icbeftonbegefcIjiebfn: H3aecDatbitfcg= genimplicercbc Ijet geenebpb"" Beuningenbja^ges pofeect: Jöant bat geDnprenbcDcn(0ojlogDeCom^ meccieban Engelandt mecclijDcnalsJftorfi'cnfoube/ enbe Dat geen fuccesS ban bjapcnen / al^ &ct geen macc booj De ©eceenigljbe ,iScbeclanberiöonbrcbe fUbjectie banbe€ngclfcbcfoiib?gcb?acbtü)o?ben/ ecnige bfC= bf tecj'nge baec in ftonben caufccen boo? Engelandt, Dcc toijle be o^Dje omtrent Den i^anbcl enbe Bacct ban De ©?ecmben in be ©eerenigöbe j^eOeclanbcn foo toe ge- vende toaren/ enbe in Engelandt foo hart, Dat Debili gelfebe om Die na bacen (tn te bebben/ al^ bi^t ni^t sins tot faerRen Die fublect tmpliceecDc/ De toapnienniet nooCrig babbcn op te nemen / fulcji; Dat bet mibbei Daec toe men met getucit fiomen taiilDe / tba^ in Zee te do- mineren foo al^ boo? beenen bja^ gefcbieDt / maec Dat De quabe effecten ban ben €ngelfcben <!^o;Iog / inDien bet tot nabeel ban fiaec liKog. quam upt te ballen/ niet alïeen obec beCommeccifenbe^cbip-baectfous begaen/ maec bat Engelandt baec boo? al^ in een fe» cure poltflTicfoubctoojbengbefiflt/ banaen(ün43a=' bupcen in alle gelegentbcpt quaet te Konnen Doen/ fon» Dee ban be felbe quaebt te bonnen löben/ cnbaectc mengen tot nabeel ban be getne / bie aen be SSec geles genjijn/ na baectoelgcbaUen/ 'ttodch De.iaabupja fcbap enDe De ouDe bp naec aengeboocene baet ban bie .liïatie tegens deFranfche, bOOjDitÖijcïlfeccbeÖcnCi ficlijcft maeclttc. «Enbe Dat bP De^baibenmecnDe tc bonnen feggben met bjaecljfpt/ bat tn het goedt ofte quaet fuccesban haec ^o. JI©og. faccftcn in befen logb/ pecicIiteecDf een vandegrootftelntereflènvan de Croon van Vranckrijck, foo ban Staet al^ ban Dec ^ngefetenen bielbacen / cn Dat obec fulcb^ De cebenen ban voorfichtighey t nocbban behooren niet leben/ bat befen lafl alleen bleef leggen op be fcbonbecen ban bacc ï|o. Ifêog. becDcc^ fe^be/ bat fon IBaieJieptin Defen nemenDe een pjompte enDe cojDate cefolutie in oo^ aetfte Die op ricbbabbcgb^aeltbeoogencncucieu^a jept ban alle bei0fcelt/ foube gebenieneacnfienltjcs te pjeube ban beonverbreeckelycke vafthcyt van fijn Koninghlijck Woord, f0n anbete<!5eallieecbenbarc Doo? naeutoec aen bem becbinDen / ftaec i^oog. .Iföog. eeUbJicblÖCÏt Obligccen / fijn Importantfte intereflen foude helpen buyten gevaer ftellen, bc intetCUptie ban
Commecrie/ bie be©o?Iogbmaeclite tot gemeen na= beel/ 'tkoelcft (icbalcecDe Debcgeboelen/ baefifoube toegb nemen / enbe miflcbien boo? cene cojbate cefolu^ tie bet becbolgö ban befen <©o?togb tot een ceutoigö lof foube boo? bomen/ enDe felfi^acnbeConing ban En- gelandt geene ceben foubegebciibanfelacbte/ Detonfe fjjn Mediatie Doo? De felbe nietaeogenomcn, enmn becfoecft enbe infiantie om Deni©o?Iogbnicttcbjfna gen in Europa, te cugb gcfielt toa^ / enDe Dat ftn iBai feflept Doo? fijn Coningblijcfie tooo?Dt in Defen ina^ gbeneceffiteert met baec USog, in teticDen/ metDiergelijcfteccDcnenmefc/ Die bPgcbjupcbtcfoa om DienContngb ten pjincipalenmeltebifponecm/ al^ om te Doen begrijpen / bat fonbeclingö impo?^ teeiiöe/ Dat fgn J©aie|lept(ίφ fpoebeljjcB brtftteerbc/ «cc foij
en O O R L O G Η V Vijf^m-veémghfle BòecL 5 77 |
-ocr page 597-
57S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
•Ì66'i. foo om gofbc cefoltttie bp DcfóoniHgtnin't j^QO^Ìim uiittE Vuecclien/ ali oinaenDcIact(iE*©ffiCiW/ om 'ÖC birbe tot boojftmninalj ban bl0föt|l0?tinai) upt te iQjtófttn/' öc bfBoojnpeilaDiUciUÉSctom/ EnöEfijn garöe <i5ralIirccDcn te Eticoucasecen. ^aEcnaehecft flcfpiooclyn ban Ùe Cngelfcfte cnDe Ijaec tooglj JlBoa- inacljt / unDc bit foo tìoo? geflilt / Dat De conclulìe toa^/ iirtt De frljael fmiDé ober flaen aen De 3ÖDe ban öaet io. MDoö. foo fiaeft fijn jiKajefÌcyt De bingcc opOefeloe iacfj en een torpnigö aen D?uclten fowDe.
3§ooBli(iafDacI)te Koning fjeeft beni met 3oebeaen= öac|)t acn gel)oo?t / enDe foo bp alboocen te Homen tot ■[jet bciBaelbanberipacticulacitftitenontcent befaei> ften met Etigelandc contcobec^ fccupule toonDe ban ì(»i .!i&aje|ïepttefuncubfrbeeïen/ goetaecDelijcU ge= ept / dat het hem lief foude zyn alles te hooren, OOCft jeeft op 't een en 't anDet toel à propos geintecpelleert / en epnOelijch gefepDt/ DatÖPÖfmgaerneghehoort, 't geen öp gefept &aD niet opineccften ftaD in genomen/ 't felbe oojDeelDe ban confiDecatien tejijn ; Maer dat de ficcke van die importantie was, dathy Heer Beunin- gcn wel itonde achten, dat fij η Majefteyt niet aenftonts Iconde antwoorden, dat hy fijn gedachten daer over na- der foude laten gaen, en dat hy de Heere de Lio»i»f fou- de onderhouden van het geen hy fijn Majeiteythadde gcfeyt, ende dat de iel ve met hem nader foude fpreec- ken, ende dathy hoopte alles foude tot fatisfadtie van haer Ho. Mog.uyt va len. ^ijn JlBajefifptgljeliefDe oofft De aoetljepDtteljefabenbantcbetupgöenDatfijn homfie Ijiec niet onaengenaemtoa^/ enDe al booten te fcljepDen / fo cecommanbeecDe fijn .iBajejiept iii feec noeDe termen hetintecefleban De Ridders van Malta, cnDe Dat Daec ^o. .f^og. öp De geeren Staten ban Uytrecht tdilDcn DcmibDelen/ Dat Defelbenéffen^De aiiDete glieiiitereffeerbe i9?obincicnfaciliteptmocl)ten toebjengêu/ omDiefoecftenaftetjanDelen/ Datljem Dat fece aengenaemfouDejijn; OSelöcii tooocltfepDe te honnenbecfeeclteten/ upt ö«gefne|)embanbec= fcijfpöcn toa^ boojgeftomen/ Datöetaengenaemen ban goeDe opecatic foiiDe Vaefen. met be ijfeft ijnn Dan bolgen^ 't goeDtbinben ban fijn ®^ma)fΓtfl>fafnDenì&eεcdeLionnegeaDDJe|reαt/enDe in co,ψ. nae Dat eenigcDiftoutflenöaDDegeljabt/ obec'tgeen ïtntis. f)p aejjgacnDc De Dcfleinen ban DeCngelfeljcenbeBet interefle ban Vranckrijck, ontrent De felbe aen Den Co-- «ingll fjaïi boo? jjeDjagen / foo Ijeeft De l|eer de Lionne Oefrpt/ Dat men Dat alDaetfeer toel appjeljenbeecDe/
en toel berfiont toatter aen gelegen ttia^ / Dat baer .TBog.mDe^nietfucciimbeerDe/ en tjciftberbolgen^ eefepDt / Dat fijn .flfòajcfiept baD goebt gljebonben een Ujobilioneel anttooo?t te geben op 't geené fnne Jl^ajei fkpt lua^ booj geDjagen uptDen naem banöaer l^oog JlÊog. cnDe DatöP om ontrent betobecbjengenban't felbe geen mi^-flagl) tebegacnbatmgefibJif«baDbe berbat enbe Dcn(ioningöbDO?gclefen/ geiijrfibP bft ftem Docft boo? lefen foube ; Jiaer bat bctgelefen toa^/ ÏJfcft bet fcfljiftelijcli berfoebt / maer fi)n <!2D. fepbe Dacr toe geen o?b?e te brbben/ maer toei Dat Ijp 0«t fow bebem nocbmaellangbfaemboo?lefen/ enbe batbP ftoiibe ben inboubt notnleren / gelijcft Ijp beeft gcbaen/ enbe toa^ be fnbflantieban be felbe anttooo?btbiege=
uaemt SxAttòtpremìererefponcedonne à M, van Beunt»· gen fur ce qu'il apropofèAelafartdesEflatsdesFrovm- ces üniesy Dat fijn Majefteyts ghenegentheyt tot haer Hoogh Mog. is foo volkomen als zy die konden be- geeren , ende dat fijn Majeiteythaerdaer van fai ge- ven , wacrachtige folide, ende dadelijcke preuve in alle refcontre, dat fijn ISflajefteyt met ongbenuchte haer Hoogh Mog. fiet op het point van gheneceflïteert tc worden te fuilineren eenen mocyelijcken Oorlogh , dat fijn Majefteyt erkent, oockfchoon der oock geen Alliantie ware met haer Hoogh Mog. het intereft dat hy heeft ten eynde zy niet fuccumberen, ende dathy dierhalven fijn werck fai maecken om fich in poftuyr ter Zee te ftellen, om haer meet nut te konnen weien ; Dat hy is de Prince van de gheheele Werelt die meeft religieux is ende meeft jaloux ontrent het naekomen van'rgeene hy heeft belooft by Traftaten of «nder- fints, maer dat het tegenweordigh vcrfoccfc van haer |
Ho. Mog. wefende van foo grooten confideratie»!. i men be^encken kon, van defc Kroon te trecken in cea ^^^ Oorlogh om haer intereft, fijn Majefteyt moeftexj. " mineren het fondament van haer yerloeck, endedatte meer rédelijck isom dat den Koningh van Groot Brit- tannien doet weten dathy aen defe Majeft.enaen'tpu' blijck fai doen blijcken dat de Heeren Staten zyndë ware Aggreflèurs, dat het dacr en boven te examine- ren is, of fchoon de Heeren Staten oogenfchynlijck waeren de geattacqueerde defen Oorlogh wefende ont» ftaen over de pofleffie van Guinea ( 't welck is in Afri^ ca) ende fijn Majefteyt niet wefende ghe-engageert" 'thet haer buyten Europa, hykanwefengheobligecrt tot het acceiToir, zynde in geen obligatie ten aenCco
van het principael ; Dat het examen van dcfc twee pointen niet alleen moet gaen voor alle rupture van defe Kroon , toc welcke fijn Majefteyt foude vier Maenden hebben om fich te verklaeren oock in een
klaer gheval, maer moet oock gaen voorhetfecours,
uy t gedruckt in het Traéiaet, dewyle het niet verfocht kan worden in geen van de vooriztTnee gevallen; Dat fijne Majefteyt ondertuflchen als een goedt Vriendt ende Geallieerde niet kan nae laten t'émpioyeren alle 't geene van fij η credy t bydenKoningvan Groot Brit- tannien dependeett om te weegh te brengen een goedt accommodement, ende dat fijn Majefteyt van myrfr quireert dat indien ick inftrudtieendeordredaertoe hcbbe, enfooniet, fchryvendeomfetehebben, fijn Majefteyt wil fegghen in confidentie op wat conditie haer Ho, Mog, 1'ouden konnen accorderen metdea Koningh van Groot Brittannien over den toeftancen voor het toekomende van de faecke ende Commercie in Guinea, ende hoe zy daer toe meerfaciliteyttoe brenghen met het naegeven van y ets va^ haer intereft voor de gemeene ruft, hoezy meer verdienen lullen van de gemeene Ghriftenheyt, ende fijn Majefteyt bc- quamer maecken om te mefnageren in weynigb rijdt een accommodement, tot het welcke fijn Majefteyt fich fai employeren met veel efBcace, ende in fo fterc- ke termen, dat de Koningh van Gtoot Brittanoien fai verftaen de forgh die fijn Majefteyt heeft voor't in- tereft van de Heeren Staten ende de affeöie die by heeft voor haer Staet.
■ ^ — ^^ » ^ ^ »---— ----- ·-' -W w I W ^r -r -W -W
Depefcfje^ nae Engelandc foube b3efen fra emlMglj üleer ban Beuningen tieeftboo? afgetecomman' Deert Dat fijn JUSajefiept gelicfbeinancnBljrtjaloocIi mebe te boen fcj^iijben aen fijne .lEiniflér^ in 6« Noorden, om bie ïtoningen ten befïen te DiflJoiwra : 55aer ober t)p aennam met Den ütoningi) te fpifeiftcn. iEnDe ïjeeft bojberg gefept bat bpnptijetboojfspDi^ fioneel antbjoojt ban fijn .ïEajeficpt geeriieiiaDteüfC fiaen/ Dntfijn.flSajefiepttoelerftenbtfljneto«em^ refï in Defe en öaec to. .dog. berfeecftfrteöanKl'· gieufe obfervantie ban 't (Cractaet Dat op öc twee fW Damenten niet anber^ honbegeboutottoiCöni/alpP geene berfoebt Daojlafï bani)afrJ|o..1IKi®.en5ftit' galben get geene bermaent toierDtban be Ei^eliae tc gooren/ enbaneenigettoijfïelinge/ banofDe®«w=
ge in Europa niet alleen AcceiToir ban Die ban Guh nea fouDe honncn toerDengeconfìbereertoniDep,^ gatie ban't Craetaet ban Alliantie te ontgaen / niet anber^ ïionbe aeiifien al^ Formaliteyten, bn Dr W·» bet De mepningb nietentoa^tebltjüen; W®^ gelfche notoiclDcfe Aggreflèurs bJatell reDenen meermalen gbefepbt; SDat Daer toaren geboojt / en niet^ boojt gebjarat en nietsS ftoiiben boojt bjengenbatoitilWto^iF
jpVHIV bttfl· llltL Mt
Da?öftfeSenSb^^
nea niet en toa^tegben^t)etvcerthiende^cui^ bet Craetaet/en Dat aen be EngelfchefnGmneag^ oojfaecfe toag gegeben tot bofiiliteptin Ewop,
ifeajefìept verbindende tot een quarantie, t
obKgeiïfte tot oiibn;i)o«D(ngc |
'1
-ocr page 598-
enOORLOGH. V Vijf-en-n)eernghfl€ BoecL· 579
|
■ r.nnea, fo" fo^öe mni ecc ftomini fcgpn bat fijn B^i■ miiclifft isaé Bfbouöen tc afiiiìcccn / rn te üjccchen p- f. FurUa J om Dac Dcii (©OJIOQÖ oocii in Guinea afu»
ïiivmirciiüja^ / lattee üolöm^ Ijct €raaaetban Al- Kie niet anöer^ teonDecfoEcfem (lont/ Dan oföe "„uotaiiDcreniW! liEcactatentoaccn Bft>?<wc!ttn/ öe ür^e tctoatrt of te lanDegeviokerc, ofte De Com- * 'cienctcoubleett in Europa. €nDe Dat Defe drie h^iimalIeDoo? bc «Ênflcïfclje toacen ocfcDiföt/ Dat &ngh in fönfiotciltüt3ufiifitaticDanbe<en= „•ïfffifj0apenen met een^ ban Guinea fpjacit/ Dat ftf&OTtnöie men genomen jaööe niet nae Guinea dimfn / ί» Dieocene DiefonbetoilIenfeBffenmft Ljncfclronbat rietÖEnGuinefeij#ci?IogI) ten p?in= kialcntoa^/ moeflen ooch fegacnöatDcnJtonmai) hjnlingelandt met Ijafc ügo. 11^00. een^foubejijn/ foijnicnDananberfïm^ obccDeDiffccenten in Guinea IftilanDt/ bat Dit niet üia^ De Cael ban De lioninoij iianEngelandt, enDat{)pmeenbeDatalsSbe©jcDcin Europi tpetbe öccfielDt omrcent De faecUe ban Gui- nea, nocD toel pct^ iipt te binben fonbe sijntotaci rommoDfincnt/ foa DeEngelfche niet al te onccbe^ lijcIifoutiESijn·
■ mii Ijcfft febcct toeDcc ben negenden met Den ï^eec llm aeLionaegefpjoocïten/ en nae boo3aai»becommu= Is:^ nicatK ban eetiiQe {)emtaej}ehomcne/ nittonaense::
naiiK (piiinge ban De bifpoHtic banDeltoonenin't Noorden, enbc ban Baci; ©ο. HSoa.öcfoIutie oin= trnitörtoptecöten ban 't foo aefepbe Regementde Marine, enbe bojbece intentie om Ijaer^taet te ü3a= taciiteianbe inaoebtpofliipj teflelïcn/ beeft Dfm iJoojgcDjiiofn «i» B«ceitercer t becfoeclt om in gefcDjifte " ttiiiooljttiijebben De boo?f5?ïntb)oo?be öem in qc- f([)!ifte tjoojflclefcn / omme in 't obfifcljjpben ban 'tfclüc oI)«n nii^ - flacl) te beaaen. ffieit tweeden, onitemoa<ntoetenof fun.f®ajefiept met Den boo?= Ittai 53ofl nietljabbcBcfcfceben aen fgneMiniflet^ DcnöctweeNoorcfche Hoven , om ÖaecöO. Μ^Οβ- iìcflotiatie albaett'appupecen/ bp jjrttoeìcfteijeeft ottofflltcEnefeecaetaifonncerbe aenmaninae/ om te obectnpB^ ban 'tbeele Dattreaen OEftaenliia^/ Dat fijne .ïteajefleptficlj tpbelijclt bfC; ilafröcnrtjcn^ ijace l|o. JUSoa. aBCCcbe bp öeboojfs iwee Hoven, cnbe öat obec be mibbelen en toegen om battmttbemcefiebjHcijtteacbepben/ ban nu afin toncctt iniett setceDcn. (Htn derden, ijfcft BftcacDt tibtcliani/ in toeïelte termen in BEboIgeban 'tboa?= BftottDc anttooo?t ntn ben ïloninab ban Groot Bric- nnnicn fouöe jtjn Befct)?ebcn / om aen be efficien tot iiptiuttcltinse ban eenllccommobemeut/ bemeefie najtijiich tc BÖeben/ enfjeeft teaelijcft aenaebaeljte i)«c gccominuniceect fijne tijbinae upt Engeiandc, ' «ptMchc te befïupten toa^ / Dat ban gcene ©fffcien totSjecDepetg tegoopen boa^ of immec^bangfjeen jntee al? ban beacene DieaefïeccRt foubenjijn met Mtóijcïte bemonfitatie / Die De «ïngljelfcDe Iwnbe ODcn ijcriirfcn Depjefumptie Die jpöaDbe gebat ban «II bp uae becfeecftett fnrce^ ban tjaec Jöapenen/ mbe onbcttoinbenbe Dat fijn<i5DeI&cpDt banDitaöe» «wtunirtbifccepeecbe/ fooöecftÖP bojber boo? een TOrde Boint bccfoeöt / tc moaöen toeten toat fijn piajcfUpt ontrent be Daec aen te fieilen equipaae toioemostnljcbben Betrfolbecrt/ enbe öeeft betDec wnoQtfnccIirttjcliöcpDt anmetoefen/ om Dser mebe pacftfii. iEcn vyfden, flecft gejepbt Dat naeba· °®?/!jn Qcbacljten fjabt laten gacn / aile 't afcne in 't w?^ anrtuoojDt toa^ becbat / enbe tofbecom niotft wtiiaccn/ bat |)p nictftonbe op-nemen boo?ernfi/ I. h Λ öe frtüe inijieit ban een nabec examen op 't bc· |
alceebe bei;oo;faec6t te inbolberen be (i^nbecbaucti bail DcfdbeaeDouDen toareiueeeltenfrljop banljaccDaet toebjenaenbe ooffaeeft te Bcbcn/ foo niet boo?5pbe felbe beaoimen / immer^ tegclijcft met Ijft plegen ban De eerfie ftofiilitept/ cnDe Dat fijn?lUber-anj?ifteIijch(le JlEJajefïrpt ban langer fjant boo?l)actto. .iJSog.toa^ becicöt banaïïeliaercgioceburen omteentbetónael" fcöf / enDe Dat De «iiiigclfclje l)iet Doo| Ijacen 3limbaffa< Deur cnDeDooj e):trao?binari^afBefonbeneJlIllinifieri toarmgeljooit/ enbe bat menljcni omallebeboojfs cebrnen/ op geen naebcc te nemen iiifojmatieltonb* berfcljupben/ innner^ bat ijpmonbdiiiglj enbc fcöjife telijehe allcpointcn bic be «Êngcïfelje boojbjacijten / om tot p?Ete);tfn tf Dienen / be toacrgept / recïitniatigé fjrpt enbc be mobecatic ban fjatt ilo. 4il3og. Ì>?oceDua een Ijabbeaengctucfen/ enbc Dattetniet cefieecbeal^ bat tearquiefeccen/ ofte öem contrarie anitebigfen. <i5n in allen geballe bat De <!SnaeIfc(je om ecnige macl)» ten ober partiniiicre booiballen geen €>ojjogf) begint ncn fionbcn/ maec tot reparatie enbe ad intcrefle niofI)tcH epfeij boen / enbe foo men ftaer SÏHfïitictoeps gcrbc/ naèbc fojmei^joccbemi: «iünbcbooifoobed I)rt tweede Lidt belangt / ban dat men de hoftolitcy- ten in Europa, als een Óorïogh in Guinea miflctiien foude konnen aenfienj Ijecft gcfcpbt bat niet bont/ batter met gebacljti η pet^ tc repliceren toai op (Kt geef ne fip in fijne jongljftc bifitcDacc op ijabbcgcfcpbt/ 't luridi l)P bicnbolgcnbe toat niccr omlianbelijcli ΐφε- terrbe. (Ccnfefttn, ijecft acn gebacfttc l^cectcge= moftgebocct/ batljptoeinacbcrgcbacötöabbc/ op 't geen fijn IBajcficpt De(iceerDc ban ecnige commu» nicatic ban conditiën, om af te lianDelcn DcDiffecen® ten ober 't gljccn De<iingelfcijemocl)tenconttob/tte» ren / caccItctiDc De poffclTic ba»i 't een en 't anDcc/ enDc raccftcnbe be Commercie op de Kuft van Guineai maec Dat I)p aen fijn €Dell)cpt^cpgen bcDcnchcn Het/ alboorcn^fictibaer ober ten uptterfim tcberhlarcn/ niet Dienbe DefaccRgebjaröt tat een Different alleent omtrent Guinea, enDeboo?|icUcnban Deiïngelfi^e niet DienDen gefïen. 3&at I)p berber^ ftonbe feggljen / batbe€ngelfc{)eopbeJ^Iar^ óf jFojten ban beonfe eenigc p?etcnfïen ïjabbni / cnbe bat omtrent be Com- mercie bacr niet aebifpntcrct foube toecDcn / Dat jp tit reDenhonDcnpjetcnberen ; enDe Dotljaet fêo. JKog» inaUe0 foube Doen Wijdten cquitabel enbe bjebe-Uef benb tesijn/ maer bpconclufieljeeft berber etnfi^ bcrfocl)t / bat fijn Jllöaicficpt in Defcn crftennenbc fijn Intereft, gljdijdt l)p I)it bccftlacibe tcccBenncncribc P?ofefTiebocnbcacnfyn Koninglijck Woort Religieus te fullen p?efieren/ fonbcr langer uptfiel ineen&oni Digpefoigne met öcmmocbttoecbengetteDcn/ om Ijet quaetban DejpbcbanEngelandtgeDjcpgljt/ met een gocbt Concert boo^ic|[)teIijc& te boo^itomen/ ofte bigoreufcKjcBteaen teaaen.
3©oo?foobeelöctcerfleaenaaet/ fep De De l^cec de Lionne, Dat gp gem gct pjobifionedanttooi^batt ben ftoninaïj niet alleen boo?adcfen/ maec BenoeBl>« faemacDictccrtöaDbc/ enbe Dat öpgetfdbe onttoijf^ felijtlt bjdljabbcberflaen/ enbc tori oberaefeöjebeu/ enbe Dat foobaniac anttooojDen na ftyie baer aebnipc* Itdöcft / nopt fcftjifteljjch toicrDen gegijcbm / 't h»lc8 Öem oocft Oe J^ccc^limbafTabeuc Borecl fjceft gecons firmeert ; ©oo? foo bed Ijrt tweede ociigina!)/ bac fgnc .fIKajefïrpt oen fijn JSlSirifier^ aen be ioben ία 'c Noorden rcnbcrcnbe Ijab gcfcbjcben omijacrl^ocmö Bioa. intcrcffen albarr teappupften/enbe Öat fijn aib. Ijem op fijn derde brrfoedi met honbe feaam be parti» cularitcpten / Die De bfpcfcör^ ban baer acgacn na En - geiandt inl)idbcn/ macr Dat bic enDe betadbiemeit
J-iiadtcIjc in Europa"', foubcn hoVncti. toó?Dfn. aen» ^cngaenbe De baer aen te ficllen equipage / -fepDe
^wValsScciigebolgljbancenGuipefchen Oorlogii,; niet bed meer bericljtg te ftonnraaöcben al^ biifteC
["'["'tbiniConingnietfoHbeengageren; Dat boo?; boojfs anttoooiDt ban fijn Ji^ajeflepttoa^ toegciios
|^ocflijEteerfteacnBingbjbeflotociteptalle55e6iat== men/ DetoplefijniED. in drie Dagen niet tePooftoa^
nam/ cn in allen gebal Dat De «Cngelfcöe een getoeefi / maer Dat men ban ^icftepen Die boo? De Dani
SflÜ öcginnenbc tegljcng De <i5eanicccDe banöc. toarenomuptgetufitetoojben/ niet tod meerad op ''^wCtwn/ nietjonDfi ihöef®aOiPa{C.l»>)ii vyfofiwcniwintigfeonbcfiaftni^tw.^p'tflfmljtt
" €((» INi |
-ocr page 599-
558 S AKEN van STAET
|
166<. toa^ aeiticrtjfcct tigcn^ be bilapen göeuomfn in ^t
___ meccgecotcbe anttooojDt/ σρ εεη nabec fpammom
te onbecfOECltcn toie be asflcelTie u>a^ teimputccen/ Öteft fijn <00. nietrpecificegfrepliceect/ tnaec alleen nefept/ batöe£ngeifcheepfcl)tenflel)oo?ttctoo?ben/ cnbe ban noeö bat be jongljfl ingeftomen ttjbingen upt Engelandt aen ben fóoningb mcbe bjacftten / bat men hu baec toebecom fepbe met öaec to. H^og-in geen
rupture te 5ijn/ enbe bat men ficl) niet Ijaectocltoilbe brcfiaen/ bat met>bep?mfenopbe!Jnaefeteneni)an be ©eceenigljbe j^ebeclanben gftenomen/ beberegi- ftreren enbe tec jubicatuce fonbe ftellcn / enbe bat men 'taenöalen üan be felbe bebe pafllten boojrepreflk- lien, boo? mibbelbanbctDclcltemen toilbe eonfeque- ten bergoebingeban be fc&abeboo?be Weft-Indiiche Compagnie bec gngefetenen ban Engelandt aengge» baen/ enbe 'tgeen Daecuptbja^ontliaen/ cnbe bat men tìioefiteboopen / bat bit be toegö fonbe openen toteenaccomraoöement. i^eet ban Btuninghen Beeft baet op aengetoefen/ bat öeEngelfche tot geen repreffalien bjaecen öeboecïjt/ enbe bat ött geen 5P ©panbtlijcfi bcbcngantfeö nist^gljcmeen^ baöbe met repreiTalien, bieaenpacticulicctn/ tec feeckere lom- me na Renniffe ban faecRen/ toiecbc ge geben / en ooch bat be boojfiellcn in Engeland geljcel pct^ anbcc^ meDe b?acöten/al^ Ijet befmelerenbaii een pactinUiec bifpupt ïjoo? deyJommageraenc 5 «Snl)p fteeft fijn <ffitj.becbec^ beiljaelt'tgeen Ijaec ©ooglj.l©pg ^llmbalTabeuctot Londen in fijn jongblte aubientie/ om naebee ant^ hjoo?bt upt te ïocitcn/ al^batmiflcljlenbenecnflbie be ïionmgb qiiam te toonen om be faecije tot Vrede te bjcngen / befe becanbccingD in be Tael ban De Engeife càufcecbe op fijne folutie tegen^beejceeptie/ ban bat men miffcbien bcfen (0o?logl)cen Guineefch Oorlog foude konnen noemen te zyn, i^ niet^ gefcpbt / al^
bat bit ficf) nabec foube ftonnen ontbjinben ; «Enbe op be gc-epfcl)te confibentie eommunieatie ban openinge van condititi!, of be biffeccntcnonttentGumeaafte lianbelrn bat fiet Itonbe in eventum Dienen / bat men Daec ontrent ficfj beritlaccbe/ om be Vrede te accelcs recen/ enbe bat miffcljienbetijbingeobei; Engelandt in gehomen ban be pjogceffen banbei||eci ©ice-?fiD= miraci be Ruyterop befeuft ban Africa baicomccut geen quaebt foube boen/ enbe batbtfniiioningl)^!' le^fouDemefnagecen/ omtoteengoebt accommode- ment be facche teb?engt)en/ enbe bat men nocljtijbt foube Ijebben / om Ijiec na obec 't aenüjenbeη ban bec= Dee mibbelen te fpjeecften.
ïiaec ï^o. JBog. ijebben aenöemgl)cfclj?ebenben vcerthienden, bat öp bp ben ïtonina!)ban©jancft= tijcfi enbe fijne .ïiaajefiept^ boo?naem(ie cn p»incipael= fie Jil3ini(tcr^/ met cppjeflremfnt enDe goeDe Dicectie fouDe eontinucren alk mogeiycheofficienanitebjcn= öen/ om fonbee uptfleï ofte bilap ban biejijDet'obti-. necen fiet bolfiomemeffert ban öct TradaccbanHlt ïiantie jongljfl metbcnöoogögemeltenl^oniitgöglje^ maecltt enbe geflooten/ enbe fulcie b^pjobificyetie- cours t)p be boojfj 3llliantie belooft.
naber infiantiei^ ïjem niet cflcntieel^ gijefepbt/ al^ bat be Sloningl) ban Engelandt boo; gaf/ Ijp een ge? caifonneecbe grfcöjifte tefullen betoijfen bat baec ito. jIBog. toacen b'-aiggceffeuc^ / enDebpbemopbeon= gefonbeectbept ban bit iiptflclgbcanttooojDtStjnbe/ metbe tebenen boo? befenuptgeOjucltt/ i^beïiepli» tiue Qctoeert! Dat bp alle^ aen fijn jHaajrfiept foube ρ«= fentrren. g^c l^eec ban Beuningen beeft met alle bes benchclijcftc tebenen gbeteeommanbeect enbe ecnfiigb acngebouben/ bat in cenfoWacenfaecft/ enbe in De iuelrlte be bjutljtcnbanbepjomptituüebanecngoebe Öffolutie fo oogöfcbijnlijc&bjacen / geen langhtoijlig^ Öept foube mogen oebnipeht toojben. €nöe te gelijeft becfocbt te mogrn toeten of be ï^eec ^ïmbafTabeuc toe= Beni ben fóoniMgbanEngeiantaenbatil^ofrefibecen= He·/ Tao Jjem gefepbt toa^ J op be ingeliomen tijbingö ba» 't geen boo? bcnï?eer3aij^-mmitaeldeRuycer
aen jCabo Verde hja^ becEitbt/ OOCfi pct^boojtg&ea b^aciit babbe om baec i^o. Jtiog. bien aengaenbe in 't ongeiöcft te Jiellen / en fo fulcfi^ fonbe mogen jijn / bat [)£in 't felbc mocbt gjjiecomniutaceect bwjbenemme |
't ctintracie te boen blijcfeen; JHIaec alfoftjn Iteaiefiftit, fepbe aen b^m bien aengaenbe niet^ boo? obeftomÉn tÌ toefen/ bffft bem alleen bp pjeabbertentie B&efttiht 't geen honbe bienen om fieb boo? ongefonbeerÈt te- ten ban geDaebte Ifimbaflabeuc niet te laten fucp^ necen / gelijeft oocit aen anbece ü^eecen gcöaen beeft
Eebect bffft be fêeec be Lionneopftftberiicra'mj bouben ban ben i^eec ban Beuningen gbeanttooojttt/ bat be 3|eec ^mbaffabeuc banXEngelantbaDbeobrc gbelebecteen feec gcaDtgefcIjjift/ bp'ttotleliljnpjt. fenbeecbc te boen blijefien foo Ulaec al^ ben bagb / Dat baec JlBog. toacen be ^ggcefteuc^/ enbeöatbt Itoningb bie^ moeft eenigen rijtljcbbenom'tffHjetc eicaminecen/ albooren op'tbttfoccbbanbaeréoonlì
Jl©og. te boen; Coonenbe tegbrlijthbttJjomfjrói fcb?ift bat gegcoffeect metbpboeebfeleribanflucicii/ bie men totbetoij^ toilbe boen bienen bpnae een lialf boecftpapiecban een compjefTe bant gefcjjjfben/ tets bulbe. 55e ï^eec ban Beuningen beeft tnct teDenm fttc geutgeect bat baec 10. .©«3· een notoite fateft / na bat bet ea^ ban be ©bligatie lang becballen tra^/ iiico nae be^ felfiS inbeutmoefigepjefieetttoojben/ enbe na bat ben !i{oningb ban't begin aen obec befattltni toa^ getoeell/ enbe benniffe ban alle baec pjoeebucen babbegbebabt metbitepaminecenbaii't boofj gefcb?ifte nietuptgefïelthonbetoojben} €nDe beeft bo|bec |ijn<ö. boo? oogengepeltallebenabecitn enpiejubieie bie Du^banige uytftellen atnbegljemetm faee& foo in ben ^taet aen baed^o.JBog al^ in En- gelandt enbe bu be Noorder fócoonenquamen te tos oo?faecften enbe becber becoojfaecfien fouöen / cnbe ist> toijle bie foo palpabel toacen enbe beb;uct)tcn ban em plompte cefolutie foo ebibcnt enbe be cefoiuttefelUefoo betamelgclt ten aeiifien ban't ge-engageerde woord! ban ben föoningb; ^00 beeft feec ecnflclijeftgclKbtn en geinfilleert bat ftjn ^.gelicfae te bemibbclen bat öem bie gbetoojben mùcbte/ en bat men niet langafloffe toilbe laten ban biftoucffen aen be geene Die berrnii^ Oe idiliantie enbe 't cajJ fUbjeet / op 't toelclie Die applica· bel toa^ / foo genccaiije& bcüent toacen / aIommcfep< beu / bat men baec beiibececcbe of men Gjn woort Ibu- de houden of niet, geDaebte i|eecb«ftfïcönirti"B«' laten om 't geene in befe fin bp bem gefepttoai/pattii culicrltjcU te toebecleggen / maec i^ in generale tccracn gcbleben ban bat mentenminfienbeboojbetehooccn toat bat be <engelfcbe fepben /cnbe bat oocft De jwiglte tpDingen aen Den ïtoning upt <£ngelantbetupttDnc< hen ban een aecommobemeiit fo Defpecaet niet flclbni/ al^ be boojgaenbe / enbe bat ftjn jKajcHeptccbcnni babt om te mefnagr ccn / bat bni tóoningb ban «inac
lanbt niet (ïcb quame te conjungecenmetSpaogicnj ®ectoijletti boopebjai om fonbec bitteperiditirentot fijnooabmerclitegecaften. ί|ρ beeft bt^opaenowP i fen bat naec een ftlaec engagement ban fijn ïïOsuniDl. tooojt befe faecb op bie gconben niet ütonDe uojDffl^ banDflt / Dattec gantfrij geen appacetitie bw 0« Spangien (ltbinbffeeenigepactpfcbapfoutitmiat™( cnbe toilbe men op 't geen öiec nai honbe gcbfiKciww bat men te letten gabbe bat men in befen niet tc gei^ aen Engelandt enbe baec j©og.&jnDebdD£W cnbe foo toelinaebtingemoeflnemenenpflöwwM bat bet babbe / baec j^o. |®og. tegens de AllliftWt banbonnecen in een faecB in be toelcfte men toe pow bat be SitoonBemecneintetefrenmetbaect"''^/"'
jSatien tot gemeen boo^bed/ al^ b« "^''^ΏηΧ menop'tdegufteren banben$ïoningban©«^^ foube mogen bebben/ toelcfee CondUinttfltt"»^ al^ tot ©ojlog cnbe om be Commercie ende JNavip tie ban anbece met gctoelt aen fijn ÖöcB te ttee^/^ bat bP be fojce^ bie boo?banöenfoUbcnmM&ff»^ om bit tebeletten/ foube bebben gebefïtu^i®,IS beeft bp baec op becfoèt bat nuneenif^^'^
toilbi confibecetenintociötcttóEifntiptbafffêa^
fouöen toojben gbefldt/ inbien nwn Ba« tji^^ klare endefoletöndeAlIiafldeqiiahietiltlWa^' cttbÉ itot 3p baec upr moefien öefiupten b^^^ lanawiSonbett nemtt» öaeci raeiwa tt»t iw wwj |
-ocr page 600-
en OORLOGH.rtBjf-én^vemìgÌofieBoeck $8h
|
u nnhicft brettót flöetcacöt tcDoen confìbececcn/r bat m· aten Dm ïloninglj nafao bert fcufiratoice (©ffidnt ' Lcftit«!2iiSrfanöt flaiffelucnt/ tot conferijaiie ban V Vredegcneccffitcftt door fijn woord quarti te öoen/. Sue tot gccnoffcnfïe Dp ùen itonins&üan Engelaadc oniiE toojocn op öcnomim / of öp mocfïe Die bcm fel· L lantert/ cndetoa^Öff toaEirgdncftöaoa{}ecöacö= tt BonmflÖ öan «Siigelanù οεη öcfe «cooti Ijabiie öoen frasen / öat ïjp fijn volcks genegentheydt mee het op- nemen van dele wapenen haddc moeten volghcn ende oneKrne quam tot die extfcmiteyten, öat ύοομεη
tffblutebattlatinaö ban befcn ftoninsb cn 't a&ebolflij w die eiöfi;^ fouDc maecïten ijooaljgitiacijtE ïioninaii ton lUnfldanbt fouDe occafie ïjeböen om öe lufl tot ino'lofli) in fie ban fijn jSatic tefucmontcCEn. tifcft Doclt aen a^öacöte l^ecc booj oogen gefïejt 't on^ acli ch öat men öaööe oni ficömeteeniaeappacentK Lil tc flatteren / ttrbiijl De Cnfldfeije met foo moatclioften/ met foo gcootcn aföjÈUCItin öaccna» toatic/ Ijanbel/ nibcOebitban Jiiaannfactucen/ nu üoojtaen in 't afgacn ban De J©intec / met ftlepne of geen [ΐοομ ban met öacc robecpemarbooiDeelte tioffl/ Den ©ojloglj blebenbnojtfettenfonDccDcme- diatieöan De Iti'oon te accepteren of eenige paitiruïieri opmiiiflb tot ©jeDe te Doen/ Detoijlcfijn«Ö.fribefep? Df / Dat öet fcljeen Dat men Die in «Engcïant toel fouDÉ bpiUrn / marc Dat men Doo? ecnigc offre^ ban Öaèc ï^o. iSoa.JpÖe Daer toe fcljeen tetoillen genoDicftt bJOjDen/ batDiefofPjafchcn / fepDe/ Datje De ©jeüe toilDen enDe toontoi/ Dat fpfe niet en toilDcn ; ©eVoflie&aeej^o. ,ffiog, te rpfftljen {jaDDen / cn Dat men niet honDe bet» (iam toatmenmetDieoffrestoilDcfeggcn/ maecöicc dj) 4 fijn Difconr^ metgeDachtel^eerafgeiijoocften/ örtDijle Dé l^ret ^?ince ban Condc binnen quam om nitt fijn €. te fpieeclten /foo bat geen tijDt geiiaD ijcb omDaec meer Der bp te Doen al^eenferieufere:: flinmaiiDatie ban Datljem 'tbïtfocSteenttooci?ötop |ijn,!Bcniorie moci)t gebJOjDen. ©E ttft ban Beuningen öeeft?eDettontfangöen !iactQo.jlliiog.berDereIafi/ om aenDenitoningbte trpiffmtffcn Den inijont banDelaetfllngeftomenàD? bfm/ foaupt€ngeIanDt/ raecftenDebetgcvancke- li)clc weghvoeren van de Matroofcn upt De acngegael: ti£ fieöfrlanbtfclje ^töcpen/ enDe toat De^meetDefc iual/ al^ upt 25?Γηκη ban De Daer geDane Denuncia· tliÖoojbenCngclfcljen iïefïDent aen De Hanze-ffc- (ien, ban bat men ten acnfienbanfjacr^cljepen/ i^i btb&mDeeciiige 43oeDcrcn upt De BcrecntgljDe j^eDer- ladöm/fonOtr pjactiferen que la robbe d'ennemy conr Sfquera celle d'amy, mct ftct berDtte berbattni in fefi> iitt jBcmocie ban DeboojfepDeifìcfiDentaenDeJÒàa^ Jilitatt ban DebobmgenoeniDè^taDt/ om Daer upt DanD-talitlijch te Doen begrijpen/ Dat ijctcafus bàli vijfde ictijcftd ban De miantie nietfnuHSajcjle^i; Ìtttiaccht/etìiDentcIOcfttoa^geftoorén/enDc DictÖal= om al «οφ op De plompte enDe bigoceufepiefiatir baü Λ belofte Daer inne bcrbatmei aneérnfiteinltfiefcert. ρ pDe al booi Defen DcticjtgÖibJeeifï Doojanijetc öanDm ban be booinaemflc in jouDtban De boojl? àtt, en Öeefi becbófeejil Dàcc 'tfieljoojDeacnfifetoef IW 0« 8te«e mefj'in (!5nflcIanitt6aptifca'Demet''^ ^mbanReprèflàillei-, tea^ métalIeeijeenfo?m
wjip In aBe fjjnè Df Hen / m# Wanöt 0rtioctt fSuDc teojDen mit to öiiÓetDjaigïbu ^prroiricufe maximen bobrw,ii?utpalEn/ étìL c? niet te min aenflont^ n^terjpiitfartg ban Df
ygto/e'nbe' am föng^^^^^^
gjMss bfcbat/ niet fonDec^ ajw te^pérm" «WDiac ccbmen WcDi toninsiSabÌiMqii«.i,vi«y, ΙΛ' öatDé'bbojfs '
^mfonbec boièsàenbe bentó mmiê ^^^c t/ intniDSd^piÊ^pirSrii^^ |
onppgouDeliicIte pbcc aen Den Coningb cnDe:^jiìR ίΛ^έ,
nifier^ bertoonbe / tna^ om té perfuaDetcn D^ öct _Z^
netoatDc CngelfcöeDeDentoa^aiiajgrefli^ , cen foi^ ™ melerupture, geenRepreflaiicDi ©elijcftBeiDéCui SclfcÖeuaptifeccnbjilDen. 3Ille reden , difcourCren eil converfatien Dact obec BöcbaHcn/ fouDenaI{)ictnÌft. Jjjnal^rcdidtcn. ,,
^en iïmbaftabeur ban Vfanckrijcfe'tórtinlani DeecDe Den elfden jfebjiiarptoeDer De faecftebau Mal- ί"" ta, nefTcnéoberlebetingb ban Defen SBjief bat) Orooc- Mceften. ......
ι ■ ·/■ ι ·
Mtffitun\ , . '
L'Advis quc l'on noiisacionné qùe Vos "^Γεί Ptiif- Sèjftf fantes & tres IlIuftres Seigncuriesdifleioiéntde «pus rendre jufticc prefuppoftnt que lioiis n'e- ftimiqns pour rien les blens quinousontefléufurpei^ Rtnbati dans vos £ftats, puifque nous nous contencions, de laiiTer agir touslesPowncacsdelaGhreftientéfansqùè perfonne parut de noftre part & que bieh ioli} de nous reflentir du retardement que vous epportiez a cétte jii? ile reftitutìon nous avions fait toute forte de,bonacT cueil au y ice- Adm. "Ruyter & he ccffion jamais dè bieti traitter (oms les navircs que les mauvais temps oblir geoient a cherqher du fecoursdedansnosports : Gei advis diiìc qui n'eil pas moins Γuφrenaήt qUe diiScik à concevojr ,.in'qbIigcroit a réracttrè 6n advant toutcs lesinftances jjue nous avonsfiitesparlepaiTequandje ferois allcure qu 'ellesdeuirenteftreplusconfiderablei que celles qui ce font aujóurd'huy parlesfüfditsPö- tentats & quand quelqu'un pourroitmettrecndoutc que d'Eminentifllme Cardinal tantgravè d'HeJJi 6t le Bailly de Sapvre noftre AmbaiTadeur pres fa Majeilé Chreftienne ce fùiTent en quelque temps que ce foit portez à pretendre ny negocier aucUnechofe concer- nante lad, reftitutlon^ fans cftre<bien & deciement pourveus de nósprocures& Commiifions; Cetteve- rité Meffieurs qui ce peut facilement prouver & qui doit avec raifon faire ceffer tòus ces petite pietextee > me ftit efperer-que vos tres puiirantes& tres Illuftres SeigneurieV ne tardetont pas d'avantage exyertu de cette nouvelle inftance que e joints itóuttes lés pieCe- dames a prendre une juile& prompte refolütioti', fur laquelle nous puiiBons reglef jcs.noftrM& faire con* noiftre a,coutte5 les puiflànces du Chriitianifme què le refus qui leur Ìercjit feit nous tduchérpit plus vlvémeai que noftre ptopre.perte, c'È)! a quoyjcmepei'fuadii que nous n'àrriyerons, pas & qi^e vous, ne mepriréi rez ppint du,^ntentcmcnc,qu(i, jf recoisea p^cÌvinÉ «cclionneutmedire.';:' .'.j^j f. ^
-jilrjirr.
ί!·0 t3i.·' I ·, bü ϊί; ?(ί·!7ϊ ··■ ·' -
;' Tji.il i!,.(s ■■
-ìiL'-jO:
, (Ιΐκςϊίϋ Mi noi .'jO. ·,;Π- rv-J :iiüj
IHl'ilJ -ηί
6cServiteur., Legrand Màtftrf Signé
"(bojt.oks'it! Τ
Màlthecei4.. Νον. t6ó4iP
i yljrsl iU.ii ìii,-.! . ; : ii.·
f ." ; Mijn Mieren y .
% 'h piiV'tòeghckoffl.óp;ti^ÌÌfÌt·· Vàft jii l'I\ Mogende, .ende fter.fjljjillteHcérÌI] .,,νΛ : . di9criéBrirehàeniónsju,ftìij4Ìéii^^ Ïrefuppojó^rendcdat Viry nie'fi eh'éftiKifeefdtì
eéwëèil jJ^w^lWy ons ροηξέηΐΜ^φπ «Pi^ Ql?r4ejj Pi^teataten foiflè; dàtfé^à |
-ocr page 601-
SA Κ ΕΝ vah S Τ A E Τ
|
tó6f. Cflde nqyt en öp hielden van u Schepen » dewekke . . —. ddor *t quaedt weder ghenootfaeckc wierden hulpe in onfe Havenen te foecken, wel te tra<fterèa : Dat be- richt feghick, is niet niin onverwacht, als qualijckte ftegrijpen , foude my verplichten om voor te brengen tflle d'inftintien die wy voor defen ghedaen hebben, als ick verfeeckert was dat de fel ve confiderabelder fouden .ïyn, als die jeghenwoordigh door .devoorfe Pot?nta,feh gédaen<Vordön , ende alsyemaritihtwijf- fel foii'dë kónnén ftdllén dat den Eminentiflime Cardi- naeiLàiid-grave van Heffen, ende den Bailliouw van Soüvre onfen Ambaffadeur by den Alder - Chrifte- lijckften Koningh, haer t'eenigentyden hadden ghe- dragen om yet» te pretenderen ofte negotieren, 't gee- nedereftitucie belanghde fonder wel ende behoorlijck : vari onfb Pouvoire ende Commiffien voorfièn te wé- fea i'pê merheyc,' myaHeeren, dewelckcliohte- lijck kaid'bevonden Werden, ende die niet reden alle qte kléine pretextèn behoort wegh tè nemen, doet flw hooien dat ü /téf Moghende ende feer llluftre Heerlijèkhéden in krachte van defe nieuwe inilàiitien, die icjc ^òegc by alle de voorgaande niet làrgerfullen toe^éa om een bjllycke ende prompterefolùtie te ne- men, nae de welcke wy de onfe fouden konnen re- guièréh , ende aen; alle de machten vap dcChriften- heyc té doen kennèil dat het refus 't welck àeni haer ge· daen (oude zyn ons levendiger ioude faecken, als ons eyghèh verlies 5 Waer_toò ick iriy pèrfdideredatwy niet ea fulkn. geraeckcn, ende dat ghy liëden my niet en füit pritnernen dt 'cpritentement, dife ick fcheppé fren my mét cere te kònnen fi^gen ,
' Uwftergèhegen Vriendt èiidéjDiehacr
ί ".........
·■ '0ëfaQroöt-niéefl:er\
Get'eêckent
COL ONER.
■ ·. ^-t :
■■ jiialFadéni'+Nóvèni-·!
'i^etitScpöfrt fiteitìtErt mbc IfòéhTorSm ban öjn DöPiimafPöctitert liótfaaff^^ sön topjtjaijetijat^t/ joU'cE't àmftfFttì/: aeiialihBE ten iiéitj?canfiöé peppen. .flföafrjijhtiertitefHjan een natUm/ tìirtDÉ njet npoöigijtiietcücc^aten: gijnöe ö?üinaci^ tQÜcötèrt toan Dm ©b?lós i ©ie noóDi faccitclijcft oocft moet incommoDecèn öe^agebupcen; ©m te ontbecften öefcauöen/ eniiea:oit:en-D?aeye= tpentianDefdüe.
Kubf β' ^^ ^«c ban Ru vigny tèiecDt on&ectuffcijen aefott= mv naec ben naet Engelandt: 't JDelcii nirt toa^ai^tepicpo:: ®"B5' cfcen Öe Befcndinge öie Öe ?ilinba(1àDeuc De Eftrades »81101. gj^ J^pagj^ j^og. notificeeröe Den naeftleden jFebjuarp. ^
JfcotifJ- tniittaan ti'tfdra- tfssaeii iaei: 1^0. JIWOS; tBkciiiie itn _ arranft bcftn l)(ng[)t •er'
Le Comte Ambaffadeur Extraordinaire
de Fraiicé ayant fait entendre de temps en temps a vos Seigneuries que les iutenttoKS que Ie Roy fon Maiftre a tousjours eües& continue d'avoirpour touc cequiregarJeleurlntereftöEleuradvantage, ne pouvoient eftre meillcures ny plus fincere» qu'elles ip.i^lTR 5.'acquitte avec joye de l'ordre qu'il a de fa Maje- M qéléur cohfiftóéj· de houVeau cettcvèritëenleiir ì^onhtàt part, C0lïltìt^i» jl fiiit J.'jde là refolüfïon qu'elle '-^^fed^piivoyér d^^ tres pèade iJdttipB line eeletn
tigftë a un .aς:.cqmmoαement « a ujrp pacmcationae Wfrf'diffeieW^ ie iUjeSa diéìà'tóewfe oU 11» !
P'^t ' rema?qubi·. l'iiii^ffa'tfce; 'dd bfc i;c AiBfelftab ;
mólk dès pèrroöilici qui Wcainpfttóilei· βί»· |
qu'ün Prince cöthme Monfieur Ie Due de finiail
Onde de fa Majefté en doit eftre Ie chef & que Mon'
fieur de Càminges Ambaffadeur en Angleterre 8e Mon^
fieur Ceurtin Conf. du RoyenfonConfeild'£ftat&
Maiftre des requeftes ordinaire de fon hoffel font nom' més'AmbaffadeursExtraordinairesavecluy, & co^. jedlurer de là ce qu'elles doivent attendre nonfeule- ment de 1'efclat de eet èovoy, mats auffi du foin & de 1'application ferieufe quefa Majeftéyapparte. Ledic Ambàflàddui' Extraordinaire a auffi ordre d'afTenref
V. V, S. S, que des quefaMajeftéaeftéiavertiepar '
une de leurs léttrès de la prife d'un vaiffeau HoUmdtii ' ^ là veiie àe Bologw par une Fregatte Angloifcqui l'eut plutoft erileüe qu'il ne put éftre fecoutu ainfy que | I'on ie mit en devpir de faire, elle a chareé fon Am- baffadeur en Angleterre de faire des viues mftancesau Rpy pour la relïiliution de cetteprife { Etquefurune autrè lettre dans laquelle V. V.S. S.declarent qu'elles reclameront & vehdiqueront leurs navires pris & ven- dus en Angleterre ou ils les rencontreront, fa Majefté y fera la reflcMön qüe Merite la matiere, aqaoyledit Ambaffadeur Extraordinaire adjoufte qu'il efpere que DièubeniralestraveuxqueleRoy fon Maiftrefedon- nè à la corifideration de vos Seigneuries & qu'ellesau· röntfubjeft d'eftre fatisfaites de leur bon fucces, Don- liéa la fiayèlè zy jour de Fevrier x66^
' Signé \ , ■ d'ESTRADES,
DÈn Graève d'EfraJes Extraordinarii Ambaflà- dèur vih Vranckrijck, van tijdt tot tijdt aea UH. hëbiiehdé te verftaen ghegeven, dat d'in- lieiitién die den Konitìih fijn Meefter altoosghehadt fièéft, feÜdit nbch'hèëtt voor al'cgeèhé haerintereft cridè vdórdeefl belanght , niet beter ende oprechter fouden konnen.wefen als de felVexijn, voldoctmec i^rët^dfc aen d'citdresdie hy van fijn Majefteytheeft, orh'-ftaëi· op nièjiwsdiéwaerheyttcconfimierendoor de' communicatie die hy haer doet van deréfolutiedic wfehêtiómèn heeft, van ineen feër korten tijdt eén kbffelijcke Extrdordiffaris Ambaffadeur oaer £nge-i Ikndt.tis fehden, om den Koningh van GrootBrittan- nrèh '(met mieerder mogentheydt als fijne voor defeii ëHèprefenteerde mediatie ghedaen heeft ) foecken te brengen tot etnaccommodement, endetoteeneW· cificatie van alle de differenten die'tfubjed vinden Obrlogh zyn, in de welcÌ{ez,yftacn omintewicke. Jen, ende de relvevoorkotaen; EndeUH.konüei^ IjfeflSeuyetl d'iöiportantiü^van die'AmbalTade dcjor 'tvèrlfiëfén der Ìerfoprien , die de ftlvè beklèédeü iillfep , dewyl eén PHhce, gelijck deiiHeerHértog vmV&fieüilOoioa Vaftfijn Majefteyt deeérftedaer.V^ fai wiefch , epde ditaenHecr de Cflw^wlwAffiMfl^^ déür in Eugèlendt'à €ùde den Hèer Courtii Ratdt vw dèh' KAWhgij Sh .ffióen RaédtVanStatb, endίW^ fter Vàn de órdÖi^j(s ^lifqueftetì van CjnHüj'i, ,ώΚί traórdinaris Aöibaflïdèüre ne«T0sliehig¥npWmiW zyn, ende daér' üytöJnjèÜurej'öhwizyte^en^ (èn hebben, niet àileéii vah ae'i^eWöïeröieytWiffl» Amtoffade, miè'ód^k van dé foigè,^de feriiufew rfierckingen dié iSjft Majefteyt daertöé hréöè''^ Ondergefchreveri Eittraordihaii^Aiiibapèijn' «M gelaft U H. te.verfepckeren, dat föQ mfijnftWeifcyt ver.wittight iV^hewcefl door.een'Vah hiér van 't veroveren vin éctì HtóiiSchlpin^tgheafW
v^n Bohignè door épn EngelsFregat, 'aie'téerW^
ha'dt, als mehhètköftfecSuréren, ghelijckmW ia'twerck.ftisld^'ófe het fclve tcdoén,
ipehMfe ?t|wen , ghenoincn ^de ver^tt «» lódÉ';-'^Sifde felve m^jM reflexieiy^^en " |
-ocr page 602-
en ο ο R L ο G Η. V Vtjf-en^veemghfle BoecL 5 83
|
wèlckc den Koningh in confidcratic van uwe Η fich aen-doet, ende dat defelve fullen genooc- '—' i^^cictwefen van haer goed fucccsvernoeght te zijn. Qjgeven in den Hö^i den fiventHtrtintighfien Fe- bruarii fêfihn houdert vyfenfefligh.
Geteeckentj
D'E S TR A Ώ ES,
, -,..........„-JÏie bifïte öeiccr de Lionne totiltc=
ia^millillTWWflfttSi^^^^^iJtSljBae Ote De gefondeert-
M' heyt ban öacc üo. ΐΒοα. bcufoecfe omtrent Bet inen;= WH' (tctoctD£,fecours, ft öiec mateofanttuoojtal^ of De w ΙοπίπΑΪδτοοίίκύεηεη öaöDf ora te bectoac&ten Dat £r liact 00.11303. ïjoec Bp p?obifïc fouDeti becfleno^en / J<« nict het Böcf ne fijn J®aje(ì£pt baec ban fijne intentie iifffeccïtccöe/ enDeDoo?DttaffnijDen banDemetfin- Us· eeiandt aengebongen onDeiiianDelinae cnOe &et Decce^ li', ttcm ban ecne foo aenfjenljjcfte Ambaflide tot bebo^ Drtillgijban een accommodement, betnpflfttfiaöDc/ cnDcbatljp'tfucci^ ban Dien t>cöi>o?Den af te tDacii= ttn/fonDecfijn jnaajefiept te becflen/ ombooieene uirmatiicebccltlacinge omtrent fecourlTen Die bjucïjs tclooötcmaecfien enöe ficï) in fijne faecRenfonDec ee- nigi)hittcficlÖchÖaecJ^o..ïtöofl. nut/ notaOlep-jEJU' iitictcöom; 'tgeene öp öem Daetopgecepliceetti^ lipt De Mate teict ban ?lllfiande/ De öcïjooilijcftïjcpDt niDcnuttiflöeptban eenfojnieletoefegginge/ cnDeDe pifjiatic ban 't boojfs fecout:^ / en Dattec met^ &cacl>= tigcttoaé oniöe Vrede upttetoeccften/ enDenptges hirtchtffinbe/ teconfecbecen/ Ijeeft niet anbet^ te tntgt gcbjacl)t/ al^ Dat gebacgte lleec om De luracj^t ban 't ^cgument getcocften upt De e videntheyt van de Aliiancie te ontgacn / gefcpöt öeeft/ al^ men Daec mes Deontijbigij toiect geucgeect/ Dat men Dan met ex- ceptie fouDe Bonnen antlnoojDen / 't toeïcft men an; ücrMict teitlbe Doen/ enDe Dat in allen gTjeballe Den Moglj nocD niet toa^ geDecIaceett/ noct) banDe 3Pi)e baiiljaec fêo. Mog. eenige actie ban ©o?Iogb te= flcnSDcEngelfche in Europa tua^gepleegljt/ De= fciifibc/ en Dat men Die^ qualbclt ïtonnenDe feggen of Ijact 1^0. IBog. De goflilitepten booigeballen / al^ ee= nm formelen (©ojiogi) toiïDen becbolgen ( Dat ooclt bot^liclitigïi ItonDegcacötluetDcn in tbJijffel gelaten ttteöniDoo? Defelbe ) qualijcit mtefcoicUen toag/ tiat mm in cene bectopöecinge / Die in 't ftojte Dooreen accommodenienc fionDe toerDen ge-epnDigijt / ben iioninglj tnilöe oBHgcccn omfïcli tegl)en^ Engdandt Dpnibacriijch te bccftiaren / om Daec na onijetbjoipen tfjijn/ batEngeiandc met l)ee¥,i||o. JIKog. gccecon^ ttott 5ijnD«/ Γιφ fouöe mogen boegen metDeg&ecne ticfiitiitjch tegen Uiacen. ^[jn antbioo^i-^arc opi^ fittotft / Dat men ban ,lpcDecjöï«n o?D?c geaöebcn Wtnbfom· ben anDewn laRc «joeeJijcfee a(rbrcuck toibeS^apenenteDoen/ en^etopbpanttfijcl^ac; timtuflTcljen Blooten cn ©lootw/ ^ijepjm «n^cijci PniQEbolaljt/inDc aHeftanDenban ViedeepDe Com- ttetcietebjoocïtcn / en Dit aïte^ De Jl^eceït fiefecKttCT öm fp jüajfdcpt gcDetiuntkept jgnDe / ,4tóix niet tottmöcc fonbe bonnen booiftoraén / al^Dat ij^ jm^ mmm/ öattec geen /, iìfeeìtmiut0mc=
tan fpjeetto /^rupture hja^ /< omMïcn Bfboat inictt inaec niet .gedcBunae?rc.«pDfti^ «söoojpuljl^cfimafrïten ban Dc flraebfn.e?Ì!?{fttot 0« PlfSth ban allccljanDeactien ban Φο?ϊωί/ '^f^ïiit inoft battile lcrachUghftedqnundatie!a|iag/iÌJié',mfh hoiibcbocn/öatmenaïtötit.iifft '' ' " " K""i'3'öieipnDigen fionDe,;. wa» ί "at ()rt epnbigcn bante(»<I^celofli o^ljrtibinbe aen
we^t Hieittiii: mén L H'^tefamen·/ iijÈiWeDénbaftVBa»,
h^ttfpniglj b?ucj^ hén De pro\>ifioneIc fecourffen ^ ' I ttt fan Jöaje^pt Dooi öet pKlï«cen |
banöefelbcfeetbenaeDeelt RontoerDep/ tefamenfoo i6(Ìfj beeIbej)oo?Dcti gljelDen bat Ijaec fêo iföog. De upti ■. ψ ftomfìeban De bezendinge ban De bóoifs '
naci^'ïilmbafraDe af b)ac|jtenA fonbéc op Dcfecbur- fen te inflecen 5 Dat nn. ijct gcmepne feggen iaa^ ban allen bic pact aen DcDdibetatien obec Dcfc faccRoi of communicatie ban De fclbc tjoDDen /' en. nU oocR epn? Dclijcft bpijpj^ccc de Lionne ) Dic Bicc omtccntbooj Dcfcnöem / al^ nocï) ttoijfijiHenDe aen De finale ïtefo^ Intie ban Denöoningft/ gcfpióor&en.öaöDjf/ (n,foo pofltibc tetmcn gefepD bjicct.: bat Ijp ooiöiriöe foijDec nieutoetoEballcn/ DiebfcanDwingc honöen msecRen bet pointban Deprovifiondefecourfen bauBlfpncpf gecne appacentie te jijij. 't toaec meD^ men Defé Difficuitf pt omtrent öet inioiHigeh ban 't provifidneel fccours bjilDe betfacöten /toi^Dat men &emmct Soo^ ge bJooiDen,becfccciirét>£; / Dat Déé KonitigJ^ intcntii om De ©jeöe te ti£bo|Detcn / cnDe foo: Die Dijó? De <én' gelfci^ bectoojpen toiecDt flcïj inct baec te becïiiai^cn/ opcecijt enDe bolftomcn bjà^ j inaec " mrn cecommanDeect bemtfgelgicfi Datmén Dietjooi Öet flicljten ban mifvcnrouweja niet en toilitó aUt» ' tecen.
3ί1^ηοίί) enDe toeDecom inMartioftceeofr bfJ^ffC' banBeuningen o?Dje/ om mctajie cmp^ejKmentte inftecen op een uofitibe bcrïilaringe totpMatie tjan 'tjongfi-gemaemte iEcactact enDe fappioplfi? ijan'f fecoutsbp 'tvyfde^ïctijcliclban 'tfelbebeiooit/ al^ honnenbenict langer geùilapecct toP?Drn fonÖic een manife|i£ contcabentie ban h bóo^fj enDe
tegljeiijicfe om te Ijebben ferie exacte ènti? conflDéoté: commnniratieban alle'tg^cene ban Vbêiten ningb aen beij^obcn ban Engeland, Swédep rnbé Dc- nemarcken albfcept^ üja^ / fu&e bcrDcc foUi?pmagèn teio^Den genegotieect in De faeciten ban ftai^r j|o. jpog» met totjoer bcbeelen om te Doleren obet; Ijet ijenfeà ίίάη (iommiflieninEngeiandc, bni terobenop |)e^fles fetenen DerS^ereeniggDej^cDerl^Den/ Dooì'eirtti^e gngefetenen ban Duynkerckén, niDe oiri gené Dé jjlejiierii ban Dite);cé|Ì«n0e.nòoDiflemÌM£Ot boo?ftomiiïgê ban biergélijcft / bijo^ bet WbofiietiDe te bcrfoeclteri / gélijcft in Dit la?i;fieinet beitl&aci&fifpt babbe ; ^Ifoo toa^ b^t eecflc niet al^ berlobrin àìrbi^pt/: men niocfi ecrfl pen of bet cafHs eyteerbe/ enbet^n gbclopben ; Dat De^ ïionin^^ befenbinge öHttec tua^ / ai^-bctiecpui-^., V,, .
30qt bebigljf Rlacbtcn Üliïi'ta^bw'yranclcrijclt üoierbt gbebaen Den achth'iendsn jEiafri / ijtn Dat men biiioe aen enDe ίρ ΛίφΙί boubót /; ifnjgbé ^cbcpcn Die De Jioningji baboe laiinbojiWcn/ geeft bet bolgenbe; ' ,
IE Comte ^Ey?ra^«ÀmbrExtràc»d/déFràrice > ï^nifge ayant cy devant fait de vives inftances reiteres de ftlacfttert temps a Vos Seigneuries àcequ'illeurpleuftde perniettre^la. forte libre de leurs porti aux vaiflèaux öt^ am" achètèz pöur lés Compagnies des Indes de France fans Ijatr^o, qu'il l'aytpu pbtenir & lu^ ayaw dié refufé encpre en ® dewiier Jieu celle des dèux 'N^vim ^(«■«.aff^üénans ala.Cp^p^;. ies ltt/iu^l4nzà\es j
is. S.' ^aj^e'^yaiit
juy,a-envoyé;par Je Frànge öfircïjiie
or.drciipreeijdejcw'%iouy,eller, cqmmje ilf^u;ks
dtìs.i^fjf ' |
-ocr page 603-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lòdi. vtrtùi'auCHU uretre getterai cu partìeuUer Je^uiquecé ^ / '/oit:, no» pas me/me fius pretext e de la cimfervatìon& 4φηύ de tEflat. Ce quc ledit Ambafladeur * creu devoir notificr a V. V. S. S. outre la connoiflknce qu'dlei en ontafio qu'elicsadvifent a prevenir par leur pràdcncelesmauvais cffeös, que pourroit produire cette contraventlon audit traitté, tant a l'efgarddes vaiflcaux dcs Compagnies des Indès de Frante, que d'autres appartenans aux fujéàs de fa Majefté au de partdefqucls, quoy quc vuides i'on aporte journelle- itìent des difficultez, & des langueurs, qui ne leur font pit moios de prejudice qu'un refus abfolu.
Ledit Ambaflideür extraordinaire eli auffi chargé de porter a Vos Seigneuries les plaintes de Thmas le ψ ebure de Oieppe lequel s'en retournant du port de Bar- rovick d^Angleterre au Havre avec fa gribanne char- gÉedefaumod, barene, ecautresmarchandifespour le Compre de Michel Mei marchand deladite Ville de Dieppe rencontra dans fon trajet a laBaye ditHoux, deux vaifleaux Hollandois armez en gu«rre, qui Ce dlfoient àcRotterdam, l'un defquels envoya fa cha- lóupeavcc/i/yfhonome armes a fon bord lefquels non obftant Λ declaration d'eftre Frangois 6ε le congé qu'il avoit de l'Adm. de Oieppe le contraignirent de fortir de fa gribanne a force de coups luy prefenterentdesha- ehes d'armes & piftolets avec menacesentrerent dans fonJvaiiTeau luyprirent Rifdalles qu'il avoit
dans fons coffrc & foixante Chelins , avec quantité d'Ufteneilies de marine de fes hardes, & de celles des gommes de fon equipage, puis le menerent abord de 1'UD defdits Navires Ic Capitaine duquel luy promit de lily faire rendre fon argent ufteneilies, & vidiuailles par fes gens & lerenvoyer abord de fadite gribanne ; ihaisaU lieu de cela,lefdits HoUandois Ie mal traitterent encore, &lu3fpilIcrentdeplusj«airePeiri««i de bas d'eftame appartenans audit iWf/ apres quoy lefdits vaif- ieaux Hollandoif fe retirerent, & luy Ie Faiure conti- nua fa routejufques au Havre ou il arriva lefixiefine de ceMois, &fit interroger fon equipage Ie 7. fuivant 1'ade cy joint. Sur lefquelles plaintes & celles que Ie Roy fon Maiftre fait des mauvais traiteraents qu'on receu cnMerpar desfujets decetEftat deux navires Frangois l'un du Havre & 1'autre de Dttynkerke tnenez en Zeeland* 1 apres avoir mis a la fortuuéles equipages avec des »■»«»ƒ« pour leur piller leur bien, le-
dit Ambaflideür extraordinaire ne doute poitit que Vos Seignenriesne faflent auifi toft reparer non feule- ment les torts & violesces ainfi foufièrts par les Maiftres ét equipages defdits vaifleaux, mais auflì felon la riguer des loix les coulpables de telles Pirateries exercées avec connoiflance contre desFrangois alliez de eet Efiat.
_ Doané alaHrti)-? JeiS.Marsiiiif.
Signéj
O'ESTRADES.
tÉn ö/ave d'EfÏradts, Extraordinaris AmbaiTa- Γ detirvan Vranckrtjck > hier vóoren aen u H. van tydiot tyd ernftige inftantien gedaen hebbende opdat hethaermochte gelieven den vrjren uytganck van haer Havenen toe te laten aen de Schepen, ghe- kocht voor de FranfcheOoil-Indifche Compagnie, fonder dat hy het felve beeft koqnen obtinerenende *tfelve hem noch onlanghs geweygeit zijnde voor de twee Schepen St. Jan, ende JMana, toebehoorende aen deOpft-Indifche Compagnye, 'tgeen hyfeér ern- fteljjck veffocht heeft door fijn Memorie van den i^- i^rt defcr:lopendé Maent, ende door exprefle ordre varifiin;lyiijeftèyt, is althiHs'verplicht uH. bekent te inafccketì dat fijn Majeilcyt van ΐ felve refus geinfor- inëiifr.?ii,ndB hem doof de laetfte Poft feéi- biéteïfó^Wre op Drdretóégefoaden' h«ft o»aea lia^iftè'vyröieuwen, gdijck hy door de voórfz ióftkn- itietì'^ óVisr Ìiiit laten uyt'Vaith van allé dfcSchcjién de Flanfthé 'Öóft-Indifche Góüjpagnye toebehòòrbnde isetdé Warén ende KVopiöanfchappendIcify totha- ]fea ruilen in heb|Ì^a ƒ énde zy fêlft dê Pëlrfoe- lìen die haer aen defelvb verbonden fullen htbben volgens het Traöaet van 'thetfeiiien hondert tviti ,l fiRigh. Dat den onderghefchreven Extraordinarii Anibaflàdeur vermagh u H. te verklaren dat dediffi! culteyren ende refufen > die zy geduyrigh fuile^ brengen, niet anders opgenomen fullen Werden alï vooreen openbare contraventie van't tiyfentwmtirh iie jirtijckel Vinh voorizTn&iet t alwaerin feer ex- prefle termeh gefeyt wert dat de Schepen ende de Wa' ren ende de Koopmanfchappen waer mede zy fuUjn |
geladen zijn, niet fullenkonnengeiaifeertnoch aen- gehouden werden in krachte van eenige generale of particuliere ordre van wie 't oock foude mogen ivefen ielfs niet onder pretext van de confervatie, ende del fenfie van den Staet. 'tGunt den meergemtlten Am' baiTadeur noodigh geoordeelt u H. te notificeren ' niet tegenftaende de kennifle die zy daer van hebben' oj^at zy daer op fouden moghen adviferen om door haer voorfienigheyt voor te komen dequadeeftften die de contraventie van't voorfz Tradlaet fouden kon- nen voort brengen, foo tenacnfien van de Schepen dcFranfche Ooft. Indifche Compagnye toebehooren·· de, als van anderen , toebehoorende d'Onderdanen van fijn Majefteyt, aen wekkers uytloopen, hoewel ledigh, men dagelijcx veeldifBculteyten endeuytftel· len toebrenght, dewelcke aen haer geen minder fcha. den en veroorfaecken als een abfoluyt refus.
Den meergemelten Extraordinaris Ambaflideür ii oock gelaft u H. voor te dragen de klachten van lii- mas de Fehure van Dhppe, dewelcke weder kerende uytde Haven van Barrovüi, van Engelant taHtwi met fijn Bayxf geladen met Salm, Haringh ende ande- re Coópmanichappen , voor de reeckeningb vsn Mi' chiel Mei, Koopman in de voornoemde Stadt van Dieppe, ontmoetende in de Baye van Houx, twee Hollandrfche Oorlogh-fchepen, die haer van Rotter- dam feyden te wefen, een van de felve fondt fijn Boodt met /effigh gewapende mannen aen fijn Boorde do welcke niet tegenftaende de verklaringe diehydeedt vmtcaFranfch man tezijn, endedepermiffiedieby hadt van d'Admiraliteyt van Dieppe hem noot&editen door veel flagen uyt fijn Buyae te gaen, hem met Sa- belst'ende Piftoolen dreygende, opdiewyfequamen zyin fijn Schip, namen hem j^euentm'etiikRiix· daelders af die hy in fijn Koffer had, eny^yÌ/fSchelÌM nevens veel Gereedtfchap, 't welckvandeZeevieh dependeert, ende hem en fijn Reeders [oebehooren· de : nae 't felve brachten zy hem aen 't Boordt van een van de voorfz Capiteynen, dewelcke hem beloof^ fijn geldt, Gereedtfchappen ende Viöuaillesdoof fijn volck te fullen doen wedergeven, ende hem weder aen't Boordt van fijn Ber»? fenden ; Maer in plaetfe van dat continueerden de ielve Hollanders hem als noch^ualijck te traöeren, ende ontnamen hemwy- ders vier Packen wolle Couflèn den voornoemdca Mei tbc behoorende , nae 't felve retireren haer de voorfchreve Hollandtfche Schepen, endehyteburc continueerde fijn wegh tot in Havre, alweer hy den /efdejt deférarriveerde, ende dcedtden/wwf/wdaet aen volgende fijn cquipagie Volgens't hier by-geyo^·
deafteonderfoecken. Op welcke klachten, ende die den Koningh fijn Mecfter doet van'tquaedtonthaei •t welck tvee Franfchè Schepen 't een van Havre, ende
't ander van Duynkerckeü'door d'Onderdanen van
defén Staet in Zee hebben ontfangen beydegheiwacirt
in Zeelandt, nac dat zy;haer inhebbendeGotóeren
in de windt hadden ghefet met ongehoorde wreedthe-
den om haer Goedeftn te pionderen ; Den fflter-ebe- dachten Ambafladéur en twijiïèlt geenfmts ot υ n^ fullen aenftonts doen rétóirércn, nietalleendeicna den'ende violentien byde Reeders van de voorfzScw
pen geleden, maer dock volgens de ftrengheyt vw oe
Wètfen dóen ftraflfcn-aegeene diefchüldigbxijn»® »tplègeiiviin foodanigeRoverycn metkemiffetegew (fe'MiifcKéi Geallieerden van defen Staet. öttfdch W den Hi^i dèli aciitieiulea^Mt^ J'J"^ Qit^eekcntf-f?^^:,. :i9uuic:)lT91-■'/■■ΜΛ-jvt na (mU Stiì'.Vt ÜSl^i^w/l. · ' ,
liti 4 |
-ocr page 604-
en ο ο R L ο G Η. V Vijf-tn-^imìghflc BotcL· % S 5
|
rnm toa^ Otti 't intfcefi ban De Ooft-Indifche (T^paanie cnDe anbcc|mtó / fett ontoiliiBl) om te mtiffiiK"" tii»! Ufcfocljtcnuptboectomi^cöepfn: fiiDc Dflccoiu toictùt ùni Bnibaffaöettc BcauttoDOjt in tófltoicE tremen / Ijn nomibebftclufoir: enöeDaec= οι,ι jnfilìcErDe öp ben vijf en twmnghften toeöecom met D2rtiaina<^/ Stoningf) fontte gau&en
Upo, een iafradie van 't Tiadtaet Dan Den lace feftien
honderttwceenfeftigh.
Mart .ïlOog. öebbfn baec op Den dertighftcn Be= rrrolWftt'/ fnöe bcritlaect be cebenen bp ben i^eec wB!t ?{mDafiaticuc gcallegeect/ enbc namentlgcfiöetvijf kP· entwintighfteacttjcUelinbefen/ enbe tee intentie ban Dmöooflilifliin^löm Itoningöaeenfïnt^ te toefen aps ülimüel/ al^feeecfeenbe alleenlgch ban ^cbepen bic ijut De iialienen ban Vranckrij cit ,of immec^ban bups ten uuttcc ^ee in befe J^eteenigbe ^ebeclanben inqua= men; & viceverfà, enbegeenflnt^ban^c&epenDie oiiDrt 't gebicbt ban b' een of b' anbec <i5eallicetben ge= bouüjtofingcliocbt toiccbcn/ 'ttoeich uocijtan^al^ ecu oftiffïtf cetipjoctine.bjpeConimfcieinefc
Iianbcc^ gctiiebt boo^gacn^ bp 'tboojfjiitcactaetbei
DoilQtn/ ÖoIgDcn^ bet drieën veertighftcn ban bien telipeetlbc (^eailieeebfn bjpflonbt/ Doeg niet anbec^ Dan onDcc be aiÈ>etten enbe conbitien / Daec op een t):prii tiiltoop enbe uptboec ban anec{)anbe3@acen en {ioopiiioiifclUÌippcn in 't negentiende actijcM ban 't i)oojf3 €caaaet toa^ gefiipuleect/ enbe becbaïben ooctocuonbcn enbe betfiacn/ Dat op 't fonbament ban tie boojfs artjjffteïfn enbe meer anbecen in'tbòo?f5 fcactiiet ten bcfen applieabel bebonben teecbenbe/ niDc nainentltjcli niebe ban 't elfde actijcftel ban Dien/ arn Dcgemelten ï^eec ^ïnibaftabeuc d'Eftrades boo? eciigeraifonneeebe anttooojbe Itiaetitjch fonbe toetben anisclucfen / Dat befcn ^taet foo nae cecfiten aI0 nae iic p^actijcque ban alle j^atien eompeteecbe facultept cnöc macl)t om niet toe te iaten bat be boojfs ^cbepen sii yiec te 3lanbe geboutot/ ofte onbecbefubletten ban befe ©eccenigïjbe ji^cDetlanDen originelgcR be= bonbm onbec beneficie ban alienatie geDaen een be fiibjcctni üan fijne tóajefiept tegen^ be genecale 30eti ten rilDc verminderinge van de middelen, enbe inffeu» inenten noobtgl) tot befenfie ban ben ^taetuptbéfe lanben toeci) geboect toiecben ; met bpboeginge bat al!)oeiijcUjacei|o. ll^og. bienbolgenbe niet alleen goet ctrtit/ mate oocft pregnante rebcnen ijabben/ om aliebeboojfs ^cïjepenbetuptloopennpt befeltanben te beictteii / befelbe ccljtec omme een talïcltjcftc pjenbe tfflcben ijan Ijace genrgentficpt/ om fijne ülSajcfifpt^ Bficetteinallc^ foo bed bocnlijcft te gemoet te homen/ pöatljare J^o. Jitóog. geecneeenighongeraaclunbc tattefi / boo? befen ^tart fcif| enbe boo? be goebe Siigffettutn ban bien / tortben lijben enbebecb^agen / om incccfeljjclie ongelegerttljeben boo? fijne USajcs ΠΦί^ atpjibiligeetbe ©nberbanen te Ijelpcn becboes w / fooDanigen ojb^e (leJIen enbe bie boo^llcninge «m foubtn / bat alle foobanige ^cljepen alp bebon^ Drnfoubm toetben booj bate ban't generale betbobt öan alle ©aert enbe nptboecüpt DefeaianbenaenDe eooïij fi)ne iDajefiept^ gojjibiligeecbe^nbethanen ttibe tebelijclt becftpej&t enbe gctranfpo|teect κ BJCfm tot gejijfban fijne JHöajeftépt en ban be,feibe lync gepjitjuijjEÉtbe (©nbecbanen bp forme vandif^ 'tfelbe berbobt/j.bjpinbeonbecljinbect
[jpt Otfc Landen fouden mogen vertrecken of uptge? fff toojbcn/ mitiS bat fulci gefeijiebe boó?^can^ Sootgbolcfe / en baUafi-fcBee^)^ öe Tbetonjle twee ca= Ptt^e ^cijfpen 'teene genaemt S^r. Jan Babtifta ofte 7, "beerde Provindeó, enbe lanbece gefteeien f'"'Ilaria, öaec ban alleen Uiifficfonbeet in cojifibe» t^ Dat ben uptboec ban fclöe ^cfjrpra baecbw
enitanany in
ïfonbAmeccficli^ : bftftóàitoiofie
1/ nietgi^èi:m1tfénlt
fiftiejm^ |
(iept na Jijne ingebooceη affectie tot befhi ^tait /enbe j
boigen^ befolemnele ?l!lliantie met be felbe opgecftbt / __li
niet anbec^ af^fonbctlingf) aengenaem foube {tonnen opnemen/ bat btn^e il|o. Jügog.inbettoacjDtingeban be feconefen/ bie fijn .léïèaiefïeptaen befen ^taet bols gen^ Defelbe^fillianeie fïonbt te futnrcen/ egeene mib» beien tet J0ecclbt bectoaerloofen / of«pt beMnbt ge· ben / bie tot bigoceufe tigenfianbt ban ben <0pMogb / baec foo oncecjhtbercbelijclt aengebaen too|benbe/ eenigbfint^ fionoen bienens ©at bactenbobenjgov ,)!@ag.totabonbantee betnonficatir ban beboojfsJate opceebte genegentbept noeb niebe be geceqniceecbe ο;» bjc^ fiellen fouben/ ten epnbe eenige maften enbeanbe^ ce behoeften gebefìineect tot etiuipagie ban twee ban fijne Jl^ajefiept^ jpcegatten / leggenbetot Duynkerc- ken, enbe na Madagafcar gebefiineect/ mebefonbeü becbec bec&inberinge bp bifpenfatie al^ boben / nptgcs boect moebten toetben/, met becfoeeb bat |)pi|eet;é ^mbafTabenc boojnoemt / be boben gee^p^efTeecbe pjeuben ban baec Jgog. tomplalfanee ontrent fijne JÉajeflept Doo; een fabocabel rappojt nabac^ meciten geliefbtn te boen gelben j «(Snbe t^ tot bien finC ooelt befe bare Ige. jlllog. ïiefolutie een ben Ü^eece ban Beuningen %ttao^binaci$S JIPinifÏec ban befen^taet; aen 't ©of ban boogbfigcbacbte 3t)ne J©a|efiept toc- gefonben. .,3©ijbec^ aen't Collegie ter ?tbmic^litept tot Amfterdam gefcfjjtbcn/ bat baec<S.eenbetopi gemelbe g«i)cpen St. Jan, nu be Vereenighde Neder- landen, enbe Aletta Maria, toilben aennemen in plaetfe ban een ban De acht ^ebrpen / ftjnbe een contingent in be vier ei) twintigh ^cbcpen ban ©ojloge ban nieu^ am te boutoen / geiïjch oocïi gefcb^cben i^ aen 't €oU legie ter ^bmicalitept in Vrieilandt, bat baec C.bcc anbece ber boo;f5 ^cbrpen toitben aennemen in plaet* feban bet vierde ^cbip / bp finn aen teboutofn / tot fupplc);ie ban bun comingent in ben atnboun) bet bDO?ft vier en twintigh (©ojlogb-fcbgprn, ,
'^^nberenbaegb^ toietbt ftem ggcgcben een ant· tooo^bt op be bier boo^iieflelbe gconben / bier te iangy/ enbe fullenbe fijn een redia.
IBaer fonbec fulcft^ aftetoarfiten/ babbcöf Jto» Htngbalreebeboencefaibecentoatboigbtt.,
ÉxtraB des Regiftrcs Au Confeil $ Ejlau
SUr les plaintcs qui ont efté faites au Ro^y eftent en ήβΓοΙιΐ' fon Confeil, par les Diredteurs de la Compagnie tfetiaii
des IxifesOrieMtàiesj (jueayantdes y aplugde βχ ®?βηΛ- mois fait faire, achat öf payement par leurs correfpon- f®'**,, dens en la viÜe d' :/imfierdatftde4mx Navires baftis& * equipes en ladice ville, l'un appelléleS?. JeauBaitifle, cy devant nommé les fept Provinces, & i^aUttcEUffa Marie ; tous deux port de fin cmstoHneaux ou-environa chargés àe^ourtesi horàages, plaitchesdefepMt Scds toutes fprtés de clouterie & autres ehofes propres pour la forniture & equipemenc des Vaiifeeux yiienfemble une petite Pfute d' environ cent (in^umtte tonneaux chargée auSy de bpis de mefme qualité, & de quàratiti βχ bobines de chawvret » IC tout par ordte.& pour Ie comte de ladite Comp^nie ; laquelle defirant faire conduine & a mener en France lefdits VaiflTeauxjauroic en fuite fait patir düH«vre JeGmeles nommezOé' fparquer» &Fauec, CapitaidesFrancois< pouracec efifèt aller en HolUndéavpc^erf/r# viet Λ* hommee d' equipagie, tout naturelles Frangois, ainfi qué lef» dits Gapitainesi lefquels.a ieurs arrivéeauroient pri» poflèflion defdits VaiHejux fans difficulté ou oppofi»· tion quelconque : Maiss' elianten fuite nliscndfivoir de padr düdic Ueu d'.Àmfterdam, fui vane les ordres |
-ocr page 605-
58d S A Κ E Ν: vàn S Τ A E Τ
|
ΐ66< φίί'οα ér dcfeiM prenteJite . auquelon nèTgaUroit
_ donner d'interpretation favorible, fe trouvanc pre-
ièntcmcntdans ledits por: d'Amfierdavt, pluficutsau- tres Vaifleaux de plus grand port & d' une conftru- ftions &gaharks plus propree a la guerre, appartcnants aux iujets defdits Eftat, fur lefquels n'aefté fait aucune faifie ; uutre lefquels raifons qui font plus que fuffifan- tes pdur corivier lefdits Sieurs EftatsafalreceiTerune fi ίφββ vexation. lè Sr. Comte d' Efirades Ambafla- deur de fa Majefté auroit cincq diverfes audien ces pri- fes defdits Sieurs Eftats fait des inftances tres fortes & don'né des memoirestrespreflantspourobtinird'eux la deliviancedefdits Vailïeaux, tnefmejuftifielapro- prietë d'iceus pourSc en faveur de la dite Compagnie Ie toüc fansaucunefFed; cequinepouvanteftrepris
3uepoür«»(f manifefle contraveittionaux articles du fup- 'it Traité Jeremuveilement d'aUiance, peur tm fur ét mbfiln deny de juÌìice, & pour une violence toute ex- traordinaire a la quelle il eft egalementjufte&necef- faire de s'oppofer par des voyes femblabes: fadite Majefté eftant en fon confeil, λ ordonne a tousles Officiers, des fieges Generaux & particuliers des Ad- mirautes de ce Rojaume, incontenent Ie prefent arreft receu, dc faire faifir &arreftes tous & un chacun des Vàiflèaux appartenants aux fubjcös defdits Sieurs Eftats, qui fe trouveront es ports & Rades de lebrs ju- riididlions-en forte qu'il n'en puiflTe fortiraücian > pour quelque caüfe ou pretextcque cepuifleeftrefans per- miiïion exprefiie de fa Majefté & ce àpeined'en ré- pondre par lefdlcs Officiers en leurs propres & privé nóm ,'minde & ordonne fadite Majefté au Sr. Due de Vendofme, Pair, Grànd Maiftre, Chef òcSurinten- dent general de la Navieation & Commerce de Fran- ce de-tenif la maina l*execution du prefent arreft & aux Gouverneurs &'■ Commandanti des places IWaritimesde donner main forte aufdits OIBciersde l'AdmirauIté, fi befoin eft &ou ilsen ferontrcquis. Fait 'iu Confeil d' Eftat du Roy, fa Majefté y eftant, tenua Paris Ie 30. jour de Mars milβχ cent fiixante cincq ; pgrtc. De Lioone.
Louys par la Grece de Dieu Roy Je Trance ér de Na- varre, Cemte de Ïrovemes. Forcalquier φ· Terres adja- ceaies aux Officiers generaux φ· particuliers des fieges des Admiraultes de noflre Rbyaume, Salut: Suyvantl'ar- reft dont 1' extraift eft cy attaché fous Ie contrefeel de noftre Cancellerie ce joiii" d'huy denné en noftre Confeil d'Eftat nous y eftant. Nous vousmandons & ordonnons par ce prefentesfignéesde noftre main de faire faifir & arrefter in continent apres que vous aurez receu ledit arreft & cefdites prefentes tous & un chacun les vaifleaux apportenants aux fubjefts des Sieiirs Eftats Generaux desProvinCes Unies, quife troveront esportsdc Radésde Vosjurifdidlions en for- te qu'il n'en puillè fortiraucun pour quelquecnufeou pretexte que ce puiflè eftre fans noftre perrhiftion ex- preflè t fur les peines y portées ordonnons à noftre rrefchcrs & trefamé Onde Ì&Due de Vendofme Pair, grand Maiftre Chef&Surintendcntgeneral'delaNa- vigation & Commerce de Prancedctenff la tnaina Pexecution dudit Arreft & des prefentes; & aux Gouverneurs & Commandeurs des places maritinjei de vous donner main !forte fi befoin eft, &ou ils en •ferontrequisCommàndonsaU premier noftre Huiflïer eu Sergant fur ce rcquis i de faire pour l'execution dudit' arreft tous commandements , fommations, faifies, & autres ades δε exploiös requis &neceC faires fans autre permiffion j non obftantfjclameur deHarir, charte Normande. prife a pertte . àcantres chofes::a Ce contraires. Et feraadjouftée foycomme aux Originaux, aux Copiés dudit Arreft & de Cés pre- fentesicollationnées par l'un'ide nos amez'^^* 'Confciller 6c Secretairts; Car tel eft iioftrt; plaifir. Donni » Paris Ie trèniime jour de Mars 1' ah dè grace iMtl fix xent foixantt dneq Sc^de noftróregneJe vingt JeiixieJhe,iiigaéLou^s;Sèp\\is baspa'riè'^öy Cömte de Próvence. Sigas Di Lioànt.^ Etfcdlédu gratidfe eudecifé^aunes, . -•v'jS'.iiw. ',λ wtuAxw! . λ L-q Duo di Vendofmt, 'Pair-i i?rand Maiftf&i Chef
& Surintendênr general dela Navigatiön & Oommcr-
■ |
ce de France, Veu par noüs Γ arreft du Confeil d' Eftaf ie du Roy & conimiflionfuriceIuyfignesLe»yi&pi"j bàsdeLienne, êcfcellesdugrandfeaucirejaune, γ», '—'
laquelle & pour les caufes y continues fa Majefté a tMj les Officiers des Sieges generaux & particuliers des Ad- miiaultes de ce Royaume incontinentleditarreftre^ ceu, de faire faifir tous & un chacun les vailTeauxaD
partenants aux fujcös de Sieurs Eftats Generaux des
Provinces Unies, qui fe trouverontefports&Rade» i de leurs jurifdiiflions, en forte qu'il n'cn puiirefortic j aucun pour quelque caufe, & pretexte que ce foitfars permiflion exprefle de fa Majefté, &ceapeined'en I refpondre parles dïts Officiers en leurs propres&pri, j vesnoms: Nous conformementauditarreft, vant lepouvoir & antorité attribues par faMajeftéà noftre dite charge, mandons & ordonnons a tous les Officiers des Sicges generaux &particuliersdcl'Ad- miraulté de ce Royame, de tenir foigneuicment & exaétement la main a 1' entiere executions d' iceluy «1 forte que fa Majefté en demeure pleynement fatisfaite· & pour eet effeét faire en regiftrer ledit Arreft en leurs GrefFes, afficher & publier par tout ou befoin fera, a fin qu'aucun n'enpretende caufe d'ignorance&a peine par lefdits Officiers d' en refpondreen leurs pro- pres & prives homs. FaitaParis Jo.jourdeMarsra/f > βχ cent foixante cincq Signe CeCar de Fendofine &plus ' bas. Par Monfeigneur
Extraêl uyt htt Regtfler van den Raet va» State,
OP de klachten dieaendenKoninghzijngedaen geweeft, iijnde in fijn Raedt, door de Bewint- hebbers van de Ooft· Indifche Compagnie 5 dat, hebbende al voor_/iiMaenden geleden, doenkoopen cnde betalen door hare correfpondenten in de Stad vatr Amfterdamtweefchepengebouwt, eudegeequipeetf in de voorgemeltc Stadt, het eene gensemt deiwi Ja» Bahtifla, hier bevoorens genaemt àefevtnPri· viuciea, CDd^ de znderc Aletta Maria i beydenn de groote van fes hondert tonnen of daer ontrent, gcladea met Schip - bodemen , Wa;iten , Dennen-boome plaricken, ende met allerhande Spijcker-wcrck, ende andere dingen bequaem tot verintingeendeequija- gie der fchepen ; mitfgaders een kleyn Fluyt-fchip van ontrent hondert v^ich tonnen, oock geladco met riout van de felve qualiteyt, cnde maftsenwer' tighB^kn Kcnnep, alles door ordre ende op reecke- fiinge van de gemelde Compagnie; de welckebe- géerendenae Vranckrijckte doen brengen, devoor- jetiielde fchepen foude ten leften viüHavredtGruc» aeten vertrecken hebben Dejperqtser, cade Fnvitt. Franfche Capiteynen om toedieneyndeinHollandt te gaen met tachtigh Man, alle Fransoyfche Nacurel-
len, foo als degemelteCapiteynen, d'welckei^hacf arrivement poffeffie genomen hebben van de gemelle fchepen, fonder eenige difficulteyt ofoppofitie ; ni«f vervolgens getracht hebbende om vau de gemelde plaetfe van Amfterdam te vertrecken, volgensdeor» dres die fy daer over ontfangen hadden, lyfeer ver- wondert fijn geweeft , figh daer van beJettefiendoor
de declaratie of fignificatlediehaergedaen isgewe^
van een geprstendecrt ertrefi of tejlagh der gemelde fchepen van weghen de Keeren Staten Generaelaw Vereenighde Nederlandet^ , endè dat onder petexc v&nhFvilijck Interefi, ende d^HootvenSghtjtdxelJ hebben om figb daer van te dienen voor baereygen"' iiiires, hetwelk niet alleen contrarie is aendeexpreiie termen van het TVaSiaét van «ifMitóMf^ tufich.eii bJM· •Majéfteyt ende de gemefté Heeren Staten vernieuwt » maer oock nictpaffibii kan als voor't éfi^a van eew
^l^e'effèaatie, end* geprmeitteertfdf'^'
weicke tneh gèen favörablc interprete
ineii· geven 5 Alfoö figh aitans in dé worgemeitc n»
vêB van Amfterdam meer andere
yan giciote laft, ende v^ eene conftrudüe,^amer tw
dTO'Obrlogh, toebfchoórende de Ondefdaneoder^
fl^.: böven wetcKi ί^ΐέηςη ,
ί^όιΐίdegcmride tóeiiStaictì fefiodigeototj^ |
-ocr page 606-
en OORLOG. 'tVijf-en-'veertighfteBoecL· 5S7
|
eflerso van eene foo onreehivaerdige vexatie , den Heer Grave AmbaiTadeur van iìjnMaje-
- ί heeft in verfcheyde Audicntienaendege- eVe Heeren Staten feer krachtige inftantien gedaen, fnde feer ernftige Memorien gcgheven, om van haer Β verkrijgen de los latingeder gemelce Schepen, cnde bewefcn den eygendom der fel ver voor ende in faveur jj,(Jegetnelte Compagnie, eqdc dat^lesfonder.ce· j Ij effcdj hetwelck nieten konnende ghenomen vrortlen als voor een manifeite co»traventie tegen de ar- tijcielf 'voorgemelte veraiemit Tra^aet van
lìlìì MÌe, voor een />»« ende ahfoluteveygeringe van luftitie, ende voor eene geheel extraordinaire violen- tu, ieghcn dewelcke het van gelijcken billijck ende noócfaeckelijck is fich teoppofercn. > door diergelijcfce fijn mcergemelte Majefteyt in fijn Raedcïijnde, heeft pcordonneert ende ordonneert aen alle OfScieren van degenerale ende particuliere Baqcken der Adrai- raliteyten vandit Rijck, aenllonts nae den ontfangh van het tegenvi^oordigh Arreft, te doen Beflaenende gffcHtrtn tüe de Schepen t toebehoorende de Onderdanen ietimdteHeerenStaten, die haer vinden fuUeni» de Umtntn ende Reden van haer lurifJidie, in voegen dat daerniet een en vermoge vanuyt teloopen, onder watoorfaeck ofpretext hetfoude mogen Wefen, fon- der cxpreflè pcrmiifie van fijn Majefteyt, ende dat on- der ftraffe van daervoor te refponderen doordeghe- melte Officieren, in haer eygen ende private nanien ; dit belaft ende ordonneert fijne ghemelte Majefteyt jenden Hartogh van Vendofme. Pair , Groot-Meefter, Huofr, ende Surintendent Gencrael van de Navigatie tràtCommsrcicvzxiVranckr^k, om de hant te bie- den tot deexecutie van het tegenwoordigh Arreft ; en aen de Gouverneurs ende Commandanten der Zee- pheifcD om de ftercke handt te bieden aen degemelte Oificiers van de Admiraliteyt , indien het noodigh is ) ende daer 2y verfocht fullen worden. Gedaen in denRaedt van State des Koninghs, fijne Majefteyt dier lijnde 1 gehouden toi Parys àcndertighSle» άϋφ van Maert fefiien itondert vyf e» JeSligh, getceckent diLionae.
Loup 1 by de gratie Godts Koningh van Vramkrtjck ^niiNavarre, Graef van Provile, Porcaiquier, ende aenltggende Landen > aen de Officieren Generaels ende particulieren van de Bancken der Admiraiiteyt van ons Rijck, Saltit : Volgens het Arreft, waer van ketExtraét hier is aengehecht onder het Contra - zegel van onfe Cancelerie op huyden gegeven dn onfen Raet van State, wy daer xijnde, wy beveelen ende ordon- neren u, door de tegenwoordige met onfe eygen hant geteeckentj te doen beflaen ende arreftercn , naerdat ghy het gemelde Arreft,en defe tegenwoordige ontfan- gen fult hebben , alleen eenyder der Schepen toebe- hoorende aen de Onderdanen van de Heercn Staten Gencrael der Vereenighde Provinciën die haer bevin- den fuUen in de Havenen ende Rceden van uwe Jurif- diüien, in voegen dat daer niet een van en vermogen uyt te loopen, om wat oorfaeck ende pretext het foude "logen wefen, fonder onfe exprefle permiflle, om wat ooriaeck ende pretext het foude mogen wefen, fonder onfe exprefle^ pe/miffie, op deftraffen daerinne ghe- JP^It; ordonneren aen onfen feer lieven ende beminde gomdenHertoghvanPair, Groot-mee- Hooft ende Surintendent Generaci van de Navi- pie ende Commercie van Vranckrijck om de handt te öouden aen de executie van het gemelde Arreft, ende ÏÏ ^'' tegenwoordige: ende aen.deGouverneurs k h jder Zee-plaecfen om u de fterc- « handt te bieden indien het noodigh zy, ende daer 27 verfocht fullen worden. Beveelen aen den eerften· vn Γ "<^"'waerder of Sergeant daer toe verfocht, otn oiorengen de executie van het yoorgemelde Arreft fijn Majefteyt, ende dat.opftrafife om daer voor P^ntieren door degemeldeöfficieren in haer ey- private namen: Wy conform hetmeerge- tevf l"®*^ ' ende volgens de macht ende authori- ri^l'Kheven door fijne Majefteyt aen onfegemelde fieveelencndeordonneropaeiìalle Oificieren der generale ende particuliere Bancken van de Admi- raiiteyt van dit Rijck, om zorghvuldelijck ende ex- adtelijckdehant te houden aen de volkomene execu- tie van dien, invoegen dat fijne;Majefteyt dacrover ten vollen vernoeght blyve ; ende tot dien eynde heC meergemelde Arreft in hare Griffien doen regiftreren, aenplacken ende publiceren over al daer het nodigh fai zijn, ten eynde niemantdaer van ignorantie en pretendere, ende op ftraffe by de gemelte Officiers om daer voor in teftaen, in haer eygen ende private namen. |
Gedaen tot Paryi den dertighfien dagh van Maert feRien hondert vyfen feiligh. Geteeckent Ctejar de Ven- dojme, ende lager door den Heere Matharel,
!
^it !ïnriDent Uecaclitcr be fee c be ^olidtatie Dan fej coui'sJ. .i^iet te min Het Oen lloninaö öoo^ ïwn 'ïtlm» baffabcirc d'Eftrades feggen / Dat mot foo pjaife op ÖetpjefïECcn ban öet^cactaetfouUcamljouöen/ iii<= öicn öp fdtie niet gc|tnt toa^ Ijrt te pjefircfη / möc Dat Dc j^eEcdeLionneteBfyfRlaflftabDeom aenöeMSia ntflêc^ ban Die itcoon am alle i^obcn ϋεί4ηψΐ te ma- fienDatbet inciDentbiecboojöcjieiDt nietji bccanDctte De in De conpante toil enDe gencscntljcpDt ban fijn jUSajefieptom in beintccelïen cn allianciemetöaece ©0. tòofl. te becbïpben en tjaec öaec ban D'effwten te bben gljeboelen/ Dat bojbcc^ fijne JBajefiept foube boen opmaeclten De berfocöte ®eclacatie bp De toelche Dei^arfcnientcn enbeòccedjt^-bancften gelali toitcs Öen in alle faecften Defïnfetencu Dcc Vereenighde Ne- derlanden aengaenbe Die bp 't Cractaet gecegiilcrct tnaccn De 3lctijciieifn ban 'tfelbe ffiractact öafc toe tc fenDen / poinctuely eh te bolgen.
tafcio.iil5og.iiebben aen Den ïltoninflö gefcDjes ben op 't felbe ?ïrcejï toat bolgöt.
S I R Ei
quenousavons appris par les dernieres lettres de Fran- ce, qu'elleaordonnéparunarreftduConfeildefaire obttotn /aijir& arrefler tousSc un chacun des vaifleauxappar- He» Ko» tenants aux fujefts de ceft Eftat, que fetrouveront "'"β· dans les ports & rades de voftre Royaume il y a dncq mois que noftrc Miniftre extraordinaire fe trouve à la Cour de voftre Majefté pour luy reprefenter les vie· lences ér hofiilités des Angloif i la neccffité en Ja quelle nousnoustrouvons, de nous y oppofer, I'ciFortque ceft Eftat fait a fin de pouvoir paroiftre cn mer avec une Armee navale proportionnéc aux forces de nog Ennemis pour Ja confervation de la liberté du Com- merce, nonfeulementdeces Province®, maisauffi de tout Ie refte del'Europe & pour luy demanderlefe- cours que nous noue pou vons Jegitimement promettre d'elle en la junéture prefcnte des affaires ; meisau jieu Sire, de recevoir cette confolation de goufter Ie fruià de 1'alliance que ceft Eftat a renouvellé avcclaFrance depuis fi peu d'annés, nous nous fentons preiïèzde nous defpouiller des moyens les plus necellaires, pour noftre defenfe & pour noftre confervation non pour Ic fervicc de voftre Majeft<i ou pour la confervation de faCouronne, mais pour 1'lntereftdcquelques unsde fesSubjeös, privilegez, lefquels, Jors qu'ils auront receu ad vis en quelle fa^on nous tafchons de lesfavori- fer, fans doute nc trouveront pas eftrange cux mefmee que nous nepouvons pas nous refoudrc a jetter nos armesa la veilled'un combat, dont l'evencmCTt ppur- roit eftre tel, que voftre Majefté auffi bièn guè.toui Ie monde nous blameroit, dë nous avoir dpfpouillé d'un fi notable renfort, fans en avoir auparavant veti Je fucces, & ne voulans plusattirer fur nous l'indigna- tion d'un 'Roy noftre allié dont l'Amitié nous eft ii precieufe, Ué continueront pas a prefTerY. Majefté demcttre en executionle fufditarreft Scafairelaifir les Navires des habitans de tós Provinccs contre ies pa; roles formeUes du 13. jirtK. du demier traüté donc
nous |
m
-ocr page 607-
588 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
léöf» trouvons obligé de joindre icy la Copie |
mediti que nous euffions d'incommoder k Cotnha» ' que l'onvient d'eriger cnFrance, que nousgirdon ces deux navires de guerre : . nous Prions !es premier! ~ a nous condamner ,· mais apres que voftre Majefté ju radoigne de recevoir les informations queprefente ment nous luy donnor.s & toute veritéeniincerité Elleyverra, que nous allons audevant d'elle, aud' la de l'obligation du traitté, accordane, a fin de In» coihplaire, pour l'accommodement defd. Compaffnie ce que nous refufions dans cette neceflìté de nos ^jf res a toùs autres Princes ér E flats. Nous ofons nwì promettredefonequité, qu'elle <era auffi la premiò
anousjuftifier, fi elle n'en trouvepas siTezdespreu
vcs, cn ce que nous venons de dire, fi elle ne fe con" tente de ce que nous avons fait dire a Monfieur l'Ara"
toutes Ics Fluttes, qui ont efté achettezdevant lapu- blication des defcnfes generales , & de pouvoir fairc achettez oti fretteren ces Païs au lieu des deuxvaijliinix quatre Flutes du mefme Port: & fi en fin elle nefe peut pas payerdes raifons <]ue leSr.deBetniagtri are- prefentes a voftre Majefté & que nous ayons allega aMotifr.l'Ambafladeur, que nous nedevonspasre- peter icy, nousofFrons encore dclaifleribrtir unau· trcplusgrand nombre de navires de la mefmequalité fi non icuicment les courbes, hordages, & autrcs ψ pareils ^ qui fe font trouvé dans les vaifleau de S. Jm, mais auflitout cc qui fetrouvera dans nosProvinca de neceflàireou d'utile pour 1'avancement du Cora- merce de la nouvelle Compaig, Pournous, nousne demandons rien fi non qu'on nous laiffecc queleifroii degens nous permet de retenir, & ce que nous ellab- folument requis pour noftre defence é· cenfirwtin. C'eft une iuftice , Sire, qui ne nous peut pai eftre refufc par ceux qui ne font pas obligezen iuchdo fagon de favorifer les armes de ceft Eftat. C'eftpour quoy nous avons d'autant plus defubjedt dcPefperet de voftre Majefté quinetefmoigne pas feulementdc l'afiFedtion pour fa profperité, mais qui auffi a bien voulu folemneìlemtntpremettre de VafftSler, & delefe» courir contre ceux qui troublent fon refpos, ijfoo Commerce. De forte que bien loing de pouvoir ep- prchcflder qu'elle vcuilleaider a des armes cet Eftat au plus fort de laguerre contre un fi puiftantennemy, nous avons fujet d'efpcrer qu'elle nous confeillera mef- me de nous appliquer avec foin a tout ce que peut contribuer a fa confervation,& a fa feurcté, puis qu'ea cette rencontre il comprend cela de tous iesalliez& amis & qu'elle làtisfiers a fes armes du fecours que nous en attendons comme l'uniquereraede contre defordres, dont toute JaChreftienté fe voitmenacce. La juftice & la generofité de voftre Majefte fsitque nous nous le promettent infaillibleiiient, & ainfi noui ne devons pas faire cette lettre plus longue, quepour prier Dieu. Sire, &c. AhUayelt^-Amlm fix cent faixante cìruq.
sire;
WY oordcelen, dat wy geenemoeyteeiifullen
hebben te verfekereD, dee
' meteenelefteverwonderinge, endeeene'^ gevoelijcke fmcrte, dat wy door de laeftc mnchr^^ Brieven verftaen hebben, dat uweMajefteytaenb^ voolen heeft, door een arreft, of befluyt «n den Raet, omtedoenfaiferen, ende arrcftercn, alloeadeytw Schip en Schepen, toebehoorende aendeO^^^ pene ofte Onderdanen defesStaets, welckefichbej^-
denfullen binnen de Havenen ende Reeden vanuwe
Majefteyt.
Het is v^ Maenden dat onfen extraorànaren Wi· nifter fichïevintaen 't Hof uwes Majeftep, p® ® felvige tereprefenteren deviolentienenhofti iKF" der Èigclfche. De nootfakdijckheyt in de wel"®jr ons bevinden » om ons dacr tegens te oppo'^'T''· "!„ efFeét 'cwelcke defen Staetdoec, ten eyndi omio Zee te mogen verfcUyneo met ecne «vaie Ai^pj^^ |
-ocr page 608-
en OORLOGH Wijf-en^-ueemghfieBrnk. 5S9
|
.Qportioneert met de farces, en macht onfer vyan- l(if· tot confervatie van de Commercie - vrybeydt. ^ Niet alleenlijck van defe Pfovincien, maer noch van iïoeheelerefte van Europi, en om fijne Majefteytaf , vordcreohet byftant cnde hetfecours, hetwelcke V ons ligitimelyck, en v^ettelijck, in de tcghen- ^Lrdige conjunaure van faecken van de felfde kon-
"^MKr°inplaets, Sire, van deconfolatiecn vertroo- ftinee te ontfangen, te fmaecken de vrucht van de Alliantie» dewetcke defen StaetmethetFrangoyfche Riick» federt foo weynigh Jaren vernieut heeft. Wy voelen ons geprefleert > van ons te ontblooten van de alder-nootfaeckelijckfte middelen t'onfer befcher- mitiee > t'onfer confervatie. Niet vour den dienft uwes Majefteyts, ofte voor de confervatie fijn- derCroonC) maer voor'tintereftvaneenigezijnder „pfi,,iligeerde Onderdanen. Dewelcke naedatzy fullsn hebben ontfangen bericht, door wat fatfoen wy de felfde trachten te favoriferen,haer felfs buyten t wij f- fel niet vreemt fullen vinden, dat wy ons niet refolve- renkonnen, otn onfe Wapenen uytterhant te wer- pen op'ttnoment, en op handen ftaende gevecht, daervaaden uytflagh foodanigh kon wefen , dat uwe Majefteyt foo wel als de gantfche Werelt, ons blame- ren en berifpen foude, van ons van foodanigh renfort, ende verfterckinghe te hebben ontbloot , fonder te voorens en het fucces, cnde den uycflagh gefien tc hebben.
En oock op ons niet meer willende trecken de in- dignatie van eenen Koningh onfen Geallieerden, welcksvriendtfchap ons foo dietbaer is, en fullen niet continueren uwe Majefteyt te prefleren, om 'tvoor- gemelteArreft in executie en in 't werck teilellcn, en om te doen faiferen de Schepen der Inwoonderen defer Provinciën, tegens de formele woorden van 'limiindt Artijckel des leftcn Tradaets. Daer by wy ons verobli^eert vinden te voeghen de Copye als feer dicifif. En noch, nochtans fullen wy moeyte hebben om ons te herftellen van defe verwonderinge, foo wy niet wifteo dat uwe Majefteyt die recht voor teditheeft, hoerende de klachten fijner Onderdanen, dcfgelija oock de goetheyt hebben fai om de reden te hooren fijner Geallieerde, endedeequiteyt en oprech- tigheyt, Vin niet te doen executeren een arreft dat iich nietals op prefuppofitien fondeert, daer van het con- trarie foo waerachtigh is, dat wy ons verfeeckeren dat uwe Majefteyt η iet enfouden willen doen fubfifteren eenefaeckc, welcks principien, ofte oorfpronckclijck- heden erronneux ende quaet zijn.
Uwe Majefteyt fai nu moeten ontfangen hebben de Brieven van fijnen AmbafTadeur, die hem hebben fioen fien, dat voor het Arreft uwes Raedts van den ^liühflen Martii, en felfs voor dat wy on« kpnden deen apprehenderen, datter een gegeven kon wórden, •n prejuditie van 't dertiende Arttcul des laetften Trac- 'Mts, dat wy komen aen te raecken, en dat wy bid- den uwe Majefteyt te doen examineren met de ampli- le, cn met de noodighe refleilien. Wy hebben ^nfien, datalfoo wy geene andere intentie en héb- hen, als de vrijheyt van de Navigatie en van de Com- oercieindefenStaet te conferveren, wy oock niet Wilden verhinderen , die van de Onderdanen onfer geallieerde 5 te meer, dat, niet gecontenteert van te Permitteren, en toe te laten, uyttedoenloopende E"eedtfchappen,gedeftineert tot de equipage van tvee "egatten, die men tot Duynktrdten bouwde, waer toe "ochtans het Traftaet ons niet verobligeeide, wy ac- cordeerden aen de Heer AmbafTadeur meer als hy ons ®Kchte, ende dat de Compagnie van de Orientaeljcht iium, niet legitimelijck en kan pretenderen, ^y enzijn van hare entrepriic,en voornemens niet «isjalours, en wy en willen ons tegenshaerdefleyn "'"oppoferen, gemerckt dat inplaetfe van de twee Siat Jen, ende EleSa Maria , diemeer voor Uorlogh, als voor den Koophandel ge-equipeert ^jn, wy accorderen haer in dit Landt tedoenkoo' J^n» ofte te doen toeftellen wwFleuyten, daer van werven de felfde Port, en laft zijn Cü, al* etn ν»η de V. Deel, |
voorzeyde ftsie Schepen, capabel om gemonteertte l66f·.
V/orden met dertfgl) ofte veertig Hacken Cinon} ende ---
veel bequjmer voor den Koophandel, als de Schepen' welcke de Compagnie begheert. En foo ver is 't van daer dat wy refuferen, een kleyne Fleuyte van hondert vyftirh tonnen te doen uyt;^ loopen, dat wy wel expref- felijcKaen uwen AmbafTadeur verklaert hebben, Sire. Dat wy totftonden den vryen uytgangh van al de Fleuyten die fich bevinden fullen gekocht gheweeft te zijn, doord'eene ofte door d'andere uwer Compa- gnien, voor de publicatie van 't generael verboth.
Wy oordelen dat het onmogelijck is groote preu- ven te geven van de finccriteyt onfer intentien, ende van de inclinatie dewelcke wy hebben, van te hebben allebedenckelijckecomplaifance, tot en voor alle de begeerte uwes Majefteyt, en om uwe Onderdanen te accommoderen, felfs de onfe incommoderende. So- danigh dat de Diredieurs van de Frangoyfche Ooft- Indifche Compagnie, niet wel geinformeert zijn ge- weeft , als zy aen uwe Majefteyt reprefenteerden, dat het geene 't welck wy door eene nootfaeckelijckheydc deden , indifpenfabel in de alder - defacieufte con- junöure, daer in defen Staet fich oyt bevondt, federe dat dien fubfiftecrde, is het efFeft van cene pure af- feétie, engepremediteertdefTeyn,. terwyl dat in de Haven van AmSlerdam , tegenwoordelijck iich ver- fcheydc andere Schepen vinden , van grooter Perf en ladinge, én van eene conftruöie veel bequamer ten Oorloghe, toebehoorende aen de Onderdanen defes Staets, op dewelcke geenderley fayCe, ofte beflagh en was gedaen geweeft Wy willen gelooven dat de Di- refteursfichmifgrepenhebben, wanneer zygezeydc hebben, dat aldaer vecle Schepen waren van grooter laft, en veel bequamer ten Oorloge, als de twee, dc St. Jan, en de Eleéia Maria. Zijnde feecker datter binnen de Haven van Am^erdam niet een en is van die qualiteyt, en dat wy geenen Staet en fouden maecken ons te dienen van defe t-wee in cas van noot, als door fauteen gebreck van andere.
Maer wy cn konnen niet begrypen, hoe dat men ia deoogen uwes Majefteyts heeft konnen voorftellen, datter in de felfde Haven Schepen zijn, toebehooren- de aen de Onderdanen dcTesStsets, op de welcke en is gedaen geworden eenigerhande fayfie. Gemerckt de gantfche Werelt weet, datter geen Schipenis, hec welck niet gefayfeert, ende gearrefteert en is geweeft, door 't algemeene ende generael verb®t, 't welck frch Univerfelijck uyt-fpreyde, op cn over alle de Sche- pen die fich in alle de Havens defes Staets bevinden, daer van wy feggen konnen geen cenig ge-exempteert, en uytgefondert te zijn, als alleen die, welcke aen de Onderdanen uwës Majefteyts toehooren, en die in defe Provinciën haren Trafijcq zijn komen doen, ais mede, door forme van difpenfatie, die uwe Compa- gnien hier gekocht hebben.
Soo het waer door cene pure aflfedlatie, ofteonor- dentelijcke begeerte, Sire, ofte door een gepremedi- teert deffeyn, 't welck wy mochten hebben om de Compagnie te incommoderen, welck men in Vramk- rjVigaetcrigeren, dat wy defe twee Oorlog-fchepen bewaren en inhouden, wy fullen, en fouden deeerfte zijn ons te condemneren. Maer na dat uwe Majefteyt getracht fai hebben dc informatien te ontfangen, dc welcke wy tegenwoprdigh in alle waerachtigheydt, en oprechtigheydt hem geven. Hy fai fien dat wy hem voorgaen buyten en boven de obi Igatie des Traöaets | accorderende ten eynde om fijn Majefteyt te behagen, ende gedienftig te zijn, tot accommodatie van de bo- ven-gefeyde Compagnien,het geene wy indefenoot- faeckelijckheyt onfes toeftan ts weygercn aen alle an- dere Princen,en Staten. Wy derven onsbelooven van deCfelfs cquiteyt, dat die oock de eerfte zijn fai om ons tejuftificeren, foo de Majefteyt geen preuvesgenoegh cn vondt in 't geene wy komen tc feggen, foo hy fich niet vergenoege, met dat »t welck wy hebben doen feggen aen de Heer AmbafTadeur, rakende de touwen oftcCabeis, en ander Scheeps-gereedtfchap,'t welck men in Zcelant wil doen in-fchepen, door de pernaif· fie die wy gegeven hebben, pm te mogen doen uytlooT SPOO pen |
-ocr page 609-
590 SAK E Ν van S Τ A E Τ
|
l6d?. alle de Fleuyten die gekocht zijn voorde pubHciT '' tievangenerael verbodc, cp te mogen doenkoopen> ofte doen toeftellcn in defe Lànden > in pliets van mee Schepen vier Fleuy ten van den felfften laft, en fo eyn- delijck hem niec konnen 'vergenpegpn de redenen die den ÜeetvanBeHaingenien uyi'e Majefteyt geprefen- teert heeft, endiewyaen den Heer^mbai&aeurge- aìlegeert hebben, hptwekjte wy hier niet enmpgei^ repeteren. Wy ofFrerw noch te Ifiten uyt-trecl^ep een ander grooter getal iJchepen van de felfde ^alir teyt, endeniet alleenlfjck de Krom^houten, Τομ?. werck j epde ander gcreecfchap, die gevonden werden in het Schip Sint Jean, maer oock noch al dat men bevinden lal binnenonfeProvinciën, vannootfaec-. kelijckheyt, ofte utilitcyt, tot bevorderinge der Cpcn- mercie der nieuwe Compagnie.
Ons aengacnde , wy eij eyflchen noch b^heeren niets, als alleen dat men ons late het geene 'twelcke het Recht der Volckeren ons toelaet in te houden, ende het geene dat ens abfolutelijck noodigh is, t'onfti bcfcherminge, ende conrervatie.
Het is eene Juftitie, Sire^ die ons niet en kan ge- weygert worden door die, dewelcke niet verobligeert iijn in eenigherhande fatfoen , de Wapenen defes Stiet te favoriferen. Dieshal ven iflet, dat wy te meer fubjeift, en oorfaecke hebben 't felfde van uwe Maje- fteyt teverhoopeo, die alleenlij ck niet en betuyght affedie t'haerder profperiteyt, maer die oock wel ge- wilc heeft folemnelijck tebelooven dienteaffifteren, cn te fecoureren teghens diedeflelfsStactsrufte, cn Commercie troubleren. In manieren dat wel wydt van te konnen apprehenderen , dat hy wilde helpen defen Staet te ontwapenen, in 't ilrengfte, en fterck- ftedesQorloghs, tegens een foo machtigen Vyandt. Wy hebben het vertrouwen, dat de Majefteyt ons felfs fai raden om ons met zorge t'appliceren in al het geene dat kan contribueren tot des Staets confcrvatie , en tot deflelfs verfeeckertheydt. Terwyl dat in defe refcontre gecomprehendeert zy, dat van alle deflelfs Geallieerde, en Vrienden, endatdeMajefteythaere Wapenen fai fterckcn , door 't fecours , 't welck wy verwachtende zijn, als de eenighfte remedie tegens de ongeregeltheden, daervanhetgantfcheChriften- rijck fich gedrey^ht fiet. De luftitie , ende de gene- reusheydt uwes Majefteyts, doet dat wy onsfulcxin- feillibelijck belooven, en alfoo en konnen wy defen Brief niet langer maken, al om Gode te bidden.
S I R E,&c.
Gefchrevtn in den Hage den negenden April feÜten hondtrt vyf en ftfligh.
De S.S.
^n HfciiacDitoag Dfcb^eemöt/ öat fenfóonfnBÖ fpeelöe met DcSfillianric/ niet affïfierenDe/ enbcon= öectuflcöen nocö teilbe outbtoten Den^taet banùc initibelm ban be ^cl)epeii bte in Ijaec 3lanbt een / om fic() te 3@apencn teggen^ be acufiaenbe 23attaillc/ baccin bniStoninsKiscIioubentDa^gaec teöelpen.
Ccn hoficttjch oeboubjt ban toeefienbcn ftoningï) ban Spangien algiet; / toa^ befaelijqc bp
ben^tact aengenagcn/ be fclbe ÏÜoninaö koa^ niet Btljoubm bcfen ^tact te affificcen / niettemin nam Ijet niet qualijcft / enOe ï)abbe Bijeen fleba®' ten om ficlj bacc ober bytoeficn ban Hlcce|i tecefiéni tecfn.
Kectoafl t® betoonen bat ben ftonfnaft booi bit (net ?e„ bent fïcB nfct Het berbjeemben ban befcn^taet/Dcbe mtat' in befen tjjb ben ï|ert«^lj ban Vemevii enbe ben ©eec J.» «n"® Courtin berttecften nae<engelanbt. ffi'.1 ^ w toel te Parys bp be llSinifiet; enbe ben ïtoninflö iiB «En- al^ biec bp ben ^fimbaffabeu»;/ bcbe men alleé toet Bcient. men {tonbe ; maec bet toa^ booi een boaf.man^ beucgefongen.
^00 bat epnbe{0clt tefolbeecbe al^ inbebolgenbe 25jief tffien |
SIRE}
IA rcfponfe que nous avons faite fur les Memoire ■j res que Μ wfr, Ie Comte i'^raies a preiem« a noftre afliemWee au fuje£l des deux naviress ChL, J^^nBabtifie ér fletta Maria aura fans doutefatisfüt ^«tiT au Rpy efclaire fi jufte & fi genereux que celuy a ou Si?' nous avons faire & particulierement quand üluy pjl» C faire reflexipn furlesfacheufesfujtes que nous ippre- hendons de l'explication d'un article laquelle nouX. un extreme prejuiiicp ec fi nousl'ofoosdifonsdirea Voftre Majeflé roefme » mais nous advoüpns, S j κ » que nous fommes pas iatisfaits nous mefnies, n,^ fommes demeure dans les termes du traitté quaod nous avons excufé delaifferfortir deux vaifleiuxdqnt nous nouspouvons fervir utilement qn là guerreprefente nous eroyons devoir quelquechofedeplusaramitié & a l'ifïèition dont voftre Majefté & les Roys fes Pr^ decefleurs ont de tout temps honoré céc £ftat, & quand nous confiderons l'interefl: qu'elle a deGrer'noo feulement la confervation mais mefmcslaprofpcrité &les plus affèöionnez & plusfideUes amis êcalliej les aHeurances qu'il luy a plu nous donner de la finceri- téde fes bonnes intentions &le moyen qu'elle a ende nous guerir de toutei les apprehenfions que noumur- rions avoir nous eilimons que nous pouvons palier pat defTus toutes les autres confiderations &nousjugeoM que nous devons mettre tout ce que nous avons entre des mains qui ont toujours efté lalutairesacétEtot» &qui nepeuvent pas nous eftrefuneftcs nous avons befoin desnaviresi que Voftre Majefté nous demande & ee ne feroient par les moindrcs de 1'armée navale que nous allona. mettre en mer, mais quand nous con- fiderpnsquec'eft unfibon &fi puis fantAlliéaqui nous lesaccordons, &que nous les verronsbientoft combattre fous fon Pavoillon pour la Juftice de noftre caufe, &pour l'intereileommun non feulemqnt de Voftre Majefté & de eet Eftat mais auffi pourceluy detoute l'Europe nous ne pouvons plus fairedediffi- culté d'en permettre la fortie, nous en laiffimsUdifpt- fitio» libre a Voftre Majefté cenefontpasles
feulespreuveeque nous voulons donner durend que nous avons là perfonne Scpour les intereft de voftre Majefté mais nous fouhaittons qu'elle nous falTeaai- ftretous les jours de nou velles occafions, ou nous luy puiflïons tefmoigner que c'eft avec toute la fincerité imaginable que nous fommes.
otacc aiEoos vereert neooen , enac a» "/--- ,
ren het Intereft dat hy heeft om niet alleen te^ fchendeconfervatie, maer felfs de Ρ^φβ""?^
de allergeafifeaioneerfte en getroufte Vrienden^ Geallieerden. Devcrfeeckeringen dieuweMei»^ ens belieft heeft te doen va» de inceri»yc
SIRE, &Cr
jila Haye k i ï. \οητ de Avril i66f, Sire;
D'Antwoordt die wy gedaan hebben op de Memo- rie by de Heere Grave d'ESrades aen onfe Vw- gaderingeovergelevert, rakende de twee Schl· pen St.7«» Bahifie ende ^iktte Marie fai ionder twyf· fel voldaen hebben aen een Koningh, fooverflaMii» foorechtvaerdigh,ende foogenereux, alsdiegheeoe is met de welcke wy te doen hebben, en voornamenjr lijck als hy fai gelieven terefle^erenopdefoche^ gevolgen die wy vrefen uytd'explicatie van eenAr- tijckel 't welck ons een extreme prejudicie Μ n^oi- faecken, ende indien wy "t uwe MajefteytlélftjJ?".^ feggen, maer wy bekennen, Sire. datwyie'w"'^ zijn voldaen , wy zijn verbleven in de termen van het Traftaet, als wy ge-excufeert hebben twee bcn^ pen te laten uytvaren, daer van wy oni gevoegmijc» in den tegenwoordighen Oorlogh konnen dieneo, wy gelooven yetwee meer fchuldigh te sijn aei? α Vriendtfchapende senegentheydt, waer med£ uw= |
-ocr page 610-
cnOORLOGH. V Vtjf-en-vsernghfic Boeck. %91
|
.otde intentien, ende dc middelen die zy ghehadt loi/'ï^r. om ons te ghenefen vanaldcipprehenfiendie - «vibuden mogen hebben , cftimeren wydatwy»lle iodere confideratien konnen over treden, ende oor- Seelen wy Ι»' moeten ftellen dat wy hebben
? die handea, die altoos heyliaemfijngheweeftaen defen Stact, ende dat de fel ve ons niet nadeeligh kon- nen lyn > hebben de Schepen die u Majeftey t vail ODS veribeckt van noode, ende 't en foudennietde minfte k ο van de Vlootc die wy in Zee ftaen te bren- ®„ maer als yq confidcreren dat het een foo goede Inde'michcigh Geallieertii aen wienwydefelvetoc ftien, ende dat wy de felve in korten oiider fijn Vlag- EC voor de rechtvaerdigheydt van onfe faecke, ende ^r 't ghemeen intereft niet alleen van U Majefteyt ende van defen Staet, maer oock voor die van gheheel Europa fullen fien rechten, fuo en konnen wy geen difficulteyt meer maecken'tuytloopen vande iclvete beleCMn > wy laten dc vrye en volkomen difpofitie daet van aen U Majefteyt. 'c En fijn niet de eenighe preuven die wy willen ge ven van 't refpeil dat wy heb- ten voor de Perfoon en 't intereft van U Majefteyt, maer wy wenfchea dat hy onaalle daghen nieuwe ghe- legentheden doet op komen, in de welckc wy haer fouJen konnen betuyghen dac wy fijn met alle de be- denckelijckefinceriteyt.
SIRE, &c.
Indmbagt denii. Afrit liiy.
fionfciitecnibe atfoo Dit acn Vranckrijck, toietöt ntfepttt/ Dat men acn Spangien oocft get ^φίρ Rofa- ho, fooljetseucgretttoiect/ fouiu cela^eten.
jBmmcmöeftenftoninal)/ fieiiöe begoelittainia^ hcpc ban bcfen ^taet/ fouOe nocgtan^ Ùt ^φ^ gictlotcn; tnaecfijnandnciojtittoal:
TReFehers grands Amys Aliiei & Coofcederei. Nous avons receu des mami da Steur ναά Beuningcn voftre lettre dii ii, de ce moit avec baucoup dc fatiifadlion d'y voir enfialsdirpoficto'q OU voui eftiei de nousdonnercontentemencencon· formité ii execution dc nqftre traitcë fur lafortie des deux vaiiTeaux Ie St. Jean, &c Mam Alette appartéiians anosfujeiiis de la Compagnie des Indts Ofunteles doht lous accendrons ihaintcnant ΓεβϋΑ/ItM eumn iù«y iulvant ceque nous avotis pahicullercHient faic entCQ; drc denosintentlonsaud, SiturvanBeuningtn. Nous
jrös ont CU d'avoirpromptement leürs pouvoir confeptii-al'off-e di»;Fl^wtesqu'avecdc»f>re- ludicti irreparables jjour l^jr CompagBie nous nous feionsvolontiersen cétb' dccürrieftcf ielafchereàvò- rae faveur de 1'execution dePa'rtÌcleiy dü Trèiité ; Et U feconde- que eet Incidei^f Sc «tpi^tes les cont^ntioqs qu'iUcaufé n'ont opponétfufuw, «/fcrefiovimaginable o»i«nos bonnes intcntionsj}0u'r,yofo^ Eftat&dahsÌe Pwnit dcfir que nous cgnfeii/iêfpnKQUSjours dc. procu- ttr u feurete & fon repbs partoiiJ Ics'ijiqilleurs póyèns ^iferontennoftrepouvoir; Cfipendant'nous prions Dieuqu'ilvous ay Trefchers grands Amts, AIliez& ^onfocderezeniaSainae&dignëgMe» efcriuP<-
Voiirt lm Amy Miéé- Cmfditri.
Signé LOUTL·
SEer lieve, gaoote Vrienden V Geallieerden éii Gei confoedercerden. Wy hebben van den HwÏvao , «unlneenontfangen U I^.Mlflive vandcd eiTi/ffli Maendt met veel fatieftaie ,; alfoo wy in délplv? ^lijck befpeuït hebben hoe dat ghy L.gediftoneiert, "ft «m onscontenicm^tiB ceofarmiteytencic |
executie van ons Traftaet te laeten erlanghen op het uytvarcn der rwii Schepen S.J<m. tndt Marik AUtte onfe Onderdanen van de Oolt-lndiiche Compagnie toebehoorende, waer van wy alcans 't cfFcö fonder uytftel ingevolge van 't geen wy fonderlingh van onfe intentien aen den voorfchreveo Heer van Betmingen hebben doen verftaen fullen yerwachren. Onder- tuiTchen willen wy U L. van twee dingen oen verfeec- kercn ten ware het niet eencindifpeufablenecelliteyt waere gheweeft dat onle Onderdanen haer Schepen haeftelijck hebben van nooden gehadt fonder te kön-
gaerne in die gelegentheyt t van d' executie van 't vijf en tmntighife articul van 't Traöaet gerekfcheert hebben, ende ten iwiede dati dit inconvenient, ende alle de contentien dewelckè hy veroorfaeckt heeft geene bèdenckelijck'c alteratie in onfe goede intentien voor uw Staet, ende in de volkomen begeerte die wy altoos fullen behouden om haer fecuriceyt code ruttc door alle de befte midde- len, di5 onsdoenlijckfuUenfijpteprocureren, toe- gebracht heeft j Ondertuffchen bidden wy Godtdac hy uw hebbc feer Lieve, grqota Vrienden, Geal- lieerden, ende Geconfoedereerden in fijne heylige ende waerde bewaeringh. Gefchreven tot Parys den Mienien April Jiflien hmdert v^f en feffigh j U wea Goeden Vriendt, Geallieerde, ende Geconfede- reerde ,
Geteeckent,
L O U Y S.
Onderftondt ''
LOME NI E.
l^cct jFcanfcfti ^UttiBafTalifurd' fiftradcsbfbe ben drieehtwintighften in iet»ren fcechec niemocie tenDecenDe / ten epnbe barr i^a Mag. in geüoM ban bec felbec JËilTÏbe ban Den elfden Defr^ am De toning ban Vranckrijck afaegafn/^mitfgaDit^ ban 't bire» foech bon De gooQQfiSetnelte Stoningg ίιμ Di^ felfi^ tefccipiiebain Den fcventiendénDrcfetocc jSamtam bafc 1^0. J@og. gcbàenfoòbeMigep;onipteo|I)^ìi)iI« Dm ffellm/ ten fpnDe Dat 6e ^cofpen sintjan moe Eieöa Maria, tìooj Cf ccStningifban De fcanfclje Ooft- Indifché Compagnie Ijiec te gehocbt/amtlont^ fonDec eenigbe licc|)inDn;in£^e ban Amfterdatn noe Vranckrijck mocljtc üectcïciten toaecopam't€olfee pie tee abmicaliteyt tot A mfterdam i^ gefcb?ibcii/Dat öaec t)£boo?f5 ^ffteprn fonpecDe minficberöinDmnge aenftoiit^ fou&en gcbbeii te ton biectcccficn/ éiiDe Daec toe nooDige PiDJc^tcDipef^tien,
gOeüeec sembaffaDeuc d^Eitiwdts {jeeft bmder- tlghften 3tp^I{)aeti^o. |©orf,-gótotifïcecct/ Dflthen
éfit»
tot ont-
fleainoB
«Dit κ
oepttt-
ntrrw
aptait-
ΙΨ -
De^be Dat D^.l|eCcban BeüDinget) fouDelumombeel RcacötgebenaiaiDefei^egotiötie/. Dat ÖP oocR baDDe Daec H^og. te nooDigm / figfi f^ocDebjch te cefolbecen / eiiDe te üecftlacen c|re gaec belief De gem te Doen paffecen nacc Eogelandc* :enDe tot Dien jepnDe gemmctDeu alDereerfien te laten toefionim De nobbii ge o?D|ecnbeboImac|bt· ?!^it|toDDcboo;pjetd;t/ op Dat öp Dei^eeccn fcanfcfte lïtnbüfraDfui;^ ηοφΐβ« ineltjcli nicuiQ in Die afaicr^ / niod]t üan tubt tot tijt infojmeien. j@en fteach Dacc omttent Dat ooc^i De l^eec HmbaffaDeiic d' Eftrades ηιοφι ojDic ftrijgen om na Engeiandt te gacn tot Dm felbm epnDe ; mart Dan 'tem mbetanDec niet geüoIg1)t. €nDralfpotot ηοφ toe Den {toningh tccgibecfeecbe in'taffffntcn/ toiecDt op aHe Defe 25ffraDingö tarpnigl} Jlaet φ' maecftt / enbe Dàttet niet toa^ al^ om De tbupn telep« Dm / mDeDatDen$ionitMgDeJtatimtoilDeEecii|[m ce^t geengageect in Dm <@ojloitÜ·
ilaec Bo. Jitlog. (jabDm aicepDeDrndrieentwin- tighftcn ?ÏP?1I/ am Dm i«ec ban Beuningen ςβΤφίΓΜ gaec lÏefQlutie ban Den felbeti bate / inliouDenbe op^ am De! j^etten ïiiaDen tee ^IDuticalitept tot Amfter- darn, óttttonbrc bccftinDeringe te laten bettceeftot / tioeebetbufte^epm st. Jan^ enDe Aictta Maria, ne^ ..... - 3»DD ζ bttifi
«Snee- iBuB nc· ctptccrt DE mt· DtBCie tan
aSjonctt^· tuch. |
-ocr page 611-
|
löóf. een coppe ban «η i^ifTibebanöeni^eec Valc- ■ kenbu rgh, ©iretteuc φΕΠίcari op öc Itufie ban G ui- nea, öomOe btcDarf ban DiemtiafïebanDeEngelfche in bat Dilïcicte/ tnùeban Dconmenfchelijckewreet- heden bp Dc fïïbE teQfrf^ obECtuonnc (©nöfrDancn baii baer l^o, ilSog. alDaecgepIccBljt. l^yfjeeftlicIjDacc op aeiifiontii^ nne 't üof tot Sint Germainbfflcben/ Éeecé ΟΠΙ Dit alle ani Den idecc de Lionne, ootftAenDm SiifiBHtie ^ffc Colbert cnbc anDct .USinifier^ te tonimunicci een/ rnöetEOöflDcftinfiantietcOocri/ tenepnöeop ^ De belofte afcttbe aen Den ïleec Boreei, en Ijem geDacn De actijcïtclm <n ijet Ccactoctban Hlliaiitie/ caecl^fti; De tJet bebjijfbanDeflacticuIiew^nbfEÜantn toeDcCi jtjbt^ am bc ìSaclenicuien.chbefubaltècneltecijtcts inotJbte toeoefonDeη bjojbert / met ojbjc om Öaec fo. Ilt^og. ^nbecbanen beninI)oubébaecbantebóense=' nieten/ cnDebattegéliichïjppublicatie/ oppenein ïjetfficactoetbanHilliancc uptaeb^ucBt/ mpc&tiuo?» ben bceboben aen be<@nbetùanen eriDe^npefetenen bmi bat öijcft/ &et aföalcn ban De cqmmifTien upt Engeiaijdt, om op De .€>«becDanen ban fjaet loogt) jsiöos. te roobrn. i>fin i^ Dooi ben Heet de Liónné seanttaoojDt/ Dat n'ieh bfflgl) toag tebcrüaecbigen get een enöeanbec/ macc alfoo Ijem Dopibenlleec Colbert bDO? befen toa^pefrpt/ bat fijn<SÖ. tot Dien ennbe liabbe beginnen nae te flenbearticulcn ban I)et (ifeactaet bie tot rechts-bancken honbin fpcctfcen / en bat bacc üpt in becmocben qiiam ban bat nun niet aUe awijclieleninöaecföo. fBog publicatie bitbat/ enbe aen Den SHec de Lionne enDe Colbert Daecupt obecöanöicDt fouöe affenbrn / acn geen ©aclementtn in be öicöt^· banefien/ foo öccft ÖP Donimael baer op geanttooojt/ Dat alïe Ijet geeneinljet^cactaetbups ten De lliantie ban ^taet / tot ^aet bebojiDen toietr 6eöetfaeDjijfbanpai:ticuiii:reinöctiiE:i:aciaetraecfete/ fhDe/irj(iigeb?iiöfpi oföetecötigljcp gaf/ of nam/of ïjpgiiitfröe / obéc ü^icïcfté tii bot^ballèpbe ^^ idiicfïieItpnbe ballitì 7. bie rot ^rnnig bàn i;ecö(en enbc «agilìiqten rpectifrpèn /' enbe Dat bir^ # Dé bci^tj rirticjiléft adij,(1i ijrtf C if ö; jlEbg. n^ met oéhi&fec^mltóffibiMt öaec tae, βίίηήί^ tìàtì bi ^atleHirtitjcn enbe, ^ iïccöt^ 4nöc{)tKii";üii33
t^ng ίώί een ftilfüiüp b'toï) Bejcrteijt/licl) niet bol? hontó ökfeUectneacfitbiinöiit biifbiecboeBcnfoube Dèfcfiiebcn / in Seeff bfeg bCtfocIjt bàt bcboWfs affen= binaè ban Dé bót^jjeÊbetbeartijehelen niét foub,e mó- gen tiioiben geb^en/rdtlbjrc aïbporénp aéiibenileec 3llhibaflabeuc Boi-éei bf timi gecómrrimiiceertjtëjijn / 't tüétóïien ï^eec dë Dotiiie enbe De J^cec Colbert bip; beöefaben aenge^brtieittepiocuiieceit (^liiï.bécfoetfi om étitiooo^t te gehBen^ fijne gecejcèreecbeihfian; iicM jöD? iHemiüïié:wt J^t pKflerenb^ fecoii^^, imbein ra^ban ιτρφ langer bllap/ te mogen iwiói öf béfelbÈ éeiWjttirmatert foube fbijfcïttt bp {>rt tetfilijf ban öaec
ban jSiuntii-
sen in
Jtìcfc.
den, ali^ of tet Ö0?fé^0«n .tfelbròeruptiiffé ijirt fo?mecl^nbi! / f^ feiimpti.fen l^ec de fc.ioriifefftfm/ batfijit JÉaieflepi ficpoec op niet accjöafftbe/ enbé op gel àenlionben bjtt men bón IbilDrberm^ierH bat öctbD0?f3 fecïiiictftfetoöle 'tfrtbe m^ffiöm tot «en |ic^omoDemcnt!iaWte toenbra té fÏöfiErimoe(ïé goeti/ftcm niet tbiOefiónKnal^ljeiDijbébefcliept ban Dat men eenhójticn tÖbttoilbepatimiiecen/ tot bàt mÉrt faglj biat iijtBomfl be imbafTabé bah bie pïrpótte m Engeiaridt foiiDf toinnen / ' enbe bat ben ItOi «lrig0,jiiUb)nffelijcK bp bnfientini^ Öatr bièrt/ aen 'tgeetóbe^iUiantien mebe bjacgt/ niéteftMbé man^ "-"-iaéc ooffi Dijt bleef een monbeïöcft^F^^^^^ rm»i|tMièfc^ift öffo?i] , tDcn.ltijr - thöcötóe/
lytvJiiéhte^ij
.Ireüefy vcrfottìÉéd; ^hbcctqfTi! 'ïii?(ïDent ban; Déhfiòmarckén
Dat gém iegentooojbigg slaECbet; al^ opt bi»; oefcii ^ |
eWijf ülïWbieTpcn ftac^fó.· M^'SS
Ibacetì/ otìci: get qoftÉnDétoö^ bercptbliiWhl^^^^ Wa^érus, tfijmerib^^^ tocQöfii^ ben^tatiS^i.
porta ^om^^^K en b« nïe#.arca^e;(ii»
iubSSffirfiSjpS,
te toeten'Dàt aen W bdojfj Warüerus ìintìlBiftMt^
Vifir enbe fiét Divan afrigefecBt b#ftöë/ SS fietibin, ίί Difpoiiétéiii fnbiith bfcbwBt|éfof5 ban bin qcooteri jÈfi;/. beiiftote Λ
^cBippec^ enbe^cfiepen in Die »«W6eDnttriit
Coniia'ntinopolen gaet BêbïnbenÏe/. oMintcimtim cn obec te boireii ria Candia iCuoi; JÉjiitif/ pjobljicn
_ - „ - . . , JelbeoocfttnöeföiiégoeDE i^fTicten foo bequamelijrfe tjabbe gebjiipiRf tu grefftc titeect toteencreeraengenamenuptbal / bntfeif^to Divan fyne tebenen öaDbe betWaict tbéttigl) mtori gefonbeert te toefen/ en ban fclf^l)abbeDeùt|ì(if(tt ban fon boojnemén; ^oo bat öaec iKog. tot» gen^ bie i^epublijchebaec ober öoonriijclt toimDcn üt« bancfit met blijbtfcljap/ bat foobhhiacitiifffifjijclif teetfiptten hare affectie boo^ öifcrete Direttic b£|n Jatm IKiriifier Warnerbjateh gin^bcir (tiÏe bnber bat
banen bóer ober eertigjjtiiitnoegett of fffiàbeftìiiiiconft moeten / ql öft .toelcliE toelgcmelbei^Eftclnibsfla; bfutj}àbbE begeerr/ Dafcliict ban aëhtei^'d. .ffeoj. ffatìbefjtìbbnitebétttilji^'
J^p öabbe oocfi^öo? bifeü etl nlt riiSS iJd ftlaériiitli &onnenpntbfcfteti/ iobien l)aer ï?oogB Jf^og.'tfdüe oi^bah: enbe bimftigfraïliteiibrbüójp '
■Bé· iïépublgrfie b^xérfetieti gaéc fbttBeiiitiÖonmn tri'be fatillen Bah'p mi^bfcfïöliöt im^mé ' tUfrtfiertEtìèdinTiettbèiS^efé'eniB^ öaföirotógeméïhril'eijiitiltjrnuf ( bé»tetoici Öinbfe ónbrt béiaiibt} fjaêr DaictoiéóSiliöiïWsê iji«ïpë;Kmtêiibetttmlêhrt^ Diièp föé lijWén aebJiiprfieny BpferibirtèfjUjwiieni)^ ttdòjbinqWl ?imbaiï4be/ fonDrrènbeliup«ö>tft%ii
lanijijtr" · " ............
ttiogén bei^ -
Y^'ËSTÏÏi/riftlè'Mi^^.........., ,.„
X;# Wndé iJòììafeÌ^ <«
-· TOèrdé'de Aw^iègepubücdcrtj'iffiifêf^ "dra ÖfcAéralen ÉeaqBV'dé p-
itì'éfPótè'Cfereikiànieog^^ dit Vólcktopndë geduj/rende del
Trompetten, cflifegèduyrigh
iiPt'ince, eö ii niet Kea Penneuyttediu^ namlddaghs quam de Borgerye dö Wipencnj
's avonts wierde alotnme in de ftraten Gewy^» infonderheyt op de voÒrnàcmftéplàtìiSj gwno®·^' |
-ocr page 612-
cn OORLOG. 'tVijf-en^^emighfleBoetl 595
|
nitedaen zijnde vertrockcn de Borgers, ende't vuyr neb nietgeheelverbrandczijnde, quam ontrentf/i» ^ "„en in den avondt om 't felve in groote menichte Hanffen de jonge jeucht, fingende geduyrigh Liede- kent by haer gemaeckt tereeren hare Hoogheden. Dit ,iififooeepafleertzijnde, fonder eenigh ongeluck, S fijn Ed. weder naer 'tCafteel met de Gardes inde Trompetters voor fich, 't Parlement nam haer jffcbeyt «en voet ofte opgangh van den Bergh, maer de Confuls ende den Raedt, mitsgaders mee- fliehte van oude en jonge Juyden accompagneerden fiiD £d. il fingendo ende danflende naer boven tot voorde Poorten van'tCafteel, daer fijn Ed, van alle iffcheyt nam. Ontrent defe adie is rcmarkafael, dat hei wel tft^i dagen te vooren geduyrig haddegeftormt, maer dien dagh was't heel ftil ende fchoon weder, ende den volgenden dagh quam wederom wint ende fl:orm jIs te vooren: Ende behalven dat, vertoonde fich evcD naer't publiceren van de Amneftie ende ioo als den Advocaet ende Conful Serre, begon fijn Haran- guc te doen, in de Lucht boven het Tonneel cn het i^crhcmek, een Kroone, op de wijfe als UEd.de felve in de nevens gaende Atteftatie vandc Confuls ende den Raedt van defe Stad is afgebeelt. Dit gefichte van defe Kroone caufeerde fuicken blijdtfchap onder alle bec Voick datter geen audientie en was, foo lange die fich vertoonde. Alle de Werelt maeckthier op hare bcduydinghe endeglofTen, gelijck U Ed. wel kan af- nemen: Met remarkabelfte van allen is, datfehaer venoonde even naer 't lefen van de Amneftie, ende ièeriaegh, ende recht boven foo het fcheen, het Ver- hemelte ende het Tonneel, ende dat ducrde ontrent CM half uyre eer dc felfde verdween.
ATTESTATIE.
Vt\\itt\mfefiienhondertvyfenfifiigh den fevenden J, May, ontrent middagh, wanneer de Amneftie door fijn Hoogheyt jcaccordeert aen alle de In- woondersvan dit Prins-Dom, op de groote plaers van deC/>i« j op een Tonneel tot dien eynde gedrefiëert gepubliceert wierde ; ende het Volck 't welck te fameri wis geroepen, een nieuwen Eedtaen fijn Hoogheyt inhandenvan de HeereConftentijn Huygens, Rid- der, Heere van Zuylichem, Zeelhem, Monnicke- landt, &c. Eerfte Raets-Heer van fijn Hoogheyt, eode fijn extraordinarife Gedeputeerde om de faecken van defen Staet ende het Hof te reguleren > heeft men op de felfde tydt wanneer den Advocaet van Orangie begon te harangeren , een ftemme van vcrfcheyde perfoonen gehoort, foo van het Volck als van anderen, welcke haer oogen naden Hemel ophefièndej feyden verfcheyderaael Etn Croon, Een Croon : Ende die geié- ne welcke haeraenficht na het voórfz Tonneel, alwaer· wmeeflopkeecken, gewent hadden, hebbende ter- flondte na den Kemel gefien i-'-welcke doenmael feer fJwr ende helder was, fagen met groot verwonderinge in het laeghfte gedeelte van de Lucht een Booge, welc- ke refpondeerde recht op het VOorfz Tonneel, tìnde; nochgtooter noch kleynder 5 ende nóchtans verichy- nende grooter ofte kleynder naë dat men nacdcr ofte' wchterdaerby was, reprefetiterendegeén vòlkbmen Vu®'' alleen maeckiende een formevan een y®™emelt boven het gantfche Tonneel, gélijckalsde «childers om een Croon boven een Wapen té repre- «ntcren, aldaer een gedeelte van een Circkel maeken; tFndeiijck, het was licht voor yder een die khré JUè- f'^m te remarckeren, het welcke wonderlij ck blónck ^ genfiengelde couleurcn, geelblaeuw, ende wit i 'ooaengenaem ende wondërlijcfc ömté aenfchóuweh, yder een fij η aendacht di vértëcrdèn van dèOratïen we aldaer ghedaen wierde ή i^'óiü rrièt verwbndéringli «n ichoon objea te fien, welckeiwiet-fcHynelijck V4h V^f g^iondcn ij, om defe aéüëreCrbcrtien'i éhdé'té door die voortceckëh y dat 'de Croon Vab fij fe oogheyt, die hem van d«i Heöiei'gegévcti Ι^ί endè ^^■^^ter die hy met groote foetighey tènde göwfër- gouverneert, waer Vin dèfc Amnéftie éen «"^«ygcaiire ishem aeogeaacm zijn, ende eeujiigh- |
Jijckvaftgeftelt fullen worden. Ende tot gctüygeniflfe hier van, hebben de ondergefchreven perfooneri die ^ fulcks mede ghefien hebben, het met haer handt on- dertecckent.
BedarriJesi Rechtefi Predwes, Conful. L. Feliii, Conful, DeOrevo», Autrand. LaBometierei, He Drevon.
De Heer van Zuylichem heeft ophetvoorfcheve dit volgende Carmen in't Latijn gemaeckt.
Oum Bat Auraufiaca eonfirmatura Coron»
Antiquam PepuH lieta Coronafidem, Nendubiè Cahplamt^uodutrique CorOHi! \ TertiadeC<ehmiffkcore»atepu$.
C 0 Ν i Τ A Ν t E It. ' -
55meenentwintighften m9fpi^tec33ft:aaberirt0c ^ . Srtefai fccf{t£cS5emoriaelbanbci|eei;?llHiDafiaDiUC „^{fjf d' Eftrades trtlùrcetiDe ten cpnbc/ iJat CBcrne ReprefTa- ucn^^a·· lien becïceni fouöm moflfntoctbcnteccequffìtietjan nece be ïtctjuö^-iïafDtbfc^tabtMacftrichtfoategèn^be ij·^®' Carmel iten, al? be ^ngEfetCttcn biC ^tabtTongerCn, ift ter faccfte/ bat feehcc onbecfatt ban ben Koninafj ban ληβ J^jancltctjclt ban befelbe^tabigcboccttoa^getacEd ficK{it. na 5Dn Kioofter, bare upt öji toa^ gebe&aucijeêrt ge» itteefl: goubmbeboojt^&Iactjtenbdn toegen bei|eece l=icuc-©ojfi ban Keulen obccbeactenban.§>DUbfcata . j nitept bie ben <©ntfanger ban Ylem foube pleegen ili be i^eerliJeftBcpt ban Herftal, mitfgabec^ bat 0« Col» t legie tee WbmteaWtept tot Rotterdam ban be^fhljpb ■ pec^ ban Duynkercken fcube boen afuojbecen Ijet vat- , > geit: <!3p'teerfte ïibt becbOOjfSJÉeniOtfei^Soetfles, I bonben / bat afpiuac^tfoube toecben be cefcriptie bait, beaemelbe^tabtTongereni^hacei|o. .WSog. HSif». (ïbe ban ben fesdcn befe^ / ober 'i fuöject cafeenbe ben petfoon ijan G ideoii BrufTet aen be fdbe afgegoen/ al^ toanneec g^te t^o. jfl^og. op 't gebanebecfoech ban bc boo?noembe fócijglj^-ïiaebt ban Maeftricht naebec foubenbelibetecen. ©pöettweedeEibt/ i^berftaeh bat al noti) boo; beiteercngace]|o..)i@og.i@cbepu:;i téerbcn totbefahen ban be Meyeryc van 's Hertogen·?» Bofch in gebolge banbecfelbeccefolutieban benden, cn dertighften Jllartij lefìlcben aen ben Sfigcntfaart bec Veecken foubc bjecbcn aengebobm confecentie om, tot onberïingi) becnoegen / enbe contentement fonbec: p?eiubitiebanliJebec3Öté gevecïjtfgliipt/ ^etpointcon^ tCObeC^/ caechenbe be Souverainiteyt ban Herftal, te. befinieten 't fö bp inbfciele becifie ofte 6p fubraiffie Étibé. acbitraïeuptfeaecfte ofteanbecfint^/ bc^ i^jiiö^eri, toijle aen be boojnoembe (©ntfangeeban Ylem-fl|eê^ fcgj^en / bat bp pjobtfie aile becbece pioccbupcen foa^ be ijebben in fiate te ftouben ; bantoatamginpDit derde ïibt / ra&enbe get Vat-gelt, toelcft aen bie bati Duynkerken b00?n0emt binnen Rotterdam foube af». gebo?bcct toecben. Si^ beboojfjfaecftcbp be^eeren (©ebetiuteerben ban be pjobmtie ban Hol lande cube Weft- Vrieflandt obtrgcnomen oni in bf η haren bjeei bec geiBminuniceect te torcben / enbe toiecbt ben ï|ecc ban Gent becfocljt alle't geene aen bctóelgee melbe teec ^HmbaflabfUCban^iaricUcijcftbeBenttc maecfien.
©en ïiai:togï| ban Savoyen fcöjecf gelfcben (©ojlogg toat boltgt: sijnbemianttüoojbt öpbenotificatieaertöemBebani. .
N^tp Puijfants Sei^ntUrsi
- ··■* i^irtoeB
___ iiBUÀe*
üopwi
JAAytappris piar le 4!iplicat£i dé Voftre Letö« dejEêr du moiï de Mars ^ffé dontjén'ay pointreseuiefrafteni)» premier Originai, les'difièrents que Vousasezji J^^ff'- -· Meffieutt i ■ «vee Ie Roy de la Grand Brttagmi^Ofla mlt «n· nedouteiésp«qii' ilseeinet;eufen£iun fcftfibleiàépbi- gtianet.
Saint Martin· Brijemus.
G. Baflide. Ié. des LoHgeti Vekth.
H.delaPize. De Luzy. |
-ocr page 613-
594 S A Κ E Ν van' S Τ A E Τ
|
fdSf. firparUcoünoiflanceque Vous aves du paflìoncé defir , que j' ay pour 1' afftrmiflement du repos & de la tran- quillité de vos Pro vinces. 11 eft vray qpe j'aurois fujet d'en apprehender d' avantage Ie» fafcheufes confe^uetj- ces, fi je neconfiderois 1'entremife de fa Majefté T>«- Chrìflìenne les peut prevenir par quelque bon accom- modemen:, com m'il eft à fouhaitter de tous ceux qui, comme moy, font des vccux pour Ie bien public & en particulier pour 1'iflbupiflement des troublespre- fents qui farM doute pourroient s'entendredanstoutc 1' Europe au grand prejudice comme reprefentes > MelEeurs, de tous les Princes qui font interefles a con- ferver & augmenter Ic Commerce public &d'efloi- gner coutes les occafions qui le peuvent deftruire, comme je feray tousjours de men cofté vous conjurant de croiw que vous trouverés en moy en tout temps des fentiment d'une parfaite correfpondence a Γ Amitié que Vous me tefmoigné & dont vous ne pouvés obliger aucun Prince qui ioit plus veritablemcnc que moy, ».
Hauts, Wijfants é· lUuflres Seig»eurs, VoÜrt tres-aff. ^my vous fervis. Signe
Emanuel.
De Turi» le de May lótiy.
Superfcription.
, A Hauti Puijfants & Jllufira Seigneurs, Mejfieurs les Efiats Generaux des Provinees Umes des Pais Pas.
Ho. CHog. Heeren i
TCk heb uytdeduplicatevanU. L. Mifllvevanden fcanoe X fifden Maert laeftleden, waer van ick het eerftc 1 Origineel niet heb ontfangen > verftaen de diffe- renten ontftaen tuflchen U L. mijn Heeren, ende den Koningh van Groot Brittangien, Ghyl. en fult niet twijlïèlen datfe my een feer gevoeli^h leedt ver· oorfaecken, alfoo U L. bekent is de yverige begeerte die ick hebbe tot vaftellinge van de rulle, ende tran- quilliteyt van U L. Provinciën : waerlijck ick foude reden hebben de quade gevolge daer van meer te vree- fen > indien ick niet en confidereerde dat de tufifchen- komfte van fijn Alder-Chrifteltjckfte Majefteyt defel- ve doof een goetaccommodement kan voorkomen, gelijck'tvanallediegeenetewenfchenis, die, ghe- Hjck ick gebeden doen voor 't gemeene befte, én in- fónderheyt tot te niet doeninge van de jegen'woordige troubleh, die figh fonder twijffel door geheel Europa fouden konnen verbreyden tot groote fchaede, ge- lijck ghy 'tfelye repreleriteert mijnHeereiiii van al- le dè Princen , dÉwelcke in de confervatie ende verineerdéringh van de gemeene Coàimercie gein- terelièert fijn , ende lïgh altoos verwyderén van de gelegêntheden die dè f3yjB foude konnen fchaden, gelijckiqk altope van'mijhë fijde fai doen, U L. fwee- j-eade tègelooveri j'yatChyl:t'alIen tijden in my fult twviodéii 't gevóelen yah een oprechte corfefpónden- tieaën'devriendtfchapdièGhyl. mybetuyght, ende waer mede Ghyl. geenigh f rins kondt, oblieeren die waerlijcker fy als ick, Hoogh Mog. ende Illuftre Hee- ïen U L. feer genegeii' Vrlent om U té dienêh, Geteeckent. "■·■ Ewanüel,
^V0nTurindtn%<;.Mey i66f. '
HetOpfchrift :>■ Atn.de Ho. Mog. epde Ittufire Heeren, mij» Hee- ren de Staten à ener del dér VeireenigbdeNed^^ iantfcheProvimen. i
ï©at aenaaet KmaenaDetebooifiaöfaflftepjifmi tatimtot nEDcrlegöinsö bei· ontfianebiffètentcn tufi
, fclietl Eogelandt ett Itffm^aetaentie j^en jRcea^:
"" tfimöafraïicuc tJoojgljebjaBen/ al^ in fiaec i^o. tte' ban ben achrilen ^anuacp Ufllebm llaen iectr bm Ceseotwïntighfteni^apaen ben igiCf^ SSnèafTàixUE Gogh gef(i)i,eb(ii / ,Μΐ {)i?wn
j^rBIf
Ofte .
JlQeliie·
teHrSiin
«Ufl»- iflllDt, |
nen bmi foïutiebieijp aen be meecaem'rfteötfcen Μ diiteurs op bfc felbcc boo?toEtpfclEn tt atinoet hml nebottt / cnbf topbec^ te Bfmort bofïfli fouùe y h« 5p oocfe am be ötjemrïbe ieccen Medi»tcurs frX Öfijben behcnt te maechen / bat ïjp geen anbcci E fïaflinof p?opo(ìtien gaenbe bupten öebooifuefZ
SSfcSS t-^ubeberniS ■
<©efelbe iSefoIutie contineerbeniet aKbeaitmin-
tibe/ batpbec foubctoEbecsebenbjatöpetoccS fjabbe/ of toeï pbec 'tfeïbe foube bcBoitóm / nS menbansebupriaïj baecbpi^geblebtn.
3&eï|etc3imba(TaöeucBoteelfcl)?tef ban bm ne- hr '
gen en twintighften üKep ban bestoatcbecbolmnom enbeobertafibicoefcö'fttoal atn biebanbeGcrefV»'«fi7 meerde Religie m bÈ i>?obinrie in bepiact^ncnarmt Üf? Velaux , baec bte ban Marfeilk enDc De bjeembc 'Λ bif albaec iaooncn / be ejcercttie ban i)aten(0otitè bienfi tot noti) toe secuftelijclt Ijabben bctntoscii tent- nieten/ enbebiefeecocoffeltjciiVuarfnaetiflttad/ foo bat baec aen niet^ en nianqueerbe en te bcbjcfen Idm/ al^ tene openbare tnaflacre. ©bec bit mificattiijf: gtnfd ban openbami petfecntie/ babbm biebanDe Religie toegefonbenaen Monfieur deBuvigny, <$1, necael ©ebeputeerbe tuegensS be dSerefojmtttDc ftrrc: Ile in Vranckrijck, aHe Jiaeniocien enbe3(n|ituttifti om bte te brengen boo; ben ïioning{) / entte ban ène .jföajefiept af tebjbDfn fijne pjoteitie/ ommctlwt RecBept te mogen ölpbcn genieten beepercitie banöof ren eecïncfien ©oBt^-^bienfi / foo aï^ (jet bed ^atm toegelaten öab. ®it toeccft enbe beele jjacde bejegmin! gen / bie aen be <i5ecefoimeecbe gefcljieben obftalin't gantfclje öijcii/becooifaccliten gcoote behommetingm en naebebenclien / baec boo? becfcijepben famffienoat jSijcftateeebefouBen ftebben gecupmt om^arrteki geben in anbece Btanben / ten bjate ben (©ο;Ιοαίΐ ont^ fìaen twffclien Engelant enbe be VereenighdeNeder- landen. ^f geoutcageccbe iingelfi^e/ enbe anbfj;e<Öecefo?meerbeb?eerahe.®{tticn (Diente ben^ be Jlebeclanbcr^ albaec tot Velaux gcoffElijtft mi^banbelt toacen/ (jebben Ijace Machten gefonbm aen ben leonino ban Groot Brittanniencnbcanifp;f ftooge <!&bEcigl)epöt be «©ecefoimeerbe Cantone in StoitfeiJanbt oni Bace lï^otectie enbe intftcfine te becfoecBen bp ben l^oning ban ban Vranckrijck, toeft toe oocfe fcöjeben aen fiaec ü^o.|I3oa.niaffti'«ntn b'anbecgabbenanbcctueccltinliaHben.
^nbifpotitie ban be ïioninainne itloe^btttt^ gitf gecbe/ in boegen bat ara lte(iranfecbatie enbe bfioit bewfff ban b(e acootc#iinc^c feectoieitiptbjgff«tt· SS iacel^ajeliept öabbe alcerbe 6p €eftament bttfiw in bfdè^omefïDclte faüen/ enbeioiecbmallepulw' Ite gebeben / enbe l!ìe);cl^eltjche bebotien aenaetomt baaebjc^ om een langec leben af tebifibeutotsi^ toeittf£iibananeBocbe<©nbicbanen. .α?· ' , l©wtoa^aIbaccnocöaltppberto6ettBi6f'w w» bfiicft/. om (ïaenitó befe becfcöülcn eube opejiöawn f<« i©o?ïogf) ban be^gnaelfcöe/ alle SeebMi/,®^»^ meceif: enbe Ijanfeel acn ficö te öalen / e»öe öie te^ wr tcecRen/ infonbecöcBtaenbeginflefft«ictti>a©«^ ^ nigbeJlcbecfanben / toaec toe alie miDOeteitottti^ ^
tiïfiaRtaenomenfpoi)iooii)acbcenbeo«8ttoami!^
aweJïingen ttmi, lie b^iembm alii raebe ^feMCagcmentcnomteiiifponeren/ bafciwef o^
^e icwifiije jSatic/iönbjEBcmaetïitcencön^i/flw
eie bc Jöebedanötfcöe Lakenen eaSaywerck^r « ;Ö)ién^b?in effiect u» VranckrijcfcUtótcffWM nirt iipeublicatfe baa i»>enbace acciflin/^i^, taticp^/ nwet onb« be ïjant nionbriinealt^ww «JfeJWÖtf bora / ,'t tael^ eene (MteiöffiK |
-ocr page 614-
|
en OORLOGH.
//, nfrt m ftonöe acnaenomm too|öcn / al^ iaaeriiept/ ten üeelc tntie alïecïjanbc gljetupflcn ijet felüc in 0« ^tfoD te toefen ijEcftfaEcttjaöDfii.
linfnflabDe biec in,fao?raanöietti)EtIoorcn25iHnei iÈiiDtfrfje Eaecften-ïjanDti / foo öat bie t'ceneniael üerUallen. ®ot Sedan öaöDc men alle manieren hflti nie"^ inbentien aengefocötenDeaengelfcijtom tu Hollindtfche Laeckcnen, enöe ijetHollants Lin- den nae ie bootfen/ enöetcpaffccen / taaec'tm03c= «jcit/ DocfjmetfeecfotiecfuecejJ/ /atotBCooiefchaöe IlrtflcnlcOflfl^i· 5^ESpaenfchc> endeNederlantiche, ende de Engclfcbe Itaecitcnen en tuacen foo toel niet na Qcinactftt in ©^ancficijch / ai^ ooch met öetLin- «en , of 5P üfcfcljilöen feec mtccïteli)cltmeti>et)oo?f5 bifemöe Stoffen / foo (n öeuciit / inlupficc / enlnfon= hfchfptooch in piij^/ enöe omnocijtan^temogben cìcualeten en in alle maniecm/ footoiecbtbecftaen/ tot mm üJtlöe perfuaÖccenaKe jcanfe j,i©anufaetu= tm fouDen paflecen alle üjeemben /Ja men {jaöïie 3ta= Juticil aeniaecftt tot Carfonne in Languedock b00?t mb'flcöt eiiDe bectoont / enöe oecompaceect teaöen tnöe mtt ÖC Hollandtfche Laeckenen, enöe alle fte Matial^ DieOarroUetgecoepentoacen/ baööenalie nioetcn öccftlacen / Dat öe SEaecfeen ban Carfonne ban örtfr fatture / geljjupcft enöe toaetöpe fouöen toefen / οΜύΕ Hollandtfche, enbcöelupöenöiefoobantgeta- lm fp?actltcn / toacen aengcnarm/ enbe fouöen Daet oDftfabcui; genieten. H' ©nOft anbrce boojflagen toaé baet aen 't l|af cene f?iiiif-ni£Uù)e aen gebjaeljt/ boo?een£nvoyébanöenï|ee- ^ KÌicut ©o?|l banBrandenburgh, tot eenen gcooten S'hanbclcnöe traftjcq tuffcöen Vranckrijck , enöe öe h· ip)8ö-gcmclteilieuc-©o?fl/al^ namentlijcft:®atöe ï?' iicuc-©o?(l upt bat liijcli (aeclijcfeé foube tcethen / joii. fnDt in 't Ooftèn enöe Noorden > Debiteren een groote qiiailtitept FranfcheWijnen, Sout,Granen, Fren- iche Laeckenen, enöe allerbanöc Jl^anufacturen ban iiif ^tie/ enbc De ïicui;-©o?|i foube bjeöerom upt fijne aLanötn ©?anc&rijcfe betfien met Ruflche Lee- len , Hennip , Houc tot ghebouw van Schepen, Mailen, Piek, Teer, Henpip, Was, SaJpeter en Wollen, φί boojflaglj ban De ï^eere Ceuc-Boi|i fou= tietefen/ bat alle Defe Snaren gaenöe enöe homenbe fwDtn üEtboert toerDen metenin JFcanfcÏJC^lWPen «pt fecclttre ÏÜaben^ en in Dit iìijcft Dooj Den Coningf) tEojHonncccn / boel) allrs? te bjengen cnDete ontlaben/ «Φίΐί Elve tot Hamburg ofte aiiöere piaetfen toegen^ Brandenburgh opl Die Kebiete boo? te (lellen; ®an mtnina^ baec meefi geinrlineert tot eeneJIabeofte glartfc bm ïjeec ïieur-©o?fi toe Uomen inDeOott- Zeegckgea
^e boo^pöe Envoyé nae menige conferentieu glK' ËabtteJjebben/ öarr obtr met belgeere^ntenöeut Colbertbertcocl^ na Roebelle, om fïeg op alle^ nabec tiinfbjmrcm; ogn onbertuffpftintoiectDei^ect^tal· WKjte BeJnits öaec bertoaebt met eenpiefent ban ne- gen fchoone Pierdenboo?benl^oningg/ omal^&an iiif fattiti nabec te beïianDelcn.
bat ftet debkbec Groovc Lynwatenban Nor- nudifiQ sntic Btitcannien enöe bmtcfclt ban Öien noe Weft-indietk Daaefiicf»^ meec enbe mcecbecbiei / eaöe Mt bftiijjfpöenaljemeene I.upDenban öe ftanfeije müt! Diebaec aen plegeateaïlMBöcHcn &aceHfjïtei tai {«(i tetoinnen/ niet langer ewlionbcn f«bniitr«i/ iw fgii meenicbte ban bien enöe bananbcce jaeïrin= fif" upt Ijet ïiijcit bittroclten / unöer anöere am baet TOcianbtncbet teflellen/ oocfena DuycOandtenDe «rcctnigijöe Nederlanden, inbiavseboojeenigcSJa» jw morfjten Bomen te gljettietm/ tuatejceraptieiaan wiunbpgcatieban DebDoaBiRi8PfEiniein.De®|obint: ^nbaetjpbaetnmenöennibatifWtón. «©abecDffe wen tnebebeel Manutaaiuie» baniiftaet/
™ toemaetfefei^ öie ten Sïp baffveeic Miliioenen
JfftiM ttptliaiïSijikplsscB'tf.toaiöeubficfOBöen/
•^ttefuHenraalim/ &etoin7ÖaiitótaIi m.Vmndtr m, aUba öé JBecdtaïöaesfeecinaeieeniitoietbt/ moe Luyeïgshe iifliconfumptiei bfltlfeöaniS|»J0flMÖ
nu «nsefo^t blebea tqjiAen /ouÖtQ «η&αχ to |
BoécL· 595
fcboone €apifferpen bie boo? balf geit niet ftonben töer: r A A κ. ÖcngebEfaiteert. '
©en vijfden 2lunp ter ©ergaberingenofbmael · booit gebjacbt een JiBemocieüan Den Jgeee «Êrtcaojbi? i^ooaij naci^ ?tmba(rabeuc ban Vranckrijck aeuOaetlfoogö ^OS· gbeseefenteect Dm tweeden befer loopenbe "ί^,ί to» JEtiaent/ bonbenbeonberanberenbetfoeeïi/ tenepus γειμι»- be alnoeb fonbet becbet: bilap aen De ^cbeicn / Öe V re- tie nan de, bejuftitic, enbe ben Edcimm, webeöoorenöe öe ffr«ifcbe Weft-Indifche (Compagnie/ gepermiti ïiö»; teert foube mogen toeri»n met bare inaelabrn^t^oebe^ pen. ten enbe Coepmanfcöapprn upt bcfcataiibentebccs treeften $ ^aer op jiju be J^eren <i!3ccoinmitteerbè föaben tot Amfterdamgeautgotifeertrnitgbefen/ De b0D?f5 ^cöfpen te laten upt loepra / enbe bare gebefli· neeröe repfc boltcecfien/ mit^Jjaeralboorcn^tengei noege gbrbl^^m jijnbebatoefHbe^cbepmbaojbé betoufic genccale intetbictie/ Öegemelbe Weft-lndi- fche «Compagnie babbentoeMjooit/ cnbefulcR^cf^ feetibejtranfcbe^cbepentoareiigbetoeefl/ enbe Dat met foobanige ber boojfs iitgelaben li^oebcrcn enbe Coopmanfcbappen / al^ jiaer foube coufleren / boo; bate ban De boo;noembeintfrbirtieinbeboo;f3^cbeo peningelabengetoee(itc5un; «Sbocb belangbenbeöfi (i3aeöeren euDe jiToopmanfrbappen Die na bate ban 't felbe interbict baet uine foube mogen toefen gclaben / of ooeft na bate befe^ ηοφ (ngrfcbecpt toojben / bat booten bienthalben finaiych te refoibcren / geboojt en ingenomen foube too^bcn/ 't abbij^ ban bei^eeren «iSecommitteecben upt betcfpectibe<Collegientct?lb= miralitept tegben^ JKSarnbagbtoehomcnbeenbeachc Dagen bifc bertoacöt toojbmbe/ om'tfelbe terzet·: gaberinge ober gbebjacbtjónbe/ al^ ban nabet Dien aengacnbe te too^ben gljebifponeert / fuIcU^al^tiaec ejrigentie ban faechen bebonben foube toojben tebe^ Öooren. ,
Sebert be quabe rencontre Ijan ben i^eet ban Waf- fenacr tegen be€ngelfcbe/ Rtcegb ben Heer ban Beu- {."ïff^'. ningen lafï om eruflelgch aen tegoubenbpbenl^o:) naniieïi ning op be prcftatie ban 't geene toaer toe bet iCractaet ^mtit* ban 3iniantie frin .flSaiefiept ba^ becplicfitet $ J^p 'I^a Deeft (icb batriijcft naerben ontfangb ban nae tig tutu St. Gertnain begebeu / enbefoo bie ba^ al^ De bolgen» ftceiir^, bebefleebt met bifiteren banaHe be §eerenban Den Jlïaeb ban ben Coning/ enbe fünupttec(iebiijteen< gcbient/ om met aUebebent&eiijr&e rebenenbefelbe te boen begrijpen/ bat bepreilatiebanbctboojfsi^rac^ taet niet langer beboo^be berfcbobentetoeröen/ en te gelgcb aubimtie bp befen Sloniugbberfocbt/ om fultic aen fjjtie ,lBajef!rpt nabcc teremonfircten; «iBnbei^ ben uptff^ ban alle fijne beboirengrtoeefi/ batfgne .WSa jeficpt geanttoowt beeft / bat bp batclflch ha 't in» Romen ban be boojfjtjjbjugcnfijngbcbac&ttn baböe laten' gaen ober bet geene bp Defe gelcgentöfpbt toaer- gcnomen bicnben te iueröen/ en bat fijne ^aieflepr ba^be goct gebonöen twee Courtet^ te boen bèrbeerbic Bben / D'eene met ojbjc aen fijne .iBùi^Ìeeii aen öe Noorts-'Kroonen om Diligentte te boen/ ombeincli^ natieii bactbeencn tep^pareren/ Dat met öefelb^etiji biuc^acrlgch^ tot boo?beel ban baerl^oogb J©ag. mocgte bio^eti geflooten/ mbéom alletlraub^jfju: biciable ïïefi^tie enbc engagemrnten metbc<t§uge{e ftbe tese^ te boutoen / bare toe fijne Hàajffiept aarfi 't trebit ban fijne SdlliiWtie met be twee Itttooucnfowi beöoeitgeBien «ffirtbcbeanbcracnfijne JBaieflcpt^ 38rabaffabeuc^ in Engclanc, berWatenbemet bupbe. lijcltt lafl/ om te reboubfcren bate^fficien/ om te bebben ban ben Itoningb ban Groot Britcsmnien fpi^ banige reöel^che boojfiellen bon ^ccomntoöemettt / bitnet boiQ befaechm mocbt^ toetben gcl^iecbt tot een Acojinnjodement,; mtt Denunciatie bant^ont? ficntcntffi!tow1UIdS|S/De»oninaBcj)oui)eMfeuùe3nij/ p«ctponi ban gareK^Oi DIos. Riefen/ «neen In 9Ilienti(!iBtet:&i! frlbe te bolbp^ ; ^yn ü^aiejltept gêi^ bEcttef.Daecbpgebbebt/ i>et|toinöec,öaeotbn on^ia««iijifeten cenööcbew öopiDteJmeflö foolwnöft^^olutie foute tiemen/ bat tott^o® .lldoor.a^eeibfflbaenfottDejiön/mbeDattUiieja^ ^öi^liiuwclt ottibeti iéer ISin&afrebewHoiiiii |
-ocr page 615-
590 S A Κ E Ν van $ Τ A E Τ
|
iKonineban Engelandc befc®ictotie bJilDcacb?upcftcn om ien οοεύβ errlijhe b?el)e te maften/ toant bat öp an= Detjjnt^ fijn (©eallieecbm «iet foube honnen berlaten. eaic to. JKte· Örttien ben $?ecr Boreel Qelafl / jc- immt beet bEoöemelbecencDntretep?ociiceren/ opbatbie Öi banbeiföfbfclantfcbe^atie/ bjooncnbcenbebanbes ml., lenöe tot Nantes, tot Roebelle, cnbe tot Bordeaux, #tanfe Itiitfgabec^ in anbtte ^teben enbe^Iaetfenbanbat (ii- jiycn mocöten toerbfnfnWöbeπ8Φ^oteflcccttfBen^ Vooit oHf infolentien enbe Djepgementen Die men trgen^ Ijacc «tfit. pleeöljbe / aï^ mcbe bat Oe 3fngefctcnen ban öaet Igo. 11^00.5>taft gee-Comniiffien ten ©o?Io3 öebbenDe / OU enöE tegcn^fjareBpanben/ met bebcrobecbe feninSee/ baecinbel^abenen/ fojten/ iijbicccn/ f nbc Jjtebm / b?p enb< onbehotnmett niocöten in Ko= men/ enbe becblijben tot Ijateretcaitte/ totcepca= tie/ toemaechen/cebiettiat lement/enöebecbecflinöÖ cnbe anberfint^ becbec / foo al^ be iCcactaten ban Ifantien niJ fto?t^ nocft ^nno fefthien honderc twee en feftigh bcrnieutotenbeBcainpIiceecttoaren mebe bicn= genbe/ enbe aelijcftai^hiaetlijcfti^bebonBencccipjos nudijcR bp ben Coninob enbe gaec i^o. .jKog. natabc=
lltcB in Öet twee en twintigh enbe drie en twintighlte SJttgcheï : 3©aec in foo beel geobtlneect cnbcgUc-efi ftctneettiii / bat be (iommi^ van Timen ban Schoon- hoven , .feebnlanb^ tloopman tot Nantes, bie in heffjteni^ albaec toa^ geftomen / om ( fo gefeeöt toert) Bat fip 't boojf3 Commiffie-fcöip bc Hay foube fjeöticn gepjobibeert ban geit/ banbibje^/ enbeanbecebeci berflinge f c/ be felbe Commi^ bp eicpjefte o?b?e ban bati^ofgdafitoa^/ontflagmtetoecben.
(Centweeden, batuunafoolangefolliotatienepns telncftbetficegenenbeop-gemaechtbja^/ beacteofte De beriacatie be^ ïioninglj^ fomcnicljbulbigbecfoi^ op be fcljjifteïijefte becftlatinge ban ben teet ?(lmbaffa= beuc «öiabe d'Eftradesbcntwaelfden JBactpfefthien hondert vier en feftigh, in ftaet ï^o. .fBofl. ©ecgabes tinge gïjebaen/ bpfeö?iftelgche.memoticnbaec inne berbat toacen/ aHe be ejcatte 38 ttijcftelen ban 't tjoogit gemelbe (Ccaetaet opbenfevenentwiritighften?l!pjil fefthien hondert twee en feftigh, tOt Parijs gefiOOten/ raftenbe be Com merde, Navigatie, Marine, Vrient- fchap enbe Confcederatien, entoelrUe ^^eclacatieaen aïle parlementen enbe ^oubetaineJ|obenban Sfufiis tie/ infgeïüFh^ ooch aen be lïbmiralitf pten in V ranck- rijck, enbeBrittangie, nu eenraaeltoarenafgljefon» ben/ baec ban ban fiaec i^o .J!föog.<0nberbanennu bjpeüjcR en feecfteclèicii fouben ftonnrn genieten.
(Cen derden, fijn oocfi bOO? bcu l^ertban Beuningen Lp ocrafie goebe <0fficien gbebaen / bp enbe aen ben i^ertieö IVIazarin ït. «©oubecneur in Brittagne partii cuIierlöcR/ op bat bic ban be^ïacberlantfeSeiiSatie/ toooncnbe/ enbe Ijanbclenbe fn fjjn <6oubctnement tot Nantes, enbe anbete ^tebeutoel inocJjten toerben ge; ttacteett/ enbe gfteruftelijcfilebenbupteneenigfjebe: Rommeringe enbe gebaer onber (lin protectie / 't bielcft toelgemdbe Due Mazaringoebriijchfubcfeecofficieui felffelt belooft üceftte futten gefcbicbrn. i;
^Ι-ηοφ in Juiio bleef men in Vranckrijck öetfe- co'urs berluiercn op be Mediatie, enbe ben#eecban Beuningen bejegenbe op alle fijne beboiten geen anbec fiitiéfettie al^ bie men pjobifionelijcR fton binben in ge; ceitireerbie feer pofitibe p^oteftatien ban bat be^ Ito: ninsö^ intentie in't geen fijn juaajefliptljem tot anfc= bioojt {jàbbc gegeben/ feetflnceecenbcahoitieabia^. ©e ^ bien confo?m afte feöiehen na Sonben/toas cen fonbec uptflelmeteenepp^effebectoaett^Beeaen/ waec be gebefiineerbe na be Noortfe Havcn baec na. i^bocca^bmt t efaom bonbefelbebetupabc mm
Bern bccftact ftombc ban bc fucceffen banfDne.ï!föeef firr^ 3E)ajpenfη (icij fiaDDe ee-rjcpliccftt ; «βύοφ Dat öp alinoti) niet beiDccftonDcuptten/ omfDncefficiru ijan Mediatie jikt biucfitdoo^ teniafim/fnbeDattmi= ntiifcrcftoitmtgOtinDefen feuDe blöifim/ toatban be Difijofitie tot ©jföe in Engelandc te toafijten üiap /
ofte iiict i Sönöcffitn: Datfunc .üeajffi. fïtij in Öf boo)= |
feet tebefÌberercnbairjare]^o.|©os.fiidrttei)ttoabert '
toe bjcngen/ ontrent &et geen be conriufìebonliMr faechen met be licooneu ban 't Noorden foube tnacm '—" ' retarberen / enbe particulirrlijcft boo? foo beel Dene- marcken aengingli / ontrent bc hlacljten bie oberbcfd gcfrpbe nientoc jFabjijchcn ban ^cljepm op Noorwt- gen cnbe obf c frauben in ben Orizont geöaen toierbm· «énbc booj foo béd Sweden briangljöe ontrent Dchê! toufie Eluddaticn vanhetElbinghfcheTraftiet, hf- toijle men fonber ben anberen baec ober nnber te btr. fiaen/na 't oojbeel cnbe Renniffe ban bej^cictnalöaèt noc5 in befc noeïj in anbere geleaentfKben in ooet bet' biaci) met Sweden nift foube Ronnen homen/m onticc- tufTcgen fonbec efftct ban be Eluddatien booöcliifft te Bcnieten/een occafle foube open laten tot fiaöiae Warfi»
ten en meer en meer biffibentiecn berbiijberingen.
i&ebert bonbtÖP bp be ü^eeren Jiainiflerg meer noti bc bifpofjtie om 't geentenboojfs epnbebp g^ebjacht toiccttoelt'appicljenbfcen; JiBaeralfob'abbijfniban btn Üccc ^Ombaffabeur ban bie Croon upt Londen in 't bcBin ban befe bicerR Ijerbiaert^ ober s^cbMt/ mebe b?ac|)ten bat ben Uoningö ban Engelandc nat bede inflantien op nieuto^ ïjabben aengenonienbin= nen een bagij a twee fcfeiftclijcR pjopofïtien totecn J ?ïrcommobement ban fijn 5«jbe ober te lebccen / foo ij ; beniiectban Beuningen al-Hoel) uptgefielt Dpljrtaf. ' toacfttenbanbefdbe. l
«gpnbflijrh ben twee en iwintigftengulpf)ceftl)e I ïicer 9®mbaffabeuc d'Eftrades in gdebert be notificatie ì ban fecour^ tegen^ ben 25iflci)op ban Munfter. |
E Comte d'Eftrades A mbaflàdeur Extraoidinaire ejMi, | j de Francc fe fenc obligé de fairefgavoiraliurs Φ' ^ Seigneuries que raffeilion que Ie Roy fon Mai. tmimì Are conferve pour leurs intereft» ne luy permettant pas fut^ I de foufffir que les entreprifes qui fepraétiquent contri «jm
cet Eftat viennentaeffea, il recherche les moyens le ^ira· plui convenables pour lesrompreoudeftourner. Sa' ; Majefté pour ceteffèön'apasfeulementfaitïnCnuer a Monfieur l'Evefque de Munfter que s'il forgoita quelque maurais deiTein ou voye de fait contrecet Eftat elle s'oppoferoitfortemental'ExecutioB, mais ayant depuis appris le Traitteque cet Evef^ueafritevH le Ray tie la Grande BreUgne & que la chole prelfoit ptui qù'elle ne croyoit, a envoy e dire^ement vers !uy, une perfonne exprefle pour luy declarer que t'ilattacqué les Eftatsde V. V. S. S. il trouverafes forcesaleurtefte pourleurdefenfé & depefché un Courrier a fes Ambaf- fadeurs Extràordinaires en Angleterrepour coavierde fa pan le Roy de Ια grande Bretaigne a vouloirentendré a une Paix & luy faire connoiftre a tempsqu'iipeut pui» utilement employer fonargentqu'aparmeriedit Evefque & le faire agir, & fa Majefté non contente db cela 8 defia fait parler au Marquis de laFewtifutw paflàgedoBC elle auroitbefoin dans le pàisdu Roy fort Maiftre pour envoyer une arinée aufecoursde v. v; S. S. clles n'auront pas de peine a pres cela fe perfuwei que le proceder de^fa Majefté enee rencontre ne peut eftre ni plus fincere'ni plus cordialpuis que fans atten·
dre qu'elle en foit requife elle/? for/eeMme/m iafU feule connoiflànce de» projet» dudit Evefque a preve;^ nir & repouffer les maux qui les menacene, fin» mefmo avoir efgard que i'Evefque de Munfter eft un de fes Ah lies de la iigne du Rhin, mais commefa Majefté» b'Oj voulufansdelibererun monnent faire cesdedaraüoni auffi fortes qu'clles font&qu'il l'engagé a ne pouvoit
s'empefcher de les cxecuter ficetEveiquépiffeo·"'®
non obftant celaa l'accompliCTement dutraitte, tait avec Je Roy de hGrandeBretaigne. V. V.S.S juge- ront bien qu'ileftjufte auffi&eltd'ajlleursdublende
uran- /u ha-ililì_________!__i____t.^nafndete^
l'Eftac que fa Majefté pour avoir plusde rooyen de r^
^—i- i-j;^ ^ -n- .-------—^u'eiieluy
........... Vifiairede
iiagiirantcnceiaciied-undTffin-enipirticu·
liér dudit I'Evefque avec le Comtt de Stirm quMJ
tenir.lcdit Evefque, puiflè luy prómettre· qu'elle luy
fera donner fatisft<aion par V. V.S.S. furl'iifiaire°f
Btriule.mfao
Province de Gueldre protege, en quoylei autres ^ vince» n*ont aucun intereft & ce n'eftpropremencp^
ler, qu'uu procesqiii ne doit pas caufer une guerre^ d!iwue»?tiiacw de i'fimpire pourröieót tos^WJJ |
-ocr page 616-
cn OORLOG Η. *tFijf-en-veertighpt Boul f^^
|
prenireifltereft pour de plus grands differents qu'ils tSo)· ^Qt a defmcler avec V. V. S. S. outie que le monde eft jflezperfuadé que cec Evefque abeaucoupdédroit de foncoftc& que fon Evefché foiiffrè notablemèntcn rttte ai^re de Borkelo», fa Màjefté ne doute poinc aut^ irqueV.V.S.S.ne crouventtrés a propos de pòuiTdr eli mcfme teróps fa Negotiation de l'Efchànge de Éyn- ifTii ouelles ont defia quclque diipòficion afin qué'pair lionpuiile eftre aiTeuré querEIedeur deCplógne , nuoyqu'il arrivé né fe jpindrà paS aüdit Evefque. Et fiMajeftifuggeïöitinefme a V. V.S, S.qu'ellée trà- vaillaflènt de bonne heure a fórtiiìer leUr arniée dë ter- re par de nou velles levéés eft AUetoagne afin qii'él]<!s tuflèht un corps prêft a fe öndré aa Geia én cas d'attà<iue fi leur prudehcë &Ieur botìncpolttique ne Jèür'cöd- feiilóitpas là nècèfficé décétté pfécautioà qui rièférà pasmefmé inùtile fieur difpófef plüitó'ft les Anglóis d'emendre a uà accommodcméiit, ce qqi féróit le yrày mo yen d'srrefler tputes fo'rtei de maux dàns le'iirs four- ce, ainiì queleRLoy fonMàiftre lefoùhaitcardefn- ment& a quoy iliache de contribuéi, de tòut ce qui pcutdependré de ion pouvoir.
DEaGtssfi'ÈJlradts, extraoi-dinair Ambaflàdeur \mVra«ckrijcki gevoelt fich véfòbligéért, crii aen haer Ho. Mog. té dócri wéten, dàt dé af- feflie j die den Koning fqn Meefter conferveèrt,voor hireintereiTenhemniettoe enlàtèritegedulden, dac dcentreprifes> die fich tegens deièii'Stàet praftiferen, tcneSèfte komen. Dat hy foecktdébsquaemftè mid- delef om die te breecken, ofte af tè keèreh. Tèn dien efliaeenheeftfijneMajefteyt niét aileeri doen infi- Bueren aen den Heer Biflchop νώ Muniier, dat foo hy droomde toteqnighquaetdeflëin, ofte wege van fcytelijckheyt tegens defen Staet,Ky tegens de executie krachtelücken foude oppoferen. Maer hebbendé fé- dïrtverftaen hetTraöact 'twelck dien Biflchop cfiet den Koningh van Grcot BnVfeem'mgemaeckt heeft,ea àt de fake preflTeerde meer al> hy gdòofdé> heeft dì' reèdijck eenen expreflen perfoon tót hem géfondeh, om hem tc verklaren > dat foo hy attaqueert, dé Sleten ofte Landen van u Ho, Mog. hy fijne machtén voor finoogen foude vinden, t'haerlieder befchérmihghè. Ende heeft gedepefcheert een Coui-ièraen fijne e^xtra- ordinaire AtnbatTadeür in j omvanfijaent wegenden Koningh van Groet Brittamiie» te verma- nen om te willen veftaen, tot eéhcn vreede, ende hem by tyts doen bek'eiit maecken, dat hy veel nutti^r fijn Relt kan gebrayckep, als dien Bi^chop te nentcdoen^gerën. Voörf? fijn Màjefteytdàé^ niette vredën, heeft den Marjjuiii'düa doen fprekcn oveif de pairagiépj4iej^y.v^^^ ήόοαβη (ou- den hebben , dò^rdeLiu^ayu'àenKonigg^^ MeίI^e^,omèchL·éέertqfericίeb'tóVüfe(»^^ .. ,,ι ........ nfictt
fte ijckfte Majeiteyt βπΛ dierencp^tTeiiiet finccerde^ Bochte cordiaelder en kan wefeni -^vyyl dat fonder te wachten, tot dat zy daer toe vei-Ìqf^t we^én ί· h'y fichi felft daertoginlate,. pnd'eqBlglpijkéniïisyan^^^^^ je&n dcigemelden Biflchópsi-om vóor te konsra en te rcfpouiéren de onheylen dié Bé'^drey^iieiiitó'zijn, Sonderfelft r^ard té hebben, <fw dén Biflchop va» Uuaflti· eei) van fijn öealiiegrM, van deLi^è dö Rhynszy. Maeralfoo fijne Majciteytwelgewiitheeft, fonder een ogenbiick te deitbeieren defe yerklaringen: "doen j alfoo ftérclcfdediezijfli; .endathy heniéngà- geert om fictfniet te korinenVerÈiadcren dìét'fi;^<!<:u-
teren, foo dien Biflchop verders tègeBijiató
« dat toc.accompÏiflfcment gemae^t
den Kociijgli van G'rmt ÈrittMiih». UwqìHqc®· Mogentheden fqllén wél- ooide^ìt^^t 6ét oock' rec^fH W w η des
0« iijue M»)efliyjt#de meefc widod (al konnen.fuïö y ^den vöorfe Biilchop be^cViteÏej^n * miifl.4at
r™ Mlopvcjdat hemfatisftéiïiefid»^^ «laecke nnBfrktloo ,»1« datfr ontreet eict ager^gi *· van een partiodier difiFcrent j van den voorfz Bif-, ""Op, niet den Graef van Λ/ίτ»», «Üe dtfProYintie |
van Gelderlant pretexoerr,waer in de andereProvlntien 166Ì, geenderhande Intereft en hebben, en't cn is niet ey- ^ ^^ gentlijck fpreken j dàt een Proces *t weick niet eenen Oorlog en thoet veroorfakén,waer in (fendere Princen des Roomfchen Rijcx iri't vërvólgh fouden mogen in- tereft nenien, énde veel grootér vcrfchillen, dewelcke zy mét uwé Hó. Mog. hebben t'ontvirinden; bovea dat de Wérèltgenoegzaem geperfuadeertis, datdiei» Biflchop véel rechcsop fijiie zydcheeft, en dat fijn BiC· dom in die faecké van Bonulo merckelijcken lydt. Sijrt Majeyftéyt en twijffelt oockniëtof uwe Hó. Mog. eii vindén wel ten propoofté, op defélfdé tijdt voort te dry ven, deNegotié van de verwiflelinge yin Rhji- ierck waer fy aireede eenige difpofitie hebbcii,ten eyn- ,de dal meri daer langhft verfeeckert mocht zijn d« dea Kèurvorft van Kï»/*» ichoon 't gefchlede, fich niet yëryoeghdè by, dén yoorfz Biflchop.
Ênde fijn Majeftèyt foude oockielft radeo aen Ù Ho. Mog, dat zy ter goeder uyrearbeydeden, om hare Legers tehnde te verftercken, door nieuwe wervin- ghe in Ottpflanài , ende ten eynde dat zy een Legher mochte vaerdigh hebben, om met dat van fijne Maje- ftèyt te conjungeren in cas van attaque > foo hare pru- dentie, ende hare goede Politijcquen, haer niet rade- den de nootfaeckelijckh'eyt van defe precautie, endè voorzorge, de welcke fe fs niet inutil en fai zijn j onl àeEngelfihe te eer te difponfiren, te verftaen tot een accommodement, 't welck wefen foudë denwaerflen middel, om «φ te houden ende te arrefteren in haren ftroom ende iucces alle foorten van onheyleai Zop als 't den Koningh fijn Meefter hertelijcken wenfcht ^ ende waer toe hy tracht te contribueren, met al *C gep- ne dat van fijne macht kan dependeren·
^£üeecdeLionnegal)tieacn Dmilfe» bdn Beu· fjs^ Dingen teKent a^a'cHt Dat beu itonira banVranck- tcfio^ rijck bon goetiec-bantit naericBtitiae iaööe/öatöet Bljfctl tUifrtKtl öeniloninBÖ ban Groot Brittannien, Β^."»'* enöeben ^tffcbip banMunftér foutte sgnseconcfc' eng». ^
b^rebia^ gdË^^/ lant te bat bmfdbm2gi(rcöoptoe^lban#^£nenraóctfc temetmigbOelTepn foo te becmotùtniàa^/ teaeti0 Vtaeè bttJ^tait bit Vèreenighde Nederlanden , moe bat ontwt· ben (jooa^^gemrlbmïtoninglio^eb eebonbtrtbabbi/ (tut· pemant ambenaemfltenSmffcgdpaf tefenben/ om Oein baec ban fedeufddcK af t^ manen ; wm ap t^ gf)eïefen feec&ec JH^omociRei b«n.bfti i||ee):« «iB^^abe d'Ëftrades, ortcaojbinan^ KImbaifrabeuc ban tien]i{(b= ninaö/ mcbe 'tbijoirjfubjiïtconcecnecenbe/^léoocft raecftenbe bi teffitutie te boe«!öfn£ftimeGrilleau·, iHoDpmpn tot Nantes , ban feeifttt: fïjn ^cÖip BÖe' naemtbeHoope, met ,fijn labinBebangefò^teJ&ùpi ben enbe lïïalfft/'t toricft ftomfoMf banDordal m ter: landt , ben tweeden JBeplrfi-Iri^m in bemontban tie Loire, ùooi?bei^ommifljc*bàertià Jan Haye, ,toooa nenbe tot Medenblick,senomen/enbe tot M^enbiiclf opse&iacljt : beec op
wemacjed Copyelgche&efonben aen ben^igeecevefl BeuningcB tmt o^^ om oen|AoninaÌ)befient te mai ί«η / bat Bate Éooali iBogt. ban bjbecfcöe ft^ten enbe boo? becftörpbe öwSDm. confonaiite aöbKfién tnbe abbetrtintlen belionien hebben / bat ben aSif? fcijop ban Munfter met ben ]fe>Hi«B batj Groot Brit^ tannien ^abbe BfflootfH feBcr4ffOóit/lxjaec Bji bfnfels b/nföoniiiB baiiOroot BrittaBnienarnbenaetìvftsrt Biflchopijabbe beïooft enbeooffiibPOiCinBeöeejtü^ beitpit^ gefucnerrt em tonfibccabei Bdb^Mbteoii^
bfc reripjoane^beloftcbanbcn fiiben aSirtcBwemi^ con^bec^ei Φο^? ban^uptecen en Stn£E|)t£Ìtap<bf been tebjràscny enbeba^meÏe ben^faet Dee
eenigde^Nederlanden byantiÜEg téàttacqu^m/: l^t oocn ingebolite ban bien geoQte ItcDtiaBm lliii^
imetht bircbei^ bat br felb^eo^ baec rabopmbé^ ftg^iMiilcte Ikteatateti / liojftetvjen jc^be^^bcn aenöefbfPi (tm «ibeip txRëeuEbeiff
bati Keulen, enbe Öen j^altó^ bMtKicutorgii tcif beeie ghebifponeptt pmmetlie/ii φΰέ
pactpeTn te tceben. ^stt üp #eere ban Bpuoingen bert |
-ocr page 617-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
töif. Boosij-3iöatl)tc ïioningö boojt^feuöe&tbbmtebcs „.— ' öanc&enboo?®ne3®ajtltepr^ goeDeopcfciJteslJfnc, öentbept in öf ff η / acn öefcn ^tart öEtoont / met bf cs foech om boojDcffdfi^ Dooöb-acnflenïijcft crtbit Btop= gemeliie^uptrcl)e30o2(ien ban alle macginatien tot iiaDfdban ijtnfilbcn^tart/ fecifitfriijcft teüeïiacte· ten / ehöf eoimad cpnöriijch fonbec lanijcc uptfïel tee fFfcutietePeHen/ De Wace beloften i»ial)ctvyfde?ic= ttjchcl ban öe ^HHiancie geUacn/ enöe fulrp Defen ^taeC tegm^Deoppieffitnban Denïtoning ban Groot Brit- tannien, acfjtecbolgenbe brnteneucbanbefeibr^i= liandebiaoceiifrlijclitcafrificcrn. oocfttopDer^ vanBeuningen edeblijt hjilbeacnturnben/ Dra te (ïen of öpniet booj mibbelban beï^eetrti JFcan= fcöejaainifier^ Copie ban 'tboojfsffirartaettuflcften Den Coning ban Groot Brittanmen enbe ben ^iffegop ban IBunfiec sö^ttiaetftt/ foube Konnen madjti^ üjojben. a©pbec^i^Qecefolbfert/ bataen'tColIfflié tetSlbmicaljtept in 't J^oojbec-quartiec gefcfceben fDubebjerbm/ batljaecCam begeintetfneecbfn in 't boo^fs ^tl)ip be Hoope brillen boen erlangen goet hojt/ onbertogenöfcöt/ oocR compliment ban^u= fiitte / enbe foo in bcfe al^ alle anDecc faecfien ban gDe= itjcftc nature jojge bjagen / bataen bc .Minifïet^ aibe ^nbecbanenban beòeallieecben ban beftn^taet/ BefncecötbaccbiBC oojfafclie ban hlacljicn geg&fben mochten bjerben. Λραιπίΐ 3|n beff η tijbt efdateetbc bc nirutoe ncbetlage bie be •oitii Spacnfche tegöcn^ be Portugefcn ïjaDbengelebrntot Jtiin. Villa Vidofa. ïöccbenbe geccmacqiicfct / bat tot nocö be Spaenfche nopt een 25attaUe tegfjen^ bc Por- tagcfen ftabbcngctoonnen.
^ebcct üJiect be ï^eet ban Bcuningen gfjclafi ben Coningljtebeöanchen boo^bc affectie tot brn^tact betoont met tïjne ^rclacatie omtcrnt be macijinatien ban bai23if!tl)op ban Haunfiec tegen^ befelbe/ enbe bojbec^ ftjne jBajcfïept te beticljtfη omtcent be toace befcöapentöepbt bahbefaeche ban Borculo, niBcte Oelöch bcRcnt te maechrn bat öacc ©o. .IBog. gniegen tomren mbeglbctcncraubenflen/ bat niet aileenlijcft 'tgeoiben iicticbo^fiban Keulen competectbe binnen Rhynbcrck, nwec ooclt 't recöt 't toelcft bey i^cttogö ban .ïaicutincgö öaOöe / obcc 't Stanbt ban Rave- ttey η, tegeng een cequibalent toiecbe bfctoiffclt / enbe Dat ftact fêo.naog. angenaem foube 30η / bat fijn jjaajeftcpt 't een enbe 't anbtr ten bòo?f3 cpnbe mocfj' tenijelpcnmòpenneren; tot uptbotringlje ban befe Öaer ï^o. ji©og. bebeelen toefcnöe ten brcle cenbctJ nientoingc banJjaer boojgaenbc/ ijccff öpficB nàe tot St. Germain oegeben/ enöe ben J|erc dé Liónnc, enbe baet nae oocft anbece^ectenbanbe^ ftoningii^ öaebt bacrobcc onDerftouben/ metbets foecft eengeöaciftei^eet/ em te mogen toeten of Ijct aen ben fòoning meer aengenaem foube jijn / gem om tefe officie bp fyne J0a(eficpt af te leggen/een auöien= tie toe tefïaen/ ofte be felbe Dprapponboo?foH<!Eb. teontfangen/ enalfoo ffin€.meenbegeenaubientie Mobigö te 30" / Dffft in ffl" Öanbenacfattti eenfcftjiifi telijcfte .ïlöemocie / bcrbattcnbe beboojfjpointen oms fe bp befenConingj^ tegebenchen/ met bpboeginge ban een ban be toegefonben gebjuchte ejcemplarcn tot iuflifïcatie ban be fmfte ban Borculo, ober betoelcfte lp foo gebacòte ï|ecr/ al0 ooch anbcre ©eeren ban fijn fraajefiept^Jiaebtnafbecgefpioocftcnbeeft/ om Bet geen tot fonbament ban ftet goebt üïecljt ban be J|eci ren ban GeMerlandt, en ban bc 5|>jocebucen ban ben ^taet in befen bienbe toel in tc fcfjcrpcn.
©etï^of (^benelfdert?ïngiifii tocDetban St.Ger- main totiPerijsgeïteect/ enbe be Coninginne Ugoe^ fier/ bermit^ ija«e j®>afeficpt^ bangctcuffe fiecfite/ fn ValdeGrace gclogcecttoefenbe/ enbe bat be$to= ningft al^ be iHoninginne betbonbcn toiert/ feicftenS fiaetliptoflbesijn/ batttoee ofteb^iemadbaegb^oe^ fi^iebe / om befe moepteban ober ettbe toebec gaen boo^DenConingDteberfcBttonen/ ai^te gare jiaje» (lept beter mcbe au Louvre te ftomeniòrjeren/ ber- toaert^ Derf JBajefiépt gctranfpuiteett büert/ Boe»
toeifcerStoacRtoefenbe. ^dtr^IUendentoferot OeifetCvaaBeuoingea tm |
©obeontboben/ enbe fijne .ilÊaicflcptgtbonbeiirifh. bcnbcinfijn iïaebt-ftamer/ altoacc tegnHDooito toacen be llecrcn IDarefctjal de Viiieroy, öe ècm Colbert enbe alle beiUccre ê>cctctacifen banstatt / Beeft fijne JBajcfïept gefcpt bat Bponlangl/oufrin "βΓ ί ongBfie gebane Ì0?opofitie fjab aengenomcn / inttótt 5'"*»· bagen te anttooo^bcn/ inaetbatetnigBeomfianbiD-ï!? Beöcn omtrent een faecft ban foo grootm inipoitantw/ ïTm algbe bpBentioojgcfielbe/ toatlanger uptfid tó bfnbe beroojfaecftt / fijne .WSajcfitpt Bern nuaitafti""® BabbefcBepben/ om tc feggenbat &ftröneScfoiitó S
toa^/ Bareïlo «ttog. degnntletcgenibeaJnödfcte'iittt
te picfieren / bp albicn be <!5ngelfcB< ©?cbe ΐοίρΜίι^ f""» te macchen / ιφ beconbitien tnegené fijne Jj^ajEficut tS*^ Baer boo?geb?agen, ©p Bfeft gcantbjoojt / tofe geene upt fijne lUSaicftcpt quant te bccfiam/ foàe ober fcBiPben aen Barc ©oogB l^og. whe bat w» aen befeibe foubeBonnenbetupgen be^nltimei,^ ban bancRbaerhepbt/ mrt bcbKlcfte jp ötfé mtube ban fnne ^ajcjlcpt^ genegentBfpDt tot Baa enöf tot Baer faecften foube ftomen tc ontfaiigcn/ maft (Tat om Bnir in befen bolftomentlijclt goebt bericht tc hou. nengebcn/ ootmoebigB berfocBte te mogmtoten/ toclclte toarcn be Conoitien ban B^bc bic fijne iia^ Ìcfieptacnbc€ngelfcBeBatibeboo?gEf[rit; marefme JlKajefïcpt baer op Bfbbcnbe gcreplicecrt/ Dat fiiltt ! niet noobigB toa^ / betopl jp in ben ^tart iuaccnte bent / Beeft BP öaer mcbc fijn affcöcpt Böfnomtn. ©ojbelcnbe bat Bet beter foube 5ijn ober alle Brt arme op 't boojfcBJCbc ?inttooojt tc coufibctctcn cnDc nact> bet booj te biengcn foube toefen booj af met De ùnte de Lionne te fpjcecfien / om alfoo B«t ojbentcfcfi te bocnboo?ftoraen/ al^ ban fljneiEajcftcptDacronii trcnt iilico nae be boojft flcplijcftc berbere injlamien te boen. igp Beeft aen fijn ecrfi boojgrlerctr't gcm ìb· » Bp hicrboben ban be^ ConingB^ anttoooibt bp gci wrsa | fcB?ifte Baöbe gcfielt / met bpboeginge ban bat δρ §a ïf „ ί in bier boegB^ti Babbc in-geuomm/ enbe betge'ibm Sj moefï feggen/ bat bp B^nhlacr aengcluercninbe/mis» in berfc&^bc bifcourffen bic BP mrt fijn <0. uföatit (ff"*· ] Babbe / ban bat de preftatic van de guarantie am geen conbiticn Iionbe tocrbcn gebonbcn / Ijp niftfiom bf bcgröijen / batfijne iBajeficpt^ intentieiouDejiW boói'tflcen befelbe mpquam tefcggenUanÖatrfo. ,ΪΙδΟί. be guarantie te fniien pjcflcren ; indien de Jin· gel/che de Vrede weygerden aen te gaen op de condi- tiën wegens fijne Majefleyt aen haer TOorged»Ken> pctó anber^ te berfiaen al^ foobanigc conbitleirtotDrt acngacn ban be toelcRc fgne .ï©ajeficpttoifi{|iftci&o. .liKog.gcrefolbeect tejijn/ gelijcft alitoarcnbicgfe- ne bit öicctoegenii Bare ì^aJDùg.Babbeaccommtmis
ceert/enbathpal^nocB btrfotBt/ Dooifgaiiii.^ ontrent ge-efclairciffftrt tc toecöin/om Βώ ψ. Boi in foo impojtanten faccRc mgeenonfceiftttBtpottt laten; bat lm bidbienb^te
ftonnói üericBten/ bat fijn iSajeficpt tooj Mjt^ fleren van de guarantie ttieC onberi^ betfiout Ql? ml onverylde rupture met Engelandt, gJ)ià|jcR otnl^ fcBepbe rebenm bié BP aflegeccbe ofttt*j« Boojte/ enbe geenflnt^ éfnigBe fimpte aifiitenue w niet boo? ftft toifiomtnbi / inacr bo{i| be betlpopffl töbmoefitortbenBn«efi«ate>öegoibtfieti8m/fnw ηοφ baer en bobm öe felbe Baer HSöff, r mfitefionittnflillen banbatmcn ontrent tiatte ban De gem langer trrpn te» ban Engelandt foube abmittercn / mactafn?*"»^ƒ bpalbienbefelbebanbieiwnttoiettgeaff£««tt·^ 't booifcfcebi fijn mfie^oojfW Beeft geanttaotïjbt : Dat fijn jöajefïept geen ani^^ bitietj ban in belandt Babbc boo?- fubc geen anberf in 't Beti gegeben anttooojt
ai^bifBpDooi öiSmd'Eftrade» Babbe bcr£iwii^
...........,..:cmMt#öa«nt«fuHfnjfn/n^S
Web : een generile reciproque reftitutie ^ aw tattben enbe ©lirtfra bu^ Europa^i^ eenen «ft» Den awWten berobert/ met wtod^^ nochtans ban Kieaw-Ncderlandc-etit» '^*^ Aa^iw pp 'tj^Tltfidc m Botrifl* $ t^^»*^ ^ |
-ocr page 618-
en OORLOG Η. *tVijf-en-^'vtent^pÈQèck ì99
|
CtìlailWiJaitPouIeron. «gnöc ijoojfoo bediSe tweede hfliDfcl&P ÖEin boojgrdcïDe pointen isa^ bctreffentie/ dat lip toiiDe berfcccfefi'cn Dat fan .li^ajcfiEptinöcfe fiiicéerip fit^i^ co?i)atdöcU nutijacci^o. Jiaog.toit Lpjöccöcrcn/ cnöe dat üooifoobeeïöet cerile point
flenWjfyiisSoojberisS/futi jBiaajtfifpt^intrntirging
n^jjeguarantietcpjcfïemi 000|eenrupcure, Ijoetotl hn fon!)ccla|l ùicnirtpo(Itib£fìQnbeev't)Iicecen. «Sntie hUfooüeeïÖft tweede aengiiigl) / Dat fijn illajefieut Mfli ttöin m Deffti fouöcaffecttceii/ cnDcfoneJSefOi ^tii in Engeiindt nift öfcbcuBfifimöeijouQen / óm Ii^ Moningg ban £ngelandc p^omptelócRteDoence^ fplöfWi· JIp Dfift "P 't ecciieflefeiJöt/ DatfiemaH' irnlt bOOjfS conDtticn ban vermangeling ban Nieu- jvjederkndc, cnDc 't jFo?t St. Andries met Pouleron tiietanDrc^ toaiboo?genomen/ öatöaccto-llSoi. oaei' obec DdibeceecDe / rnbe niet^ tee Jl^ecelt ban 'tgeni fgn <«50· öP Diftouc^ Daecbpboegööebanöat tncil oöec Prinfc van Meubicfaeckcn cnDe endomma-
gementcD, tn enDc boo? Den Den anDecen aen
ntDacn / een compenfatie fouDe Dienen temaeciien/ mbe Qat {jp Die^ conform fijn lafifpjeechenDe/ geen anbcre coiiDiticn ftonüe bccfiaen bp ijaei: il"· IKofl· toe BEftaf" tf 50« / ali öie hp Ö'ec ban tjacent toegtjen haöDegeeominuniceect. <Bp't becDece Ijeeft aenaije? Daè'E t^f·^ t® geraoeöt geboect/ Dat mit^fyn Öcmnictpofitive féonDebecicbtEn banfgn JÉajeflept^ intfntie/ öp öc frtbe Doo? fijn fabeuc mDc beitiiDOc-- linglj naccQct enDe feeehecDec fouDe ttacbten te bet^ liam/ enDe Dat i)panc^tipp?obi(IeDoo|ccnemffìrcn Ijact Üo. ΐΒαβ' fouOe Daen. meten om iiaecgoeDtbin^ bmtcUecnemen.
gn De bifcoucflin Die De ï^eec de Lionne jeDect bbec bc tcgentooojöige toelianDt ban Den «öngelfröen ©0?= logjijaböe geljaDt/ rtconimanDcEcDef!)n<lBo.toeD£rr Diit fret/ Dat bp alDien De faechentiaecfooniocbten fctjlchcn/ Dat De ceDenen Die beiüeetbanBcuDingen liabtflefcpiit/ öaec J^o.|Haoa.0enoecijfaemtenecefT<= treraamljacc©ïooteteDoenêeenemeK/ quamen te ((Héten/ De feibi nocj^ boo^ een tdbt binnen gaet^ mocfittoetDen gfiebouDen/ enDe meenDen Dat fulcftg nift al^ abautagieu^boo^ijaec l^o. 4©og. fionDe 3i)n/ fooom tiatf)aet Siefolutien tot {)tt aengaen baneen SjtbefonbecDebloeDtbecgietingen DefcljaDeban een tweede rencontre, alg met De felbe uptgebjeclSt totcc= be/ al^ önt bp ontdenteni^ ban Vrede 3fi Demarljt ban fónc .ïliaJefiEpt in cenpactpmetDetjacefonDcn ini/ enöe infonDetöept om Dat DePeltinEngelandc i£ CnartfcljE met fiaec ©lootf cnDe meefl anc.l)aec fa; pinole ongenegentlEiept honDe fiellen / Dat men met 1« tortfi ujat aen tc fien aen De jijOe ban Ijace if oogö ffioa. (ïjn faeeften Doo? Ijet Detft jote η ban Die ban fijne wnöm niet anDet^ fouDe flen al^ feecbecbetecen. iBare alfao Daec eenigijegljecucljten baaien ban Dat- W ooth eenigftebeginfeienbanbifmettingcn in Hol- laiidt fouDe bjecDen ontDeeltt / foo cecommanDeecOe «im fetr/ Dat men inöicn fukft^ bja^/ Doel) in atte manieren toilDe bigileren foo beel men &onDe/ Doo? mmfclirti JcRe miDDcien om Den boojtgang ban De felbe «fttupttn.
39m vier en twintighften fjeeft Dc ©eecfcanfcfie ^j'go^uc d'Eftrades becftlaect/ aï^in'tboïgen-'
Le Cotnted'EftradesAmbaGadeurExtraordinaire ^ de France a receu urdrc du Roy fon Maiftte dc . ^fefgavoirdefaparca Vos Seigneuriesquefi la fe peuvent faire entre les deux Nations furies «meres propoficions que fa Majefté a chargé depuis H^lques jours fes AmbaflTadeurs dc faireau Roy d'An- |«erre ia refolution eft de prefier la garantie a ceft ^« unfi qu'elle lafaitentendreellemefmeaMonf, Vos Seign. peuvent aticmentjuger de . » elle a tousjours efté Seeft encore la grandeur & l-aSeaion de fa Mai. pour leur intereft tenn ^ ^euqueIquedelayas'cspliquerdefeiÌH- tteurT' v'"* tousjours eflié les mefnwe dans Ie η 8 efté a aucre fin ny dansautrc vcüc quc cellie |
dclêur pjüsgrandsbietisv ayant eftiméöcefperë avec jg^i.
beaucoup devray iemblauce ^ue .par (a fitnple media- __
tionelleparvlöndröicellepluftöft , de la paix, qu'elle f§aitqu'ellesfoühkuté«t ¥erirabkment. Vos Seigneu- rics f eUVCiit aulTy reitiarqUer que fa Majeflë fait c6 grand pas in leur faveur & y prelenter méfme leur in-' tereft ficns fansavoii-.voulu paravance rien ftipu· Ier avec dies pour fa feurecé ny pour fes avàntàges» comme d'autrCs PrinCesl'auröientftit fans douce dans une pareille occürrence èlle, fe promiei 4Uffi qu'eil- üfantlaveccettefraBGhife'> & oette génerófité en leui en droic , elleS y terrèffonirmt de leilr part qu'elle trouvera la mefme feufeté ch leur athitiê &«nleuf liaifon reciproque > 6c n'aüraj&maisfujetdèfëre{)c'ntir de lés ivoiï 2ÀnG.ohYi^if»nitÒ7tditìonnitefèfre> ledit Aiilbafladeur Extraordinaire t'acquice avec beaucoup de jOye de cetteordredu RoyfonMaiftre, püisqu'il regsrdé la fatisfaflion & l'avantage de Vos Seig. que f» Majefté a todsjours & pour principale viléè & que cetre dèclàration n'a efté retardëe que par la cónjundtu- re dés afiaires qui n'a pas permis de la faire pluftoft dans la mefme fin du bièndesàffàiresde V, V. S. S.'quine pourront plus d'outer de la^ietédesintentionsdefa Majeilé a leur efgard puifquc töütéslëscircönftances cy deflusl'exagerentafféz, ."i: <
Donné a k Haye cé vingiè quefre AoUil»//j5* ceni fiixanteciha.
Signé
D'E S Τ R A O E S.
DEh GraeVe ίΓji^f(^ί■J'Έ«raord^nàris Ambaflài deur van Vranckrijck beeft ordrevanöenKo- ningh fijn Mceftèr U Heerlijckhëdënweghens hem bekéntte maèckeii > datihdicn de Vredè tüflclien de fwe Natieti op dfelaetfte Propofitien i -dewelckc fijn Majefteyt zedert èenige ilagfen fijii AinbaiTadeurs heeft gelaA aenden Koiiibgh vanEngelatUltiedGien> niet kan getroflfen worden j fijii Mijefteytgereiblv^eerc foude weien de Guarantie aen defcn Staet re prètte- ren, ghelijck-zy oock't iel^ aenden Heer ven Beu. ningen felfs heeft te kennéngegèvèd 5 UH.kohnert daer uyt lichrelijck Oordeelen hoegrooE altoosgewèeft is, ende noch isdefihceriteytVanfijnMajeftcytsge- negentheydr tot haer intereft, iende indien men ee- nigh dilay mocht gheprefumeert hebben van fijne in- tentien ( die altoos eveneens in fijn herte fijn geweeft ) dat het tot geen andet eyndenochooghmerckisghe- weeft als tot die van haer grootlte goedt, alfoo hy mee veel fchijnbaerhcyt geacht ende gehoopt hadde door fijne fimple Mediatic verder totde Vredetegheraec- ken , dcwyie hy weet dat ghy lieden waerlijck zyc wenfchende. U H. konnén oock befpeuren datfija Majefteyt die gioote trap doet tot haer voordeel, endé daer in felfsprefereertnaeriiltcreftacn de fijne fonder te vooren yets te hebben willen ftipulerenmethaMj raecfcende fijn feeckerheyt noch fijn voordeelen>-gnc- liick andere Princen itigelijckegckgentbejrdi fondej* twijffel fouden gedaen hebben» hy belooft haer oocft dat gebruyckende foodanigeoprechtigheyc ende gene- rofiteyt in haer reguard » zy defelve van harent wegen fullen beantwoorden dat Zy de felve feeckerheydt in haer vrientfchap ende reciprocque verbinteniflè fullen bevinden, ende noyt reden fai hebben fich te beklae-· gen dat zy de felve op die wijfe gheobligeert beeft fon- der eenige conditiën noch limite. Den meergemelden Ambafladeur voldoet met groote blijdtfcbap acn de voorfz, ordre van den Koning fijn Meefter, alfoo hy aenfiet de fatisfaftie ende voordcel van UH. die fijn Majefteyt altoos vooreen principael ooghraerck hccft^ ende dat defe declaratie niet en is uyt geftelt geweeft als doorconjunaurevanfàecken die niet heeft toe ge- laten de felve eerder ten felven eynde ten belten van U H. faecken té döén, dewelckegeeofibtsmeeren fullen konnen twijffelen aen dèaprechtigheytvànfija Majefteyts intentien ten reguarde van haer alioo de bo- venftaende circumftantien de felve genoechfaem exa- geren. Ghedaen in den Hage den vier en tvintigbSim AùguiUitftìj. Getecckent |
-ocr page 619-
Zoo S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
166 f. Öaaöm bàét nae tnciiloticec&c ecn becfotffe /
-Öat aen ben j|eecüanBeuningcnojD?einDepecmtf(ie
;SSiinà- ntac{)te tocùcn ggegeben/ omeentteechectuaect^te oestiK. mogen bom/ DmöoogöfloeOacöte faoningft fiet fetift, nagj tij dccuccmtie bari faecften bffnfiigöfouöe mooften oo?DeeIf it (Cen anderen, Dat aen Den felbf η ïÜoningB taegifïafnmorhtctoojöcn inbefe^joöincie intebocnBoopen/ thicn Schepen van Oorloge, ϊ)αη; Denbe beboojfj denderden, embecbad
t)an feecitece borhlaringe Die ben Safffcbi^ban Mun- fter fóuùe gebben gebam ban befen ^taet niet te fnilen attacQuecen/ boo? enbe al-eec be felbe tijùmgefoube ijebbenbefiomen/ toat anttooojbt ben meet-öoogbfl- Oebachten ittmiingl) fonbe öebben geneben aen üenKn- voyé Die öp Heec SSiflfcöotJ aen ben felben Jloning ljab= beafgefonben. iCen vierden > bat acngemelten^eet ban Beun ingen in Mundath macijte bjetfien g^geben / emme taegen^ befen ^taetaenbeMediatieenbe Ar- bitragieban öoogöflgeb. HoningöobecöeDiffecentie bie tnflTcijen Den lltoning{)banDenemarckcnentiebe= fen ^taet nocïj op fiaenbe toacen / grfncft fulch^ albci c^t^ bp ben ^efïDent ban DegoogijjtggebacbteìllQ) ning{) ban «J^enemaccTten bia^ ggebaenteDefececen. <5nbe epnölgcft Dat öet ^cljipbenRoyalenDolphijn ten fpoebicPen Rofl enbe fcgabeloo^mocIjteyDecben entflogen/ enbe Den <^apei: Die {jet fdüe tot £nckbuy- fcn gabbe op gebiaeljt / geflraft. 3Baec op söebeïibe» wert sijnbe/ ig aen DenboojnoemDeniteecüanBeu- ningen gl)ffci)?eben / Dat öpnaergljelegentöepDteen Reet ftectoacct^fouDcbecmogben Doen / footoanneec Den ïtonjng!) ban ©?anciicijc& fici) met Defen^taet tegften^ Engeiandc abfoïupt Ijebbenbe berftlaect/ enDe aen btn ttoningö ban Groot Brittannien De rups tKcegöeDacnaenfeggBen/ be boo?fcöjebe obechomfie al^ ban bp ben Sioningö ban ©lancitnjcR inoctjte toetben aftepouffeect. €>p bet tweede point / caec^ iftenbe be inhooptngebanthien^cgepenbaneo^loge Stee te Xanbe te boen/ i^eptcactuptbebaojrcb^be jilSemocie gbefonben aen be tefpeetibe Coüegie tee ^Dmicalitept om t'abbifecen. i^et derde point aen^ nijenoinen boo? notificatie; <Snbe op öet vierde be^ langenbe be fnbmiflie banbeOiffecententuflcöenDe- nemarcken enbe befen ^taet/ b^iecben bei|cccenban Hol landt becfocljt/ ficb ten fpoebiitflenteajillcnberi ïtlacen. ^an toat aengingl) fietlaetftepoint, caec; fembe bet jècftip Den Royalen Dolphijn , ae»'t Collegie tee 3liDmicaïitept in 't Noorder-quartier iioebmael^ in ferienfe enDe ecnfiige termen BÖefcö?e= toen/ Dat baec aenDegcintccc(reccbeninbetboaj= fcbjebe |)êbip ben Royalen Dolphijn goebt / ftojt/ enbe onbectogben cec|)t/ ooelt complement ban jufii^ tfe toilben laten erlanoben/ mitfgabec^ooefetegben^ Den boojnoemben €apet/ in gbebaKe be felbe fleb te becce moebt hebben te bupten gegaen / foobantgb pja- eeDecen/ enDe boen p^oceDeten/ al^ nagelegentbepDt tjanfaecïienb^onDenfouDetoo^Den tebebooeen. Cn
e):tcact ban Defe baec üoogb JHog. liiefolutie aen be epgbemelbe ü^eete KmbaffaDeiic Dooj Den Eigent de Heyde obecbanbtcepcRt / om te ficecïten toe bec feibet nacifbtinge.
^aec fêoogb IKog. fcb?eben aen ben ï^eetban Beu- ningcn, in geballe bem toiectgebccebteenfeeecnaec 'tBabecIanbt te boen / fnlcft^ te cjccuferen: a©ant Iliet toa^ men in Die opinie Dat Den Ittoning foube boo^ flagben boen tot nieutoe Cractaten om befen ^taet te engageren tegben^ Spangien , of pet Dfergbelgcft^. Jleni toa^ ooch8befcb?eben/ raecbcnDeDeDeenfche pretenfien , Die alöaet toierben acngbebiiacbt / om lioo? ben ConingI) geappupeett te taiojben/ cnbebie in 't boIgbcnDe 3Iaer in ben Hage booj becfcbepben iCcaetaten toierben afgbemaeeftt. Hlle^ om Dene- marcken, (toelche groote inclinatie fcbeen te bebben tot Engelandt, Doo? belept banDen<15jaefZeeftadt Ì om Vranckrijck enDeDefen^taet te betbinben tegmen
Engelandt.
^en Coningb liet oorR feggben aen benïïefibent
ban Denemarcken tot Parijs, enDeDoojfonr^ini? (ïec^ fn Denemarcken , Dat ÖpnietttoijffelDe; C^q ce Roy ne continue tousjoUrt a t^unir ayec «llcidca |
les aflifter dé fonpoflible j Etque, fi pourl'entrtìe· t/r/ nir dans ces bonnes difpoficions là & le faire entret fortement dans les interefts de V. V. S. S. fa Maiefti avoit quelque confeil a leur donner , ce feròit de faire connoiftre au mefme Roy , qu'elles ont lous les mefmes fentiments a fon efgard, & qu'elles efpe. rent mefme pafler jufques a luy en faire voisdesef.
fetì:s qui feront de h fatisfatìion& de fon contente- ment,
thienden gicptembeci^gbebooitbci raoBOit Shiw ban De i^eeren van Gent enDe anDece bare iS »og. <i5eDeputeecDen tot be faecften ban Vranl-bl'^ rijck, acbtecbolsöjen^ Der felbec ïicfolwie ban öen achtften rnOe negenden Defe^/ SbebiRteecttniieoiie- examineert bebbenbe De jaaiflibe ban benéeerEtian f' Beuninghen, mitfgaDer^ feechet «CjctractofitcCmjie '
ban E^iffibe ban ben Coningb ban Vranckrijck X-
fcb?eben tot Parijs Den vierden Defe^ / enbe gbeaMsef feect aen De |^eecc<!5jabed'F.ftrades, boubenbfinefs fect/ Dat foo toanneec bfm ]l^eer?(lmbajTabfureiiit ge hiacbten ban toegben Defen^teetfoubennioahni boo? Romen / ban Dat fijne j|©aje(iept^ bet&km= ge/ raechenDe De p?efiatie ban De beloof De guanntie foube toefen conbitioneel/ ÖP ï^eec HlmBalfiiDfut batt op fouDe mogben anttoooïöen/ bat fijne JBajiHcw bec^onbt De felbe berhlaringbe gbetoeefl te;Dnpuyr enDe ümpei, enDe maer alleen gycDefibererrttiabix/ ( foo aï^ biHicb enDe boojöecligb toa^ boo? bcfm ^taet) om te mogben toeten ( boo? btt af-fento ban een Couciec naec Engelandt alboocenteRomm totter baeDt) of men RonDe bi>opcneene%beop6e conbiti'en Die De boogljfigemeibe fijne jKaj. al^uptfgu felben aen be Ifóoningb ban Engelandt babbc boen boo; Djagen / bouDenDcboojt^batbPi&eerSïmbaflabtut foube continueren in fijne aengetoenbe(©ffit(en/ om.lfe bier te SanDe te mogben Doen inhoopenthien^cl»· Zik pen ban (i^ojloge/ ten Dienfiebanmeec-boog{j|i-g(:ffl<i. < ba^te fijne JKajeflept. JBaer op aenbengemttonwN J^eere ban Beuningheni^gberefccibeett/ batfiBbai boogbfigbemelDen Coninggban BjancftrOcIt foube bebben te gaen bebanelten/ ban Dat De bao^fci)}(tie föne .USaj'efiept^ becblacinge/ raecftenbe beKffiatB ban be beioof De guaramie niet en toaégeconbitionetfi/ maer puyr enDe fimpei, met berfoeriS bat De fdbe guarantie al^ nu metter baebt mocbte toecöm φ- pjefleect. fouDe bP iteec ban Beunlnghen be rupture ban Vranckrijck teggen^ Engelandt baetop botgbenDe / met De |@inffier^ ban fgne bermogljen te concerterenober Deconeeptenbanw logb / enDe De felbe concepten op De^ felf^ bept» felfl in pecfoon obertebjengöen/ metoitieomo^ te infïfieren op De geibt-fecontffen toegfien^ toeetff· vier jteaenben bie fijne lEajefïept bolfflgw Ö'ifP· gberecbte €ractaet ban ben gaere feflhien hondert twee en fefìigh , den befen ^taet I enbe berber^ nae pjopojtiebanj^fei confo^mité ban 't feibe üEcactaet gbe moeten toerDen/ enDe tot nocb totat.„„^„„ toag. 3&at bP oocft topOer0aenDe bo^l«ö''W"* Coningb fouDe bebben bebent te maemen/ becon-
fpiratien ende verraedt door den Biflchop van Muo-
fter, in 't bette ban befén ^aetgfiefiiditCtotW ften epnbe betn ©eer ban Beuninghen benabermr^ matien fouben toerben toegbefonben/ ra^MS bat ftinc JiKajefïept tegbenö beboojfclueöe^ fijne guarantie al^ nu aen
toilDe pjefteren j 20an toat____________
ban be faecften ban Denemarcken een . b?eebfc (n be boo?fcb?ebe|lffnbebanbenboo?t^; ben 3^eecbanBeuningenberracIt/ i^aoibefeUtt^ notificeert / bat &aet llooöft HSog. bog? ban Amerongben
^faerm uenemarcKen aooerientiegiiMu»··"?^^!,
bat aibaec alBerept^Commiiferifentoareng^^^
neert om Bertoaerti^ obertcRomen/
tie om be boo?fc{i?et)e faecRen aftiet af te ö^S
«δη bebben ftaec ficö cpnblijcRtoeiïatengWW»
confïbecatien &p De meentemelte®cetenban^"^
geainbeöooifsfönejeifiwrBmwïwït/baifWt^ |
-ocr page 620-
en ο ο R L ο G Η. ν Vijf-en-veerüghfic Bücck 601
|
MfiiliifliJ fo"''^ ^"^fcn Bat obccBrtb?ucftmban'top= jiif. ^fiiiflte iSractact niftpemaiiibariDc j®iniflEC^al=
^ hari Uccmarn fouöe tofcDcn gebani.
Mc^ooflu -J^oa. Babùenin^eptembccaenbfn ftert iban Beuninghen gljcfonDtn bccfcilCpÖE bDCU= ffltnten tot ontöfüftina&e ban öe bpanDtlijcfte Ùeflefc nm ban Dm 25ί(Γφορ ban Munfter tcacn^ ί>εη Jitact/ m natticulieclijcft / om Öao? toeDoen ban verraedt, nitie ban intelliacntieban binnen ficfi .W&ee(ïrctema= Rfii ban öe ^taùt Doesbu rgh, en ban 't Cafïeel ban Gennep, cn De ^taöt ban Aemhem in bnp? Ênöe
«trt d'Ëftrades ^t^tMm/ ban bat fijne J®ajefïept b'rclioiiDt fijne brtofte tot pjefïatie ban be gnarantie
niet conditioneel, macr puyr cnde fimpel te 5Ön /
cnDe tc oörföcft naebei· te juflecen op ïjct effectif tc bjitcft lEflöijen ban be fdbe/ met topDecojbje/ om fn ca^ ban rupture tttfìcl^en Dat i^jclt enöe Engelandt tf mogöcn concectfcen obec be concqpten ban logg / cnDc bie op bcfe^ ifóoningjb^ begeecte in pet^ f^oan tc mogljen obecb^engtjen / en bojbet^ om aen te joubcn op be gcIbt-fecoucfTen bie^aectoogl) ^og. fcöert Den acnbangbbanbe rupturebanEngeiandct£= ggen^^ani^taetcompeteetbeny enbe epnbeltjchom BCH {|oo5Öfiflföacöte ,3®ajf(iept befient te maecften öe tobtiisffcteebe confpicatie enbe bercaeDtöoo?ben 55i|Tcf)op ban Munfter gfjefiicBt/ enbeomingljcbot SE ban Die te becfoecfte reële preftatie ban beguaran- tieoocfttcgfjcH^ befelbe: Cnbeboojfoobeelaenging lietbaoiaeflagüen berblijben ban be biffecenten met benemarcken aen ben Jitoningl)/ bat&emaöenotifii cfcttfoubebietben/ bat metteneecfienCommitTact ftn «pt Denemarcken boci?noemt in ben ïlage toiecben btttuacfit om bie aibaec af te ganbelen. »ii( ^ijn öifcoiicffen met be êceE dc Lionne boo?foo ^ btdtie faechen ban ben SSiffcIjop ban Munfter aen= Sin PS'J/ Öft'öm gfteficecht/ om begfiefbnbeect&epbt mi tan get berfoecft tot pjefiatie ban be guarantie tegen^ «a iiE bOD?fcl)?ebe 25iffc6op aen te toijfen/ enbe tegöe· lijtft te infinuecen betfcfjepben inficftten ban #>taet mDe mobcmcnten ban cecfttbeecöigf) ceflentiraent m biiipenbie ban fijne Hdajefiept in befe ggeintetpo^ nccrDe bechlatinge tot boo;f{anbt ban fijne 49eaIUeec: iim / enbe contcabentie ban aen fjoogödgöebacöte JEafcdept Ùooj be boojnoembe SBiffc&op gtjegeben toKöt/ ban niet te fulien atienterenboo?enbeaI-cec jliiitóctoaect^gMonbenfoubeöebben/ bie fijne M(v= obltgeecben om fn beren met bigeut be boo?- ftfecbe fluacantie te p?e(iecen / enbe te gljelijcft fijn mtónotflljen obec be attentaten ban ben booifi)?eben Wcftop / ernfieigcR te boen becpaen/ aenbe ΙΙΒίί mite ban be felben / toelcbe epnbelijcS baec aengbefto= nimtoa^. leeft oocfegöetracBt tebernemettbjatbet Mjengöen ban be boo?fcfl|ebe JiBinifiecfanbemoi Bjm jijn / enbe toat op 't berfoecft bp ©ne IBajeflept fineoatn / om een pas te moghen gebben bot§ ffi^ne tioo? Luqxcnburg inbien ben gebaij)ten Söifi OTfιφq^an^ te roeten/ foube raogöen göibolgöt ^ / enbe toat ontrent fiet gljeljeeie brtoop ban be praflecfcijc befféinen baet nabec fouben mog&en be^ Bcnttofm. (©ntrent bit laetfie Ijecftuptgljfbacöte W btrHacn batgetanttoooibtopbeberfocijtevryc Q «Pt gipangicn bja^ göeüjeejl/ bat fijne JBajes pt ban ^pangien Ijabbe gbefcfceben aen ben fóep= F/om too? bf^felfëbemibbelinÉinöeautBocitept ^ ^ιΙΓφορ ban Munfter ban afle @o|Iogöf beroec= öeöojteren / enbe bat öp berttoutobc bat W met effect foube gliefcftteben/ fonber ficö on= Ött toeftaen ofte toEpgeren ban Deboojfcöiebc WtöttWaten. ©ntrent be Munftcrfche b#inen ^ mm baet nocj) (η 't felbe nae-BebencRen ban bi^ .ontrent toel eenigfte coflnfïc met 't Huys van Oo^ hn Zi moaöm 3fln / bat men miflcïiim met ijoo?fcö?ebe J©ini|ieirbanben ir'Z'Wnaber foube ftonnenontbecfeen/ be bjetbin' bm ^ttim in anenaBebaneinbecfcfiefc
^ bageffich^féec boojt gefet / enbe ««p öein^betfaonteert l©iir(öelK»n«n^oIb«et ban V. Deel. |
fiet <i5nacnif0en tot Landitcy upt Valencie, toelefie fcöjeef baet in bien(ïbanbenboo?reÖiebm251ffcÖop/ m een ban besJfflf^nieitoeïiegiinentenaengenomen te 5Ön/ enbe meenbe göebatöte lieerde Lionne upt «igeftomen betic^tén bat be iSroupen alteebe in bienfi ban Den boojfcflieben Söiffcöop^ijnbetoel tot ontrent negenthien duyfenc mannen fonöen monteren. foo beel aengingl) 't gcenbeboojQljcroerbejl^unfïccs fcbe iïïintfler baer am tebjcngöenijaöbe/ bienaen» gacnbe bjaghem «n gfjcbeeite ban een p^ier toelcïic fctjeen fijn finfïructie te stjn / bettoont / toaerinnc naer een preambule ban batgebacijteSSiflcÖopaitöt feer fojgtjbulDelÖcltbja^gïjebjeefl/ om met jjaer^o, jlSog. in gocbe co?r«fponbentie enbe nabnpifcBapte leben/ feer toierbt g&eblaecDt/ ban batöaerltoogö Mog. bep onggeactjt be felbe in berfcli^be manieren qua^cft göetracteert / enbe berongöeïijcfet öaöbenj «Enbe laetfteiijck boo| Drie gateen met eenfoimeele ^rmée in fïpi Eanben tnarenggcbalien/ enbe albaec ontrent vier bjeecïienlangli/ met branden, roovcn, fchenden , foo ontrent Gecftelijcke als Wercltlijcke farcïtenalïeröanbeobeciafi/ tD?eeti}eben/ enDeopen^ bare Ibofiilitepten gabben grpleegj^t / enbe epnbelgch / fijn S^olelteren tn be Eyierichans bpanbtl^cftSabben aengetafi enbe ban baer boen beflogeten/ enbe bat fe» bert befe gepleegtjbe/ enbe boojljaeE toog JÜSog. be- gonnen hoftiliceyten geenberbjasljnoct) ©^ebe/ nocÖ eenige conbentie tuffcljen befelbe enöe beboojfc&jebe SÖiffcilop göemaecïtt Sijnbe deOorloghtuflchcnbcy- dc moefi berfiaen lBOibfnnocbte50n/ enbebie^bip te toefen aen gebacDtcnSöiffiiopDmnebrn^behito» ningb ban Engciandc (banDctueIcfteinbeboo?fi®?e«> be inflantie mebe be mentiegijemaechttoierbtjlieec Üoogb Hog. StanDen enbe atupben met toapenentc betbolgen / londer daeromme als een AggreiTeur aena gepen te hjo?ben ; Ifêaer bat öaer Hoogh Mog. tnder daedc als Aggreffeurs waren, al^ &e6benbe ben©0|» logb begonnen/ enbe batgpbie^ali^eenaj^ceffeecbe ^eallieerbe ban befe {troon/ enbe m» fiaeciioogd |@og. gheaiiifteerc moeten ioerben. I^pj^fttotte-^ gen-berieijt aen ggebecbtel^eerdeLioonegiecapeéti no?t berljael ggebaen ban't gbeene i)no:ent be£yler- fchans toa^ gbepaffeert/ enbe HrÖ tot meecpartiate fiere informatie sebbmbe gDebiagben tot be .miiflibe / toelc&e tjaer jioogh ll^og. baer oberboojbefen^bc gefcöieben aen ben «epfer j ©eeft toijber^ aengfjctoea fen t}oe onbecbjaecblDcl^f iae fpiattelncbfiettoai^boò} een aggreiEe, enbe begin baneen#o?Iogi)/ toeltfeif ban bie tijbt àfàl^noct) foube bupren/ tetoinenbbek pafferen/ bat baer ï|oogb IBog. E^erinbiegbil&= gentöepbt baer pafiagie over cenhoeckbanbeiSSif? fcbop^ Xanben babbegljenomen/ batbp&onbefeg^ gen/ bat b^ter Hoogb |Bog.noptojb|ebabbenj^&> ben/jOm albaer een(gbe|)ofIiIftept te plegen/ o^be Sngefetenen eenige oberlali toe teb^b^n/ en:bat; inbien bie tegbeup |)aer intentie fib^Ie^tbt 'ttoeicit bp niet en toifi/ baer ober ceparatie tnoe^ xtjn berforbt/ met bergoebingebanf^abe/ bü^ba^j; ^oogb Mog' nocbtan^ meer foubetoeltomen ülaecdè koften, baer toe jp booj benSSifft^opgeprovoccerc enbe genecefHteert toaren/ miti^ «enX^erj^^benbe moetenbpeen bjengen/ omfiaecöant be£yicrfch«nf maebtigb te toerben / ali^ met be boo|fi$»be Bi& fchop, be toelc&e Πφ feer ban baer j^oogg Moa..mai) betatie babbe te bebanchen/ ban batspbemibbdii in be banbt b^benbe omrefulïebanbie&olieniit^ Stanbm te foechen/ fulc&^ nietbabbenioiUen bom/ mbreft bp conciufteberforbt/ beftnenfneBe^ëbal bu^banige p^etej^ten om een tbiileut.te gebenaenbic antedjtbeerbige beffeinen banbe booiftbjebe ^ toilbebettoetpen/ enbeaf-toöfen/ ijuce i ite^eneMcïtbet&eboojti #p'tpointbanI)iei xantie ipbai$te1||eet dc X^toane gebjae^iiti ler l|o. iBdgifbEftitebtfïbtcteEL flep^eiieertiéiiebben/ baecopi^wirtaaöej^öaftfaj^ ten te ;enttóoo;bra/vaI^ bat (ijj^JSale^béot^ -cantie pofitive foubi^ïiebeüli(e|ff(^eri/ enot ai^ban baer Qómb l@O0· deinodo {laécüaber Boftnenbetliï^eiv , I |
-ocr page 621-
éo2 S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i66s <0ntt£iit 6e tocfiaiibt ban ùc ^fgotiatie ban bc
----©jft)em<ensflant/ toacen tocïifconi23jifücnV)anbe
49630- ì^ceren «öytraoiöinaci^ ?lmbafraDfuc§i ban Vranck- rijck booj Et» cFPjflfe Couciecobftgöcbiacöt/ bare me&e nict bcrf naDcc tijDinacsehoincniijn/ Dan Dat Den ïtaninofj ban <i3naeìanDt op 't lactfìt 3£iD ban fön fongljflm cptcö/ raccBenöe ΰε koften van denOor- logh niet foubEpecrificrtn / ïjoctoei aeDarfttEÏ^crE flilcj: niet aföed η-pMtc berftlarcbe / maet alimi fepDc / Dat ï)tj bcrtcoukübc be facche foube bate op niet acijtcr bljji
tfetii ban be
ttutsi in «nee-
mntit.
Öaec ï^o-________ . .
ontrent alle De bctbew pointen ban 't af-tlaen ban Nieu Nederlandt, en CaboCorfomcttefiitUtiefelfg ban Cormantijn en obecgifite ban Pouleron, ooiftee= nige bergoebinge obcc beongegtonbepjctcnfìeobccbe ^cljEpen Bonne Avonturc en Bonne Efperance,fpjacft ocbacöte ï^ccc / al^ ofhaet i^o. iiföog. bact onmic tee tiefbe ban be ©jcbeDcgoojbeteconbefcfnbecen/ boes genbe Daec bp/ bat ben iüoningf) ban Engelandtficö aÖeceet beclilaccbe om obcc een Traöaet van Marine ende Commercie, bat alommc pfaftfe fouDe öebben te eonbeniccen/ enbebatljctbienbolgenbetijbtbja^/ Dat fiaec i^o..!iaog.€oniniifTaci^aenöct Engels Hof fonben / om 't fribe enbe 't geijceï ®Cactact ban Vrede ie abjuficcen. ï^p ïjeeft gebackte Heet göcbjaeciit/ of Den ïtoningl) ban €ngelanbt niet poiitiveljabbcaen jjenonmi be bebaufie pjopofitiebanaccomniobcment hjegcn^ ben ïtoningö boo? gcbjagen / enbe gefept/ al^ fnleftgniet gefcfjiebttoa^/ bat ban immer^ eenmael fijn iöajetÏfpt bolgen^ fijn laetfie belofte gfjcljoubcn iB^ de guarantie ce prefteren, enDebatalgbanbacc omtrent geen langer uptblucöten teci^eccitiionbcn IsecDengeniaecltt.
i|p()eeftbo,'bec^aengcb]eren/ bat ben Kroning ban Engelandc lipt egeentn Ijocfoe pjetcnlitn opNicuw- Ncderlandt enbe Cabo Coifo honbe maecfeen / ofte βρ tnoefl bie cpfTcIjen in boiboeninge ban geb?agen hofien enbe gftelebcn feïjaben; <enbe I)oconbeBrppeIijc(il)ct bienbblöenbe toa^/ bat befeibe.fllàaje(ìeptbieaenbe SloninffU Engelandc foube tcacljtf η te pjociirtcen / baéc ö» geftoitben baaé de domma^ement aen baec i^o. Ji©ofl/te befo?gcn 5 Maecbatbefeboojfteinocljmeer bjecmt bJietbt/ toanneec men baetbyboecljbc/ bat Öaéc ©0. .ïlöog. Cormantijn foubencellituercn/ bat 5P jufto bello ijabben geconqijefleect / enbe Cabo Cor- fo aen De «Cngelfeije foube laten/ bat befelbe in bolle ^jebe teglhenl Dé iCraetaten bie ben Coningl) ban Vranckrijck geljouben bja^teguaranbecen/ tiabben Btfnimeneett / enbe bat men iipt ftcacljte ban €cacta= ten/ Pouleron, 'tbjelch in Ijanbenbantjaerl^oDgt) jfeog. hja^ / foube ober geben enbe nict toeöecom maiötigD foube toerbenNieuw-Nederlandt, battei
öen^ be (iTcaitatcn BctBelbel0cftDafc^?o·-ïföog.bJa^ af griipmen ; ^uleli^ bat bit alle faechen toaren/ Die niet àllcen niet ingeuiillicöt / maec ooeft felbe niet eec^
nac Engelandt over cc fenden, op foobanigc OUbettUte enbebe conclnfié ban be ®jebe aen l)et perfectioneren baii een ®cactaet ban Marine te acerocljeren / feec on^ aci;ebm foube geacljttoerben/ en fomenbaetopban toegen ben Caiiingin|j(ieerbe bjaer fcfjtjnrtöcftnobei Jjenchen foube gebat toecben/ boo2 fo beei öet eec|ie aeiif fling/bat men öiec nieubue pjetepten foube foeeften/om w Set Cnbop ban fobanige <i ommiflactö noci) bccbec ile preftacie ban guarapcie tc bilapecen} <Cn boo? fo bed Ijet anbere aenginglj / bat men niet ongeecne faci) Den continueren / mit^ men in Vranckrijck Dan: Jtóten fionbeblöben/ jiietfonber befféiii ban ©nboo?' M:bmtr^ te^ractatenban usatine/ cafienbeDe iriaien) te boen/ inbien be occafie toaé / om 't geen boer im6é jri Engelant«ut toai / fcBooh öet anberfintó ini- :qüp,toai /poàf te Djingen / bat Ijp bierbalben moe|i be^ fi^tteii Dat Dit aliejS öem foo feec bjecmt boo? quam / öèit om gem fchadeiijckejaJoufieendiflSdendctebcti toffften ÒP 't felbe niet foHde öonneti ober fcB^tiiJni. |
55c ban BeuningenfrD?eefatBbEn|6at(,mi „ dc Lionne ben twee en twintighften. ^ ' Io6j
Monsieurj
J'Efcris aujourd'huy a Meflìgneuri Ie» Eftats oo %ii Maiftres ce que vous m'avei fait la grace de medire ■Λ'!'»
de la parcduRoyenrefponfedemesdeuxderniers''®®'
Memoires ; Et Ie fens de ce que j'efcris eft que fa M. m"^ jefté prefterareellementauxd. Seign. Eftats la guaran-' Wfii tic, comprife dans Ie Traitté d'Alliance concre l'È.*""* vefque de Munfter eo cas, qu'ils viennent a eftre att». ques, mais qu'ellc ne croit pasdevoirferefoudreaü preftation de la guarantie fur ce quiaeftéreprefencé touchant la trahifon contre quelques Villes &plac« dans leur Eftat, par cequefaMajefién'apasveudes preuves fuiEfantes pour convaincre ledit Evcfquede ravoir frame, & par ce qu'il denie d'yavoiraucune Jart, & veut faire paroiftre par un efcric public, qu'on uy impure a fort ; Et pour ce qui concerne les AngloLt que faMajeflé fera jouirlefditsSeign.EftatsdelagUïi
rancie contre eux purement & fimplemcnt fans acoro· cher la preftation a aucune condition, & particuliere- ment fans 1'accrocher a celle de l'acceptation des condi-
tions dcPaix, propoféespar faMajcftéauRoyd'An. gleterre,aux qu'elies pourtant fa Majefté recomroande auxdits Seign. Eftats fort inftamment de ce vouloirac* commoder pour les raifons que vous m'avczfeit l'hon- neur de me dire j J'ay mandé aufli, que vous euli bonté d'accorder a marequefte, que vous feriezfsi· voir ces bonnes intencions duRoyaMonfieurl'Am- balTadeur d'Efiradet. a finquelefditsSeign.Ellatslej puiflient entendre par luy plus exaöement; Etqu'on a refpondu icy a Monf. 1'En voy é de l'Evefque en con- formitéde ce, qui vientd'eftiedit en des termes tres forts & oom me lefdits Seign. Eftats Ie peuventdefirer Ie plus ; Je crds avoir exprimé Ie fens de ce quej'ay eu Ie bien d'entendre de vous, il refte que fa Majefté mette reëllement en effedt ladite guarantie, commelefdiK Seign. Eftats l'ont fait prier, & qu'il faftèdenoncer nettement 6c fans aucune refervecette fienneRefolu- tion au Roy d'Angleterrechofedignedelagenerofité & de la juftice de fa Majefté & qui doitproduire une bonne & equitable fin de certe malheureufeguewefe- lon toutes les apparences, & mille aucres bons effeib aPavantagecommun j Je vous prie quejepuiCTe avoir la lettre qu'il vous plaira, d'efcrire a Monf.d'Eftrade( dc main du bonmatin, quandjeferay partir un Cou- rier expres pour Ia porteravecIesmiennesalaHaye; J'envoiray chcï vous pour Tallerprendre, &recom- mandea vos bonnesgraces,&c. Signé
C. vauBeumiiÌi»·
Mym Heere
Η Eden fchrijve ick aen de Heeren Staten mja Meefteri'tgèene ghy my'tfaveuibebtgedien
ingh, tot antwoordt op myre Ende den inhoudt
tie reëlijck aende vóornoemdcHeeren&atenàlB'e'
fleren, gelijck de felve begrepen is in het TraiiUetvtn Alliantie, tegens den Biflchop van Munfter indien ï/ komen geattacqueert te worden, maerdathyg««»"
niet te moeten refolverentotdepreftatievandeK'Ve
guarantie op't geen voor gedragen is ge weeft» w®" de'tverraet tegens eenige Plaetfenvaohaercnot^» alfoo fijn Majefteyt geen fuffifante preuven gheUm
heeft, om den voornoemden BiiTdioptedoenDeK^ men het felvegeftichttohebben, ende doordiennj ontkent deer aen deelachtlghte wefen, endedoor een publijck gefchrifi wil doen büjckcn dat men medé t'onrechte befchuldight. Endc belangende d^^ geliche , dat fijn Majefteyt de felve Heeren bt^w lal doen ghenietefi 4e guanmtie teghecs hw P^^ lijck en fimpelijck» fonder deprelbtiev^dien r» Crocheren aen eenighe conditie!, ende infonder^ fonder de felve t'accrocheren een dicTindW^ tie der conditiën van Vrede, by fya Mai^ï'X den Koning van Engelant voor geflagen, op dc |
-ocr page 622-
|
deren, redenen dieghy my de cere heb ghe-
daen te feggen 5 lek heb haer oock bericht dat Ghyl. ί goetbey t heb gehadt my op mijn verfoeck te belo- ven dat ghy «^i® goede intentien van den Koningh jcn den Heer Ambaflideur di' Efitades foude doen be- kent maecken op dat de meergem, Heeren Staten de ftlve doorhem pertinenter foude konnen verftaen,En dit men hier in conformiteyt van 't geene voorfz is in harde termen, ende gelijck de voornoemde Hee- ren Staten 't meeft foude konnén wenfchen den Heer £nvoyé van den BiiTchop geantweordt heeft ; lek ge- loove den fin geexprimeerc te hebben van 't geene idf'tgeluck heb gehadt van u te verftaen, foo datter niet refteert als datfijnMajéfteytdevoorfchrevepa- rintieefièöuere, gelijck de Heeren Staten hem heb- ben doen verfoecken, ende dàt hy fonder een igh uy t- ftel de voorfchreve fijne refölutie aèn den Koningh van Engelandt doen bekent maecken lijnde een faécke waerdigh van de generofiteyt ende Juftltie vari fijn Majefteyt ende dewelcke een goet ende billick eynde van defen ongeluckigen Oorlogh volghens alle appa- rentien moet voortbrengen , ende duyfent andere goede effedten tot voordeel van't gemeen ; Verfoec- kc uw morgen vroegh den Brief tc moghen hebben die 'c u believen fai aen den Hcere d* Eflrades te fchry- ven, op dat ick defelve door een expres Courier die ick aifdjn fai affenden nevens de mijne nae den Hagè foude konnen doen overbrengen ; Ick fai tot U L. Iluyren om de felve af te halen > ende recommandere in u goede gunften &c.
Geteeckent
C. VM BEUNINGEN. ^att Op fieep: öp seantiBOojbt al^ Uoiflöt :
Monsieur;
Τ Out ce que vous ditei dan» voftre billet touchant l'Eïéfque de MmSJer, eftfortbien, &felon
etj.
SfJ
tufii ~ 1'intetitióri de fa Majefté pour Ie fecond point toustrouveréi s'il vous plaift, bon, que je vous re- prefente qué Vous ine faites parler un peu plusàvant que je η'ay fait, & quejen'ayenautrcintention que «leconiitmerla mefme chofe, que' Monfiéuri/' Eflra· it! a desjï declarée de !a paft dü Roy a MeiBeurs les Eiht!, qui eft que la preftatiohde Ugifarantièeftoic &ήοη coiiditioTinée, &que ia Majefté avoit feu· cment voulu voir au paravant.fi là j^tx fe peut faiié fur Im conditiOns que fa dite Màjéfté a prfapoféés àu Ìloy MliGrandeBfetagpé ; Voui fcaveü, Mowfiéuw pat quel moüvertiiint, je ^ouS reitèi-ece^endant quelés in- tentions de fa Majefté pour Meflïeurs ItsEftats rie »«it eftre mcifleurés ni plus fittCéreS j & je: deriieu-' &c. A Surénritó Ie ij'. Sépteiöbrc tmifix cm
: ixivjinr ί ^Π'-· ïiji ■■Hun-.-- ν ·ν ·>
Al 't geen ghy in U· L. ÖrtëPlë^tiraéfclcéridédwi' Biflchdp^vari Munfter / is'fécrwel eri volgheiiir d' inteiitie van fijn' M^dfteyt ; bfclah^eriaè'Keï waerefultghygëiievcri'goetteviildfciJv dat ick U L. .Virtoonen dat ghy- iifiy wat v^deìVd^tfpréeckehiilÌ ghedaen heb i-eride dàt idt'ge# indWlritèritìe: gehadt heb-als te òónfbrmireffeh-''f-g^· dé Héefe ^ Sflrad» dieede' wetìiehrdek KöïijHglü atB' jÜIjff
^'Irt fiéH otafc-Vir^è m ;
^önditiüii'b^, fi^ Majtìifeyf-ItéH' dètt'KoöirigH-W «gelandt vobrgefltóèH; nfijW'Öeëhi έϊχγ VimétiOf.
Bjpuvement ici?uw deTeli^é' öiWatüffchöi-dab' fJnMajcfteyts-ihtentientooriÜijdHeerttjMtfSto
^«ren de-Sttrett- |
Pteftatie vaü' di' gtìàtftitÌÉ'w^ii.tiliyf òfigébétìiHt· datJjn-Majett^t ril^fiipite'VóöiÏfa fóÜ^ niet beeter noch Cnceerder konnen fijn reitej-erej ende verblyve &c. Tot Surenne den dnee^nm- tighfien September fefiim bêiidert vijf enfiffigh, '
Geteeckent
De L 1 O Ν Ν E.
«ï^ftt drie en twintïghften hji'fcbt Öp boojbej^iec de Lionnè bcrftecïtftt/ 6at beïtoninsfjOebecfocfjie guarantie ttgljcn^ btti bpt^nocmbcn SSiffcljop foube TOcftcten foò öapfi ïiafëj^o. iBog.boo?öefelbcbabéi wcR foubcnmogm bjoibcnacattaqucctt/ maecbot fgnc 3®aie|lf pt niet temrpifflc / bacc toe geljoUöen te 5gn op 't Dcne ftcm acnsè&jaf ht toa^ caecheiibe tmigij bercacbt 'ttocich fatöc gcflitljt jijn tfghméétcbcn cnbc paétfen in ben §>tact/ biüjjjie bm Wcöop öoit ontRfmifn baccinmbebanbtafj&abttcfjebbe»/ bat föne .üEajcficpt bc fflbc rtict fàg& gcconbincefctban ftet comcaricniftgenorgljfflitifiJ?fuben; Chbcbooj foo bed bcp?f(ìatiebattguarantietf0fjcn^»i5ngflanbt bflangjjbe / batbctt föoninglj bcfdbe fimpelijck ende puyr, enbc fonbECbieacnrcnigeronbtticntebiiiÖcn/ PIEflcccn/ gfjclijcit i)p booj ben i^ffc d' Eftrades am tjaet to, .ï®og.öEeftbfchiactt/ bolgenbeiibcljtan^
Ijtbbfnbe / "ff ef gcccne foube (Ïeii bat bié ain be 5ijbc ban &acc föo. ilSog. niet gìbifi ftculteict mocöte bjojbrn.
nibbcc Terion frtjctfani Lionne Upt Stock- holm bin drie en twintighften ^pptfmbcc/ batbecff folutic bic ben ï^ett Ysbrants ïjabt genomen ban te bec^ cepfm/ bacc toeScbbtnbebftlof ban Ijaecföo. lÉiog. Öcm bfcbt biöben te bjiHcn obtineren bat fjp mocljt Mijben/ en fjcm tofcbcii torwfonben benooblgeo?= om bebecfc6fllent'ab|itflecm7 tóantfeubebé ^eclien foo feec beracgecen / batter niet^ obecigï) fou^ be toefen / bat ^toeöen fotibe ftmineri bclettèn ban (ïcöi noch naeuwer met Eiigelandt te verbinden, battet fjem bacbtte sijn eengemeciiintccejibcbjinibtfcljap te öeclif nen tufTcÖcn bcfc ttoee ^tfén / en bat öe Sta- ten ten min^i brBoojbin te tcacBtcn Sweden in eeni' gec manicce te bf^mma^jecenboMcn^^IIiantte; ©at I)p fcijïeef aen tttn ïltonmgö öcm ©ecc de Lioririe tjifc ban te tjebben bcctoittigfit / en bem bab felfü bacc toe aen te toénbeallr^toatDPl^nbe/ tm rpnbeotn baecinteceraébieren.
't ïaejl ban ^eptembfc giiamtotParysbe tii:· bingö ban 'tepnbelijrh obccïtiben bati Phiiippus-de vierde ïlionlngl) ban Hilpangien, &c. befe tijbingfje toiecbt (tti^eljouiM^itt tot baegg^ bacc aen/ bianneec be fcïbe aen be «oninginne toïect gecommuniccect. ©efe boobt /ai^bftaemt / fteefitenfioo^jlen bïbjijefïbeu be tóninginn^/ bebJclcÏtetefamenaenbelloninglj boo?gc|ieit Ije bben / alle cebe ncii om (ifne Majtficpi te bctoegften totaHrnatnpjlQtlie afreaieenproteöip, boo? eube aen ben onmondigen nientoen aengénomen {tonin^ ban Hifiüingten / bacc qp ban feet; googe mbe geatfectioneecbe pjobucticn booi bien Hbningg «jh gebiupcht / om alï^f aen jjàce Hlaiefïepten be Hìcm nùìilinne te:mogin bétfeediicpeit.
^e seijiéfof bntuntüetie bani@o;Iocg biAt bcM523if. ftftopiban Muniter büecbt gj^fonbcn aen brh ^cec ban Bèutiingën, bie be fdbeaenflónt^metbèpactl· cnlietc6^iibber geft^èbcnetïjbinge/ ban bat bie al= cetó boo? fenftieSo|ïiütcptfngcbolgljt foubÉ5i}n/ bp be i^eél JiföatqaÏii de LioririecritiK anbeceï^ceittieci Biupctó/ bni aen ie toftfen / bat bi guarantie tifflehp
tr. .. „y, jjj^jjjj, uptptïggfpje,
/ ertbé.Bétfeïbe enbebetfiftfpbf „ iöftft:·/ «h W atceilftàtie teces jtobeh twiièeWötniit / öoHM öet cfl^iiWB niét (lórtaöaec opbood
m ibelcnec boegen gaec if oo^ Jittio» irot
cn OORLOG. 7 Fijf-en - ^eertighfie Boeck. 603
fehter fijn Majefteyt de voornoemde Heeren Staten feer inftaotelijck verfoeckc hacr ce willen accommo-
(ïtcrlen fotStgl'. bjnntpt ili JlJUf- ben op tt
i}OUt>{<),
PBilii-
])Ui; a> i-
SiDiimclf ban Apen- eicii gc- fIo;tieii.
wr-.
fcDop
beu
Jnüim-
fterbi-
rlerttrt
loebte- Bi Oifeil Ataet.
^aeDK ineentie banPen l^ir beu
SSeunin» S<n Deec op (n ffijant»- «■flcfi tot ftreurji.
beò.
tliCCtt
cébm'
ι'εϋήΐ'
'^bto^É^dtcoe 'guatantie cpfcljtetig^ianï''
^rbect |
-ocr page 623-
04 S A Κ E jSÌ van S Τ A E Τ
|
Beeft bctWaert cnbe betfotiit / öat Den ^taet
__L pionipteùjcii t affifirccn met een fccouc^ ban twee
duyfent ttUpter^ / enùe vier duyfenc Ιβαππόΐ te boet/ upt be^ feif^ oube Öeaimenten/ cnbe be cefi e tot complectfcinaije ban twaeifduyfent jasannentoe in gelde düec maEchen/ enbe bat boo? ben tflbtban vier fBaenbcn/ nae berloop ban betocïtfietipconti= nuatic ban €>o?lo8b fijne «ajelïepttoa^Bljcöouben totcuptüce. , .
't Aitbt ^atc op scbolgfit / batDe©eecde Li^nef)em WKet öeeft 0ifept/ lJatbenfioninBaenöaeti|o.lBoa.aI^ Hem tot jjn aoetBetrauto<i5eanieecbef)abbegeatco?beectöaec B«iieeH. ijcjfoffft/ fooaï^&etöarent torsen toa^gebaen/enbe tot bien epnfte toa^flljecefolbcertomopöetalöecfpaes bicbfle tot öaec affifïentieteaen^benboojfsaeifTcöDp ^an Munfter fiaec toe te laten ftomen twee duyfent ïluptec^ / enbe vier duyfent ©oet-finecfiten / baec toe öeböcnbe ögebefiineect foobanifle ban fijn liefïe CcoHpen bie naefl öpbefianbttoaecen/ omboojtte honncn raaccöetin/ enbe bat SP obec be a^ïeBent= èepbt banbooifs (OTcoepen enbe tnacfci) ban befelbe/ oocft obec 't seene baec mebe noti» te feojt foube fiomen tot pjeflatie ban be bolle guarantie, tot betoelefte fijne JKajeficptBecefoIbeetttoa^/ fonbeftonnenfpjeethen met be ff ec de Tellier ; »OcbacBte ï? eec öee ft bo?ber^ Befept / bat fijne l!©ajefiept om (n befen te meet p/u^ torn te setoen ban fnn affectie tot IjaecJIo lloa.faec= ftcn /enbe 't boo?f5 fecourg fooöanisb te fo?meccn/ bat 3P ban 't felbe be meetie bien|l fouben honnen tcecften/ oeintentioneect toa^ vier hondert upt be twee £om= aaanien Jiöufqucttaice^ ban frine J^ajefiept / bie Sem nebenjSfijnïijf-toacDteopfyncep^ alommebeci Klben/ enbe twee hondert Maiftres upt tjetÖeBiment ban ben Dolphijn, toefenbc befefei hondert alle upt= gijclefene toel-BemodtcfCbe mannen/ enbemeefi alie biel ccbacene Gereformeerde Officiers, of Cbeltieben ban Boeben J^upfe ; ©nbec 't felbe fccouc^ te boen maccïjeren/ óocft aen alle bie fijn ï^ofbolsöben enbe rjaec in ben<©o?IoBbtoabcnoeffenen/ beRenttemai iten/ bat be geene toelche in befe eljelegentbepbttot ifenfi ban ftace ü^o. JiBos. Volunrairesobecflinsen/ fijne JlQajciïept toelBebailen fouben/ toelcfte benun= ilati'e na alfe appatentie'tboojfjfecouc^metbeeltoel gecefolbcerbe bjabe «tSbellupben foube Itomen te Bcoffe= een / enbe gantfcl) ontfac&eÏDcb te maeclten/ oocft öaec boo? boo?name ©eecen enbe «©ffirieccnbanben honing!) flijrcommanbeecttoojben/ onbfcbetocltftc be ï^eecë ï^cctogl) ban Bouillon mebe gtjenoeniti^/ alle ficb aïteebe geceet maecltenbe tot be tociit. ©nbec be {Regimenten bie maccheccn fouben/ toacen bic ban iienïitoninB&/ ban be Üecc Turenne, cnbe J!Kace= fcgal be Grammont, bat ban be Campaignc enbe an= 6ere uptgelefen 2Senbfn. i^em mebe becfecckect bat Bet boo?f3 fccout^BÖel)eelcompIectfoube5ön/ enbe bat be üoningl) bie in befen toonbe Btoote pjomptitu^ fic cnbe affectie/ öabbe gïieffl'bt niettetoilienbattcc ren manontbiacl^.
<0nbectuffcöen ijS Sem oocft boo? be ï^eec de Turen- ne gcconficmecct / battcc in befen ten upttecfie seaccc» ïececct foube toetben/ cnbe bat alle be iCcoupen bie irtenBebjupchentoilbe/ foogepoffectttoacen/ batsp in feec ftojte bagScn bp een gcb^cjhthonbeüiecben ·, €>mtcent be paffagic ban be boo^fs i€coepm / boo; foa bert 3p ben ^paenftSen bobem moeficn caerScn / bid cenigt confibfcatini. J^p ftceft baecopgefepbt/ bat niet fatb bat bit acccocScment ftonbe bp hengen / bet tojjl be paffMie tpbeljjcft cnbe bp nadne JiKacnbctt uDeleben becjocljt toa^/ cnbe niet Böetocpgcct ftonbe'. toecbcn/ enbe bat men cecbc&abt om te Wagen/ bat' ben Klmbajfabeuc ban ^pangien be pofitive becMO::',! tinge ban fijn Honing baec ontrent gc-cfquibeccthetM' —^^ jjgj béttepfec efficace, gen ^jflj&ij· Oan alfe Bofiis
baeVop toa^ BpoW/ iaVKSbSStotnSì h)a^ een onbebencfteWcfte fo;maIitept/ ban bat ben
SSiffcSqp boo? cene Üiffibcacn baec Ho. JlBog»wpa=.t
catfe epfmte / onbec anbece oo;feecften obec'be bielcfte ' to nopt fpecifice oen bare babgefttoccbt/ mbcfonbel i |
anttooo?bt op be fdbe .fUSiffibctebcrtoaciiten/ fmm , lijchinbaecatanbcntoa^gpballen. soitt Kjgj
igp heeft ben derden ©ctotiec met ben Heer Ie Tel lier gefeooclten/ om pbcc minfojmetct te jijnm- teem bcgelegentbepbiban befficoepetitepefctrei tfd'S teièoet/ ijooi befen «toningtotfecouc^banijactfön ^wiS
maog. tegen^ ben 25iffcbop ban Munlter oebeRiricw?/ "'«S' cnbe om te cecommanbecen bet bctbaefien ban bcc m
bec tocbt met al be pbec bic alle omfianbighcbfn ban fjjöienbefaecftentoacmbecepffcbeube/ ompatff
. ItcrlDch temoBbenbecfiaentoatop'toöeïfionicnbM
; be felbe Ccoepen binnen be limittn ban ben^taethan baec ïlooab Jfêog, foube mofleh toecben aebcfibctctrt,' cnbe tcBbcn^ tuat tijbtbefelbebaecfcechrcli)f6tfbcr-
toacbten foube mogen toefen / opbatöatflajiiaon' jaec cacbtflagen enbe beffeinen ban ©ojloghbactnai ouben moBbenecBUleren/ enbe ootft bate mefurej te bctet nemen met bei^ertogen ban Lunenburgh.ijiem
befen engagement met baec bebbengeniacclit/ ooöit laetfie beeftgebacbte J^eec gefepbt / bat fijn JlSajtftttit be optocbt foo feec foube boen buefien aléinoaeiiich toa^/ enbe bat / ointemintijbtteberiiffenfijnliffc jefìept bupten bi'e ban fijn Lijf-vrachten enbe Mui'que- taires bie bp bc banbt toacen / geenanDeteiCroràn/ foo te ©oet al^tefieecbebabbegcbefpicieEtt/ oisfif gecne toelcftc gelogerct toacen in be ^tebrn op cntx oiij tcent be jFtontiecen upt be toelclicjpalbecfpoctiiclift tot Sedan ( altaaec 't cenbebou^ fcbcen te fullen toftn ' bp een gcb^acht te ftonnen toojben / upt gefepöt ailEm een JJegiment, ©ortbolcft/ gbenaemt bet Heuinient ïiopael/'ttoelcftinCalis, fc. a3uacnifocn!jouöetiöc/ D?b?e babbe om naec 't boojf? cenbeboii^ te teecfieti ï^p beeft be bjpbept genomen ban in betiencften te 8c= ben of't felbe Hegiment niet bequaniec tot Duynkerc- ken foube tof cben ingefcheqat / cn met Set toaet-iitmEn baneenBnebetointopVliffingenobecgDeb?ac&t} <δη beeft boen begcijpen / bat aen be fpoeöigc otìerfiom|ì ban be boo?ft i^coepen mecc ati^ pet^ anbec^ grirflen toa^ / en febcct i^ Sem boo? be ï^cec be Turenne, ttite <l5?abe ban Locvoye,^cccfiat:i^ ban ^tartgeffpt/ùat
fïitueect toa^. ©ntceiit ben tjjbt in todcBc boojfi; ®roupen foube Bonnen op be ίcontieten ϋαη fjare ilo. fflaog. toefen / toifï gebacStclcec be Tellier Dotm mael^ niette feggen/alleen bat3P ban Sedan op Iijcfc» ftenbe / fes Franlche mylen bcjj baefi^ fouDen cen/ enbe batmengeentgbtbccfupmenfouDtoniat le^ te betbeecbigen/ cnbconbecanbecenomb;p()»^ obec ben Spaenfchen^obcminbc^cbeclaniieitcniie obec begront ban ben 2eijfcSop ban atupcRtePto/ ontcent begelegentbepbtban beboo^fsiCtetpenfi»^ Bbeconfojmecrt'tgeene uptanbecenoothüeï» (laen babbc/ ban bat5p ten aenfien ban bequantitcpi fcec compleet fouben 3ijn/ en ten aenfïmbanüequ» litept teacbten/ bebefieCcocpchbartbatap/ Ρζ fïaenbe upt fes hondert ©cecbcnbanfrin JHaltflfPfi «Suacbe / nameritlijcït twee bóhdert I^lftres upt Ρ <©uacbe bc Cojp^/ onbec be toelcfte / fo ban aiitwreg^ 'nbt i^ / meet ban veertig upteelefene (i5etefio?mfftK
-tf'fficiecen/ cnbe be cefi alle «Sbellupben en vier ho^
dert HBufquettaice^/ infaelijcfi^ meefialleuptffi»» ®eccfo?meecbe<©fficiet^ beflaenbe/ niiifgaDer^wee hondert ©eccben han tip dtmtiiiannie ban fifJl
hondert Ipcccbcn ban bc CompaBnie ban
phijn ban bc toelcfte bcminfien tot acht hondert Φΐι^ beni ssaeclijoc en cenige tot vijftien hondert (0Ulbfn8i BÖegagcect, toierben/ fullen be boo?f3 iCcogJtnuiet Icfti compleet stia/ raaec booj bien betfcf
gj^cccbeuuptbc oube ®cocpen/namentl0£fefcvenupt
twee,beg Coningb^ Öcgimenten en^lertlurauptw beceJïompagnien/ bic elletegbéh^ l^nröe »©fficlec^Betaelttoietbeii/ enbemtöW à^cÌjajelijcRlUJOfflàw^be «u» W^l η BCftt JieBimenteiifaecbeeltsgit / baeccn WMOK i ö»,wö fi« nqtebcl söetal ' """" |
-ocr page 624-
-ocr page 625-
6où S AKEN varii S Τ A E Τ
|
l46f. óm de Vrede temaecken , bpalWeil fioctì^o. MOQ.
--ftonöen becfiaf η / tot be lactfle p?ofrolìtie tìan öen 110=
rana Engelant.UanNieu-Nederlant en Cabo Coi·- fo öf tefiaen/ cnbe Pouleronobec tegljeben/ enbe Set Cormantyn ce reftitucren, met ββηίβί fatijS^ faitii oUec De jjjetenfle raecftenDe be ^cfjepcn Bod- avonture en Bonne Efperance ; niaec Öat 3pï|feccn 3ïmbairaönic^ feec «ppjefienbeerDe / bat ^et Paria- ment fìomenbe te bccsabeten en appatenteigcïi ^oo^ te nteutne Confenten hotnenbe te bjagm / be donmgg enbebegeenebiebe®;eebeliefben inEngelandc, niet fbobeelmeefïcc fonde jtjnbatfe beBiccbefoubenbecs benmaiten / al^opconbitien/ biebebiegb ie googe moet ban 't bolcfi in Engeiant foube toiUen ; uebacljte Ijeeft beei gefpjoaclten In cecommanbatie ban Vreede, gdtjtlt oùc6 ànbice ileecen ban be^ Stoning^ ïSaebt gebaeh ijebfen / enbe fteefl öeb?^t of ijp ï^eet van Beuningen nietfoubengecaben binben eenSéjfef om'tbob?f5banl)aeci^o.31©og, boo?tcb?agen/ aen bcJIeec d'Eftrades bienbe gefdjjeben/ enbeboojeen ^^p^ffe obet te fenben : geeft baec op ali^boo; be< fengeanttooojt enbegebelineertecne>:p?i^af tebaers algen/ omniet tefcö?pben be boo?f5©|opo(itfe al^ eentgt)ilnt^ appacent qp te nemen / maet infieecbe op fie preftacie van des Koninghs Woort: Dat ban ΟΟΡ> faecittoa^toaecom een cipjcffen vanwegee.denKo- nihgh met bcboojfj MilTiVe aenbe}|eecd'Eftrades afgingl) / npt be toelette {jaei; Klo. IlSog. alle^ naecbec foubenbecnemen. jffiatrcü twintighften geijoo?t get flappojt
Sm, 't^ banbe'teecen vanBraeckel cnbeanbecefiacei^oos^ ^rRnitg Il0og.<©ebfputcecben totörtfiucfiban bePatenten, iKPurii. acbtetbolgen^ bfcfelbecjSefoïutie ban ben twintigh- ften befe^/ met enbe tieben^ eenigei|^eecen<I3ecom: mltteetben npt ben öaebt ban ^tate / geblfïteect enbe 0e-£Famtneett fjeö&enbe / be HSIffibe ban bel^eec van Beuningen j gefeöjeben tot Parijs ben feftiendenbet felber .meent/ baec bp bp onbec anbecen in bOtencIten Bàf/;Of Bacc 1^0. .ï®og. boo? ten naiffibc aen ben Co= nlngl^bàn Vranckrìjck, niet fonbet befiooten tebers foccBen/ beeflFcaivePreftatie ban fijné JUèaiefieptg MoftetotboItcecBitigeenbénae&omingebecGuaraa^- tie tm beI)oebe ban befen'^tàet tegens Engdandtf lboubenbe boojt^ / bat get^canfcge fecout^ / tnrvier ofyyffcn twintighften befep/ tot Mafires gece^tfou^ be flaen/ om boo?t te maccfjeren / bat be macfi^ obet HuyfoubejD'n/ cnbe beiCcoupenbeMaze foubepaf^ een/ bat men confibeceftbe batbanKuy boojnoenit op Grave.» Ofte op foobanige anberc ^i^en obec be toclcfte men: 't fpoeblgöfi ben Yffellfohbe Aonnen naebfcen/ ben baegft rtöebeti genomen faube Honnm toojben ai^ op Maeftricht > tiamentl^cl^ obec Haflèlt > ofte emige naefi gelegen plactfe/ bat οοϋΐι be feA» toeg bpÏIcÏtenbtefetoacen Itennenbe/gefepbt tolecbebe< qnamec te ξ^η aI0 emlge anbece ; bat becgalbeniiaet ©0. |©οβ. be gecequlceecbe ojbje foubt toülen Oom Peileti bob? £ommiffacifen / i be tndcfte : jp tot Mae- ftricht efte baec omtcent/i aen get boojfs J^ecout^ te gemoet<foUDe fenbm/i bat^ntet cojcefpohbetitie ban ble gétn'e/ 6ie be ϋικϋβ liSïotQeti foubtn comnianbr>; mi/'be|^ttKC9 Maeftricht ofte Haflèlt tt)i]}naen]t /of bequatrlnridaetife tnot^en tn«;(èecen/i , cnbeóabaecf)acenootb^ifi^in&en:iia^ae;]o|pi|igoebt oebonben/ibat bc boo«&(®roiB»n banoHMyiiwiijiti geletUtfonben Voecbeni naetìfliaelc» ntlK foa boo;^ Dooi be Mepecle ban 's Hertogeribofch. itaé (Semerc, enbe ban bate na Moock j altoaec befe|bcii^bentUEi> fienrtjecgefet; tot toifefecn epnbe mi j&ippt^ipigge tttbo^fe trtaetfe obec bi .fflMé gefIagm;/o«bi!tat& Oeni/)banb>aecbegemeIteitStoupen tocomü^^bfitr boben Sebenckefchans ge^fllsifeecttfatitKtt-Uieetai/
'.■'mf^ omtabetmetieoibtcbaiiU^df^ «nUc)foa;
'1 tegtnkDooib^
' - v^imKégee! Itggenb^J
A'is^ oefla^mi^bm 4 «tlbe ta^ecWi^piëi ««nSt^e |
mert-ö^epbe liCcoiipen foUb^Jiéb&rt te toffétni /, IjicfieSegecingeban ben aianbeban CieëfSSl^
batbefdbe onbejtoaecttoilben toefW be paSS boojfs iCroupen obec ben fifeefft&en SBobem Kt^ beten : ^^ ooch <Êj:ttact ban befe {jateöo. Jffito ri foïutftgefonbenaen begeccenfiace ϊ^ο,ΐΒατ.ήδ;^^ puteecbm teJMbe/ mitfgabec^ aen be ©etc MauritsvanNaflau, al# 00C& oenbeopgemdtS van Beuningen öm te flïCtlie» tOt bec ftlbrc cefne^ naececfitlnge. ^
^cnJ^ec <0?abcd'Eftradeiöéefl ben vierden No- vember aengaenbe be macfcg ban't^iatifcfifaoure htgegebenSetbotgenbej^emotiael: ^
LE Comte(i'i?/?;'4i^rAmbaiadeurExtraürdlhaiiejB»
de France, fe 'fent obligo de faire fjavoif a Vo$ ra ïï
Seigneuries touchant Ie fecours des Troupes j "•βιι» que Ie Roy fon Maiftre leur Envoyé poUr leurdeffén- fci^ ce còntre l'EwfquedeMunfler. que fa Majefté aymt «ί^β demandé a Moni, le Marquis dt CmfitlRodrigo leurpif. fage par un coin de Pays-bas, il ne s'eftpas sontenté de luy r^fufer, maisayanc feu, que fa Majeftéleurfii. foit prendre Ie chemin duPays-baideLf<gf, ila^f aiTembler fous les Gommandement du Prince dt chi* mej la plus part des meilleurs TroupesdeCtvallerit 6r;d'Infanterie qui font en Vlanirét, & les a faldl potter t manht tnfertine a derhye lieu de Ia route, que cellct dü Roydoivent tenir, comrae liJeditMarquisavoit deflèin de s'oppofer a leur paflfage & prenant petexte, quelles pourront tóttcher quelque langucdeterre du P*y«-bas du Roy fon Maiftre > fans neantmoiin beer en aucun villagie defa Dominacion> quoy que luy mefme > ilayapasdeuxmois) y'a fait venir eaFlan- d res troit Ce%s Bourgnignont de la Tranci Cmti, qu'il a fait paffer au travers de la France fans en demander la permiiSon au Roy nymefroe luyéndoniiertdvis. Ce que fa'Majefté a peur tant bien voulu ToUeret > Cc quececte conduitte alTez furprenante ayant obligé Ie Koj de faire parler aMonf. IsMergnis dtkFmtt, Atnbafladeur d'Efpaknet pour s'eiclairir au vny de* intebtionsj en cela mi Gouverneur de dit Ambaflàdeur n'ayant dònné que des refpoafes, fok vitgnesScamiigun, faMiyefté a ordonoé a Monf.dt TVrn^i d'aller fe taettrc a la tefte de ces mefmes irou· piÉs,' fefconduifent avéctoutela prudence&inode»- tioii convenable, a la boiine intelli^nee que fe Mtje- ft(É veut Cntrctenir} avec Ie Jeune Roy tPEff^giu, 86 n^tmoins, avec tout«là·vigeur quet»ourröltrequ<> riï cene pretendue oppofition hora de faifon de Mtitf
ÜMarjitit dtCafitlRedrite, quideuroitpluftoftcoa-
courir au fecours que Ie Roy donni a fe$ alliez, pu« qu'üi Ie fohtaufli du Roy fon Maiftre Vot Selgneuriei pourront comprendre de la Combien Ie Rc? a veritt- blement it coeur de fouftenir leurs Jntcrefli jltdh Am- bafladeur Extraordinaire pouvant les aflèurei de & prt
elléi de, verront d'autantplus roidircontre» pourltf flirmonter. & paflèr jüi^ucs au butquefaM«j«ft^i'# própöféé de les affifter &pïot^er , corame un bon
propöiéé de les affifter &pïotMer , corame un dot mi ec allée doic faltv ea Ì'EftatoufontleUri iffiirM
iöTOur là qu'elle elle n'óubliéra aucune chi®. Donae ftilÏHftfèJé 4. Novembre i(i(iy. > "
lirlIilViiiiü.... ■.n'-Olii.ü ^ r"
3«osTtm-.iD-i . 'IL . t!'{f!r(ts'uo·^! ;; ; ·:η(! ίίΐ1·· .ì:!"" ■p^nEüf Grave' d'JEftrade» JExtraonHniri» ΑΛ^ deur Van Vraöcïrgat bevint Cc^ifeikf
.ψη-ìmtì.· rakeBd<j'ti«ÖÖi der Troepen ,'iwetó
^ «öjsJtfgh fijn Mêeftöeeti baer fendtfijfhwc'f^ • fcÉfi»t«fehe«ii den Biflchop vtn Muófter bekeot » ■ni«tdttaP,.' tjM fijn Mifleffeyt aen den ómiOfSiSt Rodrtgo^hae» pi&gie ora^^^^ déiiu^hrfeii v»fö«Ar^lcljde , jveSieto illOjglie^fti tón, .iie' felve fe wejffewj"^
ipaüïfiMrctcbt |
Κ,.
-ocr page 626-
|
/. ffeeh Het netten tan Luyck, foo heeft hy het mee· IWJ· L ghedÊclte van de befte Troepen foo te PaertJÜslc yogt (jie in Vlaenderen zyn onder 'c bevel van den Prins van Chimay doen vei^adcren > ende he^ de felve doen pofteren tot marche »»ƒ»»>/«« op een hal vie nyle van de wegh, die de Troepen van den Koningh ineeteD marcheren , ghelijck of de felve Marquis voornemens was fich tegens haer doortocht t'oppofe- ende tot een pretext nemende, dat de felve fou- denkonnen raecken eenigeTongevandeNedertan- dcB van den Koningh fijn Meefter , fonder noch- tans in eenigh Dorp onder fijn ghebicdtghehoorende telogeren, niet tegenftaende hy felfs geen twte Meen- den geleden, Jrie ^wtAriBourgoignonsuytdeFran- fche Comté in Vlaendcren heeft doen komen , de wclcke hy dwars door Vranckrijck heeft doen paflèe- ren fonder daer van permiflie aenden Koningh ver- ibcht te hebben, noch felfs hem daer van bericht ge« geven te hebben, 't Geen fijn Majefteyt echter wei teeft willen tollereren , ende dat defe conduite ghe- noechfaem onverwacht den Koningh gheobligeert hebbende den Heer Marquisde Ia Fuente, AmbaiTa· deur vanSpangien daer over te doen fpreecken, om wierlijck geinformeert te zyn van d^intentien van den Gouverneur van Vlaenderen , ende den voornoem^ den AmbaiTadeur niet dan flechte ende duyftere ant- woorden gegeven hebbende, foo heeft fijn Majefteyt dcD Heere de Turenne ghelaft fichaen'tHoftón de felve fijn Troepen te ftellen , fich ghedragendemec alle de voorfichtigheyt ende moderatie de welcke is over een komende met de goede Intelligentie , die lijn Majefteyt begeert t'onderhouden mee den jongea Koningh van Spangien , ende eVeiiwel met allfe de kracht de wèlckè de voorfz ontydìg«M)retendeerde van den Heere Marquis de Cartel Rodrigo
die veel eer'c fecours dal den Koningh aen fijn Geal- lieerden geeft foude behooren by te fpringén, alfoo ïy ooek Geallieerden zyn vandett-Kóningh fijn Mee- fter , foude konnen vereyflcheh; U H. fullen daer uyt konnen befpeuren hoe feer den Koninghwaer- iijck ter harten heeft haer intereften voor te ftaen , banende den meergemelden Extraordinarii Ambàf- ftdeur haer van fij nent wegen verfeeckeren, -dat hoe ^ter eenighe obftaculen in'teffta van defe goede intentien ten aenfien van U H. fullen ontmoedcwier- den, de felve foo veel te meer fullen téghen geflre-' ven worden, om overwonneri te worden ende te ge- necken tot het wit 't welck fijri Majefteyt fich voor pftelt heeft om de felve t'affiftereii endeteprotegC' «n, geiijck een goedt VriéndÉ eridé Geallieerde ge- nootfaeckt is te doen in een ftandtwaerinhaerfaec- ken jeghen woordigh" zyn, Èndö· wafer toe zy niets fai
f^evenïn^eh Hagedcnvlij-iKsNovemberyiiiii»
ti : ™ i^^-iiii: ■ , iKi^fe.;,· .
,®··; ^ •"■:'-<Jeteeckenei''>- ί-·
ÉMtféi^ii
¥
...jtBat .tóewTmben liTopgéati - ^brti/ foo imfiaDbetc u - Wmoaffabeuc
^ Boreei'bin derdbn "
em/ant
as
«ttn
S'»
taM |
men tiecfEecRect bat anbrr^ nirt i^afpafffcrt/ al^ bm twaelfden ^oümitirt befe bccftlacingö ;
IS gehoort: het rapport van de Heeren van Gwi, énde andere haer Ho. Mog. Gedeputeerden tot de faec- jaec ken vaayranckfijci, achtervolgensderfelveirefo- ^Ko.tot lutie ven den i/6/W«defesgevifiteert, endege-exa'· Efil®"* niineeri hebbende de Miffive van den Heer van Bi»- Surn" niage», Extraordinaris Minifter van defèn Staet in tiVk Vrawkryck . ghefchreven tot Farys den fifden defes, ende geaddreflèertaenden Griffier Ruyfch, houden^ de onder anderen, dat hy op de difcouriTen by den Heere Marquis de Ii/w»»» met hem gehouden, ghere- pliceert hadde, dat haer Ho. Mog. ghefint waren te blijven by de Alliantie jonghft met den Coningh van Vranckrijck gemaecktjdewylexy de/>riif«/« van dien felfï waren eyflchende, ende dat hy, foo hem daer op contentement wierde gedaen , geen fwarigheyt foude maecken, om van wegen haer Ho. Mog. te belooven dac de Vrede met έβ^ίώ^Λ na dat den hooghftgemel- den Koningh mee haer j^o. Mog. in ruotare getreden foude wefen, niet anders geniaeckt foude werden, ais nae 't voorfchrift van de voorfz Alliamie s Waer op gedelibereert zijnde, is goedtgevoadenenverftaen, dat aen den gemelden Heer van B<f««»»gi»gherefcri- beerc fai werden, dat haer Ho. Mog. fich wel hebben laten gevallen dé voorfz verklaringen by hem aen den voornoemden Heere Marquis de Lionne gednen, ende dat hy de felve verklaringen des noodt zijnde, uyt den naem ende van wegen, mitlgaders op de expreflè laft van haer Ho. Mog. een den meer-hooghftgemeidcn Koningh felfs fai hebben te reitereren > dat foo wan* neer de felve van fijne Zijde de fai komen te
prefteren, eéde fulcks mede tegen» den Couingh van Groot Brittannien in rupture te treden, haer Ho, Mog. van hare zijde met den felven Koning van Groet Brit* tanuien niet 'en ■ fullen treden in éen ige onderhandeliniJ ge, noch'Vredei noch Treves, noch ftilfUndt vaa Wapenen aengaen i anders dan op den voet by de fel·· TC Alliantie gepfefcribeèrt. . :
euam Baec ^a. HSog. oniiettoaffittooi batbe itenft ®coepm tót fecour^ ban öra^tart/ fnplaetfeban fwoucii Ibaer macftgte nemen booibel^ojtfieenbe&equarnic
fe Ittegj^ obec HuyopHa
ffclt, bolsèn^ 'tmoiccttot fitm. arijsgemaecftt/ Ooojeenl^gec/ enntetfootdelgrs {taenbe f affagie ban Mefires op 'tSanbt banDaei- hem iuacpn amgehomen ; <Sn be ueranbetingb bacc inneboo^^aHm / alleen aecaiifecct tioo} bien biegee:> ne bie öoo? be tteuc-©o?flban Ceulen tot ïjet De» fiellcn ban be Eftapes toaceii geautgiocifeect gDeineefl / óm te ebititén bétöe (Craepen niet boo? Huyie fiébie^ ce foüöén jbebben te paflören/ ïtt omse teeetoiécban ben Eupclifteen SSobem QUgt tê jtjn / De felbe be baeggjiaec 't J^nbt ban Daelhera|^aDbm^eó{« bbnneett/"";;· ' · ■ '-'f-'' ün
' CpnbèiöiR 6eeft beJIeec Jpcanfcöe ?fim6affrtbeot!»"«Hl'·"' bpti (even entwintighften Mog. góiotf5« S^A"'
ceettbatiihltoningg fifn jn^e^/fmibeOatiie VucAen- gotiette tiiet^irt EngeUndt gabbe fi^eintcoDitcecvttoC »* 't Sw· Béfltfltnge te Drenten tufTtpiOifn» ^taet/ ban ^„"^ toegen be<gièêlfetoacen0f-elttwett/ enbatütpteet^ banaen teèweetbigeenbilIttRÈ ionöitlen te bentitro/. ΜΒώβΓ- ' baee baHttrcte^be / al^ ofjp beffein habben bm
te perpetUecen/ gàèfotoeett IjaobrrriiiCpiiSS'»* ttaojblnacföWm&^beuc^/biej^boojbefen^t^ . ' bèttoaett^nàbbefetengam/ toeecte geccoepeiìyiu^s bè^enbr tonbatU^ latigei: betbl^faiba»; toa^fiM/' cnbè'fÌnìbéifJbiQéto meergiiei^dl'
't boojbe! pm&nié foeeft to ëó-''laog.#befi «Mtmoetbtgtt^^^ m^rnigge* i^jMhc^/ itófijn iKaiïj^fS^iNrtoofieH^ibw Gint imibe^uoóüft 1niti^^p|binte&tteon^iebeit' t^'E^ràéiìdi bt'i^eï^ban Göifi^rtiengac^ «teW/'eiflitiBemttelaeflM^boenl^^^^ to$ ^fi&enli(«^lgéo|b^#totfi)tti)«eoepinge/ tenepn» belÉt /bptfl^tiett Coniitgg ban-Grooc £riuannien < Cee ^ pecft»
cn O O R L O G Η, ^mjf-en^vBernghfe Botcl 60 7
SJcticuIfaanbe 98Ilianticban6enfeveneht#ititigften 5ίρ|ίΙ ièfthien honderc tvvee cnfeftighfionDt; Ma£C ^ ' |
-ocr page 627-
60 8 S A Κ É Ν vaft.l S Τ Α . E Τ
|
lödf. Pfc(ìi(ieicbè bàn niet té toillen lupfifceiinaceneeebe
-bjtDe / tfii minficn be iMcutu brccenigBùemacftten
ban ® jancHrijc& enbe befEH ^tàet gj^efamentliiclt foti= ben cnpabel jijn / om tngoiiccufrigcft te croouffEcm bè quaien Die ùecontinuattr l)aiiecn<^a;Io8l[)()unfoùbe' iionnen boen gebeelen. Bojbecé Ijaec i^o. JÌ^oq. bcnbc öem Comniiflat ifen te toìHen toe boegen /met bc todche 6μ mocljt confececen fob toanneer biberfclje » boD^balIen op befe matecie / fujicfi^ foube ftomen te bereyffiöen.
Mite ^e ilcetban Beuningen gabbe onbettuflcljcn oocft nieutoe D?b?e^ ontfangljen ora emfteljjclt bpb£nSto= in et» "'"00 af" te IjoUben/ trn epnbeftin.ï®ajef:etitt'ce= ®?aius. nemati epnbeI0cft niet alleen fodbec iangec upt|iel con= mtt'en ^"i·" ^^ Wt ban be SCBiantie banbcnflaece
Bilni^t tefthien hondert twee cn feftigh tnet benlUoninBDban κ boen ^;oot 93jittannien effcctibeli)clt enbe op't albeclica^ bitfim. ticiifie toübe tceben in tuptuce/ roaer oocft aen ben ^taet in geibe fucnecen enbe goebt boen 't beloop of eqnibalent ban be fecoueden bp be boo^fs KIHiantie ber bongen/ enbe batbanbeQjbtafbatbeniüoningban Groot Brittannien Oefen j^taet ben aengebarn Ijabbe/ tot bat gaeti^o. jlfêog.pecfectbanbeboojfs cuptutemettecbaebtfoubehomea te genieten, ^om ontfingö een Bìiffibe ijebbcnbe tot bplage berfcljeps ben tefoiutien bp beh)eicfteopbcgcbanecnbegecom= municeetbeftlacjtcn ban beni^crtogbanNieuburgh obec eji^ceffen in fyn 3lanbtenbctcgcn^I)emgepieecDt upt be (©uacnifoen-plaetfen ban Ijatr i^o. j©og. be bp gein betfotütc o|Dje tot biegljneminge enbe boojhof niingen ban be felbe biiecben gefielt om fitg baec te bie« nenfooal^'tBcï)oo?be.
J®at op't eecfte point acngacnbe be cupture trgen^ Ëngelandc p;obt|loneÌ!)cb gI)Eoi^tinecrt bia^ / {jiet boo?tefien.
1' i^bJcKnöar&tigBgeteeli BetgeenefiafcJ^ooglj .lÏ^og tipt hcacùte ban get €cactaet ban fCKiantie ebedbentób berloopmvoor de rupturetoettelijcRgab: ben teepffcgen/ maec .to?^ inbebmihenuptcenigge bjfcoucffen bie Dem baec ontrent bpbe een cnbeanDec ban be iBinifler^ biacen bop; gebomcn bat bie faeclten niet tot contentemént ban j^aec Ho. ^og. foube ΰρίΐ getoeceftt toO|ben fonbet eenige Debatten / bic bp Ijeeft gemepnt bat met get gtoote toecrh ban be rupture niet bienbenbetmengbt/ jabatgpniet/booibatbemp- ture cffictibelgch gep?e|ieett toa^ / befe bopjbe met bèi I)oo?Iijcfte ccnflbe!)oo?bete taet:en/ gljelijc]^ öp bie ac» tuelDcft becboigen^ boénfoube/ enbefjoft^a.Mos, ban fijne beboicen begoQiltiche t;c(;c&enrc!)ep geben. SSibbenbe bat bit fon uptflel niet al? tót bienfltlijcrte ciccnmfpectie in befe ggelegentBepbt mbcgt tDojben uptgebiipt
^en ingoutbanbebpIagebanbètioeciiejnBiflïbe/ geeft.baec beBentgemaecbt/ enbe Vua^ baéc upt gge^ flen/ bat aen be ]§ee);eiÌ|ettoggecn ctbèn i^àn blagen meec vefieecbe / baec. J&o, iföog. intentie iuö«fc tefos lutie becbat biel na genomen biecbenbe.
üi^en Ìtoningb babbe gecefolbe^t bob'énbéalceebe
«p^tegeben^Patent^lton dne hoader^
gSialtei^oet/'^eo^j^ul^Elirij^^^^ Aiifr·.' Φωέΐΐί^;/ toeïcft fif^^
eSi hM ftttföiten i^it b;engftï;foubc; <0nibe5uatbe<pffici&! Seriinè-^ ccntot,betooo?f3 C^wllfCitt te brbbeivSgWpfDn Iö^ï ^üfiHitl JÉfïipt liet ooflb laten .baüen, op iiifilipgte. tóerefe» «ffrfrw;mtecbe;<0fficiecen bif jfttìe CoitipM^baniieWi
•Τ' ' IVilnViiin hionhm./.βη'ίΛί%ή "
granfi
ffCOUCjf.
becijeihch getal in^baé: fircoucppunctuali pcMmii tie ben fie batant &miepgentlt|ch.b)i
Boat/ Batfunijaaajepeptin gemmi ________
hea ttet (Scattaet /i; maec bat/öi»laaj?ipwt inlìjè^ (^coepen bjeichebitg^nbenbebbebaecoóu^Dkbm niet IM eenige uyc&ecpTcliebif^^
•M'fHi
Dolphijn bienben/j£o;;baiji baec U, l^o.'3lÊog.b)acenèfg^niïen/ fUMill)? Die ban baecga;^ce^t,foube^ tooj^/ep |
D£rf>nt# öe bewnw ^^^
mael^ boo^t geb^acgt betcappojtcipgi bp be jj^eec ban Gene enbe anbete '
beputeecben tot bf faecftenban V«nckrijck, '«»« m bolgen^bec felbec tefoIutiebanbenvijfthienden|m.
tembec enbe vier en twintighftcn ^Sobemittlat^ib ben/ mitfgabec^ ban ben eerftenDtfe^/ ώ-ίϊαηιί= neect öebbenbe be cefpectibe H&iflìben ban btnötfc ban Beuningen, öoubenbe onbecanbecen/iatmtn albaecgeecne foube Ren/ batbenigeec^l^frabtitt ban Gogh lipt £ngeJaDdt geceboceect mocbt totbni * biaec op aen be gemdbe i|eec ^mbalfabeucban Goeh gefcfeeben ié/ bat βρfoubebebbentecepatrimnfoo
fcbttit ban ben ïiouingb ban Groot Brittannien fouDe bfbben te nemen/ enbe Daecbebebj^ aen fijne jlaje, (lept ober te IrberenöaceJ^o, JEog. JBiflibeop ftftftl. btfubjeet tefebjijben/ b)aecbanl)mti^eec3iinlia|rai beuc een open Coppe toegefonbcn toietbt / ommei: ne Complimenten in 't nemen ban ftjne bimijfieiia» naetecegulecen. «Jnbe i^€wcact ban befetefolutii oodfi gefonben aen be gemeite ü^trc ban Beuningeii om te ficechen tot beffelfi^ naecitbtiiige / enbetDjjtod fulcrenbebaer'tbebóoibe. i ^enreftieDden iSgeboojt bet rapport ban
ren ban Ommeren enbe anbete baec i|o. jsos- «fJe^ « beputeetben tot be faecfien ban be ^ee/ acbtitboW βίοΓ ber felbec cefelutie ban ben vyftiendenbeff^/met rate ««ii» neffen^ bealbier aentoefenbe i^eecenCsetommlttae^ f'Sf' benupt be refpectibeCollegien ter^tbraicaDtiiitBen^. epammeeitöebbenbebelÊifribebanbei^eecvaDBcurruiittiii Dingeü, i)OHbinbe.Oiibecanbecen/ bat alDatt eeiir= Sti« geert bJiecbe 4 Ecrftelijck, bat öaer#a. lEoj.foutim b]illenfuperfeberenm(tbeafbanchingeban(eni8())a? ce gchuyrde ^cbepen in be Midddandtiche 2te i tniic be Q;b?e baec toe afgefonben in allccbaef! te tebocetm « iStnanderen» bat bace il^o. HBiq. foiitien gebrbtti lafl te geben oin baceS^Ioote in be Middeiandtiche Zee met bie ban ben honing ban Vranckrijck lip pjo» bifletefonjungerm/ omtegen^beEngelfche in gort pofhiMtejgni.aaaeropiiJ goetgebpnben aenteflti melbeifeeec yan Beuningen tecefctibecen/ bat bt ©i bje^tot ef-pancft(ngebanbebap;f5ingei)uw()e<^ pen aï benififden ^obember laew-leben.a®^^/ enbebuptentbjijffel al tecemutfeflefleft fbnùejijn/ bat oocRbeboo?f3 ^^epen ten aenfien ban liatt lane» bupcigen bienfi/ ortbequaera toaren geüwjben om m^ beten bienfl te tonnen boen/ bat niet te min gocr go. " og. bp bec ftibecteftìiutìe ban ben elfden jiobeiw lemt/'bafl gefieltbabbe/ batnut^^
,_______oyaec wtfitóeplingeibanMtl^,^^^
.Wche^ toeöecóro twaelf Jtocteettó ^cjbQun ban ^ù^Io^é otj^ fp ' _ oftlJettoaertög^onbenfpube^lieA:"^^ ^i$pj|lfSie tee pniucalitept totAm'il(;r#° bm/Wbeet: CbeoCominanb^^#ii!« ' aeofifepben enbe oaijonnecen ficB tìi^nt?^^
i^flübbenbé na Livòrn&tebV^ben/m
praai^nl
ü'tt^barrastie PfloTiiii > cg^/^oi^oniim fu^ bòni
bien i SSi^^t gêemSjo^ftig, |
-ocr page 628-
en ο ο R L ο G Η. V Vtjf-en-veml^hfiie BoecL· 609
|
1 MactofllJöanTofcanengefc&jcben/ bat t>efeIlj£foo=
liim in öe Middelandtfche Zee toflCen ontjjoubcnìic in fiffrdféJ^abEnEn/ foototLivomeal^rtbec^/ alle noftontljaei/ ijulpe rade bejeaeninge (jeDam mocftte mtöfii/ Docft aen befdüe a^Ecmittefct ombaece tó'nftn/ Dpbe©paiiDen ban deferì^taetteoDret/ Sic nodi tebfroüecm/ alban; temogen brtftoopen
nificDmcficicccn. €nbe «^«iiFtcatt ban befeCiefoIu^ tóoocfi aen d'Eftrades, <iE);d;aoibina=
ri^Stmiiafrabcuc ban Vranckrijck, boù? bcn%ent deHeydebec&anbtwpcht/ Otti teflcechentotbeffelf^
""me ^erecn Boreel enlie van Beuningen bJiecben („ia({hacc«info?m«£ii o^bcgoebeban öe€oIonri= Ini Efchar cnbe Ghie , om boo? Baec te toetben tweeòrginKnicn Switzcrs, fipctolbaec op nopt
, Μ «Dfelc ï^of in Vranckrijck toa^ becbult met i Si'f ftoljtcnop Wadjten/ tóclcftetipbecfcfjcpbe^fricie. H"' mi/oicncnöe in 'tfcanlcijefeconr^ toiecben obecsei fchscüfn / Dbcc gcoot ge&jecR enbc biette ban anethan-- i ίΓ ïir lichoffan booipacrben enbemenfc&en/ iuelcResp i frii'fijin op beJFcontiecen bangaecifa. Haog. te lij» ' 6fii' / Dit quain baet fece onbectoac^t boo^ / beüjpïe be aboiibantie cnbebegotbeojbje ontrent befubfiftentle ban ftoupm in öacc io. Jlfeog. ©clbt-todjten Dp een pöcctooo? befc foo öoogögecoemt toa^/ enbe beebt ben icccUati Beuningen totfijn lecttoffenbefpeucen/ een betorliiigc in een generale goebeaffectie/ toelcfte(n Dm|)tactöpefnpbctfci)einopgEbat; }|em i^ baec oDcc ccnfiigl) gcfpjoocften boo? be i^eec Louvoy, enbe bp aiiDtre ban be ieecen HSiniflet^ sefepbt / bat men fere onscccne l)oo?be bateenige uptbeiCcoupenban taiRoninoD toiccbengefepDt opbe^Ingefetenenban 6atc l^a,JBag. te ftebtien gefoucageect / maer bat mmtésflijch betnain/ bat be noot Daej; baet toe ïjab- kgcoWiscfct.
iia. ©mlmDafTabcm; d'Eftrades notiflceetlie ben drie Ita- cntwmtighften bat ben Itoningf) tot IViefires fjabbe iatm aüancecen vyf Compagnicn öuptec^/ om te til tiinplacfcenbiebanben Dauphyn enbe ban Faucaut, wjin Ditbmïtoningïj beebt cepafiecen naec Vranckrijck. ^fi Bcrfocljt bat men mocïjt becfo?gen Baei: conbuite/ f)if£ in 't3tanbt foiiben Romen ïangö^Mae- ftricht enbe v/efei, fulcp i^s BifclJiEt in manieren al^ tebootmmctbeanbece. !D£ Eiaben ban ^tate bjacen in Martio geauthocli K, ftctt om met ben ?llijt banFaucoerc te conbeniciien oDitfcdttce vyf hondcrtgulben^Slaerltjch^ tenbe? fa Öotbtban 't 3Lanbt op be Proofdye üan Meerfen, ge^ Icatn il) ben 3tanbc ban Valckenburgh, Ovcrmaze (lambe. Epöcbben in gebolge enbe upthcacDteban scmcltc autt)orifatie/boo; be i^eeten gate <6ecommit:: ttnïtn met betegentooojbige ijiec aentoefenbe Φε' inatljtigtitn ban ben ^bt boojnoemt/geljoubcn eenige, tonfccemien/ enbe bientBalben metbenanbecenges conbtnitict enbc geaceojbeett / bat bp ofte ban toegen Om fltmtltcn ?ï bt gefurneert toojbènbe een^ öt forame ban fes duyzent giilben^ ten Comptoice bah ben nnitmctjia: Macclis Thiens deJpnge, öebóojfj jaiet^ «jmreQmtcban vyf hondert gulben^ baet niebebecs ramfoubetoo?ben getebimcett enbe afgeIo(l te i»ès i«i/ mitfijabet^ t'eenemael cnbf ge»
wojtificfttt / toelche trbemptie (n ojbje boojaei gnoc/foubcnbecbolgfn^ ban abüpfesijn/ bat
aen bcnmeergemelten^bt foiibenbeöooi tEnteaccojbfren/ enbe tcbecleerien pecmifTlcomme wQtfcpbc Proofdye ban MeeiTen, mct alle be apuèn^j witifn mbe bepcnbentien bàn biert te mogen becaoo^ pm ofanbcrtntgbecb?eemben/ |ΐ>ο en in boegen al^ ' R^^Jiwccljjcliiibinben foubert;, <Öiibe ten bien epnbe fin» κ "fptWjftcn be gecequlcfetbi Ì5?ietoen ban<©c;, top bort toeBienénbe ; bocpWoDbec bt Wrtie ™'6cljoubeltjcft bat bemceraimelbePfdöfdycitiet. £5a5lWfelbefpertetct/rouben.ntt^^^
elbe nature / conÈiìtié^!bietéi„..__,.. allelafien .ö^^efte öe |
tooojbigömoetbjagert enbe naecmael^foube moeten töiJf»
fuppo?tci:en. JJ^ct bit abbij^öebbenbaeci^aiJBDa--U
fici) namaelg geconficmeett.
an bcfe tijbt Quam upt êén Befcöiöblngö bati be ®όκί , ©aertban Ooftende op Brugge. ^flJpf "^·
Befcbrijvingbe van de Vaert op nieuw verbetert ende S®Hi0BfÌ verhief t tvffche» de Steden vàH OofteHde en Brug' ge in Vlaenderen,
En eerjien : Defe Vaert kan draghen tégeriwoör· X digh Schepen van
toe aen de .Stade vza^i^ugge.
tìet Water fai ordinaris ende nbytmindeirdaeriöi ftaen als tot vy/thie» cndefij^hie» roeten.
Men kan oock het W^ater doen waflchen met dö Vk)Ct van dc Zee, die men dooi het Sas na believen kan in én af laten tot echtten ènde negentien voeten.
IV.
Het ίΛί leggende by Oi/7f»</i > is ^yt negen e»twirt'_ tigh voeten.
V. .
Boven de Rechten van den Koning, die feer tnodc- raet zyn, gelijck als het blijckt uyt de by-gaende Lijfté voor de Schepen in en uyt de Haven varendej Daer fijn geen andere iafen in de Vaert komende te éetalex y dan alleenlijck i>et 6pdoenvan't Sas, endehet keerensfrt opdoen van de drie Brugghen iegghende op de Vaert i 't welck feér weynigh bedraeght.
Aen alle vreemde Kooplieden köttiénde te Bruggt woonen, wordt volle vry'dom vergunt v*n alle endc St»dts Aftyfen, na qualiteyt cn conditie v»n de Perfoonen. ,
VIL
Alle Schepen grooter als voorfz is, konnen inde Haven van Oo^CTi/iinalIevcrfeeckertheydtlcgghen j tilfoo do fel ve feer verbetert is.
VIIL·
Van Brugge kan men varen tnet Schepen van iijfftig l,aiI:ennaGi«i j jiintwerpen, Brujjil, Doornicktasji'. dere Steden > fonder laft te breccken.
^eecïtei; betflanbigg j|)àanfr|g?eefbaecbàninbefeti otenn· tijbt / bat ZIeelandt oo^faecïie jàbbeombaecbaniai '«tatiïit louc^teitin; 3®ant bat bie ©aectfeerfoubefcliabeti aenben^anbelalbiet/ bp albienmaecbenKoningh van Spangien (ïeï) bienbe ban be fubtijlljept ban of niet metal/ of feectDepnigbtebefbmcen begaenbeenltc^ menbe(iro(wmanfcb^en/ 'ttoelcit niet alleen toa^ 'tcccbtc mibbïl om Brabant, Vlaendereo, rabe alle be anbece nabuptige P?obincini te boen tTotecen/ enbe ηά (jc^ te tcecften becftbepbe ban be bjeembe j^atlen/
fdf^ ban be Capitaliften enbe anbece bie ben i^anbel berdaen/ maec {jetfoubeoothcengbeboeltjclienRooc gegeben bebben aen beComnieccie ban Hoiiaat; maec ben Stoningb ban Spangien en Rofl ben^taet.niet mefcebibentecf$aben / cn^onfequenteI|jt»«irt «oa fpte||)cRec boo? gem felfi^jnn/al^ te boen publiceren Porto Franco in Ooftende, altuaer be en
Cot^manfcbappen bie baer in homen/ feer toepnig bes lafitDojben. <Knbe banfoubebetgttDeedsQnbetmen foubeöebbengefien/ bataljbora^beHanze.fteden* geitìch oorR be anberen rontom be j^oojt-see gelegen / jafelf^ be Hollanders fouben baet met Ijoopen toe glje;: toopenjcbben/ om (iti) te btenenbanbietommobi« tept.; Swt aengaet be Hanze-fteden, toiflmenbat baer jpwi^fc^ ober eenige ^arcngerbiaect^bu^be» nige bn^ boojgefleltbaobeaenbe jü^firaetban Brugge tien bseö albaer mflantien / rahenbf öe Ijttüth Itage bw;|)we oubegöfwcöttoöeöin in biepaetfen t ip gielt bafïdgcR f!aenbe / bat inbim ben i^oninB ban Spangien of fone ©oubetneutg <6eneraei^ in fönejgei öeclaaöfi .tjpbfen biet becepfcftte pjcraiuie tnbefiinefs fe totiö^aej^/ en bötsp;6acc niet liften finpoitjften öóèKfti ontpbelöcRe flierigöEpbti ^opt ftof^ («àera
f^joditt |
-ocr page 629-
6ió SAKE Ν van ' S Τ A E Τ.
|
töóf. fcöoonöeE fleUsmtljcpöt ηοίί) ftequaitiecfaifoEn pje^
_L fmtrce» totbooitfettmaebanDat impo?tant,toccft/
al^ Defm tcgcntooojDiflcn appacmten <0o?logi) tuf= fchen bi «Siigelfrije enDe IgollanDet^i mtn öetaelöe aioiec te beel bao? Defóoopmanfcïiappen/ foo boo? 'tinftamcn al^ uptgaen/ cnDe öet lafl-aclDt / met |
ALfoo volghcns Refolutife van detìeeren5iflf« , Generael der i^ereenighde Nederlanden, Aenvi^. ^^f·
den December óts]istsfeSlienhondert fefiirh ge ----
nomen, ende de-acceptatie van Mejjire Don de Gamarra y Contreras, Ridder van de Miliuire Ordrt va» S. Jacob, Raet van den Heere Koningh van Spanghn ftn" |
pti'e öeiaelclte öooj ört öobenliacntir mibbel foubm
IiclJtclgcft honneii flcbibccteect too?bcn/ rnüe mificljien
oebeclijcl» ballen in De öanDen ban öie geme iJie op Oo-
ftendeijanbelen.
5&c]|ceceRhijngraef Öecfit ben feften Martii aett
ijaci; föo. Jföoa. obc cfianbiat öet bolgenbe Jilicmoric :
Ho· Mog. Heeren}
•γ τ Olgens het goedt vinden van de Heeren Gedepu-
\ teerde van U Ho. Mog. fai den ondergefchre-
ven Cemmijfaris Generael van de Cavallerìe, ende
Gouverneur van MaefirichtÀaàìtTì&.c vati U Ho. Mog.
by gefchrifte feggen, dat noodigh geacht heeft hem
herwaerts te begeven op 't geruchte dat hem ter ooren
ghekomen is, alsfoude de Heer Ric^errf, Secretaris j _____^
van de Ambaflàde van den Koningh van Spangien aen i gemelte Heeren Staten Generael verfcheyden confe·
cenighe Heeren van defe Regeeringe hebben bekent ' rentien over hes infteüen van defelvelnilruftiezijn
gemaeckt, dat den ondergefchreven met den Koning gehouden , ende fpeciaiijck mede over de 'faccken
van foude in onderhandelinge ftaen om de
importante plaetfe daer van het Gouvernement hem
by U Ho. Mog. is toevertrout aen fijn Majefteyt over
te leveren, alhier ter plaetfe gekomen zijnde, heeft
hemaenftonts, volgens de coftume, vcrvoeght ten
Huyfé van àentleervanMerode, ter Vergaderinghe
prefiderende, en den felven de oorfaeck van fijn reyfe
bekent gemaeckt, niet om fich felven te juftificeren,
alfoowel weet dat de getrouwe dienften diehyfedert
eenenveertighjuer aen 'tLandtghedaen heeftvoiko-
menepreuveajn van fijn getouwigheydt, ende niet
toe en kten dat eenige, ja oock de minile fufpicie ter
contrarie tegens hem kan geformeert worden, maer
alleen om aen U Ho. Mog. ootmoedig te verfoecken,
dat liaer gedachten gelieven tegaenover defe impor-
tante faecke, ende te conCderen ofte tot geruftheyt
van defen Staet de waerheyt ófte onwaerheyt van dit
ι onder-
gerucht niet behoort by den Auiheur felfs naeu
Tochtte worden, en of, de lange ende getrouwe dien-
ften van den ondergefchreven niet meriteren, dat hem
èenige fatisfadtie ofte reparatie van eere gedaen werde,
't welck hy van U Ho. Mog. inftruilic is verwach-
tende. '
) ; Geteeckent
r , ' ■ 2: RUrNGR^EF.
vyf entwintighften Martii i^baec opseftdo^t
het Sappo;t ban be i^recen Huygens enbe anbece goti;
J^oogl) lEog. «©ebéputeecbm / acfjlecbolgen^ öie»;
feibet iiefolutie ban ben derden enbe achiicnden bes
frSV gebacrect gd)bcnbe in faeciten taecbénbe fjet
oectie Oe l^eere Rhyngr^vc., <©oubecneRcba;iitabi
Maeftricht, tot naebeel ban fiijrt eete eMbé üan ben
bienfi ban 't aanbt feiibe nae seoöeben sfjn flctoeefl /
fn allen feïjpn / aï^ of ftp met ben Conins ban Vranck-
rijck gctcatteect foube ïjeWwn/ om be tooo^fs^tabt
aenfDnelSajelïept obn: tegcbcn. 30a<n; ojï aebcfe
beceettstjnbe/ goebtgeboiiben te becItlaKen/ bat
De boojfg getuciiten nqit eentglje impiefiifeninbegei
moebecén uan gate i|o. llDog. totnaebeéliidnbeg^
Inrïbe^ieceRhijngrave becoojfaecht gebfien; maeë
teccöritcacfe m I)aK]^o. j[@(ig.boIh»niettfati^f^i>
tiii Àeb&en tan fijne goebe bfenflen cnbe getconbtim
|»uDt/mbebtenboIsen0 b^bt betaim^ becboojil
pjoboojal^ na/ fonbeceeniaeeêfWietoacen
tortttOiflUtoenöi ï
.f til>.. , •■'■linjmc'. ■ ïll:aiaüit
' «aeéfiÈnbi bc Chambre My- partie V if tìiet ben
3llmbaffeb£UC ban Spangien ben negeodea^jUi^es
flootenörtöolsenbej· . i
dejfelfs Ordinarii Ambafadevr in de Geünieerde Ïrovin-'^^^mii
cien, van wegenden /elven Hetre Koningh, den/i^n,·
tienden deffelven maents daer op gevolght ten weder-
zydenoverkomen onde vaftgefteldt is, datgeconi-
mitteert fullen worden wirRcchteren totCommif-
farifen Inftrufteurs, te weten, van yder zyde
voordewelcke alle nieuwe faecken achtervolgeoshet
Traélaet van Vrede tot kennis van de ChmbrtMy-
partie behoorende, ende die ghcene die vandefelve
Nature albereyts voor de vooitz chambre gmtroda-
ceer: ende noch niet in Staet van wyfen gebracht
zij η, in conformité van het Reglement of Inftruöie
daer op fpeciaiijck te beramen, geinftrueertende in
Staet van wyfen gebracht fullen worden , ende dat
dlenvolgiénde tuffcben den gemelden HeerAmbafla-
deur, ende de Heeren Gedeputeerden van dehoogh-
iSBpn-
Btaef
beieftul.
•tgtjt,
ende materien die voor de voorfz Chaifihre ilaen tc
worden gêinftrueert ende gedecideert, daer op voor
dcfen geduyrige difpuyten zijn gevallen j als oock
over de macht die aen de voorfzw>Rechterenende
CommiiTarifen Inftrufteurs foude worden gegheven,
nopende het verleenen van Mandamenten, Fromfien,
interlocutoire Senttntien, alvoorens te komen tocde-
cifie van faecken, ende tot het doen van de convoca-
tie van dei andere Rechters decifeurs, in conformité
van de voorgementioncerde Refolutie van den wer-
den December fe(lien honJert feütgh, fonder dat men
tot rioch toe in alle Pointen ende Articulen totdien
eynde van d'een ende de andere zy<Je voorgeilelt,
heeft konnen convenieren ende over-een komen ;
dat'daer nae omkoilen ende moeyten foo veel doen-
lijckteprevenierenende te amputeren, voorflaghen
gedaen zijn, dat terwylen over 't gheene voorfi is
wierde gebefoigneert door de voorfz Rechtert In-
ftrufteurs by provifie, tot dat een finael Accoort daer
over foude zijn gevallen, Via Concordia miXAtüYit·'
tyen voor de Chambre litigerende , ter bequamet
plaetfe foude worden getenteert, mits dat ondertuf-
fchen foo lange over de voorfz te maecken Inftruilie,
geen finael accoort en was getrofièn, ende fpeciilijck
mede niet en was geconvenieert, over de nature van
dé faecken die voor de voorfz Chambre fouden konnen
wórden geinftrueert of gedecideert tot geen verdetln-
ftruÖie of decific van faecken fai mogen worden ge-
pieccdeert 5 zijnde daer van een Projeft van Accoort
aènde zyde vande hoogbgemeldeHéercn Staten Gì·
««■Λ/gefbrmeert ende geinfereert inderfclwr R«<'*
lutìc van den tweede» Martii des fiS'mltiim
^uienfefiigh, dat naderhandt bynièmoriacl van we-
gén den Heere Koningh van Spoftgie» den fivatif'i
dénhAtf feaieuhondert vitrtnjefiigh, by den
génieltcn HeerArobafladeur overgelevert, verfocnt
zijntfei'dat de Rechters Infiruöeurs mochten wor-
dèii geauthorifeert, tot het formeren van de mcerge-
i «lëldeijieuwe Inftruöie, de Heeren Stateti
by der ftrlver refolutie van den viereii tainghStn ai»
laénvólgcnde, haer al voorens hebbende
tòt dbr fclvcr voorfz refolutie van den ta>eedt»mi3
fefiivribtnitrt drii n jtfiigh . voorts haddèn to^^
fteen ; dM by de voorfz Rechterslnllrua«« tenMo
van;Accoort, als voorfz is, befoignércBde, on^
tuiIcTien mede een Concept van de op liieUW te
ken feftiuflie op wederzyts goedt vinden foude m
nén,Wóic<Jïin geformeert, mite dat in voegen aJiJ^
réni β)^ lange de felve wederzijts niet ftl wdtf g^
rtfliseri; 'ehdc geapprobeett , alle vordere Ιω"^
éncteüecifiefalblyvéaaenftaett endegefürcheert. ^^^
-ocr page 630-
cn ο ο R L ο G Η. ν Vijfen-njeertighflc Boeck. 611
|
I lacllel'jck van wegen den Heere Koningh van Sp4n- I lite daer op by Memorie den negen tnCminUglien Sep- " femberlcftJ^'i'^" Vergsderingc van de Keeren Sta- ten Generaci overgeJe vere, mede goede gevonden was it verklaren » dat terwylen de Rechters inftrudcurs befoigncrende zijn, om te tenderen den wegh van ac coortjde felve van gelijcken fouden konnen befoigne- ;eD ) om te formeren een projcdl van Inftruótie, nae (Jewelckemcn gehouden fai zijn > fich te reguleren, ten eynde o™ decideren of het Proces 't welck al- ^„rgedecldeert of geinftrueerc wort, dependeerc van dt judicature van de chambre, of dat het fèlve behoort oerenvoyeert te worden aen de ordinarie luftitie} en dat 'c Projeft ίοικίε moeten worden geapprobcert, foo van de zyde van den hoogftgemeiden Heere Ko- jit^^vaxiSfengten, als van de hooghftgemelte Hee- κη Staten Generaci. Dat voorts de Rechters In- ftruüeurshaer conformeren fouden naedc ordonnan- tie cndeJllyle die in den grooten Raedt vinMechelen «obferveert wort j als de felve aldaer refideren ; ende nadeOrdonnantien endeftyle van den Hoogcn Raed nnHoiIa»dt als de felve baerrefidentie hebben binnen Dordrecht, of in eenige andere plaetfen van delurif- diilie van den Staec der Vereenighde Nederlanden, ende dat de felve Rechters Inftruéteuri fullen zijn ge- authorifcert} om te verleenen Mandementen, re· plitifi totvorderinge van de Inftruftie der Procef- fen, maer geen defiaityf. ende dat felfs by hterniet en fullen konnen worden gegeven CQDigt regulativen die fouden konnen hebben ecnige kracht of efièövan J'^tyfi met aldaer gedane byvoeginge, dat de felve Declaratie was t'eenemael conform de intentie van de Heeren Staten Generael, vervat in derfelver bo- ven gementioneerdeRefolutie van den vieren twin- tilhilin Mey left-leden ; Sou is 't, dat tuiTchen ons ondergefchreven AmbaflTadeur Ordinarie van den meer-hooeftgemelden Koningh ter eenre ; ende de Geputeerden van de meer - hoogilgemeldc Heeren Staten Generael ter andere zyde : in dén name ende van wegen de felve onfe refpedlive Heeren Principa- len en hooge Committenten ophuyden overkomen ende verdragen is > gelijck overkomen en verdragen wort mitsdefen, dat de Rechters ende CommiiTarifen Inftrufteurs van wederzyden te ftellen, fullen vermo- gen voor haer ter bequamer plaetfe te befcheyden ende compareren, aüedefartyen, ofderfelverGemachtig- den, die tegenwoordigh voor de Chambre Mi-fertie Proceszijn iuftinerende of eenigefaeckengeintrodu- ceerthebben, endedewelcke de gemelde CommiiTa- rifen fullen oordeelen, dat in ioodanige pointen zijn, dit daer inne bet tentamen van Accoort fai konnen worden gedsen, teneynde ombydefelveRechteren ende CommiiTarifen Inftrudeur» alle goede officien cndemogclijckedevoiren tot accoort te worden aen- gewents ««de dat terwylen de Rechters Inftrudteurs befoignerende zijn om te tenteren den Wegh van ac- coort , de felve vàn gelijcken op de felve tydt fullen be- foigneren, om te formeren een Projeft van Initrudie, nidewelcke men gehouden fai zijn fich te reguleren, oockfpecialijck ten dien eynde , om daer uyt te kon- nen fienof het Proces 't welck geinftrueert of gedeci- oeertwort, dependeert van dejudicature van dc Cham- l>ri, dan of het felve behoort gerenvoyeert te worden Mn ò^tOriinarh luftitie, en dat het felve Prqjeögeap- probeert fai worden , foo van de zyde van den Heere Koningh van Spangien, als van wegen de Heeren Sta- ten Generael, m lts dat foo lange de voorfz approbatie van wederzyden niet en fai wefen gevolgt, geen Pro- ^of faken j of opnicus geinftrueert of airede gein- Itrueert zijnde, vorder in State van wyfengebracht, veel min eenigeAcz/egedaen fa! mogen worden i En «t na dat de Zelve approbatie wederzyts bp devoorfz nieuwe l»j?r«(3i> als voorén fai wefen verleent·»' de ^orfe Rechters Inflrufteursaì» dan tot MecheUh ende ^ordrtcht refpe<aive fullen vermogen te befoigneren tot mftruftie der Proceflen, miti haer daer inne na de voorfz geapprobeerde mèuvielnfiruitie regulerende, *elcke Rechten loftrufteurs haer als dan rnede fullen «•ontormercn na dc ordonnantiën ende fty Ie die in den |
Grooten Raedt van Λίκ^ί/wgcobfervcert wort, als de nStfff, zelve aldaer refideren, ende nae de ordonnantie ende ftyle van denhoogen Raeot vanHoZ^aei, aU dezelve haer refidentie hebben binnen Dordrecht, of in eenige andere plaetze van de Jurifdidtie van denStaet der voorfz Vereenighde Nederlanden, weicke Rechters InftruÖeurs by defen oock worden geauthorifeert, om als dan mede te mogen verleenen alle Mandamenteh » regttlatyf tot vordeunge van de Inftruöie der Procef. ien, maer geene definitive , noch oock eenige regula- tiven die fouden konnen hebben eenige kracht of ef- feft van definityf.
Aldus gedaen en gearrefteert by ons ondcrgefchre- ven Ambeffadeur Ordinaris van den Koning van Span- gien ende Gedeputeerden van de Heeren Staten Gene* raelderVereenigde Nederlanden , in den name ende van wegen de zelve Heere Koningh ende Staten Ge- nerael.
Des ten oirconde hebben wy defen met onze eygen handen ondcrteeckent ende met onze Cachetten doen beveftigen. In den Hage den negende» April l66f.
(L.S.) Gamarra. (L.S.) R.fiuygenf.
fL.S.) J.dtMerode. L.S.) Jokan deWit. L. S·) G- V. Reygersbergh, L. S· ) Johan van Rede, L, S.) E.v.Bootsma. L.S) JehanvanSchrieck. L.S.) H.Gocking*.
©anört.Sc&ipRofario j'^ oorhonbcclJejiranfcBe Λφι» faccftmprtiuf^ gff^Öt: nicn IjabDft fjift aelöeit öe «oier»' twee JFcAnfcöni / aengrfïagen om frlfiS tc Bfbjupchcn. <©ίπ dertienden ili Öf llbcratic öElipöt Jijnfe/ iji Qocbt geuoniim tc brrfoecïten enbe commltcrmt be ^OTbanMerode, omtneam bcJ|en:3CmDalTabtm; ban Spangien Bffient te maerftcn / bat in ca^ ben ïioi ningf) ban Spangien foube bïpbra inötmen be bfc»· focI)te main levée enbe ^ft upt-Ioopfn ban feccitcc ^cöip/eenaemt Noftra Signora delRofario, bOO? fijn .fBajeficpt ftifc te ïïatibe ncnflcboutot / ftarr HSoff.'tfdbe^cljip/ alljoctoelbupten ccniQcoWigaï tie / upt pure toniplaifance om te confceüccm be aoes be oratie ban fijnüliajfflrpt foubenontflaen enbe la» ttnuptloopicn/ op'tberttoutoen batl)aeti?o. ilìog. jjdbbtnbanbe stneteupöfft ban tjoogfiaemelbe fi3« Jöajepfpt,/ bat befflbeiniTeiibe beteroluteobergifte ban baec f· ï©". aen beftn ^taet nirt cn fonbe tuiiicn ontrecRen be mibbdrji rnbc mdrumfnten / bie ben fel= ben ^taet in befrn pjeffanten noot foo IjoooÖIijcIt ban nooben toa^ ijebbcnbe. i^ aen be i^ecc ^mbaf^ fabeut ban Rede van Renfwoude gcfeöjebcn / bat Dp befegaecï^oogg IQog. gocbe mecttinne mbe intentie mebefnboeflfnal^booten/ fonbe fjctffien befirnbt te maechcn/ fultp enbe baec öetbeboo|bc. niet tCjjcnfÏaenbe/ 'tfelbe^cbip mebe genomen enbe geb?upcltt in be ©loot tegen be (öngtlfclje/ op be naeni ban DelHandt.
©envyftiendenlBep i^ tecJ&ecgabfcinge gelefen feecftetJBemotiaelban ben l^eecïimbalfabenc ban Spangien, berfoechenbe/ bat aen be ^eljepen fjiec leif tóbooceng in Zeeiandt geBoutot boo? ceecfieninge ban nu Den 5toning8 ban Spangien geneemt II Santiflimo Sa- WKt. aamcnto enbc Noftra Seignora del Popoio, gepccf
mitteect tnocliten toecben om upt te loopenten fine om onbrc't^fquab^ ban ben Montefarchio inbej©ibbelanbefc|)cgee gc-cmplopecrt tetoerben: ^acÌiontfongen éen.lllài(ribe ban beiUeec^mbaffac beuc ban Rede van Renfwoude, )jefct);ebcn tot Ma- dril ben twee en twintighften Icfl r ïebcn/ t)0U· benbe in ^ectbat gpbonbJegenbenfioQgflgemelten Ifóoningbecfacl^t toal t)(t updocmen betbot^f; ^itec penatn gaecüo. Jllog. ten belten te cetomm^nbe» cent a®(secop gebelfibftieitsönbe/ goebtflebon» bnt te confmtecenin 'tboojfs betfoecR/ cnbeteierbt bienbolgeri^ een beboo2noenibetwce;^c{)epengci;recp mittéett om in gebolgè ban ||)aec ](|a jjlSog. tefoluttc ban ben twaelfdcn Defc^/ onbec bctalingöe ban beu
rcer- |
-ocr page 631-
6iz S A Κ E Ν van S Ί A E Τ
|
ϊ <5(5jr veertigften Penningh upt te mosm ïoopeiJ / tot tOflCi
-firn tpnbe öefeccfolutie gefonDen foube toetDen acn
't CoHcgic ter Hi bmicalitept in Zeekndc, om te |lcrc= Ren tot ftacc <0. nafcecötmse. Ktntoiv fflot Bruirei beicBenbcbei|ercïïefibfntSasborgpet/ tre iimi todcft [ιρ bccfjaclbf op Uolgenb? manirce : mut op Woonfdag ben dertienden SJuntj tuflcfjen
jfeBg; elf mbe twaeifupcen boo? öe niibbaaö / ïjet toa^ ges tot beurt bat ftp op tet^taDtijup^toaigetoeelìomeei nige ì^eecch banbcn<©ececi)te tefp?eechen/ enbe re^ commanbccen e);ptbitie bangufïttie toegen^ fetcUct Slircffi / gcbaen booj ben i|f£c^wtïïfmfe(ifr Brouck- hoven, op / enbe tegen^ öen©ecfoonban benj^efr Jacob van Dam ©ntfongfr tot Utrecht ; g^at fijn tlacDffe metbenï^oetficc cnbettoec ban fijne ^tena= ten/ toacen toacljtenbe boo? be trappen ban fjct ^tab= Ijupé/ bat ben^ajioo? ban S. Nicolaes toa^ gcftoi menaenbeanbete ;pbe ban te gtoote J!Bctc6t met
éet ^accamcnt / bat fijne twee ?i&ienaKn met be J^ae^ bcnaffjebbenbe/ toacen inaile pii^eptgcceticeect in be iltaconé ! om aen niemant eenige ecgecnilTe te ge^ benj fooi^ 'tooifigcfcijietbatbenJiofifjer/ om aile tegenfpjeiientebecmpen/ banbejltoetfetoaé afge= treben/ alDoetoelongcbouben/ boo?bienfelf^banbe iïoomfcö-gffïnöeopöace Itoetfen Wpben/ om op bc ftaecöen acljt te nemen / met ben blooten öoofbe/ inbe(icÖooc!tbecboegl)t nae beCacoffe bangemelte fÏefibent/ eboclibcttoaett^gacnbe/ batlipbia^ban flcijtf ren getoelbigïijch aengetafi boo? etn perfoou / ge- filert in 't stoart met een fiapicc op be 5pbe/ ftomenbe ban be trappen ban I)ct ^tabtDnp^ / betoelche eenige banb£<Semeente5epbcn/ te jijneen^cijepen/ an? Iiei;eeenbanbe<i3?iffieri ban De^taöt/ eOacijina^ öaetnaeinecbacingöe geitomen bat Ijetteta^ getoeejï een pecfoon/ genaemt Caverfon, betoelche Den ïloeti fïecup ört Ijaicacfttec ober tcecftenbe enbe ter aerbe toerpenbe/feggenbe: ghyhont knielt, het is niet ge- noegh dat ghy den hoet af neemt, batC op ^et gepeu^ -peltoeioopenbe/ tjebfien niet alleen ben Hoetfiec fece qttaljjcfì mi^ttanbelt/ maec tiabbe ()etboIcit ooclibe earoffe met gcbjeit aengetafi / be glafen uptgeflagen/ be ^ienaren/baer in sebigbept met ongebecfttrn j^oof:' beneberfittenbe/geflagenenbegefiooten/ enbe jam= meclgcb mt^ganbcit ; enbe betopi alle befe gcutoeltjae actiën toiecben gepleegljt ! bat ben Palloo? ban S. Ni- colaes betlatenbe fijnen toegl) ban Ijet anba* epnbe ban be löard&t / tegïjeng aUe ïïecftt enbe getooonte / oochtegen^fijn©?ofefTe/ baefïeltjcft toa^glje&omen aenbe<iacoffe/ roepenbemct lupbec flemme/ entte tafenbe aï^eeniiptfinnlgïjmenfcöe/ be Caroffe op- ïl^eecftenbe ; trcckt de honden daer uyt cn doetfe knie- len, offlactfedoot, 'tisnietgenoegh dat 2y de hoet af hebben ; baec nae met Bet ^aaament in be Ijanb / ciep toebctoni metlupbec pemme / enbe be «©emeente aenftitfenbe: doetfe knielen, offlaetzedoot,0eb?upc^ Itenbe feïf^ befe tooojben : knielt ghy honden voor den Almogenden Godt, of deDuyvel fai u haleaj fiat baec op Ijet gepeupel be 5&icnaccnbp'tfiap? upt be Itoctfe gabbe gerucht/ be felbe ter aerbe nebec toecpen:= be enbe fc^anbeiijcfi (laenbe t aïieg" bu^anigft ges pafleert/bat ftp ban 't ^tabljup^ toa^ geftomcn/aïle^ bet flaen öcfabenbe / in fijn Carolic getccben / enbe nae fijn ïxjgement ge treben toa^ / en bat l)em felf# mebe beele bilainien in get boo;t rijben ontmoet toarcn.
©ochi^'tgefieuctopbenvierdengumj/ Dat eenc banbe^tenfi-maegbbcn ban ben i^eflbent/ goenbe om eenige af aire^ te becrecljtm / gepaffeert toa^ booi be S3eenl)oub]er^ ^tcaet / aibiaec boo? becfcgepbe S5ceid)ontoec^ Stntcijt^ niet alleen met beele ïaf!ec= ïijcfte tooo?btn / fcöelben enbe naecoepen / bejegent ge^^ Weeft / maeroochmetfieenen/ gebcenöecen/ enatii Ziece biiptiglieben op to getoojpen.
<©pten twintighftenjabbf benj^m momvew <(3enei:aelban Brabant t'fijneQ gupfegeïDeei^/ feggm!= be: batfDnaEjccelentie atnbeniSaebtfubbegenette neett ten epnbe men ban effe 6et aepalieecbeprctinen» te infi^matfe foube nemen / ooch nae bo^endoeba:· nigepetfoonen aen beboojfsftptenjgcmtbdbi^ moc^' tenjjetoce/ïsfin. |
epnbelöcï» toasS gearcejierrt enbe geintrobuccect h/t fïucfi banöetverbodemen opljftceglcmentbaetbm 5ijnbe/ bOcPatbiebanBrabandt endeVlae^erw capterenbe beongelegentljepbt baer in bffen&tflft/ mit^ befen oberbal enbe ©ojioglj met Engeiandt fich bebonttegen^allererljt/ fïcfjbaec tegen^öatibenm' oppofeett /feptelöcft belfttenbebatgeene verbodcmde' goeberen in fiaece «tguartieren moeiten inliomtn/ noiöte oocft geene goeberen {jertoaert^ toccben imttte» boert / om verbodemt tc too?bcn/ toaec in jn tot noch toe toacen peclifiecenbc/ enbefooijetfcbeen/ foubfn blpben perfifiecen/ mcpnenbebefen^taetöanirattie tebetburen/ alfoo jp fonber®panbt te bjeftn/ njn barenbe/ en be taben ban Ooftendeopen hebbmbe/ mit^ be nieutoe gljegraben ©aetten meeft oawfch Vlaenderen boo?/ be «Commercie upt befeSanbrn bctmeenben te bibectecen enbe aen (icö te treeften / nti Itjch ooclt baer toe beele apparentien enbe mercltebjk beginfelen toierben gefpeurt/ tot gcoote pjejiibitie niiit fcljabe boo? be gngefctenen befec 3tanben / bie ban hrt b?pegeb?upchbccgeebafrt enbeCommecciegenora. faem fdjeenrn te toefen uptBeflooten; bat todiDort toa^/ bat bc ï^ceren öare (©ecommittcecbcn in bciait» fïe beliberatieli in,}^obemberIaetfl-lebeii op 'tfiutb ban bc verbodeminge gcl)OUben/ 'ttocltftftlochiri jabbe gcurgccrt metbeclimpo?tanteccbencnöttt3er= jinbrrrn ban frauden, enbe ben bienfl enbe pjufjötban 't Eanbt fpectcrcnbc / maer baer bp gcboegüt /bat Dp bccanberingeban tijbcncnbefahen/ gelijcft nutoa? boojgcballrn/ boo? ben(©o?log metEngeiant,tntit bie boe ter tijbt al toierbc te gemoet gcflen / foube ncn gebeuren bat ijet vei bodemen in plaetfe banbo^ beel / gcoote fcfjabe en biberfïc in be Negotie fouOe to· oo?faec6en/ oocft bat be ì|eeccn (ipecommiitefrlim upt befe rcfpcctibe CoHcgien tec^fibmiralitept tctfil« ber tijbt f)aer ido. jIËog. tjabben gebientt^anomflano biglj 3llbbp^/ toacDbpccnfïelijcIt toierbc omflcDjonf genbe boo?(icninge/ ten tpnbe bcJ^abenbanVlaen- deren acjigaenbc bc lafïen op be «©oebcren albaet upt enbe inpafferenbe/ bolgen^ O^t €cataetban@?(i>e tufTcijfn ben föoning ban Spangien en befenê>iart(|fi maecfit/ toierbcgelijckgeilek mctbelaftenbpöatït J|o. IKog. gefet op be φοτbecen pafTccenbe be t(fpii> tibe ©loottn / cnbc bat in öet boo?f5 ?ïbbp^ Waetlip toa^ gcbebuccert be impo?tantie ban bat jUidi/ in fiflt? het boegöen/ bat byalbicn bcboojfsefgalifanenlct fionbetoecbcngc-cffectuecct/ be gocbe ojbje^ tot element ban bc Commercie/ enbe booinaWfntwJf» op 't verbodemen gefïelt / fc^oon bienfiigD/ in m W ben niet anecnlijcft onp?oftjteIijcIt foubtii upftallee/
maec ooch beCommctcieuptbefelanben/^tifïgpi'
bectecen /gelijch Daec €. fagen bat nugefttiiePi / W benbebegng^etenenbefetaanbcnbelaflnirt hanbe goeberen / bie anbccfinté η Vlaenderen en w- bandt toiecben getrochen / enbe albaergeionfHtiimi. toaec boo? bienbolgenbe be Comptoicen (IHIe(««w/ '^ïanbt^-mibbelen boo?öet gcene nocB nemaelfoubcn toccbcngeruinecrt/ bat öaer C οω» bp boocige .ïHSifTibcn obcc 't felbe fubject / fiaer Ρχ JSSog. tiabben in bebcncltcn gegeben / om beien #bp rctorfie, in 't toeccft tc fielleii / bjact ^ biebanVlaendercncnbCBrabantb£|n bCbOO?Ì50W» fiticn mocötcn toecben gebctccceert/ Wto^ten. v"
bodt van toevoer van verfche Vis, bebommenngnc van eenige paiTagien te Lande, niee(i tot bie ban Brabant enöe Vlaendercn Ötenenbe /
otSluyjofte^^^ Baten WBomcnbe; «^aec op öp iiaceif -SS^riw entoa^Bfcefolbeect/maec naappacentiewa^' bccaabecinge ban töbt/ totbetccgei^etiag^ifl^? to^eni Oec{ieU»n bp-albim {laei; ilo. JPoS-
Spaenfche feiiöen anbrr^ / enbe bat be ftnpfn». enbe ©lenaei^ Ija&brn ergernis grgcbcn; enbchlh bcn'tge-ercufecrt. ' |
-ocr page 632-
en OORLOG H. 'tVijf-en-^eerùghfie Boeck, 6\i
|
,(. flidnocö m'ft oort fotiDfii binöEn Dc boo|fcl)?cbe biflo^ ' rfuft iniöOElEii Dp öfc ijont te ncmcn/tnöe tc (ieb?upc= ifH tot ccto?|ic ban ite baojfj oppofiticn / Dat ftncc nmöoo? te ftomcn Dc totale rupnc ban bcg aianbt^ roinptoireii cnDc .ïiHiöDden/ Degrootc fcliaöc ban De •inaefttfiirii Defcc lanDcn/ cn öe appaccnte aroote Di= bccfic commcccie ban abbijfe fouDcn jijn/Dat met DcnüoiftonifnbaoitgansEnDc ejjccutic banDeboojfs verbodeminge f nÖE ojöjc^ Die^S aensacnbe geflelt boo? ffiiiijfn tijbc / fouDc [tonnen toecDcn gcrucpetceöecce tot Dat ocn^taet De tegf ntooojöiflc becflcllen enDe liaiiimccinöf" foiiDe toefen gcefucteert/ enDe bp fjaec p. IDoa. noDec gijerefolbeect/ init^ Dat niet te min liiÖartScöeclfouDe blpbenljet boojfs ïSealcment en aiiDtce OJDje^ op [jet verbodemen gefielt / ellDe Dat De ttfpcctitjViioIfeflicn tee ^flömicalitept oeautDocifeect moiötf" lucrùen Den b?pcn Doojbaect / om gocDe cc» Denen / al^ met ooghluyckinge te gcDoogen : J©aec op gcDcIibcccect 5ö»öe / ifS goet oftebonDen enöe bec= liacii/ DataenDccefpeetibeCoilegien tcc1iömicali= tcpt gcfcijjcbcn fouDe hjecöen/ öat Daec 45. Dc ^cöe» pen boüJ tit ccfpectibe ©loten booj Lillo enDe op 't tJas van Gent fonöec verbodemen, ai^bp oogl)Iupclunge cii&c onbefìommect fouDen gebben telatenpaffe» tciitotnaaDecojDjeban I)acciio..il3og. / falpbenDe nitt tc min in öaec geljccl Det baöjfj Regdmcnc, enDe ijc anttcre ojbjejS op 't verbodemen boo^ft gefielt enDe güeattcliccct. ^e l^eeren ^cÖcputeecDen ban De |);oüincte ban Zeelandc f)ebben in De bobenflaenöe 11« tonclulïc göeconfenteect op 't bcfjagen ban Dc lleeccn
Ijatc principalen. M: SlnbcfetgDc beel {icgtingc allentgalben ggefcDie:' 1« öfnDf / fclfil op De J^contiercn enDe in De Spaeniche S, Nederlanden : ©00? Den aSiflTcfiop ban Munftergccft gi bra JiBacqui^ De Caftci Rodrigo gljcfcöjeben upt Antwerpen den drie en twintighften ^UflUlli / ten ÌCiDcntiacIÌn'tSpaeDs.
Itile 't fclbc te ficn upt De bbïgcnbe H^éraocie :
^moiredel'Ambasfadeurd'Effagne.
asÌT EfoubfignéAmbalTadeurd'Efpagnecroit eftrede tai®. JJfondevoird'accompagner la Lettre cy-jointe de fon Excellence Monfieur Ie Marquis de CafielRo- Ihs. iirii«PourMeflìeurs les Eftats Gencraux desProvin- Pittf. ces Unies, & comme paricelle il fe réfere a ce qu'il Icurdirjdefapart, üdoitdedareraL.L. S.S. afin de Icsdesabuferdeplufieursbruits, quel'qn afaitcourre dsDscesProvinces poury donnerdelajalouiicj&mes- fiincecontreleRoyfon Maiftre, de ce que 1'onperr mettoit fiere fes Eftars du Pais Bas, des levées au Coro- ne) Pluren pour Ie fervice de Manfieur l'Evefqué'dé; Άϊηβιτ,ψ'ιΐ leur peut afleurer queic'eft une pu re fauf- l«é,6cque bicn loingd'y cohfericir i ou de les tolerer P'rconnivence , fon Excellcncé a donnédesordfes i^^«precis,non fculement aux Gouverneurs de la Ville «Uueldref, cScdesautresdecetteFrontiere-là ; mais gineralementatout ceux des ProVìnces, de faire prén- 'j'e&faifir les Officiers qui entréprendroient de faire l^écs publiques ou fecrettes fóus lajurifdiöioti de; la Majefte, & les Chartier fe veremeht, ayant fait arrd- 'ter paur ce mefme fujet fix d'iceux dans la Ville de Bruxelles par le Provoft General ; d'ou L.L.S.S.pour- lont connoiftre palpablement le peu de fondetìient JP ont en les ftniltres impreifionsì quel'on a tafche de ''^"f donner, Scil'etitiere confiancé qu'elles doivent ;
dans la fihcerité & benne foyavec laquelleon , WelapartdefaMàjefté, qui n'ariert plus acceur, JuedeleurdonnerincelTamment les plusfortesaflèu- '«cesqu'elle peuDde fa Royale afFeftion, & bién- |j'''>nce,& afin que L.L.S.S. eri'ayant des preuves ι ^""'tlles,· commeaufTì des bonnes intentions düdit j·"^"^"'· Marquis, ildoitadjoufterqu'ayant informé j qu'elles defiroient de pouvoir faire ,^'«5"«lquequantitéd'ArtilleriéaMalines, ilèna ftó permiflìbn avec'bien de joye, &déiatis- pouvoir complaire a L.L.S.S.en ce rericqh- ' (^^^^'"""leiilefcira en touts autres'autant qü'il lüy ""Mible) & de co-operer en quelqué fagon a la dè- «^«delewMaì, fcns prendre aucuneèfgardàu ié- tardement, quis'enenfuivraalafontedcyo.piecesde l66f· |
Canon qu'il a engagé, p»flë peu de jours, au roeftne--
Maiftre, afin de donner des tefmogantges irreprocha- bles a|L.L.S. S.dela fincere paflion qu'il a pour leurs interefts; efperant qu'elles y correlpondront avec la mefme affcöion, &qu'elies luy accorderont auifi Ia librefortied'un VaiiTeaudu port deioo. lefts (qu'ila fait achepter a Sardam > ou il s'eft fabrique pour Ie fer- vice de la Majeflé) avec lesapparaux necefl'aires, pour leconduire juiques a Oftende,- commeauifi l'extra- Öion de deux cent mille livres de Salpetre , dontil a extremement befoing, afin d'en pouvoir les pla- ces du Roy au Pais Bai; aiTeurantà L.L.S.S. qu'il leur permettra en efchange de tirer des Eltats de fa Ma- jefté avec toutte la commodité , & facilité qu'elles pourront deüter , les materiaux & denrées qui leur fe- ront neceffkires ; comme Ie requiert Ie bon Voifinage, & correfpondence qui fe doicobferver entre deux Eftats fi intereflés dans lamutuelleconfervation l'un de 1'autre, & que fon Excellence Ibuhaitte ardemment de cukiver & accroiftre en toutes facons de foncofté enfuitte desordresdefaMajefté. FaitàlaHayele ri. d'Aouft. mìUβχ cent cmcjuante cinq. E/loitfigné
Gamarra.
Memorie 'vanJen Amhajlpideur va» Spangkn.
"TX En ondergefchrcven Ambafladeur van SpangicfiI oordeelt, dat hy by den Brief van fijn Excellentie den Marquis van Caüel Rodrigo, aen de Heeren Staten G«!!prtfe/der Geünieerde Provinciën, hier nevens gaende, oock het fijne behoort by te voegen, ende ge- lijck als hy met den felven figh beroept op't gheene hyhaerHo. Mog.vanweghen den gefeyden Marquis fai feggen, hy van gelijcken haer behoort te verklaren, omhaer te de'sabuferen van verlcheydcngheruchten diemen in defe Provinciën geftrbyt heeft, om jalöufie en miftrouwén tegen den Koningh fijh Heeren Mee- fter te verwecken,'als datmendén Collotiel Plnfea ten dienfte van den Heer BifTchbp; van Munfiér in.' dé Köninckfche Nederlanden toe làet vplck ré Ilchteni' Hetwelckhj^haerHo. Mog. verfekërtiri kan cenlou^ tere onwaerheyt'te wefen, endc dathetfooverji Van daeris, datniên foodanighe wêrvinge foude tóéftaen» ofte by oogluyckinge dulden, dat fijn Excellentìe ter contrarie leer precyfe ordre geftelt heeft, nietaUeett aen de Gouverneurs van Geldre cn andere Frontieren aldaer zijnde , maer genei^lijck aen alle Gouver- neurs in de Provinciën, om aen te taften en te van- gen de Officiers die eenige Wervingen ofte openbare of heymelijcke onder de Jurifditftie van fijn Maj. fou- den durven aenvangen,en de felvè ftrengelijck te ftraf- fen: ende dat hy te dier oor&kebinnen Bruflel door den Provooft Generaci /ìì foodanige heeft doen arre- fteren. Waer uyt hare Ho.Mog. handt-taftelijck kon- nen mercken, hoe los endeongegrondt het quaet na- dencken is,datmen defelve gefpcht heeft inte drucken^ ende hoe fy figh ten vollen möghen yerfeeckeren van de oprechtlghéyt en goede trouwedaérmen mét de felve medeomgaet vanweghen fìjri Majefteyt'jj die geen faecke met rteerdergenegenthèyt' en beha'f tight, dan de Heeren Staten geduerighlijck'deallerfcrachtig- fte verfeeckeringheri van fijn Kónincklijcke afièdtie ende goedtwilligheyt te gevend dat hj' fopde konnen' doen,enop dat haer Ho. Mog. daervanontwijffélijc-' keproefftucken mogen hebben, alsöockvan dè'goe- de intentien van den voorféydeo Heer Marquis, Γοο:' moet hy Ambaffadeur hier by voeglien, dathy :(]jn Excellentie hebbende öndériecHtVffltt haer Ho Mpg.'' wel wenften eenige ftucken Gefchiiti te MecheleiJ te', mogen gieten de iel ve dit heiefi: tóegéftàcn met lier- telijcke blijdtfchap en vreugde , iüt hy hare H'o. Mog.' in defegelegentheyt, (gelijck hj; oück doen fa], in aile andere na fijh tfytterfte vermógen vriëntrchap bèWyiea, mocht, en yets in een iger mü«ier bybrengen tor be- fchermingh van haren Sta^t, fonder te willen achten dat hier door't gieten van vj^f/f/ji ftücken Gefchuts^ waer toe hy voor weynige dagen aeo den felven Mee- ftcr laft:gegevèn'heeft, vërachté-t: lafworden, om hare ff f f Ho, Mog. |
-ocr page 633-
6Ι4· SAKE Ν van S Τ A E Τ
|
166 f. Ho. Mog. onwcderleggelijcke gctuygeniflen te gcven
--van fij η oprechte aiFeftie in 'c gene dat hare Intereften
acngaet > verhoopende hct felve wederom oock van haer zyde , ende dat fy hem van gelijcken fullen toe- ftaen het vry uytvaren van een Schip van fwee hondert laft (lat hy te Saerdam , alwaerhet tendienfte van fijn Majeffeyt opgemaeckt is, heeft doen koopen, met de noodige tocruftingcn otn't felve tot Ooftendetoete gheleyden , als oock het uytvoerenvan twee hondert dayfent pont Salpeter, die hem gantfch noodig zyn om tìe Plaetfen van fijn Majefteyt in Nederlandt te voor- fien : hare Ho. iVIog. verfeeckerende dat hydaer te- gen wederom uytdefe Landen van fijn Majefteyt op het aldergemackelijckft en alderlichtlte alsfyfouden konnen wenCchen fai laten volgen , de Matrialenen Waren die haer noodig fullen zijn ; gelijck als het goet uabuyrichapendecorrefpondentie die daerbehooren fichouden te worden tuffchen twee Staten, den welc-
fteyt te vermeerderen.
Gedaen in denHegeden feven entwintighfien kn- guftus. Was onderteeckent
G amarra.
Iraduiiion de la lene eferite par fon Excellcnce Monfieur h Marcjuis de CaiieUrodrigo , à Meffleurs les EHats Generaux des Frovinces Unies du Fats Bas.
H^utsi^FutJfants Seigneurs.
Me trouvant en cette Ville, je n'ay pas voulu per- dre l'occafioDj que me fait naiftre Ie Voifinage, de renouveller à vos Hautes Puiflances lesaf- feurances de ma fincere affcöion ,, & Ie fingulair. defir que jc conferve de leur faire paroiftre Ie veri- table zele j avec lequel je tafcheray oufiours de maintenir pendant to ut Ie temps de mon gouver-, nement ia bon ne amitie , & correfpondence avec vos Hautes Puiflances ; comme vous l'entendrez plus particulierement de Monfieur Efievan de Gamar- r<» AmbafladeurduRoy, a qui je m'en remets , tant touchant cette affaire, comme lesautres prefentes, de- meurant a jamais. De vos Hautes Puiflances Ie plus grand Serviteur Ie Marquis de Caftelrodrigo. En An. vers Ie zj d'Aouft j^dy,
Overfettinge ναη den Brief by fijn Excellentie ^ mijn Heer den Marquis -van Cafiel-rodrigoge· fcbreven, aen mijn Heeren de Staten Generael van de GcHnicerde Nederlandem
Hoogh Mog. Heere» ;
ALfooickindefeStadtwas , en heb ick de ghele- gcntbeydt niet willen verfuymen diemydeNa- buyrfchap fdf aenbiet van uwe Ho. Mog. de ver- feeckeringen van mijn goede affeftie te vernieuwen , en het fonderlingh verlangen dat ick wil behouden om de felve te doen blijcken den waerachtigeny ver, daer mede ick altijdts fai trachten , foo lange als ick in dit Gouvernement blyve , de goede vriendtfchap cn correfpondentie met uwe Ho. Mog. te onderhouden, gelijck als uwe Ho. Mog. het felve uyt Don Eftevan de Gamarra , AmbalTadeur van den Koningh naeder fullen verftaen, op den welcken ick my fooindefe als in andere tegenwoordige faecken beroepe, bly- vende altijdts mer Hooghmogentheden.
'In Antwerpen òtn drie en Mntighfien Augufti [if
thien hondert vijf enfifiigh.,
'j
Aldcrmcefte Serviteur.
Dl Marpais vattCafielRgdrigo, |
TraduBim J'Extra^B du Regifiredes Rtjohtkm lö^f,' des Hauts & FuiJJants Seigneurs Eftats Gfae. " raux, des Provtnces Unies du Pais Bas. Mar', dj -premier de Sefternbre
ON a leu derechcf dans l'Aflèmblée lememoire que Monfieur l'Ambiflàdeur d'Efpagne à pre- lente, pour accompagner la Lettre , que Mon- fieur Ie Marquis de Caitelrodrigo aefcrite d'/invers
Ie d'Aoult dernicr, pour defabufer kursHautes Puiflances de plufieurs bruits, qui ont connu icy, que 1'onpermet an Colonel Pluren de faire des levées de gens de guerre, pour l'Evefque deMunfterdansles terresde l'obeiflance du Roy d'Efpagne, comenant enoutre quo ledit Sieur Marquis avoit accordcper- miflion de faire pondre à Malines quelques Canons pour Ie fervice de eet Eftat. Surquoy ayant efté deli-
cnouacn te woruen cuntneii cwcc üiaicu j utu wi-n,- t—; „z-----; ^ ο -/—
enaen malkandersonderlingebehoudenilTe fooveel ^re il a eflé trouvé bon & arrelté >, queleditSieur
gelegenis, vereyfcht: die fijn Excellentie tenhoog-( Marquis fera remeraé de ce que deil^s, par un com-
® O ' J ^ ^ , , Mli kwA.-.^/«< it« 1 mn*· ΑΓ/->η^ fVi A ο ii 1
ften gheneghen IS niet alleen te onderhouden j maer oock in aie manieren volgens den laft van fijn Maje-
plimentcivil par efcrit, comme aufl] ledit SieutAm- bafladeur d'Efpagne, parl'Agent deHeydedelmo- tification, Que pareillement 1'on efcrira au Sieur Atn- baffadeur.de Reede de Ren/woude , qu'il ait à faire ait Roy d'Efpagne on femblablecom^imentderemer- ciment des ordres qu'il à donnés , bien entendu neantmoins , que tant dans ia Lettre, que 1'on efcrira audit Sieur Marquis , que dans les com- pliments de bouche'> que l'on fera fur ce fujeft au- dit Situr Ambafladeur on fera entendre cn des termes civiles, que non-obftant ladite afleurance&deciata- tion, fcavQÏr, que 1'on ne fouftre point qu'il fcfafleau- cuneslevées pour rEvefquedeitf«»/?if danslestertes de l'obeiflance dudit Seigneur Roy ; 1'on apprendne- antmoins de tous coftés que l'on favortfe & contribue fous main auxdites levées. Et fera ladite Lettre que l'on efcrira avec une Copie d'icelle envoyéeauRcfi- dent Sasburgh i avec ordre de l'aller rendre audit Sieut Marquis, & de luy faire un compliment convenable aufujeil. Eftoit efcrit plus bas. Accordéaveclefufdit Regiftre
R υ Y s c H,
ExtraSl up het Regifier der Refolutienvan de Ho, Mog. Heeren Staten Generael der Vtntnighit Nederlanden. Marti s den eerfien 8ψ(ηιΙίίτ, feflien hondert vyfen fefligh.
TS ter Vergaderinge nochmaels voort-ghebraclit het i ■'•memoriacl van de Heer Ambafladeur van Spangien, dienende om te accompagneren de miflive van de Heer Marquis de Caftelrodrigo. gefchreven tot Ant- werpen den drie en tTPintighJlen hngnia ketHledeni tenderende om hare Ho. Mog. te desabuferen van ver- fcheyde geruchten die alhier gelopen hadde, van du men onder 't gebiedt van den Koningh van Spangien foude permitteren aen de CoWoatWlurea ^ vingen van Krijgs-volck,ten dienfte van den BilBop van Munfler te doen; houdende voorts, dat den felven Heere Marquis geaccordeert hadde permifliejom eem· ge qüantiteyt Gefchut te laten gieten tot Mechelen, ten dienfte van defen Staet ; Waer op ghedelibereert.
zijnde, is goetgevónden ende verfteen,aat den gemei;
ten Heer Marquis de Caftel Rodrigo dooreen beleett compliment van refcriptie over'c gecne voorfzw » isi werden bedanckt, alsmede den gemelten Heer Am- bafladeur van Spangien, door ifcn Agent de over de gedane Notificatie, gelijck aen den Heer Ara- baflàdeur van Reede van RenfTPoude, ghefchrevenwi
werden, dathy gelijck compliment yandMCkl^^*
ge,over de voorfz geftelde ordres aen den ^ J®. Spangien fai hebben aftegaen leggen ;i "
ftaende,nochtans dat foo in den te fphryven Bfiei, a«j den meergemelten Heer Marquis, als mede w üere- fpeöive mondelinghe aenfpraecken dient-^®'^®"
den mcer-hoegftgemelten Koninck ende den rooi-
noemden Heer Ambafladeur te doen , in de termen te verltaen fai wefden gegeven» · fi,e lié^ de boven geroerde yerfekeringe ende verklaring |
-ocr page 634-
|
van dat onder't gebiedt van den meer heogit-gemcl- tcnConingh geenewcrvingc voorden BiÖTchopvan ■ Muuftf getoiereert fouden werden, men echter van i]le kanten bericht wert) de voorfz wervingen aldaer onder de hant fouden werden gefavorifeer: en voort gefet ) fchry ven Brief aen den meer-ge-
meltcD Heer Mirquis nevens Copye van dien, gefon- ^en werden aen den Refidcnt Sasburgh, met ordre om denfelven Brief nevens een compliment ter materie dienende aen den fel ven Heer Marquis overtegaen Icceren.
Accordeert met'c voorfz Rcgifter, endewasOn-
;lctteeckcDt
N. R υ γ s c H. Mmoire de ΐ Amba£adeur d'Efpagne,
τ E foubfigné Ambafladeui d'Efpagne ayant veu par L larefolution de Meffieurs les liftats Generaux des Pfovinces Unies du premier de ce mois (que Ie Sieur Agent de Heyde luy à delivrée Ie 7) que L.L.S.S. iont en quelque desfinance de ce que, nonobilant les affcu- rjnceS) qu'il leur a donnécs par ion Memoire du 17 du paflede la part de fon Excellence Monfieur Ic Marquis de Ciftelrodrigo, onfavorife, & appuye fous main leslevées, qui fe font pour Monfieur l'Evefquede Munller dans les Eftats du Roy fon Maiftre, en fuit- tedes advis qui leur venoient de differends en droiös : Ilcroiteftrede fon devoir dedeclarer de nouveau à L. L,S.S.que les impreflions, que 1'on tafche de leur donnei à ce regard font entierement fauiTes, ledit Sei- gneur Marquis luy refpondan en fa Depefche du 3 du courant (qu'il receù hyer par le Courrier de Paris) que pour faire d'autant mieux cognoiftre la fmcerité, & candeurde fon procede, &amitie, il a non feule- ment ordonné tres-ferieufemenc à tous Ice Gouver- neurs des ProvincesSc des Villes , & aux Magiftrats de faire pourfuivre, prendre, & chafticrfeurement touj ceux qui oferonc encreprendre des levées de gens deguerre fous Ia jurifdiöion de fa Majefté i mais que depluspouren ftatuer un exemple, il a fait mettre fix Officiersdudit SieurEvefque fur laSteenporte (qui eft la prifon des Criminels à Bruxelles ) quoy que fa Majeftéeftant AmycommundecetEftat, & dudit Princeileftconflant , que fes fujeös ont la liberté de prendre party fous qui bon leur fcmble, pourveu quecene foit pas fous un Ennemy de leur Sou verain, «inli que l'ori Ie pratique en touts lieux, & mefme en ctsProvinces. Et pour donnerà L.L.S.S. uncplei- cefaiisfaition , & leur oftertout fujeÖ: de toutes & d'arriere penfées ) il leur doit dire que ledit Seigneur Marquis j ugeo que Ie meilleur moyen de les afleurer, feroit que L. L. S. S. fiCTent une Ligue defenfive avec öMajeftépour Ia feureté commune du Corps Belgi- ^le, ainfi que Ie foubfigné Ambafladeur Ie leur a pro- pofé pat ordre expres de faMajeftéle lydeDecembre del'AüKiöi. fans en avoir jufques à prefent aucu- nercfponfe. II vientaufficomuniquerconfidemment àL.L.S.S.la Copie de la lettre que fon Excellence à cfcrite 31 du pafTé audit Sieur Evefque, laquelle ca- Pib'e dcleurdonnerun entier appaifement desdroi- tt! & bonnes intention de fa M^efté, & de I'affeöion ivec laquelle ledit Sieur Marquis s'interefle dans Ie re- IwsdecetEftat, tafchantde deftournerpartoutesles "Muftions, & moyens qu'il peut Ia guerre ,dont il eft ^enacc de ce conftelà,& ofFerant fes bons offices pour ^Kommodement des differents qui la peuvent caufe; ^ou L, L. S. S. peuvent recognoiflre palpablement j ^e les imprefTions contraires, que Γοη tafche de leur wnner, n'ont aucun autre fondement que Ia malice, « "attifice de ceuxquiappliquentleursprincipeaux loiDgs à les mettre en des finance de la fincere amitie «efa Majefté, &que bien loing de fomenter (com- «s 'es mal intentionnés Ie publient) cette nouvelle Werre, oud'avoir aucun engagement avec ledit Sieur "Wque, onn'oublieaucunsdevoirsdefapartjpour en dilfuader, & il eft certain qu'il auroit bien plus de temps que ledit Seigneur Marquis luy refufc la permif- iion qu'il a demanue'e pour tuer fix mille Moufquets, & mille Piqués des Eitais de fa Majeilé il l'accorde k L.L.S. S. de pouvoir faire ibndre à Malines la quantité d'Artillerie, dontcllcspeuventavoirbefoing, &of- frc de leur laiflcr tirer touts les Matetiaux , & Muni- tions qui leur feront necelTaires, voire mefme de la poudre que fon Excellence efpered'eftre bientoften eftatde leur pouvoirfourniren casde befoing. Ces cerdialles, & obiigeantes marqués & efFeéls de la bien - veillance de fa Maj. & de l'afteaion dudit S'r. Marquis doivent m'eilre indubitablemeut L. L. S. S. à repos & leur faire advoüer, que 1'un fait non fculement teut ce qu'elles pourroient pretendre par le droit & l'allian- ce,&debon Voifinage; mais bien audclà,n'omet- tantrien de ce que 1'on croit pouvoir eftreà leurad- vantage & empefchant tout ce qui leur pourroic nuire diredtement en indireöement. Le foubfigné Ambafladeur fe trouve obligé de renouveller avec cette oecafion les tres-afïeÖueufc prieres, qu'il a por- tées à L. L. S. S. par fon Memoite fufmentionnédu vingtfeptiefine da pafle, à ce qu'il leur plairoit confen- tiràla libre fortie d'un Vaiiieau d'environ dsiixceiit Lcftes de Port, que ledit Seigneur Marquis a faic acheter à Sardam pour Ie ferviieduRoy&àl'extra- &ìonàt deux cent miUeimcsde Salpetre } Surquoy il requiert tres-inftamment L. L.S. S-de vouloir pren- dre ia plus prompte refolution qu'il fera poilìble > ne doutant pas qu'elles auront desja receu les advis, qu'el- les ont trou vé bon demander aux Colleges des Admi- rautei fur ces deux pointìs & bien moinsque L. L. S. S. veuillent refufer fi peudechofe audit Seigneur Marquis, puifquede fon coftéfon Excellence leur ac- cordé fi liberalpment fout ce qu'elles pourroient fou- haitter de leurs meilleurs Amis & Alliés. Faiftàla Haye le ittuffiejme de Sepcembre wi/ jix cent faixmti cincq, Efloicfigné |
Qamar»·
Mmofrk vm dm Amhaffadtur van Sfangitnl
DEn ondergefchreven AmbafTadeur van Spangieoi gcfien hebbende uyt de Refolutie van mijn Hce- ren de Staten Generael der Geünieerde Provin- ciën van den eerften defes loopenden maents. ( die de Heer Agent van der Heyde hem den fevenden defes ter hant geftelt heeft ) dat de felve eenig miftrouweh heb^ ben > als of men niet tegenitaende de verfeeckerlogca diehy hun-lieden in fijne memorie van den fivemm tvintigfttn des voorleden maentsvan wegen fijn Ex- cellentie mijn Heer den Marquis van Caitelrodrigo heeft gegeven , de wervinge voor den Heer Biilchop van Munfter in de Landen van den Koninck fijnea Heere, volgen» de advyfe diehaerdesaengaendeuyc verfcheyden plaetfen toe-gekomen zijn > favoriiëerdc en onder de hant oock bevorderde : fo verftaet hy ge- houden te zijn > ha«r Hoogh Mog. wederomme te verklaren , dat de fufpicien die men de felvc dies- aengaende foeckt in te drucken, t'eenemael onwaer- achtigh zijn ; alfoo de ghefeyde Marquis hem ant- woordt in fyn depefche van den derden defes, ( gifte- ren ontfanghen door den Poft van Parys) dathyom te meer te doenblijckendeongheveynfdeoprechtig- heyt van fijn vrieodiHcke procedure en handelinghe, niet alleen fcer ernftelijck aen alle de Gouverneurs der Provinciën en der Steden, als oock aen alle Ma- giftraten belaft hccift, datfe alle degene die haeron- derwinden mochten in 't Gebiedt van fyn Majefteyc 'eenighe Krijghfluyden te werven, fullen doenver- volghen en vanghen, cnftrenghelijckftrafFen j macr oock om daer van ccn exempel teftellen, fei Offi- cieren van den voorfeyden Biflchop te Bruflel op deSteeepoort ( welcke de Gevanghenifle der Crimi- nelen is) heeft doen leggen; hoewel het keonelijck is dewijl fyn Majefteyc beyder vriendt is foo van i?ffi defcn
en OORLOG Η. ^Véjf-en-'veernghfle Boeck. di 5
fujeadefcplaindredcJapartialitcduRoy (Gainficlle ie peuc nonimer ) que L. L. S. S. puifqu'au mefme ^^ |
-ocr page 635-
'635 SAKEN van STAET
|
, dcfen Staec als van den voorfeyden Prins van Mun- _ ■ .' Iter,dat fijn Onderfaten de vryheyt hebben fich te voe- gen by foodanigepartyeals'thaergoecdunckc, wan- neer het maer niet en is onder een Vyandt van haren Sou verain, gelijck dat alfoo over al gepradifeert wort, felfs Qock in defe Provinciën. £n om hare Ho. Mog. volle fatisfaiftie te geven, en alle oorfaecken van twijf- fdingh en achtcrdencken te benemen, foomoethy daer oock by feggen, dat de befte middel om haer te verfecckercn ioude zyn j dat hare Hoogh Mog, met lijn iVIajefteyt maeckteneen Ligucdefenfijf, toe ge- meene leeckerheyt van 't geheel Nederlants Lichaera gelijck als deondergefchreven Ambafladeurhetfelve haer door expreflen lart van fy η Majefteyt den vijftien- de» December van 'tjaer jefiien honderteen en [ifiigh voorgedragen heeft, fonder dat hy tot noch toe daer cenigen antwoort op heeft ontfangen. Soo komt hy haer lieden oock nu vrymoedighcommunicerende Copye van den Brief die fyn Excellentie à&acenen dertighSten van den voorleden maent aen den gefeyden Heer Biffchopgefchreven heeft; die haer ten vollen geruft fai kennen ftellen, en verfeeckeren van de op- rechte en goede intentien van fyn Majefteyt, en van de affedlic daer mede de voorfeyde Marquis de ruft van dcfen Staec fich aenneemt en behcrtight, en met alle mogelicke redenen en middelen den Oorlog daer de felve van die kant medegedreyght worc, tracht af tekeeren, en prefenteert fyn goededienften, om de verfchillen die daer oorfaecke toe mogen geven, by te legghen. Waer uyt haer Ho. Mog. handt-taftelijck lionnen begrypen, dat de contrarie opinien, die men haer ibeckc in te prenten , geen ander fondament en hebben,alsdeboosheyten pradtijcken der geene die haer voornaemfte forge daer toe aenwenden, om de oprechte vriendtfchap van fyn Majefteyt by haer Ho. Mog. verdacht te maecken : ende nien fonder defcn nieuwen Oorlogh cenghfints te ftyven (ge- lijck.alsdequaedwilligheuytftroyenj of fonder ee- nighfincs met den voorfeyden Heer BilTchop ge-en- gageert te xyn, geen dingh en vergeet aeniïin zy- de, om hem daer van af te raden. Ende is feec- ker, dat hy vry meer reden foude hebben, om over des Coninghs eenzydigheyt te klaghen, ( als men die foo foude moghen noemen ) dan hare Hoogh Mog. dewijl de voorfeyde Marquis ten felven tyde , als liy den BiflTchop af floegh Jes duyfent mu^uetten en dnyfent piecken uyt de Landen van de Coninghfe Staten te moghen lichten, toegheftaen heeft aen de Heeren Staten te Mecheien foodanighen quantiteyt Gefchuts te doen gieten als fy van doen mogen heb- ben , Ên biedt haer aendatfealdeMatrialenen Am- munitien mogen halen die haer noodigh fuUen 2ijn,ja Bosicruyt mede, fijn Excel, verhopende al haeft in fui- ken ftaet te zijn, dat hy haer in tijdt van noodt, daer oock mede fai konnen voorfien, : Defc hertelijcke en verobligerende teyckens en efteélcn van fijn Maje- fteyts goetgunftigheyt, en van des voorfeyden Mar- quis. toegenegemheyc behoorenhare Ho. Mog. allen twijfEil te benemen, en geruft te ftellen, en haer te doen aennemen, dat men niet alleenlijck en doet alles wat fy van weghen't recht van onfe Alliantie en van wegen het goedü nabuyifchap foude pretenderen, maer al vry wat meer, niets nalatende van 'tgene men gelooft tot haer voordeel te koanen ftrecken, en alles belettende wat haereenigfints direöelijck of indire- dtelijck foude konnen fchaden. By defe occafie vindt hem den onderghcfehreven AmbaiTadeur oock ver- plicht , te vernemen zijn hertelijcke bede hare Hoogh Mog. in fijn memorie van den ('even en tmntighflea voorleden voorgedragen, dat haer gelieve een Schip van omtrent/wee ^osi/erilaft, dat de voorfeyde Mar- quis te Sardam ten dienfte van den Ooningh heeft doen koopen, vry uyt te laten trecken, als oock te la- ten volgen twee honden i&)/i»ipondt Salpeters. Seer crnftelijck verfoeckende dat haer Ho. Mog. daer op met dpn cerften een goede Refolutie nemen , niet twijfièlende of de felve fullen nu al ontfangen hebben deadvjrfen die't haer goet gedacht heeft op beyde de ilucken van deColiegicn ter Admiraliteyten ccver- ftaen, ende noch min, datharcHo, Mog.fulcfeejjj geringe faecke den gefeyden Heer Marquis fouden |
willen weygeren, dewijl fyn Excellentie haer liedca "
van fyn zyde foo liberalijck toeftaet al wat fy van hwe befte Vrienden ende Bontgenooten fouden moeen wenfchen.
Gedaenid den Haee den fiegendenSeptemhrfifiie^ honden vijfenfifigh. Was Onderteyckcnt
gam arra.
Copie de Lettre eferite far fin Excellence Monfieur le Marcjuis de Caiielroàrìgo à Monfmrl'Evef- que deMmiìer a Bruxelles /«51 d'Amfi i66j.
Monsieur.?
Τ EbruitdesArmes, ScdesapprétsquevoftreDile- tìion fait pour la guerre,efclatte desja par teut avec une afTeurance morale que fondefTein &delcsemplo- yer contre les Provinces Unie· Cdont nos Emulatcun preuvenc fujec de publier, que c'eft avec intelligence du Roy Monfeigneur^& d'autant que voftreDileöion eft afTez imbue, comme quoy Ie but de mes intentions aefté tousjoure (enaccompiiflementdesRoyalesor- dresdefaMaj.) de divertir toute forte de nouveautés, & procurer à nos Amis la mefme tranquillité,& repos, que fadite Maj. defire dans fes propres Royaumes, & eftant d'ailleurs notoire, que fi bien la plusgrandc gloiredenoftre Nation, comme Ie principal objet du Roy & de fes Miniftres , eft d' obferver religieufe- ment laFoy, ficlaparolle, comme ils om tousjouri fait mefmes avec les ennemis fa Majefté fettouveà plus forte raifon obligée de Ie faire direöement,ouin- diredemcnt au regard de fes Amis,& l'eftant desdeux partier, on Ie doit confiderer fans autre paffion, que celle de pouvoir trouver quelque expedientpour eviter ledangereux engagement aux Armes. Partent,&pour faire paroiftre au monde 1'ardeur, aucclaquellejeta- fche de procurer Ié repos publicq , & fignamentaux SeigneufÏ EftatsGcnerauxd'HoUande, commenos plus proches Voifins, & bons Amis j JeprendsJ'liar- defTedc füpplier cresinftamment voftre Dilefliondc vouloir confiderer felon fa prudencelesaccidentittés- perielleux, & les fucces incertains &dóuteuxdela guerre, & d'autre cofté la douceur de la Paix, δε de fe vüuloir incliner favorablement à embrafTercelle-cy preferant fes aimables fruits aux funeftes iuittesdcsAr-
mes. Et fiàcette fin voftreDileöionjugeoitqiienw
mcdiaiion, & interpofition pourroit eftreutile. Je viens par cette àluy offrir ma perfonne avec toute la fincerité,& independenc·, que requicrtlaqualit^d'un Mediatcur, & eftimeray d'autant plus cettefaveurdc V. Dile<aion,pourdefabufer par-làles malintentlon- nés qu i ne cherchent que denoirgir ma reputation par
des fiiiiftresfoubgonsöc impreiTjonsChlroeriques,»
trop eloignces de ia candeur, que jeprofeile, «11
Majefté du Roy Monfeigneurcftoblige'ed'obfervci
avectout fei Amis en tout temps ; Scenconfianceque voftre Diteöionneprcndra pasfiniftreme^tcctteot-
fre de mon fervice, eftant fi conforme àfagMcroli»!
Jelafupplie de me vouloir honorerau plùtoltde wi«'
fponfe, afin quejepuifTeavoir la gioire decontriouw
à une affaire d'une grand importance commeje deu Ie faire avec tout Ie zele qu'on doit atteodre d un nee» Miniftre, qui fait profeffion d'eftre invioiablcmem·
MonJIEUI^·
Co^ye van een Brief van fijn Excellentie de quii van Cafiel-Todrigo , aen mijn Hif «« Bijfchof van Munfier, Uyt ψφ· ^^ dertighften AngttHi.
tT Et gerucht van uwer liefdes Wapenen ca
■»-J-tingcnberfttcn Oorlogh nu alrede «'«'VLe met een morale fekerbcyt, dat bet voornemen w»
MYN HEERÌ
toeruf- |
-ocr page 636-
|
» iiu die teghen de Vereenighde Proylncien te willen \Wf· Jiigbruycken, waer uytonfe benyders oorfaecke nee- ■--* IjQom uyt te ftfoyen, dacdit gefchiet meegoctvin- jgn van den Koningb myncn Heere. Dewijl dan uwe Liefde genoegh onderrecht iS hoehetooghraerck van myne intentie alcijdt geweeft is tot nakominge van fijn .yyjfteyts Konincklijcke beveelen, alle veranderin- Éen attekeeren, ende voor onfe Vrienden defelve mlteenvrfecdfaemheyt te bevorderen, als de Koninck jnfijncygenRijck wenfcht te ghenieten : devi^ijl het oockanderfints kennelijck is ; dat foo wel de grootfte eerevanonlèNatie, alsoock hetVoornaemfte QOgh- nicrck van den Koningh, en van fijnDienaerS)daerih beilaet, datfe Heylighlijck haer woort en trouwe hou- den, ( gelijck alflè dit altijts felfs oock met hare Vyan- den gcdaen hcbben)en fijn Majefteyt figh te meer daer toe verplicht vint, om het felvé dire<aelijcktedpen, lenaenlien van fijne Vrienden ; dat hy oock V^rierit, als lijnde van beydedè partyén, behoort aengemerckc te worden, als buyten alle paffie, uy tgenomen de ghe- negentheyt tot het uytvinden van eenigen middel otn den periculeufen noodt van totte Wapenen te konnen vermyden. Daerbm, ende om voor de Werelt tedo.eo blijcken, metwatgroDtenyverick trachcöna degKé- meyne rufte, en fonderlingh ra die van de Generale Siaten van Hollandt j als onfe naefte Gebuyren endé goede Vrienden ; foo verftoute ick my uwe LieiFde l«r inftantelijck te bidden, dat de felve doch na haere voorfichtigbeyt gelieven aen teinereken deiecrghe- vaerlijckc toevallen,en onfeeckeretwyfFelachtige uyt- komften van den Oorlogh, ende aen d'andere zyde dé foetigheytvanden Vreede, om figh gunftigh tot defe leneygcD, en liever defe aengenatné vruchten, dan de bloedige gevolgen der Waepenen te kiefen. Ende foó uwe Liefde oordeelde, dat ' mijn mediatie en tuilchen komen tot dien eynde foude mogen dienen, foo pre- fentereick daer tóe mitsdefen mijnTerfOon, met die deoprechtigheyÉ ende independentie, die ide rréfate gheftalte van een Middelaer vereyjTchénde is : ende fai defegunfte van uwe Liefde daerom'té hooger achten, emdatde felve my fai dienen riiogentot overtüygin- gevandequaetwillige, dieniëtandérsenfoeckéndan niijn reputatie te verdonckeren, door verkeerde fufpi^ den en wondeï vreemde inbeeldingen, die veel té vér- leafwijcken van mijn gewoonlijckeoprechtigheyt,die den Koningh mijn Heer oock ten allen tyde, aen alle ijn Vrienden, verbonden is tebewyfen. Ende hier mede vertrouwende dat uwe Liefde dit aenbieden van mynen dienft, die U Ed. foo wel foude voeghen, my üietqualijck en fai afnemen, bidde.ick defelve my metten aldereerften met fijn antwoorc te vereeren, op dit ick den roem mach voeren, dat ick fulck een groo- te fake mede help bevorderen, gelijck als ick het wen- fche te doen, met alle den yver diemen behoort te wachten van een getrouwen Bedienaer, die profeffie doet van on verbreeckclij ck te xy n. fiJijn Heer, φ·
ètbcctDfcfttueDccom Dfti dertighften IHflefliJjen ÖEtbolBcnDe :
ïij J) En ondergefchreven AmbaCTadeurvanSpangien, Wf?M. _ voldoende aen de expreffe ordres die hy van den
b· fB. Ir '■/«•as ^ * ^ jm <· 1 t*» I
igen } door fijn de- der voorlede'Maent: ________mijn tìeeren deStaeten Gene- rlei der Vereenighde Nederlandtfche Provinciën, dat Majefteyt haer defirerende te geven een volkomen iiieurantie van fijn oprechte Vriemfchap en goetwillig- ^yt, heeft goet gedacht hem te beve en om aen uwe Heerlijckhedeii te feggen, dat hy gheene Alliantie, ^raftaet of engagement en heeft, nochteenteeftghe- ™dt met den Heer Biflchop van Munfter, nochte met "nigh ander Prins, tot haer prejuditie, ende dat fijn konincklijcke intentie is,en altoos fai zijn vaft en con- 'nnt,om heylighlijck 't Traöaet van Vrede, en de goe- ueNabuyrfchap en correfpondentie te mainteneren, die hy inet uwe Η eerlij ckheden gemaeckt heeft, fon- J'foyt in eenigerhande maniere te manqueren , om "«relve te onderhouden, ende tcdoen onderhouden |
wenfchen, ghelijck als uwe Heeriijckheden bevonden hebben, ,énde het felve infilile pccafienfu,lien,bevin- den my bevelende onx.ibTyp; Konincklijcke Naem alle dèy òiiieii ende mo^dijcke opeten te doen,tot by- leggingc der differentcn,,die.u.W^ Hecrlijckheden mee den gernèlten Biffchop-hibbep', iende haer^te-gemoet voeren jdM.ghelijqk als^óp {yfajcfleyt apprelicndeerr, dat dèfeji Oorlogh capabw ïbujle zijn hetimectte deel vande,JPotentatt:n van Europe,fe engageren, indien datdeielvéquam ontite<?c^cen ,te. worden, foo heeft hy aen den Kcyfer ghefchrey^n·, ten eynde hy.wilde trachten!om du ongelucK dopr fijne mediatij tppre- venieren, .ctjcie dat hy fij^ authoriteyt met alle pioghe- lijcke m^chf inte/ponere,. tot.bylcgginge.van de,vpor- gem^e diifercnten , .g^ijck fijn Majefteyt dat ogck heeft döen vetklaercn aen den Alder- Chriftelijcltiïea Koniijgh, e'ndedoor den Hart^h vanlasTtrresMe- dina laten feggen aen den Ambailadcur van Engelaadc die by ifijn Konincklijcke Perfoon is. Waer, uyt uwe ί leerlijckh|s4en verfeecltert ende vaftelijck ghcparfus- déertjmpgen welen, van de goede afFeöie van fij η iWa- jefteyt, .fonder haer te latcn.diverteren door de contra- rie gheruchten diemen'dppt)oop<;n, pm haeïachterr dcnckcn ende prefumpti^ te geven die feer nadeejigh zijn aen de gbemèene ruift ende welyaeren van bey de Srateii. In den Hageden
boaJertv^fenfifiigb. .^vi ' i . 1 ' Ίιρ i^-iJi';
Geteeckent · v
" G a μ Arr A,
K^emoire prefinïes per Monfieur l'Antbajfadeuf d^Efpagfie,
Τ E Soubfigné AmbaiTadcur d'Efpaignefatisfaifant
aux ordres qu'ila tcceu tres expres du Roy fon Maiftre par fa depefche du wWi ^xit/meùyi pailé vicnt declarer a Meffieurs les Eftats Generauxdes Provinces Unies'que fa Majeftedefirant leurdonner une cntiere affeurance de fa fincere amitié & bienveillanceaefté fervie dé Juy ƒ ominender de dire a V. V.S.S. quelle n'a eu òy àj aücune àliiance, traitté, ou engagement avcc Mon fieur l'Evefque àe Munfier, n'y avec aucun autrc Prince a leurprejudice, & que fa Royale intention eiÈ &fera toufiours tres forme, &conftante demainte- nirreligieufement letraitté de la Paix bon voifinjge,' & correfpondence qu'elle afàite V,V.S.S. fans manc- quer jamais en aucune facon a l'obferver entoutlcs points avec toute l'exaöiiude qu'elles peuvent fou- haitter,ainfi que V. V.S.S. l'ont cxperimente &Γεχρβ- rimentcront en toutes occafions m'encharceant de faire en fon Royal Nom touj Ics devoirs & offices pof· fiblesjpour l'accommodement des diflfèrents que V. V* S.S. ontavecleditSieurEvefque, & de leurrencon- trer que comme fa Majeftéapprehende que cette guer- re feroit capabie d'engager la plus part des Potentati dö l'Europe fi elle venoits'allumer, elle aefcritau Sieur Empercur afìn qu'il tafche de prevenir ce malheurpar fa mediation, & qu'il interpofe avec toute l'efficace poffible fon authorité, pour l'afTopiflèment desdits dif- ferents,comme fa Majefté l'à auiTy fait declarer au Roy tres Chreftien, &direal'Ambaflradeurd'Angleterre quieft aupres de fa Royale perfonne par Monfieur le O\icàaMedw» de Us Torres: d'cu V.V.S.S.peuvent eftre tree aiTeuiés & fortement perfuadésdelabonne afFeition de fa Majeflé fans fe lailTer divertir par les bruits cóntraires que l'on fait courir, afin de leur don- nei· des arriere penfées, & des foupgons tres prejudica- bles au commun repos, & au bien des deux Eilats. A la Haye ce trentfiefme Septembre milβχ centfitxente cisf. Signe Gamarra,
©e ifccc gipaenfcBc ^ïmbaffabiur natifjccecDc IDaeclla.jaSog. öcnvyfd^n d^ctobji^ ()et obnitjDm ban fgn Uoningl) boo;-t)et bolacn&e Memorie i
snotìrh
Le foubfigné Amb. d'Efpagne fe trouveobligéde ttert di Communiquer a Meffieurs les EftatsGetìeraux des Provinces Unies avcc tout la douleur, 6c defplaifir ,ì(|,gj|, j?ff3 «Magi-
en OORLOGH. ^tVtjf-en-^eenighfieBoeck, 6x7
inallepMncen , met alle deexaiftitudediefy konnen |
-ocr page 637-
6iS S A KEN van
"1
S Τ A E Τ
! 1 , Γ'' ' · ' " ί
'eyfcht. Cedaen in den Haghe dcn^atìfaOftobpf -r ^
fipknhondert-vgenfefiigl?, _
ί· **" 1_ 'r
Γ; ■
ί Λ ;
imaginablcikuncfte nòùvèllequ'il α recëu hier a foir
par'dépefche de Monfieürle Marquis & Ce/i/Riifri^o
de cè^u'ifàvbit plu aDieüde prendrealuy IeRoy
loi\ Maiftre de quoy il nepéuc pas douter qué ÌÌ.L.S.s.
foronttreflënfibles, ayanceutanc d'experiences de la
Royale amitieen touteà fortes d'occalióhs, &dela
Candèur /avec la quelkfaMsjeftéatoufioiirscafche
d'Gbferver, & faire obfervei inviolabiemènl lapaix
& Ié bón vóifinage avec cct Eftac , co'mto'iUè leor a
cncore cönfirme par fon dernier memoire èri luitce des
Comtnandeméns de Sad. Majeflc led. Seigneur Mar-
qüisluy rcpétederechéf, «iu'il doit, & ^eütpi'ótefter
dehöüvèaüaL.L.S.S. que fa Majefté li'a faic aucun
traicié, liy accord avec Monfieur ï'EveiqüédeMunfier,
m'mefme eu penfée de Ie fsire, de quoy Ü eft preft de
leur donner toutes les-^tértitüdes qü'ellcs pourront
So'uhaiter'pourleurenderelfatisfaöion; 11 àaufll ordre
dèleur dire que toutcs lés Provinces qui font foubs Γο-
beiiTancedcfaMaj. au Païi Bas onc tefróoignénon feu-
letneht ledernierrelTenfimcnc, a quoy ce deptorable
accidentoblige tous fes bons fujets,& vafleuiii'· niais qui
de plus elles ont refolu, & ofFert avec toüt Ie iele, &
ardeurpoflible d'employer leurfangj & leürsbiens,
tLjurfeniaihtenirfoüs la domination délétirlègitime
ouverain,8i; déferidrecöntre touts ceux qui pourronc
encreprcridrede les attócquer; A quoy il tient poür cér-
tain que LT-L. S.S.Co-opereront tresvolootiers, failant
/a Ligue qu'il leur à fi fouvent propoféc, 6c tìncore
^öèteekcnt
:·■' (t ■■■ :
Cj amarra
^el^eec ban Braeqke], de Wit, 'jen?)j Kien, hjiec,
benaefonDcn om acnTü" Ciccllciitjptê tóén öefoii.
boleance. ' li ν '
Jictberljael ba» öcjS itonuicfi^ fÌecltiEeinbe β«.
beli/i^tcnfnuptöetudlaénöc;', '
C A Majeflé, que Dieu ait en gioire, fe'trpuïoiten
bonne fanté,quóy qü'ayec fon a.ccidenf^
'Carfen'eftoit pas unechole quï rcmpefcKoit devacl
"quer aü Gouvernerhéht. dé Ja mjr,
cha eh' public le vendrisdy onfiefmë
centfoixantecinq & jéïemcdydufoirflualeComtede
^lïwifri yeftoic dé garde >' il luy pHBt föudainement;
Ίίίΰ' flux de fang fi violent, qu'en inolns de deux heürts
èilepar'ut coiiirac ufa mort, & fi! accabiéejjg'ielle oe fe
piiV le vér de Is cKaire; ou'éntrè Ïésïw^dït Comte
àchò^i'Ti ^ & d^ r^/ifs' de Cliai^brp','!qui avpitla
Gtìdc.. , '. ^ ■
Le DitókncKedéslapointe dujouf jës'Médecinsde
la iC'hànibré entreiem & virenc Ié Róy fi defiguté,
___________ ____ ^ _ _ qu':léprefumeréQtd?b9i;d5que^f
ofFerrj'de'nouveau par fon memòireidupafle. ( s-iVcontinuoic : cè qüia'rrivaaiiifiVpiiïs quedecejour,
Gomme le requierc le commun Incereft,& la feurté de là on ròrnarqùoit qü'ilsi'en alloic comme unechandel-
leur Eftat. Fait a la Hayc le einq d'Oótobre τηίίβχ fei dèfòrtVquenejfcachaots de remede ì .iÌs.ayeKife^^^
■ctnt fitxaniecinq. fS Majcfléde palTcrTpn
c· ' lefitìèpimanché^uróir;,,,
S"® &i.é§^ut le facré vi^tiqu^^
' pasWrïyédeslong^^
\ da'j^i'il viendroicfin fécrcC j fa Majefté jetjiondit,jM
. . , i »e^;'fibifenqu'oo(étó
• T^ En ondergefchrévèa A^bafladeüÏ yih Sparigièh ! beaùcóup, dèTulté 6έ de còiirsV.
■^Vint%hgh.énQ!Ìifaeckt aen mijn,Heéren dcStae- i irédé liniain duJPii/m^
: ten-GeiÉiérael der VeVeeöighdc Provinden,nTèt alle de tédèu^ il ficappelleii a Keyi)e> avéc laquéile il demeura
i bedènckeiijékü fmàrtd énde lectw^fen rVcottiAunice- eóferin'e plusd'unheureV, & faifarit.ènfuiteouvrirfa
reni dedröevè tydicg'h-diehy gifteiehavoüi'r'óritfingh ChVtìibré, fés Preficfeijits SeauiresGràndsSeigneurs,
door de depefche vantféh fieerc Marquis Je CafielRp- qui depuis fon indifpòfiliò.n n'avoient bougédelà, y
i/r^o, vandac hec Godi belieft had, den Kbningh où-
fen Meèfter na hem tenemen, waer òvérhyniéten
, twyffeltbfhàer H. fulicn feer gevoeligh wêfen , alfoo
fy foo veci experiéritien ghehadt hebben vàn fijn Ko-
nincklijcké goettòyc in alle yóorvallendp ghèlegefathe-
encrerent.
Le fang continua a lüy coulerfi fórtquHliicluyre-
ftoit que la fimple peau fur lefos, d'ou fe jügea queles
rerhedes humains tie fèroient aucuncchofe» ficainüon
eiit recours aux divlnsj La méme riuit icleMaidy
^ümfiemeion mal dura avec uhe egale viöience,accom·
p^né d'une play'e fanglante a 1'efpaule. En véritcU
y'^pittömpaflïon de voir dans les Galeries &furlö
dëgfei dePàlàis ünè iiifihité de monde dans une me·
làiicholie fi univerfeilk, qii'è paHànt de làdanitoutes
les rùes de Madrid,òù y enjtendoit pas bruire une mou-
the. On òpporta ce toéméjour Ics imsges dé S. Dkjit
d^Mn/ajSide S.IJÌdori, léfquellesori mitauxpiedsdu
Lit au Roy ί mail il n'en refulta pas de melioration,
LeMerureJy au matin qàélqùes devòtés perfoMS
apporterent en Proceflìon par le Palaìsl'iraàgedeli
rierge de ^ίοώα , & la depofiterent apres chez 1«
Carmelines Royales , a defleyn d'y faire une ntu]'
Le méme jour il pïeuï a Dieu d'envoyergudque
------------- -, melioration, parce quelè Roy reprint iin peu de™'?
iclen hibbén betuycht, oiiitla A/ij/è, &Communia pour là fecóndefoiij
geval, alle fijne goede nian'gca lin peu : Ce qu'il n'avoit peu faire jufq"®»
uaeg
~ Onderdanen endê Vafa len verplicht, maer'dat ty wy-
- dérs met alhàeren yver endedoenlijcke krachten ghe.
refolveertendeaengebodénhebben, haergoedtende
. bloedt tefullen gebrUyfcken , om haer te maintineren
onder de Dominatie van haer wettelijcken Souverey n,
ende haer defenderen teghe ns alle die geene, deweicke
foudeii mogeii voornemen haér t'attacqueren j waer
tiaeii hy voòr feecker hbut dàt haer H.ieergàerneful-
len co-xJpéreren, maeckènde deLigue, die haer fóo
menighmael voorgeflagen is geweeft, ende als noch
• hedcn,endévandefuyverheyt, waermede fijii Maje-
- ftey t altoos ghetràcht heeft de Vreede, ende rfe^oède
Nabuyrfchap mètdefen Stàet oprechtèlijck t'óbferve-
■ ren ende tedoen obferveren , ghelijck hy Haer t'Ìel^e
iioch door fijn làetile Memorie ih ghevolge van fijn
Majefteyts bevelen heeftgheconfirmeert. Derimeer-
gemelten Heer Mafqiiis repeteert haer wÈderoiri, it
hy op nieuws aen haer'H. moet ende kan ptóefteren,
dat fijn Majcfteyt gheen Tradlaèt noch Verdragh ge-
maeckt heeft met den Heer BiiTchop van Alunfier,
noch felfs geen gedachten heeft gehadt t'felve te doen,
waer vati hy berèydt is haer alle verleeckeringhe té ge-
ven die fy tot haer volkomene fatisfadtie fouden kon-
nen wertfchehj hy heeft oock ordre haer tefeggen,
dat alle de Provinciën , deweicke onder de ghehoor-
faemheytvan fijne Majefteyt inde Nederlanden zijn,
niet alleen haer laetftè ghevoclen ^ -
alofs, dòiit les Seigneurs advertiflànts leDoaeurt^
vary. qui eftoit de la chambre, il refpondìt, f
ExctU. nefe WlatUnt fórni dam leur eff erana ·■ y^
Viirade f* Majefié ite feut faïvhrejufqaes a demeta, w
qu'advintainfi : car le mémejouràu fiiìron luydono»
l'eictreme OnÌlien, &c il prit congé de la Regiftlaq"^®
pòur faconfolation eftoit aceompagnéduR.P·-^j·
„edètC<^eUo. dcl'Ordt^S.GiUe. & le BoyiuyiW-
Ea/» Madame s'φ to'ut de'ion, guejem ψ'ψ]
.,Y -i J " r· : . ^(imgédeFoflreMaiefie'tmr ladtrnierefi^^^^
op nieuws aerigeboden is, door fijn Memorie van den mande fort de foing de vton fih\ öcl'embrafla. ftfcu
mgtnden dzï voorlede Màent, alfoo het de gemee- ι fanten fuite de memeafon fils, luy donna&κηε-
intereft, ende de feeckerheyt van haer Scaet ver-
ne
-ocr page 638-
en OORL O'G Η.; 'tVtjf-en-'veertìghfle Boeck, 619
|
njy Mt moy : H dit de mcme a l'Infante fa fille, ,& ίύ-. ΐίί^· ^^(tLproòbferles Prefirtents, SÌ tous les |3ranas Séi;. " 2neurs> ilieur recornmanda forc fon fils, Sé le GouVer- etnent de fa Monarchie, dcmandant.avec de treflèn- ^bles douleufs pardon a Cous fés bons Sujets & Vafn-,
'^^'lïdemeura en eet Eftat jufque a heures,lòrs que luy iurvtnt uri redóublement, qui fut celtiy de la mojt^ 11 print le Crucifix en main, &ne parla pl us a perfon4 ne ^uatre èeurésé'iiemiedüm^
tin rendit.foname a fon Createur, fi faindement & fi Cjjjtoliqueinenf , qu'il laifla pléins d'edification » ìes cccursdecousceiix qui yeltoienrprefensj&leursjeux couverts d'un Deluge de larmes.
Afwj heures les Guardes fe tranfporterent au quar- tier du nouveau Rby ; on ouVroicle Teftament He .cà4t'_ (ile, & 00 lös lèuc entierement, on apprit qu'iHaÌQbic l3/;i^»ipour2*«i«iir& Curatrice dij Roy lon.fils, 6c, luy en chargeoif le Couverncmeiit general de tous fee Royaùmes & Éftats, 6c pour fervir de confeil ÖC d'àvis, ]litrefident de Caflille, ItVice-Caniélìer d'ArragonPln. aiuCitm Gtnerah le Corate de Petteramla, fjiarchèvejque àToledo, & le Màfquisd^Aitowt. Pour la, fucceiTion, ildeclarale Roy fon filsheriticr univerfel de toiis-fes Royauraes, &rÉftafs, & a fon defaut la Ser. Infante, &luyrubftitua l'Empereur, & fes Enfans, au defauc defquds, il appella le Due de Sàvoye, & au cas» qué'ce Duone laiflì pas d'Heretiers,& que ìiRepiede France, edmVefue, fe tiiaria a q.uelque autre, ^ui ne fut pas de itìuCmmmelà, lesfilsde ce fecond mariage fucce- deront,aveèadjoin(3;ion', iju^en nul cas la Coùronnt 'de Tmce ne poiirra venir a la fuKè^on de chofeque fòii' li Dcdeclara aùcun lils lìefere/, difaiit fculement .-j.^W kktiOoHland'Auflfiche póurmonfib, je requiirs & mhrgiakKeyrteir^enfils, gu'ls neluyquittentrieH ittiijiiijekY af iéìitit, mais ^t^ìls le luy laijfent ραίβ- Hmtvt ftffeder φ^όίΟτ: ^ non òiiBant qu'ilatt jì^; fmment dtqui^ füBfifier^ qué tieantmptüs, s''il a iefomg jnilque chojè, onVd^fiedn doma'ine RÓyal, fans luy rie^ φτ il CI qu'il aìt en fotme ie patrimoine j ΈΐJìònle itmt fruire àu féf "ilice dé cette Ceuronae,qu'on l'employe. IlCm, né luy fefufepas d'audieme toutes lesfois qu^il Wndrade fòt» Priórdp , pour la demander de la Reyne j ou kmtn fifs. Itnelevitpoint, quoy qu'il fùt venu in- confiualiGódr; Ilfe tftitchez le Marquis de^Zeral- US) & fit dcnSinder au Comte de CaSrillo i qu'il fit en fonequ'ilpourróitvoir le Royavantfa mort, aiiquel le Corate dit: Ώΰη Jan fiiéaitte devoir VoSìre mais il fit affez connolftre, qu'il ne le defi- roitpìi. Au tiiÉfaiÊ Cétiips que les gardes paflerentau qiufticr du nouveau Roy, tous les Prefidens, les üiinds, & les TilCrci, luy allercnt baifer les mains. Et Ìlcftremarquàble, que n'ayant pas encore ^κΛίί-β accotnply, &eftantà0Gs furlegirondelaMarquifede ips fa Gouvernante, foubs un daiz veftu d'un pe- tit bonnet noif, avec fa Robbe de Dueïl, & fon petit Collet bknq Rabbattu , il receut les baifemains de tous, avec une Majellé fi grande, qii'un Prineed'age iccomply n'eii auroit fait d'avantage, & corame on luy nommoic chaque perfonne, ilavancoit la main, a mefure qu'ils s'àgenoiiilloieiit, &laretiroitaui)Koft. ^cqu'il fit touttecette journéi là, le devant &'apres jn'dy· Etquand le Marquis dei^/d^s'approclia, il luy dit : Commént Sire > faut il qit'iin Roy prouve emor le ''Iti ilìuy refponditavecune merveilleufe grace,· Il ^imanque eitcor une graffe dent, άφ tofi qu'eUe me fera "mui, je te ierreray plus. Veritablement pas un des ^''gnèursqui y ehtrtrent n'isn fortifjiansavoir lesjeux de larmes, pour feVoir fifubitementprivez ouftu Roy, ^ qùe fe nouveau eft encor fi jeune & fi P«tit.
^ Vn Majefteyt, die Godtverheerlijcke, bevont figh .. niet fonder fiin accident, van beroertheyt : 'n«ocdegerontiieyt,a:lfoo hem het felve niet cn bplette j® vaceren, totliet Gouvernement vande Monarchie : ^ Rmgh Vrydagh den «Ifde» September fefiieu hondtrt -if/'/S/^'i^. in'topenbaer, endeSaterdaeglwavont, de Heer Qrave de Montere dc Wacht hadt, wiert hy |
fubytelijcft overvallen met e,ene.foo.violenteRoode- ló^^·
loop, dat hjtfia minder als tvree iiyren doodt fcfeeo,,_^
endefdodanigh ter neer geflaigen, dathy vaii fijn ftoel " nietkoftöpftaenals mee dehglpe, endetuflchen.ilc armen vanden yóornoemden.i Graeve de Montere » ende den Karaerlingh die de watht hadde,
Sondagh met het opkomen van den dagh, quamen de Doótoren van de Kamer binnen, endt iaghenden Koningh ƒ00 gedefigureert,, dab, fy.ftracks oordeelden dat fijn iïeckte doodelijpk was,. 'ii^en de felyc conti'· nueerde : t'welck alfoo gèfchiêde, alfpomen van dien dagh af bèfpeui;ilëdat hy yerginckals een.kaerfle, 'fop dat fy gheenrém^e'dien meerwetende, fijneMajefteyt waerfchoii.den.fijn Teflament. in behoorlijcke Fprme te pafleren : t'igeen hy desSoncJaegfisayontdede, ende. Maendagh Biechte hy hem,,'end^.ontfingh in 'tropen-., baer den H. Olye, (L'welcji;jun,langhetyden ijict.cn, was ghéfchiet), waiit als hern gHevraccht wierdc q^i^ 't fecrect foude I^pömeri, aÌ!it\y;Qqrdje fijn Majeiiè.yty^' neen : foo datmen hem het féVv.e meteeπ,grQpt.j^e?^ volgh eiidc. toeloop uyt dë ICónincklijcke tapelfe bracht i èijile wiert heni ghegeven door den Pàtriargh van Indien j, ifooiashydelelv^onifangen had,, deed' hy dcKbninginne by hemkoomepi metdê welckchyi meqr dan een üyr opgeflooten bleef,, e.qcje naer.'tfclve dedeur van fijii,Kamer hebbendedoen openeq,. qua·» mén in defelvécieiPrefideiiren , . ende aft,dereGro.op? Heeren,de wt,lcke zedert fijn in^fpqfiwe va» daer niéc gcgacnwarèn.. _ . ,
Het bloet ontliep hem giedijéMgh foo fterck, 4at: hy niet enbéhiei^p het ve) 9ver'de Ijecndcrcn, wie^ruyc gèopfdeelt,\yïcrc, dat dc mcixfchclijcke lemedicn ρ^ζ meerën föudenkomen werckeh,,foo datmei^tptdiif vande Gi^theyt^iïig, ' Üèfdvc Hacht, endcDingfdag den continueerde ujn iic(;kte.nieteen.gelyc"·
ke vioicntie,, yergefeifchapcnietéen bloedighc wo^ aendefchoüderj waeilijck mén, w'ais bewoficö; të'fofi inde Gallerièn'^nde op de tripan vafl 'tP^^ eneyndelijck getal van pepfco^n »· in foo βώ uniyer* feelemelaiKhoUe, dat gaendé door die deftmt,en;yaó Madrid," men niet een vliegti Hooride bruyCfee. Dico ièlven dagh b'rachtmen de Beeltjén'vari S^t.j^ldofHt d^Alcala,, ende van Si. Ifdore^^ de welcke m^pftelde aen *t vóeten eynde van 't Bedt vanden Kooing^jdoch hy en verkréegh daer door gheen beteringh-
Des Woensdaegh s'morgeiis droegen eenige devote perfoone(i doorhet Palais in Proceflie het Beeldt van- de Maechit van ^«ι&Λ, ende brachten t'felvedaerng totdeKonincklijckeKarmeliten, om aldaer een de- votie van pegen dagen te doep.
Den felveii daghgeliefde het aen Godt eenige beteV ringhtoe te fchicken, foo cÌ^tden Kpningheenighc krachten weder kreegh, boorde de Miflèj ende Com·:· municeerde voor de tweedefnael, en jet een weynigh: t'gheen hy tot die tijdt toe niet had konnen doen » t'welck de Heeren den Dodtoor Chovary > als Doöoor vaode Kamer zijnde, bekentmaeckten, waerpphy antwoprdei ;dat u Excellentien haer in haer hoppe niec en fiatteren \ want fonder miracul en kap fijn Majo- ileyt tot tnòrgen niet lee ven, t'welck alfoo gefchiede ; want dien iel ven dagh des avon'ts, gafmen hein hec laetfte Olyfel,, epde by nam fijn aflcheyi vande Ko- ninginne, de welcke tot haer vertrqoftingh, geaccom- pagneert yvàixpet.deniKoninddijcken Prins, Anttwia del Cafielio'iv&ti St^ Giljis Ordre,endeden Koning fcy- de haerj Endtljjck Mevrpuwe is het ernft dat ickfterve ik neme voor de lietftcmaclniijn affcheyt,van Ü Maj. ende recommaadeere μ fcer de forge van njijpSopns ende hy omhelfde haer, ende 'tfelvc vervolgens aen fijn Soone gedaen hebbende, zeegende hy hem ; feg- gende : Godt wille, dat ghy gelupkiger Kpnigh mocht zijn dan lek, hyfcyde'tfélve aen d'Infante fijn Doch- ter, ende by hern hebbende dpen koomeo de jPrefidcn- ten,ende alkandere Groote .Heeren, recomipandeer^ de hy haer fijn Soon, ende i'Gouvcrnement van fijo Monarchie, verfoeckende.nwtfeer gcvoelijcke fpiar- ten, vcrgifi«niire aen alle fij^e . goede Ondcrdaenco endeVafallen. .
Hy bleef indie flaettot vijf uyren, alihybevan·?
' ff ff geil |
-ocr page 639-
ο S A Κ Ε Ν van S Τ A E Τ
|
l-6df. ε^η wiert tìiet eeli verdubbclingh', 'twekir die wa^
' Vatìdedoodc. Hy nam het eruci fix inde handt,ionder aen yemant meer te fpreecken. DondeWaegs àm fi- ventfenden àés mórgénsten half vyven gaf hy fijn Ziei ovcràcn fijn Schepper, fóo Heylighiijck ende Catho- lijckeliick , dathy de herten van alle die daerteghen- wvordigh waren feer gheftight liet, endc haer ooghen bedcckt mec éen vloct van tranen.
Ten vyf uyren trarifporteerden haer dë Guardes nae het miartiir vàndeT^'ióieuwen Koningh ; jnell opende hetTèilànaent etideCodiCilIe, endemën laS defélvq ^ehèelijók', tiien vèrham dat hy de Kbninginne als Vooghdifta énde 'Mpthbofinne ftel'de vàhden Ko- ningh fijn SoÖn , 'fende Kaerbelaftemët het generale Goüreriienient van allè fijne Rijcken ëiidb Staeten, er\de'dm haer tot ràedtcntìe advijs te dienen, ftelde hy deh Preüdent van CaïtiHci den Vice-Cancelier van Jii-fagotij d'InquifitciiïGenerael, den Grave van Pi- neranda,den Àerts-BifTchop van To/edo.etideden Mar- qüis van Aytorta. Tot de fücceilie, vcrklaerde hy den Koningh fijn Soòh als tcnigh Eifgenaèm van alle fijn Rijcken ende Staeten, ende by fijn överlyden de Öoorluchtighfte infantei ende fubftituèerde haer den Keyier, ende fijne Kindéren,inaerwelckef 3 0vcrlyden, Helde hy den Hartogh van iïiiiioywij ende ingeval den felvèn Harcogh geen Erfgenamen naeliet, énde dat de Könioginne'van Vranckiïjck Weduwe zijndè, her- troüdê aen yemant'anders de welcke 'niet van die Kfoo.n fojide mogen zijn, foo fouden de Soonen van dat'tweede Bedt fuccedérèn, met byvoeginge, dat in gêéri. gheval de Kroon van Vranckrijck fai kennen gei'àécKèn lot de fucceffic van wat 't foude mogen we- fcti. Hy cn verklaerdéghcén Natuyrlijcke Sóon : al- Icenlijck feggende lek heb Don Jan van Oóftcnrijck vefklaert voor mijn Sbón , verfoecke ende bÈlaftede Kpninginne endë mijn Soori, dat fy hetn liiet en onc- ücihen van 'tgeen iékhém ghegeven heb, maerdat fy bëm het befit van 't félve in 'rufte laeten geiiieten ; ende
^ . , , „ „ „om
tékòhnèó fubfiftcfen^by echter yets mocht ghebïeck feebpeniïoo iouiJè nien hein afljfteren yànde KoniBck- lijÈ^'Domeynen, fonder heni yets t^ontmemen van 'tghee^ie hyals Patrimoniale Goederen fai befitten, «ndé ïn geval men hem bequaem mocht öbrdèeien tot dienft van defe Kroon,datmen hem gebrüycke. Item, ■datmen hem gheen Audiontiefal weygercn, foodick- tnaéls als hy van fijn Proofdye fai koomen, om dc felve vah dè Koninginneof mijn Soon te verfoecken. Sijn -Majefteyt en heeft hem niet gefien, hoewel by onbe- kent aen 't Hof was ghekomen : Hy gingh lögeren tot den Marquis i/e Zire/w, ende deed'dén Gfaevevan Ci^r/tfd verfoecken fijn befte te willen dóen, emden •Koningh voor fijn doodt tekonnen fien, aen wienden Gfaë\?e feyde : Sire, Don Jan wenfcht u Majefleyt te konnetifien, maer hy deed' genoegh blijcken, dithy 't felve niet en begeerde. Ter felver tijdt als de Guar- des in'tquartier vanden nieuwen Koningh overgin- gen, gingen alle de Prefidentcn, Grooten,'endeGein- titüleerden hem de handen kuiren,ende tffremarcabel, dat hcbbfende noch niet ten vollen vierjaèren, ende gefeten iiijnde op de fchooc vande Marqüife</i los Veles fijn Gouvernante onder eénDaix, op het hooftheb- bende een kleynfwart Mutsje, ende gekleet met fijn ■rouw-Tabbaert, ende fijn kleyn wit neergcflagen kraeghje j hy ontfingh de groeteniiTeh van aïtemael, met een foo groote Majeftéyt, dat een Priiace van vol- koomen' ouderdom , 'tfelve niet anders had konnen doen, ende alfmen hem yeder Perfoon noemde, lang- de hy haer de handt, naer proportie dat fydaer kniel- den, ende trock de felve teoeerften weder nafigh; by deede dien heelen dagh, foo voor als naer de mid- •dagh anders niet; ende als den MarquisdeF^Wtf by hem quam, feyde hy hem : hoe Sire, moet een Ko- ■nmghnoch melck proeven ? antwoorde hy hem met «en wonderlijcke aengenaemheyt ; my ontbreeckt noch eene kies, foo ras ick de fe ve fai hebben, en fai kfcnietmeerfuygen. Waerlijck niet een vande Hee- rendie inde Kamer quaemen, gingender niet weder uyr, fonder de ooghen van traenen, haer fiende foo ΐ· |
fubytelijck ontbloot vanden overléeden ifK
ende dat de nieüvve 'iioch foo jongh ende kleyn Was ^
^ ^a bat Bet jKonittcfiltith Hicfiaf m'^«{ge tiaa|,e„ in Kil eroore gale te» toon sefioen IjabBe/ cnb"alle ^n^f mojaüfn^ in'tbp jijn toon alle öc<i5jooten öantiai ^of/ na De maniche üan 't 3tant eitibe ÖcJiaie beöimt toagfaetoeefï/ in liet be^aüont.ë ten negen «ntcnutit De bmne-foo^te ben Ijctfifllcp^/ acn Dejnbejjanhct ©elbtuptriomenDe'/ Deo? alleDeGrandesenbeöofi Dröienten/niet bjanüenDe jFIanibeaui ittbcfiant/öte De bjuflae te ©aert/ na Ijet JEfcuriael uptodcnt/rtatoi beöetlLicIjaem in een aoube-Iaecfien ©ooöt liiïe/ met een liieet ban D^t felbe oUecbecftt 7' óp een platte sBaec/ niet biet Ijoosö becljcben atan(tf«nenncabe ijoecïien/ bpmaniecctoan Piramide, eflbe jjljebiaaf» Opoj'tbjee jÊupl-cSfel^ alg een Eittiere, bemtelie Grandes bnpten ItomenDe/ reticeetDefmIj>ebctnaei;' be ^tabt / blpbenbe alleeniglj eenjfle öjcéhigeèp het 3iiel)aetn/ mctotJtcentBonDert<Ì5eciÌelii)iitifctftó neh ban be bier Bedel Ordens, en be Guarde ban jje Lancida, bic alleen in DiergclijcRe inaiìiccè plcatet bienfl teboen / 5ÖnDEetiJöalticinölelan0!)|tiupiEn De ^ïflb öe ütoetfen en jfeenftljêa Bi^ranfleert Üm at le^aentefïcn. ' . , > ,
3&enacfatften ©itoDer f)«ft ηιε» «ortitiBÖ KareliJ de Twfeëde, met öe gebJöonltjche Cetemenien aepio; riamii» clameect/5önbe etcfl op De gtdote .füaccfit/baic naitf """
boó? öet iPalep^A chDe ban boo?t^biJo? bet Ιΐοηίη# |5X
ltjcIt20ar?eboet025aapntnConbent/ fHlcIi^opetn'wwn berfieben ®f)eatêc bólt>?ai;l)t sDetoójDen. ï^en
tOflB ban Medina de los Torres, al^ QUt|le ^ΦρίΠ
ban be ^tabt/ fieeft be ï^oninchüjclte ^tanbattt ge» bbect/ 30nbe QeaccorapaHneECt met ftet: santfctiê l^lcpéhi ttan be ^uflittè/ cnDe boo|té bài) jgsoat Qlje* töl ban Grandes ban ^panflien/ Dé toelcfieollf te Paectmet De /Ccotnpettec^ enbe l^etel-iftommel^ boejnpt/ pgg tdntomt)et i^f)eatécino;D|e|]{l!)en/ létf brgemelte ^aüöci btet De (©ppec-^tfiout ban De ^tabt/ neffen^De Heïiuts cnbeDen ©ppeeüOtati^ alleen op |)et beij^hgen iSTfieatee tcaben : ^e Ιΐοηίηα bèctoonDe figB bnpten fiet benfïec / enbetoencfite tiet boitlt tnet fijne hantje^ toe/ Dat g;oDte bjeusp enbe jupeijen becoojlaecfete / mafienDe boojfcpDeÜKtogö met 6ei tee aetbe bupgen ban Den jètanDaret/drietij berentien op Bet afcoepen ban viva de Koningh Karei de Tweede, toelcfte ^Cctien enDe Cecemonitn/ naétie iDflfe ban bat aianbt / be eecfle tep^ boo| een nituto KoningD/ enbe altöbtboo?SetftoeicenenDfiltoii= nen pïaeöt te gefeijieDen. ®ot een goet boo?teecfieil ban een mebcDogentgeraaet/ aingfi De nieutoeRp» ningt) öe^ anDeten Daegl)^ bp gaec Hàajellepi oc Ιιοί ninginne IBoeDec/ ©oubernante/ enbe ai fittimnof met geBjooche tooo?Den feggen/ Dat fwcftrt Mlfda^- ge pacDonnecen fouDe / Die ban Dien feibtn basö 1P d^ojDeelenDe ©onni^banfiecben ontfanaenDaW tot bjelcfee intetteflTie bp <(Pee|leIöcfie opBl)««actHt 5i}nDe/ i^ fulcïi^ bp tjaec JSSaje jïept foo geojbonnEÊCt gebiojDen. ,
«aenfpjacB ölbaec tecfiont bangste «fori^ tien, om De JFinantien te ceDjeffecen/ bp ïiaec lËajepeptg&enominecct om Saet^-octoflfe te befoignecen/enbe tó bentwnop mibbelen Die foube mogen Dienen tot agwenoeti^ te atapen enDe Sficcgfen op Dc Eetbare PörWJi^wK Daec toe geDefiineect fjaec IBaÌifi^Pt^JT IS De ®ppec-;&cBout ban De ;6tabi / neflfen^ twee «e» ten lipt ben 0aeDt ban ffinantien. ., „
m^benllattoflö ban Ofluna DefeDaflenWf^ ilobe toö^ gehomen/om acBtetbolBen^bilRtroj^fj (tooöüloffElycRec J^emocie) Seflatnent te^rt^^^^ ïjet effect ban öetpacDon/ ijeeft Den Öf M flilien (ìgB baec tegen toillen (lellen / ban feecBcce fojmalitepten / Die gfiemeïte^w^ Deeibe Dat ben t attogö boo| eecp incai?atienn^;ww om in p?efentieban fön «oningötc nen/Dog&be Itoninginne Ijeeft Di^wiettes^l"»"'"' Den üattooD alfoo Baefllatcntejeqof Rotnen. me fêecc ?fimbafTaÖfMC van Spangien «««"^^^Dt |
•J
-ocr page 640-
en ο ο R L ο G Η. ν Vijf-en-^ueertighfie BoecL 621
|
,/, Mt aatiientie ben fefticnden ©ctobec/ enoe öat F' ■ Doo? twee (©eöeputcecDen / alg Bomenbe met nicutoc itcDfWialf» ban Dcfen floningfj/ tnùe alfoa al^ nifdtte SUmbaflaDcuc mocijt fcaecDen uptftjn üup^ Si fliftarit. ^a eeniflljeDenbccatieop'tfiucIt Dee twee üw, öfOiputcerDeh/ isi öe^ anderen Daeeö^ öoo| De
Sten vander Steen enöe Gockinga, in DcCaro^ban
«Γίΐ staet/tnöEmeteengiooroeborsBban anöcccn/ae» öacit ; 3iuDien(ie eefeten jgnDe/ fepDe ftojtelijch Dcoojfatciiban f π fiomfle^ fictjtxfececenDetotDefen ijolgêaDcnSilief Dan bctóoninainenftjn Jiaemecte.
-TRefchersgrandi Arois, par my les douléurs du fu. 1 nefte accident de la more du Roy, Monfeigneui', qui foit en gioirei je n'ay pas voululaifler de contri, tuer a Ia bonnecorrefpondence, que feue fa Majefté a entretenue avec les Eftats des Provinces Unies, voue participant cetteadverfité fi fenfible, & vousaffeurer jmefmewraps, quem'ayant en chargée latuelle & Catelle du Roy Charles Second mon Fils, & Ie Gouver- nement de fes Royaumes & Eftats, j'ouray particulier joln, aceque la bonne& reciproque amitié foitcon- fcrvéeauregarddevosinterefts, ainfi que vousl'en- tendrezplus amplementde DonEfievandeGamarrat luqu'eldonnerez entiere foy& croyance ésaffiircs quifeprefenteront, fur quoy prions Dieu, qu'il vous iitjtrefchers&grandsAmis, en ia S. garde, de Ma- drid Ie w'wf mfiefmeài Se^ttmbTd milβχ centfoixeu- tidfj· voilrebonneaffeöionnée
Signé
Marie Anne.
Plus Bas
D. Blasco de Loyola.
Superfcription.
Amtrefihers &Gra»df Amts ht BfiatsGeneraux des Vrovinees Unies du Pais Bas.
^tboo;f5 bectaelt fn De j^eDecIantfcge iCael/
ier Beminde Groote Vrietiden; Onder de pijn- lijckhedenvan'tfterfFelijck gheval des overlydens van den Koningb, Mijn Heer, de welcke hy in glorie , heb ick niet willen nalaten te contribueren tot de goe- decorrefpondentie, die gewefenefijnMajefteyt heeft onderhouden met de Staten der Vereenighde Provin- ciën, U mede deelende defen foogevoelijcken tegen- fpoet) ende U met een te verfeeckeren, dat, my heb- bende belaft met de Vooghdye cndeMomboyrfchap vandenKoninghK<iri/^2V«<ii:, mijnSoon', ende hcibéwinc van fijn Koninckrijcken endeStaeten, Ick falhebben fonderlinge forgh, ten eynde de goede ende wederaijtsvrientiTchapwerdëondeirhouden, ten aen- fien van Uwe vooïdeelen, ghelijck ghy brêeder iult verftaen uyt Don Efleva» de Gamarrajitn den wekken ghy fult geven volkomen trouw ende geloof in de ia- ken die fullen voorkomen ; Waer mede Godt bid- dende , dat hy U houde, feer Beiriinde ende Groote Vrienden, in fijn Heyligehoede. Uyt Madrid den ifit intmntighfle» September fifiien honden viffea mgh.
Onderftont Uwe goede genegene
Marie Anke.
Noch lager
De Blasio de Loyala. r 'tOpfchrift was,
•i
A» tufi feer Beminde ende Groote Vrienden, de Sta- ten Generael der Vereenighde Provipcien va* 'tiïederlandt. r- |
©e JEatqui^ Caftel Rodrigo fcgjeef Defctt nicut ί66ς, toen 25jief : -
HAUTS ET PUISSANTS SEIGNEURS;
T'Ay receu Ia Lettre de Vos Hautes Puiflances du fix- fieme de ce Mois dans Ie temps de ma plus grande douleur, veuquemc demandantIepaflagepourί/ίκΛ mille Chevaux öc quetre mille Hommes de pied, que Ie Roy Tres-Chreltien, Envoyé contre Ie Prince de Munfier, cette Lettre arrivé lors que toute mon autho- rité ceflè, a caufe du changement du Gouvernement, Dieuayanttité a foy Roy Philippe I yi Monfeigneur, & n'ayant pas encore receu commillion du nouveau RoyDtfw Charles II, & lamefmepermiflionm'ayant efté demandée de la part du Roy Tres-Creftien, j e luy ay fait reprefenter mon impoffibilité , &combieniI feradigne de fa generoficé d'eiloigner Ie plus que cela fe pourra, eu 1'occafion prefente Ie bruitdes Armes de ces Provinces, veu ce que Ie monde en peutdifcourir, & merφes les Princes nos voifins, & fi interefles, cornme Vos Hautes PuiiTances, apprehender, j'ay de- pefchéauflitoftun Courier a fa Majefté la Rey ne, a fin qu'il luy plaife m'autorifer, & Vos Hautes PuiiTan- ces Ie peuvent entierement aifeurer, que je defirc leur procurerla fecuretc, avec laquelle ellespourroat demeu- rer en nollre Voifinage. Dieu garde Vos H. P. plufieurs anncs, de Bruxelles Ie qnatorpeme d'Oétobre milfix cent foixantecinq. Et plus bas de Vos Hautes Puitfances Trefgrand cJerviteur, eftoit
Signe
Le Marquis de Cafiel Rodrigo, BQOGU endf MCiG-EhlDM HKEREN.
ICkhebUHo.Mog. Brief vanden fefiienden Aci^t OBtfanghen, ten tyde van-myne grootfte fmarte, alfoo,fy my de paflage VQOttwéeduYfent Paerden,ende vier duyfint Voet-knechten, de welcke den Aller- Chriftelijckften Koningh fendttegensden Prince van Mmfier, verfochten, den fel ven Brief ontfingh ick even als mijn Authoriteyt Gefleerde, ter oorfaecke vanHe veranderinghe van't Gouvernement , alfoo Godt tot figh heeft genomen den Koningh Philippus delV. Mij η Heere, ende hebbende noch geen Com- mise ontfangen van den nieuwen Koningh, Ώοη Charles de 11. en aen my de felve permiffieverfocht, wefende wegens den Aller-Chriftelijckften Koningh, hebickmyne impofEbilitcyt, aen hem doen repre- fentereo, en hoe veelfulcx degenereufiteyt van fijn Majeft. waerdigh foudczijn,om in defe ghelegcntheyt het gerucht der Wapenen van defe Provinciën mecfl: doenlijck t'efloigneren, aengefien 'tgeen de Werelt daer vaa (oude konnen dïicoureren, ende felfs de PrincenonfeNaebuyrea, ende foo feer gheinteref- feerdenalï CJ Ho. Mog. vreefen j Ick heb foo ras een Couriergedepefcheert nae haer Majefteyt, op dat hec haer foude ghelieven my t'authoriferen, ende U Ho. Mog. konnen haer volkomentUjck verfeeckeren, dat ick ghenegen ben haer fecuriteyt , met de welcke fy onfe Nabuyren fullen konnen blyven te procureren, Godt bewaere UHo. Mog. verfcheydejaeren. Tot Bruffelden veertienden OtSober felien honden vijf e»
Onderftont U Ho. Mog. feer groeten Dienaer; Ende was geteeckent
Den M^rqm de Cafiel Rodrigo,
SaD alceDe te boren aen D^n iSefiDent Suburgh bp monbe gtieanttoaojt / Dat obeCtfelue fubiectai eenigen tijDt geleDen oocfi een jO@ijTit)eupttetFranfe i^oft)aDomfangen/ Detuelchfboojdrie avierDagen bp Öem toa^ beanttooojt/ cn Dat fonDecuptffelDe .iBtffibe ban Itaec HSog. fouDe beantbioojDen ; bPbetfeecfiecDeDat getne wOece intmtic {(aDDe ol^
met
mac- qutjs De (Cafid iSoojiso ftöiiilc aengacc
reSeirt»
Bebee-
fecDte
ïajsiioo?
't Jftajipi
fecoiirs!. |
-ocr page 641-
622 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
rust Ijacï©0. Μοβ. alle βοεδε opcccDte nabuyrighe _L Correfpondentieeilöe Vrundcfcbap te onöecljoubcn/
cube ailr^ ioe te bicnaöfn 't gfcn lìi De^ fcifé macljt fotiöc mogen jtjn / οιπ ijaec contestemcnt te Doen cc= lanaen : ecijtécöat fïflD tegcntoooiOigD eeiii0fCina= renuEftonimecttiont/ tjccmit^Öoo?'talJcclpDenöan öen 3j9fecCìoiunc&tjan ^pangien/ Degfelfii Commif. He alè nu toa^ (iil ilacnbe / tee tijöt toe De felbe bp fjet StpaenfcDe i|of fouOe jtjn aecontinueect ; Datoöec fulcft^ Den öanbe üoojfs iCtoupcn/al^ jijnOe een point öan conflöecatie/ Up Ijct l|of felf^ fouDe moeten loeflljefiaen tuozDrn; «lEnDe öocQljDe Daee bp/ bat üalielijcft geloofbe'tvjooifs toecch alleen bp®?ancft= toiecDf aemaniect / om fjem becDac&t te maften onttent üaec J^oa.alfooftp oojbeelbe / bat De tooojfs i^a^ üoo? De f canfclje ©oleftteen / nabet enbe bequamecaLéboo?be^ KoningB^ ^cbecIanDen iton» öe genomen toecben/ beöalben oat Ijp oocft Uooj be» frn aen ben Ittoningl) uanEogelandc, Die meDeeen i^a^ fjabbe becfocljt / om eenige confibecaöele ®cou= pen oDec Damme DOOI Die EanDcn teboenpafTecen/ 't felbe abfolupt ftabbe affleflasen; <i5nDc bp alDien fulcje nu flen een anbec toiecbe toeocfïaen/ ( al^ fjetal ili be macöt ban t)cm fouDe 5ön/ oöflöcft öP öefe öec» anberinge niet εη toa^) batmen't felbe aen Enge- landt ooch niet en foube honnen refufecen/ fonbec Die lacoon ten öooaöflen te offenfecen. bectiaelbe meöe/ bat acht toeeciien/ ofte Daec ontrent oeleDen/ wcfl bp öet f canfclje l|of een ipa^ toa^ üecfocljt Dooj öe iaebcclanben boo^vieren cwintigb duyfent 3Ban / maec Dat fulcli^ abfolupt biap^ afgeflaoen upt becfcftepbeconfiberablecebenen/ enbe bpfonberlgeït üatmen niet HonDe oojöeelen/ toaec toe ofte toaec ftee^ iien foo een g^ot aental foube geemplopeect toecDen; toecmtt^ men nopt fjabbe gebooK of becf!aen/ Dat foo· öaniaö ê>ecoHC0 bP ftapr J&o jnaoo ïaaS betfoefit ofte bcaeectgetoeefl.
^en feiliendea <©ctob2i^ gaf Den ^mbaffebeuc beDec ingetboIgenDe:
■^piitn- Τ EfoubGgne Ambaflad.d'Efpagnevientprefénter à MeCDeurs les Eftats Generaux des Ptovinces fötSur Unies, lalettre de creancc qu'il à receu de la Ser. Rey- ijetfifigtt ne,par la quelle fiMajefté fait fgavoir à L.L.S.S. le trc- fianj^o. pjs dy fut Rqy de ires-gloricufe memoire qui luya ^f^ftìn laiffé par fon Teftament la Tutelle, ficCuratelledu Koniiiti Sct,Ìioy Don Charles IL {onmis, & l'a declaré Gou- seneeent' vernante de fes Royaumes, Eftats,δε Seigneurie6,pen- idant la Minoritc. Il Buffi ordrc d'affeurer L.L.S.S. que fa Majefté conferve les mefmes bons lentiments, quc le fut Roy à toufiours eu, & que fon intention eft d'entretenir trcsfincerement une parfiiite ataitié, in- telligence , & bon voifinage avec L.L.S.S. comme on l'à obfervc depuis la Paix avec tant de foing, & de can- deurj ficqueÌbn inclinationeftde l'accrolftre, &de Feftroiffir d'avantage pour le bien & la confervation des deux Eftats L.L.S.S. n'ignorent pas, que les Sere- niilìmesRoysd'Efpagne, onc toufiours eilétresreli- gieux obfervateurs detoutlestraittes, qu'ils ontfaits non feulement avec les Princes Chreftiens, mais auflì avec les Infidelles, & qu'ils n'ont commencc aucune guerre, fi ce n'eft contre les cnnemisdelaReligion Chreftìennc, & n'ont pris les armes que pour fe defen- dre contre.ceux qui ont atcacqué leurs Eftats, cu pour aiTìfter leurs AUiés, de quoy les Hiftoires font pleine foy. L.L.S.S. en peuvent rendre bon tcfmoignage, ayantexpsrimentéqueron a obfervé trespunauelle- ment les tiaittés tant des Treves, que de Paix qui ont cftéfaitsaveccetEftat j &ellesne doiventdouteren aucune fagon, que fa Majefté en uferà avec la mefme fincerité, Scqu'elles ne peuvent avoir aucune confi- nnce plus aiTeurée <^ue dansfaveritableafFeétion, & atnitié. Le foubligne AmbaOadeur a tafché de deflabu- fer L.L.S.S. par differents Memoires des finiftresim- prellìons que Ion leur a voulu donner, & des faux bruits que 1'on a fait contre dans ces Provinces de ce que fa Majefté auroitfait quelque Ligue, ouTraitté a leurs prejudicc avec d'aucre Potentati, ξζ qu'il |
donne du fecours à Monfieur l'Evefque de Λββ/!». il n^pcut comprendre que des Efprits £ efclairés ^m ' meceu.* de L.L.S.S, ypuifient donner queiquecrel'—' ance,puirque ce feroit agir contre fes propres intcreib" cftant fi evident j que la confervation des Païs Bas qui appartiennent au Roy, dcpend de celle de ces Provin ces, & a leurj ' . ..
reciproquement de celle des Èflati de& Majefté. On a public que l'argent que le Roy jju Grande Bretagne a envoyé audit Seigneur Evefqne venoitd'Efpagneparce qu'il eftoiten lingots; ce qui eft une pure impofture fabriquéc,par ceux qui nechet- chent que de donner de la jaloufieà L.L.S.S, puifqu'iì eft conftant que les marchands tant Francoys, qu'An-
glüis,&ceux de ces Provinces entirentehaqucannéè
une grande quancité des Flottes, qui viennent des In- des, mefme fans en payer les droits à fa Majefté L l' S.S.fe fouviendront que le foubfignéAmbaiTadeutleur à propoié dés le ly. de Decembre une Liguede- fenfivc pour la feureté de touttes lesProvincesdesPaïs Bas; qu'il leur en a fait dés lorsdescontinuellesin- ftances tant de boucbe dans les conferencesjqu'ila yju avec les Sieurs Deputes, corame par plufieurs Memoi- res qu'il leur a prefentés, & à Meflìeurs les Eftats de la Province d'Hollande, de f. de Decembre de l'An lifój. &ley.deMaydc l'Année liö+.commeauflile p.deSeptembrederfiier, Öiley. deceMois. Depuis ion retour il leur offrit de bouche la mediation de Monfieur Ie Marquis de Caftel Rodrigo de la part du Roy avecledit SeigneurEvefque,comme 11 Paencore fait par fon Memoire du 90, du pailë, Requie ledit Sei- gneur Marquis l'a declaré au Sieur Refident Sasbourg, qui en aura fans doute adverty L.L.S.S. Scquoyqu'iU bien de fubjedt de s'eftonncr qu'il n'en a receujufques à prefent aueune refponfe j neantmoins il offre de nouveau àUL.S.S, la Liguedefenfive, comme aulfi la tnediation, pour accomraoder les diflFerendsqu'elia ont avec ledit Sieur E vefque. Et comme il a aprii que L.L.S.S. feformalifentdecequefa Majefté Imperiale n'agitpas jufques à prelént en confonnitédecequ'il leur a dcclarc par fon Memoire fufmentionné du 30, du paffe, fgavoir que Ie fut Roy l'aurolt prié d'ordon- neraudlt Sieur Êvefque de s'abftenirde touttes fer- tes d'hoftilités, & d'intcrpofer fon authorité,avec tou- te l'efficace pour 1'accommodement defdits differends,' il doit remontrer à L. L.S.S. qu'il n'a receu kdepefcl» de fa Majefté du 16. d'Aouft que Ie 27. du ραίΓί,& qUe Ie Seigneur Empereur la deyant avoit receu baucoup plustard, tantàcaufedeladiftance, qui eftbeaucoup plus grande, que paree qu'il cftoit en cbeminpour prendre poffeiEon du CemtédeTirol, fiedesautrei Eftats, qui luy foiit devolus par la mort; du Sereniffime Archiducq Sigifmundd'heureufe memoire, il n'a pas eu du temps jufques a prefent pour prendre refolution fur ce fujedl, ny pourenvoyerles ordreineceflàire pour effeöuer les bonnes intentions du Roy. C'eit pourquoyle foubfigne Ambaffadeur prie, &requiert trésinftammeot, & aScdueufement L.L,S.S. de vou· loir penfer meurcment cette afiàire, & de faire feloo leur prudence ordinaire ladcüe reflexion furl«f omB fi importants, qu'il leur remontre dans ce Memoire» avec toute la fincerité poffible 5 afin qu'elles aeprefl' nent pa», fur des fondenients qui font entiorement faux, & abufifs, des refolutions prejadidablei à/^."' btrté & a la ctmfervstkn ie tout U torps "Btlgiyu- Fa" » la Haye Ie fexpefmt d'Oftobre miUh ce?t fi^K* cittq,
QamaRRA.'
mt bowfs. obrtflefet in ^^efectenWfiÖe ®e«!/. luptal^bolcfjt:
T^ ©nbergefcfijeben ^CwbaffaDeucfcOTj»?^ -*^B<en/ fiomt mijn ©eeren beiètateniJeiiff^ Dcc (!5e«dieetöe ©lobincien ban CteDentie / Re Ijp ban De φΛοιίΗίβίίΒ? Wjr ginnc ontfansÉen Öeeft / Doo? De tDelcBe fiate fleptaenbaecfeo. Jgofl. Deftent ntaet»t8fioW ban Den flö^toefenitionincft/ |
-ocr page 642-
en ο ο R L ο G Η. 'mjfen-wrtighfleBoecL 62 J
|
, ,,a«tmp®c(iaraint ööeIötcnDcef£be®ooflBbpe rtiDccVatcfle öan Den <i3oo?Iucì)tiBPcH f^oninaU
^ Don Card de Tweede jjaceit ^0011 / Cll ijecft fjacc
wciiincct (ÖouöEcnantc ban fijn ©ijcftcn/ ^taeten r^nöcifccldcftöeöcn/ a&cöuecenöp öc minDecjada· Lf. i?p!)«ftDOChïa|t Date C?iecIi}cBDcDrn tc bcc= i timen oac fijn .majctlcpt blgft ijpDefelUeaoe&e Lpninsc Otó Den gctocfen ütoninoö altoo^ Ijecft 5lfe= haöt/ cnDc Dat fijn intentici^ met Ijare i|eccIöcRI)e= Dfn in aiie opcccötiHÖept een boUtomene bjientfcfiap/ intdllscntic/ enbcflocDealjriJuccfcIjaptc onDccBon· iwin ghdijcRairmcnsftiectÖcni^ap^met fooB30o= tcfoW fupüeclgcit anöccbcmöen fjecft/ enöe Dat fniiincrinatjel^ Oie te toecnuecDeccnennaöcc teö£i;= wcii/ tfu flocDcenbetot confccbatfcbanBepöebe «toten, ilace i^eeclijcltljeben cn niet onbehent bat ^ ©o0?lucötiac ttoninam ban ^paaien altijt^ feec
tattn öie fp aöemaecftt tjebben/ niet alleen met be ifelUcn ï^?(nccn/ niaec ooch met be ^tnaeloobiaDf/ cnöetiatfe seent'aen eojlogg banteaenbeBpanben ban De lüeltaie begonnen Debben / enbe
ïQapcn^ niet afnomen/ban om (Ïgt) te befenbece η tene n^ Die geene/ Die öace Staten öebben aenaetafi/ (ifom6ace<0eallieecben te affi/ïecen/ fjcttoelcftebe Öillociai yolhoraentltjcfe upttoöfen. ©ocïtftonnen l)atf|Ktljjcfi!jebenbaÊL· goebe aetupaemfTebanae- scn/ Dctotjlebebonben öebbtn batmenbe Ccactaten foo tìan'tSSefìanbt α!^ ban Den ©jeeDe met bcfen gitaftDÖeinaccltt / feec punctuelijclt fjeeftabeobfeti bent : enDe en betjoocen in a^cncc maniecen te tbi^fa ftltaoffön lÊaiefiept en fai Daecinbefelbeopcecös i(i!)cptiitcDeplpacn/foo batfe geen fefiecbecbectcou» ton cn mogen Ijebben ban in ftjn luacaciitiBe affectie tnDcb;icntKöap-^cn onbetoeftfiseben ^mbaffabeuc ÌKift Brttflcljt booï bccfcöepbe Jfeeraorien jjace i|eeE:> Üjtiititbcn te befabufecen ban be quabe impjeflïen Wc men üacc geeft toillenaeben/ en ban bebalfc|)eat)e> tutiitcnDiemen in befe|^;obincienstieficeopt(iee(t/ alpoffinBajeftepteeniae 3L(aue ofCcactatentot liace pcrjuDitfe met anbece potentaten s&emaecht öafiDe / enöe bat f)P ben ï|eec 25i|Tcöop ban Munfter affiffttitieDoet. êpenïtannietbeaippen/ batfulcfie bti;lic{|te<l3ee|ien/al|ljacei|eei;li)cligeben/ be felbe ttniflijdnt^ aeloof ftonnen aeben/ betotjl Dat Bet foubc ^jn((gcn^f{jnepeeninteceflaente gaen/ Dace Bet fooMaetblijcUtbatbe confecbatteban be ^^ebeclan^^ Doi/bietienütoninaBtoebeBoocen/ Banaenbet^ iien blEbanbefefjobintfen / enbebefébjebecomtecipto* plijcfi aen bie ban be Staten fijnec JHIajeftept· len Ijecft onbec 't bolclt saen fraoen/ bat Bet geibt/ 'ttofith Den ftonlnalj ban Engelandt aen ben gBéfeps «n ëwc SSiffeBop gBefonben Beeft upt ^panàfen Quam/ om bat l^t ongemunte (luclten fiIbec|boa> tui; 't toeicB een loutec berfiect beb?ocB gefat^iceect flöeene bie niet anbec^ enfoecfienbanöaece fmlijthtjcbenjaloec^ te maecften/ betotjleBetbei wnti^/ Dötbe fóooplupben/foofcanfe al^igngel» m tube bie ban befe ©jebintien elcfie Staten ban oe ©looten bie upt be ^nbien^ Bomen/ baec ban een poteiiuantitepttcecften/ felf^fonbecfgne JHSaiefi. Pserecöiioijtpt baer ban te betalen. iHacc Igeec. Wftöcöen geUeben te gebettcfeen/ Dat be onbecgefcBie» wnitnba(Tabenc/ben vijftienden ?iecembecfeftien iondert een eo feftig Baec boojaeflelt Bceft een Eigue «ffiiföftot feecltecBcptbanal e|^?0bincicn Dee j^e- «cianaen/ enbe Baec ban boen een baec obec gBebue» fj 'nfianticn aebaen Beeft / foo bp monbe enbe con= F""tn bie Βμ niette l^eecen Bate ©ebeputeecben^ F^Ofbaöt/ aIjSmet becfcöepbe iSemocienbieBP B^CDftftaepiefenteert / enbe aen roijn ï&cecen De staten Dan be ^jobincie ban eollanbt ben vijfden ^Ecemocc feftien Ijondert drie en felligh, enbe ben j^ivendcD .iiiacp feftien hondert vier cn feftig, al^ oocB P^'^fden Jècptembecleflleben/ enbe ben vijfden wnotfeJBaent. ièebectfijntoebecBomfle Beeft BP |7,V"ö"öeJinBlj gepiefenteeetbelBebiatie ban m0n s «η ÌBotqu $ bau Caftel Rodrigo, ban beg tto» '""aDStofaen metbenaefepbeni^cet5S3fflcl)op/ ge. |
lÖcBal^BpwocBgöebaenBeeftbp (Bnlöemocieban ben dertigften lefllebcn/cn bat be gefepDe igeec JEac» . qui^ 't felbe arn ben fêecc aefiöent Sasbu rg Beeft becs biaect / bie bupten ttoyffel Bate JgeecIijcBBebcn baec ban abbectentte gebaen fai Bebben : enbe alBoeibel BP toei ceben Beeft fiaB acootel|(cB^ te bectoonbecen/bat Bp tot nocB tóe geen anttoooit altoo^ baec op en yeefc ontfanaen/ foo piefenteect BP nocBtan^Baccfêeecs IBcBBeben toebcc ban nieuto^ be Eigue biffenftjf / alp oocli b£ mebiatie om be biffecenten bie fp metten gBe« fepben ^eec SSiflcBop Beböen te accommobeceii. oBnbe alfoo Bp becfiaen Beeft Dat Baec i|eecli)chBebcn QualIjcB nemen bat fBn ItepfeclijcBe J^ajeftept al^ nocB niet cn boet eonTojm Bet aBcene BP baec bec» Rlaect Beeft bp fijn boben gemelte Jöemocic ban ben dertigften De^ boojlebeu/ te hjeten/ bat Den obecleDen DoningB De felbe gcbeben foube Bebben bcnboo;fcp> benteec25ifrcBop te o^bonnecen fiaB te ontBoubett banalleclepflofïllitepten/ cnbefgn autBocitepttot accommobcment ban De gBefepbe biffecenten / foa BcacBtigB al^ Bet mogelijcB tsa^ te intecponecen ; Biec op moet Bp Bace fêeeclöcBBeDen becteonen / Dat BpbeDepefcBe^ ban fpne JBajefiept ban Den fes en twintigtten SJuBufii niet Dan ben feven en twintigftea Deébooïleben uaaent^enBecfcontfanaen/ en alfoo fijn ütepfecl. USajeflept be felbe beel latet ontfanaen fai Bebben/ foo om be bifiantle Die beeljcootec i^/al^ om Dat Bp op Den toeaB toa^ om be poffifTie te nemen ban't<I3;aeffcBapbanTyroi, enbe anbece ;i>feten DfeopBem Dooi be booDtban Den ^oo;IucBticB^en itEcctsS-ilectogSigifmundjal.gfb. gebebolbeectsön/ foo en Beeft Bp tot nocB toe geen tObt geBabt om ccfo« lutieopDitfublecttenemen/ nocBbe nootfalteldcBc te fenben om be goebe intentien ban Den Sta: ninab in ttoeccB te (tellen. i|iecam biDt enbebec^ focBt De onDecgefcB?eben ïlmbaffaDeuc feec infiante» lijcB en BecteltjcB / bat Bace HeeclgcBBeDen Dit (lucK cBpelijcit tbillen obecbiegen / enbe na Bace gBeb]oon:= IgcBe booifigtigBept&eBoojiijcBe ceflejctie nemenop fulcBe foo gebiiclitige pointen al^gaec in De gBefepDe jSSemocte met alle mogelijcBe opcecBtigBept bec< toont ; op Datfe op fonbameht Die geBeel balfcB enbe abuftjfsBn/ geen cefolutien totpieiubftiebanBaece b^pBept en ban DebeBoubeniffebanBetgtteBee cBaem Dee i^ebeclanben en. Àemen. Gbedacn in den HagedenfeftiendcnvanOdtoberfeftica hondert vjjf feftii"
tigh.
^„''Gam arra;
ün Defe tijbt quam oocB te pa^ De boIgenbeDe. duöie, om be pjetenfen ban Vranckrijck te toeDecs fPieecBen.
De^idlie, waer uyt met klare ende bondige BevjyS' Redenen ^etoont ende bewefen ivori, datter gheett Recht van Devolutie is f in het Hertogbdomvan Brahandt, nochoackin andere Frovintien van Ne- der landt, te» reguarde van de Priftcen derfilfdcf gilijck eenige gbetracbt hebben te bew§fi», ende fiaende te houden.
I? En yder weet datmen door gantfch Vranckrijck ©eiwt, *^difcourecrt over het Recht van Succeflie indefe U® Provinciën^! ndien het gefchiede dat fijne Catholijcke fcpts· Majefteytfchielijckquaroeteoverlyden, ende datter β·οβ» met de Nederlandtfche Rechtjgeleerden fecreteliick ïf®"' over die iaecke geconfuleert is, ende voojnamentlijck Imfim ' overdedevoIütievanhet Hertoghdomvan Brabandt, ende over het vervallen va» de Huwelijckfe Voor- "β"®'· waerdCH) ter oorfaecke dat het Huwelijcks goet 't welk de Konincklijckc Bruyt belooft i$ geweeft, niet betaelc is. Alle defé dingen hadden konnen weynigh gheacht worden, foo langh als die by h?l onervaren Voick ban<· gen. Maeropdatdedwalinge van gemeenc Luyden eyndelijck tìiet komen tot diegecnen, welcke dick- wils na groote gedachten luyfteren, is goetghevonden de ydelheyt van de queftien dis hy het geffltciic Volck |
-ocr page 643-
éo2 S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
gemoveert worden, voor cogente ftellcn, met acnwy- ___ finghe dier dwalingen endeweghneminge der fonda- menten , waer op die diipuyten ende mifverftanden van het Volck mochten fleunen,
Sy vermocyen figh te vergeefs, welcke door te niet doeningh van de HuweJijckfclie Voorwacrden tracii- ten aen de Dochter d ie ghebooren isuyt heceerfte Hu- wt'lijck een wegh te openen tot deSucceflie van het Hertüf hdom van Brabandt, u ytfluytende de Soon die gebooren is van het tweede Bedde,als ofte de claufulen van renonriatie,welcke in de ielfde Huwelijckfe Voor- waerden beilooten zijn, wegh genomen zijnde , geen verhinderingeoverigh foude zijn, datplaets ghegeven wcrde aen de coftumen van 't Landt, 't welck diöeert dat het eerfte Huwelijck gediiTolveerc zijnde, de goe- deren van den overleden Vader ofte Moeder verval- len op de Kinderen van het felfde Bedde,uytiluytende die geenen welcke uyt het tweede Huwelijck gheboo- ren zijn.
Want (laer is niet feeckerder als datoock allerenon- tiatieaen eenzydegheftelt zijnde, de Dochter gants gheen hoope van Succeflie kan toekomen » foo langh alffer een mannelijcke Erfgenaem overighis, noch datter ten dien regarde eenige renontiatie gem;aeckt is, otte nootfaeckelij ck is geweeft, η och dac oock de welc- ke met generale woorden in het Huwelijcks Concradt begrepen is, na dit gheval waer door de Mannelijcke üoon na de Vader foude leven, gefien heeft tot andere verder ende laterale occafien , ende uytkomften kan fticeeidéren.
' De Soon genoote door defe prerogative fijn recht, maer itidien het Mannelijcke Geflacht van den Ko- ningh t'eenemael foude ontbreecken, heeftmen moe- ten figh dienen van het middel van renuntiatie, dat de oudtïle Dochter van de jonghile foude uytgheflooten worden , ófte de nader Franfe Erfgenaem van de ver- der SpaeniTe.
Indien wy onderfoeckcn de eerfte Wetten van fuc- cederen iti het Hercoghyoró van Brabandt, fullpn wy niet oudei ofte vafter vinden» alsdat in het Jaer t-waeif hand^tyiert den Roomfch'en Koningh ^ in
devertnierdet'famënkonjfte der Princen, iot.Coie- /^iigeCOTftitueerthefeftttetdeféwoorden: Wyfla- tuertn'ùiriet dtor θφ%οηίηΜψίί Authorii^t, ende coHcedértn'd^ vosrfihrmeif Heftc^h, datβίηέ Dochters, indiéH hf^een Mannélycke Erfii^aem heeft i hem in fijne Leengoédèten, als Sooneà juUe» füccederen,
In den omvan^h van welcke woorden twee dinghen begreepen zijn Ten èérften, dat ootdietijdt toe, de Dochters in de Succeflie van het Hartoghdom van Brabandi « ;iiiet vernjochten.te füccederen,. alfoo fulcx door een nieuwe Privilegie haergheconcedeertwert ; Ten tweeden, dat de Dochrers niet fimpelijcken ab- folutelijck in toekomende, capabel gemaeckt zijn van dqfelideSucceffie, ijia^r ineDdefelimitacatie, indien Jfin H^rtoghgeenMawnelyckf Erfgenaem heeft y welcke daerom, wanneer hy die heeft, blijft hetoijdc lecht van haer inCaplciteyt onverbrefeckelijck.
ilia'èï Brabandt gheen Wetten van
SuctciTie hadde, foude fy fonder twyfFel behooren |
ghelijcke portie wegh dragen, machmen daer i» voortgaen tot de Succeflie in Politijcke faecken? end de publijcke dingen overbrengen tot de Wcttei^ ^ particuliere ?
Waer door blijckt dat het argument gheen krίΓll^ heeft, 't welck van de Coftuymcn van Brabandt in d goederen van particulieren ghenomen wordt, voWn^ welcke de kindere van het eerfte Bedt alleen weehn mendeErffeniflevande Vader, buyten flüyten^dè kinderen uyt het tweede Huwelijck geprocureertvan een felfde Vader, het welcke wy noemen Recbt van devolutie, als in publijcke Succeflie van't felfde Har- toghdom behoort te volghen, ende in te gaen de felfde Wetten , die onder particulieren ghebruyckt worden : Want daer is gheen rechte reden-caveiineh van particuliere Succeflien tot publijcke, ghelijckvan de Politijcke Autheuren geaffirmeertis.
Daer is een groot onderfcheyt van reden in beyde de Succeflien , alfoo het fwaerder is een Vrouwgeiteic te worden tot de Regeeringhe van het publijck, ende in die faecke voor een Man geprefereert te worden als toegelaten te worden tot particuliere poflèflïevan cenighc goederen. Maer de uytfpreydingc van het Recht gheprocedeert, niet van eene fpeoie tot een an- dere , wanneerder een ongelijckheyt van reden voot valt, de welcke hoewel fymochte ontbreecken, foude nochtans de uy tfpreydinghe van de coftuy tnc van een particuliere Succeflie niet konnen ontftngenworden tot een publijcke, om dat het Hartoghdom van Bra- bandt haer eygen Wetten verfchillende vanhetparti- caliere Recht van den Koningh PM;//>«f ontfangcn heeft, als ghefeyt is, alfoo die dingen doorweJckeby fpeciale Ordonnantiën voorfienis, verftaen worden vry te zij η van de generale Coftuymq ofte Wet.
Voorts hoewel plaets ghegeven foiido wordeai?en(ic devolutie in de publijcke Succeflie Van hét Hercogh- dom i foude fulcks fonder twijffisl moeten ghenomen worden, als geftelt.zijndc behoorlijcke termen ende )erfoonen die bequaem zijn om te füccederen j Mter iet blijckt uyt het geene voorfchreve is , dat de VroU' wen geenfints capabel zijn, ten zy dat alle Mannelijdte Geflachte van den Hartogh ontbreeckt: Welcke foo langh die in leeven zijn, blijft het oude Brebandtfchc Recht onverbreeckelijck van haer te excluderen, oock in particuliere devolutien : De felfde reden-cavelingh moet plaets hebben dat de Kinderen van het eertte Huwelijck de andere uytfluyten, doch foo, indien if beqii'aem zijn om te füccederen.
Men kan gheen exempel van alle tyden voortbreo' geil van een foo irreguliere SucceflSe in Brabandt, dsf indi} publijcke Regeringe een Vrouw voor een Man, van.^n iélfde graedgeprefereert zy ; maertercanna- rie'glebrékender gheen exempelen, alwaer ten regarde
var) het felfde Hartoghdom; cenighRechD vendeTOlu·
tifi-vêrfuymt isgew^ft. 1: ,■«:;·
' Kare/ de vijfde, hebbende verlooren fijn eerfte Vröu EUtiabethvanFartugaeh uyt de welcke PW»/?'" ( P*. lijck oock uyt Philipfus Weduwenaar zijnde van Mf ria vanVortugaeh c«ri/«f. overgebleven was ) van de. Nederlantdfche Provintien vryelijck:ghedifponeeit' he^ft inhet Huwelijck vandefelfdePM/iW it"^**" de, met ^aria Koninginne van Bngelaodt, iogegw" in 'tjaer vijftien kondertvier eav0ìigh. beìoovende^ onder andere dinghen, dat de Kinderen dteuyt Huwelijck fouden ghebooren worden » foudcn fücce- deren inaile de NederÌandtfche provindMj uytlmy- cendè Caralus de Soon van Ïhilippus. Het welcke hem geenfintsgheoorlooft.foude zijn geweeft) indien ^ door de Wetten van devolutie uyt het Hertogbdom van Brabandt, Geldcrlandt,&c. £nde hunne propn^· te>t geflooten zij nde, die op de voorfz Karei g^""'
ware geweeft, gelijck het Recht is Jiip«rticuliereae volutien, alwaer de Vader ende Greot» ν ader,
duwenaer zijnde, de nagelaten goederen aen de ooo Soon overgelaten zijn. i , „ug,.
SQo^edtoockPhilippusdeTiueede, worden van hec Huwelijck met Eli&abttk v»n vranc» rijck fijn derde Vrouw, na fijn goetvinden over de felfde Provincie ende gecontradteert, |
-ocr page 644-
en OORLOGH. 'tVijfen-veeriighfieBoeck
|
^conditiën van weder keeringeaen de Spacnfchc af- komfte > accoorden gereftringeert
hrtft 'twelckhy niet gedaenfoude hebben, indien hadde den bandtvan devolutie hem op-
f-worpen ware , ofte dat hy door kracht van deco- iiymcve'vallen was van de proprieteyt van het voor- JnjfteHertoghdom , ofte vandedifpofitieder felf- jje io welcken gevalle hy niet vermocht te cederen, ofte wech te geven, ofte eenige conditiën lij η Doch- ter op te leggen, als voor wien het Recht fonder eeni- „jjftghefochtwas > indien eenige plaets aen de de- volutie in foodanighe hooge titulcn moeite gegeven worden. Door welcke exempelen blijckt dat het Recht yan de devolutien ten regarde van defe Provinciën vanoniePiincen nietbekendtisgeweeft, nochoock ineenigefake eflFedt heeftgehadt > houdendende yder eendaeraen gelegen was, fich geruft.
Van welck Recht indien oyt getwijiFcIt wareghe- weeft ) foude het Huys van Savoyeit in het '^^ti/efiien hmdcrt driee» dertigh nae de doodt van de vuorfchreve Ijaheili, üufter van catharina i door dit argument oockfiaerfaccke niet naegelaten hebben te ftabilieren> wanneerfe alles wat fy kende moveerde, om de fuc» cdlic van defe Dorainien uyt het hooft van Cathanm fichtoetefchryven.
Want indien plaetsbehoordtghegeven Ce worden >en de devolutie welcke onder particulieren kracht heeft,ii geen twijflc'»ofte de fecuriteyt vande Brabant- fepropricteyt foude door dat-Recht na de doodt van Thiliffui, oock Catarina van Saveyen, fubordinatelijck cndcby trappen toegekomen hebben, endefy over- leden lijnde in het jaer vyftte» hondert feven en titegew ri^i, ende daer in van het Recht van fuc-
cederen hebben , indiender niet anders in de wech ware : mier die door publijckc Schriften dc faecke van het Huyj van Saveyen doenmael defendeerden, cnde met wat redenen ende tytels fy die voor ftonden, hebben fy fich konnen perfuaderen , dat fy eenigh voorftandt in de devolutie koften ftellen , wekkers mentie fy naemaels naeghelaten hebben j maer met geen argument wordt klaerder overwonnen , dat-de fin niet alleen van de Princen felfs, maer van gantfch Nedcrlandt isgheweeit , dat in de fucceflie van defe P'Oïintie geen plaets aen de devolutie gegeven wort, >ls dat door een eeuwige Wet van de Keyfer CW«j kV^fde, in het jaer vyfthie» hondert neghen en veer- "iHsgeordonncert, dat dc Nederlandtfche Provin- tienvoortaen niet fullen van malkanderen ghefchey- lien worden door eenighe varieteyt van fucceflie, maer datfe altoos fullen gepofledeert worden met een «uwige conjunótie, van den Prins in defe woorden. ^'ittreeJe hoven alle dinghen te ■υοοτβεΜ het teiie, de ffit tndt traiKjiiiliteyt van mfe Landen herwaerts over, ^dtfelve ineenma^eteconferveren , ende datje al' tMi Vin un eenighe Print ge$ojJideert fuüen worden, welck ooghmerck op datdenKeyfer ioudeverkry- ghen, heeft hy alle het verfchil van iucceiTie , als het eenighfte bcletfel van fijn voornemen wech gheno- ®en , introducerende door alle de Provintien het Recht van reprefentatie , waer door de Kinderen in wt fuccederen , de plaets ende dcperfoonvanhaer Ouders die de naefte waren , exhiberen , 't welck ooenmael in eenighe van de felfde noch geen plaets •^ddc, ende waer van alleen dedevifiedert'famen- ïoegmgc van dit Nederlandtfche Lichacmkoftege- *'eeft worden. Welcke nieuwe conftitutie de Staten Wnde byfondere Provintien , als zijnde nootfaecke- nickvoorde vrede cnde publijcke vaftigheydt, niet geapprobeert , maer oock verfocht hebben I Êoelijck blijckt uyt de publijcke adtie ) ende de Gou- •erneursdefelve , met ondcrteyckeninghe vanhaer o«mveritcrckt hebben , met defe woorden : De ^^rfibrtve Staten hebben by ons (elft infiémtie gedaen ,
' vy de voorfchreve Wet Jauden introduceren j '^Jjtatueren ende decreteren » dat in atte mfe voerjc.hr f ^f^itden refrefentatit ikttffal Mbt» Μ 't gm 4» y. Deel. |
fucceβe van Print ofte Primejfe tapebeitiijade m te fmt- I ö ί ί· deren > aengaet > e^i. Waer na volght een lange rye -' - ' van de ondergeteeckende namen > niet alleen van de voornaemfte Heeren ende Edellieden * maer oock van de voornaemfte Raets-heeren, als Prefidem *an hetHeyligeConfiftorie, Cancelier, && ι
Defe forghvuldige neerftigheydt ende voorfich- tigheydt was t'eenemael ydei ende te vergeefs, indien eenighe van de Provinciën het recht van devolutie onderworpen , e^e andere vry waren } want hoe konde de conjunaie vaft zijn indien het Recht van devolutie behooren moefte tot de Kinderen vanhec eerfte Huwelijck , ende andere die van het tweede Bedde geprocrëeert zijn ? De feerwyfe Prins foude derhdven van fijn Wet verfteecken Zijngeweeft, on» dathy dc Rechten van fijn Provinciën nietfopde ghe- weten hebben ; 't welck fottigheydt is te dcncken> en geen Rechts-geleerde lichtelijck feggen fai, over- wegende dat de Staten ende de voornaemfte Raden van de Provintien het maccken van foo een folemne* Ic Wet by-gewoont hebben , welcke Rechten die fy dagelijcks onderhanden hadden , niet geweten foude hebben , is gantfch vrecmC van eenige wacrfchijne·. lijckheydt.
Het gene gefeyt is van het Hertoghdom vap bandt, moet niet alleen getransfereert worden tot heC Hertoghdom van Limburgh , welcke aen Brabandt ondericheydelijck vtft is, gelijek yder een bekendt fy, maer oock tot de iucceilie van Gelderland* : Wanc de conditie die Philippus, Rooms Koninghin't jaer t-maelf hondert en vier ae fucceflie van Brabandtvoor· ghefchreven heeft, heeft Carelde Vyfde de felfdehec Hertogdom van Gelder landt opgeleyt, hebbende op 'c begeren van de Staten een pragmatijcke ordonnantie gepubliceert, in 't jaer vijftien kondert negen en veertien waer by by begeert heeft dat de Vrouwen fouden ont- fangen worden tot de fucceflie van het felfde Hertog- dom , indiender geen Mannelijcke Ërfgenatiien wa- ren, met defe woorden : Wy decreteren en verklaren door onjeauthoritey t ende volle macht > met dit ons Keyferlück Placcaeti dat in dit ons Htroghdomvan GelderJandt f en in'tGraeffchapvan Zutphen, ghelyck in alle de andere onfe Patrimoniale Provincie» ende Erflanden > voortaen tot allen tyden de Vrouwen vermogen en moeten fuccederen wanneer geen Mannelycke Erfgenaemen zijn.
Het wat daerom niet van nooden yets te feggen van wegen 't Graeffchap van Namen, welcke bekendt is > dat in 't jaer veerthien hondert enachthiert van Johannes de lefte Graef, met confent van de Staten van de Pro- vintie verkocht is aen den Hertügh van Bourgondie» Philippus de Goede i cnde ghelevert met defe conditie» dat het felfde voot altoos ende onfcheydelijck foude vaftblyven aen het Graeffchap van Vlaenderen, waer mede het daerom gelijke conditie van fucceiHe in gaen moet, dewelcke niets ghcmeen hebbende met he£ Recht van devolutie, foo kan oock de Provintie van Namen niet hebben, hoewel onder de parriculieren daer ander Recht gebruyckt wordt.
Maer dit Contrad, ende de by-geroéghde condi- tiën ophoudende, blijckt dat het Graeffchap van W»- TWi» een Leen is viaHeaegouvieif, weickers Wetten in fucceflie als van een Dominie ende Leen, het felf- de gehouden is te volgen, onder dewelcke zijnde de- fe ontwijiFelbaer, dat de Soon van 'c tweede Bedde in Lecn-fucceflien geprefereert moet worden voor de Dochter van 't eerfte Bedde, hei fy in publijcke ofte in particuliere fucceflie, refteert niet dat alhier cenigt) tw^£fel foude konnen moveren.
Maer op datter niet ongeroert foude bly VCtì, öioVe- ren fy oock yets van de fucceffie van Henegouwen > ija- mentlijck , dat ia vierde artyckel van dc coftuymen van die Provintie onder de tytelvan jÈodiengtÖA- tueert wort, Dat Patrimoniale Modien behooren totit Kinderen van het eerjle Huwel^ck > hetfy Soon ofte doch- ter,enfoo langh alt die leve», geen flaettgegevm wordt aen de KJvderen van het volgende Huwel^ck. Ùoór welc* kedifcofitie fy het Graeffchap felfs als vry pjade, we- gens fijn eygen Récht, ende derhalven tc.ré^enen on- der de Mmilt Ooedereà, involveren^ tnser door w^
Φβ9 ' '"^uwili |
-ocr page 645-
6i6 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l^öi. quaetrecbt wijfthetvervoJghvaahetfclfdeartijckel, | .- '' alwaer dié Goederen, indienfe voorvallen uyc een La' itfdi f»tct$e > voor gcfchreven worden te moeten ge- deelte worden onder de Kinderen van bey de Huwe- lijckeu; wélcke deelingefeker is het Graeffchap niet toe te komen y alioo volgens het gemeene ghebruyck der Volckeren defe principaliteyc altoos gheheel den eerftgebooren gedefereert isgheweeft j gelijck de Hi- ftorlèn en püblijcke Inftrumenten daer van met on- telbare exfempelcn , cnbyna deorallefutccffienge- tuygeri.
Van gelijcke ftóffè Is het ander argument gekomen uyt de felfde eoftuymen, alwaer de Leenen die verkre- gen zijh- gèduyrende het Huwelijck, tuegefcbreven ciï Ecr^eirvéert worden aen de Kinderen van het felf- deBeddè. En fy willen dat onder de dingen die van den Catholijcken Koningh verkregen zijn > defe Pro- vintien onder dat pretext gereeckent moéten worden> om datfe door de doodt van de Doorluchtige Infante JfabeUe iii het jaer ftfihim hondert drie eit dertigh haer toegevallen zij η > volgens de V oorwaerden van rever- fie welcke in het Huwelijcks contraö: in het jaer vyf- thituheiideftachtentnegtntigh geftelt zijnjmaer allo , gelijck nu meenighmael geleyt Ì5> de gewoonten van particulieren geen Wet konnen ftellen aeu de püblijc- ke fücceflte, welcke altoos hare reglementen byfonder van het Boi-gerlijcke recht ontfanghsn hebben moet de coftuynic defen fin altoos adthittcren , roepende oftepreféferende de Kinderen, indienfe bequaem zijn om te fuccederen, foodanige niet de Vrouwen niet konden ghéfeydt worden te zijn ten refpeöe van de Prinfdommen, ten ware datter MannelijckeGeflacht van dè lelfde graedt ontbraecke, foo dat hoewel de eo- ftuymen van Htnegüuwen in foodanige fucceffie gene- ralijck kracht heeft, nochtans foudefe moeten getem- peréertiVörden door defe exceptie , ten fydattereen Man niet één Vrouw concurreerde.
Wêlck antwoort nadien volkomen fatisfadlie geeft, is niet noodigb,'t welck anderfintsuytdeCommen- tarien van Vranckrijck felfs licht foude konnen bewe- fen wórden , dat ónder de verkregen ofte geconque- fleerde Matrimoniale Goederen niet en mogen ghc- reeckfent worden die dingen welcke uytoude Patrimo- nie door hec recht van Bloedt j. van Volckeren, ende van Huwelijckfe ftipulatie wederom tot de Man ghe- duyrende het Huwelijck keeren, 't welck de Prefident van Brittannienophct vier hondert en ach- ihAendé i,m]cke\ van de eoftuymen van defelfde Pro- vincie van een vafte interpretatie van foodanige eo- ftuymen àenneemt j wien de andere Autheurcn lich- tclijck volgen.
Maerhet is oyervloedigh door alle de Provintien te gaen, alfoo de Keyfer Carelde yijfde, met een periode van alle geprovidccrt heeft, dat de Vrouwen tot der fclfde fucceffien geadmitteert worden , •wanneerder geen Mennelyck Geflacht everigh $s : Welcke claufulè alle difficultey t t'eenemael wech neemt ende doodet.
Het wekk alfoo zijnde , mochte fchijnen over- vloedigh te zijn te fpreecken van de kracht van renun- tiatie van de Doorluchtighe Infante van Spangien, tegenwoordige Koninginne van Vranckrijck , in het Huwelijckscontraaghedaen j alfoo nu bewefenis, dat een Mannelijcke Erfghenaem geprefereert moet Werden voor een Dochter , felfs oock van het eerftc Bedde , hoewel hyuyt hec tweede Bedde foüde mo- gen gebooi'enzijn.
Maer indien queftie voorgevallen ware van een la- terale fucceffie , en ghe-eyfcht wierde dat de voorfz Infante van Spangien als een graed t η ader foude ge- prèffereert worden voor de anderen, foude fy konnen verdreven worden in defe termen, door exceptie van renuntiatic die fy gedaen heeft, alfoo fy met feerwyt- loopèiidé woorden, en in aliën gevalle itiet eede ver- klaerc heeft > dat fy moet ^houden worden Voor ghe- ilootcn uyc alle de Dominien van den Catholijcken Koningh, en dat in de conclufie van het hfeylige Hu- welijckfe verbondt, en In het vaft ftellin van de alg'e- meene Vreede van Europa > ende fulcksin hetgèficbt met appUudiiTement van de gantfche Chriftcl|jcke |
Werelt, in tegenwóerdigheyt van de CoHingen felfs
met de Familien van het Coninglijeke Bló^t, en de voórnaemfte Heeren van bey de de Rijcken, konnen- de niet folemneelder ofte religieufer bedacht worden"
Men behoort niet toe te laten dat do ΙόοίβρΓίΛίίςΙ ken van de Advocaten die in de GontiaÖen ràn ticulieren plegen te komeii , als van de minderi^i heytvan een Dochter die renuntieert , van de vuylè «juetfinge daer van , van dat het Huwelijcfcs geldt od lijn tijdt als belooft was niet en is getelt geweeft ,endt andere dewelcke huydendaegs onder hetVolckghe- fpreyt worden , fouden penetreren tot fouinigepu, blijcke ende folemnele Accoorden , alle wdckcca- vaillatien geen meer als de Franfche Rechtgigheleert- heyc plachte verfocyen , van welcke als haer Dome^ ftijck zijnde af te wijeken, die Natie niet err mach doen : men kan fien wat die Rechts-geleertheyt feydt by Anaus Robmust ChopinuSf Moltmeus, Cujacìus,Paf^ CherondatiMaynardiFaber.cn veele andere vooniaem- ftc Autheuren ; onder dewelcke de feer vermacrde· Golleöeur van Arreften Louet. en fijn Commentarift Brodeau verhaelt onder de dingen die geduyrig van de hooge Vierfcharen geoordeelt zijn , dat foodanigere- nuntiatien van Dochters, onaengefien de minderjt- righeyt, ofte quetfinge, altoos voor vaft zyn gehouden geweeft, voornamentlijck weickeftrecken totconfcr* vacie van Doorluchtige Familien. De woorden van de voorlz Bordeau met de letter R. num. 17. zijn: Uitit een fekere en door arrefien gereguleerde fake , dat fodmtge renuntiatienin toekomende direBie en collaterale fitctfie door een contraS van Huwelijck, velckets claufult»inhou- dende renunctatien 1 accejfoir en aen malkander iifmdi- rende zijn, nemen een felf de nature, hetzy in Eieilitde» ofte Onedele, ende dat de Dochters niet konntngertlmert Tvorden ter eenigeroorfatcke oftepreteat dieder fiudemt' geniiijn vanmittderjerigheyt λ vrtefe efté vuylt ^mtfah ge, öcc, Maer de voornaemfte kracht endeimprfflie wordt daer tegen gheftelt in defe claufule welcki in de Huwelijckfe Voorwaerden gheftelt is , welcke in de Franfche woorden aldus begrepen is : guemoyenmntU payement effediffiiia à fa MajefÏ^ Tres-ChriHienneàf· ditscmi cents mille Efius aux termes qiiilaefiecydevaut dit , iadite Seremffimt l^avte fe tiendra fm mttih, te, &c.
Maer alfoo het geit op de geconftitucerde dagh niet betaelt of geprefenteert is gheweeft, fegghen fy datter de oorfake van renuntiatie gebreeckt, ende derhalven oock de renunciatie felfs , maer de billickheydt vui recht ftrijdc teghen de onmenfchelijckerigeur, welc- ke altoos toelaet een purgatie ende verbeteringbe νω het vertoef , blyvende defakeinfijngheheel, want Ïromtfforfofi morantofftrendo.purgatmorern, feytby» l-ÌT' ff- Oblig. daer en boven , opdatfealle
dingen op fijn rigoreule procederen j hier is geo n- feö van het vertoef, dat het Gontraö daarom foude gebroockea werden , maer dat de fehadedie daer uyt fpruyt, vergolden werde : Soo, indien den Kooperm de prijs te betalen vertoeft fai hebben, voldoethy m« het geven van den inrereft ofte recompenferen van« fchade » bly vende het Contraft onverbroöckeD. ψ Franfe Rechtsgeleerden, hier vooren geprefen, »πΐι·
de voornaetnfte van de Franfche Praélifijnea» .
Dochter wtrdt niet uytgeflooten door betalioge "" Huwelijcks Goedt, maer dooraccoordt, fachtfte Rechts-geleertheyt wat toegévetide, 'o® yj, len de Döchter toelaten de weder-kéringetot de» va^ ders fucceffie,nemen aen die moderatie,a« r®®/^j' Dochters aen wien het Huwelijcks Goedt niet Mta» is, admitteren tot de fucceffie die fygea^nf®"^ heeft, den dag vita betalingeuytftellen , ftellenae^_ nieuwen termyn i foo dat ondertuflèn de weaerx gé tot de fuccèffie niet toegelaten worde, gueiij» felVeBw<ite« hetfelfdc confirmeert dóor de^^^ Hteréfa van het HoFvàh .Vranckrijck,
ÉyriacHjck wort dé rétanunciatie vfcr» de^-^ üychèt€iip.befchuidl^tvanfwtcn | etndK'ï φ |
-ocr page 646-
en ο ο R L ο G Η. 'tVj/f-en-veerMfleBoecL 6l7
|
jfeegeven heeft niet alleen van de toekomende ende onfeeckere fucceffie , maer oockgerenundeerc heeft iet Recht 't welck door devolutie nu gefocht is j énde vjn de proprieteyc ran haer Vaders Goederen döor diflblurie het Huwelijck toegebracht » het welcbede jutboriteyc van het Recht de minderjarige tiiet toe- liet , alfoo foodanighe renunciatien van DochtorS eecn andere oorfaeckegcadmitteertzyn , als wegens de oDÌeeckerheydt van de hangende fucceifie> ctide de twijiielachtigc uytkomfte van profijt of fchade geéö andere verbreeckinge geconfidereèrt kan werden j de welckeuyt het contrarie als dan blijckt, wanneer ge- renuntieert wordt niet alleen de fucceilie die te ver- krïgen is j maer oock die verkregen iSi
Maer behalven dat de gantfche kracht vafl devolu- tie in publieke faken nu verworpen 2y,is uyt otiweten· heydi van de nature van het fêlfde Kééht voOft-geko- men defereden-cavelingh ende dwaiiUge,wanneer nu door geftadigeauthoriteyt van gewefon dingen, welc- lie kracht van Coftuyme heeft , ontfangen is dat de devolutie niet en kan genomen worden vooreen fpe- cie van fucceflie de welcke by des Vaders leven de propricteyt van de Goederen des felfde voeght by de Kinderen van het eerfte Bedde , om dat het feecker is dat het de eriFenifle van den levenden nieten is» noch dat de devolutie yets anders werckt als om een bandtte maecken aen des Vaders Goederen metin- ficbt ende tot befte van de Kinderen , met verbodt van te alieneren, tot dat het geval van fuccederen door des Vaders doodt gefchiede , wclcke kon nende oock marqucren > namentlijck wanneer dc Kinderen voor dc Vader komen te fterven, kan hier geen feeckerheyt vanacquifltie vergiert worden, dewelcke de Dochters nietfoude konnen renuntieren, noch gefeyt worden, dat de proprieteyt terftont na diflblutie van het Bedde de Kinderen toekomt : dat dit de rechte fin foude zyn van dit Recht, ignoreren tot noch toe als een vreem- de faecke de Goftumiere Pragmatiften van Nederlant, ende de Rechts-geleerden van Vranckrijck : maerin- dienfe het willen fcggen, fullenfe het mogen doen uyt de/chriften van de Nederlantfche Rechts· geleerden, onderdewelcke voortachiigh μιοί uytgemunr heeft "^iknntsWemefius , die in iijn 6. Centuria, ConJ.^%. opdeiemanieregefchreven heeft : Confuetudmaria de-
viiatioproprietatis non efi fucceffio ,fed niintuium untum, fiidfuptrjiiti lejicitur , &ψ{α έοκαι lihtra voluntatefuperflitis a!tenari, veli
mvìmulo preprie dici t»gfi ροΐεβ , ^uad jitpirfies depmt tfeproprietartus eerundem benorm» ; cujùs inditmm efi, qtcilihtrisprimi matrmOHii, quorum favore hoc vincuium injidimnfi , decedentthus > ante co»jugemJkperflitem, tthupredidovinculo diffoluto , fuperStes liherUmurbi- trimdifponendi de Hfdemtenisrecuferet fuo jure , m» tthmsiiierorum 1 ëcc.
Nadien dan blijckt dat onder onfeeckere voorval- len van fucceflie die devolutie moet ghebracht wor- den bchoordt ten regarde van die gedane renunciatie niet minder te beftaen als ten infichte van andere uy t- kotnften.
Maerdeiedinghen welcke van de devolutie ende vandederogatie des felfde ghefeyt worden , zyn ten overvioetby-gebracht, nadien het kennelijck is , dat ten regarde van publijcke fucceflie , niet alleen in Brabant, Limburgh, Gelderlandt, Namen, noch oock in geene andere Provintien ofte Dominie van "cn Catholijcken Koningh dit Recht van devolu- tie kracht heeft , ghelijck ghenocgh bekendt is aen '"e menfchen die in pubiiicke faecken ervaeren iijn. ^ '
indien nochtans uyt de verfcheydenheydt van eeni- E^Coftuymen , ofte uyteenige duyfterheydtèenigh twijffel noch overigh is , foude dat alles volkoment- ■'jck wcgh-genomen zijn door een fpeciael Aceoordt tuflchenbeyde de Koningen gemaeckt, begrepen in «e Huwelijckfe Voorwaerden , wacrdoor indepen- lentelijk van deconftitutie des Huwelijcx Goet, maer |
te confer veren onder beyde de Croonen een eeu- ^'Eegelijckheyt, op dat fo groote heerfchappyen niet en louden toe ^enigen tijdt aen cenen tc famiêH ghe- bracht worden, ende opdat alle occafien en oorfaken i6(ì fm van fodanige confolidatie foudcii afgefnederi wórden j - „ Heeft het beyde dé Koningen belieft tt ordonneren net een eeuwigh jictóordt welcke altoos els een Wet fat valideren j dat de Doorluihtige InfdiiteTherefa, ófte ee?iigè hare Na" komeliugen impat graedt die foüdemóghen zyn , niet en fuüt»geadmitteert •morden tot eenige fuccejjte, hetjyvojt Keninckrycken.Prinfdommmi Provintienj Heerfehap·' pyen ofte tenigerley Dom'mien van den Cathül^cken Ko' ningh, niet tegenfiaende eenige Wet > Cofiuyme, ofte da- der Recht ter contrarie j aen dewelcke door beyder Konin- gen autorite^ volkimentl^ck gederogeert wordt, tett ÌM' fichtevande voorfg, ghelijckheydt ende publiek Voordeeli die men hoopt ddet uyt fai Jprnytèn,
De eygen rèprelentatie van welcke claufüle met de woorden felfï genocgh kan gefien worden oxn alle de kracht van Coiluymen te benemen, indienfc ecnigh- fints koften bequaem maecken tot de Huwelijc'kfeluc- ceilie : Want (y is aldus gecóncipieert. Zynde beyde de Croonen fio groot ende fio machtigh datfem eeneniet konnengehrachfuiorden j ende opdat men vannuafpre- veniere de occafien vanghelijcie te famenbrengingh t. <ö'c. Z '^nde dan devoorfx, rechtveerdighe redenen inghtfien , ende voornamcntlijtk de gel^ckkeydt diemen behoordt te conferveren, accorderen ende arrefieren l.we Majefiey^en door ContraB ende conventioneel verdragb tufftkeuhaer , welckeplaetfi kracht ende vigeur fai hebben van een vafie endegtftadige Wet voor altoos dat de Doorluchtige Infante vaaSpmgien , noch hare Kinderen , ende Defcendmten in watgraedt die foudm mogen gevonden worden, ja voor eeuwigh j niet fuUcnmoFenfuccederen i tot de Koningh- rytken , State» , HeerJyckhedtn ende Dominien , ^c. welcke toekomen ofte fullen toekomen fipie Catholijcke Ma- jefteyt , fio wel hinmn als buyten het Koninghryck van Spangien , nitt tegenfiaende alle de JVetten ende Cofiuymen f ^c. aen welcke hare Majefieyttn deroge- ren, c^c.
Wclcke woorden foo klaer ende foo uytgedruckt niemandc fai tegenfpreecken als die een verborult Voor geen verbondt wil houden, en 't welck geen verbondc IS, voor een verbondt hOudt, foo als 't hem goede duBckt.
^n'tbEBittUanöit jacc üMcg&ichfcnStijfiebaii fanre- QcDooptÉ rnDe bcflcaücnc In Dantzick. otcafjc ff"""· üat in t)ct bccaauQcn jacc Ijicc baa^ getDcefl ccn ecoa> te fiecfic,
©an'i jaecfeftbienhondertaf tot bit iafC vyf en' feftighhiclup^ / toacen totDantzickojjcDoojpchon- dertvyf en dertigh duyfent driehondert vyf en tach- tigh ; ÖiflCaÜEn toaren twee hondert twaclfduyfenc vyf hondert en tfeventigh ; Öicnbolflljen^ feven en tfeventigh duyfent een hondert vyfentachtighmccc ÖEacattinal^öeöoopt.
JÖCCfCbepDe ^ctjcpcn ticc Hanze-fteden bOOiliettöe öc onaciìiacfìeii ban acnfjalmoen enbc billtatieu in Sce / bccfocfftcrt alljicc paffepoorten , 't bjelcB in effect niet te bcöupöcn!)abt)e/ biantmen {ictDaccotn nietljaectebiritcccninSec 5 tube op bc minftefu· fpicic ban lorrendraeyeryc tif contrebanden ÜJictofn opodtb^igt t ^niiijbt^ fionbt me» |)<et: Oepafle- poorten toe; fomttjbt^ lUCt.
©E ^labt ban Bremen jjabbe oibnpriaö 6rt eogft op be Sweedtfe Jiföiiitie / en fjetDeflepnbat ijefelTóe inocöt I)ctttieiiteöücnbc;^taöt / om bc ftiwebenbe biffeccnten obcc be immediteyt Dtc iS>tabt/ bati^ offe toa^ een b?pc Rijcx of een Municipale ^taöt.
«©e^tabt Hamborgh {jabbefjet onjjDefucft batfc nocö al fibrct btt boojlcbtii jaec toierbt in Span» giengljequclt met bc Quaranraine. *Ênbe alfoo be» toefen toittbt bat aHecontaaifufeficchtcbaecöaöDc opgcboubcn/ fooöebbtnfcalDiecln Martiobctfócljt ben lleec $>pacnfct)cn SïmbafTaQcur Don Eftevan de Gamarra, om fulcli^ icn i|obe in ^paiiffien te ces comnianbeccn ; 'c turtch η (2)cceHcntic aoebtfiaci
3©an toegen be Bp Engclaudt bctfo^te Sifffts bet i&cöippewn en JfecljtiK η / ïjcbbeii ficlj bf ©cetm Ban 4?gg X f^am- |
-ocr page 647-
6i% SAKEN van STAE l· -
|
j66f. Hamborgh, infonbérflepiit in Marcio feecöeftoafct /
_L. natJetnael tjoo? Defen firtcfi^nopc toagialjeöjupcfit,/
00c6 geen nut ftonöe bom / toant De ^cljippcc^ bkh-
afgefet enöe öecanDect/ De ^cDepen tìecfiocEjt of becloocen cn anoeceaenaeftacöt öjiccöen. ©ecfoclj. ten Dat icft Denfecc Downingh Daec oüec begcoeten cnDe üecfoecöen tailöe / alfoo eecfibaegl}^ eentge <Bt= fanten foHöen gaennacc l.onöen / Dat onöectufïcben met rigide Oacc oüec in Engeiandt mocftt üjccDen óec? baren. ,
Jföen bebont Biec Dat becfcöepöe g>cBepen Bp bfe ban De jHanze-Steden toiccDen ingehociit / oin SSal» iafifcbeep^ enDe niet epgen SiSootébolcfe tcmogtjen too?Den nptgeboect ; tnaec bp Hollandc VniecDe fulcfi^ iiietgoeDt-gebonben / upt b?eefe Dat alle ©aectupgö Öicc Düoj uptlanüisb fouöc toojDen flemaccht.
mmtüt ffic SefiDint Romer fjecftacn be^teben
ÜfonuE. Lubeck , Bremen en Hamborgh gebaenbefebccma»
ninglj.
DEn ondergefchreven Refidentder Vereenighde Nederlanden , twijffJc niet of liet fu Hen u Ed, Hoogh-achtb. door der fel ver Refident de Heer Aytzema, airede genoegfaem gcadverteert wefen van't geen haer Ho. Mog. mijn Heeren Principalen den fel- ven hebben laten ter handt ftellen, namenclijck, der ielverRefalutiegenomencp ontfangene naricht van het geene wegen den Koningh van Engelandt άοοχ felfs Refident alhier,by u Ed.Hoogh-acbtb. is verfocht en gepourfuineert worden met gcnocghfame vehe- roentie > &c. hier in beitacnde.
I.
Dat u Ed. Hoogh-achtb. foiiden over-gcven een Lyfte van alle hare Schepen , der felver nacm ende groote, &c.
ir.
Haer Burghers ende Inwoonders te waerfchou- wen , dacfe geen Nederlandtfche Schepen fouden ■ koopen.
III.
Datfe oock niet cn fouden onderftaen onder't een ofte't ander pretext in hare Schepen in te Iaden eenige Waren ofte Coopmanfchappen toe-behooren- deeenige Subjecten der Geünieerde Provinciën , op poene , datby aldien fy daer over geattrapeert qua- . men te werden > de geheele Ladinge als of het vyandt- lijck goedt waer , te confifqueren , en alfoo u Ed. Hoogh-achtb, dreygende met de executie van die ri- goureufe ende onredelijckc Wet, qne h Robh de En- nmy confifque ceUe de amy.
Uwe Ed. Hoogh-achtb. twijffele ickniecofceful- len felfs genoeghfacm begrypen de onrechtmatigheyt ende fchadelijcke confequentien die foodanigh een verfoeck is naer fich ileepende , als abfoluyt ilry- dende.
I.
Teghens der felve Neutraliteyt en Vryheydt foo in*C bouwen als koopen haerder Schepen, fulcks ende ter plaetfe daer hare Ingefetenen proiitelijck is ghe- wccft , op de exhibitie van hare Zee-brieven altoos genooten , ende gelijck haer fuloks buyten'c voe- ren van Co'ntrebande-Waren na Vyandtlijcke Plaec- fen ) by alle Chriilen Koningen ende Potentaten is toegeftaen ende geaccordeert.
II.
Niet min oock fchaedelijcken ende tot verderf vanhaereCommercien , die in fulcker voeghen dan fouden werden geilringeert ende gelimiteert door een nabuyrigh Koningh, op haer geen recht hebbende.
III. |
Soo foude het oock felfs ftryden tegheni die Trac- taten by i/r/e Steden jonghft in Esgi'^iiiftgemaeckt, waer by foude gefeghc werden , dat niet onvry Goedt, onvrySchf^t mivifviàenvry Schip , onvryQoidt fou- de maecken , oock dat fy op Vyandts Hiven eoSe Landen fouden mogen negotieren > ende haer Waren vervoeren : excepo Waren van Contrabande , &(. ~ welcke Traftaten dan voor 'c meeren-gédeeltc fouden" moeten komen te vervallen, ende alfoo onverinyde. lijck te fullen volgen , dat . hare Schepen door de En- gelfche Schepen van Oorloge in Zee bejegent wor- dende , 't zy uyt ofte naer de Havenender Vereenis' de Nederlanden komende , jae oock na ofte van an- dere Quartieren , ümpelijcken die Z:e paiferende' fullen werden aengehaelt ende opgebracht, onder tii tel ende pretext van te willen onderfoecken of oock eenige Nederlandtfche Goederen in de felve zijn geU, den, waer door dan de feive noch op de Vereenigdè Nederlanden soch elders paifibel fullen mogen varen noch trafiqueren.
Hy Reiident heeft by verfcheydene gelegentheden aen yder van defe Steden Regeringe genoeghfaem te verltaen gegeven , dat dit verfoeck der Engelfchen fodanigh was exorbiterende, dat den Raedt hier fulcks ί/β j^ifïe bshoorende te verwerpen endeaf tewyfen, als faecken tenderende tot hare Stadts Comtnercien verderf ; ende mits hy Refident nu fpccialijcket, fich gelaft bevine van fijne Heeren Principalen , om m« defe drie Steden over deiè faecke te fpreecken , mee- nen hare Ho. Mo. dat de felve Steden fullen weldoen, foodanigh onrechtmatig verfoeck ende infinustieder Engelfche nac ey fch van faecken te beantwoorden, af- flaen en verwerpen, bly vende pureftaenophaerrecht en neutraliteyt, met verfoeck daer by te mogen ver- bly ven, of in cas van weygeringe haer te fullen moe- ten addtefferen aen hare Nabuyren , Vrienden, Bont- genoten ende der fel ver Geallieerde, ende met die fel- ve over foo eene exorbitante begeerte ie fpreecken ,te klagen , ende tefienende vernemen hoe fyhaerfou- den gedragen , om die Engelfche Natie tot andere gedachten ende Chriftelijckc matichees fouden koa- nen gebracht werden , als haer door eenige confidc- raticofte relpeóle,uyt vreefe van meerderongelegent- heydt van wegen die macht der Engelfche, totfoo eene flaefachtige lydtfaemhey t te voegen ende fich on- derwerpen.
Wat foude het anders als dat men een oorfaeck foude wefen den Staet der Vereenighde Nederlaft- den daer door te helpen incommoderen, eodehaef felfs onderwerpen een gheduyrige flaveri^etotruiiie en verderf ten allen tyden van haer Stadts Commrecic ende Zeevaert, 't welck een fwaren ende meer als ca· verdragelijcken laft foude wefen voorde felvelngefc- tenen , die daer door foude komen te verliefen waer van fy tot nu toe bevrytzyn gebleven.
Want u Hoog-achtb. konnen anders niet verwach- ten .ofte gedencken , als dat fy van dezydevan nier Ho. Mog. fubjedt fullen werden al 't gene by hem aen de Engelfche diretìelijck ofte indireadijck fi'we^ den bewillight ende geleden , wat fai dan anders vol· gen als een totale ruine ende ónderganck der leive ' Stadts Commercien ende Welvaren.
Geeft hy Refident alfoo u Ed. hoogh-achtb- lch«- telijcken te bedencken, of het niet beter wefen hh dat de felve nevens hare Ho. Mog. ende der felve ge- allieerde met eene volkomenerefolutie tot voorttiw
haerder Vryheydt, neutraliteyt ende befchuttingeier
felver Ingefetenen, couragieufelijckenalsecDge·"®" Intereft helpen tegens gaen, ende de Engeliche a mogen werden gebracht van foodanige ""''ν^ proceduren ende wegen tot billicke rechtmatig g dachten. , .t,),
Hy Refident twijffelt niet, ofte u Ed- hoogh-ai·»"'· hebben redenen genoegh , om alle hare daer heenen te laten gaen, hoe dat hare ende · dere Steden Ingefetenen beproeven de fn'f^®'' .. men hare Schepen ende Goederen, in Siigf/i»' ops
bracht, aenhoudt , ende daer medeomgaet, om fynaer de Vereenighde Nederlanden waren geo^
neerc, 't Zy in der daedt ofte op prcfumptie » dat men tot noch toe heeft vernomen , dat dV ghe Magiftraten defer drre verbondene öieac » cenighe pubJijcke c«de ernftighe de/oiren toc^^^^ |
-ocr page 648-
en OORLOGH. 'iVi/f-en-veemghfte BoecL
|
vrylatinge ende verhoedinge in toekomende zynge- iSif'daeo, het welck by aldien door hare Ho. Mog. oock
.____ yjgn werden geordonneert ofte getolereert aen der
felver Oorlogb - fchepen of particuliere Commiflie- vaerdcrs, als dan welhaeft vernomen fullen werden die ongemacken ende fchaden , die dVlnghefetenen der voor-ghemelte Steden daer over fullen hebben te lyden, 't is leyder noch dagelijcks dat men hoort kla- ecnoverde inlblemie der iingelfche , die fy vaftin- diflferenter aen alle plegen endegevoeligh laten ; die van de voorige Oorlogen zijn 't oock noch in verfcher memotie.
Hy Refident twijffèlt niet of uwe Ed. hoogh-achtb. 'die faecke overwegende ende naerdenckende, wat tot ffelftandc der felver Stadt ende Inghefetenen beft en dicnftighiS} fullen haer bereydt vinden hem hierop lbo een refolutie te laten toekomen, die voor haer felfs faiutaire ende tot verghenoeginghe haer Hoogh Mog. als der felver oude Vrienden ende Bondtghe- nooten, dewelcke altydt het befte van defe Steden tls haere Vrienden ende Bondtgenooten hebben ghe- focbt ende noch foecken , waer van hy Refident die fclve ende van haer Hoogh Mog. goede intentie fon- derlingh by defe conjunflure van faecken , volko- memlijcken verfeeckeren kan , ende in't particulier oock van fijne genegentheydt ende goede officien j foo veel in iijn vermogen is, te doen ende laten ver. nemen by alle voorvallen daer fy eenige werckingen fouden konnen doen , ten beften ende goeden der Stadt ende in 't particuliere uwe Ed. hoogh-achtb. tot alleaengenamedienften , alsdiefich onderfchrijft te iijn, uwe Ed. hoogh-achtb. dienftwillige,
M. Romer.
fdüe ^tetkeiT geblicn inaile manietenoetni' p;oI)ecct!)c({ies»cen bec «βηβεΙΓφε / cnùegl)ebeen tDatgacrmogg^rifjch toa^ om teonteaenOet geben bccïPe/ al^boocengefepDtt^/ enDetjeb&mnocf) meet tegen oöefpjQOchen ùe p^ttjche ban Robbe d'Ennemy confifque celle d'Amy. ^ienbolflcn^ Sem ì^m ι3φent beOancl^t boo; bebiaecfcgoutDinag/ cn&atre (jit^c naec alle mos!)ei0cfif)epi>t met ceben tact tceen fouCie (lellen. <!SnDe De @eecen ban Ham- borghfcöithten twee upt Den öaeDt / al0 beHcecen Uil Daniel van Camp, cnDeEeckhof, na «ênflelanDt / OlesijtDuecenDeOenaentfcSen (Snsclfcljen (^ojIoQb M». altiiucjpgebleben / om De iniquitepc DecoSnget f fcüe te ontaacn : mfonbectiepDt in 't fiucg bec gemei· öepcttjcfies bantoelc&e executieecbtec niet beeli^ (ιρ OtMt: ^eSijfiebec^cbepeni^taielggegeben ; tiiatc'tfjeeftoocfonietbeeltebeOupbengeltaDt. Het ilWmopDe3lf)(lenietaen / fouden de Capersfubfi- fteren, ly moeften pionderen, ^p mecitectDetlfabeUC inallemaniecen :tDantfpboecDen Den fon-
der'sLandts koften ; men moed gaec niet befcoucas arem/ feecfiecto^/ en nocBtan^ bifcceet Fifcael, ffPöe mp een^ : moeten leven, de Gapers moe- ten leven, ende de Coopluyden moeten leven. Jscuttalen moefi men De ongemacften ban ben ipSDlattngtieboelen ; ofaUeCommeccecenbe fou> vn Jijti upt bet Xanbt gegaen/ om neutcael te jtjn ; nu mecehcnbebatbeneiitcalcnoocftleDen / baDDen ifebtctcbiptìen.
©£$jccccn ban Hollandt,fooboo?beboo?fcb?ebe ppofttie / al^ anbec^ meecmael te Itennen gegeben/ wtfe niet ongaecn gepen babbcn / Dat De Oofterfche ftc&Eij/infonberbepbtHamburgh , ficftbabbenge» tombinEcct metbefen^taet/ bflfc pjefentecenbete «KOEctnen/ niet aHeen tegen De «Êngelfcbe / maet «CK tcgcn^ De 25acbacifcbe Cojfateen ; iae alle enüe ffnpEOElfJcft/ raitg genietenDe een tantum ; maet ^atnbe bat tamum enDe De maniere ban befcöecc ^mBDenbebe confequentien ban Dien / fionben be »«oen/ ctibe infonbecbepbtHamburgh, niet pen foulie een^ toojDen : enbe pjefeceecDen S'5^«pet^telpbenbpbe neutcalitcgty al^an. ""'fWcmiteptenfntegaen. «P itetm Dooj mp ben achtften ji@aect bccfoecÏten |
't effect ban De ©cactatcndeMarine, boIaljen^De i66<.
coaoentien enbe pjacnjcïte Dacc obec mccSpangien,_1,
Vranckrijck enDe in 't Noorden grmafcftt enOeglje» ^Ktj». b^ipcitt : p;tfentrctnbe bacete ontijouDen ban alle ma ContcebanDen. CnDe tot bcrbocDingbe ban alle jrcauDen en EojrenDjacpecpen / batbpnacicljtingc ban De cectificatien ban De g»tbippec^ een co?pa» aibiK reëiijcften eebt luiecDe neOaen ban geen ContrebanDe «ff«« JBacen na ©panbenllanDen te boeten/ toepnigbec Die aiDaec te laten ofte berhoopen. iCentnaecfpmet un bau getoelt in gee acngegrepen / Dact been gcb?ac(it / of ΛΚβη- oochDoo$(io;meHDeQnü)eDet/ omi&cbipent@acDt tefalbeten/ Derbiaett^ glieDjebcn toietDen. JDelcs hen eeDt Doo? feecftere baec toe evpjesS gco?DineerDe Commiffatifeη gepiefteecc/ in De certificatien flcinfc=· teett / enDe bpDe Commilfatifen felf^tot meecbec geloof onDetfcb;eben fouDe too^Den.
Sin gebatle nu baet i^o. JiBog. tot conceflïe ban be gemefte neuttalitept en b^ptjept beliefoe te betffaen / Dat boognoDigb fouDe 5!)n/ Dat Drn feiben niet alleen fìlaet en DupDeigcfì tot Dien epnDe ingetitbtet / niaec ootft Daecne(fen^ Depnblieatie ban fulch^ Den Coma miflïe-baetöetsJ enDe alle tjooge en iieDetige fttijob^- ©fficianten/ aptlcgget^ / enoe anbetc ten ©ojlogft uptflbetuile ^cbepcnen^cberpi-beDieiiDcn/ foDa» mge o|D|e fonDet onDetfcbept / bafi en onbctbjeetiie· Ifjefi te pateten / en De iganfifcbe ftcbcpcn en Coop» manfcbappenmetbtfìteten/ aen|!ouDcnenop-b;en' gen / in geenDetlepe toijfe noeb biege te molefiecen / etnHeltjcftenDeop cene gbetoifle fìtaffe aenbeboien mocbtetDo;Den·
(Snbeaifoo epnbeljjtft ten boogftcn baec aen gite» gentoa^ / Dati'pecihcege-e)rp;imeect rnbefcb;eben tniecDe/tuat il^acen epgent(0cf{ ConttebanDe fouDen ;ijn/ enDe Dacc boa; gebouDen toojDen. ^oo toietDen baec {^0. JUog. ooch Dten aengacnDe becfocbt / bate fabotable betlUatingt te laten geftbieben.
i^aec J|a. jQog. bebben fulcit^ gbeflelt in ganben ban De ifeeten Huygens enDe anbete baec 43eDepu« teecDen tot be faecKen bian be ^ee/ om met en neben^ be(0ecommitteetDen banbe fObmicalitept tebifite:» ten enDe e]cam(neten. JBaet biat infiantie icA baec op btb gebaen/ anbet^ nopt geanttooojbc/ al^ Dat men ficg cefeteecben totbe l^laccaten Daec bange* emaneett/ enbe te emaneten.
<@p bet inHoopen enDeuptboecen ban foobanige ;&cbepen/ bebbenbaeclloogj) jU^g.bentwaelfdeii H^actt betfiaen / bat bp befe tegbentnooibige con* ]functuce bantpben enDefahetiin bétuptloopenDec boo;f5 ;&cbepen / upt fonbetlinge rebenen ban ^taec en ©ojtoge/ niet.fiofi toojDen gettcDen.
3^002^ tsaren geDutige ulacbten biet te boen obec aenbalen enbe op -b;engben ban idanfe-jieebtfcbe ;bcbepen ; 't bieltl^ t'elcRen^toietbt getenbopeect aen bie banbe 9SDmitaUtept. 3@aecinttaet:bebiR» binge i^^ujittiegeabmintflccett.
Q^en negentienden JBaett bebben baet So. Jlc^r; taecBenbe be j^abigatie / uptgegeben bet betoemc Vtaccaet tot reglement ban be ^abigatie gebupcetie be befen li^o^Iogb/foo ban be jgeuttalen al^ ^ngefeo tenen, 't i®elt& De tretin ban Hamborgh tot betec naeticbtingbebanboectingefetenen / ooclt albaec bebben laten betbjucben en publiceren / Jbnbe elbec^ onDet be binnelanDtfcbe faechen te btnben.
^00 toelbe l^ceten bauLubeckal^ Hamborgh, Uecfocbten berber / bat baer^o, Ugog.mi^bteniit ob^tbantie bouDcn bet iScactaet banHiacmetuf* fcben i&pangien enbe befen fetaetgbemaecht anno vyftigh ; al^ iuaec in be ©anfc-fltbcn toaten geinclu* Deect. JlSaer bat gingb foo toat pro re nata.
^n befe maenbt bebbe ooch berfocbt bat be Capi* tepn^ enbe Commiffie-baetber^ ban befen j&taet mocbt Mafl ban alle babeliitltbepbt ojpbf Eiveteflbfttueren/ enDebencutcaliteptteonbecboM' ««Pfre ben, i. ,3 Ditooft
©en Itepfec fcbiecfionbct bato brn dertighften ^'ίΤηι- JBaett aen be Igetren ban Brcmen, bat bP gtnepgbt "«"«· Weef / htaftttepfecl.ampt / öatr ^tabtDpDeim- mcdicteyt te maintentteni fulch^ fcb?if f fip ootft aen «fiigg 3 be |
-ocr page 649-
éo2 S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
lóóf. tic Sweedtfche fìcgerfnolj tot Stadcn, fleliicft oocTt aetl _ öettomnaljfelfi.
©aett ÖaccftcnDC De ,0ablgatf£ op Kleyn- Ooften, jijnùe cphiepn alleanDete flftcflootcn/ Dèh dertienden lÌpjUtec h^.'Ìftftn ©ÊcaaOecinHlj nocOniac!^ ü(io?teeb?acDt ijetmo^ ΧαΓι öan De aenttJcffiiOc i®ct«« (©ccommitteccDen upt ee^eeii- aJlcDc CoKcgicti tec?(lDmicalittpt0Efo?mc£Ctal[)tEC i-e't. inöen l^age / Dcii dertighftcn JiBactfl IcftfeDenV tot üoiooeninge tjan tjace βο, jDog. iSEfoIutifnbantim
feltienden-, drie en twintighftcn enÖC fevenentwin- tighften Dcc filüEC JEaenDt, catcftenDe De Vaerc op de kleyne Ooft, OÜCC Öe JDaüÜcn naec de Elve, Wefer, Eems, ende andere Plaetfen daer omtrent;
3©acc op abcOdibcrEect jijnDe/ Qoct abcUontifn te betftlaecen Dat onDcc ÖEt generaci vcrbodt üan upt» Boopen ban ;bc()Epfn/ bp®laccate ban Den fes en twintighften januari) lEflleDEnflEDaen/ niet en toiec» ben begjCpEn / De Schepen over de Wadden , na De boo?gEnoembe fPïactfcn bacenDc/nntfgaber^ be Stey- gerboots, ofte anbcre ftlepne ^cöcfphenö/Die binnen be bandten upt befcaanDcn/ langljiöc $tufienban Vlaenderen, tot Galais toc/ fouöe VölUen loopen; mit^ Dat bcfclbe^cfjcpcn niet gcpotcc en toacenol^ ban fes tot twintigh Laifen, euDe geüoEct biiecben maec ban twee Man uptteclijCiV cnbe een Jongen.
^ulcftéi^benachtcn twintighften JBep O^-fFÌEns tenbeect/al^ [)iec na te fien t^. «(tourna 3&cn drie en twintighften ^pjH ( naec bcEÏ anbcc htrfoeht btetgelijcheitlac&ten) öebbegeremonficcM/ bat icft tft& nualbeclmaeUjaec^o.mog.OaDDe lafligfj getoceft tioee in 't becfoEcftcn üan bc cclaiatie üan betfctjepbe fêans jScjjyieii fe-^tcebtfeCoopOaecbp-i&cljEpen/ gfjcIijcR altan^ ht^ch toebccboojbet^tijipsint Pieter, ^cóippcc Syverc Goedeman,enbe noclj een ban De felbe jfi iem/^cftip» pet Jacob Thomafi, bepDe ban Lubeck, (jfbbEnbebe geljeeleboojgaenöe ^omcc lebigft aen De a^al g()ele= gen tot Amfterdam, booj manquettient ban ©jacfjt ; aite Defe/ enbe oocli be boojbefen genomen ^cl)epen/ pjefenteten 25aUa(l-fc()efpi / enDe met tjaec epggen tóegebjacljt Boleti upt te baecen ( foobanigé gunfi aen jpcanfc^e en be ^bpaenfdje j^cgepEn/ oocft met JBaecen enöe ©jacöt toa^ toege^laen ) toaet in/ alfoo {jacc H^oa. tot nocg toe belieft fjabbe te bec:^ lilacen niet te [tonnen biojben getceben/ om oojfaec&e (foabEcfiaentoiccöc) bat foobanigé pecraiftie niet aefjonÖenfoubejöntot.teHaen al^aen Vranckrijck, enöe Spangien, bolgen^ metbe felbc lUroönengöei: niaeclue SLractaet.
;i»oabectoonbe iclt betó5);tcact ban getTeftiende ^ctijchel be^ (^ractact^ban Munfter>ïil^bi^ boo; gaec babt belieft tsel eppjeffeltjch'ai^n'béi^anfe- ^teebtfc toe te {laertin'tflucb bon be^hip-baect etlCommeccie/alIe endödè felve Rechten» Vryheden, Iminaniceyten,&c. be toelche boo? bat (STEactaeciian Miinftertoacengcaccojbeect/ of namaeIigöeacco?= beect mocftten toojbett. <l2nDe in't wintigKfte Hctijc» hel ban 't felbe iSlcactaet fiont hlaec/batgeèn per#/ ofte ^cöepen/etc. mosen aengeflagen ofgeSc» cefleect bjo^ben/ om geenDecbiinöe oojfaitén.
^ienbolgenSmoeli toetben abefept/ bat aen'be l^anfc-;&teebtfc €oopbaerbp-i>cbepcn 't'oncecbt/ boo?be cSb. Jltog.llcecen ban be ^bmicalfte^t/bet uptlopenban be apgemeite Ï^an5e-^teebifcge ^ctie:^ pen toiccöt belet.
!Decbaïben nocbmael^ be felbe oo(moebeIt|cR taio;» ben geüeben {baec goebectiecen geliefc 5P / eenmael epmiijch De toel-gebacbte üeecen ban beHlbmirali= tepr/ fpccialöcU tot A fnfterdam,p«cöfeli}cfi tc o?Don= neren/ batfe beboojfcbiebe ttoee Lubeckfe ^cbepen/ enbe anbece ban Die natuece/ ban Hamborgh, toilben lateflbaecen/ enbe gijeen langec fcbatbeaenboen. <enöêbat be meecgemeltc teecenban be?fibmicali= tept/ be See Capitepn^ / enöe CommifTie-baecbec^ toilben belaften baec te cegulecen naec be opjemelte ?llcttjiftelen / enbe Ijct «nno feftien hondert vijftigh gemaccltte€;cactaet ban Marine. tiVuU j;
€nbe Dat btenbolgen^ be ^cbepen ban be ^an^e- ^tebenmetmoc()tenb]o;ben tegenS be felbe Crac^ tatcn/in 2ee gevificcertjaengehiclt, enbe opgebracht, |
fpecialöcR ban De COttimtme-baetbic^/ ΐιίείωήΜ-^^^^ί noofel ^cbEEP^-bolcR met flaen/ pflniaen/fnDVnC', " becen/ t'elchcni beel outcage aen Deben.
5&aec i^altoebec niet gebolcbt/ al^gefuitinhaib ben ban (©ecommitteecben om te ejcaminectn
an na ep quam gcoote felacbt / bat feecltec Ereeis bì.ì f ccgat/ vier ^cöerpif^ ban Amelant met ftooin ne= · laben/ bp be levende flton op be dbe babbcn ohcnn, l'» men ; SBaeCti^ baec na bebonbcn bat be Cfc ban Hamborgh, ben «öngelfenttapitepntnetaoeh "" «l teben inbuceftbcn allc^ te reflitueten. Sünhf «ofh nept ftbect gcbleecftcn/bat bp De «fiHgelfcije pet tenm S beneutcaliiepti^geattinteertgehiieflt fnbehcoV, raelbe €ngelfcbe Capitepn ftojt^ baec na met teniDc fooaBngflfcbeal^anbere in 2ee loopEnbe/ raccfut onbec be i^ollanbtfcbe ©loote/ enbe biicct met feclici pen en al genomen/ enbe tot Amfterdam opgcbjachr ©en acbt en twintigften JiBep i^ bp baec Ho JDe omfangen een .lEiiffibeban be J|eecen ban Omme- ren, Witfen,Racdt-PenfionarisdeWit, Vrybcrgcn vander Holck, Haren, bace ©O. JIEog, «jBctJepmect' ben/ Befcf)?EbEnin'^a.anbt^2!acbt/ leggttiÈcln't Nieuwe-Diep ontrent be Heider, ben fes en twintig- ften befe^/ boubenbe tefponfibe op baetéo.JBoD, S5iicf ban ben achtienden bcc felbec JBarnt / tnDc
bienbolgen^3ibbi)sS op be JBemotiebantim^mc
Öefibent Aitzema, jjccfoecficnbe baec Ho.ffiog. bct> lilacinge / Dat onbec be libectept enbe bjpDom ban te mogen baren op be Κ leyne- O oft, ober be Wadden, naec De Elvc, Eems, Wefer,enbc andere Plaetfen daer omtrent, ootft mebebegrepen mocbtensfjnöeEyder enbe Ever ; ïBaer op gebelibcreect 3ij"Di / i^floet^ gebonben cnDebcrfiacn/ mitfDefen te bechlaccn/ Dat Jf^i De Eyàei enbe Ever boo|f5/ al^ban oube tjlbcnonDtc $«,,«.1 be Kleyne-Ooft gcceechfnt3t]nDcgetDee|i/ meöton'"·!»· i ber be boojfs bjpbom toaecen gbecomp?e|)£ntitttt,®',^| <i5nbei^befeöaccöo..fiBog. lïefolutie gefonDfnaen^Ti becefpcptibeCollegien tee ^bmicalitept/ οηι&βηΐ!<ι^ηι| baec naec te r egulecen enbe boen reguleren/ allen ben oeenen biebet aengaen mocbt. ;bullenbeoocbt)oo;t^ be felbe Sefolutie berbanbtrepcltt toojbcn atn Den ObEUielbcn i^eece ïieribent Aiizema, omte ffrtclien tot be^ felf^ naricötinge/f nbe toijbec^ fulcp enbe öatt ÖetbeöoojDe.
?0e ï^eecWcfterman, Senateur bec ftÌflbtHatn-SXj burgh, quam in 't laetfie ban JBep albier. ^ «b»"·!
©eneerften 3un0b)ierbt (ïjn€.cn3!cfial^®f j« | beputeecben ban be {?eecen 25ucgemeeNen wDeS l ^aebt bec ^tabt Hamborgh,boo? ben ^QEnt De Hej- alp:.I demet eenCaroffe met tbjee paecbtn upt Bate Io= rl gementgbebaelt / oocH booj bcnfelöen?l8flitinb( ©ecflabetingegelntcobuceect/ enbeopojDlnati?|wt= len nebec gefeten jijnbe / flebben upt Btaifite ban Dti «iijiaj feibecCrcbitifgbegeben tot HarnborgHboojnofmt/«λι«·| ben fevenden Mep leflleben Stilo loci ; tetlï op mon> begebaen/oocftbrrbolgen^bp gefebjifte/ obetmat» ben bare ®?opo|ïtic/ b)aec nnec bén®eicbanGeM ter ©ergabecinge ®?e(ibeecbe/ be gbemclteiltitm <i5cbeputcerbEn beanttooojt {jeeft met be complitnw· ten op foobanigé gelegentöept paflenOe/ batr me^ felbe toebecafgegaen/ enbe na fiun ïogetnwtw ben boo?noemDcn ïHgent 50n geconbuifwi·
ifitifffl't -'tDft.
boojt^ goet gebonben bat Be boojfj f be bplagen baec neben^ obecgtlcbect/ Β^Ρί" benjn banben ban be teecen ban Ommeren » «nw anbece bare ï^o. JDog. <Debeputeecben totDe teem banbe gee/ om te bifiteren/ eyaminerea i Öet fubject baer inne becbat met be opgiWe iSebeputeecben ban Hamburgh, be^ ίι^β^""» ï
conferentie te treben/ enbe ban allei ΕΦΡΟί» " |
Φε Pjopofïtie lupbt a^ bolgbt : j
"« · Hoog ende Mog. HeekeìÌ! Ì
Π-.-^ '· -inr · , , . ■ 1
Μ Et wac vlijtifi /brghvuldigheyt de Hecrtn?aj-^
gemeefteren en Raedt derWt "Τ
Heercn ende Principalen , fich altoos berope/f"" aéngelegen hebben laeten zijn, ceiicongefimu'"™ |
-ocr page 650-
en OORLOG Η. 'tVtjfèn-^eertìghfleBoeck. 6ii
|
Vründtfchap code alle goede correfpondentic met U Ijiiy Ho. Mog· Froiincien ende Landen oprechtelijck tc • onderhouden, dewijl uock de reden der mutuele ende inleparable Commercie tuflchen defen Stactendedc SuJt Hdm^n^g iulcx niet anders ervorderti kan U Ho. Moi.endeder felver Onderdanen uytde conduite by defelvet'allen tyden ghehouden, niet onbekent zijn ; eelijck nu welgemelde Heercn Burgemeefteren ende R»edt,over den Fleur, Vreede, Rufte, ende toenemen defer Landen, fighhooghlijck tot allen tyden hebben veiheught, als by de welcke de goede Stade ende Com- mercie, foo merckelijck mede intereft ende part had- de, foo feer trccken de fclvc 'tfich mede aen , dat met fijnKoninckl.Majefteyt van Groot Brittanuien, haer Ho. Mog. ende der fel ver Staet, in deh tegen woardi- gemifverftanden,gelijck het fel ve tot groote extremi- leyten ende een fwaren Oorlogh figh laet aenfien, 2.ïjn geraekt; wenfchen alvorcn van den Almogenden God> der felver fondcrbaerl ij cke providentie, oock in de ge- vaetlijcke tyden,by defen Staet gantfch fehijnbaerlijck lefienisgetveeft, by wil U Ho. Mog. door eenenge- wenfchten, oock tot beyder-zijts, degantfcheChri- ftenheyc, ende de algemeene Commercie tot een goe- degewenfchte heylfame Vrede, dcnuytgangh daerin ïorderlijckft laten vinden, als oock hare ConfiUa ende Handelingen binnen ende buyten, wyders daer henen fegenen, dat alles tot defej Staets ende haer Ho. Mog. Provinciën ende Landen, rufte ende beftendige wel- vjert.genadighfteyndclijckgedyen moge, en de gel ij ck danby foodanige conjunÖuren allerhandedifordres daertnede onderloopen, daer door den Tertius imtocens merckelijck moet befwaert worden , invoegeadat ayt dieoorfaeck de goede Stadt Hamhorgh tegenwóordigh ilrede het hare oock merckelijck bevint>ende daer on^ derlydet; Soo hebben raeerwelgedachte Burgemee- fteren eodC Raedt der Stadt, voor noodigh bevonden onsondergefchreven te committeren by QHo. Móg. alsdet fel/eroudtfte Bondtgenooten ende hoog-geëer- degtooieVHenden jonderdienftelijck te verfoecken, datdefelve willen by defefoogevaerlijcke conjünélu- re, by der fel Ver hoogh- genegen afFeftie, die de felve metwelgemelte Heeren Burgemeefteren ende Raedt haer goede Stadt ende gheringe'Gommercie hebben toegedragen, bly ven grootgunftigh continueren, ende dier heenen hoogh-genègen te irtclineren, dat de tot noch toetuflcKén de Ingefötenen der Nederlandtfche Provinciën , foo wel als andere Natiën ende Volcke- ren, ende de^Stadt Hamborghs gheoeiFende Com- mercien.onb?indracht ende onverhindert gheconfer·' veert, ende foo Veel mogelijck ghcftabileert bly ven ■moghe, ' . ,ii
, tnde naedemael by dé modo coafenandi Commereij, ende tot vaftft^llinge van dèfe fécuriteyt wel eenighe Confcreritien «li by-eenkomfteri hooghnodigh fullen lij?; etiHcW Waren « en daer, indiveffe
Pro/inciért|^;gébràctìte ScHé?pèïi, bridertuflchen vèr- dervén èndè ^erniötèn fulïe^ ej^e al foofuvmui» ftri- wmmm^è ts, töo wok amiè otmià gébeden, dat haer Ho Mojjjebi^jghèiicvén vriéndeÌijcTc te ordonneren, «tdefeoi^isbracHte Schepen ende Goederen,tot ver- f °=«ngeyah;meerder,' dcf àrhie òiifchuldige Neutm- CoopniàVishadeel chde fchidènV oock der Goede- '^^ê'^ntfch Vëderf, allenthalvéXfeerelaxcert moghen
xty. iti Trad.Cmmercii "iet ^n Kbmncklycke Majefté|t,Van Spangie», eiide wr Hp. Μόζ,ίη Αήησ fejltenhotidert vijfiighf in den
Schp, matckt van .Contrebande (daer P'/geiriterdiceert j mede daer qnder zijn ; In 't welcke Onderdanen v^n de Hanze-Steden màsparconfe' de Inwoonderende- «rhoo?hldfFdHfckéProvinden ende Landen;».rfr- A ^yi.: . van'tMunfterfche Vrcdens Tradtaet, 'acht en- ■vemigh, gCadarqueert is : venT Ho. Mog: figh hooghgenegen belie-
all« j •'''"^o^nigeordre hier in te flellen, dic dit esdegoedeStadt Uamb»rgh alcensgeruftclijcktege-
1 moge hebben. |
3. Opdat in toekomende diergelijck opbrengen
verhoedt mach worden : Soo verfoeckt haer Ho.Mog. _^
dat de felve ghelievegunftelijck in een foodanigen fe- keren en beftendigen modus cert-ificands met de Stade Hamborgh te corpiniercn, daer op hunne Schepen in de Zee, wanneer daer bygheene lufpitie is van dc Oorloghs, als oock Comroiffie-varende Schepen van defen Staet allenthalven geruftelijck gepaflèert mogen worden. Daer toe dan oock ten wVr/^ van de feec- kerheyt ende Neutraliteyt van àe Elf-Stroom te (^reec- ken fai zijn, hoedel'elve by beyde Militerende defen de ghemeyne Commercie ten beften te erhoudeii zijn.
Soo willen U Ho. Mog. foo veel meer believen om defen allen des te lichter uytte vinden, eenige Heeren CommiflàriiTen hooghgenegen te Deputeren , mee den welcken men over foodanige PunÖen vernuftigh communicere, op dat de mutuele Commercie alfoo na mogelijckheyt erhouden moge werden.
GelijckU Ho.Mog. nu voor defen altoos roemlijck hebben betuyght, hoe goede inclinatie de felve voor de Stadt Hamborgh, ende der felver weynige Com- mercienhadde, footwyffèlenniet, of defelvefuUen 'c felve oock in de tegenwoordighe occafie met der daet demonftreren, ende de waere cfFedlen daer van blijcken ende fien laeten , ghelijck fyoock inonder- danigh ende behoorlijck refpeél, dat meer wel gemel- de Heeren Burgemeefteren ende Raedt, der goede Stadt Hamiurgh haer wederom tegens U Ho.Mog. de- fen Staet ende ingefetenen der felver Provinciën ende Linden, iigh t'allen tyden alfoo fullen gedragen, dac àsicìve Manifefte fullen konnen fien ende fpeuren^ dat fy die gcene zijn, die figh een eeremaecken, der felver vriendtfchap te behouden, ende alles na moge- lijckheyt trachten wederom te meriteren.
«apbeeerfteConfecentie in ^un(a/ gaben obec DebolatnOef^ainun am De ]|eeceQ<(3ecommitteecs benban !)aeci|a.j|Boa.
Edele Mog, Heeren.
NAeftgedienftige danckfeggingh voordefeftvora- ^ointni bele Conferentie,wert alhier tot verlichtingh der bp gaie
^ wr in de PropofitiegefteldeCtfWÏe,met behoor- lijckrcfpcftgefeyt}
I. Dat verfochtzijn ferieufe fchryvens aendcRe- fpeftive Collegien ter Admiraliteyt,ora de aldaer een- gehaelde Goederen, zijnde alle verderffelijck, pronx- ptelijck te relaxeren, tor verhoedingc van meer fcha- den ende ruïne der arme onfchuldighe Koopliiy- dea>
t. Alfoo volgens het met Spangien Anno vijftigb ghemaeckte Traitaet van Comtnercie, Artijckel veer- tie», is bedongen Ï/ryiffo^i vryGoet, ende de HiM»/ê- Stedeit, dienvolgens Hemburgh, daer onder zijn begre- pen , volgens het feftitnde Artijckel van 't Munfierfe Trailaef, Soo wort eerbiedelijck verfocht, dac die goede Stadt fulcks altoos mede moge ghe-
nieten.
Sulcks verwacht de felve van haer Ho. Mog. ali haer oude Bondtgenooten,om foo veel meer j om defe redenen: >
I. Alfoo den Kohingh van i^tfog/rti in fijn met de Hónfe-Stèdéagiemxckte Traöaet fulcks heeft belooft ende onderhouden.
z. OmdacóockfijneMajefteytvanf><»wi/'yi:if, in fijn ièdert met de ghemaeckte Traàaet
Annoββίβ» hondirtfes tnvijftigh, fulcks heeft belooft end: onderhout
3. Haer Ho. Mog. defgelijck verfpreecken in haer Traöaet van den negeniienden Martij, alle vryheyc ende bevorderingh der Commercie,alleen met excep^ tie der Contnihindtn,
4. AUoo hier door de neutrale Kooplieden wordea ge-encourageert ^ om in de Vefeenighde Provinciea allerhande toevoer te doen, ende wat noodigh is in te ■brengen, gedyende fulcks tot groot voordeel van haet Ha Mog. eygcn Onderdanen, die in defen Troubele*
Φ S O 4 (die |
-ocr page 651-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
(dicGodtgenadelijck wil veranderen toc een.goede _ Vieede) foo fterck niet in Zee komen.
3. Dat tot verhnedinge van'ttemerair opbrengen der Schepen roet Hamtergh moge gecon vcnieert wer- den over cene gewiffl modus certificandi.
Tot weicken eynde Hamborg prefenteert, dat fy geen Zee-Brieven, onder haer Zend ende Secretarien hant iullen uytgcven, als die dcEygenacrscnde Ree- dersder Schepen ende Waeren dooreen corporëlijcken Eedt voor twee Heeren des Raedts verklaren, dac het haer felfs ende eygen toekomt.
Nademael oock men fiet, dat foo dickwils fonder eenighrechtmatighpretext,ende temere, de Schepen worden opgebracht, tot onwederbrengelijcke fchaede der Reedcrs, en verderf der Waeren, foo prefenteren de Heeren van Hawierg/i die voorfieninge tedoen by haere Schippers, dat oock die na ende an-
dere gaende Schepen, cene generale Certificatie, ghe- lijck de geene die op Spangien van weghen hier La- dingen onder der Stadt Hamborgh Zegels , met figh voeren.
Verhoopen dienvolgens haer Ho. JVIog, fullen alle haer Kapiteyns ende Commiflivaerders ernitelijck be- velen, opfoodanige vertoonde Ρβ;^» ende tien de Schepen vry te laten paiTeren.
4. Alfoo haer Ho. Mog. eygen Ingefetenen, in- fonderheyt uyt HoUandt, Vrieflandt, endeira</iende Landen, dagelijcksoverdeR!^i/i/«»opde Elve varen- de, daer aen merckclijck is gheicgen, dat de felve Stroom tot aen dc roode of laetfie Ton vry zy. Soo ver- trouwen de welgemelte Heeren van Hamborgh, haer Ho.Mog. fullen van felf geneychtzijn haere Kapitey- nen endeCommiifivaerders ernftelijck teghebieden, van alledatelijckheytopde Elf-firoom op wilkeurlijckc llraiFeteabftineren.
Deigclijcks wort ooek in Engelandt verfocht.
Als oock dit.
EDELE MOG. HEEREN. ; 5,
ALfoo de Heeren Burgemeeftcren ende Raedt der Stadi Hamborgh, onfe Heeren Committen- ten, vertrouwt hadden de Commiflievaerders van haer Ho· Mog. fouden beter in acht ghenomen hebben, het Placcaet van den negentienden Marti/, ende niet foo gantfeh promifcue hebben opgebracht, alles wat fy in Zee refcontreren, ende nochtans het te- gendeel met groote fchade beproeven. Sooift, datfy medeonderdienftelijckverfoecken.
haer goede gelieftexy, die van Hamborgh met Span- ten, Portugael, ende anders gedeftineerde Schepen, mpt endefonders benevens der Convoy, diefy te-
gensder««^ Corfaif-n daer by hebben, haere ghe- noeghfame Pafpoort ofte Salvi Conde&uslitteraf, me- de te doen deelen j op dat ^ van haer Ho. Mog. Oorlogh-Schepen of Commiilicvaerders , nament- lijck, als fy die in Zee bejegenen fouden, niet opge- bracht , maer gaende ende komende, hare reyfe on- verhindert volvoeren mogen.
Ende op dat haer Ho. Mog. verfeeckert konnen zijn, datgheendaerinnegefchiet, foo fullen defe Schepen voor heen tydelijck genoegh worden ge- fpecificeert, ende een ycJer van dien byparceelen ge- fpecificeerde cedlijcke Certificatie aller inhebbende Waeren, ende aen wien fy eygentlijck tocbehooren, met figh voeren.
De Heeren Burgcmeefteren ende Raedt der Stadt Hamborgh·, twyffèlen hier tegen niet, dewylefulcks bydefe Troublen noch tot eenigh foulagementende fteunfel der algemeene ende mutuele Commercien, tuflchen defe Provinciën ende de goede Stadt Haw- horgh dagelijcks gedyet, haer H. Mog. fullen haer met delen haren billijcken, ende haer jonghfte Placcaet de Marine, geenfints tegens loopende verloeck, groot- gunftelijckverhooren.
VeribeckendeUEd.Mog.ghelieven hier van haer Ho. Mog.grootgunftelijck rapport te doen, ende ons den efFedt van dit verfoeck erlangea laetcn ; en wy bly ven, &c. |
39f»achtienden3un{j/fjccftbenl^m^imbafra.
Öeiic Dan Spangien tucöfcöe OOftbflUflljfljabtrhan te cecommanDecen aen öen tloningh /11« afh„.L ' ban bc c^aramaine boo? öe 5>Cl)cp£n ban Ham borgh.
30en veertienden «Junij / Dcb aen haec ©0, mnn tettoont/ Oat De ©ecren ban be ?ibmicaIitS Hoorn fjabben Delirfc ban flotbf η pjflfe te jjechlntfn/ bECfrijfpDe J13olle Jl^acen npt Engelandt DoojÏÏ Bccp enbè Üooplupben ban Hamborgh Beboett na» Hamborgh : op ecn onujacc fuppooP / datgeen Bur ger van Hamborgh foude vermoogen in Engelandt tè koopen, ende van daer naer Hamborgh vervoeren eenighe Engelfche Wolle Waeren, al| ofte fuIcfiS gccefecbeect ïoect arn be Engelfe Court tot HatnW baicuptbefluptenbebat be bODjfc{)?ebeJ@acenfou. ben 3ijn lofbeöoocenbe oDfbjecli aenbiebatibekn. gelfche^qtie.
q^atijaecïlo. j©off. taa^ onlang&^ booi ben «f- ceïifflcfantf ban Hamborgh, oHebect Coppclib tjjentödcfi/upt l)et (ii:onto?baet tulfcbcn be Engelfche enbe be Jgeccen ban Hamborgh opflececljt/ toatc bti fiet contcacie bicecft ; enöe al fcftoon be Döcnislte Hamborghfe Uooplupbcn baec in ftabDcn aepctcem/ fulcïid ftonbe toel geben actie aen be Engelfche ; mate Ocenflnt^aenbiebanbe flemelte ?ibmiralitept/ ofc (iecenbe baec exceptie tua non intercft , oftebtfElbE igeeccn ntoeficn fiaec bjaegen al^ gebdreectbe ïlccti» teeg ban Engelandt. toelclie enbe anbercooji faeclten blbchenbe/ bat bp bc boojfcb^rbe i^cecen i$a· ben toasJ begaen ecreuc/ ^0 Ijaböen be getnclte ftooiu licben gfiefatnentlijclt ban bc ^&entemie btcfoclit Revifie.
ilSaec alfoo fiaec ^b. H^og. of be i|eete pifcacl fuflincecbe/bat elchgeinteccffcecbe affonderlijck fout» moeten boencebibecen/bupten ttoijfelom be gemei* te gcinteceffeecbe tc matreeën boo^ be hollen (een> gaenbe fommige Ijoogfcloopenbcal^ felf^ biaecbigfi biaecen) enbe alfoo banbe Reviae enbe fiacc foo notoir gececfjtige faeche afte flaen.
^00 becfocfit icit bat baec in mocjt biojben boo^ fïen/ ten epnbebe Ü^ecc f ifcacl gelali toiitbefeaeben batfimui&femei Ù00; cen enbebcfelbeSeciiterébp fiaec 3@o. Hgog. naec getooonte te noemen/ befefafte
toiecbe gebjeffeect fooal^ fpinaecfttebebinbenfou» bentcbetioocen : enbe bat bp pjobifie elle^motDte blpben in fucceance/ foo nopenbe fiet bethoopen ban | bc löaecen/ al^ fiet loopen ban beniijbtbaHRe- s vlfie. i
g>ulcIt^toicct gcfonbcn aen biebari beabmicalij «MJ tept ; bie baecopobbifeecbcn bendertiendeoSfuIg/ S5„,i batgemelbe fieclamanten geen eene faetfieenjp | ben/nocfitcbangelöclicnatucce/ oocBniftaciPf Igcit boii? ftaec <gb. #3oce^ gefufiincett / noföte een | enbe befdbe ^bbocaten gebjupcftet / tnatc b« pbec ban bc felbc begcett fijn faecRc ban anbeïcn te telwtn gefrpacccct enbe gcjlingueect,/ enbe batiec foown ?Cbbocatenal^0eclamantenteacenj 35atBaiceD, oiJcR pbec faechc à part fiabben geïlöHÖen / tteect/ enbe geferiteritjencect/ betoclcte fOHfwwntej lijcft baec ooclt alfoo moefien toccbeti gcpóucfu»e«t/ enbe toillenbe Itomen in Revifie, pbecböo?fi0il^g feparatim be boetèn foMbc moeten cónponit®/f^ affonbeclijcftbanattberen ageccen/batpocRifliP^ ban bupteii Itomenbe/ fïgfi beiftojbe te ifltenwnjw;
tecen/taanncecfptoa^ genietcnbebefeBiefiKDtw
©iPDeben en pjpbilcgien/ öetoelcfte begaflfwo^ befec 3tanben bJaeren genietcnbe. fef'"»»"^
ïlollanbtnamentoclfulcfi^booibietiibtobec, w® ί
i^ baec na bp fiaec ©0. jlBog. 't ö^fof^ SK !ÖÖ
g)ebect ?iubientìe fiebbenbc in be^^icsae ban foliant/ fiebben top aen fiaec f gebaen enbe obecgcgcben befe Pjopoptie.
- ■» ... . .4
Edele groot^og! hveren»
Uté"'
Ed. Gr9ot Mog. hebben wy ondergefchre«o uytexpreiTelailenordrevande Heere" Bufg^
mpcfteren ende Raedt der Stadt |
-ocr page 652-
cn OORLOG. 'tVijf-en-^eertighfleBoeck. (i^f
|
,ίί fellick verfocht, dat haer gonftighft wille gelieven tot ))·)· 'fjfvatie van de mucuelle ende infeparablcConf- mercie tuiTchen de Hooghloffclijcke Pfo?inci"en van HiiWi ende Wefi-Vneflandt, ende de Stadt Hamborg, 5aer heenen met ons te corpereren ; ' · ·
EirÌì'lii'^· Dewijl de Ingefetenen van defen Staet,
iDfonderhey C uyt HoUandt, Vrieflandt, ende Stadt mde Lindeity dagclijcks over de Watten op de Elve vsièràn, dat de feWe Stmrn,yiy ende Neutrael moge gehouden worden, en dat alfoo de Capiteynen ende Commiflie- yjgfjers van defen Staet, pp de Elve van alle dade- lickheyt fouden moeten abftineren ende onthouden, κ meer, alfohet fel ve tot haer eygen Ingefetenen wel- vjeftende feeckerheyt der traficqueis, diemet.hon- dctt kleyne Scheepjes, alle met Manufadlurenende andere koftbare goederen beladen,uytdefe Provinciën ende Landen, geducrighlijck de felve Stroom ïijn be- varende, ende alfoo by onftentenis van fulcx , de Επ'- eelfche op de Ehe ontwijfFelijk op U Ed. Groot Mor. Onderdyien fpecialijck, als oock op die uyt Vrieflandt, ende ende Laitden^ eenen fwaren flagh fullen toe- brengen, ende de geheele Navigatie o'pKlefn-Ooflen tuiberen, tot onwederbrengelijcke fchadc ende nadeel van hier goede Ingefetenen.
TetifweeJea, Alfoo hier door de Neutrale Koop- lieden worden ge-encourageert, om in de Vercenigde Provinciën allerhande toevoer te doen, ende wat noo- digh is in te brengen, gedyende fulcks nochtans toton- dethoudingh eliqualis Cemmercii, by defe Troublen, dieGodt genadigh wil veranderen toe een goede Vre- de; Soois't, datmen U Ed Groot Mog. onderdien- ftelijck vcrioeckt, daer heen goetgonftighft toe willen contribucren,dat tot verhoedinge van hec temerair op-
wederbrengelijcke fchade voor den Koopman ilaettoe te volgen, over een gewiireA/i>i/K/Ciri;j?M»i/<, alsfy Op Neutrale plaetfen gaen, met die van Hamborg mach worden geconvenieert.
Tot wekken eyndcH«7»itfixi-prefenteert, dat fy gheen Zee- Brieven onder haer Zegel ende Secretarien hantfullen uytgeven , als die de Eygenaersende Re- dersder Schepen ende Waeren,door een Corporelijc- ten Eedt voor twee Heeren des Raedts verklaren , dat hithatrfelfsende eygen toekomt, van gelijcken, dat oock die na Vranckr 'yk en andere plaetfen gaende Sche- pen, eene generale Certificatie, alle inhebbende Wa- ren, gelijck die gcene die op Spangien varen, onder dc Stidt Hamborghs Zegel met figh voeren fullen.
U £d, Groot Mog. fullen hier mede verklaren, dat fyeenegoede wille ende begeerte zijn hebbende, den profijtelijcken Handel, ende het infeparabelintereft tuOchen haer goede Ingefetenen ende de Stadt van tiimiurgh, nochtans by defe feer befwaerlijcke con- junfture, foo veel mogelijck te continueren. Ende konnenU Ed. Groot Mog. figh goetgunftelijck ver- feeckeren, dat de voorgedachte Heeren Burgemee- fteren ende Raedc, onfe Heeren en Principalen, met alle dienftwilligheyt in diergelijcke ende andere voor- vallende gelegentheden, 't felve foo wel tegcns U Ed. wroot Mog. als haer goede Ingefetenen altoos fullen verfcbuldigen ende erkennen.
,. ®CÖcfoIutic ban Hollandt, tafCftfniJC Dc Neutra- ■-teyt op bc Elve, lupöeti al^ bolcftc ;
^xtraBuyt de Refolutie» van dc Heeren Staten van IMandt endeWêfl'l^ricflandt, in haer Ed, Groot Mog. Vergaieringt ghenorrien , op Dinghfdagh twintigften Οέ/eèer fefticnhondert vijf en fcftig.
J) E Penfionaris i^tvien heeft ter Vergaderinge ghe- rapporteert de confideratien ende't advijs van de «eerenhaerEd. Groot Mog. Gecommitteerden, heb- n f f ghcvolge ende tot voldoeningc van der felver ^^° ™eCommi(roriael, van date den fefiiendendet Mriede Maent, geexamineert ende overwogen den weehoude vaa feeckere Propofitie by dc Heeren |
Mog. eerft by monde gedaen, ende naderli^rit irt^è^i®" fchrifce vervat : Waer op gedelib?i;eert z'nndéj iijgbet ghevonden ende verftaen, dat; van Wëgbh, haer JEd. Grooi;'Móg. de facckc tér Géneràliteyt daefHeeniéii fai worden gedirigcert, ten eynde de Rivieren vin de Ehe voor vry ende Neutrael mogen worden gehou- den ende erkent , mitigaders de Kapiteynen etidê CommiiTìevaeiders van defen Staet ghelaft, figH aldkef van alle dadelijckheyt te abftineren, des dat déHee- ren Burgemeefteren ende Raedc van HambuVgh yòòr· noemt, geobligeert fullen wefen.de voorfchifeve Neu' traliteyccrtde VtyàomvootàcEifftromi téghèlijck van den Koninck van Engelandt te verfoècken eiïde te obtineren, invoegen dat defen Staet ende de goede Ingefetenen van dien, daer ontrent L'eenemael getuft mogen worden geftelt. ,
Ende wat belanghthettweedeverfoeck by dévoórfz Propoiitie gedaen, omme namentüjcktot Terhoédin- ge van 't temerair opbrengen der Schepen, als die naer Neutrale Plaetfcn vaeren, een feeckeren voet ende Reglement te beraemen, wacr na de Zee- Brieven ge- dreileert wefende, foude behooren te worden gherer
fpeéleert, einde de Schepen ongemolefteerc gelaeten, dat dicnthalven het advijs van de refpeflive Collegien ter Admiraliceyt moghe worden verfocht, omme hec felveghefien zijnde , als dan daer omtrent foodanigh vorder te worden gedifponeert als in reden ende bil- ligheyt bevonden fai worden te behooren. Sullende de bovenftacnde haer Ed. Groot Mog. Refolutie dewel-
___________________________________„ - -. , gemelde Heeren Weflerman ende yiifzemti, by extradt
brengen der Schepen, daer uyt niet anders dan een on- autencijck toegefonden worden, prnme tedienentot
provifioneleantwoordeop de voorfz ghedane Propo- fitie, ende vorder' te ftrecken tot der felver narich- tinge. Oflderftont, Accordeert met do voorfij Refolutie.
Geteeckent Herbert
JiïoCÖ ben twee en twintigften :
ExtraB ujft het Regiβer der Refolutien van de Ho. Aiog. Heeren Staeien Gewrael der Vereenigbdi Nederlanden.
Jovisden tveie» faintighflcn. Oftobris Kióf.
De Heeren Gedeputeerden van de Provincie van ffianfce HtUa,idttaàtWc(i rr$eflatidt, hebben ter Ver- S"·· gaderingh geopent hec Provinciael advijs van de Heeren hare Principalen, geformeert op de Pro- pofitie by de Heeren Caffar Weflerman, ende Leo van Attzema, Extraordinaris Afgefante ende Refident re- fpeitive van dc Stadt Hamborgh, ter Vergaderinghe eerft by monde gedaen, ende vervolgens by gefchriftc overgelevert, houdende in efFed hec voorfz Provin- ciael advijs, dat de Riviere van de Eheyooxvrytn Neutrael mochte ghehouden worden ende erkent, mitfgaders de Kapiteynen ende Commiffievaerders van defen Staet gelaft,figh aldaer van alle dadelickheyc te abftineren : des dat de Heeren Burgemeefteren ende Raedt van Hamborgh voornoemt, geobligeert fouden wefen de voorfz. Neutral iteyt ende Vrydom voor de Elve-firoom te ghelijck van den Koningh van Engelandt te verfoecken ende obtineren,invoegen dat defen Staet ende de goede Ingefetenen van dien, daer ontrent t'eenemael geruft loude mogen worden gb^- fteltj én wat belangt het tweede verfoeck by de voöifz Propofitie gedaen, om namentlijck tot verhocdingh van het temerair opbrengen der Schepen, alsdie naer Neutrale Plaetfen vaeren, een feecker voet ende Re- glement te beraemen waer nade Zee-Brieven gedrcf- feert wefende, fouden behooren gerefpeélcert te wor- den , ende de Scbepenongcraolefteertghelaten, dat
dient- |
-ocr page 653-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l66f. dienthalvee het advijs van de refpeaive Collegien ter AdràÌraliceyt verfocht mochten worden , orarne het felve gefien duer ontrent gedifponeerc te worden als in redenen ende billickheyt bevonden foude wer- den te beboeren. '
Waer op gedelibereert zijnde , is goetgevonden iende verftaen j mitfdefen te verfoecken de Heeren van Ommeren ende andere haer Ho. Mog. Gedeputeer- den tot de faecken van de Zee, dat hae^r E. over het voorfchreve eerfte Lidt, racckendedeNeutraliteyt van de Elve , met den anderen in Conferentie willen treden, ende daér van rapport te doen ; Dan wat aen» gaet het tweede Lidt, noopende het beramen van een Reglement, waer naer de voorfchreve Zee-Brieven ge- dreffeert foude worden > is goetgevonden ende ver- ftaen, dat daer over gerequireert ende verfocht fai wor- den, het advys van deopgemelde Collegien ter Ad- miraliteyt. Was geparapheert H. Gockingat Vt. Onderftondt, Accordeert met het voorfchreve Regifter.
n. ruvsch.
ï^ct abbö^ ban öe i^eccfii «©eronimiteecbe ban öc ICbmicalitcpt Deu vijfden ^oücmöcc / lupOt
al^bolQDt·
Ho. ende Mog. Henen ;
De aenwefende Gecommitteerde uyt de Colle- gien ter Admiraliteyt gefien cndegecxaminecrt hebbende U Ho. Mog. Refolutie van den fes t* tmntighfien der voorleden Maendt , mitfgaders feeckere memorie van de Heeren Wefterman , ende jtf/Vziwe, Gedeputeerden ende Refident refpeöive der Stadt Hamhorgh en de Ha«z,e Steden, fouden aen- gaende het eerfte point, raeckende de Neutraliteyt van deElve-ftroom gantfch ende t' eenemael konnen conformeren, met het principael advijs van de Hee- ren Staten van HoUandt den tveeentmntighflen der felver maendt in U Ho. Mog. Vergaderinghinghe- bracht onder de referven ende flipulatien daer by bree- der geexprefleert. Ende aengaendc het ^verfoeck by het tweede point van de voorfz memorie gedaen, om namentlijck tot verhoedinge van het cemerair opbren- gen der Schepen, als die naer Neutrale plaetfen vae- ren , een feeckeren voet ende Reglement te beramen, waer na de Zee-Brieven gedreffeert wefende, fouden behooren gerefpeöeert te worden , ende de fchepen ongemolefteert gelaten. Dat andere van Hamhorgh of der felver ingefetenen fouden konnen worden geper- mitteert te varen met vrye Coopmanfchappen, op alle ; jlaetfen, felfs op Engelandt, niet gemunieert en ver- lien zijnde met foodanige Zee-Brieven ende certifica- tien, als in het TraBaet de Marine tuflchen den Ko- ningh van Spangien ende defen Staet gemaeckt, bree- der geexprefleert ftaen, ende dat hier van uytgefondert fullen bly ven de foodanige Waren als by Placcaet zijn verboden. Doch fullen de Borgemeefteren ende Ra- den der Stadt Hétmhrgh voornoemt, geobiigeert we- fen, ghelijcfee verklaringe hier op van den Koningh van Engelandt te verfoecken ende te obtineren, in- voeghen dat defen Staet ende de goede Ingefetenen van dien daer ontrent t'eenemael geruft fouden mo- gen worden ghcftelt, tot wekken tijdt toe de faecken van defer zydc oock fullen worden gelaten in tegen- woordigen ftaet. Geadvifeert by de ondergefchreven op den vijfden Novemberfeflienhondert -vijf en fefiigh.
Geteeckent,
S. Everwj/M, MvocaetBoon, T. venLodefiey», Gerard Colterman. J. Brmfer, David de Wildt > jR. vender Rehe, G vander Nijfe, Adriaru van Sevenhuyfen> H, de Groot.
^tn fefden j^obettibcc i^Dace op o^olgj^ bcfc fpnOcli|c&e t^erlifacinoe ban dari; üo. ^oa. |
Extra^ uphitRegijlefderRefólHtiékédHdifii,
Mog. Heeren Staten Qifiêrail é^Vmeii^hài ^ Nederlanden, Venéris den feCJeri ijóvéia- bris feftien hondert vijfen reftïg,,, ..Γ
De Heerén van Öimmtren eridé andérè ìiaei hn Mog. Gedeputeerden tot dò faken vàfi de Zee " hebben ter Vergaderingh geÈXhibeeit, ootkiS »! vervolgens doen lefen het advijs vah dèaenwefendé tiii'e ' Heeren Gecommitteerde uyt de rèfpeftive Colleêign "«"tot ter Admiraliteyt (dié van Vrieflanthochabfentfijfliiii ^»^· geforrneert alhier in den Hage den <v0eH defts, tót voldoeninge van haèi Ho. Moe, Refolutie vah den fes en tvintighflen Odober leftleöen, ghenomen opde memorie of prOpofitie van de Heeren U^fieniiàn ehde jiitxetm, Gedeputeerde ende Refidént rèfpeöiveder Stadt Hamhorgh, over het fubjcft raeckende de ver- fochtè neutraliteyt Van de "Elve, mitigaderj hfit re" gleineht van de Zee-BriéVen in haer Hö.fÜog.Re- Iblutie van àeni-wee en iieintighfiiHàctÌà^zttintViàr. breeder gementioneert : Waer opgtdtlibefiertiijii. de, is goetgevonden ende verftaen dat dé Réviete van d' Elve voor vry efide Neutrael g^ouden falwor. den, mitfgaders de Capiteynen en Commiffievàcr- ders van defen Staet ghclaft figh àldaer vàn alle dade- lijckheyt té abftinerén > des dfat de Heeren Burge· meefteren ende Raden der Stadt Hamhorgh Voor- noemt i geobiigeert fulleti wefen de voorfchreve Neu- traliteyt ende vrydom voord'Elvé-ftr^oömtegdijck van den Koningh van Engelandt te verfotckéli ende te obtineren, invoegen dat defen Staet éndedegoéde Ingefetenen van d ien daer ontrent t' eeneiriafcl gcrull mogen worden geftelt ; Ende wat belanght bèi Httü verfoeck by de voorfchreve Pröpofitie gedaen, ötöni6 namentlijck tot verhoedinge van het teriiereir opbren- gen der fchepen, ais die nac neutrale plaEtfenvacreti een feeckeren voet ende reglbmentteberamenWair nae de Zee-Brieven gedrelTeert wefehde, foudetibe- hooren gcreprefenteert te worden, ende de fcbepen ongemolefteert gelaten, is goetgevonden éiide ier- ftaen dat aen die van Hamborgh vooriioëtöt of dér tel· j ver Ingefetenen gepermitteert fai worden te Vieren ί met vrye Coopmanfchapopallëplaetfenfelft'opEn- gelandt, mits gétnuniécrt ende verfiéh zijnde, mei i foodanige Zee-Btieven ende Cehificatièn, als in bet Traöaet de Marine tuflchen den Koningh van Spin- gien ende defen Staet in den Jare fefiienhmiert v^iih gemaeckt, breeder ftactgeexprefleert, des dit daet uytgefondert fullen bly ven de foodanige Warèh,a)i by Placcaten verboden zijn, mits dat de ghemèldé Heeren Burgemeefteren endeRaden der Stadt Ηβπϋ borgh geobiigeert fullen wefeö, gelijckfe verklaringe hier op van den hooghftgemelden Koningh van Enge- landt te verfoecken ende te obtineren, invóegehdat defen Staet ende de goede Ingéfetfeneii van dien, daer ontrent mede als vooren t'eenemael geruft mogen we- fen gheftelt, tot wekken tijdt toe de faécken van deftr fijde oock gelaten fullen worden in den tegenwoordi- gen ftaet. Ende fai extraö van defehaer Ho. Mog. Refolutie aen de opgemelde Heeren Gedeputeerden van Hamborgh verhandtreyckt woirden niitigadersaett de gefamentlijcke Collegien ter Admiraliteyt foige- fonden, om te ftrecken tot derfelver «arichnngne. Was geparapheertmtt. Onderftondt, ac- cordeert met het voorfchreve Regifter, enwasüe- teeckent
N. Rt/yscH.
fieir·
©an be CóMtcobetpcobctbe^oabErnlniteptöan mm Ravefteyn, meecmael setootD
bp occafieDat bp feccRec ptcfoon becfocö W pjobine ban auflitie tf Bcn^ fefcficre PiocfDutcn Den aianotfliticöte alhaec Beintintef t wt^f'g ban ceii i6inténtiebt^®act^bart Brabincit, ίΦ «ε» öacc ©0. J®oB.am beniöatto0Bban N.^ Jnlio,T)oebJrin? ÖiEÏDcrtRavcfliéyn, banöe Meyerieöan bm Bofch, iitlttiiironS ban te cotttracii fupenue ban öebjöle fti aenpgen toarm te onOctBoMöi" |
-ocr page 654-
en O O R L O G Η. V Vtjf-en^wemghflt BoecL 63 5
|
, -rttitfiti iiioe bjunat-wabuprigcBi coprefponoentie / ijlf' Tt fionDtn aoetbtnfim Öen KaeBtbanaSjabanDt/ ^ ihc ter intentie ban Den pecfoon f nbe ten cffcttc/ qI^ S U fclücc tDiPcDtbecfocötteautBocifcccn / enbe rfifllificEceny rtiaec beel eec t>iettfïiB6 sfacfjt/ Dat hf( Β ffetenf ober öe SouvcraìDitcs bau Den boojfs ïanDc öan Ravefte7n, ttietföneBoideltjcöc inchtiaöcpt mocbten öjecöen αΜε>
ftacn/ enDe niiDDeiectoijle tdle octcn ban juDicatuce nScc Defflbe HanDcn oeflatueett; ©ectjalben beD fociitcn öjunDt-nat>up?lÖcft/ Dat Dcfclbe cchììk ban L friif" lülIDe ftcttDaectó fenDen / oeütjlrucect ïnDc nefflti /, onvobec. ijet fubiect taecIienDe ijet Diffe^ rtiuobtc Die ©ójJtelijcne Souver^inites met haec 00 ίβοα· coiifftfutie te tccben /" cnöé Die faftften m Dtc minne af te l)anDÉIen / met bejDcc bcrfoecft Dat Ce fflüE niiDOcleclöjIen foobatttfle o^jc toilDc (lellen / itn fPiitie Oat IjanoenDe De boojfj conferentie/ cnDe tfc tiiDttoc Dat Det boojfs Diffccent aBfoIutelach enöe finalgclt foiibe ülefcbjjeDetenriincect / allepjoceDu: tent3anfijne3tJDe meDe mogen VoetDen Bfftaiurert / möc namcntlflch De executie bnn feecltere vierbond iii(Tcn tot la(tc ban Den Suppliant bp öet atccclsen lötctcljtf tjan lïabeflepii nptgrfp?oocltcn / enDe ban DcUidtiic inanDement in ca^ d' appd ban ineecocfcpi
Dtn ilaeDt üan Brabandt toiecDt bccfor Ijf.
©f iactoöj) anttooojDc / Ijoetoel fuloc in loco tertio bolgen^ betDjagen raocflcgefeöieOen/ ηοφ tan$i ione (t3eboImacüiiQljDe li^ncDen te fuilen fct)h hm: ©o· cepIiceetDen ftilcFöunaenge-- nami te fuUen jijn ; Daet: bpbocgenDcDatfliomtc acDcn een pjcube ban gare ^aimpjIijcficgeHegcntp Ijtpt/ljaQDen gclaflaen Dm i^eec ban Beuningen, om im aoninob ban Vranckrijck te becfeeefiecen Dat Dc= fm ^taet genegen toa^ tjct ïanDtban Ravefteyn irgöcn^een gepojtioneect equivalent tcbectoiffelcn.
©8J(l fcfjicBte Daet op De i^eecen Janfon, Voets (iiDe Aller ; maec tecfionDt biel De ftoacigfiept / Dat KtH möf boo? De öanDcI oöec De bectoilfclinflö / «tioefi tDOjöfn afgeDaen De pundus fuperloricatis. iiRiii gil ùcfe .USaenDtJulius efclatteecDc mccfï De hjcc= tinac ban Den SBilfcljop ban Munfter : upt igoogl)- 7jii DuptflanDt Den Stilten af / quam tiem beel bolc^ toe ; alö meOe upt De ^paenfclje quactieten ; boojt^ in Λ ontrent fjet iBunflerlanDt enbeaBeflpöalen; fonDcc Dat men toift fijn Deffcpn. Hp öaDDe toel ceni? gcntbii|l enDe onminne met De@o?(lenbanLunen- borgh; men toiff' oocft Dat öp te onbjcDen bja^ met iiftn êtaet obec fjet tDercftbanDeDeyierSchants ; taf) men Itoli (igö niet inbeelDen Dat l)p foo beel cou: toflic öaötie / Dat öp Defen i&tact met ©ojlogf) fouDe fifntalien. JBecfl boietDt gelooft Dat öct toa^ ten Iltnlic ban Spangien of ban Den Keyfer.
^tn acht en twinttghften Julii liet Dc J?eec®ac« (oa!) Georgh Willem öacc Ifo. Mog. toeten/ Dat ban totflen ©janciicijcB baa^ gehomen De ©eec De Lom- WCE, tocgen Swedcn De J^jefiDent Kley, boojt^ oocft ^nantenban De!leuc enDe 39o?(ien ban Keulen, Brindenburgb, Wulffenbuttcl enDe Ofnabrugh. 't ^c toojttoagtocigemaecftt/ maec DatDeiHcec Hartogh Jan Frederick feDect tDepnifijj Dagen öaD Difficultcpt flctnatcfit obec De c)cecutie. «©at De 25iffcBop ban Muniier foc|)t Dc Dibifle te boeDen Doo; De continuatie wn ftjnc llcbtingen/ fön ®coupcn becfameJenDe om.
wfiDet^ / om befen ^toet te attacquecen Dat 6p Oet ^tnctaiat öabDe gepjefenteect acn Den «Ciaef ban Waldeck: bat öpljanDribe met i|actogb Jan Fre- ftn/fc k' fiW"^ €cDupeno\jectcnemeïi ; Dat wn^fteuc-Sojfl ban Meyms boicBaennamin
(iin^Öicc Helbe men fïgi) oocït in pofiure booj bctfiet-^ • öc oube/ cnbe toectoingeUan nieutoe <Com.
^ ba» Zeelandc,|eÏ6en Den denden 3ÏU»
'iP/acngaenbe De becfïcccSinge banbe IBilitie foo boo? ftet becgcooten ban alle De "epitwincighmanin |
©?anchr0eh te toerbcn/al^ met fiet tnecben ofteobfte χ g/St, nemen bau nicubse ofte aibccept^gcfo;mcrct en tori ,, gebifcipitncctDe llegimenten rn Compagnten/m Dot tot öet Diagen ban De onöofïen öaec toe gccequiccect/ fouDe isccüen geconfcntecct in De petitie tot Dien epn> De bp Den öaeöt' ban atc grDaen ban twaetftnaci honderc du)/fefflt:gnfDen ; t^goeigebonDen/ De lieten ι»ιι2εί- ban Den «aDe a&fotuteiijch te antbonfecen / om na . geiegenttwpc daji faften enOe naciiOe abbdfen Die obec .""^en. Ijet ea^ fui^t tcc «©encrrfitept fouDe toccDen inge» Hiiim biatöt/eitDcaöbectentteBbieban bupten irtftomen/ Daii^i- i« 'teene: en bet anbete bjuc&töaetlijch tc mogen ccei»;?" fenterenI ï®a£|) bp DeBecgabecingegeconfibereect Sg^i, 5gnbe/DaC tier niet genoeg cn toa^ De J^ilitie ban Den litict ^taet tr boet en te paert te becmeecbecen / maec toel
boojnamcntl^cftDat Defelbe biiecDe gebouDen in goea " - ^..... jjjj^
^etft;· ban btn i3aei)t ben
sutn.
tsci)lt {(08(η balille (Stoup.
Ìenofist
sa
:ec enhangefcbiebenal^Doojbct aenflcHen en tominueren ban eenige booiname Pee» fonen in De hooge Charges te atanbc: 3^at fp betfioni» Den/ Debiijle Den ^taet booi al^nocfinietenlDa^ boo?|ìcn mereenCapicrpn ^meraei/ Datnocömael· bp occafle ban Defc Deliberatie/ met allen ernfltec ©etgaDecinge ban bart {?o. iBog. foiiDe tnccDen ge» oppert en geucgeect/ooch bp alle occatien onbecl)out en gepouffeeci Ö^t becgcben ban bet Vele-Marfchalck- fciiap, Generaclfchap van de Artillerie, cnbe Sergant Majoorfchapban ï)ct lirgcc / tn tencrgocbeban DcC eecfie/ Daer toe tnegr baec J3?obincie bao?gcbjagen cn gcnomincctt Den 0eec Prins Maurits van Naflau t foo ten cefpecte ban föne booge capacittpt / lange ep pecientie en renom ée, al^ ten aenfien ban De unibec» fele aengenacmbept ban De Slegenccn enDe ^ngefete^ ncn ban befen ^taet tot ft)npecfoon/ enDe^felfil ^oojlucbtigb ilup^ : €η boo; foo beel De tlnee anDe« ce Cbarge^ aengingb / mitfgaDec^ bet geene bp ρ?α· motie ban Den ||ecc Prins Maurits fouDe mogen ba* cani iDerben / beeft De ©ecgaDecinge bien aengaenbe oocft toel ceficctie genomen op ben i^eec Rhijn-grave enbe (Colonel Kirckpatrick ; Doel) bet felbe niet te min gelaten aen Del^eecenbanbmSiabe/ om baec obec met De igeercn ojDinaci^ (Sebtputcccbe tee <!5enecalii> tept te cojcefponbecen/ enbe De ft Ibe ban De goebe mee ninge ban Zeelant te imbueccn / oen De toelcfte ecbtef be finale bifpafitic Dien acngacube iniect gcbauben.
Maurits van NalTau bp bacc 00. jUog. Denachtentwintigiiften 3ulp gecommittcect tot Generaal obcc Dc acnilaenDc eppebitie te atanbe / toag Den vierden ?tugu|li aUjiec aengeftomen / op De aenfcbjpbinge bem Dientbalben gebaen ; toaec op i^ goetgcbonben te bevfotcben De (^cecen Braeckel enbe anbece baec i^o. Jüog. (^ebcputeccben tot Ijet flucft ban be Patenten, Dat fp met enbe ncben^ eenige )|cc< een <(5ecommittcecDen upt Den Raet van State bp baec fclf^ te nominecen / oocït met aDIunctie ban be ^eec Ccefotiec dSenecael Bevcmingh met ben gebacbten Jdeec ^jin^ Maurits van NaiTau, in tonfecentic toiU Den tceDcn/ enDe ebecleggen ta]atontcentDeboo;f5 eicpeDitie met Den gebolgeenDe aenHleben ban Dien/ ten meeflen Dienfie ban Den EauDefouDebeboocen tee becten genomen te toecDen i Doenbe ban baec toe» Decbacen cappojt acn baec XËog.
S^P Den ^aebt tuierbr oochgeiiacn een pacticuliece petitie ban twecmael hundert duyfcnt gulben^/tOtbCC» bal ban De onfioflen obec bet emplep ban Den train, fop ban De^oogc enbe minbec ©fftciecen/al^ tot alfecs ganDt beboeftm opfie aenflaenbe e]cpcbitie te 39rlbe.
^en twaeifden Kugufli geboo^t bet cappo;t ban De lleecen banRaetsveit, cn anbccc bace ^o. ilSqg» (PetommittectDcn upt Den Raedt van State in ronfc; ccntie getoee^ jijtiDe / en acijtecbolgcn^ befelbercfoi lutien becdarai irn ingenomen bebbcnbe De canfibece> tien op'tίen ent anbcc ban ben J^eece Maurits van Naffau, ent)clilicntcci15eraaDccinge acepbibceci en becbolgen^secn Irfcn fetcit^e ïijftebiec ni?ct)oI> genbe geinftmct/ caechenbe De booge <©fficieccn foo ban Colond^ / ït. €oloncl^ali j©aj'oo?^/toflcciia De felbe fouOc RonnentoOibengcplarccctinDcnocfl* öeleaene^tebeo en plaetfcn aen Denilbi/n cnbe Yflei
se. |
-ocr page 655-
'655 SAKEN van STAET
|
Ban Om aanöen üecepffcn mocfjtc/OeöiupcKt te Botu nen tooibenj ©eöbcnDe tepDcci secappojteect oatùm
isffcSKs^ste^^
oenoenh fouDe tatfen omupttcfionnen leöeccnfoo Deel aental ban J^aflen^ / Carcm cn ®ocBtpattiien / al^ tofl tot De tìoo?f5 eppeDitie tjan tioöen fouöe toefen/ enDe baecomme in beDencftensefieltofmet öcfjoa tjincien ban Utrecht, Vrieflant en Stade ende Landen, ten feïtien epnbe niebe becfocftt'foube Dienen te too^· Den/ omme upt Den öaten mebe eenige 3©aaen^ enbe (Otocötpaecben Daec öp te lebecen. i©at ooB De plaetfe ban 't renbebüu^ bp ftaet ©α. Maü. oeDefianeect mocBte toecbcn/ enbe becbolflen^ flebepefcljeect De gnficuctie enbe Cummiflie boo? Den J^eecei^jince jEnucit^ en ben i^eece Rhij ngraef al^ «©enecael ban De Caballecpe ; mitfgaDer^ boo? Den Colonel Kirck- patrick al^ Majoor Generael. 3E>at OOCft ÖaW «0080
.ïföos· Den meec opgemelben ï^eece ©jince fonben bes lieben bp te boegen enbe te beputeecen eenfge teecen upt Daten niiDDel omme toelgemelbe ieece P?ince:op De boo? te ncnu η ejjpebitie mei caebt enbe Daebt bp te toefen enbe te affifieccn ; ,45nbe epnbelijcïi bat toelge» inclbe ïpjince becfocljtljabbetectoiJleDeifelf^®eBi= ment te paerDe niet en toa^ gebient baneen Majoor, Dat ^are ]|o. mSog. aenDefP^obincieban Hoilandt fouDcn gelieben tececommanbecenbenpecfoonban Den Siitmeeflec Munnick, jtjnbe een feec Dequaem en ccbacen pecfoon/ enbe ben oubtflen Siitmeetlec / niet alleenban 't felbe Regiment maec bp na ban De gant» fcöe Cabaillccie/ten epnbe öacc <!BD. aaog. Den boo?= noemben Munnick met De bacante Majoors ptaetfe ban 'tfclbe üJegtment fonben gelieben te gcattficep ten / enbe met befjoojltjcfie «ffommiffie boojfïen : 3©af r op gebelibeceert jönbe/öebben fjaec JBog. figï} Dc boojnoembe toel laten gebailen / enbe bojbec|$ goctgebonben tebecfoecBenDeniSaebtban ^tate/ Dat öoec De noobige b?iebenenbeo?b?e Daec toe fpectecenbe aenfiont^toilDenboenDepefcbe» ten / enbe aen De gemeRie «Officieren toefenben / om Öaec bacc na piecife te ceguleten 5 ©ojDec^ toierben De opgemelbe i^eecen fìaet üo. JIÈog. «Sebeputeecben gecommitteect om met be ]|eecen ^ecommitteecDen upt Den iSaebt ban ^tate / enbe ben gemelben j^eece l»iincc Maurits naec becljoo? ban De 3©agemee|let van den Honert,be^noobt^/ te obetleggcn fioe beel 3@agen^ / lUatcen en Cotijtpaecben tot be boo;f; φ pebitie fouben ban nooben toefen / om fulc]c geijoojt / al^ Dan bojbec^ be 9?obincien ban Gelderlandt, enbe O ver-Yflci, niet alleen al^ öiec booten i0 gefcfjict / ncmaer oocft De gjobincien ban Utrecht, Vrieflandt, enbe Stadt ende Landen aen te fcfjjijben / om fooba^ nigcn getal ban 3@agen^/ ]^atten/enDe €oc[)t-paet« Den te befojgen/ al^ naet ingenomen tappojt geooi^ ooibeeit fai toecben ban nooben te toefen ; Cnbe toat beiangöbe Bet Rendevous, toiecbt Set felbe gelaten aen Bet oojbeel ban Cieifeeten Bate puteccben te ©elbe/enbe ben teete ©jince JBSaiicit^/ omme 't felbe te leggen baetBaet<S.Betbequaemft flcBtenfullen. aBBbec^toietben beopgemelte jgeeten <Scbcputeetben betfocBt een^nlltuctie boo; Den i§ee> te ©jmce te eoncipieren/en ooft boojt^ te e^ramineten enbe tcbibeten be Commiflìen ten bien fine icfteï^cU opgeHclt/ enbe ban alle^ tappojt te Doen; Cnbe omme toelgemeUen j^eece Pjince ban NaOàu in b efe cppcbitie met racbtenbebaebtteaffifleten/ hebben De Pjobmcien ban Gelderlandt enbf Over-Yffel, V» eventum Daet toe booiaebjagBen De ©ceten ban
Alevelt, enbe.....Pallandt. «gpubti
WcR toiccbt gelaten aen DefacuIteptbanDefeeeten Jjtaten ban Hoilandt ende Weft-Vrieflandt Bet aen; ilen ban een Majoor ban bet öegimenttepaetDe " ■ iti
ban öen j&cece ^jinceMaurits, ommeDaetinnete &oen na Baet toelgeballen ; Q^ocB toietDt ben felben locete ^jince inmibbel^ geautBotifeett ommebooi leen bequaem Petfoon De {ilaetfeban Majoor to n». bifleteooenbeMeeOen. |
Haerfolte — Duyvenvoorde
Wcldere -
Steenhuyfen >
Schimmelpenning id loco totZutphen Langerackinloco —— totAernhém.'
Lij Be der plaetfe» aJwaerde CoUotielsvandtlth fanterie baer fuüm ontbonden tot nmia ordre.
Haren in loco Kingma
Iterfominloco —
Gockinga -
Aylua in loco ·— GraefvanStierum
Mombas ---
Askin -- —
Heefwijck -
Vrybergen --
Steelant ■ ■
L^βe der üattfen aïwaerde LuytenantsCùHmk van de Infanterie L·er fulltn outboudm ut natrder ordre.
Lijfie der f het feu alv/aer de Majoors tiviitia(9_ fuilen onthouden tot naeeder ordre.
Armanvilüers Paffenrode — Levinfton — Steeck in loco Koets —— Itcciium
Carrey —— Wenge — Biflchop —
Pleflis --
Ljf/?e der flaetfin aïwaer de Ηοοβ-Οβά„ι„ h 166i1l frovifie ende tot naeder ordre haerfHllc^f,„^ houden.
Prince Maurice Rhijngraef ·— Kirckpatrick -
Kirckpatrick
m ©eecErnft Zuhm &|ΐ t>«i ftepfetbefóentmrtöj ^ 19eerIöcRBiptbanAmelaSt,meettbe6|?be^ 5
Bept Dee «öngelfcDe ©ojloflö aen Bet ftIW foo beel goet te Dom/Dat BP beet Doo? foube Aotn^^
löciteaefantiFriquet Den Auguftitetger^. tmflö feggen / Dat öP ï&eec Friquet pW^^fJ^ |
Haeriólte Ploo» — Walta - Lion .— Turck - totZwoL tot Aernhetn. tot Nimwegcn. totDoesburgh.
tot Deventer.'
■— tot Zwol.
tot Zwol. tot Deventer, tot Lieroert. tot Grol. totRhijnbcrch tot Zwol. tot Doesburgh. tot Zwol. ■ tot Deventer.
tot Zwol. tot Deventer, tot Grol. totWcfei. rot Doesburgb; tot Brevoort. totReci. tot Zwol.
tot Brevoort. totRhijnberck. . totGroL tocAernliem. tot Zwol. tot Zwol.
totEmmericr. totKoeverdea, totWefel. totEnjmfiiM·
G raef van Hoorn --
Tamminga -- —
Scbimmelpenninckinloco - tocZutpheü, |
-ocr page 656-
cn OORLOG. 'tVijf-en-'ueertighfieBoecL· 6^7
|
ωη het «öpianöt Amelant, fpecialjjcB ten epnDe be
■ anhiooiiDEÌ;^ Uan öien mochten aenirtEnbebjucftteii
■ XiÉbanbetóepf®^^ ©ecfocbt Sttooo?tco»fo?niÖegenetdcjftéfoIutii/ bieljacc m #03. öaööcil Bcnonimin 't siaec achc en dertig, ,nténcnöTfuIcft^ oocft te fuilen 59« tattìooiitóelban wfrti àtaftenìie oe Comtmccicn.
Φαη itoai^ bfctoonDcct öat uè Stepfeclijciie «àem ecpretexeert in öefe tìubi ttiiie (erfijcft ftiec ööe^ Ertt^fecDlfcBucföefaecIu. iStibe mentwntod Zdm/ öac menonaaecenfouDefïen/i)ateen<epi Sd (00 naeam VrieTlindtB&tteBen/ fouto stìnem
frLi.plact^ üoo? nciittraïen/ ia boo? iic<il^#iie fdfö; ^ijnfe oocit naclj De ^eftedefaecftclegitkux
flioein queftie, en baccom Öeeft men baec in met Ron=
" ©fSen <i?elift)utceciïcn ban be Pjobmtieban ötlötclaniit öci>[im bennegenchiendentec®etaabei ^c behfiit gemaecht/ bat bé i&cecengitatenljace «Scipalen ten bien(Ìc ban flen ^taet / toegeii^ gpeöe XtfmnalcecDe bienfien en gebanebeboicen/ tijt©elt- U^fdjalcft göenomineect Öabbë ben geece^jince lohan Maurirs van Naffau , enbe iu bcö felf^ pfaet^ tOt ïiiutcnant <0inecael bnn be (iabaftfrpe ben fêeece Rhin-grave, raitfeaber^ in ca^ ban be^ felf^ abance^ mfnt tot Commiöaris Generael bcc Caballetneben öfttcfjmw ban Tarante ; ©ecfciec&enbeboo|tg/bat h'tt rendevons bOO? t)et Corps d'Armée ban befen
kart iiiit bp Swol, maec naecbec aen be bowfs fjo^ binci£üan<i5eIbeclanbt£nDe i)et<i5?acffcöap Zucpben oratttnt Den Yflel-ftroom betaetnt mocötetoerbm; ©atüJjjbersS oocft be ^tubenten binnen Emmerick tol fes hondert (leccfi / ooc6 toel georffent in be toapei ml noe boojgaenbe notificatie aen be Jlaebenban Cleef boo? een tijbt lanal) geöouben cnbe gelafi mocij- ttiitoctbcn be boojfj ^tabc tebetlaten. ©atmcbc tiaoi aile niogciijche mibbelen be becnieutningeban be Alliantie ban befen ^taet met ben ï&ecce tócucbojfl üanBrandenburgh, gebo?bectnioci>tetoecben/ enbe Epnörtijcit bat bet ïicijfllj^-boicfe in be ©uaEnifoenni ficfrc ïanbm get bolle Service-geit foubc mogljen gbe= nirtfii. ©accopgebelibeceectjijnbe/ fjebbenbe idees ttn <öei»puteecben ban be ©jobincien banZeelandc tniif Stadt ende Landen becWacrt gecect te 3Ön/ Ottime !)aec te uptten op lietbei:gcbcnbanDeboojif5<Ìfiarfle tan Veit-Maetfchaick , enbe öet btcbetc Β&Φ|ορο= ncaDe catchenbe Ijet bitgcbcn ban be Cijacgtóban Luytenanr enbe CommiiTaris Generael ban be Cabafc ittieoöcïBÖenomcn. Waefijcliii fiebticngftebaenbe antae ï^obincicn/ ïjet boojij göcpjopoiiefCbecacc= tate öc bccaeWnge bcc gcmeitc drie öooge Cöacge^ / om in bm gacen l^eebec ggêcommuniceect te biejbcn.
tioopcnbe get tweede ban get beclegggen ban 'ttendevous, tojccDen ö£ l^ecccn banRaesfeitenans tot Öacc J^e. H3og.<©eb^Mteccöen tot bet (lucfeban i£ Patenten b£cfü®t bie^aengaenbe in nabet ctrtife» Knifetc ftomm met beóp|emdtc^eece5^?iné Mau-
j robe obeclEoaen toaet Bet (êlbc cenbeüoH^ met be mcilltn bienH ban ben Itanbe geie»b£fouöetojnncn toitbtn/ öaenbe baec ban cappojt aen&ace ©ocBfj pjofl. BftBoöetinae. €ip öct derde libt aengaenbe bc studenten tot Emmerick, aen ben €omraanbeac waecflefcgaeben/ bat öpljareto· lilSog.fbubeBefc «ntefitricgtcn/ tuat o^ baec ofi&ent ^becnjtg enWtfouDemoaensijns SèiElangeniSe ört vierde libt 5® be ötrnieiitoingöc bcc AUiantic raef Ben lecce fitutì)o?|l ban Brandenburgh,. toicröcir öe J^tecen ban Kiesfeic en anbece Rate HSog, <i3e6eputeecben lot b6 faccRcn ban Brandenburghtìecfo^t bege-enas wttcbe coHfctratirn bientljalbcn/ met öealöiiecaens «JcfiiibD l^fcren .i©ini(!£C^ümibBÏ|ectc$ic«c-b^tc tmtimjccfn cnac baec ban isip^ojt te Boen. enbt iiwt aaiginsl) gct iè(ïe nbt ban Bc boojfei ' ' ii^rtWite öcröoire Service-gek aen '^'3£anb|
Wimme te laten bdrgöeu Sé eaeÖt " n^i^^ tf bttlbcctten Bcïi iJaeflt bm.—.—^
m raaitaient banbcntccï Wcfioeöan Munfter V. Deel. |
tegen befen ^tact/ flbat fict innemen ban bcDey^ 166 f t
Ier-Schans , üja^ gcnocflö ùchent: lÉrn Ijoojbe ba»-^
gelijcftii tian fijne bJeibiiigljen enbe preparatien ten <0iuiojjtj: JUàcn öecft rcftifcnictlionncngbeiooben/ bat l)p fpube becben cefbibcccn tot openbacen «^bjlog / maec alieeii bc tonuinaD te iijn tot bienö banOo- ftenrijck ende Spangien > iligebal be jpcanffljC foubm toilien onbccncmm fyaer pretenfie op Brabandt aci» te firfïen/ enbe bat bi» fóube^poogcn inöoft^Vrics- landt te lógccen/ tot betcc onortljoub ban fijne €C0C3 pen., ^m giec tioc jtan^ niiet ouacbtfacm te f^ij:: nen / iaojecbt ghïfcöiebiu aïn Oen itfurcc beh cegen·* thienden Augùfti. ι ; ^
, Serenijfime, éfe> . .
Ν' OnpotuimufidìutiusCiéràreaoi Majeiìat^m ve- ^am celare, quotidie è yidinà Gprraanicà, & prsecipuè ex Monafterienfi traöu nuncios ad nos àfferia de ingentibus belli apparatibus ^ deletìibus militum >qui non longòàlìnibus noftris,inftituuntur/, « qui intiosj ficonftantibtisundequaquerumoribus credèndum eft, ducendi fané, Quanquatn. veromc- liora ptìtius fperare quani quibusvis rumoribusfidcm Aatitn adbibere malimus-, lamencutti tanti mptus, & apparatus bellici nihil boni augurtri permittant, & primòyicinas gentesjac deinde eciam univerfem modo GcrBaaniam ied etiam magnam Europjc partem, tan- quam contagiene aliqui tumuìtibus, & turbis ; & mox dcflldiis, ac bellis involvere polline, undenihilaliud quatn vera omnium malorura Ilias pullulare & com- munis Chriiliarii nomiijis boftis compendium promo- veri poteft, idcircó è re eflécenfuimus, Csefaream Majeftatem veftram ^micè&feriò rogare, ut malis iftis in tempore obviamire, & opportuna remediaadhibe- revelit, eoque curasfuas intendere ut amicitia, quia nobis fempcr eum C^efarea Majeftate veftra & Impeci rio Germanico intercèffit , farta tcóla confervetur. Neque nos; intermiflùri fumus illud mutius ofBcii· Csefare® Majciìati veftr« non oblate folum i fed etiam, qusefita occafione repcndere. Quod fupereft Sereniflìme, &c. Dtum Ópt. Maximum ftatorem vindicemquc Imperli veftri ex animopiKcamur, ue Caefaream Majeilatem veftram diu fcrvit incolu- mem, ac fofpitet dabantur, Higaj in fiatavis 19. Au. gufti i6óf.
Oeorhchtighfie t &t.
i
WY hebben niet langer fconweanaelaetenuwe Mi^eiieyt tekciìTientegèven,i datdagelijcks uy t bet smbityrige Dvf$flandt en voornamenc- lijck uyt hetgevveft ν)ϊή Munftir tydinge tot ons kompn van ^roote toeruftinge Van Oórlogh ende wervinghe van Soldaten, welcke. tjied verre Van onfc limiten wer- den aengeflelt, en wekketegen oni ί indica men de volftasaige geruchten van sdle kanten geloven moec » ghevoert foudé werden , m«r hoewel wy liever heu beften hebben willwï hoopfen, als alle gherifchtcn ter- ftondt te geloren, evenwel, door dieafoogrooten be- roerte ende toerüftinge van Oorlogb, ons niet toe la- ten yets gocts tedeneken, endedefelveeerftdc nae- buyrige Volckeren daer ni oockpntrchjDig-^iiWi/r» jee oockeen grpot gedeelte van Eurof λ geViick met een Peft in tumulten, oproeren endaernadiilidienende Oorlogen, konde involveren, alwaer niet anders als een waer voorijpoock van alle ongelucken uytbroeyen, ende het profyt van de ^lijeene pyti^dFyunde Ciirt. fie/ijcie neem kon werden gevordert, hebben wy het doordiennut geacht, uwe Keyfirl^tke Majtiieyt vrien- delijek ett ernffigh tc vcrfoecken * dat de lelve deie qual«nin ttid»wil tegen gaen , ert bequame remedien tegen de felve aenwenden, en fijne foi^ daer toe diri- geren, dat de vriendtfehap, wekke wyaltytmetfijn K«^tl^ckeMaiefitytea hetl>eyf/céi Λ jciègehadt heb- ben, vaftwerdeonderhouden; £nwyAiUenaietnae laeten ëat met mucuelle ghedienftighedën uweKey- ferlijcbe Majefteyt niet alleen bjt gfeeprefenteerde, maer oo(ili.ghefochte gelraentheyt te vergelden. Vor-
banoe-
fEll
iEiinct oen octt Kcpftu
ilOBJitlli,
Dt j)tt «Ccfafit
HaViBétt
m
Ιφρ> |
-ocr page 657-
I
63S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l66 f. ders Doorluchtighfte, &c. bidden wy de beile ende __grootfte Goit. Beveftigeren Voorftander van uw ge- biedt , van herten, dac hy uwe Kcyferlijcke Majefteyt langh gefont ende geluckigh wil bewaren.
Gliedaen in óanHageinHoUaTidtàcVinegenthiendm Augufti fefihien hondert v^fenfefiigh.
^efe 25?ief toiecDt ecrfÌoBfiommunicefcttnctbm J^fece Friquec, ùfe alle^ toel bonb / begalbmtiet toooit Serio, ficttoelcftDaetomtoiecbtuptBeiatm.
i^P Debe ffelf^ booj ben J^ccce Ripperda ( om fijn bef^ ff in te öebecftcn/ m befen ^taetinfoïgeloo^ijcpbtte Öoubcn) öaec to· Jl©og.bccf«c[teEm/nicti3panbt= ïijcft^ tcgben Dare teintenbecm: ©jefenteecbe (fi;om=
mifTieteseDtnaen.....om ftìnenttofflcnfiilcp
te pjoponcccn I jac in fianbelinal) te tceben tot b pies- ghiae Vian be bifferenten ; giae be feïüe ©ecfoon ftabbe , fobaniaclafl alceebe öiecinöanben/ maecomeenigö befectuolltept/ fcöicftten 't te cugge/ om tetoojben aecebjeffecct.
«oiiant 30e ï^eecen «©ebeputeccben banbeJ^jobincienban
Holland'ccnde Weit-Vrieflàndt ftebbentCC ©etgabe» ifeliei tinge ben negen en twintighften 3ÌligufìÌ BÖeopent ijet . Ban oe é^obindael abbij^ ban be ï^eecen öate ©jincipalen / "i'ü'J?·· op 0ε acte ban awtöorifatie aen ben ifeece ©?ince ife« iWauritj aengefielbe Chef, en (©enecael obec ïïant^ .ïiailitie te i^accbe en te ©oet te geben / omme bp ab^ fentie ban be i^eecen tjaec]io..ï®og.<i5ebeputeecben belöelcfie 6ém Jgeecei^jincefoubenaccompagnecente ©elbe/ foobanige o?bje alleen/ en by öem felben al omme tot bccfeecSecinge enfeaiciteptbanben^tact tefïellen/ en bieboojrieningeteboen/ fooal^bpbot Olien^ en in confo?mitébanfijne€ommifriecnbe 2iln= lïcuctie / mitfgabcr^ ban be acteban aut&orifatie ban ben elfden beff^ ! ten meelien bienjie ban benStanbe bebinben foube te beftaoten : J0aec op gebelibeceect en bu be felbe oceafie bantoegenbe^jobincienban Ut- recht, cnbeStadt en Landen cefpectibe/ aentjacel^o.
booi geb?agen3ijnbebe3^ecfoonenbanbeï^eei een ban Renfwoude enbe Nieveen, om ben gemelten ïleece P?{nte neben^ be anbece ï^eecen Ijaec i|o. HSog. «Öebeputeetben te ©elbe ti accompagneten/ en ben felben met caebt enbe baebt te affiliecen/ öebben hacc iBog. begemelte J^eccenban Renfwoude en Nie- veen, metenneben^beil|eetenbanRaesfeit, Crom- mon enbe Pallant, ten fme al^ boocen/ g&efonben bocj^ecommitteect/ baec toe l)unbenoobige<Com= mijfic met enbe neben^ be berbere acte^ ertbe bepefcfie^ baet toe fpccterenbeae-ejcpebieert enbe tecftanbengei fleltiijn/ met berfoecft bat ijaec «S.ofte eenigijeban lienlupben ficlj ten fpoebiggfien ontrent ben perfoon ban ben meetaemelten i^eete J^jince Mauritstoilben berboeaen/ om met enbe neben^ ben felben Barello. .ïBog. iïefolutie op 'tfubject bet boo?f5 e);pebitie seno= men / ter executie te Belpen HeHen, fiafiei jdetftonbeniettoerbenontftent/ batinbe^paenfe ^h^Hff .ïiïeberlanben beel ©olcHó toa^ gljetoojben boo? ben BtiiBEii 25ifrcl)0p. ^enUSarqui^banCafielRodrigofeonbe ssit" oocft niet ignoreren offulch^ foube ijicr be ^paenfcöe iioopcii- obieusSmaecften; ©erBalb_enl)eeftjïmbatteb£fai|i
»B |«IU
rcöop i)0ll&t SEfen ;&tnet
loop.
mrebtii etii.
IE bruift des Armes&desappretsquevoftre Alt. fait pour la guerre s'efclatte della par tout, avec Une aiTeurance morale, que fon deiTein eft de les employer contre les Provinces Unies, dont Nos Etnu- lateurs prennent iujed de publier que c'eft avee intelli.· gence du Roy Monfeigneur & d'autant que voftre Alt. eftaiTez imbuécommequoylebutde tnesintentionsa efté tousjours en accompliflementdce Royales ordres de fa Majefté de divertir toutes foutes de nouveautez & procurer a Nos Amis la tnefme trenquillité& repos que fa dite Majefté defire dana fes propree Royaumes, & efiant d'ailleurs notoire que fi bien la pluïgreade |
gioire de noftre Nation, comme leprindpal οΚΙρΛ . ; du Roy Se de fes Miniftres eft d'obferver religieuf^ ^^ί^Γί βιίίί ment la foy & la parole corame ils l'ont touqouts fait '— ' mefmes avec IcsEnnemis, fa Majefté fetrouveanins forte raifon obligée de le ftire diretìement ouindi- reaementau regard de fes AmisSc l'eftat desdcuxpoN ties, en la doit confiderer fans autrepaffion que celle de pouvoir trouver quelque expedient pourevitetle dangereux engagement aux armes, pattant & pour fii, re paroiftre au moiide l'ardeur aveclaquellejetafche de procurer le repos public & fignalementauxEftjrt Generaux d'HoUendti cómme nos plus prochesvoi· fins fic bons Ami», jcprentl'hardiefledefupplier Vo- ftre Alt. tresinftamment de vouloir confiderer felon fa prudence lesaccidcnts tres perilieux 6e les fucces incet' tains & douteux de la gμerre fie d'autre cofté iadouceur de la paix 6e de fe vouloir incliner favorableraent a embraiTer celle cy, preferantfesaimiablesfruiàsaux fuittes funeftes des armes j Et fi a cette fin Voftre Alt. jueeroit que ma mediation & interpofition pourroit eitre utile, le viens par cette a luy ofiVir tna perfonne avec toute lafincerite&independiïncequereqmertla qualitcd'unAii</Mie«rj & eftimeray tane plus cetiefii. veur de Voftre Alt. pour dcsabufer par la les mal inten- tion nez, qui ne cerchent que de noircir ma repatitioD par des finiftres foubgons & impreflìons chimeriquei & trop eloignée de la candeur que je profeflè & la Ma- jefté du Roy Monfeigneur eft obligée d'obferver avec tous fes Amis en toute temps&enconfiance que Vo- ftre Alt. neprendrapas finiftrement c'eft offre de moti ferviceeftant fi conforme eniagenerofité,jelafupplie de me vouloir honorer au pluftoft de la refpoace, afia que je puiflie avoir la gioire de contribuer a un affaire de une grande importance, comme je defire lefsire avec tout le Zele qu'on doit attendre d'un fidelmini- ftre qui fait profefljon d'eftre inviolablement.
Moufga, é'i»
, Mijn Hem ;
Η Et geruchte van U Hoogheyts Wapen end? de toeruftinghen tot den Oorloghdiehy doet, verbreyden fich reede over ai, met eene mo- rale verfeeckeringe, dat deflèlfs defleinisdefelrete-
ghens de Vereenighde Nederlanden te ghebruycken, waer uyt onie Emulateurs oorfaeck trecken om te pu- bliceren , dat het is met kenniflc van den Koningmy-
nenHeer, ende nadien UH.genoechfaembekeDtit dathetooghmerckvin mynintentienaltoosgheweeft is, door 't volvoeren van de Koninghlijcke ordres van
fijne Majefteyt, allerhande nieuwigheden voorte ko- men, ende aen onfe Vrienden defelrerufteentran- quilliteyt te procureren, dewelckefijnmeetgemelde Majefteyt in fijn eygen Koninghrijcken foudebcg^
ren, ende zynde wydersnotoirdatfooweldemeelrc
glorie van onfe Natie, als het principaele ooghwit van den Koningh, ende van fijnMioiftinitom^
ligieufelijck t'obferveren hetghegevenwoordt, gne-
lijck zy'tfelve altoos hebben ghedaen, felf» met de Vyanden , foo vindt fijn Majefteyt fich ioo ved K meer verplicht 't felve direöelijck of indireaelH» te doen In 't reguard van fijne Vrienden, ended<« toeftandt van beyde partyen , moetende alleenlijcjc fonder padie geconfidereert worden diegeene, waer door eenigh expedient foude konnen ghevonden wor- den, om voor te komen het dangereuf engagement van de Wapenen, om die reden ende om «n^ww V/erelt te doen blijcken met wekken yverlckdeg^
meene rufte foecke te pròcureren j ende infonder^ aen de Staten ende Landtejvan de Heeren Staten nerael, ak onfe naefl» Gebuyren, en goede vriw den, foo neemeick de ftoUtm«»edigheydt U K·^" ootmoedighlijck te verfoecken, dat zy naer heer fichtigheydt willen confidereren de feer gbCTicriiJ^ ke accidenten ende deonfeeckereendttwywl»^'
ge fucceflen vta den Oorloghendeaend'anderz^®
de foetighcden van den Vrede, ende «ch «ινο"« lijck neygen om de icire te embrafleren} |
-ocr page 658-
en OORLOGH· V
die beminneüjcke vruchten acndcdroeveghcvolgen
iWi jer Wapenen ; £nde ingeval tot dien eynde UH.
ooideeide dac myneinterpofideendenjediatiemoch-
te noodigb zyn, kome ick haer by defen aenbieden
jnynPerfoon nevens al de finceriteyt ende indepen-
[ie, de welcke de qualitcyt van een Mediateur ver-
eyfcbt, ende fai deiegunfte van U H.fo veel te meer
ellimeren> alfoo ickdaerdoorfaldefabufercndequa-
liick geintentioneerde , de welcke niet foecken als
Bvn reputatie fwart te maecken door finiftre fufpi-
fijn, ende chimerique injpreflïen ende al te verwy-
dert van de finceritey t dieickghebruycke, ende die
deMajefteyt van den Koninghmynen Heeret'allen
tjrden verplicht is t'onderhoudenmetalleffine Vrien-
den ) ende in vertrouwe dat U H. niet finifterlijck
fai op nemen defeaenbiedinge van myndienft, zyn-
de foo conform aen de generofiteyc, foo verfoecke
haer my metten allereerlten te willen vereeren met
deflèlfs antwoordt, op dat ick de cere mach hebben
te contribueren in een faecke van foo groote impor-
tantie, ghelijck ick 't felve wenfche te doen met alle
den yver die men van een ghetrouw Miniftcr moet
verboopen, ende de welcke profeffic doet om onver-
breeckelycktezijn.
MijnHetre,
g^e ïicctin ban Stadt ende Lande, alfoo jp üan alle
baiitcn Dooi De ingcHomena&biifeiitaiecben&ecicIbt/
tò l'if ffifii öö" ^^ θβ^*^ Jöoa.<i5c£om=
m- mittmiDfn tot Swoi, «iDcin'tbefonbicbanlieïlefc
"«w viD Nieuveen, bat öcn iJSiflcïjop ban Munfter ftet
oogD ομ Dacc Ì2>?obmcie fouDe öefaöcnomtuffcöcnbc
Bourtange inbe Coeverden niEtfBnb0kftb00|tetiifs
Itm/ 'ttodcli tebebucgtm tnet bmeetflenfoube
jbeclicn te effettuemi/ fon toanneec be felbe banbe
ongclucfifge cencontce tuffclien be (tEngelfcgen enbe et^
tiiie ^tgepen ban befen ^taet foube jgn&ecictit:
iSnfic iiftmit^ ^Ïimetfeetoliecinee mibbelenbanbe:
fm|ïei)act tegen^toacenbecfïcn/ gabbai feecgoogh::
luiDigii gcadjt baec i^oogl) Ji^og. op get allee fecieu^e
ÈOB? een e);p?efTen baec toeafgftefonben/ tebecfoec=
bfli/ om in allen fpoebt enbefanbeteeniggti)btbet;=:
ίί4 te felbet ^jobincien/ dpojten enbe aMeaenIefl=
gfim&e anbece paffagie/ al^ oocft Delf-zyl ende die
Stidc, 000?bienbaecuptbebepùeaenfeomUentetoai
trt/ al^ Watura enbe be Soltcamp bienben befet te
lÏO?I)cn / met foobantgl) acntal ban S^olcft te ^oet
tnbc tc ©aecbe te toiHenbecfien/ batspbefiantfeoni
im jgn om ben saiffcbop tecefifinxn / bp mancquc::
ramt bantoeïchet^ Baeril|o.i©og.ricötoeIbafielgcft
iniictiten laten boojliaen/ bat niet alleen bie^^obin-
w / maec oocltbieban Vrieflandt boo? een gcoot gïie=
Ixttu gcootelflclt^ toacen pettc&'teccnbc ban beclooten
tf nam/ enbe be ©panbt J©ee|ier te toetben van alle
de Watten aen ende ontrent öepbe PjObfncifη ggeie^
Blim/ tot iccepac^Ie nabeei tein bétiToinntecttetec
2tt/ entoatbaeciÏ>ttogber^flonbttebolBen/ baecs
om^^boben/ toacenbecfoec&enbefubiteboojfienin:
ficbonUeboo} oogen liaenbe onKiepIcn.
^flt neghenthieioden J>eptemb{t büebe ben l^eec
nairiQüfcöop öet mafque af i ^^ibu bDojeeniEïomi
% Wtoöebolgenbe35jief;
ONfe vriendelijcke dienifte, ^nde wat wy meer
liefs ende goedt vermogen te vooren Ho. Mog.
Heercn , befondcre lieve Vrienden ende Na-
'"'yren. - Vi».
Üwe Ho. Mog. fuUen haer büyienalle WijÖelirin-
neren, wat de felve in 't vooriedpnj«eif >, owler datjs
«a ntghe» tn 4pril> door eenaaCpu-
"er by duplicate ββα Ons hebbcaghefchre?€n, «pde
^^wj^daer op in<iietijdtvrienddijckhebbeagcant-
Of wy KJ wd htbben wertrout dathetonvrieI^dβ-
y e voornemen ons doenmtels aeogekondiclit, door
«ue aengewcnde dcvoircn cndc meer dan billjjgla: pre-
Vtjf-en-'ueernghfle Boeck. 639
fentatie ten genoegen foudeniyn afgedaenendeuyt
den wegh gheleydt > dewyle niet alleen de Ooft-Vrie- ' '
fche faecken daer bevoorens tot uiürick ende vervol- '
gens op den Rijcks-dagh tot door bemid-
delinge van de Heere Keur- Vorll toe JUentf, ende den
Heere Biflchop tot Stratshurgh is verKleeckea ghe-
weeft, maer oock dat wy hoewel U Hoogh Mog. die
faecke niet heeft aenghegaen, echter om den lieven
Vrede wille, ende om den felvenalle mogelijcke fatis-
fadtie te geven voor der felver Gedeputeerden door
onfen Dom· Deecken van Brebeeck, en de Ooft- Vrie·
fche Gedeputeerde, de opgerefene mifverftanden op
nieuws hebben laten ter neder leggen, ende aen onie
zyde alles in den heilemden tijt, in 't gevolge van *t af-
fcheyt fulcks gedaen, eiiêdhieren, dategeeneooge-
paOioncerde daer aen eenen mangel (al konnen aenwij-
fen, foo oock, dat uyt uwer tloogh Mog. middel de
Provincie van Hollandt felfs onlanghstegens de Pro-
vincie van Vrieflandt, door dien zy daer door't op-
brengen van hare quote tegens den Koningh van En-
wy nochtans met groot leetv
feggen ende ons beklagen, dat fulcks tcghens alle ver-
wachtinge ende teghensonfe Vrede-lievende intentie
foodanigh is uytgevallen, dat wy daer door oock gene-
ceffiteert zyn, daer heenen te trachten, ten cy nde wy
daer door alle ontfangens onveroorfaeckte Vyandt-
fchap, fchimp, endefchadebehoorlijckereftitutien>
fatisfadtie ende verfeeckeringc in't toekomende mo-
gen erlanghen, tot wekken eynde wy danonfetoc
viucht tot Godt nemm, en door des felfs voorfienin-
ge tot hulpe ende byftant van machtiger Potentaten >
ende Geallieerden ons in de handt gegeven, endien-
volghens alles prepareren 't geene tot dien eynde de
nootdrufc vereyfcht : Gemerckt wy ons daer toe ver-
plicht vinden ayt verfcheyde juiiificatoire cndc pe-
remptoire redenon endemotivenj Maer onder ande-
ren , voornamentlijck, dewyle U Hoogh Mog. geen
Recht ofte bevoegeniflè hebben gehadt van fich in des
Roomfchen RijcksJudicature ende executions Com-
miflien te mengen > ende eeaige Onderdanen oitelidt
des Rijcks tegens KeyferlijckewmjWyMiKwuytgege-
vene ende verkonde executions-Commiflien , ende
veel meer felfs teghens degoetwilligec/ne/i/iifereric
exeeutimis φ- conàituti po/fe/forii ende aeagenomenc
Palia ende transaöien te protegeren ende ce befcher-
men ; Alfoo de felve veel weyniger bsvoecht fijn ghe-
weeft van wegen den Vorli van Ooft-Vrieflan^ naer·
demael de felve fijn pretenfckladiten by fijne Keyfer-
lijcke Majefteytende hetgeheele Rijck hadde aenhan-
gigh gemaeckt, ende defelvealbereytimetgoetvin-
den van fijn Schoon-Vader den Vorft Wirtmbergb
was bemiddelt en gheremedieert, den Roomfchen
Keyfer, het gantfcEe Roomfdie Rijck > infonderheyt
den Wcftphaelfcben Krcyts, ende ons * ak mede uy t-
fcb lij vende ende naeft aengefetenen Vorft met haere
Wapenen àen te taften, omtegfaensden Duytfchen
Vrede, ende met «idere Croooen eodc Potentaten
hebbende expreflè verbinteniilè mee een gantfch
Krijghs-heyr in ^c Landt te vellen, 't felve eeaige my-
len weeghs doorte trecken » te ftroi^en, lelfe eygene
inlogeringecnde Quartieren te maken > overde Stro-
men Schip Brugghen tc flaen, vyandtlijck Proviande
uyt tefchrijven, AdeÜjcke Huyfen te overvallen ende
fpolieren » de arme Luyden het hare te oemen, de fel-
ve ftoten, llaen,ende andereaea'tvuyra%ry£iblljck
te branden, Huyfen ende Schuyren te verwoeftcn,
oock eenige te verbranden > jte Godtfeifs niettever-
fchoonen » Kercken endeGodts-Huylèn op teùaea ,
'tgeene daer inne wierdtgheyooden » wqghterorca
ende te misbruycken iiet Heylighdom * jeeiiet Croci*
fix vaosonfea eenigen Verlofiër ende Zalictunaecket
JüTu Cburifio, ergeralsTarcksgewijs, teverbreken»
ende de Ho^Mr by 'c meeréodeei der waerde
Chriftaiheyt ghcvenweert, tnec alle verderetoebe*
hoortentepro^aaerenenteonthevligen} Endeonfis
Manfdiap in den name van fijne fecyierlijcke M«jc-
fteyt, «B om te behouden het intereflc van 'c Rijck in
a de
-ocr page 659-
'659 SAKEN van STAET
|
j ί de Deyhr-Sehans, gelegen op des Heyligen Rijcx wel- kundigenendcontftrydigenBodemendeGrom, met groote macht te belegeren, grouwfamelijcker enen- gehoorder wijfe nae proportie der plaetfe, met veel Canon ende Vuyr-mortieren te beichieten ; En eyn- delijck nae dat verfcheydene daer inne verwont ende doodt ghefchoten waren, de felve daer uytte drijven , ende hare Volckeren wederom daer in te leggen ; Ge- lijclc de felve tot openbare trotferingetegens het gant- fche Rijck ende de Duytfche Natie, tot op de kundi- ge uyre daer in te laten, ende dit alles eer ende alvoo- rens noch eenige Penningen van de ghepretendeerde geofïereerdc fchuldt wasbetaeltj Immers niet nae be- hoorlijcke wijfe van rechten, dat is, realiter, ende in tegenwoordige Buyrfchap geofifereert ende aenghebo- den ; Alleenlijck uyt eenighe abufive gheallegeerden principo juris oiliationt pignus filvi i want naer den Rechten moet defe oèlatio niet alleen fijn Verbael, ne- maer reael, oock ongheacht, ghelijck U Ho. Mog. in haer Ichrijvens tot meerder klaerheyt van derfelver oabevoechtheyt nietkonnen ontkennen, dat wy hun onder dato den aihthienden February hebben over ghe- iqhreven.
Dat defe fake voor fijn Keyferlijcke Majeftcyt ende des felfs Rijcks-Hof-Raedt cunt en&conexisviisghc- hoorende, ende dat de felfde daer mede niets hadden tefchaffen : 'tWelckalfoohetdepuyrewaerheyt is ge- weeft , foo helpt daer tegens niet dat zy den eerflen ter- myn van betalinge in't geheel, ende ten iwee^» ten deele aldaer genegotieert, dewy 1, nademael defe faec- ke tot Regensturghvan nieuws was geaccommodeert, ende 't felve vergelijckt voor Ooft-Vrieilandt veel dra- gelijcker ende vry vordelijcker is geweeft, fulcks niet noodigh was, ende dat zy re integra haer geit wel eer- der te rugh konden nemen , en liever van weghen de geringe fchade hunne vergoedinge laten doen, als dat zy teghens het Roomfche Rijck, Duytfche Natie, met haren gelde, fulckengevaerlijckenadie, fonder daer tecghevorderdeconfent, hadde behooren aen te φ3ηηεη. Dan dewyle U Ho. Mog. met de Vorft van Ooft-Vrieflandt, maer haer eygen intereffe hier heb- ben gefocht, ende onder fimpelijcken pretext van pro- text van Ooft-VHeflandt ('twelck ghelijck de Ooft- Vriefen , en alle benabuyrde weten, by ons noyc, maer by U Ho. Mog. tot allen tyden, ende voort en voorc, maer voornamentlijck in voorgaende tyden, door invoeringc vrnMansveldifche, endejonghft der Uejifche Armeen , occuperinge des Refidentie Sluts en Veftinge JLteroert. ende door fomenteringhe van immerduyrende tweedracht tuffchen den Landt-Heer ende de Landt-Stenden, oock door befettinghe der Stadt Em&dea gheopprimeert, ende met ende benef- fens de opgemelde Veftingen, opkenlijckenRijcks- bodem gelegen notoire onder haer jock endede dienft- baerheyt gehouden worden ) het Heylige Rijck, ende voornamentlijck ons de hooghfte Vyandtfchap hebben aengedaen, diergelijcken noytindefecontrcyen, en naer het befluyt van denDuytfchen Vrede nergens is gehoort, ende dan foodanige Vreàen-ireuck^ix Vyand- Igcke overtreckivge ende aengiypinge anders niet, als vooreen openbare/«-ΰΛ/ί., ofe/tfecadaopprèffiéma& werden gehouden : Ende dat wy dies aengaeiide, ver? mits wy fulcks even doenter tij dt, als wy weghens de
femeene Rijcks deputatie onstotdereyfeteghenden ;rf-Vyandt den hadden geprepareertji ende ons Volck derwaerts gefonden hebben, moeten verfmer- ten, en andere cijdt afwachten, tot noch toe jfo wey- nigh als weghen andere, ons ende pnfe Stift, toege- voeghde ichimp ende fchade : Dat oock dcfelve tegens illehcrgebrachte curialiteyt, tegens VorftelijckePer- |
foonen, «en fijn Keyferl. Majefteyt, vervolgens over ons, foo eeren roerich endé vetachtelijck hebben'ge* fchreven ende fulck fchry vens foo een geruymen rijt te vooren, eer het lijn Rooms KcyferiijokeMàjefte^ heeft konnen over gelevert worden, tot meerder onfer verachtinge ende defamatie, in open druck uyt gaen laten , egeene reparatie ende &timöie verkreghen. Ende dan onfe Heerlij ckheytBe«»/eei de welcke zy Anno feftèit» hoTidertfeHhien door bare Wapenen on- rechtvaerdigh hebben gheoccupeert, ende beneffcns andere daer toebehoorende Plaetfen, voort cnvoort met gheweldt cn ongelijck door haer macht ons blijft "— onthouden. Ende behaiven dat, nademael hun niet genoech is geweeft, de opgemelte gheweldtdadige in- vafie t ons aen te doen foo komen de felve, tot conti' nuatie van haer Vyandtlijck gemoedt ons met executie fchriftelijck te dreygen, over eene Sententie tot Aern- hem fefihien hoitdert derthien, filihitH hondert viiftien, ende fiftien hondert twee enfefiigh, incompeteBieranAi
nuUtter , in de opgemelte Borca/oo/c^e faecké, uytge- fproocken, de welcke voor ons Sticht tot i^wrech- telijck is gedecideert, ende dat op eene onopbrenge- lijcke fomme Gelts van vyfthien maelhonànduyfent Guldens, de dato'sGraven-hage, àenfiventh',enden JuTiy fiïïhien hondert vierenfeftigh, omme door fuk. ken middel ons in deuytterfteruineteftorten, wan- neer de felve niet ondertuffchen door de ingcvallene Engelfehen Oorlogh waren verhindert, andere veel- voudige befchadingen, torten, eninjurien,dewelc- ke van hun fampt ende fonder zyn aengedaen, enwy hier namaels der gan tfcher Werelt fullen bekent macc- ken, ende in fpccie hoe zy onfe Stadt Vtfes/erteghen ons hebben gcftijftende verleydt, ende foo wel onfe gehoorfame Lantfchap in eenige MiUioenen, als de ge. mclte Stadt daer door in eenighe Tonnen Gouts fcha- denendefchulden inlaftengebracht, ennochopdefc
uyre, iti de felve, ghelijck wy daer van genoechfaem fijn onderrecht, gevaerlijcke corrcfpondentien ghc- baert hebben. Wy fullen voor ditmael fwijgen, hoe- wel alhier niet en mach werden gediflimuleert, dat de Staten wnnGelderlavdty tot^^(•/■«^'«wgelijckindeNe- derlandtfche Couranten ende Poft-tydingenfelfsuyt gegeven , ende gefpargeert werdt, haer Vyandtijclc gemoedt verders daer door aen den dagh brengen, dat zy tot de hooghfte verkleyneringe ende befchimpinge van ons ende contemplatione noBri verfcheydene ont- fchuldige Catholijcke Luyden govanckelijckhebben laten op halen , grouwfamelijcktortureren, endeden eenen van dien gantfch doodtpynigen, endedaerop teghens de waerheyt uyt-ftroyen, als of wydefclre Luyden tot verraet der Stadt..^y)!;^f?» ende hadden beftelt, ende de felve op Plaetfen in den brandt wildeö fteecken laten.
't Welck wy als eene onlydelijcke injurle voor alle de Werelt contradiceren ende reifenteron moeten,
Soo hebben wy goet gevonden dit alles U Ho, Mog. 'mits defen ten overvloede, om alle voldoeninghs wil- le , ■ ende tot onfer ontlaftinge, voor de gantfche Chrl- ftenheyt te reprefenteren ende te notificeren, op dit vafte ende Vriendt-nabuyrlijck vertróuwen , dat de felve omme redenen als vooren tot vermydiDghe van alle onheyl , verwyderinghe ende ongemicken, die ^aer uyt konnen ontftaen, fullen bewoghenwerden, prompte ordre te ftellen ende die' voorfieninghe te doen, ten eynde daé terftondc ende fonder tijd verlies·, genoeghfaemerefpedtivefatisfaftie, reftitütie, endè voor al vafte ende genoegfame affeürannevoor'ttoe- koiiiendegefchiede,cridc ons diesaengaeöde,derfet· ver favorable verklaringe, fulcks dat wy daer van koa- nenyerfpeckertwefen, fonder uytftel werden toe ee- ^ , fotidén» Anderfints fullen wy ontfchuldigh ZHnende .^,,:".;^ blijven van alle onheylen, vcrwyderingeendeoDgo· ,
macken die daer uyt onverroydelijckftaen te volgen:
Aengefien dat wy aen onfe Militie ordre
vén>'ömme ten fine als vooren te ageren; Sullens
die geene de blame endé quaede naefptaeckeophct» moeten laden, de welcke hier toe door de eerfle oiten- fie, in vafie, oppreffie ende continuerende torten,
fronsen, ende vyantfchapoorfaeck hebben gegeven,
-tede-den aenvangh gémaeckt: GelijckUHo Mo^ 'dkt Kün opdéie wyfe aenfchrijven, des te weynigw tTè^É', · en qualijck fullen op nemen > ^aeh'beginne is vermeit, den negtn m tviatigp^ A^ in % voorleden Jaer op ghelijtke menfer«^eDbengi^ fchreyen, ende haren Brief onder den Tytel, en^ "nàtimi Van éenën ^ J dat isy éfy. Vyinatichap in opendtiick uytgegevett', cfide a»er v^ VI mate laten opercrbft'. ' Dan wy referveren en ^ro^ |
\
-ocr page 660-
en OOE.LOGH 'tVijf-en-^veertighfle Boeck. 641
|
fteren uytdruckclijck mits defen, dàt onfe interitiè „iet verder en ftreckc als voorgemelt ftaet, otnmc (joor iulckcn middel tot des te vafter eenighey t ·, erde Ijeruftigcn ftant met uwer Höogh Mog. te gheraeo len» maer gantfcii niet aengefien fy tot cenig;ebe- IwaernHTc, ibo wei in 't Relighns, als ten aenficn van een yJersvryhtyf. op dit goede vertron wen, defelve fullen fich terltont ende fonder eenigh tyt verlids dooT thoonder onfen Trompetter favoraeblijck verklaren. \Vy verblyven altijdt bercytwilligh om U Ho. IVIog. acDgenatne vriendt-Nabuyrlijckc dienften te betoo- iien. Gegeven in onfe Refidentie S. Lutgersburgh, den Viertienden September feSiien hondtrtvyf en fef-
ChRIstof Bernar d , van Godts genade Biflchop toiMunjler. Adminiftratortot Con/^i Burgh-Graef totden Stroomhergh, des H. Roomfchen Rijcx, Vorft
ende Heer tot ΒοΓίκώο.
U Ho. Mog. dicnftwiilige getrouwen vrient ende Nibuyr, Getekent Christof Bernard.
^e (ftompfttf c h)iect albin; opse&ou&cn enbc bd flttrattfttt/ tot DatmenrartDmanttnoojtfouDegei
tcct jijn.
^m feventienden hjicct βεβοο?! yft cappojt ban bf l^ffrtn Dan Braeckel, fnöE anbetE Ijarc ©0, JüSoo. tèeteputtreDfn tot gft fiucltbanlicpaifntfn/ met mbe ecnige ^i:ai€>ccommitteect>en upt Hf η QdtDt ban Staten / tn coiiftcentie getoee({ jpnüe met te gcf tfO alïiier aentocfmtje (©ebolmacljtiai&bfn ban Dfl'tcrm banBronfwijckmbcLunenborgh, omme te dDjtiftcten cn Ëlaec te (lenen get conieptban ^tm tart met be ijoofltjaemelte ï^eeren ®o?|ien te fluptcn / caccftnitie D^ obecnemen ban eeni^ i^toupen te pattile m&e te boet bpbefelbeJ^o^fienaittrcept^ten DrIc Qitigljenomen/ of nocg betttec aen te nemen: iDatc op ggebeUbereect jijntie/ gcbben gaecü^oosb jQoe. fitf) 'tboo^fcgjebe concept ban€cecteet biel latm gcballen ·, ende bifec&en bienbolgen^ He i^eecen i)attiooa|^ IBoQ. ({3eùeputeecbenenbe<gecommit« tcdticn tipt ben üaebt ban Staten gtteautj^ocifeett/ om 'tboojf; Ccactaet nocj^ befen naemibbaob tnet be booinocmbe }|eecen (i^cbolmacijtigfi&entefiuptenen (ctthcnm / boenbe baec ban cappojt aen gaf c {^oogg IGotr· ^an toat aengmcb be betoufie drie duyfenc man tc boet/ enbe duyfent paecben ban nieubJ^ te linbm / be birpofïtie bien aengaenbe al notg opge:> ijoubtn tot morgen. ^eJ^eerenilEtebeputeerbenban Zeciandt fjebben bctUiacct al nocft onafjelafitesön.
<i5cbeputeetben ban Vrieflant hebben fti öe bobmltadibe contlufie geconfenteett opgetbegagen ban k 3|eecen gacepiüicipalen.
un·
ïimt ίίΐ!· blffl
St» li«·
©cfclbe interen gebben ben een en twintighften ge- lapwccrt/ bat neben^ eenfge i^eeren ii^ecommit^ tiftDm upt ben Rade van State, met Den i^cte €i?abi ban Waldeck al^ <@eboImacgtigJ|benbanben]^ecce ifartogl) Georg Willem, enbe Ernft Auguftusvan Brm\fwijck ende Lunenborgh, ggeflooten cnDe ge= tnclunt [jabbtn Jet (iEcactaet caec6enbe{ietobecne= men ban ecnfge (fcoupen te boet enbe te paett / bp be fdlbf ©oiilcn albctep^tenbccicacngfHommofnocB bttöf c arti te ncmtn / bat gaec oocit togberg in ge^ bolQc ban tiatc IBog. SJefoIutie ban gifieren gebi- fiteect en geepamineettgebbenbebe jlöiiTibebanben ©etc 23iffcf)op ban Munfter, gcfclweben tot Lutgers- burgh ben veertienden bet fclbei: maerit/ öonbenbc «cfoteh/ bat fieni boojallebebpantfcljap/ fcliimp mbe fcljabe bij ijp ban be felbe ^tabt ontjFangen fbube örtbtn / tecfiont enbe fonbec tflbt berlie^ bcBöoiIijehc teftttutie / fati^factie / enbe boo? al genoegöfarae ber= icetnccinglje boo? Ijet toefiomenbe moeljte toebecba= cni/ enbc bat fiembie^ aengaenbe fabocableberfifas ™ae/ fulelt^ bat Bp baec ban mochte bctfeeefeect toe=
fn" fonbet uptfiel moefitc tocgefonbenttwcbcn/ of wt lji> anberfmti onfcfiulbiglj toiibs jtjn enbe blijben «an aflcbemiljeplen/ bettoijber(ngenenbcongemac= iicn oicbatt uptonbccmöbeIöcfiflonbejueboIg[)en/ amgtnen Ijp aen fijne H3iitt(eo?b2e Ijabben gegeben / "«1 ten fine al^ boocen te ageren ; Jöaec op göebelibci |
ceert jönbr/ ij! jpjebt göcbonbrn te o^bonnecen ben iè<if.
Itgentde Hcyde, pmoptefoechenaUebeöetcoacta_
bie tpt befïcuctie ban be pofìriboi in öc boo^fs .HEiffibe berbat/ hutfgaba^ tot jiiiiificatie bati Dto^o. JBo. tsctien enbe pjbcrburen foubrn mogrn fireclicn / enbc be fflbe te ffeiien in Ijanbni ban bcl^etiren ftaet fêoogö .f®og. <i5rbc(wteetbrn enbe ©ecommitteeeben upt ben Racdt vin State, om.baccbpeencoiiccptbances fetiptie te fojmecen/ enbe baec ban rapport te boen.
toiccben be crfpectibe ©^bbincien n0cï)tnaelp gantfrö ecHfïriijch becfocljt/ öaece geSeeïequotes^iii be betonfie fomme ban twaelf maelliondertduyfenE <l5ulben^ / tot oberneminge bec opgemelbe fflcoepen/
©ntfangec _ _______________________
fttineten; <Sn toiecbt ben Raedt van State oocfìbet'^ focïit foobanigeno?b«te(ieiïen/ tenepnbebatbebc? h}U(!e dertien hondert enfevenenfcventighmantoC lafic ban be i>?Obincien ban G eldcrlant, Zeelant, Ut- recht , Vrieilant, O ver. Yflèl, onde Stadt en Landen, ilico op bejptohtiecen ban Munfter aengenomen/ en in gebolge ban Ijaet ï^o. Iföo. Kefolntic obet be €oma pagnie bie op be acnfiaenbcei:pebiticte©elb£ge-cm9 plopmtfouben too?bcn/ becbecltmocfitentoojben/ gclijcft oocfi be ©jobincie ban Hollant en Wcft-vrieC· lant bttfocBt toifcbt aenfibnt^b?b?ctc(ielien/batbc Compagnien te idfei;bc/ (iaenbeophaececepactitic pebiceenen dertig |)eecbfη / maccBcnbetefamenfc- ven hondert fcvencnvijftighïiïuptersJ/ foftbtceenigb bectcecR gece creutee ct cn berfieccht mocöteh ujojbf η / cn alfo ban biegen be felbe P;obintie nacB fïaciibe bcc^ gaberinge geopent i^/ becfeibrrconfenttot get boeit toecben ban noci) drie duyfent man tc ©oet / cn duy- fent tc©ecrbe; fooiDiecbcnbcbefectieufei»iobincieii gantfcl) fecieufeltjch betfocjbt fïφ mebe bientj^aiben ten albeceecfUn U toiilen bttnlaren. <t5eli]cfi mebe ben Raedt van State becfocfit taiictbt tc boen pjepaccten bé toiffelen metflctgecncberbfc baec toe toiecbtge-cpfl/ be toeleSe upt bcacDte ban 't t^emeibe Cractaet obec gemaecht / cn upt be inhomenbe penningen ban 't ba»
bengecoecbe confént ban twaelf hondert duyfent 4iuU ben^betaeit moeten üjojbcn : ^e^toiectaicntbcfoei fiaui meiben Jleec <i5?acfbanWaldecktDtecnbcreeciitiffle oberfiinegehomcnemotpte/ in'tbebo^tiecen/ fleren en fluptin ban'tboojn. Ccactaet/ inplaetfe itnc. ban een goube betting / toe gelept be fommeban vijf- en twintig hondert ^Julbcn? / cnbe aen fijn «Sïcccetatig be fomme ban twee honden vijftighiSulö^/ öao; ban <@;bonnantfeingl)ctooonlifche fo^iefoubetuo;:) ben gebcpefc&eect / fui enbe ban gelijcften ten befioebc ban Den felben<i5?abc ban Waldeck too?bingBiöQ)£= fcj^eett be!)oojIi)cheactebanguarant, bolgehpetibein confojmité banbtninlioubt inbe^nflcucticbanbetf CollonelHacrfoltegljeinfcccert; Φη toiecbcnbcJIeca een ban Braeckel cnbe ®lj?efocicc©eneradbanBe- verningh becfocljt De meecgBcmcibe@ccc<0?abcban Waldeck ban 't gccne boo^fjisS/ ficnnni^tegeben/ ben felben upt ben naem enbebantomen ftaet J^ocqSÌ j©eg. te balebiccccn cnbe gelucR op fgn ccpfe te tuen; firljcn/ mctbecfoccft/ban be felbe frinecepfefoobecl DoenlijtR ig te fpoe bigenj en boo?t^ alle^ te ftclpen ftet bebojberen/taattot boltrechinge enbc eFceutic ban't bobengftcfepDe lÜTraetert fottbc mogften bjojbenbecs epfeftt: a©i)bcr^ i^ btrflaen tcbecfoctiunbenRaedc van State, bat ftacc «S· bclijficbanbefcttingehjiW ben tefumecen/ enbeftaec i^o.JiBog.abbifii;cn/ of noci) niet eenige Compagnien te ® oct en te ©eecbe nat Ijet cenbebou^ boo? S wol gefonben fpube Bonnen tDo?= Den. €nDe0lf00gcD0?Dcclt toierbt/ batbp befetegens ü)oo?bige ronjunttuce ban tgben cnbe faecften/ , Den ^taet mrt ineerbec ïtnjglj^ bolth bienbc bcrflértftt te toojben/ bat ftaec <e. oorhbc petitie ban Bocft vier a vijf hondert duyfent (©ulbèng ten bieiiflbjiibenbecs metten / en flaccido. JÉog ïatcntocfiomen/omaert be celiicetibe |p?obincien gtfonbrη te ïoojbtn. ®cfe re? folutie i^ ooch gefonben atn bc i^ccren ftare jgo. Mog^ (Öebeputecrbcn te ©elbe/ mitfgaberi aen ftfni©erc
©jince Maurits, Chef enbc<i5tn(carl6bfc'^ lanb^
3 » |
-ocr page 661-
6^1 S A KEN vari STAET
|
5ÖÓf JiSiIitieopacHflarnÖcejcpetJitie/omtejlcfctentotUcc
___L fclbfcnafdcljtingc. ~ ' . «
'JCnbecfu Daco^ quamtijöinflö/ Dat MptbeBour- tangh Di^ 25iflcIjop^üoIifi obrc 't JlKùra^lJP 't ïWooi |tcc ter ApeltDaóoüccgrfiomfn/ vyfhofidertftrrch: twee hondert 23orreti cii vyftigh Jjolöatcii Dié'tbe=: toaecDen/ UoiiDfnDaecnietbcfiant/ cnaWflenDfitt. φοφ οπί bfcürc in£i?EUiBtcboo?fiomen/ toietbtbe iiuptrciie enbe cfnioöboEtiJOlchaeconunanÖcectupt Bellingwolde m Bourtange. ^uIcjC flaf tot Groemn- gen gcooteconflreiifltie: ©èÜf^ccccndSeÖctiiuttccbch ftoicbcn trtflont aeii Öaeï igo.naog.batlDellfcf)tbe frìbe vyf hondert ban metcbcc maitit fpUbm flcbolgljt tóo^ben/ tpaEttcsfn^fpfcpbcn/onnmcljtioljttJün/ ' tot boo?6omfn0c ban toijbcren iiitocljt etnise ctfificn'- tie te bom/ brcfocchenbe bettialbcn batgaecoplb^t albetfpoibioljficn obec baaÖ enbe iiacbteenifleconfii öetablE iCcoupcn ban JUSiiitie tofflefonbcn niocljtnt toetbm / buptcn öe iutïcfte fy bcchlacrDfη bat bit binde cube bie ban VrieiiindtBmofgDfàctnbanbeCi ïoocen te gaen toa^ pecicuHtrenibE/ aenflcfien fp op ï)ft bcrtcoutocn ban bat frccRccc ieven gtbcfisnceïbe Compaipiimiian: met ben eerflcn foubensijn tócgöe^ fonben / öaec «©uarnifoen befiaenbe maec in fes fiuac= fie Compagnie/ tuaec ban noci) eenige^olbatcn ter See/ eenige in be Dcyler-Schans, t)et,KIocJIcc ter Apel enbe Bourtange, ödbcnbeCompagtUeGuarde bertoaert^ gemaccljeeit/ gcootelijcli? iua^ tiecftoacht. €n ben 33ipantbaecboo? een open pa^bchbmenöeb' bcnbc/ niet alleen bie ©jobincie/ macc oocR bie ban Vrieflandt, enbe Ijetàtantfeijap Drenthe met fijn ge» fteele gco^feanintceelsenenbetupnecen. ®0tb00jh0i minge ban toelc'je boo? oogeiiflaenbeotiijepl/ fp al Moet) ban Ijaec toogöJl^og.fulJiteafrirteiitietoacen bectoacfitenbe. ' '
©aetéo. j!©og. Dabben't geluefi/bat ben 25i(fcBop " " ' rfil
ban MunAer te gelijch ooe{{l)abbebifptitenmetben j^ertoge ban Brunfwijck enbe Lunénborgh, beffïbe/ injijnbeïBept be J^eec i^ertoge Georg Willem tot Zei, toaren nocögbetoapent/ tet;faecliebanbeicfTfiÖ«P- Dingö met fwiï?eec25?Debeci5crtogDJan Frederick. Sfilfoo geeft licbteïijeft ftonnen bemibbelt tofcben een naebec becflant tuffegcn befen ^taet éobeoen $eec éettogl) George Willem, tot üjelclteriepnbe|Ïcï)be ©jaef ban Waldeck ftiterponeetbe / bie etttljjefe met lail ban ben i|ettùgg Ijiec quam/ boej^otibehent/ maec onbectti|Ttl)enfobeeIconfei;entienl)ieltmeteeni« ge upt ben ^taet/ batepntlDcKgemacchtbiiectget bolgenbe:
jirtijcuien ende Conditiën, heraemtendegeadju- fieèrt tujfchen de Hoogh Mogende Heeren Sta- ten Generaci der VtreenighL· Nederlanden ter eenre, ende denDoorl. Hooggeboren Forftende Heere Ernfi Augufius, Hertoge tot Bronfwijck «nde Lunénborgh, Bijfchop tot Ofnabragge ter andere z^ijde-, tot Uchtinge vaneen Leger van •vier dujifent paerden, ende acht dujfeut voet- knechten , teghebruycken tot mutuele defenfie·
ffiïflC· taet tul- fcijen tt- feii
;&taet tune se ©o^tteii ban ïtH- ntnöojij.
I.
Η Aere Vorftelijcke Doorluchtigheden fulien op 't fpoedighfte doen lichten by een brengen een Armée van vierduyfent paerden > en acht duyfent mannen te voet.
II.
Ende fullen van nu af aen fonder eenigh uytflcl, foodanige tnee duyfint ^ìQtàtn , en vier duyfent τηύη- nen te voet, ale albereyts gheworven en in ftaet zyn, doen marcheren in het Stift en Steden van Ofnahrug- ge énde daer omtrent, daerhet met onderlingh.con- cert noodighft fai gevonden worden, om aldaer gein- quartieert ende gelogeert te worden.
III. |
Soo ras dievootCztweeduyftutpierden, eadc-vier duyfent Voetknechten op het te arrefteeren Rendevous fullen aenghekomen Zyn, fu|len defelve aenftondts en op aenmaningh van hare Vorftelijcke Doorluch- tigheden worden ghemonftert by Commiflarifeij van ιΛ,ί 9 i. Tyederzijdts hooge Partyen daer toe te nomineren : en fuJJen dan van van dien dagh aen worden hetaeldtende ianderhouden, d'eene' helft tot tafte van hare Vroftel. Doorluchtigheden ^ ende d'andere helft tot lafte vjJ
'53if- fctjop
b^reiftt ouertie aSouc» lanüB·
haer Hoogh Mog. op foodanigen voet en Reglement als de Militie van haer Ho. Mog.hier.teLiMdegetta-
öeert wordt, ende volgens deLijfte hierna eeinfe" leert. : ì-ì
1V. ;c
. Om de verdere iweeduyreHfpiexdeti, envUrdin. feut mannen te voet, oock paratelijck te doen werven ende by een te brengén, fullen haer.Ho, Mog. flracks nahetfluycendefer, by goede wiflèlen, ten behoeve van hare Vorflel. Doorluchtigheden itt de Steden Br». men ende Hamborgh doen overmaecken een fotome van hondert txpeeif duyfent Rï\c&die\óttsi oiivttho»' dert tachtigh duyfent güidtns Hollandtj geit, alsgeno- men veerttgh Rijcxdaelders tot aenrits-gelt voor ydcr Ruyter, en acht Rijcxdaelders voor yder voetknecht voor welcke fommen hare Vorftelijcke Doorluchtig! heden daer dan oock verobligeren, devoofiiRuyte. ren ende voetknechten wel gemonteert.ende gewipept by te brengen.
j V. 'l'^l''..
Sullen oock hare Vorftelijcke Doorluchtigheden yerbonden zyn , de wervingefoodanighvoùrttefey ten, dat de voorfz tiuee duyfent paerdèn eaàevii^ duy- fent voetknechten, binnen den tijdt vaniwrtmaen- den.na uytlegginge vatì de voorfz werf-geldea, of eer- der , foo doenlijck, effèöive compleet zjrnjWanneer de felve aenftontiin hare quartieren inde Landen van Brenfvijck op aenmaninge Van hare Yorftelijcke Door- luchtigheden door wederzyts CommilTirifcnalsvoo- ren, fullen ghemonftert worden, eodehetonder- houtidaer van opden voet als voor ghefcbrèven is, fai beginnen teloopen half en half, tot lafte Van haer Ho. Mog.tende van hare Vorftelijcke Doorluchtigheden, ende dan voorts worden gebracht in '( Stift ende de Steden van Ofnahrugge ende daer Omtretit, daeihet met onderlingh concert dienftigh fai ghevotiden wor- den. 1 ;i VI.
De vqorfzMilitie ftl worden gcfeguléert onder ïw Regimenten te paerdeendetfi/&* Regimenten te voet, ende fai yderRegiment tepierdebeftaeninKjfiiB- i/eri pserden, veerdeek in fit Compagnien i ende yder Regiment te voet in Aj/yiw voetknechten, ver- deelt inCompagnie!], ende fai yder Collonel te pa'ert ende te voet getraÖeert worden tegheos Wff» twintig Rijcxdaelders, ot drie hmdert^HàtiaBol· lants,per lopende maent,yder Lt.Collonêltótww/'ίβ Rijcxdaelders, of hmdeH guldene, endfi yder Mijoor tot tvieee» denighRijcxdaelders, of ü(hiiihsi\d^h ende de Quarticrmeefteri ende Provooften van de Re- gimenten te voet, te famen achtie» Rijcxdaelders, of vyf e» veerttgh guldens Hollan ts, ter inient over yder Regiment, des en fullen aen de felve geene^dere onkoften, het fy van Wagens, Karreri of pierden op de optochten of andcrfints gheleden ófgcdevalideert
VII.
woreen.
Ende fai voorts yder Regiment te paerde gereogMrt als vooren, tot (oldye trecfcen allelobpende maendm volgens de ordre ende beftellinghe van haer Ho. Mog· een fomme van vier duyftnt fivenhondtrtfe^""'*}'' fiigh iLijcxdaelders negen enfwmtighauyWsnKtniU·
niers, oi elf duyfent nege» htndert acht'mgMm^
gentienfiuyvers negen deniert Hollands, ende yder^- giment te voet ter loopende maent als vooren wet**!' Jent een hondert vier Rijcxdaelders vierfiup^" ' oj «« duyfent twee hondert tweeenfefiighgnUens, Hollandts, of nae proportie foo veel mm ais P/® te doene monfteringe de voorfz Regimenten Jwacec. in getale van paerden, of voetknechten fullen wvon den worden.
Ende fullen de penningen tot het voorfz re^^® onderhoudt ter concurrentie van die |
-ocr page 662-
|
Pcerden taàt.vier duyftnt Vort-knechten gerequi- M ce weten, een maent foks paratelijck te bcta- f tea dagc van yeder van d^ Vooffz te doene mon: £ηκ«» voorts yan tijdt tot,tijdt alle:
Innende niaenden ·, mitfgadera oqck tcn bchcwjïe v^n VCullonelJen,, Lt. Collpoelleh, endc Maioprs » Ouiilier-raecfteren , ende Provooften, ve» wegen ^Ed. Mog· by gocde wiiTelenj als bov^p precire ^den over ghemaeckt aenhare Vorftel. Doorl. de welcke dan voorts de particuliere betalinge iullcri ne- men col haren lafte, foodanigh'.dat haer Hoogh Mpg. flOTt van epnige Overften of andere hooga of iage Of- hciefen» Ruyteren ende Soldaten , over cenige wafi-: j^inge fuiieii tnogen acngefprouckcn worden, of dict voor by yemant converibel zya.
1X.
Ende wordt daer benevens oocjc van nu af aen ver- daen ende vaft geftclt, dat de voorfz Troepen by pro- vifiefullen onderhouden worden , ende by .een blij- ven, voor dep tijdt van wsr loopende maendel » te reeckenen van de daghen af van de cerile rcfp^i^ve raonfteringen, fchoon het gebeuren mochte, dat de redenen ende occafien quamen te cefleren, daer over de fclvi by een getrocken vzyn , daer vanhier naefal gtieyd: worden ; Ende dat dienvolgens de voorfz uyt- gheloofde Subfidien of Penningen van onderhoudt j oock voor een felven tijdt fullen moeten valt blijven > tot welckers prcftatie haer Ho. Mog. haer dan by defen obligeren.
'i.i . Ende in cas de gelegentheydt van tyden ende faec- ken fich foodanigh toe droege , dat het van aooden ware de felve Troepen langer als den voorfz tijdt van ïiffloopendc Maendon te moeten onderhouden * foo wordt de continuatie van dien oock vaft geftelt vah nu jf aen voor andere diergelijcke vier macnden j om op dinfclven voet ende op de ffclveverdcelingete wor- den onderhouden · ten waredegefamentlijckebooge ptrtyen , daer op ondertuflcben andets iquaemen te verdtigen. .<
. .u. XI. (1 ' .: . Het liil wederzyds ende met onderlinge comtnuni- cjtievryftaen, alle de voorfz Troepen fonder onder» icheyt ) feparaet ende te ghelij ck na geiegentheydt van tijdt te doen infpeéteren, ende te doen monflerén-t om van het getal der Ruy teren cndc. Knechten, oöck vin der felver raonlure en wapenen te konnen verfeec- l!ertiyn> ende fuJlen de hooge OiBcieren j Ritmee- liers ende Capiteynqn gehouden ayn ten allen tyden dter ontrent te obedieren len de ordie de welcke daer toe fulleo gegeven werden.
XII. .
Tot de voorfz Armée fai gevoecht worden een train van Artillerye, de wckke na de groote ende macht van de felvc foodanigh fai worden gcproportioneert, dat ditt toe fullen worden gebruyckt.
Ί
1 Mortiers. 6 Stucken vanó.pónt.
1 halve Cartouwea.. ao SuËken van 334 pont.
Kogels.
: <ioo. .ad. aooo. ad.
II.:
aia. Cent Kogels
ICO Centr. Granaden met fo
J^ veel Buskruyt als daer toe van noden is.
Tegens i pont Kogels i half pont Buskruyt gereec- kcnt . . . 10^ Centr. Buskruyt voor't Canon.
^P^ooo man yeder ζ pont gerekent. . ic6 Centr. Buskruys voor de Soldaten.
iinde teghens i pont kruyt , twee pont Loot • · . Centr. Loot of Mufquet-kcgels. |
recxr?'iDieigaoers roi ocianpge van ae npö£è tr^pte- menteh- v'aii dé Generiels^^rfocnen, dé;Ve),c^éÏo- ven dt Goliqìicfs van de Riginientcn ftìlÌen ^Mten aèngéiteltcflg'fbmycktTfbrtfenvalleJodM^ den acD'^hAc Vorfiel. Etodrl.bprtleri acht 'M^riiiìèghhò«dèft"-tn i^tlìj<xdaèld^fs flujvers,òÌ\t ìmiee entiùmiig Huy/ent tvtehÌMmJrìè t» fiiiig QuìdtH'é'^pttyvèrsì^ò\{iLrasgt\t, opcpòditìc dat de felvé daer tótcé Vin'alle nàrichtingeiulÌ^n^évryt iyn, gelijck^^hiervoor eckt gefeyf;!?;, ...
■ Xlil. ■ De vòoirfr Militie te Peerde ende te Vpèttódanigh geworven ende by een gëBriihtzynde, fullen dr'hop- ee ende lage Officieren, ocèk alle de Ruyteren ende Knechtfn nevens het doeii v^h demorficringcghc- biacht werden onder een folemnelen Eedr > by de welckeizy fullèn be'ooven gehcuw en getrouw té zynaen tare Vstfiel. Ooorl. en haer te laten ge hruy eken m alle cc~ cafien daer toe ty van wegen de felve fullen gefinden ende ge-emfhyeert tierden > met defen verjfatide, dat in cas het quam te geheuritt. dat dìe-vo,orJ?c.Troefeninhètgheheel ofte ten deele 7nochten gebracht iperden kinnen het territoir ofte op den eédemvaniaèr Uo. Mog. om aldaer Cuarni- feen te hü»dt.ni ïe ageren , ofte andtrfintstenghenieenen dienShgeiruytkiü-worden i lufulchn gevalle oock alle dè
'og
den Commijfaris j den nnelcken haer Ho. Mog. daer toeJiil· len "Willen ordonneren, ende dat ay aen dien Eedt fuUe» ver honden züm e!nde bleven, foo lange op denvoorfa Bodem ende tinne» het voorfx. terriioit gebruyckt verden, gelyck mede recifrequelijci in cai dat 't quam te gebeuren , dat haer Ho. Mog. Joudengeedt vinden een ghedeeite va» hare Militie te detajcheren > ende te doen conjungeren met de IvoorTroepen i ende dat met diegeconjungeerde Mili- tie Joude moeten^ierdengeageert bitinen het territoir ende op den Bodtm van hare Vorflel'^cke Ooorluchtigheden, pock de gedetacheerde Troepen van haer He Mog.Jiiltmge- houden zyn te doen denjeivin Eèdt, ten iehotve va» haer Forfiel. Doorl, ende dat aen dten Eedt fullen verbot/deit tÖÖ 4
eti O O R L O G H. Ά V^fer&'veertl^^ BoecL· 6^3
^ Endeoockdaer by fullèn werden gevoéchtj de noo* dige ende gcrequireerde hoogeende lagtOfficieren j als namentlijck : · ' ■ '
. 1 ctv tsnormbr·-: · ·ι7ί!:) G'r rr·:
ι Cöllom '■'"'«■ï Mejbdi·. - Γ α CajliMyAen;''"L'uytenanten. . ■ 4iStiick-Ìoht;kerè. Predicanten.- ' ' ' I. Vddt^WheerderitìetfécnVcldt-pale.- ^ ' a. VMyrwBrckéiinrtiüaerVölck. 4tConlfepelR - r
1 Bfligè^^teeeflief met'iBj'n Volck. " ■ ' i SpètöfdiermetfijiiVölck'.' ·- voi ovf·' I Sin-|thkstfljtfVelbfiï«-'-j!·· ■> •--"^'l-Jii'C··- I RaedtÀaeckcrihéi^ii Vtìlck. ^ "^rjnvjo, . . i Sadeittìàéckei-mélQn-Vbick.· ',·-^ a Weèhrbercyders; · α' Schefhi lilcl^èïs. '1 4 Stel^ieeftert. , ' -f
8o Handf-'laitigeis by 't lpàBbtt>ié wetfch i ^by èèft Cartouw, tode elck itufc^ Vijn' ii pontV!eiidè voot dereftbferckfliicki. "VJfMir.·::: i. : a ƒ ·.· £enigePronniers.>·^. •'-'^V
Laffbyt^maèckerslmethàef'Vbkk.\
■■■ j .oiüjavh» ·. ••Jimuirfirno...;
Ende fuHénhaer Vorftcl Ì)ocftÌ, van nü afacij i'Jrii- mers aenflónti na het ficjyferi tWfes, die^fïeitiidjgö doen i eh dié' Löödigeoiwes Ìléllèn, dài:alre W vxiÖrCï Arcillerjw, mk de Paerdth, Wagens, Kài rëiij eiidq andere ArtUl.efyie daei^'ïöè ghèrtquircertoock cö voorfz hoogé ende lage Offidifcrèn van den traió-Ji jr de handt zyii^ iii 't Stift óf in (ilé' ^ad.van Ofi^iri^^'qm]" |
Wr-
-ocr page 663-
644 S A Κ E jSÌ van S Τ A E Τ
|
ende yi^ven, foolangenfopdenvoerfiiteTrttoìrge- _ bruyckt vorden.
XIV.
Hct oppcr-gefach ende commandemcnt van defe Troepen , fai zijn ende blijven aen de Perfoonen van hare Vorftel· Dooil. ende fullcn haere Votftelijcke Doorlucht ighcden beloovenende aennemen, gelijcit de feive belooven ende aennemen bydeien, datzy alle de fel ve Troepen geduyrende den ty dt etide de oc- cafiea van defeconventieagercnde,!p.recifeenftric« telijck daer toe fullen houden, dat zy met alle gehoor- faemheyc ende ghetrouwigheydc in alle voorvallende occa^en, haer iullen laten gebtuycken fonder onder- fcheyc, foo wel infaecbenendeghelegentheden , de welcke het intereft ende het beften van haer Ho. Mog. conccrneren > als die het jntereft ende het beften con- cerneren van haere Vorftelücke Doorl. ende fai de funaie van Generaci van de ielve Troepen onder hare Vorftel. Doorl. bekleedt werden by den Heere George Fretieritk, Grave van Waldeck, Piedrnmt» ende Cuy- lenhurgh, de welcke vati den beginne aen, en ftracx aae de gedane monfteringe den ΒβΛ van ghetrouwig- heyc fai af-leggen, aen haer Vorftel. Doorl. ende oock ten behoeve van haer Ho. Mog. in handen van den Commifliris by de fel ve daer toe te nomineren, ende fullen dan voorts alle militaire adien alvooren moe- ten beleyt ende geadjufteert werden, met tta gemeen concert tuflchen haer Ho. Mog. ende haere Vorftel. Doorl. of den geenen de welcke haer Ho. Mog. daer toe iullen willen volmachtigen , ende oock met defe cxpreflè conditie, dat in cas de voorfz Troepen fou- den moeten ghebruyckt werden om te ageren tot de- fenfie van de Steden ende Landen aen bacr Ho. Mog. competérende, ofte met derfelver Guarnifoenen be- fet, in fulcken gevalle de opinienendefentimenten van haer Ho. Mog. ende van der felver volmachtighe- den ten beften van haere Steden ende Landen fullen gevolght werden, ende,omtrent die deliberatien pre- valeren, ende wederom dat de opinien ende fentimen- len van haer Vorftel. Doorl. fullen praevaleren en ge- volght werden in alle voorvallen de welcke fullen con- cerneren de defenfie' van de Steden ende Landen vtn hare Vorftel. Doorl. des is oock expreilelijck verftaen > dat wanneer de voorfz Troepen in 'c gheheel of ten deele feude komen te ageren op den Bodem ende in het territoir van haer Hoogh Mog. het voorfz opper- commandement in het geven van 't wferdt, ende in alle andere generale orires, wel fai blijven aen haer Vorftel. Doorl. foo wanneer de felve in perfooB de voorfz Troepen fullen willen commanderen , maer ais hare Vorftel. Doorl. in perfoon het voorfz opper- commando niet en fullen willen exerceren, dat het opper-gefach in *t geven van het weerden in alle an- dere generale ordres, dan fai Zyn by den Generaci van de Troepen vah hàer Ho. Mog. mits dat dien Gene- rael over haer Ho. Mog. Troepen te employeren heb- ben CommiiTie ende authoriteyt om de felve en cAi/ recommanderen.
XV.
Ende dewyle het ooghmerck van de bovengemelde hooge partyen niet en is met defc geworven Troepen eenigerhande ofFenfie tegeven aen eenighe Vorften, Koninghen, of Potentaten, maer alleen om met de fel ve voor te komen ende tegen te gaen de quadedef- feinen de welcke den "BiJfchofvenUmfier, ende des felfs Adherciiten mogen hebben onderleyd ende voor ghenomen teghtns de Staten, Landen ende Luyden van de ghefamentlijcke hooge partyen, of vaneenen van de felve of teghen de Steden ofte Sterckten met hare Guarnifoen befet: Soo is expreflèlijck by defen gheconditioneert, dat oock de felve Troepen niet en fullen worden gebruycktalsbyfoodanigeoccafie, de welcke den genielten m^chop of fijne Adherentende voorfz quaede defleinen mochte ondernemen by exe- cutic ende feytelijcke aggreilie in't werck te ftellen, ende overfuicksde voorfz Staten, Landen, en Luy- den , ende befette Sterckte, ofte Stéden vyandlijck te attacqucren in welcken gevalle de felVe niet alleen tot ghemecne ende particuliere defenfie, maer oock tot |
oflfenfié ende afbrtuck foodanigh fullen moeten «,nr .r den ge- etnployeert, als met gemeen concert ende f/ή gemeenen dicnft fai bevonden worden noodigtefiin ~—' endetebehooren, met dien verftande, datincas
foodanigen feytelijckheydt tegens haer Ho. Mo» Z"
derhomen haer Vorftel. Doorl. fullen ghehoudenüi
op de aenmaninge ende fommatie van haer Ho
los te breeckcn ende te ageren, niet alleen als devoorfe vhr duyfent Peerden, ende«f^iVoet-knech ten, volkomentlijck gheworven endegecompletaft fullen zijn, maer oock van den beginne aen met die Peerden, ende Wwi/x^/èwVoet-knech- ten, de welcke nu albereyts by de handt zyn, ende die van tijdt tot tijdt noch tot fiippletie daer by fullen ehe- worven worden. i ^
XVL
Ende fai in fulcken geval verders getracht worden
om met gelijck concert als vooren, oockalleafbreuck te doen , ende fchade toe te brengen aen den voorn Biflchop ende des felfj Adherenten, eöck aen der fel- ver Staten, Landen, Luyden, Steden, ende Sterck- ten , ende byfonderlijck om haere platte Landen te brengen onder goede contributie, ende by middel van dien te vervallen een goedt gedeelte van die onkofttn, de welcke over het onderhoudt van de voorfz Troepen moeten gedragen worden.
I XVn. f
Ende gheconfidereert dat deoccafievandevooifz contributien ende van den ophef van dienin'tStifc van Munfier, van de zyde van hare Vorftel, Doorl. teu refpeöe van de fituatie eode limiten van bare Vorfleo- dommeu ende Landen veel bequamerfchijntalswcl van de zyde van haer Ho' Mog. ende dat oock over dea ophef van dien eenigedifficulteyten endeverlbhillen mochten ontftaen, daer van het beter ware deoccafie van den beginne te voorkomen : Soo is bydereoock vergeleecken ende verftaen, dat diegeMecte/rih' tie, met de epkomften ende profijten van dien > ful- len gelaten worden ende blijven onder bet beleydtvan hare Vorftel. ι Doorl. om de felve foodanigh te dirige- ren , als hare Vorftel. Doorl. meeft fullcn geraden vin- den, met dien verftande, dat van den aenvanghif van de felve» ende foo ras die fullen wefenuytghe- (chreven daer mede fullcn komen te cefièretidelulve laften van foodanigen onderhoudt als hare Ho. Mog. by voorige Artijckelen ten behoeve van pwteinjfent Ruyteren, ende Knechten ; Mitfgadere
voorde hooge Officieren, Artillerye ende andere on- koften van den Oorloge hebben aen ghenomen ie& hare Vorftel. Doorl. te remitteren, ten ware hare Vor- ftel. Doorl. liever hadden van nu af aen alle deon- koften van de Artillerye, en van den train hier voor Artijckel /aiw^ghefpecificeert; mitfgideiï oock de hpoge militaire tratìementen van de GenerielsPer- fopnen boven de voorfz CoUonels van de Regimen- ten in de optochten en expeditie te gebruyckén, daer tegens tot hare particulieren lafte te verforgenendete
furneren, fonder eenighe belaftinge ofte befwaervan
haer Ho. Mog. in welcken gevalle haer Ho. Mog. van het maendtlijck furniflèment van de acht duf/ent Mge»
van den beginne aen fullen ontlaft ende ontheven blij- ven, ende fullen haere Vorftel. Doorl. bybet/luyten
van het tegenwoordige inftrument, haer op ö« alter- native gehouden wefen te verklaren.
XVIIL ^ .
Indien oock by verloop van tijt mochte bevonden
werden, dat de voorfz vier duyfent Ruytersen acbt ίψ fent voet-knechten niet volkomentlijck beftant en wa- ren om den Biflchop van Munfier fin des felfo Adheren- ten te brengen tot een afftant van hare vyandOijcBe^ greifien, en vervolgens tot een redelijcken Vrede, loo
fullen de felve met gemeen concert verdas verme^
dert en vergroot werden op of
Ruyters en vpet.knechten, of tot foodanigen getal als men fai meenen tot bereyckinge νω ίοο law caìren ooghmerck noodigh ende convenabel |
-ocr page 664-
|
XIX.
Defe voorfz vier duyfent paerden ende acht duyfent ' vnet-kne'^''^™ zijnde volkomentlijck geworven nde gecom pleteert, fai haer Ho, Mog. vry ftaen een ^Meelte van dien tot duyfent paerden ende tweeduy- frti voetknechten over te nemen in haren particulie- rM dienft» ende tot particuliere defenfie van hare Vor- ftel Doorl. gehouden Z,ijn defelve paerden ende voet- knechten onder hare Regimenten ende Hooge OfB- cieren tot dien byzonderen dienft te laten over-gaen, nochtans met defcn verftande, dat haere Ho. Mog, fullen gehouden zijn vier waecken te vooren haere Vorftel'jcke Doorl. daer van te adverteren, ende te eelücke te furneren foo veel penningen als tot fuppletie van die Troupen ten felven ghetale fai gerequireert liin, op den voet van wfriigi-Rijcxdaelders voor ye- der paert, ende v^nacht Rijcxdaelders voor yder voet- knecht, als hier vooren is ter neder geftelt, ende ful- len in fulcken gevalle haer Vorftel. Doorl. geobligeert werden, aenftonts met dat werf-gelt, die Troupen weder te fuppleren, omme naer gedane monfteringe die Troupen wéder ten behoorlijcken plaetfe gebracht, de felve oock weder te doen flellen onder dat gemeene onderhout van laften,gelijck die gedetafcheerde Trou- pen te vooren geweeft waren, met defen verftande, dit de Compagnie van fuppletie ten halven gecomple- teert zijnde op aenmaninge van hare Vorftel. Doorl. fullen werden gemonfterc, ende de betalinge van de Soldyevan dendagh af van die voorfz monfteringe fai beginnen te loopen tot gemeene lafte, ende dan voorts van den tydt af van de volkomens complcte- tinge, ende de finale rtionftcringe, dewelcke daer op fai moeten volgen, ten ware haer Hoogh Mog. beter dichten van nu af aen by het fluyten endeteeckenen vandcien haer te verklaren, dat boven dc vcwrfz twee paerden, ende vier duyfent voetknechten de welcke volghens den teneur van het werde Artijckel noch ftaen, gelicht te worden, hare Vofteiijcke Doorl. foudeverfoeht werden duyfent Paerden,ende fmee duy- /(irfvoet-knechten tot particulieren dienfte van haer Bo. Mog. ende daer benevens op den voet ende pro- portie als vooren paratelijck dede furneren de noodige wetf-gelden; in welcken gevallehare Vorftel. Doorl. fullen gehouden zij ti, de voorfz lichtigc van duyfent Paerden ende twee duyfent voet - knechten op den vöet alsvooren, ten behoeve ende tot particuliere dienfte van haer Ho. Mog. voort te fetten , onder conditie van tnonfteringe énde betalinge als vooren, ende fai daer mede het ewiïi Lidt Van dit Articul, fprekende van het overdoen van durfeut Paerden ende tmeduy' /mi voetknechtén , dan komen te vervallen. · :--·. - . ΓΙ.·; τ.. . XXiV üi-:·. ..^v,:.,;,·^ Ende gelijck hetooghm'erok VanJefe Üchtingé van Troupen endevah de bov& •^ gecöiiferteerdö-Aftijci keknilléehdaei heenengaet ? oBS-de wederzijtsfitaT ten, Landen j Luyden, Steden tìtìde Stercktcn té^ ghen alle gewei? te protegeren èndé te maintön'erini mde in tas<^higé vyandtlijekeri aanval van'rfen Bifi fchopvanMünfter endedeflëlfs Adherenten> <tcfel3 ve foo làftgé Éftde foodanigh tei geÜruyckeii totfdat
die tot reden gébracht endi&hööfeb^einette Partyeniib eea geruften ftant herftelt worden^ti^Za iswol«3ff>reffe bydefenoock verfproocken öhdêgebonVenlrièfl/i dat |cene van hen felven 'en fai· vry ftaen mecgemaldcri Biflchofi -«nde deflclfe adherentistii te handelen, te ver- ie acctrderen Λ ofte eenigh-'triaêidet vawVrede, Montcf Treves ,· te fluytert i tbn zy met vOÓrgaende communicàtié Van: de andere hooge Partyen j endé dan noch ioodanighj dat de felve expreflclijckdaer by
worden geihcludeert. νί.Μ .b iar: t -^iiirisi.tii
'■■■■'> ■'· XiXl-pvnïJ:ra ; irjfiib
Ende fat tufTchen hooghgetneldépartyen endeituf-i. fchén oock konnen overleèhtteflde^confentóftrt W den, wat Vérdere middelen CGPönderlinge geraftheyc ende fecutiteyt by oaedere AUiwitiiè ènde veibinw:; niiTen fouden konneft vuerderf uytgevondcii..^iti ji) i;)xii Alle welcke poinóten ende Artijckclenihier;vòof «fhaelttcn wederzyden tef goedcï trouwen'cndé on·· vcrbreeckeliick fullen onderhouden werden ende |
teerden van haer Ho. Mog. ter eenre, endeby den Heere George Friederick j Grave tot Waldeck, Piemónt >· ende Kuylmburgh, op het goedt vinden van hare Vor^ ftelijcke Doorl. ten anderen zyde, met hsnt ende Ze- ghel beveftight : Ende fullen dé Ratificatie daer op binnen den tydt van een Maent, ofte eerder, is 't doenlijck, by wederzyts hooge Partyen In beftendige ende behoorlijcke forme werden uytgebracht ende uytgeWiffelt. Gedaen in den den Sep-
tember , Annofi/lien hondert vyfen f'figh.
( L. S.) Georg Frìd. Gru'tìe tot Wnìdich L.S.) G. van Braeckel. L.S.) J.deMerode. L.S.) J. de Wit. L.S.) Nicolae!Stavcnis. L.s) G.vanHo/ck. L.Si) E. vanBootfaa. [L.S.] U-.Royer, L S ) H.Gockinga.
L. Pteterde Boetzelaeré" d'Afferei.
L.s/) J.-tìanVirybergen. L. S.) H, V Heverningh.
Ζ i.
^c ïlcfcen (6cDrp«i£ctb0 Istntcn bnn ZUtpheii fcftjebrn öni drie en twintighften , of 5P ΐΒίΙ boaj Öc?
feil Doo?Daece<i5ccominitteccbe inl)aeri|D03& jIBog. ©croaDfi'inaeörtbbcn boe» oijmen / Dat 3P bc| <©nacé tier^quota ban bcfomniabail twaelf hondert duyfenÉ guIöfii«S tot lieljtinse ban eenige niaibJcalDccept^gei cefojmcfibe i€touprii / fn bncen geltic ten (itomptoitó ban ben ©ntfangec «föenccaeï Doubleth niet ben eccs ficn foube fotimccen; foö mocrtrc 5P ccftteCnu tot ïjaec groot Icettoefenfcggcn/ batjp bpbefcDjocbiglji conjunrtucebantijDcngcenc Dcminfieapïjatentie fa® gén eenige penningen nat Dm Htige te ftojiiirn obecs fcéngen/ alfooöetmcerentfecl ban, öaEr<i52affffftapi albccepbt? t'eetteniacl toa» itrruinecct / cnbe ba» 'tobecigebinnen toepnigft-bagm 'tfelbc fidtjttcbprg
al/ fpnbec. reflfìentie grafcccbe/. toaec bttoj aUe iiif kuoonbet·^ ban 't platte 3tanbt berliemit / eiibc b)C pen.^ ningen baec toe boo? befen 6p rcH grtijacfif / 'rt^i tot W noobige befecten ban baèc if ^tiftcatic-toerjc&rn a"
lie^et!WéléveItupt Zlirphên nfiet ScïommiaiitjifeiK öKprnij cnbèvijf·*
tigh
be toacen gc-ctnplopcert Viw IJCt.^aficel BbrcütoX® ^tabt liòchum, ïjet Wildënborgh ^pet^^n^^ ίί/ΐο"
K^pel, iuacen alcrcbe fi^eriijtnen/ cnbé'toifcpitii jö™/ beletgdöoaben/· /aebeni^pantontfacB ni'rilètbàgei lijcic boojbe©do?tenban Zutphéri cHbe DdestAi^ijiitt acppet / fïcccfté^actpen teRomeiitÌiOopeji/cnbc^dflipbarstt "ρ öm bonbejafcehétnael tenipnécenofniebefrefpcn; ^atf s!'', ,„ ben acAiijebt! bic baec conboni befpeuctbiirtt/bJa^ «ηο- met geen pennen te befelmibcn / enfoubni in befe aen^ men. fiaenbéS®intcï/ DupfenDeri.bajiiiiefifÈijett^rt öpn= » òec mbtonfiirbfli/ ja fÌiMitteb?^ffn DatMbiitit0 ,
ptaqHrtfh. 53at itfifttóRètf öb^ ,fiilt)c ijaec ï^.· öji'^f gcbienfligMe brtroecBf n/Dat bét felì bec goeSegeWcfte mocStewnSieir bah bostel?biijttiact cnbe ttibiHen betfl®oianiii7 tot bat sÖ tbcbefcohÏ Dooi iinlpe begnaém mcgen^cmacltìfii tooji ben {jaer iohtingcnt neffeii^ janbtte ^joöffiéitn.M te bjengetti 7 toaec toe bjiniirt Totiben nadaiw ' tiHé-be^ boiren aen teioenben / rtiaer toaciii beitonimiett / bat haer cfceDft iti befe gebaeclHcftettjben/ alfe'ptoatbèri jVoacSMfoUbe: -
i©lë bainZtitphenfclj|cbenbanDen fevèn'fcïi tWiH'· tìghftéiiV bat bett©pani:bfe'ê>tabtDeuticóiföribet ertiigéïeiUPtlc liabbe(ngehotnrti/natìàt#,Lòchuirt tutn.
met etf hoiidett, Borcélo^'ltifet vyf hrttiöèit / 'Wil·;
en O OR LOG Η ^tVijf-en^vÈèrüghfiéBoècL 645
tot meerder vaftigheyt van dien,iijn hier tweé gelijck- « luydende Iriflrumentcn gemaeckt, en by de Gedépu- - |
-ocr page 665-
6- S A Κ E Ν van ^S Τ A E Τ
|
lóóf. tigh^ol&aten/ om foobedtioenlöcftlie^ttoopctóte
_1. fieupttn/ eniie ömBpanbt tccfcognofceccn. 53en
«ttie toclchen Dan fijne eFPeöitic iuen niojgöen alöaectec rtlïm» ©etflabfciiifle capuojt geöaen BabDt/ aï^t)atfipon= ftiS tttntLochembErlIacnDe (öoehjelabufpf) öp ofte op lebttt Ijet i^up^ Ncttelborft &aec te ontbouüen / twintigh à ttgen öE dertigh ©pant^ 25£upt-aangec^ / Daec op goet)tBe= spant. bonbenDaiïöc Dc^oIDaten een bpsonbften toegb te ifltenmflBen/ otnDefeftjeDenpa^ afte fnijöeii; Dat i)P Wcievelc nift fijnöuptcccn boo? be2Ö|ugge een tuepnigl) boo; Netcelhorft getencontceect gabbe een ineeni&te ban be^ ©pant^öuptecen ofte ?Cbaniu= ciecö: &cp be^attgen ban malftanbecen geen ftens nifleöebben/ mooiftcafuelijcfteenbecIepScyn be een toitten j®eu^boccft op ben ijoet ) botrenbe / bat onfeSuptccenbecfiaenbeBet ©pant tejtjn/ baec op aengebancnenbefclbeobecbe25?u0ge gejaeoDt öab= ben : ^at obec be 23^igge eai gcootec tcop Bpanbt^ Öupteten ijabben bebonbcn / betaeïcftejp op be blucljt geflagen/ een nieenigljte tee nebec gefcijoten : becs fcljepbe obfc ï)al^ rn ijooft in De 25eeclie gejaegt / vyf a fes (©eüangrn^beBortien/ enbe twintig ©pant^ paec= ben mebe binnen gebjacöt Dabben. <!3at jp niet bQe= ten Boe (ieceft be ©pant toa^ / en Ijoorenbe op 't ïjup^ Nctteihorftbcfarconiraclcoecen/ baec napjefumeeci ben bat baec eenige Compagnicn te boet moefien toe- fen/bat 5pbec[)alben te cuggegetebm/ enbe albaec bejegent Babben Die vyftigh ^olDaten ( betoeltlu Baec niet hennenbe / eenen «uptf c ban Baec met een feBoot bootlöcfi getoont Bcbfaen/ fonbccbatanbecfïnt^aen befejijbe eenigBeoebleben/ en allecnlijcft drie à vier Quptccengequctfljon. ^e boojnaemflc bec geban- geii^ffcpbe te iijn een CapitepnEuptenant ban een <Dbec(ienbec©ia3onbec^/ genaemt Cuftrijn, enbe beclilaecbe bat baec beBalben B^t boetboich geVoeefl toacenvijfCompagnirn tepaecbe/ toacc onbrc drie Compagnien ^jagonbec^/ Bo^toel anbece (0eban:: gen^Bct^S'tal tot op feven Compagnie begcooteben. Öpt eenige CBactec^ ban gemette CapitepnEuptCi nantp^ftimeecben bat B^bia^ een Brabander, enbe contefieecbe feecheclijcl^ lat fijn Compagnie in be ^paenfcBe jSeDerlanben tot Boxmeer,gctoo?ben/enbe ban Den ;&tBoIti^ ban Gelder fijn aencit^-gelbecen getcbthenBabbe. ,
5Bi(-. ©ittiiegen en twintighften jijnbe tecBétgabccini fcöopot'gc gececapituleect/ Boe bat benSSiffcBopbanlWun- fter onöecnomen Baobe met een confibecable iücijg^ ""«"iJt ©panbtljjcöec toijfe te inbabecen becfeBepbe fcensMi, ,i>tebeij/paetfenenbeaanben/ gelcgBen onbecBet fonbetain enbe inbubitabel cefojt ban Defcn^taet/ ijebbehti? pnbec anbecen Bit ^tebcUen Enfchede, je* legen inlié Twent onbec be pjobincie ban O ver-Yflci, ent^ atibèix plaetfen / Doen upt plunbecen rnbe beco^ ben/ ooiftfelfpinpafoongeoccupeect De^tabtOI- ί deozecl, mcDe geBootenbc onbec De gemelte cicbanOvcr-Yflel.
^^ benhegencBtwintighAenSeptember nae beli^ üecatie goeDtgcbonben te becfoetften Denittaebtban ^tate/DalBaec a^n aïïe be <t5oubecneuc^ en ^tw ... „„- manbeuc^ ban De ccfpcftiöc ^teben enbe ίcimtiec- fiihtrpt. plaetfen ban Defen^lttaet/ toUDen aenfcBjpb^ enDe o^Donnecen/ Dat naeDemael Dengenmbpn^^cBop Bern al^eënopenbaecbpant ban Defm^itaet/ Doo; alle atténbanBoflflitept bipft gebjagBehAi^pben ban ae^cften bp cetojfle^tcgBen^ Den meecgeraelten 2eifTcBbpEnDebefrdfê®cöupen/ mitfsaDré^tìnben cnbÉ aupben fuilen BebÏen te agecen enbe atfeacteó ban Bofiilitept enbebpantfcBap te plegen/soocb alfe mogelijehe afbjencft te Doen/ infulcfiecbo^en/al^ i)acel|o.J!©oa.tegen^ Baceopenbace©panben naec 'tÖfcBtban<©ojlone getoooniSijn te Dom/ ^iBenbe ^Bctgeencboeiftig/ mföé ftcnnifTe aegeben toe» i!P,a?öeei^ccnBace Jgapoa. ^iD^at^tcbetite ©elDe ; tnitfa^sS aen^twce©iin^^urits., ten bat ÖÊ feibe met enbe neben^ be ma^ im 't Màtìtit/oocft ten fïnc βφ booten gebben te aaecens Q|>e^i^DaecbanmeDe notificatie gebaen een^ïee« ren staten banOegefamenttHcitei>|obintien} mit^ sabcc^ am afle De Miflo;^ ban Dct«ntetbuiL· |
ten^3Lant^/ om te ficccfien tot bfcfelbetctfntrtiHf naecic&tinoBe. €nbe tuiecDni bel^cereniösZ hai; Flodrof, johan de With, enbe Pieterfon, bcrfothf /
om befe Baec to. B^og. iïefoïutie communicatTte geben aen allei|eecen nptöeemfcöe IBiniftctóeihitt cefitiecenbc.
33e anttooojDe aen ben SSifTcBop lupbt al^ bolgt : HoogiiratrJige νοτβ mHeere.
UVorftclijcke Doorluchtigheydts Miflive te, fchrcvcn tot Lutgersiurgh den vetriitné» defes is ons door deffelfs Trompetter wel bch»ndÌK 'L endc hebt)en d»er uyt feer ongheerne vernomen de klachten over de onverdiende vyaedtfchap .fikimp ndt ί®,,'^ fchade. die U Vorftelijcke Doorluchtighcyt van dcfcn
^------------------, - , ,, " w-vandcfcn
Staec feght ontfangcn te hebben, ende die de felve goet gevonden hadde, ons ten over vloet, endc om alle vol- doens wille te reprcfenteren, cn bekent te rnjken op dat vafte ende Vrunt-nabuyrlijcke vertrouwen , dat
wy tot vermijdinge van alle onheylen, verwydeiingen> ende ongemacken die daer uyt fouden konnenoat- ftaen, bewogen fouden werden, om foodanigen prom- pten ordre te ftelleo, ende die voorfieningetedoen, tencyndedat aen de felvc terilene ende fonder tijdt- verlies, over ende ter lake van de voorfz vjandtftht^, fchimpendefchede, behooriijckefatisfaélic, rcftitutie, ende voor het toekomende, foude moghen wederva- ren, ende hem dies aeogaendc onfefavorablevcfkli- ringe fonder uytftel, door den voorfi Trompetter toe. gelonden werden, ofte dat «nderfints u Vorltel. Doorl. ontfchuldigh wilde zijn aeii de onheylen, verwyderin- gen, ende onge macken, die daer uyt onvermydelijck ftonden te volgen, aengefien de felve aen fijne Militie bereyts ordre hadde gegeven, omme ten fine als voe- ren te iigeren, ende alhoewel wy de voorfzMiffire, doorgaens niet anders en hebben konnenaenfieo, als ec η Manifefi e» Dejy van Oorloge > foo hebben wy edi- ter tot eenpreuve van onfe moderatieendeoprechte genegentheyt, om niet alleen met het gantfche Rtmfe R ijck, ende alle de Leden van dien, nemaer oock met U Voiftel. Doori.in'tbyzonder, in goede vertrou- welijckevrundtfchap ende correfpondentietelevenj na gehouden deliberatie goedt gevonden de ièlve mits· defcn bekent te maken, dat wy de voorfz Miffive, als behelzende veele ende verfcheyden Politi ven en poin- ten waer van de (aken niet alleen in de naei^verlede Iir ren, maerfommigevandienal over de "Piirtijfi ende meerder laren; jae eenighe boven alle Memorie vao menlchen voorgevallen zijn, hebboo doeoiiellealo handen van 'eenighe Heercn Gedeputeerden uw het middel van Vergileringe, initfgaders vandenRiedC van State defer Vereenighde Neidcrlandoi, om tevi- fïteren, examineren , dc Retroaffa in de voot&ùe(±e g;evallen, nae tefien^ ende een Concept vanrelcrip- tie ten fpoedighften op het Papier te breng», omtm
faöie, reftitutie ende verfeeckering^ivoprhettoe· komende, foo beeft doenlijck, toegeioadeaiew^ den, fulcxdatwyoosteg,e»woordigbiiietettf»^«^ liieo in «»e particulier of gedrcumftaatieert D^ ran dePoinétenbyde voorfz MiiEveoBitelafie^ leyt » tnaeralleenlijck io het voorbygaen tot-i»^'" chargeaenroeren, datwy ingoede confcientie ton- nen feggen, ons onbewuft te zijn,dat oyt of ae» "
Vorftel. Doorl, of deflêlfsonderhoorigelfindeoende
Luyden eenigen Oorlogh ofte vyandtlchap w delen Steet aengedaen is, ofte dat wy intentie foudea gehadthebben, om defelreeenigefctop oftei^- de aen te doen 5 maerw^U datwy iedenvome«n
jate, ile wanneer door U VorftdijdteI>»". Wape- ntuAcDey/er-Scluttu iaOeff-FrùfimtbayV!aS}nl^^ njiniÉaendeiwriii/fgel^en, ' |
-ocr page 666-
en OORLOG Η. 'tV^fén-'veèrtighficÈoecL· és^l
|
ibn aen defe Vereenigbde Nederlanden foodanigh ge- atBcheert, dat het bjr nae voor een Frontier van dtfen Stalt moet aengefien ende gereeckent worden; in diervoegen eock» dac het voornoemde Landtfchap, aend'eene zyde in alle occurentien by ons is geprote- «eertj ende defen Staet aen d'andere zyde van het fcl- ve Landtfchap d'arbitrage over de difièrenten tuflchen Jen Graeffchappe ende Stenden ontftaendc> gedefe- reert is geworden > gelijck ü Vorllel. Doorluchtig- hcydt enhetgantfchcRoomfcheRijckkennelijckis :
lijnde daer en boven oock het gemeene Landtfchap, 't welckdoor de Wapenen van U Vorftel. Doorluch- tigheyt in voegen als vooren> wasgeinvadeert, albe- reyts ons onderpant ende gehipotequeerttot verfeec- keringe van verfcheydeCapitalen, ende grootefom- men van penningen by ons, foo aen den Grave, alh aendeStenden van dien verftreckt: fulcx dat wy in goeden gemoede niet konden afwefen het mcergemel- SeLantfcbapvan die te helpen bevrydenj als
konnende ( onfes oordeels ) van efpreste niet vry ge- fproken worden, dat wylen den Vorft van OoHvrief- Untàoot de continuatie van executie in fijn Lant,ende totlafte van fijn Onderdanen bezwaert bleef, nae de redane reële oblatie van degelden diealleenlijckuyt den fioofde van den Vorft van VtchtenHeyn verfche- (icn zijnde, konde gevordert werden ; zijnde in alle manieren vreemt, Jat U Vorftel. Doorl. authorifatie cnJelaft gelaten hadde, om de voorfz penningen by executie van de Pachters ende Huyslieden in Ooii- uruflmtif te halen, haer onder miltaire bedreyginge fommerende binnen een raiaent te komen betalen in kOiiltr-Schens voornoemt; ende alhoewel de volle fomme van penningen ( die men alfoo by militaire executie in vorderde) voor de expiratie van den ge- preligeerden tijdt, onder anderen mede ter plaetfe ge- rechtelijck was geoSèreert geworden ; Soo hadde ech- ter de geauthorifeerde van Ü Vorftel. Doorluchtigheyt verklaert, niet gelaft te wefen , om de voorfz aengebo- de Penningen te aenvaerden, veel min om daer op de begonnen executie te laten varen, ende de Volckeren uyt de voorfz Deyler-Schens te laten trecken. In voe- gen dat men het geldt by bezwaerlijcke executie, tot verderf van Landt ende Luyden wilden invorderen, ende weygerigh was het felve vriteïlligh geoffertert weidende te accepteren, ende dat onaengefien iooda- nigeeitow de executie bleef continueren, ende het Wpprehendeerde, namentlijck de Deyltr-Schans ht- fitten, alfoo nae Rechten notoir is, obìatione pignus βνί. Dit hebben -wy nodigh geacht alhier wytJoopi- ger,alswy voordele reyfe voorgenomen hadden, al· lioewelkortelijck te recapituleren, nademael doch de opgemeide klachten van U Vorftel. Doorluchtigheyt meeft fchynen voor te komen uyt hetgheene inden voorleden Jare voor de Deyler-Schans voorgevallen is, daer inne wy geen andere intentie gehad hebben, als om het Graeffchap van Ooflvrieflant teghens alle op- preffien ende invafien te protegeren, en in fpecie oock de voorfz Deyler-Schans, aen ons by den gemelden Vorft van Οοβνήβ/Ιαηΐ voor feer confiderable fommen Van Penningen onderpant teverfekeren, fonder daer mede voor gehadt teheben , om aen U Vorftel. Door- iuchtigheyts Perfoon eenige de minfte fihimp ofte aen deCTelfs onderhoorige Landen ende Onderzaten eenl- &fihade toe te brengen. Wel is waer, dat ons Leger n»er paflige over een hoeck van U Vorftel. Doorl. Linden heeft moeten nemen ; Dan wy konnen oock metwaerheydt feggen, dat wy noytordregegheven hebben, om aldaer eenige hoftiUteyt te plegen, of de ingezetenen eenigen overlaft aen te doen; maerter •^^nfrafie, den Generaci over onfe Troupen, wel ex- |
yemant gedaen foude worden, opp^se van l^fpraffe ; j (fgy,
het weJck hy oock, foo veel ais in diergelijcke gele· __^
gentheden mogelijck en dosnlijck ii,, naegekomen hecft,endederhalvenoockbovenandereitràfifetcgen4 eenige culpablen geoefFent, eenRuyter metterdoot iii het gelicht van het gantfche Leger heeft doen ftraf · fen, geJijckhy ons by deflelfsMiflive van den /èvei» en tvintighSten lunü des voorleden Jaeri, tot betuy-
ginge dat hy in defen onfe oprechte intentie ende fijn laftexailelijck achter vofght hadde, heeft genotificeert. U Vorftel. Doorl. weet nae fijne grooteervarentheyc
feerwel, hoedatdeMarfchvan Legers dooryemants Landt gtmeeniyck al eenige engelegentheden nae ficti fleept, maer dat diergelijcke exceflèn by de onfcn fou- den wefen gecommitteert, als de felve in fijne Mif- five vermeit, konnen wy om de voorfz redenen ons bezwaerlijck inbeelden, veel eerimaginerenpretex- ten te zijn, om aen deffelfs voorgenomen deffeinen eenige couleur te geven. Immers ende in allen gevalle by aldien daer inne tegens onfe intentie gedaen moch. te wefen, zoo ioude daer over intijts, ende niet naer het verloop van by na anderhalf Jaer reparatie met ver· goedinge van fchade verzocht hebben moeten wor- den , die nochtans ons, na het oordcel van onpartydi* gen, eer foude hebben toegekomen, terfaecke van de koften daer toe wy geprovoceert ende geneceffiteert zijn geweeft, als hebbende een Lf gcr op de been moe- ten brengen, om ons pant de Oeyler·Schans machtigh te worden, als wel aen U Voritel. Doorl. de welcke daer inne onfe moderatie heeft konnen vernemen, van dac wy de middelen doenmaels noch in de handt heb- bende , om refufie der voornoemde gedane koften in deiTelfs Landen te gaen foecken, fulcx niet en hebben willen doen, maer aenftonts onfe Troupen wederom
upen V
nae hare voorigeGuarnizoenengezonden, behalven . Doorluchtigheydt felfii kan getuygen » hoeverre wy vervreemt zijn van yemant overlaft te doen, ofte het fijne te onthouden, ten opfichte van de cmplat/ance in der 6ecke van Bevergatrden. in def- felfs reguart gepleeght , derhalven ons te vreemder voor ghekomen is, 't gunt dèfelre is ghewaghende
van de faecke van Ber culo ^ in allen fchyn, als of wy de lijckheyt hem met gewek (ouden onthou- den , daer nochtans kennelijck is, dat den Heere Gra-
ve van Stierum door den competenten Rechter Wet- telijck in de pofleilie van de felf e Heeiiijckheyt isge- immitteert, ende datwy by onfe aenichryvinge van den feventienden lunii des voorleden Jaers nergens an- ders toe hebben getendeert, als dat U Vorftel. Door- luchtigheyt foude willen ordre ftellen, tot betalinge van 't geene de felve aen den Grave van Stierum deiig- deiijck fchuldigh wts, in confbrmité van· de Senten- tien by den Hove van Gelderlandt meCadjundie van eenige Heeren Raden uyt andere confiderable Hoven vanluftitie, indzlixenfiftienhondertdirtten, fefiie» hondert vyfiien, en fiiiien handert twee en tnintig , re- foeótive gewefen, niet incompitenter ér nuüiter > na dat Partyen ten wederzyden den Rechter vrywillighlijck erkent in der faecke gelitifcontefteert, ende vervol- ghens in Rechten met renunciatie van verdere Pro- duöie hadden geconcludeert. Raeckende de Stade Munfier, konnen wy met waerheyt feggen, dat wy tef requifitie van de felve Stadt, ende om'c gemeene in- tereft van de wederzyts Commercie, niet anders ge- tracht en hebben, als tuflbhen U Vorftel. Doorl. ende de felve Stade, als goede Nabujfren te helpen moy en- neren een redelijcke en Chnftelijcke accommode- ment tot voorkominge van alle bloedtftortinghe ende verderf van Landen en Luyden, 'c welck oock doen- maels isghevolght, fonder dat wy ons namaels op de verdere ontftane verwyderingen inharefaecken· als door minnelijcke interpofitientotherftellingevande heylzame rufte ende eenigheyt hebben geimmifceerty invoegen dat ons met de grootfte Injuftitie van de we- relt verweten wort,dat wy noch defe uyre «vaerlijcke correfpondentien in de voornoemde Stad iouden hou- den. 't Gunt de Staten van tot ontdeckinge van heymejncke confpiratien, ende verraderien tegena ecoijze Stcwn in dc jiaren ondernomen ; mitfgadera
t«t |
-ocr page 667-
6+8 S A Κ E Ν van . S Τ A" E Τ
t66ï. tot fecuriteyt ende verfeeckeringe van hare Provincie
r fouden mogen hebben aengevangcn j kan by niemant
werden geblafphemeert, als by dicgeenedielnterefl
fouden mogen hebben, dat foodanighe confpiratien
haer effeft fouden mogen forteren, 't weick wy van
U Vorftelijcke Doorluchcigheyts CharaHer ^degene-
\ reushep niet geerne ioude wil en prefumeren, maer
dat de felve veel eer foodanige confpiratien ende ver-
wderyen nevens ons endeaile rechtfinnige Chriilenen
fai detefteren, ende de perfoonen die daer van be-
richt zijnde, fich onder deflelfs gebiedt hebben gereti-
reert, doen examineren ende ftraflfcnj ofte aenons
ever leveren, om daer tegens exigentie van faken ge-
(srocedeerc te mogen werden > immers, wat van de fel-
ve confpiratien fouden mogen zijn, fai den tijdt ende
ide waerheyt naeder ontdecken, daer van wy het be-
leydt aen de Aerts-Rechters i ende de genadige afwe-
1-inge van dien» aen Godt den HeereAlmachtigh,
ende onfegoedefaeckebevoJen laten. Onderdeskon-
nen wy U Vorftelijcke Doorluchtigheyt verfekeren i
dat in defen niet en wertgeprocedeert Uyteenighett
Arfi/ oftefa0e, ter faecke van JieAg/e j maer allieen ge-
vigileert , voor de behoudenifle ende welftant van het
paàtrhnt. 't welck de hooghfte Wet Ì3; daer aen alle
Regenten verplicht ende verbonden zijn : Dan war
Verder dies aengaende> alsoock ten reguarde van an-
dere faecken door den Druck hier te Lande foude mo-
gen wefengedivulgeert jfullen wy niet anders feggen >
als dat niet alleen hier, maer oock in andere Landen de
Licentie van foodanigh drucken ( niet tegenftaende
«1/e goede ende con venableordres ter contrarie gefta-
tueert) Ijezwaerlijck gerefreneert ende ingebonden
^n worden, alhoewel wy, daer tegens tot verfcheyde
reyfen vigoureuiè Placcaten hebben gedaen emane-
ren > ende met vigoureufe executien doen beveftigen.
Dc verdere Poin<5cn van befchuldinge, als dat wy het
Graeffchap van Oepvrieflandt, in voorgaende tyden
door invoeringe der ende naderhantde
He/βΓώΛ Armeen, mitfgaders door defomcmeringe
van de tweedracht tuflfchen den Landt-heer, ende de
Landt-ftenden als anderfints fouden hebben geoppri-
Iheert, fullen wy referveren tot de naeftegelegentheyt,
ende enfaffent feggen,. dat wy felfs de middelen en gel-
den van defen Staet hebben ge-employeert om het
voorn. Graeffchap van de voorfzilA»»«;i/^/6eTtou-
pen te doen evacueren ·, verre dan van daer,ende buy-
ten alle appatentie zijnde, dat wy naederhant daer an-
dere Troupen tegen ons eygen Intereft fouden hebben
ingebracht, waet door het felve Graeffchap des te on-
Vermogender foude hebben geworden, pmonsin ty-
den eiSe wylenterefunderen ende rembourferen de
penningen , die wy tot hare ontlaftinge in der felver
meefte oagelegeniheyt verfchooten hadden, daer toe
wy dan niet doorinvoetinghe van andere Troupen ,
nochte door fomenteringe van tweedrachten,.tuilclien
den Graef ende Stenden ^ maer wel door de evacuatie
van alle vreemde Troupen, ende door herlleJlingbe
vae de onderlinge ruft ende eenigheyt tuflchen Lant
Heer ende Landt-Stenden waerichynelijcker konden
geraeckenj welck laetfte poinft wy oock in dier voe-
fhen meenen betracht tc hebben , dat hctpntfche
Jrapffehap , ende de Leden van dien, daer van de fa-
hitaire efFeften tot op huydigeadagetoe, mee goeds
genoegen gefmaeckt ende genooten hebben , dewyic
ivy ons doorgaens niet meer ter herten hebben laten
gaen, als dat het felve Graeffchap by een beftendighe
rufte ende goede welftant geconferveert ende behou-
den moge worden; waer over wy by meenighvuldige
Brieven in onfe Griffie beruftende, fo door den Graef
alsLand-ftenden, met lignificante expreflïen van fon-
derlinge vernoeginge, fucceilivelijclten van tijdt toe
tjjdt hooghelijckzijnbedanckt. Dit alles hebben wy
Boodigh geacht! op U Vorftelijcke DoorluchtigUeydliS;
Miffive tn Anucejfum, ende by, pravifie te refcrilte-
ten, met verfeeckeringe, dac wy:aen,onfe Zjideniet
en fouden hebben gemanqueert gehadt met de ièlvete
bly ven obferveren alle goede nabuyrlijckc vrientfchap
ende correfpondentie, by aldlen U Vorftelijcke Door-.
JucKtigheyt ^sfir toe gciijcJte difpoiltie htdde betoont
eehadt.^ Doch aUoo de fe)ve m plaets -van dien onder- hu.
nomen heeft verfcheyde Steden endc plaetienviooa.
fen Staet onverwacht ende vyandtüjclf door Bine
Kriigtoìachtea te doen inva^ren ende ruynercn j f^j,
hebfen wy U Vorftelijcke Doorluchygheyt bydcfea
.welwiUenbeketitroaecken, dat wy oock, van onfer
' zyde niet fulien ' tegens ajle foodani,
ge middelen by de handt te nemen, als de goede Godt
ops fai gelieven tefuppediteren, tot (kcwyonderd^^
felfs eeöadigcD Zegen U Vorfielijc^ doorluchtig·
heyt tot redenen gèbfacht, en over alle oijtrapen ende
alle aeledenefchade behoorhjcke fatiifaöie iullen bcfa-
ben bekomen, als wanneer wy willen vertrouwen U
Vorftelijcke Doorluchtigheyt lal mdachtighworden,
dat, die fuhangort . hept niet tnhMe te itrotmn»
''^^^al^dmHaia denvyftiendcaS^tmitrfeftien
honderr vyfen feftigh. Was gefara^gen G. vander
Hoolck. Onderfioudt, ter OrdoanmtiÏ vtm de Stttm
Generati der Fereew^hde NedtrUndm.
Sn 't6eg(n ban oaofaertua^ beeltefrascubanem.
eene geluiïuoe rrncoHtïc / We öe dnft öaöïim aegaöt Hit
tot Ipfinghuyfen in WefterwoldingerLaot, mÖï fel
mp scöjagmtotöctjoïBfJiöeöEfcÖJiilJinse/fooiiknip
i^tfcbanötgehomm. tot);,
tien vierden on^ boIc& Itennijl ϋεΐιοιικη ^ ^sIo^
öe Dattec in ^t 90ίΐίφ 6u Ipfenhujfen em gortnetal
^olöaten iian iitn S2t0cgop itia^ gehowcn / to tie
Jl^oeta^/ cniiaipcnoc&tufTc^niiie tweeàèleduy-
fentmankwn bcfftee Wetöebertoacfit/I^sartoebötu
öenöEHfajiantlimwyfden 'sioiojacn^ acn te tallm/
't toelch ratt vyf hondert mante bOitewDefeftig mtti
öen/ öi^intii^n^tmhalffcvenupcmttirtfifrooföi
eaiie ctnae^e beöoft / fi^imOe tm SLuptemt
Willam Nierop, met hondertenvierman, gttom*
mantieecc upt a.che Comii^ien / lie Avaotgardci
enöebm φαηω/ iiecclt sönöf vier en twiotigEboD-
dert te boet / nafc een|iartgct)c({]it/ rniit oacDauct;
ban f^jgte torn 00« gcbtoi^og fe jjtoi^ tuf-
Dfeiiaernae no£& oeani;^ plaetfai gcbontoi/
cnDe gebffligen be&omm hpndert en in de twintigh
^löatm/ toatE ottòet twee CapitepnititniiÉ Ιμι»
ftöfptiE anbere «©ffidEt^/ t'ememael m route göt='
l3?acbt/ fnDefiaiC toeöic Dooj öe jiSotta^giHjiteni
oniieE baatten bcbonDm tn 't iiptfi:^l>ra boti
üüeöecen een ©jonto-niiofci)/ ouötontcaitvieren
twintighgacÉn/ i>ie een©enO?i£6 toa^/ en toatftcu
j^aübegebocgten/eng^nquactiecbegeett. ^etnae
i^benboo^noetnbenilt^tenant Nierop geUbenbe De
SSianttoaiftt met hoadert jasufqueitte^woeimflib
beett te fùecften beSS^iggbe/ bie beu dipani»; iaU
JBoera^ toiecbe gefei^ gemaetSt tefiebBm/ ent»
felbe/ foo fietboenïjiiKtoace/ tectipnoin/ ΚειΛοί'
genbebmtwaeifden ten half drieHpcenniei®nboIc&
beei een«©upbe in be.H&oeraigdepi5iliiltt/
get aenbangen ban ben batlt oen fie .DSunftetfe Μ
gebomm/ enttej^cft ban (ijnboMderd^ iwfm
wet ^paben/ enbe feventigh gecommanbeect
I gercetteljoubenombupjteQetafn. ©ρ tei fpbnice
in V ier (iEioupen mari^en / mu ben bpaut te atiujfc·
cen/ baer nae fienbe omtrent dertigh man Bp pt buw
nttea op ftetcpnbeban beS5?iffl/ bao: em Afflante
bpJagg/ bjeebt vierenfeftighboet/ fflft ifliataclJE
baecpntban fes boeten topbt j Öpöaitop^^
maccfteert / cn ben ©panbt batt nptgeb^ben/ tóaffi
inne öp bonbt negen föoffet^ fonbec gdt/ en dne^
ÉBbupcenj en alfm'tgeeatgten im^àmjeo^
ben/Beeft tet(lonto?b?egegcben om met aw ö»jtJk
^jHggeÈemineten/ bie aen bejpbe gabbe njpeolW
tuaecoplaeenbenfiet^/ fiasönlenbeuren/ mw^
btoac^obetepcfenpïancften/Ïie Érgbe^OiPfna^
boIgen# be berbeeïingen hjacenaemaecat/ban vyf,i^
acht, tien en meet toeben / na pber^ bitmogen. o»»-
ftopen obfc be&2Habe(i«aem mafrörrfndnepiierü^
-ocr page 668-
|
, „ffc vijfman te bottin gekDercn; ï^pïictbcbuL—. liJf' ^ Affttn bnn in De dcrtigh iCalïn^ en cfnige piancfecn. mupcfn0Cb?anDti)cfaticniic/ tn bccfcccRcct 5Ünbc hit neen ÒfciHcn £ιμ Beni Ita(im ftomcn cn bceu Uort- hnil alg öoo? bc macai / Ijecft öc ^olbatca een toep: „jnhlatrntiecbrrfcljen/ bicngcnöc öaeceen dronck Zer, met beioftrn ban Ijaf c baer naet tc fullen Qibcn Le (konnen 25ieci toaó: naecVDeDecomsöcballe» Hnöc aen 't feccft / toft,fdüc SÖaöe ïanab
iwaelf bondcrt en fes eo;dertigh coebcn t'ecnemafl iifffcflnbt ciJ jjecuinecct injbchtìibtbanomtccntvier uucfii/ totocootenbienfi Uan'tEanbt; ï^pi^Èp bc é öfCKn ^föftmtccrben / albaec/ albaccotoecfeec hibSiclit / b4ci0ctrattf cït / cn Dföi>en be ^oïbaten fflrt het IjDOjbfiÖaclbe 25ία:/ igWciotp gebjoncl^cn/ en fijn tncbctiom nact; j^qtc «εοηίμαβηίεη bectmtken. ©c écecen ban Stadt end^lrtaodeöeöbcn ban Dcfc Smicoiitte pocftatn ï|o.|Bóa.BefcÖ?eiJ£tkohbci·
f Jatoöfiidertighften September oMben (101/ CTibebat ίw SI) Dacc üan ftenni^ Dcliomen ö'cBbcniic / {jaDöcn gocb ncüonOcn noe!) vier Compagnicn tc ©act / cn cweete örcröcöcctoarcrg'tefenbcn/ cnbc lionbennietnalai tm Ijacc Ii>a. .iBog. toijbec^ bolQcn^ bc inacftomcn ψ Diiiflftcii te abbertcren / al^ bat be Söiflcöopüjcfte üolcficcm in bier baefl&en toaccn abctf ticeert / bat be feite itft Clooficc ter Appelb)ciici;&abbfnbcflactcn / eiibclitlj aüec brt niocal nae't3i.anbtbauMunfter Iimcbcn/ cube Dat |)ct filbc Claortrtbao^bcJBilitie ban Dffcn ^tact toebcc toa^ bcfettet : ^p bcbancittfη Ijact i^o. IBaa· boo? bcaoebcbpajfojac/ Deüielcfte D( jtlbe nljflieft Ijabbc te nemen Ui ^t oberfenöen ban mfEtmilitie tot befcnfle ban bieJ^jobincic enbe be om^ ItofltiiDc fojten/ aftclijcft upttìeMiffibcnbanljacc èrromniittcecöen tcc (iSenecalitept Ijabbcn becno^ mm/ oorftbaecbaneeniaeeffectengeficn/ cnbebcc^ ttouöm/ onbcc «i^obesJscflcn/ i)etaljcbe(Iineccbefe: gcBomen geb&cnb; / bat be tuijbcce beffctnen ban öni ©panbt baec omtcent / foo lied moacltjcft / foii&m bonnen tegen aaen enbe jleupten; jBaec eben^ tod tollttcn niet nae laten ljaéci^o..l!làoa.behenbt te niahtn upt be monbt ban ecniac aebangencnbecflaen tcPbcn/ bat Ijct Veen ofteMoras, üjaecobec bc i3i(fcl)opIijchc €roepcn abfficnicntoaecen/ opbfC= ftötpöc piaftfen Boben becmocöen / paflattcl toai ae= torcfi / £11 bat öaec / inbienfe niet acflagen toacen/ bc^ Èargl)^ öacc nanocj) vijfduyftnttc3®oct/ tweeduy- fentfiuptcccn enbe eeniaB Canon / boojöet maften ban tm SDjugge tnffcljea Seilingen enbe Walcheren otec bc .ïKocalfcn fanben öebbcn aebolgljt / tnïie foo iJDOJtsicccljt op Groeningen aen acmatrbeect. Ά ©£ iecccn <6eïifputeecben te ©clbc fcöjcbfn ben eerften Oöober, bat 5p nebfn^j bcn gcec Muu- rits De^ boocigcn baegl)^ tot Deventer baaccn acngftci liomcn/ enbebecnamen boa? biaccfcljiinlijclt cappo?t/ bat bc ©rfiinge Borculoo (Iel) noci) Dàppcc Dcfcnbceci bc/ enbe fop spbettcouïDbennocIjbjp eenige öagöen upt öQUbcn foube tot bat anbetg^ tot bcfe meeCbcc fraicittpt enbe bebjijbingc ban ben Hflel gefïelt / enbe Mcc booj Ijet becbec gacn ban öc 215i|tcboplDC&e ^cocpmbccljinbcct faubehonncnbjccben/ oachbat 'M ^tuclien Canon ban BcnSSiflcljop infjctmacclje. wj Ofttoafcti in bc nioccen toacen blijben lieechen ; iJat 3p ù£ ìlefcenbanGelderlandtljabbcngtjebifpo- nccctöatöcfelbe foube geliebmtc ojbonneccnDatupt ört qiiactici· ban ©eine / noci) bini abonbt of bc^ moi= Oft| twaeif hondert 25occen aen ben iHTcl-Rant af ges ™niinotI)tcnb)ccben/ bic banban25oi-hcuptcn TO foubeii moctrn toecben bccfifn/ enbe fouben «K cniioc balie ©oflen langlj^ ben Yflel gi)coiöon:= om becoiceftjonbcntiemctbc^teben Yflel tcbctcc tc onbccTjonben. jM^i^t öcfriibccen ban Borculo ijiai at»tti| / toant bc wt^ niet öoutobaec tua^/ nibe be|>oIbntentoiIi bccljten/ 'ttoelcftbe Commenbant bienbe ™ Ji'ltificatie/ ban bebcfcf)uïbinflebicöe<l5iacfban
ban oaoberi^men't&iececn^g&ci / om nicntoe toctbingcn te boen / öaa; ban bc letoa^/ al^bolgDt;
V, Deel. ' |
deert,iijn mec'idfi Collonels > Graef ^Maurirs zu Zolms enJofephCatzler, GólÜeyn, Huridcbeck, en Sauge j pin vijf Regimenten te Peerdeen te ViOCti ' ten dienftevan de Vereenigde Neder- landen te werven. ' V ^ ■ i^·· · ■ ,
Capitulatie , om te iDerven twee Rtgimentat' tt Teerde^ ten dienfle van haer Ho. Mog, de Hec r^tf Staten Generasi der Vereenigde Nederian» den, mette ondergφhre■ven CoUonels, beflam·^ de ekk Regiment /« vijf hondert Rujters*
EËrpelijck^ failen de gèftyde CoUoneJs vermogèn Cipftü· te ftellen haer itfajfforx, Hitmeefim, tntuederm Jotietot de felve Majoors ende Ritmeefters d'andere on- dergehoorige Officieren voor de eerftemael. tJnieBE»
Edoch of het ghebeurdedatd'eenofd'andereOffi- B'nKn- ' cier refpediive, middelertijt en voor decpmpleteringe quame te fterven, ofre changeerde, of renuncieerde van fijn aengenomen Charge, fullen de gefeyde Col- lonels, Majoors, ende Ritmeefters, aen wien fulcka over komt, vermogen andere in der felver plaetfe te ftellen,
II.
Ten tweeden, fullen de gefeyde CoUonels, de Ruy- ters leveren in den tijt van «cht weecken, acïit daghen voor of naer onbegrepen , van den tij taf datfe haer re- fpecftive werf-gelden fullen hebben ontfangen> en daer voor genooten hebben op elck Ruyter veertigh Rycise daeldersi ofte iondert Guldens HoUants,
III.
Ten derden, willen haer Ho. Mog. ordre ftellen toc der Collonellen, Officieren ende Ruytere Maentlijc- ke Soldye, betalinge > welcke betalinge maendeIJjck haer aenvangh fai nemen, foo haeft elck Officier of Ritmeefter op deloop-plaetfe voor den Commiffaris fai hebben geleverCai^f·*» twistigh effellive B.uyters, in cas yemant van de voorn, CoUonels ofte der felver Ritmeefters foude in gebreeckebli venhare wervin- ge als vooren cfFedbive te prefterep, fullen de felve ge·» houden zijn, de ontfangeneWerf-geldenterefiituereuf ende fullen de geworvene Ruyters onder andere Com- pagnien werden ouder gefleecke», ende derhalven ghe- houden zyn, voor hare ontfangene Werf-gelden, tOE contentement van den Raedt tecaveren.
IV.
Ten vierden, Sullen de gefeyde Colloneli ghehou· den zyn haere Ruyters te verüen metgoedt Peerden Carabyns, Vifiolen i Kolders, Mantels, Stevels, tn voorti van wapenen als voor endt achter-ltuckenKasket, meC dien verftande, dat als de Regimenten in'tgheheel, ofte eenighe Compagnien van dien fouden moghen worden gelicentieert. Oax. dzadtvoorfawapenen, te
weten, voor ende achter fiucken ,met de Kaskettenfulle* worden gebracht in het Magazijn van'tLandt, endeii den Raedt hetailt naer de waerdye daer in dtftlvt danfuh len gevonden worden. ^
Ten vijfden, fullen de voorn. CoUonels ghelraileert wordenmet hondert twintigh Rjjcksdaelders, ef drie hon- dert Guldens HoUants, ende de Majoors tact twee e» dertigh Rjjcksdaelders oftetachtigh Guldens tenloipendè» Maent, twaelfgereetkent in een Jaer, ende de Ritmee- fters ende Ruyier$volgensd'ordrevan'tLandt, ende degedruckte Lijftcn daer van aynde. > π;
V I. fr'
De refpeöiveLoo;»-//^^/^ fullen wefen Sjm/, Or- foy. IVefel, Rbees,EmmerKÌf,Rhijnierck,Nim>tgh*ft ende Maeffritht.
VII.
Den Raedt lal tot verval vap deonkofltnrwde
SU ί i Stan-
en O Θ R L O G Η. 'tVijf-et^'^jeem^flêBoecL·
Het bc buptcn Conditiën-^waer op\ haer HooghrMog de ί ê6f~ Hoeren Stacten Generaci , veraccpr^' ■
J__________ |
-ocr page 669-
S Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
'^Stàndficrclèil -^i^f^ tfitfenfigh guldtnt voor yder Stan-
Öpailé welcke conditicn wy ondergefchreven Col- lonels voor ons fclven hebben aengenomen defc wcr- viugctedoen. , . .
AÖum in 'sGravenhage den negen en mnUghfien Sèpteipbel· feflien hondert vyfenfejigh. Was onderte- kent Aiauritsj G. a» Zolms, en Jofifh Cat%ler.
Capituiatie om te werven drie Regimenten VntTtnech- ten^'^der Regiment van duyfintMan, ten dien- ■■ fie van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, welcke wervingeghe· dath[al werden by ons ondergefchreven drie Col- lonellen , in maniere en voegen hier na volgende.
\ Λ
E Èrftelijek, fai yder Collonel vermogen temaec- j ken haer Overflen Lieutenant , haer Overffe» JVachtmeeBer^ Cafiteynen ende minder Officieren, oöck fai den Collonel vermogen mede te Hellen een liegiments^artiermeeffer eodeccn VrovoQÌi, dat alles voor de cerltcmael.
ir.
YderOmfte fai gehouden blyven haer Regiment compleet te leveren in den tijdt van acht Tseecken. acht dagen onbegrepen, van dentydc af dat haer yder in 't particulier aengetelt worde de aenrits-gelde?i ^ ende fai yder Collonergenicten tot aenrits-geldt op yder hooft /iiRijcxdaelders, ende fai yder Regiment be- ftaen in thien Compagnien , ende yder Compagnie in hondert koppen, daer onder begrepen alle hooghe éiide lage Officieren. > . ΙΠ.
"De betalinge van de maendelijcke Sòldye fai by den Raedt van Staten gedaen worden > volgens d'ordre van *t Lantj veryat in de gedruckte Lijften , dacr van ee- rige Exemplaren aen dé Collonel fullen werden ter handen geftelt , ende voorts werden geprefteert by Ordonnantiën, ten laftevan'tComptoirvanden Ont- fanger Generael, of by affignatie op de ... . foo als nae de gelegentheydt van faecken fai bevonden werden te behooren.
IV.
"Den Overfte fijnhoogh Traöement fai wefen ten i'B>eetndertighàa^ta defomme van drie hondert gal- dens tot veertigh grooten.
Den Orerften Luytenant fijn hoogheTraftement fai wefen ten tTPeeendertigb dagen de fomme van hon- dert guldens tot veertigh grooten.
Den Overften Wachtmeefter fijn hooge Tradle- ment fai wefen ten twee en dertigh dagen de fomme van tachtigh gulden tot veertigh grooten.
De Regiments Qiiaftier-meefter fijn Traétement fai wefen ten tvei eiidertigh digsn defomme viavyf tn tvintigh guldens tot veertigh grooten.
Den Regiments Provooft fijn Traüement fai we- fen ten dagen de fomme van t-wratigh guldens tot veertigh grooten.
Op yder Compagnie fai bymonfteringe goedt ge- daen werden een Schryver.
Tot het maken van yder Vaendel, fai by Ordon- ftantie gegeven werden in prompte betalinge veertigh guldens tot veertigh grooten.
De Traflementen voor de Hoogh-Officieren > en C^iteynen,Luytenantsen Vaendrichs>en alle andere Officieren fullen aenvangh nemen, als op de Loop- ^laets fullen geleverc wefen ve^tigh Koppea, ende de SoldyevandegemeeneSoldatfcn fullen aenvangh ne- men metten d^h datfe op de loop-flaets aen de Heeren Magiftraet en Commiflkris van de monfteringe fullen werden eeprefenteert, die daer van gehouden fullen zij η t'elckens atteftatie te verleenen, en op die attcfta- tien fullen goet gedaen worden die Soldyen, ende het Traftement van de^it^rtiermeefiers fai ingaen vier we- ken na date dat de werf-gdden fullen zijn voldaen. |
Of het gebeurde dat eeiiige CapiceyncD» Luyte- nants j Vaendrichs, of andere Officieren in echret « blyven, ende niet voldeeden de capitulatiediefem" de Overflen hebben gemaeckt, foo fai den Overft ' "—' ' vryfiaen deer over te deporteren. ende de plaets funnfe" ttienmtie&fiiiaàct ieqtiaemperfoon, ende aen hje Perfoonen ende aen hare Borgen mogen verhalen sIIp fchaden en interefifen j · fonder dat by haer Hg Mq» ofte by de Ed. Mog. Heeren Raden van State den Overfte daer over eenigé moeylijckheden fouden wer dengemoveert, ende nodigh zijnde, dat den Over ftcn fai werden geboden de ftercke hant. < ■ VII.
Oock of het gebeurde dat cenige Officieren, het rv Overften, Luytenanten , of Overfte Wacht-mec- fters 5 ofte eenige Capitcynen , Luytenanten ende Vaendrichs quamentuflTchenbeyden, ityt hun (ondi- tien tefcheyden, eer dat het Regiment compleet wa- re , of dat yemant quam afflijvigh te worden, de fel- ■ ve plaetfen fullen by den Overften vry ftaen te fuppje. ren met een ander bequaem perfoon, ende defelvc ^ fai mede verleent worden op aÖe van den Overften ί Moorlycke CommiJJïe by de £d. Mog. Heeren Raden van State
VIII.
In cas yemant van de voornoemde Còllonellen ofte der ielver Capiteynen fouden in gebreecken blyven hare wervinge als hoven refpeHive te prefteren , fui- len de felvegehouden zijn de onifaagenewerf-gtMentt reSiituere» , ende fullen de geworvene Soldaten on- der andere Compagnien werden j ende derhal ven gehouden zijn voor hare ontfengene werf - gelden tot contentement van den Raedt te ca- veren.
IX.
De Wapenen tot een Compagnie van hoeiirt Kop- pen, fullen gelevert worden aen yder Capiceynuyt 's Lands Magafijn , ende fullen daer onder hebben iwii Hellebaerden, /wi Trommels, en fullen met Schepen tot lafte van 't Land gebracht werden by tijts, dewijl het open weder is, op de refpeftive loop-plaet- fen, met dien verftande,dat als de Regimenten in 'tge- heel of eenighe Compagnie van dien fonde moghen werden gelicentieert, dat dan de voorn, wapenen ful- len worden gebracht in 't Magefijn van 't Landt, ende by den Raedt betaelt, naer de waerdye daer inne de felve dan fullen bevonden worden.
Den Overften Golfleyn fai fijn loop plaetshebben tot Maefiricht, Aernhem, Nimweghe», Z»tfhe»mài Rees.
Den Overften Hundeieetk fai fijn loop-plaeti heb- ben voor fijn Regimentbinnenif^i/» Emmmckca Deventer.
Den Overften Sayg6 fai fijn loop-plaetshehben tot Utrecht 1 tenBofch, Breda ende Rijnierck.
Aldus by ons ondergefchreven gecontrafleert,ende de bovenftaende Capitulatien aengenomen.
AÖum den etrffen Odober feSlhien boniertv^n fefiigh.
Was ondertekent
Golpyn Saugi^n Cefittr Bich. Unniti·
©jin^ MauritsontfïnBBbenfevenden<9ito£W«« f™'
fcMben^ ban De «agificart ban Swol, toffjRflf' fff notffïttert toferöt / ùat öen ©panöt Dien Wl^ g» naciJt öet ^tcöflten Omme öaDte oöftüanm fn^
ιιρίΟΦίοηΰεΓΐ/ enDe öatte6fü?eefen(ionöf/ ομ3ρ
Öaec mcefiec banDepaffaBebanRouveeneirtebcsp horft0emaet6ttjai)Den/enefnUjpeinoan0inJX fcljap DrentefouDebeftomcn 5 DificaetDiefojaÖaööeseöjagen/ öatane&ew* te ransö^ Den tocgh
fUlcS^ertomnoflelÖcR toa^/ boIaïjfnriSi^"^ J
bg^/ Dim tcpafTccm/ infonDet„.=r- , - en Canon, bfcfocötcn mcbe baec bp wn'fi ban ©ojlDali / om Diepaffgie te Sonnm mamtwam^ ®aec op be J|men aeOeputeecben 6p flöfÖlJJ! ben ^jinte Mauritsacnflant^ban DarcdK^ pagnim fSuptewo «pt ött <©uartifï s^ol |
-ocr page 670-
en OORLOG Η. *tV.^f-én-'uiemghfl^'BoècL· 6fi
|
, 7wol iicDben aöefonöf" / mrt abbettentic arn öcn li^fvlmanDcuc cnbe .CKagiftcart bet i3oo?f5 ^tabt/ ' am iniööriwtopl fonbri; ccniaö tijöt brclie^ met ren Mifantacntal bangccommanbecrtöolcïi uptijacr ^taDt0cöoo?f3pafra3e tetoiiicn becferchccEn/ Eiibt hit mni tot Deventer üjpDcc^ 0EtecDt (iont tip, alle
nnot/ nifcc Jüilitie Ijact toe te ïatcij fiomcii 5 ©an öicii ίηο?!ΐ«ι aübifitcüe Öe QcmeïDe,ïlriagifïcact ban Zwol, Dat aiceebc tweeduyfenc öuptctcn b^ Dftl SilFfhop De Berckommer-brugh toacen gepafTePCt/ MiatlK£0fDfeïe<Ö|O5Srtonbt tcboïflen; tippiobifie
liiniiocIjachrCompaonim teboetbertoaccrs? gcfon; M/ omouaentopiinsbban bmïjeeix banPailant, „Ktatiüp^banbe tìeacfcinglj tot Zwol na Zwarte- fluys, Bi'ockzyl, Stween wijde, ehbe anbcce abbf niun ndepttetofcbeitlfgcng ben inbalbanbcnbpant stifoobenbpantbanbeYflèl aftoa^ getoeecften/ '''^''licfi&mOeliKKniiSebcputectbe met Maurits
ΛΙ noitflcüDnDcn/ bat alleCompagnicn ban be Veiu- to ZoomtoDrc binnen be^tcben baec omtrent fbubcn 3«i tttcten/ om 't platte Eanbt bate ban te bebjpben/ S"'tnDcom benj^pant ban acjötccen mcccbcc afbjeucft teftomicnboen.
tïffl ©an Groeningen (jnamen Biec be Üeeren Gruys, ■i®' MepfchemSyndicusAicing, tec ©EcgabetingI) ban Iiacr{4o..iföo3. bECfoccftenbemefcïttijg^boIch. ίφίε Uaii iie fcïUe ^tabt be ben Ijacc f ojtificatien opfilacen/ cnticalie paepfcBe 3p?ic(ïecen upt be ^tabt gaen/ sijnDc (riDafc beel ban bie <©e|intbcpbt ; Ijoetoel 53i|tc!)opjS bOD?nacm(ic ©ffïcietentoacen Luthers en Gcreformeert, cnbe ftjnpjincipaelSSontgendottoag Dml$OilÌna& ban Engelantjbefgelgcft^ Gereformeert. inDe be Zweden rigide Luthcrfe, toonben ijacr nitt topniflö flefioojt op ben ^taet / enbesunfïigöaen 1κη23ί|ΤΦρ· 3©at gemeen^ Babbe bat metbei5flii giti €nbe tDebecombmfóoningftban Vranckrijck, mende tenleiuyt toteen25iecl)t-babet/ enoeaen dievan de Religie brei af6;eucft boenbeinfijnööfft'/ toonöetebolgen/ ja t'omöelfenbe^artp ban oefen ^tart/bancontcacie iSeligic. ' ^bo faglmentoei/ 'ttoiHnietómbe Religie, naaec begepafltoitneeÉi iwalljicr/ mernben beel goet^ te boen aen ben ^taet/ batfe onöet be (üïueccl biacljten 'tfiucft bart be Rei-
ligie. f 'i ■ ■ · ■ ■ . .(
te ©e ïieer Friquét geeft ben fevenden (©rtoöfc φ UB I^cfmteêct be Mediatie be^'ïtepfcc^ tuffcïjen befeo « ^taet enbe Engelandt met Den Sèifpop ; maec mefi L fionbegljccn opinie {jéBfien bat Öoftenrijck ïijp toag .«f ten öc €nselfclje' enbeSSiftcijop^ onberhemingfien: ^"■toatfiicteràtìe ootfe be^paenfmeBp-b?acSten/ ram L lonBciiict aleïocftjcn bat DlmBiffchop fijn fubfibiett «iintooafiuptEiigélandt; raaec'inbicectelijt& npt impari- Ricnboo?Engelant j batbe fiiele^Ien in Brabahcijtjei ^· piebtnbeaen bèiïSurtfiecfcöélfeiÉÉbinnöen/ Wtircn nacen afê bèpnfingen r toantiinbec be fiant ficeraïien W4opbeci<©ffftieccn óiije^boltft^ banbart."'^i&rt W oocR niit^f üRtm tóaetWto ffDttoificivbjit öaepfóoniriflöl/ n^geterct / nirtlangfi «onbeUlini/ triöebatVranckrijck tjet bcfTrtnfiatJbe op Brabant'/' $&'ei>paenfcöe tófïfn batDefeii Jitàiét wfongemi fulcy faglj/ enbe nocljtan^ geen moet j&aöf w om een Wgue deCenfivcite maefRen tot confccbatie oan öetJtitljaem bec famentïdcfie'^ebecïanbeifc j^uitimé tsacmbepbonben/foo toel ben Sioningl^aJï «©nbetbonen/Omliaei: te befrnbecen. iBatfoubse 5P örn; boen ί if befen i>taet toilbe : niet ; foo toa^ haet 0ttot5i)aiiB(ifeh/,omEngelanti>;-f«bcallf^ baat öaiï ijcipenbjiibt/iaentefoecftenk \ '<^man/ ineg^ wn tc UftDiineiteD/ fai aentafien een bioot ^acrt "«fjemaengebobentoett oui.fiem.terebben. .ïïlfoe
„ jjrthon obcl^ tócl#i / bat'bFót'aénfchebÉEngd^
:. 'fernetgifttóbbdgeoWigeetittiitfe^^^^^^
W) bec:3iebtóa,iöen/ ingtbane b^f rinfchfe bit otfm ^th(;t.bbt>iltonien/ boo2;f niaccfe?n Van ten |
defenfijf verbont, 'ttoelcisbe^pacnfcDcnufooIang lö^i;
enbe bichbjil^ fjnbben berfocïjt / enbe noci) onlangl)^ ; __i.
maec alfoo spgcen gfieijooilstegljen/ toiettoojfaec» ftegegtbenban bat bc^paenfcljen i)aecmoe|leu,b|e? nen ban be mibbel bie 3P honben. "3©iIIcn^ cnbe toe" tcni^beclooccn te gaen/ toa^baecnietgetaben/cniic, befen .5»taet felf^ bcgeetbm 't niet ; S&ecljalben bc ^paenfrlje meenben aen befen ^taet ( oocft tegen bef' felfiSbanch) goetteboen. «gcijtec i^ naemaelé g&es bleeelten/ bat be^paenfegetoaten hupten be ^actp ban Engelant cnbe ben ΒΗΓοΙιαρ.
Friquet obCC-gaf ben fevenden Odlobn's Öct bblgenbe / om te ftenhen te geben be fïncece inten» ttebanbcnïlepfccomttent Dcfel!tcij3^?llttcntatcn;.!i
Le foublìgné Confeiller de faMajeflé lmpcTiale & fon Dciputé Extraordinaire vers Mellieurs ieïs ^n Eftats Generaux , fe trouve obügé dq reprefen- iPfiquct ter a V. V.S/S.qucfaMajeftiiconfidérantl'Ejtatpre- fent desaffaires publiques atreuvë bon de leur doijnejr une nouvelle marqué dc fon amitië, diifoiiis , qü'élle a de la confervation & feuretc de cetjEftat,. de tin- tention qu'elle a tousjours eüe d'eilablir üpei, bonjiè correfpondenceentre l'Empire & Meffieurs les Eftar?,, qui en.doiyencaftreentiercmentperfuadez parie® af- feurances, qu'dle leur eo a ffiit donner fi louvenC > &, par Ie proceder que Ie foubfigné a tenu en toutes leS oo· cafions qui fe font prefentées fuyvant l'ordre qu'i} eó; avoit regeu,dc faMajcflé qui )uy a commandé d'exhor- ter V. V. S.S. de fa part, &lesprierinftamment de Mrftlafai^'imec leRoy d'Anglettcrre s'il eft pofllble, rcmettant a leur prudence, de Choy fir les conditions « qui lapcüvent fadliter &lcur offrant deconcpurir.%: cette Donne fin & <;l'ycontribuertouslcsOfiSc«qué' y. V. S. S, ^ü^vent defirer d'un bon amy, comtiie elle le tefmpignerà al'Ambafiadeur du Roy de 1μ Grande Sretagne ι au quel elle aurit desja envoyé une perfonné de qualitépqur ayancer cette grande affkirc par fon ςη- tremife, n'éftóit qu'elle n^a pas treu vé a propos d'ea- trer en ijne liiegotiation qui eftoitentre Ics inain» dflt, Roy Tref-chrcftien, que les deiix parties pnt accej^ó pour Medlateur,ìe^ueln'afas iupÌutd'envie^^pm-', curer c^t accotìimodcment, mais cftant plusvoifin» pei^facilement prevenir faMajefté qui fera bica aife> que foninterpofition foit fuyyie, d'un heureuxfucccs, & prendra part al'obligation que le Roy d'Angleterre.^ & Meffieurs les Eftata luy enauront, ne defiianf awtre chofe j^fi non qije la paìx de feflè, par ce qu'elle preyoip q ue la ChreRienie^ va tornier dant une extreme c.mfujìp» a fi cetteguerxe ^ure éncor quclquc temps, eflant qbligé par un intfrieil particulier,de prevenir ce malheur pu;^ Wique, par cfii qu'il eft certain, que|le Turp qui eft un( eniiemy irréconclable, ncmanquera pas d'attequer fts Aoyaume^&JEftats Kereditairej, auffi toft que ladif- fenfion ^s Pfinces Chreftigns luy endonnera aI'qc- cafionj j&qu'jlles verrà afioibiys &efpuifezparune longue guerre, cornine il eft tousjoursarrivé.. De plus fa Majefléa cptpmapdo aq foijbiigné d'informer V. Vi que MopfeHr l'Èvefque & Prlnce de Munftercn- yoya,; jy yj a'ijuelques inois deux Depùtez a Vienne j qur fupKÀWtlt, {rc§- bprnbiement fa Majefté de luy don- ner; dufefouTS^pijur l'ayder a tirpr rcpiration de l'inju-' re que le? Eftatp ont faicefltf Ccrpì dePÈpire i
en prensnt le fort de Tteyl^x force d'Armes & y metr tant guarniiflnjl&.quoy qucire preteste fut foitfpe- cicux^^xonfQrijieiau iiigement,4ucIesEflat8 de ΓΕώι- pireaiT^mblpz ji Ratisb(;mne aypicnt fiìt de;cette ac- tion ,iariiiajej(tò neantmoins prcferant la confideratiott du bién. pilbliquiì a cett» latiifa«9:ion, fit exhortc&Iedit Seigceiir i^v^fque de ne pa« comraencer une guerre * quipoui^iqretroublez le tepòsdeJ'Empire& detoute la Chrèiiienté,,. i;envoya;ces Dieputcz, funbtj dm- nir /«rrpwjifijqM'il demafidoit ^y, aucune «ütre àffi- .ftance, ce aufi:fa Mejfifté. h fpit de fw mefiine ficfans eii avpircife p;iee parM^iljeurs'jesiÈftatSi njaijfui- vant ja_fciolation(,qu'ejic a prifc dene jamajs man^ qucza'iêfljpl,ayw, fcfl .igitis,: fonfitidit, &!jl0e force® πίείηος (jvc l«y,»,4oimé?P.(s!»J enpft befoin) pour ■ ' gii α difpo- |
-ocr page 671-
'652 SAKEN van STAET
|
l66<. difpofer les Princes Chriftiensaterminer al'amiable
_a lesdifFcrentsquipeuventnaiftreentreeux. LeSoub-
fiené fatisfaic a Tordre de fa Majefté par les prefent Memoire, &: s'aflèure que V. V. S.S.recevroucces dedarations avec 1'eftime & Ia rcconnoiflance que cctte bonne intention de fa Majefté merite. Fait a la Haye ÌC 7. d'Oüob. i6<Ìy.
Signé
FRI^IVET.
©it Iwoifj o\iet ccfft (niie.i^elJcrlanDtfdje€aIe/ (upOt^^bolggt:
DEn Ondergefchreven Raedc en Extraordinaris Gedeputeerde van fijne Key feri ij cke Majefteyt by de Heeren Staten Generaci, vindt fich ver- plicht aen U Heerlijckeden te vertoonen, dat fijne Majefteyt confidererende den teghenwoordigen toe- ftandtderpublijcquefaecken, goedt gevonden heeft baer te geven een nieuwe teeckcn van fijne Vriendt- fchap, door de forge, die hy heeft tot de confervatie ende feeckerheyt van defen ütaet, en van de intentie die zy altijt ghehadt heeft tot het eftabilierén van eene goede correipondentie tuflchenhetRootnfcheRijck ende myn Heeren de Staten, die daer van gheheelijck behooren gepcrfuadeert te wefen, door de verfeecke- ringen die zy daer van foo dickmaels aen hacr heeft doen geven , en door de proceduren die den Onder- gefchreven in alle de voorgevallene occafien, gehou- den heeft, volgen! de ontfangene ordres van fijne Ma · jéfteyt, die hem gelaft heeft U Ho. Mog. van zynent wegen te vermacnen endeinftantdljck te verfoecken den Vrecde met den Koningh van Efige/ojitXoo 't mo- gelijckis, temaeckeh, latende aen haer voorfichtig- hiiyt, de keur van de Conditiën ,diede felvekonüen fadiittren, offerende haer te fullen behulpelljck we·; feh tot Γ00 een goet eynde, en daer toe te contribueren alle dè ofEcien die U Ho. Mog.konnendifirerertyan een j^t Vrient, gelijck hy fai betoenen acn deft Am- fatil&deur van den Koningh van Groot Brittamie», aen dewfelcke fy airede foudeafgefonden hebben een Per- föo van qualitteytj om door fijne bemiddelingh dat grootë ivèrck te doen voort fetten , ten ware fy nlec goédt-góvonden hadden te treden in cene Négotiatic, die ih handen van fijn Aller-Chriftelijckftè Majefteyt Wài> die twèe Partyeh geaccepteert hebben tot MeJia- Mir, dèWèlcke evenwel hiét meer genégëntHcydt ghé-i hadt heeft om 't felve adcommodement re 'procure- ren> ftiaér nader gebuyr zijnde > heeft fijn Majefteyc JichtèlijCkkonnen prevenierien, diefeerblydéfal zijn, dai fijn interpofitie^hevölght fy van een gheluckigh fucces, ên fai deel nemen aen de obligatie die fijne Mi.* jeftéyt van Greti/ BrHtanniem en mijri Heeren de Sta-i teö hetìi daer van fullen hebben, defircrendetiiets an- d0i<a) àlsdatde Vrede gcmaeckt worde, omdat fyvqor fiét, dat de geheele Chriftenheyt ftaet te vallèn in eene extreme Confufie , indieii defen Oorlogh noch eehi- gen tljdt blijft duyrendejwefende door een {)articulier Intëreftgeobligeert dafghemeen ongeval voor te ko- men, om dat hetfefcckèr is datdenTVrff vdiècenen irrccó'nciliablen Vyandt is, niet fai mawcqüeien fijne erfFelijckc Rijcken eil Staten teattacqueren, foo ras de divifie der Chriften Princfen hem daer toe dëoccafie fai geven, ende dat hy de felve fai fi en verfwwktènde uytgeput, door eenen langhduyrigen Oórlogh, gelijck hetaltijdtghebeuri iel Wijders heeft (Ijné Majefteyt den'ondergefchreven ghelaft u Ho. Mog. te informe- ren dat den Heer Biflchop en Prince vm Munfier. ee- ■nigehtijdt geleden j aen hem fondt tivèé GÊdêputeer- den tptifiepf» j die fijn Majefteyt feeronderdanigh- lijck baden om fecours tot hulpe, dm reparatie te tree- ; Jten v«n dé Injurien dle^mijrt Heerèn 'déSt&tfcn gedaen hobbeu aen het LicHatfti Vin 't Rijck, door 't nemen ' van de Deylerfihans m.et de uikcht der Wapeiieh, ende daer in Guarnifoen ftellendcj ende hoewel dit pretext, fcerfpecieux en conform hét jugement was van 't gene |
foodanige fatisfaöie , deed den gefeyden HeerBif.
fchop vermanen niet te beginnen eenen Oorloehdiè
de rufte van 't Rijck, en de geheele Chriftenheyt fou!
detroubleren , en renvoyeerdedefelveGedeputeer-
den, fonder hem de verfochte Troepen nochteeenirè andere affiftentie te geven, 't Wefck fijn Majefteyt uyt fich felfs ghedaen heeft, ende fonder daer toe v«n mijn Heeren de Staten verfocht te zijn 5 maer volgens de refolutic die hy genomen heeft, van nitnmerroeer temancqueren fijneforgen, credit, ende felft de macht aen hem door Godt gegeven (indien 't van nooden is ) by te brengen om de Chriften Princentedifponeren
van in alle minnelijckheyt te terminercn de differen-
ten die tuflchen haer mochten komen te ontftaen. Den ondergefchreven voldoet aen de ordre vanlijii Majefteyt door dit tegenwoordigh memorie, en ver-
feeckert fich dat U Ho. Mog. fullen defeverklarin-ren
ontfanghen met de eftime endeerkcnteniflè, diede goede intentie van fijne Majeftey^H]eriteert. Gedaen
inden Haege den eerfte Oftober fefltenhmJert ββίφ , wasgeteeckentr Fifr/jeii.
'boïsötiï / «Jöcnamentltjcftoothbc f pfcrp / fian op fijn tijöt arfìai |doj=
int£rpo(itic&f^ öcn.
arcttoJjïcn ban buptcn men toiecùt iiecit)?roil)t „ openbare U£)anDcn/ ba^ grt oorft niet cd te barbij
uyter fnöe Tromp. <©at twflcbfn fjin^ Maurits entie bc J|ffrcnöaitto..jCeo8. ^fDfpiitfttr Sia ben te Btlbe/ fgn©ojfìci. 35oojI.ajTijhtciite/ geen imt renisgepttoa^; maecbatfyinboojballcnticbdlto ijfii DàoriijchsS haec tijbt met bifputen «niiealtctfai ■ ' ' " ctt brrfleten/
tttMiónriuttelucTi iictl.^c.niiiitie enbe tipt boecinoe ban Üie/ refolntim ha^n bimteltjcü flrpbenbe teoeni^ aübtj^ luin bejiiieec betftiaetben baer tf^jmp" ten
acfitften «©ctofajfp/ bat fp tot noeÖ toe git jflticli βαίι= ben grgabt alle cefolutirn niet foo Qiootnijiarmonie rnjbc itniBiiept oenonittj te bebben / ente iiitt ben £ic= ceduicticbe fpoet rn rontentenient ban föu ©ο|(ΐ£ΐ φοο?ϊ. tot r;ceaitieBcb?acl)t/ alsfèénmnt^geOffii mit fotibe lionnm tortben / becfocchenbé bat Die gtc^ 'i.bctoelche be opflenieltc cappojtcn iaftimnlcuffi ' J aoi öaEC ï^o, JlBofl.öabbenobeïBPi^aiJit/Iiaet bci|nit tnoeljten biecbcii geniaecbt/ e)we ggriaflu / inaei* in bé geallenecf bf dilbkpiuitietitbi: ajtei^tien mochten beffaen Bebben / itìte 01»? totoi / ' «ibroinbatreoeni·
ïoa-Bebaén/ rnbetatfiaecbifcefiutfl__________ .
ieCben/ ^ batbaerboo?beiiuabÉp?aiö^umbai
nifbc öacc éo. ì©i^ toithaéb«IbaHW beputêerben moésten hjeffn inBftiòiwtn/.^pt Öfie^ tnoebreen freneraart toegii ^enometi mw fliliwrt
«©ebeputetcbrn op be ©loot Romenöe/ ti^ toöl me lacö boo? Goö-ede, toierben inj^jffoi^^, be Rviyter, Tromp en anbecc <0ffitto!WBitr«i«".{ fitóe óm rnamjt ίιιαφί ben J^eir Reedt
ff / toasJöengemcrcIcV&onömft' ««!'
fettina |
-ocr page 672-
en O O R L O G Η. ItV^f-en^tveemghfleBoècl 653
|
. jiiflt. ©ccDaIbfn Dni vyfdcn ©ctoiifc op OetitfWi :Wi· LfciitftrDc bp öe i^crten <i5cDpputfcriicti üan öe rtjoüiiuicban Gelderlanc.uptfpfciafelaflbaiiöi Jfj, Ijacf principale π tec^traaiJecingcacDaeii/ tni^ Dttciiöc ten fpnOc Dat 1)00? en ten 6e|)ocüe üan De ì^kr
Onilö Miunts vanNaiTaujai^ <Öf JKCael obCC 'pStCJUt^
injiiticopDe tfOfntuDOjOiae fiptDitie/ ecnSvcteüau nutliotifatie geDrpEfctjcfct mocfttf toccDrn / oujine iiin communicatie cnDe heiiniffebanDefêcrccnöaec tìo j.Do0 «iSeDfputtccDcnreBelDe/alfeCompagnieu tt uafTt en tc öoet fonDec onDccfcötpt/foa upt De J)te= Den riiöc jFcontiec-plaetfen banöefcn^tactcei1'ujte= miDc onbcc De <l5enft:alitfiit/ afsS uptDetcfprctiöe θ«ιιίΕίΤ0ε i^^obincieji boo? Dee^ tgDt te mogen tcec= km OU fijn pacticuUec pateiit /, enDe De felüe te cmpio= uctfti foo enDe Daec öp ten nieefien Dtenfie ban Den ïaiiDe fouDebel)ÌnOentebtl)oocen. gj^naeDelibeva? tif noctseljonDen/ te beifoecïten De op0enielDePio= üincieii/ Dat De felbe fïcö op 't geene boo^fs xü ten fpoe= Djgljiifη üjilörn becftlaren. ïfet bja^ epgentlgeh taec^ licnDc De guairnifoenen onbec Dtfiticftt ban De <i5«neca= littpt ; nmcc bau De felbe ber Wat inge i^ niet gcballeii; ©E poKtijcque öesciinae aIte)aloui;^3ÌjnDe,banìiat hoogeregaei; jijnDe ï|ft cflentieeirte(luclteiiï}cacöfc Dan De acgertnge ; toant DicDeDifpofitiebanDePa^^ temen öee^/ ijS meefïer ban Dc Militie, enDe;j,ilöiei. llfi; ϋαπ üe Milicie, ü^eeftec ban 't StanDi. Ki- ©e Munfteriche bolcltecen / foo De ConmianDeüc Huinga upt BelIingwoJde fci):eefban Den tienden <©£; li. toljft ouben (lijl/ Quamen benachtften ©rtobic tot Winfchoten. ©e gljecoitintanDectDe ^olDaten upt Groeningen op &et ^cban^fien De Hoogc Brugh gljci iiacmt/fulcfi^ bfr(laenDe/bei)&fnbe 't bctlaten/beöat UEii vijf ; De CommanDeuc in Beliingwolde fuicj; öoo'. nnDe/ Dcefl baec een ^ecgeant met twintig fotbaten totgffonDen / om öe boo?f3 gicöanfe te betoacen/Docl) ^eDbcn aiDaee geen anDecgalf up; getueefl / of fpn Dooj ccii (femboec ban Den bpaHtopge-epft/enDe baec am=' fcöptte / bp alDien fp Ijet ^töan^lten nietgoettoiirie mtiaei: j^anOen toüDen g^eben / Dat fp get felbe tot.Den gront toe fouDenbernielen ; Doet) ^en Sergeant Daec iiift op lettenDf / geeft Ijaec toeDecom ïattn toeten/Dat ioüjanneerfp get incei: gemeltei^ct)an^l{en Docgtente' [)cbbm / Dat fp Ijen met gebielt Daec upt fouDen moe:= ten öoen Drflogecen i biaec op Den bpant Dc^ na<j|t^ iact ambDlgenÜeeenbattecieijeeftopgetoOipen/ en otsi mojgcn^ Daec op gecanonecct / enDe aen toeDecjjj^ öm Ijaii Ijct ir ojt üe (leenen ïïeDout befettet / enDe Den
quitcrcn/ enDe alfootoeOrctotBeliingwoidgecctl» »ttt ; foo Dat Den bpant nu tegentooojDigg get gegee- IcOldampt m Wefterwuldinger LantonDec bcDtoang (laDbe/ en meDe becept^guacmfoengenomenopöet S>ci)an^hen bp Wynichoter-Zyl, omtrent een galf lip? flacn^ ban Beliingwolde ·, foo Dat ijp contfom De Kbe ffojtceffe gcaflecenDe/ enDe alïe paffen totftjn öttntl (jabbe / beftalben ben pa^ ban Beliingwolde nae Langacker ^cljan^/ afte upcenöembecbjacötenDe ; macc tcrtmjl Defelbe pojtceffe ban Beliingwolde met afte tonmigt) bolcfi betfien bja^ / foo Huinga becfocöt ηοφ eniigj) bolcft tot becltercftingc ban (lijn guarnì· lom/nacr Dien alDaec maec vier Compagnien toacen/ 'loc toof c af obec De feftig foo tee See al^ nae De Dey- 1« üchans gccommanDecr ttoacen / foo ban €apitcpn Aitzema al^ Capitepn Wigara, en Daec en boben toajS
iiacrbcbefmcttelijcfte (ïeeftte/ entoaecaenDibccfe{a= Btn/tudcftegeen DicnfthonDenDoen; maec bpalDien pp nae Defjoocen Daec ban becflen toa^/ fouDe Den G" OCQoteafbjeucfiebonnen Doen/ 'ttuelrRDoo? W '*|fti^manquementmoetlaten. Jhi wieeciitEuc-©ojftbanBrandenburghfc&?eefban ι·ί, 5β" ^yf^ien ©etobec Den boIgenDe iSSiief arnSaec ]|o.
QNfen, &c. Wy hebben met leetwefenverftaen . dat U Ho. Mog. met den Bifchop van Muafier &c. 'Dgcwickelt zijn in eenen nieuwen Óorlogh, dat oock |
aireede door fcytelijckheden ten beyden zijden den lööiï aenvangh is gemaeekt. Wy beklagen hertelijck, dat , het is gekomentöt defe extremiteyt en foo hooghicha- delijckc verwydeilngh, cnde wenfchen dat alle difpu- ten metten cerften by minnelijcke wegen ende billijc- ke cöndiüen mogen ter neder ghelech t, ende alle ver^ dere lant-verderSêlijcke.ongelegentheden, ende het vergieten; van ìqo veel Chriiten bloedt voorgekomert werden j waer loie wy van ónfe zijde alle mogelijcke officien t^allentyden fullenontribueren.,
Het isuockmeer als billick, dat dcfe hieuwë vyant* fchap, foo vècl mogelijck > bepaelt wcrde, fende fou- de ons ten hooghften ocgelijck gefchieden,indien,on- der pretext. van,:defcn Oorlogn, onfe handen fou- dc werden geinfefteetc ofte in onghelegentheyc ghe-
iec. ; U-3 ' i/i;.........
Wy yèifiefi· ons daerom tot u Ho. Mog. ende ver- foecken dblêlviegpck vrienmabuyrlijck,fy willen «doch iodaiiige codré ftdlen, datvan der felverGuarnifoe·' nen die fy;in piill2C/«^i Steden hebben, geene vyant- fchap in "word^ipleecht j infgelijcx bc-
geeren wy ^fito (^itieere BrJ0of i dst oock U fJoogli Mog. Guarnifóèncn even foo weynigh van hem gein- öjiïimodeétt werden, ende;by aldictj hybu,ytepons vermoeden j dierghelijckefoudeaenvanghen, fullen wy 't fel ve in geenen deele lyden noch toegeven. Wy vérblyven..verders, &c. CtegeventocKiK/waeuder Spree den "uijfden Oilober ββίβη hindert vyf en fe-
fitgb, ' ■ '··>"··;«_ m-: ·'· ·.·
1". ' ' . . 1..·.
©egeecen tebelDe /fcïjichtenDenvijfden Odobrls j^c^tét· een Sfnaenfcuc iiaec Rhees,. Dnrinfpectie te nemen op nijth . feecbec genaemt Den ï^ertecDijrft / met o^Dje om Die Doo? te fieeeften / op Dat Oe Munfterfche bolchecen · in iljacen becDeten toegt mogen toojben beïet / gelycft ' Dan ooclt tot Diecgljclijcfte boojfojge aen De Comman:" Deur^ tot Zutphen euDe Doesbutgh meDe.e?D?e glj^geben om-ccnige bjatectriggen te ficippen/opi Dat anDece plaetfen mcDe onf^cgefet mogen too?Den.
!©en fefden<0itobecantfinflenöaecita..msos.ecn «teneii JlfêifTibe ban De l^eecen «^eDeputeetDen^tntenban itenoera De ^taDt Groeningen endé Ommelanden, cnDeDaa a't"®''- neben eenige ftpIasSen / tettbccenbe al^ noc& ten epn® Be / Darten ftloeDigÌ)(ìen ecn conjiDeccOjel fecour^ öecs toaecti gefonDen mocfjte tnecDcii} kaaecopgeDeltbeo ceecc / oocb gegoojt enDe ingenomen sflnDegec aDbij^ De^ Raedts van State, Die De^ becfoc&t 3ÏjnlJe/en Co?p^ tee ©ecgabecinge tua^ gccompaceect : goetsjlie^ bonDen/ Dat aen De ^^obincienban Vrieilandtenbe Stadt en Lande boojuoemt gBefcftjcben fouDckoerDen/ Dat Defelbe eenflonDt^banDettoupenopgunpacti:' euïiece patent» Ijiec bebooceng nae Ooft-Vrieflantgea fbnben/ foo bene nae GrocniDgenboilienDoenmac:; cgecenl/ alfe oo^Deelen fouDen nooDtgl) te jtjn / De^ ijS De boo?f5 HSiffibe en 25plagen Coppeltìeh gefonDe» aen De É^ece ©jinceMaurits met autljocifatie/om met Communicatie ban De J^eecen öaec io. 3!©og. «©eDe^· puteecDen te ©dDe / fes, min ofte meec Comp^ien te patcDe ban De lïföilitie Daec omtïcnt te Deta^ecen Λ foo/ en Daec IjpteecePiin^boojDenDfenfibanDeit aianDe nooDiflö aefjten foube/ enDe naGroemngen boDjnocmt Doo? enDe felbe bequame bJcgenfenDen/ boo?t^ i^ De boojfjjliiffibe en bpïagen/oocfe coppelijcït gefonDen aen De Jt?eecenfiaccì&o.3iBog.<ÌBe&cputecj;a Den enDe «©eboImarfjtisftDen op'?atanDt^©Ioote/ met becfbecb Dat Ijaec «Ê.twee adriehondertatant- ^oIDaten tegenbJOOjDiglj opDeboojfj^ïootemilitca cenDe/ bp alDienfe oojDeelen fouDcn Den Dienfl ban 'tJtant fuIcF ecnigbfìntè te bonnen löDen toilDen bifpi^ ciecenen onDcc benuame «J^ffidfcm Doen in fcljepen int (èaljoot^ / om a droiduréna Harlingcn gctcanfpD?« teert te toecDen / en ban Daec boojt^ naec Grpeningea te marcljctcn/ en koicctDentoeïgemelDtnÊïaeDtban ^tate betfocöt De SLuptcnant^ Coltone!^ Gcntillot, cn Ingenieuwiant te ojDonncrcti/ Datfeguntii aïïec pie na De meergemeibe ^taDt Groeningen fouDcn jjcbben te berboegen/ ommcopoi&jcbanDeopg£meltii^ee= een (©eDeputeecDen^tateh/ alöaecDenBrreau(cccp< DenDirnfietcöoen.
Sii? |
-ocr page 673-
654- S A Κ E Ν van ^S Τ A E Τ
|
©e !|CC«nti®dÖC fcljjebenupt Deventer bm ne- genden <0rtob?i^/ öattJoigeiisSingffiommxontfcöaps pen ban öenByanbt/ toicrtb£bonDEn/-ùatiie23iri fcljopprtyche ©oicftrtfn onitccntOmmerenDacffen ntft Üfcre ban Zwol, Öe Berckemer Brugge ljai)Dcnaf= gebjant/ toaten fictcit flrtoeefi onittcnt vyïduyfenc flitptfren/ öic in Zallandcbfcfc{)£pï)e3ii>rïijcftf «lùe 25oecni fjupfcn ijabDrn acpIonDett/ ooch bfri ©ce bjca Oföofct / fonbfc öat men notlj bccnetnit bp (jaec pctp becOfC^ onDernomen tpjqn / aIjS Df üoo^fj-iïnüagie ; ^jnbe be Ornmer-Schans ηαε bcljooccn bcio?(kη / eiiDe De paflagie booj Stapborft tnbc Rouveen boDj be fJup= tecpe onbjupclibati: gtniaecUt; booj^eenige bagbm toacen aï ban baer becfcljtpDc (Ìonipagnicngl)c|oni benna Haflèlc» Steenwijck, Swarcefiuys,<n Block- ziel, al^ anbece pairagifnDacronitccnt/ bnccmcbe taiert bcctroutot / bat ben ©paribt bicn üwab nac ïjet atanbifcDap Drenthe foubc toifen afgefiiebsn. ©icn baglj toa^ noci) ban Deventer na Zwalggcgacn ben .ïBajoo? ajencracl Kircfcpatrick, mttiiepafrflflicbp Staphorft enbe Rouveen te beficl|tig{)M / <mbc albacc noobige oibje^ tc ficllen / met Iati ecnifte licftte (iucficn upc Zwol meöc te nemen }U3fiitoiert#ericl)t öat ben SöiffrÖop fön fujacr «Canon ban Ontcnarfluin naec Tubbiiigh, enbe foo na bie quactieccn öeebt boe ren.
ii&acEom too^ gifieren tocIbteojbjcglKBeben/ bat Ijet Biöfele quartieriip Dieren fauDROpbifcchin enbe in be ^tebcn gacn logcccn/ ban alfoo noclj binnen Deutocum vijftien hondcrt ^olbatcn / rn e!f hondert tot Lochem, met twee iCcottpEn iÏKptec^ SOnOlip toen leggen / bacc bpj&cn gctocfen Öcclitec ban 't fiup^ te Dooreweert tijag/ bie be eccfle fiicfttec ban ben aeti= flacIjop Doesburghi^gctoeeli/ enöciiaecomnie nocö todpetsi dpbeYirelmQci)teboo?l)fbbet.«/ baecbpbe Qfnöetoeecftenc Öuptecpc bobcngcmelt toeöeromtoei ïicöt fiMJtie ftomen / iè opöft aübijg ban pjinceMau- rits goctaöebonben/ be jföilitic tot Dieren noci) boo? een bagö twecadrietf iaicnbetbiijtjen / tcctijütbe^ 3öpanbi^ tocI)t en beffcyn naccbec mocjijt iDefcijgecc' cognofceett. : , ir ^
- 3&c ^ecen «©ebeputcecDen Bcbben boen ooefi goets gebonbcny bcnCommanbeurtot £npmcrick ,a(n te feij^tpfn/ be Jduyce» met öaec ^tnöentiiijjpqjecn tpbt ban bate teboenbeflogccen/ 'ttodcft beïteui:- ^aribentu^fe namen/ Doeg niet honben bilftten.'
apt bacc SUjitben ban ben twaeifden betfiontmen/ bat ben Söiffcljop met fijne ®roiiptn/omtrent be Om. merfchans enbe bp alle Üicgen in 't Eanbtfcljap Dren- the fot&t boos te bjeechcn/ enbeofbJilbooittoeeupt» bellen Doo? öte banbeboojfj^cöan^ööebacn/ vijf- tigfe üjafleri^ met facinic^ ban Den bpanbt/ enbe eeni^ gebàn bc^ feif^bolrhboobtgercliootcnbiaren/ enbe ceniglje geiinctfle bcBomen / foo toa^ nocfttan^ fgn ®o?fifl. 5©oo2l. bencffen^ benl|cccbauMeroodebei figÖ om be paffen baer omtrent allentftalben te be- fetten/ enbe om ben ©panbt foobcelbocnljjcft/ te fitupten.
©en twaeifden ©ctobec öebben be ü^eeten te ©eibe caechcnbc öet uptgcficapbe quaebt rappo?t / BbefcB?e= ben ben bolgljenben 25?ief: bcljalben 'tgeen aiccebe ben achtiten gabbeu gefcljzeben / bi^c boojaenoeto:' Söen.
'Ho· Mog. Heeren,
SSjfif WJ ^ '^ε'^^'εη feecker bericht ontfangen, hoe dat W den Raedtopdcnyi/^indefesinUHo.Mog. DiitCTt- Vergadertnge en corps verfcheenen zijnde,
te te Heere van Bevemmgh Treforier Generaci, pofiti-
©ciBi ve verklàcit heeft, dat den gcmclden Raedt in feecker raechen onderricht was, dat tuflchcH UHo. Mog.Gedepu- »a®rmn teerden te Velde, ende den Heere Prince Maurits van lue. Naflbu, als Chef van de Militie, niet alleen niet en wart ge vonden de noodige Hurwowif enover-eetiko- minge der fentimenten, omtrent de voorvallende de- liberatien, maer dat in plaetfc van dien is lorghvulde- delijck acht te nemen, dat dc refolutienindcfebe^
SStrc- liemer- bjuase hptit SSt|·' IcÖop afge- Dcant.
3!efiiP'
ttlliltU-
fieiittn üptiBm- mcricft 5e)et.
frÖBp
foecfttfn
aB^entf)
tefi^eer-
fiai. |
kótómeilijcke conjunöure van tyden, tot dicnft ende welftant van den Staet noodigh, pronipteliick^e, Ι^δί den genomen, de gemelde Heeren Gedeputeerden dagelijGX haren tydtJnJiypnyieifenJea/iercatittionder anderen onnuttelijck coniumeerden , ' èhde dat haer Edele doorgaens in faecken hctfcyt vari'de Militie ende de executie van dien conternerende, refolutien
namen, direitelijck ftrydende ende contrarie het ad-
vijs van den Heëré Prince Maurits voornoemt · Waet tegens, hoewel wy vertrouwen, dat UHooghMoe door ònfe MilCviin'ii als mede die vanfyn Vorfte· lijcke Doorluchtighbyt feifs beyde van den echtflemk. fes gh'enoeghfaem'iijn geinformeert van de goede Harmimie en eenigheyt^ dieondei-onsmetzyn Vor- ftel. Doorl. Godt lof, altydt geduyrende defe onfc Commifle is geöbfefveert, om fonder eenigh tvdt verfuym alles by te brengen wat mogelijcli istot dienft
van defe bekomnSerlijckeexpeditie^ èndedatindien
al eenige finiftre imprcflicn, door het Vöorveihatlde ombrage voorgeven mocht gevat ghewBfcftzijn, de felvé uyt de gemoederen van U Ho. Mog, ende alle Regenten,daer kennifle van bebbeotle,weghgenomeh zijn , fóo bordeelen wy nochtans foo om totroaicticn van ónfewri, goede nam endefaem, als mek ten dien- fte Vin den Lande noodigh te zijn, dat oock de gam- iche Gemeente, voor de wekke v/y [oo oumile/ijii ten toone zijn geftelt, mogen weten hoe lafterl^ck en omeiht'ùaérdigb wy defen aengaende zijn befcbujdight ghcworden, daeromme wy ootmoedelijek veffoecken, dewijle nierkonnen bevroeden, dat den Haedtven i zijnde een CoUegie van foodanigenrefpeft, het welcke foo groote ende importante faecken van Staet aenbetrout wort, uyt eygen mouvement endo qüadé genegentheyt regens ons,die wy gecnfints iulcks verdient,hebben, de voorverhaeldeujrtftroyfelen fou- den hdbben voortgebracht, Ìdattct U Ho. Mog, belie- ven mach den opgcmelden Raedt van Staltts vejfocft· keii, ende te belaften den ófte^«Wvan
de'meervcrhaelde itfjurieufi lafleringen ende calumim te öpeiibaren, ten eynde de fel ve malitie aen den dagh gebracht, ende fynaerexigentie van faecken gecorri- geért'en'de geftraft mc^en worden ·, hier door fullen U' Ho. Mog. ons tenhooghften verobligeien, ende ons meer ende meer encourageren, om deièonfc moeyelijcke Cómthiflietotdienftvandcn gheheelen Staet ende U Hoogh Mog. volkomen contentcment te exerceren.
Hiermede, Hoogh Mog. Heeren,&c. Deventer den 'twaeifden Oftober Jefihsen hondert Geteeckent, W.van RaetsveU, J.deMerodt. C.dt mt j M. de Crommon, Jehan van Reede, Eitusmn Gfin· fira, ji.vanNievee».
.TSaDatDenBpantvierayyfbaBCnonittentd^O'n- jü^
mcrichans getcaciitfiaDiieboo^tebjeicBin/ tu®?mp : Maurits uict ben üeec ban Merode tot Haflélt w toeefl/ enbe alle paffen contomme boen befrtttnWfiiiii? ben/ boo?namcntüjch bie ban RouveenjaltoatcöP J^JT twee hondert tachtigh man aecommanlKect/efn
ttencflement enbe een 25attetpe laten maftBen / enw ttuee flurfyen^ Canon upt be ^tabt Zwol pn^ ^ geplant öabbe/ mepnenbe öaec meöe gcnoefflrainf boojfjeningc teöebiiengebaen / temeer ®o?fiel. ©oo?I. berfeerftertöaliöe/ Dattw ®flo«» baer rontom .JlEoraffen bjaren.
ïfeeft ben Bpanbt ben twaeifden be met omtrent achtduyfentman/ enachtfiuaenep^ fcBut gljeattacqueert/ Öe felbc aenteeiigenöeoüre^ boo?f5©elbcn!)een/ enbe op beonfeban ta^entnw besö&en foobanigh g&ecanonneert enbi8lj£ltü®i"'/t bat fp genootfaccfitsön aDetoo?behbebD«f5P«w^
betweefincBlcnifabont^tevyfHprenmctbfrlif?"®' eentgb bolclt tr quitecen.
2Öinnen Swartefluys fiecft JDjin^ ί^^ΐίί?'? enbe binnen Steenwijck vyf Compagnicn 0l)f naec toelcfte eerfïe plaetfe / rieBBenbegeenepi»?tw ^ men flupten Ron/ ftn in perfoon bertrotB/ omw baer op alles? fco be el mogelöcït ojbje te lf«»< ^ |
-ocr page 674-
en ο ο R LO G Η. U Vijf-en-^mtighflcBoscL Ó 5 5
|
, ©c t«rm ft ©Eibf fcfecbeti bpRan^ op bêfeïbi (wf'^anifrEtiafrban/ öat ban De onfe öie twee hóndere "tniachtigh (Iftrfi toacen/ nfet tneic ai^ c«^celtóot/ fflöf B«l»rtfi toiert/ öabbcnbecfjalbmöÉtiyifi: ,aflSiilegflafificftbacc op re infojmercn/ otitnkbe luaiiDcöoicEn bic bacc oiibtcappatrtitclòcft fouben bt- yotiDcn toojbcn arpIecgDt te jijii / na beöoocen te boen
^""^HaiTeJt, aftuafcopiikntijb fes Coinpaoiilen ''.KMiKÖiiacwfiJcn faefjen / pjobilionelijcfi tot Com= ^ HmllÖfircaengffiett/ ben Jl^ajoo? Fredrick van Ree- de wn Renfwoude ; <iEnDe bOt ït. Colone! Ingenieu- landt i^Drtiiionimanbcment tot Steenwijck aentic· iMilfn / Dan; fcven Compagnie η boen mebe in <i5uac= nifocntoacf»; .ïtaei; Groeningen jtjn gcfonben be ioinpagnirn i^aerben ban be fiitmeefler^ Swartzen- burghjAirecma cnbeFrems, 5p gaben ijaecï^OÓgi) iëog.infiföencfien/ ofnietfoubebienen o?b?ege(ielt tftoojbcn/ op öft i"ant30cneccnbantoebec5ijt^ <i5e= uanscncii/ alfoo men f)icc tot Deventer enbeanbcre plactfen ai bei;fc{)epben f)abbe/ biebp langlibecbiiif hetlanDtiioflelijcftballen; (©ocïtbecfocljc batbodj puinit«co?b?e gefielt en gep?0cureectni0cötto£cben / bat gact; bc quote ban be |^|obincie ban Hoilant tn be tweemael honderC duyfent gulbcn^ tot be 3tcgec-Ia(ien tm fpafDigölïen oüecgefcöicftt bjiccbcn/ alfoo jp baet= om tfn [joogijfien becïegen toacen / enbe fonbec öe no; Èi^epniningcn fjctniettoiften tebeflelien/ aengefien iaecDaacifjc?; berfcfjepbefaecften enbebjeccfeenbooii Uiricii / Die p?ottipti betalinge brcepfle.
©e Dflbcn-genielbe ba(le plaetfen Blockiijl, Cuyn- der, Steenwijck, &c. Ijoetoel met bolclt befet jijnbe / ontli?acft heel idmmunitic. g^ie ban Amfterdam tnicNoort-Hollandt, Oejiygenbi Öe Supbec-gee/ fcillcfitin 'tfelbefoo bee! mogeltjcft bectoaect^. «Sn iKl^Cftenlan Sloot van Tweenhuyfen, en Cronfe> ©ojoemcffiecen ban Zwol, quamenaen beniliaebt om mcec upt f)et .ilSagajiin tot Delfc, 25iflcöop indctuccibctbeplaetfen/ fïeibe aïle mogelóche o^bje mctliauUcgacbe enbe anberdnt^/ om bc tantcibu^ titn tt Benieten/ infonbecftept moefïen be gingefetenen niii{Se8Eren25?oobt becfetjaffoi / jijnbe becfupmt Dat men niet be fpillenupt belBoIcn^Öabbetoegö^ pomen. S5?anbt Deïette öp foo firiclitelijcfe bat een Iwltiiict Die met een ïtaent^pecenfoechenbe in een l»cljiip? ; bc b^anbt baec in bectoechenbe/ bjiert ïebert= if in'tbupjgetoojpen/ enbe tottbicemael baec upt teiipeitbe/bjcbn; ngcfmeten. • JDet be rencontre tot ter Apel toa^ öet al^ boïgïjt ; ^e <0cbeputeerben bau Stade ende Lande belaften öe Compagnie ban Capitepn Ham te fcnben tot Wedde, nftuaec Sp bont vier Compagnien/ enbe honden fevencien gecommanbcect bolcfi / mct feven- tien te paert / be (©cbeputeerbm albaec sö'nbe / gaben ojbjc acn Capitepn Ham be (Croupen te gfjclepben / enlJcbeSSiffcijoppeltjcfie aen te tallen/ öettoelcRöp CapitfpijHamffctgelHcftcltjcfi i^gebaen: ^^eboïc^ teen ban ben ^ifTcftop {jabben ben vier en twintigh- ft«n^ptembccobec 't.j®occaf bp 't ï«oofiet;/tot bctHttcfeinge geb?act)t acht honderc man / fiabben fiaerpofl feecboo?bfriöcR genomen in efn53oipgtìe= nacmtjcpfenhuyfcn; naec'tfeggen banbe(i5cban= itti^/toaren in allei ftoeft cw ce duyfent man ; ben ies en twintighften be^ mo?gen^ omtrent acht upcen / bes pbrtt 6e nEroupcn / gelept bp Capitepn Ham, ben wnt aen te tafleu / naet; een ijaïf up? becftten nam wtibpant be blueljt/ enbe falbeerben Oafi;obec ben bp Öoct aengebangen te maechen / ftomenbe ban Jccrfumcecbt opSellingenboo? 't.i!ïaoera^; Capi= ttpn Ham geeft in öe Borcange binnen geb?a^t vyf en jjclitighgebangen^/ toaec onbec een Capitepn enbe ïuptenant met twee «©nbec-officiecen/ enbeeeniglje Ö^etflen. ^e booöen toiecben'hondert negen bebon= ""n ?9cgcbm!gen€>ffiact^ bethlaerben/ inbienjp ηοφ fcn bagl) fcmgec Babbeo geblebm/ alle jjaecc «tomjen foo te paert al^ te boet fouben Dbei;-geho= ÌM Sibben om Bortange te beflupten. anberc ^™)pppelijcfte©0ltlteren/ leggljcnbe totDcerfum mot Walchura toitïöen begroot foo te paett al^te |
boet opvyfduyftnt man/ gare Canon fiont noci) in Ponttcn tol Heede op be fiems. ©efe irencontce flaet jier boa? ooeft berflaelt / enbe (jeb bit ejdpje^ toillenfleli en / om te toonen / foo itjeetógen man / foo miemge berfcörpbèntfiept. ' .
©fe ban O/er-YiTel frgjebetì gebuprigljommeer ©oleh / ?imlntihitie / cnücgeit. - Vrieöantöebbenbe al l)aet!bolrhgefonbcnnaGroeningencnbeben->Yflèi, babbcri niet een ^olbaet in 't 3tanDt / enbe nae t ter: Ite^ ban ben ^a^ bp Rouvieen wierbcn niet iurpnigl^ geallatmcert,· gin Hoilane ttiöe Zeeiandttoa^iitct ober/ menfdiiirïtte be Compagnie paccbm banöm <i5jacf ban Schellart upt ben Hage nae t ateget;/ fa]^= benbe nocf) twee Compagnien te boet : ^nanbcce ^teben/ bcljalben Amfterdam, toa^nieteenman/ cube nocfitan^ bja^ men begeljecic ^omrc fo bebjcefi getoee|l boo? be Engeifche, óf btio? opdam / btó Hoi- landt enbé Zeelandt, infcwbecöept Iangf)iS bc Sce- Itnnt bjaiS opgepjoptban paefbe tn^e boetbolrfe. ijSu moefiet alle^ te ©elbe tegen Dtn S&iffcljop. nieci flc beliberattebielop 't aen-nemen ban nieubie^rou: pen 5 beÉïcgimenten ban ben <i5iabe ban Solms enbe Cratfter te paErbe/ Golfteyn , Hoenderbeeck enbe Zouches, toaren befïelt / enbe moefien in twee maen= ben geceet jijn. ©ber nocö twee fìegimenten tepeeri be enbe drie te boet/ biel beelbElibcratie/ meefiaen tuien men bie foube geben. Q^c l^eercn ban Hoiiaxidt blaren 3o?gl)bu|bigD bat men be ecbarcntfie^ftcie:: ren mocjfjte brijgcn/enbeb|aci)ten ben vyftienden Oc- tober in / bat aite te be^ellene Collonel^ en Capitepi^ fouben moeten gebicnt bebben tren^aEC/ öe antere fes ^aer. <i&m alfoo te beletten bat booj gunfl ban cenige i^eerenban^tact/ geen jonge ofonerbarene mocïiien tet bc Cfiarge^ hinnen. .n^iet te min flocgen fclf boo? ben <i5?aef ban Auvergne, tot een ïiegiment: Paerben/ bic men niet toifï opt gebient te bébben. ^nbc een ban be Bergabecingg fepbe/ tuoecom fgi nufoo feerfagen op be erbarcntöept/ nw&^tnad;? be gantftöe^ee macljt öaöbcn grcommiöetït aera öienopt tebiatecnocijtetanbeJUSilitaic/ maeraltiji: ^olitpcq toacen getneefl ì JBSencnbe bat men ooeh m bit p^omobecen tot be Cbargei baat aenflm moefü gebben op becfcfjepbe €bel- enbe anbecc atiebm öie in ÖC <l5?acffcl|ap Zutphen enbe Over-yflel ban ilupi enïanbt tuarengejaegöt/ enbe upt pbec omBaectc tDjeben / moeflen tuojben ^ooft / ba^ temn ben bp== ant biel fouben boen. <!Snbc öe üeeren ^ecommit·· teecöen op be Hejder gctoeelï jijnöc / saben te bennen niet ailerbingl)^ bemoegj^t te jijn ban 'tbelepbtöec J^loote ; batfe öe Engeifche niet tjabben belette boen öe f4)aöe öiefe geöaen babben. Mben fegmn/ bat men be Engeifche, uacbp3tjnbe/ bjelljabbeiionnen aentafien : j@tet confibececenöe öat öe Eee groot enöe tooefl / enbe be tointmeefiectua^. 55ocö 'tgaet gfte^ meenÓlclt foo/ öe befieStuyrluydenzijn aen Landt. CnbetDM^ eett groot gelutlt boojbe i@oofbenbanöe ®loot/ öat öe1@eecen^upecintenbentenarnS0oo^ gabben; öiéoculairc getupgenbiaren bon be actiën ; fuIlenöeanbec^^lbefct)ultopI)aec fijngeballen/ baec banjpgaecnutionbensupbecen. ^efdttuJ^Iootepn: belgcft metöet gcoote ^cljip öe Seven Pfovincien ban Rotterdam enbe eeuige anbece gefieccfit toefenbe tot in öe tncgentigh capitale ^DfPfO/ toa^ "en dertienden cube veertienden Oftober nocft be fioogljte ban Scheveüngh, CatwijckenbcNoortwijck, fesàfeven
mijlen'ban De a©al; en Joetneï 't een ^oibelpcfte tointbiaepöe/' fleelt in^ee/ met intentie om be<Sn« gclf^e tt foechen / bic fulcp Ijooceube / &aec ©loot meed ontcent öe 0tbier ban Londen leggcnöe / oocR biebec p;e(len om in ^ee te gaen. i^aEbjel öe ^efl feec Qcafceröe / dctbenöe gebupcigl) binnen Londen br^ tucecft^ obec be acht duyfent menfcbcn.
^en feftiendcn quamen 2&2ieben ban Öe Staten banVrieflandt aentjacci^o^i^g. bat ben S3i(Tc{)op ben veertienden (oubenfltö) (ïont tot Druynen in Drent met acht duyfent man/ bfcfocchenöe ijulpe/en be l^recen Sicke Alua en Oene Groveftins gtn^n nae Gróeningen, om met bie ^taten te jubelen op mu:> tueieDefenfie/ öefelbebepbcp?obinnfn onberbielbm 2IÌÌ+ ofte
lóóf.
pfffl ^
berfoeftt
ficotltj)
tianljau
^oobO
.^OB.
éciia- i-ciiCIjciQ bec élf· ficietei» bp l^ol- iBiU et- pjopo- nttct. |
-ocr page 675-
656 SAK E . Ν van , S Τ A E Τ
|
166 f. "fic brtaellifn tuel thien duyfent mm te famcn / bacc
___mcbe 3p ijacctolfoubciiftonmniiefdjccmen/ niacc
fiïacaijöen Ijaet meefte fo^e^ kcsenammbeonttent Dm Yflel, om Die qwacrieccn tebftöacc»/ eni3£ble= tenfdfWoat; EUnbe ina5iit|IanDtniftfi!rimaiiüan Öaer iOUùc tìirotptti / alleili aitati^ iuccücntlE vier CompaffHirn löaatgcltifi:^ / beïjalbcn vier a vijf honderc Mariniers, l^fttua^tellOtecetl/ dat Dni 20ιΓ= frjjop m 't<i52aefrciiap ba» Linghen niet ccn ü^ocn noci) frljabc fjaöDe laten ùoen / nibc onlang^ otiet De Berkemer 25jugl) maccijecenbc Dicjbt bp Swol, liet metcwaelfCcomUfttEHWafen/ Wilhelmus van Naf- fau, &a foccftenDc op We hJijfcalbfec jaïóu(ïeteüec= tocchen / toacc nitöe öp miea quacOt Uooj Dé ü^cec ©?ince / aIjS aoet boo| ftcl) fclf^ becDe.
€en boojnactn atibtöan bciicöcecingöfcÖjKfupt
^topl. Hier heeft meo gegeecen onfe Provincie, cn men is befich VrieflandtcïA^StadtendeL*KJenKhc· ginnen ; Alles in confuliebinnensLantsj van buyten verwacht men redres > onfeeckcre rcmcdien ; wie weet of de feive niet quader als het quade zyn ? een ye- der van deNebuyren foecktendc puuffcert fijn avan- tagie ; allerhande be'denckeii/ckhedea rencontrecrt men onder de oude Vrienden, ende men weet niet of noch de fel ve zyn. Smeden brenghr geJijcke fwarighcyt met haer marche voort ; Brandenburgh geeft van de iëlve ibppej alles is in confufie; Godt weet de uyt- komft; of Vramkryck ende Lmenburgh het vareken tul- len waffchen, leert den tijdt ; in onfe Provincie be- gint men tc verharden ; de andere roepen, als wy voor ùeitahtecille.
feeS® fcventhienden Oftober in beïüjecatfcflelepbt «iii atn Jijnöc i^gaebgebonben/ Dat twee duyientöupta^/ te B»i- cnb£ drie duyfent .iBan teboct / op be jFcontiecen ban befen ^taet/ enbe baec cn boben ηοφ drie duyfent ^toitfec^ in be gecefo?nie«beCanronsban^toitfeci lanöt getoojbenfoubenbjerben/ nietbicnbeclïanOe/ Dat foo ïjaelï Dc boo?f5 drie duyfent ^bjitfetiè&iec te atanbe foubrn bjefni geaccibtett / geiijcft getal ban be aengenomenc JBaectgelber^ aenfiont^foubetDecben gelicentieect/ be^foubcn be l?ooft-<0|ficicten/ na= ntentlöcft be Collonels , Luyt. Colloncls mbe Ser- geanten Majoors ban be {iegimenten te Boet en te Peetbe upt be boojfs twee duyfent öuptecen enbe drie duyfent ©oft-ftnccljten / te fo?mrrai / 6eftcnt moeten ;ijn ban preuves banljare Vaillancife enbe Militairen öienfi ban befen ^taet/ gebupccnöe ben ©o^log met Spangien ofte ban flnbece uptfieemfclie ©jincen/ enbe potentaten göcgebrn te fyebben; ^uUenOe ùeljelft ban be ïiitmecflrc^ enbe <^apitcpnen bic betcfpectibe Colïonel^ ban be boo^n. J5egiinentenöpIjaer#oofl|j J|©og. acn te (lellen / totbeaenfiaenbeJliccbingljrn fleinepnt jijn te geb^uptlien / en öace ©o. jlSog. bot^ te fitllen / thien 3iacen in befe ofte Sgupten-ïantfcije titmiV' <0oilogen moeten öeilüengBebient/ toerbenbe bewe- men tmn derhelft ban bicn/ oocft bupten bat/ booiabmiffiitel ï'''0ffi· ----"" ' -----------•f·· <■"■>>·■ tirtl»
cierjj,
vU'Ut(i|Jtiuiiiiii uiluci. ut uMwfi} i^fv^-.jr···
ban fes Siacen moeten Ijebbm gemiliteecty fonber bat be Cornets enbe Vaendrichs acn ff etitecf η pjecifen tjjb ban ^aten gebonben fonöcn sijn/mit^bat baec toe be= quame J&cïfoonen gOenonien toiecben baet ban öet aianbt appetente goebe bienfïen fjabbe tc berUjac&ten; SEïlc^ metbienbetfianbc/ batgeene^ecfoonen/ tot eenigöc emplopen onbec be boojfs öupterpe fonbeji toccben geabanceett/ al^ bietePeerde, enbeegeenc onbec be !ïnfantecpc al^biete Voet, inboegDtnal^ booren/ foubenljeljbengcbient; «Datooth beColio^ neI<S fouben gödjouben toefen acn Ijace onbec-(©fficie= een te geben fiet volle aenrits-gelt, 'ttoeicfteljHnbp 'tïïanbt gegcben fonbebierben/ al^oociJbanbefel= be onbec «Öfficlecen egccngeidt, ofte geids weerde te ontfangen ofte acn te nemen/ tcc fatte ban booj()aec tot ectiige miiitaiceflif)arge^onbrtbeboo?f5(!Krocpen acpjomobcect te jijn/ baec ban SPCoUonclggunbp fo lemneïcn tebc/fo ten ceguaröe ban 't een al^ 't anbec |
foubefiebbentebecfjacgecenenfiipbiCett·, n^tihtm (©Ebeputeccben ban Zeciandc Bebben op öc böiicn· fiaenbc conclufic boen aciitee tiuncn / bat fiate tot Jet aennemm ban drie duyfent |)toitfer?i boo?alinoci) mei en bonben gelaft/ ooehi^banbiebjecbinQöclïep
^bJitfcr^Hietgevuoiben. ^ . „
«©P'tbccfoecït ban be JgfCi:enbauDocsbutghitla= gcMbc obec bt infolentic banbe 25itTti)opiijcUe/ Ijcit ">"'51. ben be fêecren Oebeputcctbe bmï^ccc Rijn-graefucc; fo^t een Compagnie pacröen te ftnben in Dociburg, ooeft Ijebben eenigije meec ingenieurs aengöcnomm.
3Die banSteenwijck, Wefcl en Grol, Waqï6cnöeraci igcft^obtcbtcfcöepbenbcfetten, ™ i
©p be ingehomen abbijfen bat be Bpanlitböbt eji»
jnter-brutrpe nmfi-cnf twep iitircn ηλι. n-.-
ί WHdUCie; ttjltii
, ,.,ιιν ®cocpento£ti(toni= uo.
me foube Ijcbbcn boen ceticecen / enbe (oeclttn öooi öe Pan ober Staphorft cn Rouveen, toebcc Dci02tetrcc= Ren / öeblien be ieccen <0ebeputcetbe opatn\Djjfm= ge bat be ©pant op ecnige abantagicnfe ftectftii fou= be Iionnen toecben gcjlewpt enbe geflagen / enöc op öt pjcfentatie en aenbiebingebanbeì^efce©?inccMau. rits boo^ gortgehfurt/ cm meecb£conttacöeni)tf)f= ter o?b?ê/ bat fgn ©ojlicï. *©oo?l. in ©etfoon/ met alle jjooge iÉ'fficicren/ bie tot Swol p?cfeHtb3artn/ùcc= bjaect^ fonbe gaen/ mebenemenbcnegenCompag.
upt bie ^tab/ twee upt Coot crfchants, vier upt Haf- feit, enbe een uptSceenwijck, maerfientietefamcii feflien Compagnirn te ©oet / en ban noclj drie cpui: pagnien te ^cetbe bate bp ; 2Se{)albcn be Compaipiie Guardes onbec ben <lE>?abe ban Dhona, enDetic(ioni5 pagnien ban be Haren enbe btn<0?abcban Stirurn ötctoaect^ aen ontboben ·, <©jb?e i^eochscöf» ben / bat ben ïgcece Rhy ngra ve nocD vijf CompaBràm Öuptfré fpoebclijcït foube af-fenben / om gljefament^ löcfe tot be boo?f5 eypebitie gebjupcftt te toccDai.
3!^en twintigften Odtobris in belibccatiegeltptSö'n». be/ i^ goet gebonben bat betoccbingebantweeduy· 1 fentliìuptecen / en drie duyfent Hàan te boet/op Üt «ο, mi. jrrontiecen ban befen ^taet/ ingebolge ban Datelo. Jìàog. Kefolutie ban ben fevemienden beft^/ teöom/ « ge-efectuecttenbeboltcocftenfoiibetoecben/onöfcfe- ίπη^· s ven Regimenten ofte Colonel^/ te toeten/vier te Peer- ί de f nbe drie te Voet, fullenbe pebec Regiment tt f {ft»
.!l©og, Öcfolutie ban ben vier en twintlgn
baec banbe refpectibe Con. iiaec minbec v--, be eecfie repfe feïfiS foubenmaften/ mitpatDefribt gequalificeect toacen/ bolgen^ en in confojmité ban De reqnifltcn/ berbat in be boo?f5 fiace io. IBog. tcfolutie ί ban ben feventhienden bcfe^j tot toeicftenipntieDc boo?f3 Collonels, albooren^ tot be boojfstoctbinee te ttcben/ aen öaer ]|o. .Pog. fouben ijcWmiobct te geben cene aiijfie ofte nombjement ban begoose©f^ ftciecen / Sitmeefier^/ enbeCapitepnen/öiejplupbtn gemepnt toacen totljetboenbecbooifj ©etbinginte geb?upchcn (cegultcenbe ftaecbooit^naerbenbtt^ een inöout ban be meer- gefepbe öaec i^oMog- refol» tie/ bie finn cefpeetibelijcfi boo? ben öaet ban ditate becöanbtcfpcftt foube toecben ) om be boojfj Slijflegcf fien/ baec op foobanigö gfitbifponeecttetoer^ttn meeflen bienfie ban ben EanbebebonbenfaMöfto^ ben te beljoDCcn ; €n toierben tot CoHonel^ , gc-eligeert enbe aengefielt ben ©etc ban Almolo, ot Grave van Auvergnc, GeorgFrederidJ^J^-Ö^^bj'" Swartfenburg, enbe ben li. CoBonelban i-ouwnf^/ ^. iiTot €oiloneléte©oet/ Bernhardt <®?abeban wit-(jnP s genfteyn, Georgh Johan ban Weede Stt. CoUonel m ] enbe Commanbeuc ber ^tabt Grave, entit
de Sedenisky: toiecbtbcnKaetban^tatebrt»
foci)t/ bepointen fooinbefefiaijei^o. JBog-mm^ tie / al^ in bic ban ben feventhienden befe^betoat/ «c eicccutie teboenfieilen/ enbe bienboïgen|^c8 mei w booin. CononeIsS ten fineal^booccngelDc8fj^^ latie te maethen / al^ met be jongbfi- acngtfWw lonel^ te ïDecct enbe te ©oet / ingcbolge ban .!l©og, Öcfolutie ban ben vier en twintignftcD^rp tembec Icfìleben / i^ gemaeefit getoeefi. |
-ocr page 676-
en OÖRLOGH. Ί Vijf-en-veertìghfle Boeck.
|
©c fdtjc öc&ben toctecom scfielbt ricft Df bolgenbe
laiie t"»» ^^ nieuive Regimnien te paert ende te voet, by de Ho. Mog. Heeren State» Generati der Yenenighde Nederlanden, aengemmen den twee- Jsn eme den negentienden Oóiokr fefiien hondert
vjfenfefligh.
Defe zijn aengenomen den tweeden Oitober. Regiment te paert van den Gravi Zolms.
col. MautiK Grave zu Zolms. hiitor. Cafimir Hecre zu Steyn Calenfelz. nim. Paul Heer van Arnhem. Bitm. Dirck Stabius van Haften, Heer van Grams- bergen.
jiitm. lohan Router, Heer van Erefteyn. jlim, Theodorus Β raiTer.
Vyfhondert Ruyteren.
Regiment te paert van den Overjlen Jofeph Catz^ler.
ςοί Overften lofeph Catzler. Uuor, Adriaen Guftaf, Graef totFlodrof. ^ riohaji Vollers. I iohan Cabeljau. litm. Unico Ripperda.
I lan Coenen van Lohe.
Vyf hondert Ruyteren.
Repmtnt te voet van den CoJonel Jacob van Gülfleyn·
Cui. lacob van Golfteyn. Cif. Charles Dfoft, L. Colone!. Mtj>r. Roelof van Heuvel van Nyenhuys. j rCleef vsn Corbet. .
I Philips Otto van Cocverden. I Io ris de Collerie. Ctf. «I lan van Deden. Iohan Hacket.
Robbert Fredrick van Uyterwyck. [.Thomas Gates.
■ ) I. Duyfent mannen.
Regiment te voet van den Overften Smtgej/.
Cel. Philips de Saugey. ,
L.C0I. Adolf deGone, fonder Compagnye, onder het felve Regiment, hebbende fijn eygen Compagnie in dienit van den Lande, Louys Wqlfert van Dorp. , "Nicolacs Pieffer. i . , ■
fiendrick van Brockhorft. Chriftiaen Wartenfleven. ■ ■
I Adolf vin Allendorf. J v , ; ·
^'P· 1 Hugo Elnhouts. ·
Fredri^ Lintloo. , i ! π ' j
" Gooradus Koenen, .i:': j ' ISebaftiaendeRidderi ;/'
Regiment te voet van Col. Richard Hundebech
CeA Calpar Hichard Hundebeck. 'V i
i Col. Fraos Chriftophor. Muts. «".««j. KareiviitidcrMerwc.- , ^ fAlofaofler RichoJt. ; GafparBraem.
WihelmHuyiTen.,1 «Λ i Dirck" Evertfz van Haeften. ^ Cornelig Fockï. 7 ' Wouter ArentGrubbe.
c. Wilhelm;van Hillensbergh.
,'iii; Dwyyini mannen. li
/ Ü ':J^i\ 'ii
; ihtvv ·»δ |
Defe zijn aen-genomen den negentienden 166 Oftober. .——
Regiment te paert van den Prince d'Auvernj,
Col. Fredrick Maurice de la Tour d'Auverny. Major. lofeph de Hampfield.
iCafper de Linde.
Adam van Lockhorft.
Pier Bizec de la Barroir, Sr. de Ia Rochettc»
Niclaes de Durant.
Vyf hondert Ruyteren.
Regs/nent te paert van den Grave van Swart» fenburgh,.
Col. George Fredrick, VryheertotZwartzenburg
ende Hohenlantsbergh. Major. ElbertLoduwyck, Heer van Hertevelt.
iAdr. van Wener Pallandt Heer tot Keppcl.' Frits, Heer Graef zu Caftel. Thymen Iohan van Lintlo. Wouter van Cocverden.
Vyf hondert Ruyteren.
Regiment te paert van den Heer van Alnieïoi
Col. Zeyger van Rechteren Heer van Almelo, Ser.Maj. Zeyger van Itterfum. •Nicolaes Verfchoor. Rudolph van Kloofter, Wernaer van Dort. Adam van Plasborgh.
Vyf hondert Ruyteren. Rigiment te paert van den Colonel Zeutlants.^
Qtl. BaldewynZoutlant. Major. Arent van Dorp.
ί Wilhelmus van Nykerckcn. Francois Bowyer, Willem Crock. Iohan Adolph van Groothuys. ' . Vyf hondert Ruyteren.
Regiment te voet van den Grave van Witgenfityn.
Col. . i . . ,( Grave tot Witgenfteyn, L·, Col. Wilhelm Copes, ^ '
Str. Mai. Moyfes Pain & Vin., ,
Γ Willem Brontfield.
Wiiiem van Broeckhuyfen. · · ' , Hendrick van Keppel. ^
Cap. i^Aclbrecht van Mer vede.
7jiudocusBuck, ,
( « Iohan Herris. · ··;
LGerrit Sloot. ! Duyjint mimen.
■ i ■ .....jj:
Regiment tevoet van de Heer Wide, ì
Col. à'Hm Gìcorge ìoh. van \Vede Heer van Wa-
lepbMJrgh. ,
L. Col Feyo van Keemftre fonder Compagnie. Major. .MeyndertdeParcheval, fonder Compagnie. '"Maximiliaen Schad^ — Lambert Juriaen van Lange. Iohan Groelart. : ; Pietcr Verfchoor. ' j - ^ Fermyn van Rogiers,'
Cap
'jRi-
. CasfarvanStael. WillemSchfiep. :ΐ.τ: Iohan Weyer. w rìtimt% .Arcntsiooc. V - ^ j^ini'f Γ fi Puy/ipjt mìoivìen· |
-ocr page 677-
'658 SAKEN van STAET
|
I ί <Sf. ^egimmt te voet van Jen Collonel -- Sedlenitsky.
Col. FerdinandedePerponchergc- Γ naemc Sedlenitsky. Jean Steenwijck. Cafpar van Eek. Maurice dc Rame. Cap, Johan van Keppel.
Engelberc Becckmin. Jan de Goede. .... vander Heydc. Julius Lichtenbergh. LEvorhard Everwyn, Duyftnt mannen
g&m een en twincighften ontfingcn ïjafc J^o.lBog. Een jÊiffibe ba» DeigefrcnbauRatstek, ivierode, Crommon, cnDe Renfwoude, jjaec J!lt5og. (©Ce Itflói», öcputcfcbmtf ©döc/ Bcfcöjebfntot ZwoiDfutwin- tighften Ucfess / enöe öaa· iifücn^ een bpiafle / &ouöcn-
Ocaöbcctcntie/ Ont Den©panDttotaenDenpa^B!Jf=
naemt öe Groeve, in öetaiamfcöap DrentheocHo= men só'nöe / öe frfüe alDaec öaDöeu flcDaen ceyacrcen/ en tot amöe Foxholfter-brugge, Die Dacc bcüoocen^ Doo^ Die Uan Groeningen afacBjoothen toaé / en Doo? öet felbet militie Dacc üoojachc a negen upccn opgfje- Bouöen setoeEfi spnDe/epntltjch Doo? 't faUeuc ban fgn Canon / met beel bolcfe^ foo te paetOe al^ te boet Dacc öoo? gebjoochtn toa^ / enöe alfoo een brquamt pa? tot
De Oldampcen enDe in De Ommelanden geopent tjaDs be / bcjlaenDe fon macljtin feftien duyfenc man / Dat öccfialben ben Ìleccc ©jin^ Maurits van Naffau met De ©eecenDe With, Glinftra, enbeNieveen, fooaen= flont^ nae De ©jobincienban Vrieflandt, cnDeStadt ende Landen bectcocftcii toacen / om op alle^ foo beel i)oenIi/c&/ 0ocDea?b?et£ficHen/ becliofcftcnOeboojt]^ fp föeeten ©cDeputeecDen / Dat bun ten fpoeDigljIien nocö foo beel Compagnie fouoen mogen to^onöen too|Den/ al^ upt te binDe fouDen sijn/ omme Dm tjpanDt (n ia^bPöeiiYflelfouDebJJitónpanêcen/ te ïtonnen toeDecfiaen; ijouDenDeüJD'Dcci Dat Den gcnul' ten igeec ^?in^Mauritsboo?fijn becttecïi ban Date aen gun i^eecen €ieDeputeccDm incecommanDatiegelar tenöaDDc/ feechec pccfoon gljenaemtOroenewolc, boo? Dcfen in Den <!3oilogè geDient öcbtienDe / enDe ban fltootrfiennifïc in Ijtt^ttftban Munfter, enüe alfoo (iec bequaem om bpDefeconjunctucebantijDcnmet liet eett ofte öetanöec emplop bccfien te tüo?Den;ï0afc op gebelibccecct / ooclt gljetjoo^t enDe ingenomen jtjn- öe / De conftDecatlen enDe 't aDbij^ ban Den Raedc van State, Die DfsS becfocbt sijnDe en Corps tee 3lto;gaDe= tinge gecompaceeet 3ön /goet gbebonDm Dat coppe ban De booift coppe enDe bplage göcfonben fijuDe too?- öcn aen Def>?obincie banZeeiandc, metfecieu^bec- foecfi/ bat bc felbcaïnocljienfpofDig|)fieh enDcfon«i öfc eenig!) tijDt bccHe^ in Oefen p^effantm noot toilDen ' laten boIgl)rn DeCompagnieniiiDcnl)aceni]3uacnt:= fben boiiDenDe/ De toelclJe t'feDecteenigöentöDtöeCï toaect^ Patenten toegefonDcntoacen/ bmbanbaec te bcctcf cHen ; ©(jbec^ i^ becflacn / een Compa= gme J^aectgelDecjS tcgentooojbigtj incföuacnifoenin Texel gljefonben fouOe toojDen naccDclfïiji, enDe bé Compagnie ban Den 3lt. ^ecgiant IHajoojbatt Bfcderode npt Den Briel nacc fiet gco^ ban 'tttege c bp ofte omtcent Dtn YflelIeggenDe/ DaéctoeDenooDige patenten / met enDe neben^ De becDece bepefcDciS baec itòcfpectecenbc jtjn gee).'peDieect. oöcft aen {jct Collegie tee ?IÌDmicalitept tot Amfterdam gefcljjcben/ bat baec <0. twee ban be iicbtfïe iFcegatten in betTcxel' (fggenDe / atnfïout^ VoilDen Doen fcplen tot boo? Delf- i zijl boojnoemt / om alüaec De toacljte te fiouDcn. <iEn toiect Den luelgemdDcn öaeDt ban g>tate oocRbec= focbt te bjillen Difpiciccen/ of enDe bjatCompagjiie; nocb lipt begemclDei^jobincicban ZeeUndt, mitfga= bec^ upt De «öuacnifoentn onDec Ijft ceffojt ban De <©enccalitcpt gelrgen/ getcocften fóuDen Ronnen bjo?-- Den/ om nacc bet boo?n.gco^ ban'tï egee gefonDen tebJccDen; 3&an bjataenaaet De brcDece confìDcca^ |
melte ï^eeeen baeci^o. ItKog. «©eDeputcecbentcBri^ mitfgaDcc^acnbe ï|ecceP|ince Maurits, omteftrw 6cn tot Dcc fdbee nacicötinge.
©e ©eecen <©cDcputeccDen ban be©iobinriihnM.. 1 Hoiiant, öcbDm upt fpEcialf lanbanbe WnharMM principalen/ met De eeDcnen DaectoeDienmbeiteuc-Si geect/ ten cpnDe Dat Dc Compagnie ban
j^atie in Dienft ban ben ^taet jijnDe/ pDettnttteri' éi j^ombje ban vijf en twintigh hoppen bfcfieccftt/mitf- SX1 gaDcc^ oocR met DniDecDen <!^fficiccgb£c0nitilttfert mocbt bJojDen/ be# Dat bp DenJSaetban^tateem obccflacb gbemaccht foube toojDen / toat acntalhnn JBlàilitie bp De anDecc ï^jobincie ban Hollandc, met öê boo?f3 completecinge of beefleechinge fouDe toojbm opgenomen/ Dacc tcgben^ fouDeDienengctoojömte bio^Dcn / om bace quote te bolDoen t\ cnbe Dat boo2 ben tijDt ban vier macnDcn alleenltjcft cnDelatigccnift/ fuicjc Dat Den tijDt gccipicecct bjefcnùe/ Ijet confnit tot De boojgccoecDc bccfiachinge gcDjagen ipfa faao foube Romen te ce|Teecn / en De i)?obincif η in geen continua; tie of aenbouDinge ban 'tboo;f3 bolcR gcDaenjbubt mogen toojben/ al^bpboo?gaenDenieuconftntban DcgefamentlijcRe ^jobincicn/ fulIenDeinalltnoebaI= Ie De pjobincien nietcontinueccnDe / in De boojfs com tinuatie en De betalinge ban Dien niet geboubentuefen; tuace opgeDelibeceectstjnDe/ i^goetgebonbentebtcs foecRen Dejj^eeeen ban Zeelandt, DatDeftHjcdcöo}) 't geeneboo^f; tenfpoeDigbfientoilben bechlacen/ rn toicct Den gemclDen SaeDtbaniJtatemitgDifmber' focbt eenp?obifìonelen obeefiacb te maccRen/tu(itam< tal ban .fiBilitie bp De eefpectibe^jobincieban Hoi- iant met De boo?f5 completecinge of becfïeccRinBcfotibe Dienen gctoojben te biojDen / om bace quotetekud^ boen.
ï^eeccn te ©elbe ben vier en twintlghifentot Zutphen gcRomen jijnDe/ om metDengeerRhijn- 1 graef tcaboucbcccnobec 'tConbop'ttoelcftöafcJla. itma] jlSog. baöDcn nenbeboleii/ Datmeteenigcnootiuen^ ®ιΐ»·| bigbeDm fouDcn Doen aföaen na De ^tabt Grol, cnbe Dien mo?gben geltjc); bjoegb op baec aenfcfBpljen^bina nen geRomcn stjnDeAbebben met fgn Cjccellcntie oötrs lept / boe enDe op toat totjfe 't boojnoemDe Conbop in feecRecBcpt foube Ronnen toojDeuobecgtìbjait/ Dan becnamcn met bectoonDceinge/ batfulcjcaltBapiC: efclatteect/en Dacc bp/Datfoo in Deutecom,Lodie^ enDe Daee omtcent vijftien of feftien hondert ban öe? bpanbt^ jSuptecen toacen gelegen / toaecommebooi af goetbonDen Dien nacbO eenbcduaem<0ffi£Kïbati bat «©uacnifocn te fenDennabe^taDtGrol, omup monDeDoo? Oen fdbenCommanOe«eenlKaaifItaet« bcedacn/ toat Defecten albaeemocötcn toefen/ woe baec ban De fdbe geecne fouDe toefen geDieW. ©toug
cenDe be felbe bdibfcatie ontfingen JllSfflitenbanOi
J^eccen bace mcDe<!5ecommitteecDenuptLeeuivaer-
den in DatcDentwaelfdeni bouöenDeinfffect/ eer- ftelick j bat baec <SD. .i®og. gecerie toacenbwipOT ban eenige Compag.Buptetcn/ om'if^i^^iS^ bpant met getorit aen te taflen / en uptDequOTC^ alDaee te beeD?pben ; tenanDeten/ batfpwunW^ Den toillen befojgen Dat De paffagfen bp ««P^'" Rouveen fooDauigb mocftt toojDen befrtOatroo^ fdbe Des? bpanOtiS Ccoupen nieten mo®»JOT?*^ bccficccRt nocb eenigebecflingenbeRomm· den, Dat baec<gD. jlSog. tot uptboetinsbe»®'^ Dcffcinen alDaec/ nocb fouDen laetcn toewmw «"
fommc ban vyfen twintigh duyfeftcgulmn?/wuti·
tien tee ©ecgabccingbcBetnobcect/foocaecftmiteh, , , becnicutoingbe banDe3ll«amiemetDeni^eeteCii
©ojfl ban Brandenburgh cnbe ben bojbecen nflihnW ' erbe aenïtleben ban Dien/ al^ noopEnDeDerevoQ^
be vyftien duyfontguiOcn/ DicbefelbéogtiafCöfta«»
uptSwül meDc genomen baDDen. SPÖiööcnttóbog^ fcttinge ban Die ïojfdijcRe beffepnen nicton^^ Ronnen/ boedel beftoaeclijcR albafc se een/ baec toegefonDenbcCompagnfttitcpafwT be lj?cccm banDorrewaert, Hoinwood |
-ocr page 678-
en OORLOGH 'tVijf-en-^jëemghfieBoeck. 659
|
. «ite Slydrecht, ftt oorfi toijbrc^ aen(iont^ öfii ifcc m· %aifloi «0£nfcael Kirckpatrick scfoHDcn naSwol, —' SompaignOTt met fes «iompaigtiifn te boet / om Sk ijooren^ fe palTe öp Scaphorft cnöe Rouveen in ftflrt Unn befenlïe fouDe fijnaebjacljt/ öarcinsdo= Lfftt te Bonnen toojbeniüan Inat ijet derde point aeii= S imti/ en fiebBen fp ljaecfooDaniaDnietrtonnenin= hntam al^ be fflüe toel ïjaööenBöeDefiDeccfrt/ lict= S het «iompioic ban Den Commi^ ban Den (0nt= ffliinrt (Öenetad alDaec / ban toepnifltj boo|cact ban ucniiinsen boojflen / enDc te confìDececcn toa^ / Dat üe ftartrfncBfe Detaliufle ban Densfl)eeIentcapijfootoa= nZn al^ auDer^ tut öaten lafie (tonben / toaecom fp Let in plaetfe ban vyfentwintigfaduyfencamDen^ tourn De vyftien duyfent gulDen^ / Die meDe genomcu fiaDöcn/ tnaec twaclfduyfencijeDticnftonnen toefen:^ fitn/ en alDaec maec obeciab beijouben De fomme ban ttfintigb duyfent feven holöderc tachtig guIDen^/ÜJaeC ara noci) batelijcit mofie toojDm gtjeHojt een fotnme ban vyf duyfent giilDcn^/ eircum circa bOO? 't ίΠΐίΟΟρ Dan vivres üoo? ' t<!5acnifaen ban G rol, Daec boo? üaet nc&it Ijaööen yeintecponeect / toaecom fp feec ln(ïan=
tilütU öccfocljten Dat f)a« JUSoa. Den (©ntfangec (önimifï ttitlDen geladen / Ijaec foo öaefi moaeltjift / nirt nicfcDft: fotnnieti te Doen boojfïen / alfoo ^'mojs ofHii De toagen^ ban U ytrecht tot in Dc feitigii liecclt / tti al oüfciangij iu Dicnfigeftonien/ Die tot noci) toe niet een (iupüec IjnbDcngctcocïicn/ fouDen toojDcn grmonHcrt/ enDe Ijaere ïceninge berbolgen^ aen öaec ol^ Dan lipt gelteect moeiten toojDen. i|ii ©p Den feïben ttjbt toiect goetgebonbtn / bat aen w"' Dt I^ecrcn Staten ban Zeelant tegentuoojbig ^taet^» fati oitoljfEbecaabErtgefcöjcbenfoubetoojben/' Datjöaec öB, jfeog. ncffen^Deanbece|£>jobincienmcbetotlben tonfratecen in be licötingtjc ban drie duyfent fcr^/ onbec be iUbangelifcöe Cantoni ban ^toitfEC= iantit te boen/ mrt Dien betfianDe/ Dat / fooftaefi i)il)oo?f5 drie duyfent ^toitfec^ljtec te StanDe gï)ta?= titect fouben jijn/ geiöcftgljetaïbanDeaengbeno-- intn ï@acttgelbec^/ aenfiont^ gecafleat fouDen wojs bm; ^at bangeItjchenDoctit)aei;€D..f|©og.ttiilbfn tonffutrcen / Dat De Compagnie ban De #canfct)e j5atie in bienfi ban Dcfen ^taet jijnbe / pebec met bet Értal üan vijf en twintigh ïioppenbccfletcht/ mit^= Siite^ oocft met Den derden ©ffidecgljecompletceit niooIjentofcDen/ Dat Defribetenfpoebigljfien/ i)ua ïijoDinciael abbij^ toiïben fojmetenopöetaf-fenben tan een öetmacm enbe babpl #rcfaon nae Engelandt, tot faciiitatie ban De wifleünghen ban De toebecsjjb^ gljfbanpisS/ mitfgaber^ totuptboecingeban'tgeci ηε Ijcni berberi in raandatisgbcgebcnfoubc mogljen luojiim ; ognbe tpnbelijcft meDe op I)et ^jobinciaeï fltoijö ban toegljen De ieecen Staten ban Hoiiandt ,
mtiE tcc ©ecgabetinge gljeoprnt oüei; bet felbe futi= )ttt / taecftenDe ï)et uptbinben ban cenigöe p?ecau= tim/ toacc boo? De Engelfche Manufaduren biet te pibe gctotcfl jjjnDe Dooj Date ban De publicatie ban B« bcbjufie ^laccaet tcgbcn^Deinb?enger^Decboo?= racöE Manufaöuren ge-ematiecct / gbeDiflingueect fouùe bonnen toojDen ban alletöanDe Engelfche iWa- nufaüüren, De bjclcite nabecöanDt tegften^ Den t(= "fuc ban bet feïbe f ïaccaet biecteaanbefouDe mo= Bfn tocftn in gebjacbt / mbc nocB in gebjacbt toojDen. tnof tdiecDen De Igeecen <i5cDeputeeiDen ban Zeelant wfocöt/ bctgecncbooifs)^/ Doojbaecepacticuliece octoitcn bp De]^cccenbacef|incipaleninDebeficfo?= . mftcMIenfeconDecen. I,, ©£tecrcnte©cIbe/aDbifeecDenben fevenden kui wibrc upt ZutphflQ upt De Hàiffibe ban Den Höajooj «tM I "'^oel Kirckpatriclc, gcDatcett tot Swoi Den vijf- ^«nücfccgciientebebben/ Dat drie Compagnien upt ? bare toaren aengehomen / al^ ban Den Ca^
K' Doublet, BolterrnBredenwalde, meftBaens fli·® b^lft ban De Compagnie ban Den Capi= I hl s 5 <iSnfo Daec upt / al^ upt De .«ffibe
> h^J'^^^ecendScDeput. Staten ban Over-Yflelban hrtlu bate /becnomen / al^ bat Den bpanDtbooj^ WölJcn fouDe 5ί)π Den pa^ te foecBen obec Den Herden- ""gn > Buyrichap Lutten, Doo? ijft IfêOtC OP Zuyd- woidein Drenthe, Dat DaccBccnenflcfonDnitóa^eP= |
nengjngfnicuc metecnige^olDaten omDenita^ als-_1.
Daec te crcognofterrn / en Die onbinpcfibacc teinafténr 30aecop5pfcl)|eben/ goetgebouDen te bebbenaens «sjfe- ftont^tcCffreibecen/ Dat Den gcmelDcn|i|ajoo?<S>esin(itae nerael Dcboo?f5 drie Compagnien alDacc foubefiou; "" ben tot naebec o|bjc. «Snbe toat acngingb bft Si' bp Coe vei den, bicc boocf η gemelt ( Detopïe men ges ïoofDeDatDenbpanbteecflbaegbsS toel mDcbteopb2e= hen / enbe Daec (oecften Doo| te homen j Dat f0n De ^a^albaec toeinanbi fouDe laten infpectecen/ enDe in allee pi foo mogeöjcB / onbiupcltbaec maften / cnöe Dat met oberïegb/ communicatie rnDeftennifTebati De op-gcmelDe itecrcn <!5eDepuicccbc Staten ban Over-Yffei, om Den bpant infgnepafragealbaecte lieuptrn / foo beri gecommanbeecbe bolcfiecen / fo upt Rouveen a!^ De ^teDeu Zwol, Haflelc, enDe anDete plaetfen onbec bet gelrpDebanDen ofte meer üiooft- <©|firiecen te Detafcbecen / a]§ ftjn C oo|Deelen fouDe Dacc toe noobigb te 3ijn / gcbenbe Daec ban gefiabigc ïtenni^aen be Commanbruc^ tot Coeverden, mee aenmaninge ban op bicn pa^ naeu cegact te nemen / oocit be bolcUecen/foo bectoaert^gefonben fouDe too^s Den/ Dooi Die ban fjjn <i5tiacnifocn te faten ffconDecen/ om foo grfamenbfc bant ben bpant foo üeel mogeltjc» aïbaec infynDcflcin tcficuptrn/ cube ban 'teen en 'tanbccgcftabige communicatie tegebenaen Deï|eec ^jin^ Maurits vanNaifauw, ai^oocfi aeu Deï^eeccn baec ï|oogbl©og. «©cDeputcecDen tegentooojbigb in Groeninger atanbt jjjnDe / aen betoelcUe jp De|en aen= gaeuDe / mcDe bebben gefcb?ebcn/ nacDcmael baec Das geltjcB^mcec en meec Itiarbten ban Deiïuptetenaen D'Yflei ïeggenDe/toequamen/Dc eecfle obec De fcBaecj^s btpt ban 't reu voeder boo? bacc paecDcn/ cnDe De ans Dece/ Dat Die bp Defelange cube ftouDe nacbten ba» Corps de Guardes enbe bjant nietbeboojlijcfi ttiiccDen boojfjrn/ beö&fnbEtplicbt gbebonDen/ aenflaenDe maenDagb eenfteec naeAemhemtegaenDoen/ om met Deïjeecenban De©jobinciaïe ïïegecingbe alDaec DicnaengaenDetefpieu^en/ enbeteobecleggen boe en optoattoijfe Daec in/ tot Dat Dejpcanfcbe aujciliafce iCcoepenacngcftomenfouDenjijn/ pjobifionele boo|5 fieninge foube honnen toojben gemaecht/ enbe fouben in bet üjcbecïteecen bnce cepfe nemen obec Doesburgh, Dieren enbe Brunnen, enbe albaec en paiTent infpeCo tccen enbe beltcbtigcn bet geenebaecontcent totDee fcnfïcban De boojnoemDe plaetfen geojDonneect enbe opoemaecIitfoubFSijn.
©cl^eecen te©elbeenbe lV!aurits,fcb?cefban ^„n- Den tweeden Novemb. upt fon «Éuactiec tOtScheem- flene te, Dat Gorgas nocblagb tot Terapel.cn Heyligetlée, geltjcft Doffery tot Winfchooten. Gorgaspoog= DeDenJ^a^aenDoflèry te openen/ 'tjp om öem te ontfettcn / of om bem ban Date te falbecen ; Dat Dof- fery gcb?ecft lecD in 23?oot enbe ^ont / gelijcft De obe c= loopec^ getupgbcn ; Dat bpifêeecpjiniJVlauritsnocö tien à twaelf hondert mau becttacbte / eec ÖP Den bps anDt fouDe Ducben aentaften ; bat men onDectuffcben alle paffen / infonDecbept na Drenthe, bem affneet en befet bidt· 3!» Vrieflandt baDbe men duyfent man aengenomen/ ïnpIaet^banbeJ^upflieDen in3©apes nen te bouDen ; Die ftpben tefulïenanbec^niet ftonnen bacc j|upj opbrengen : i€ot onbecbout ban Die duy- fent man babbe men fes ftupbet^ «itcaojDinaci^ op öe floreengejidt/ tot lafìe ban De Gront-Heeren, oocft een Schoorfleen - geit. Grol iukct in Defe ttjt g^JO^ bianDeect Dooj een Conbop ban achticn honderc man fonbec bpant te cencontcecen.
igpt bet osuactiec tot Scheemte ban Den negenden Novcn)berfcb|ebcnDeiteccende Wit , Glinftra enDc NieTeen DatfebaDDen ban ttjt tot tötaHebebboiccn aengetoent/ om De üiooccn-molcn^ / ban DeteeïcBe De ©pant binnen Winfchoten, Hiiiigerlée enDe Daec omtcent leggenbe/ ficbgeDientbeeft/ teDeflcuecen/ enbe babDen boojDefen De|l)0olen^ban Vinferwoit» Wefterlée, en Op Den Pekel onbjupchbaec gemaecfit ; maec Den ©panbt babbe De TOolen ban De Breta altijc fooDanigb beset Dat onfe pactpen genootfaecgt isacen getoeefl re infcöa te ceticrcen. iSutlijcfe babbe onDec De
JJgajooj |
-ocr page 679-
'679 SAKEN van STAET
|
jaa^jpoj Prot twee hondcrt ©icrcoec^ ïiectoactt^ ' coramaiitiecct / öe toelcitc/ niet tegenfïncnöe ijctbup^ Huinga, lengrntje omtcrnt εεη ïjalbe Jlöufquet fcïjooc baii te Hàolcn/ met een gljeljeele JEïegcmentbanöc Munfiecfe ©fllrfiecen {>e(ïnrnbe in omtmit vier hon- ;cl?rtl|{aöü«i/ Defettoa^; Oc^naemiDDac&^ omtrent bjcF WWn/Oe boo?n. iüoccn molen in b^ant ge|ieecftfπ WjliiÉ julfii; ί'ifncmaci jcrupncect ìjeiiben.
©e Munfterfche |)cbljen toel fieccït opbeonfege= fcliooten/ maet fgn ebentoel binnen te Qtacüten ban 'tüooifi ljupê gebleben/foo fiat ban be onfe alDaec niet mete al^ een man bootgcbïeben/ cnörnocfjdrie gequctli getoojbcn/ baec tcgcn^ öe frJbe fen ©aenbjiclj inetnocD vyfflebanaenen/ ben felben nacl)t binnen Ijet qttattier bebben op gcb?act)t.
^e ^pin^ binnen Winfchooten gefonben /öebben flfii bc i^eccen <i3eteptttffcbc gecappoitecct/ bat pp ^atfcbagi) boojleten lang^ Ijetï^uy^ te Wedde obec Blyharn biniicn Winfchotcn boojf3 gearcibcctt üjacen omrcciit fes honderrbocifinfföten/ betoltlJeaUcDc Javanen enbe 't toatec tot obcc fiaet bupcften gepafi feect tuami/ onbec 'tconmianbement banben<i5e= neraeï Gorgas, bie fclfss rarbe ten boojfs bagenbin^ nen Winfchooten ingcfiomfntua^/ bat baec tegen^ lipt Winfchooten toaten gfpajTeert na Blyham boojfs obct be duyfentfìuptecen/ appacentclöcit om batban öcparcbcn albaec gantfcl) geen öienji gcttocften honbe luojDen/ enbe bat ooch bet bocbec boo? bfpaetben begon tc manqueccn ; of nu be boojfs miptccen in Weftwoidingeriand, altoaccfiibcrfiacn/öattefribe al geaccibecrt foubcn 5ϋη/ fonbcn becblpüen/ ban of be fclbe obcu .iKoraflcnbpöctitloolïet: ter Appel öcn ijifofj na Hefaei foiiöm tcntecin / fjonöen niet bcc^ fcerfteccn. .iBen becö öaec boen gelooben/ pelijcit baec altijbt bpo? onluebecfpjeecRelijcït toa^ geljouben / bat be eaftliairn àoo^ geme paecOcn ofbinpcfit foiiben ïtonnfnlypiDeti/ 't bjelcfi öact: ooch booi berfcftcpben gebanacn^ enbe obecïoopet^ ba» tijbt tottflbttoa^ grrQn^'jncftt/ baer bp boegenbey bat albeccptjS beel paccbcn in bcboojfs |©oca(Tcn gebïebcn en becfmoojt foHöeiiJDn·
^agelHcU^ ficceaöen baec becrcöcpbcii ©becïoo' pcc^ / op ^atecbaaö boojleben taacen baec veertien tc geljjcit aengeftomen / cefececcnbe al eenpaeclijeii / bat onbfc iïaec acoot geb^f ch ban Sout enbe Broodt fonbe 3nn / bat oocft baec boo? becfc&epbene lïecfttcn binnen Winfchooten ontflecchen toacen. IBpbectcoubJöen bat be booifs ongtmachen boo: 't becbjanbenban ben opgemeltcn lioocen JBoIen meet en meec foubcn toe- nemen/ sijnbe nu macct wee .lü^oïen^lïaenbe binnen Winfchooten boo? ben ©paubt Obecigi)/ betoelcfie OefEpt bjojben bepDe feec flecfjt/ ente btn cenrngeï ijoeaöfacm onb?upcfiba?c te sijn.
(J^nbei'tuffcöen fcöjeef ben aSiffcöopbanMunfler nen b^n itcuc-feoilibanBrandenborgh benbolgenbm Sö.ief;
Nfe bereytwillighen dienftj endc wat wy meer l^ef^n goets vermogen te voeren, Doorluchtig.
Uwe Genade ende lieve aengename fchryvensde dato Keu/ea ae» der Sfrée van den merden Oétober is ons voor wcynigh dagen wel behandighc, gelijckwy nudaeruycverftaen, dat U Gen. ende L. hertelijck beklagen dat het tuffchen ons ende de Heercn Staten Generaci tot defe tegenwoordige extreoiiteyten is ge- kpnien, ende daerom wenfchen dat dit vuyr niet ver- der otn fich grijpen, maer in de aflche moge gedempt werden, op dat in 't Roomfche Rijck de Vrede blyve geconferveert, endeoock U Gen. ende L. verhoo- pen dat wy gheenc raifonnable ende tot den Vrede aienlijcke middelen af-flaen noch aen verwoeftingh van Landen ende Luyden, noch aenvergictingh van Chriften bloet fullen luft hebben, maer alles op 't fpoedighfte tot een billick accommodement laten ko- men j endewaertoedefelvefoovedmogelijck, fou- den gedcncken te contribueren.
&mt- raeiiiSof ün9 tot |©m· Ittjoteii,
JllSuii- pctrcöe Btb^tc- tiMiJcft,
TSIf- fcBoP,
rcöitift
aciibe
ïiltiii:-
lio?fl
ban
S5;aii-,
üdilKijs |
Zoo konnen wy U Gen. ende L. evèh foo wei uo» dengront onfes herten verfeeckeren, dat indienti ■ op die foo veelmael verfochte maniere, ende wscr va ' degantfcheChriftenheydten oock U Gen. endel felfs goede kenniffe hebben > me( de Heeren Staten invriendelijckeNabuyrfchjp hadden konnenleveni ende over 't uytftiiende veelvoudige onrecht, dat 27 ons de preterito hebben aengedaen, menige beftandi ghe feeckerheydt hadde konnen uytvinden, omini toekomendedaer voor bevrijdt te zijn, dat wy feec
kerlijck tot fulcx een extreem middel als wjer toe oni
de yzer-breeckende noot ende onfe confervatie ee nigh ende alleen heeft gedwongen niet en fouden zjin gekomen; fullende ons terwerelt niet aengenamer zijn, als by alle raifonnable manieren toteen billicke fatisfaöie ende feeckerheydt te moghen geraecken waer toe, indien U Gen. foo als de lel ve nu voorflaen op'tmogelijckft willen contribueren, foo foudeore daer over niet gewenfchter konnen wedervaren, ende ghelijck UGen. endeL. voor de confervatie haerer Landen ende Luyden , oock alle billijcke iorahe dragen , ende daer op verdacht zijn, datdefelveia defen Oorlogh niet moghen geimpliceertworden, ende niet verhoopen dat de Heeren Staten foo wel als wy, gemeeat fouden zijn , de fel ve van wegen defen Oorlogh teinfefteren, en daerom van onsvriendelijck begeren dat wy onfe Soldatefque ferieufelick en fcharp willen aenbeveelen die in haer Landen bevin- dende Staeife Garnifoenen, geen vyandtfchap aen te doen (als hebbende oock by de Heeren Statenhet felve verfocht, dat fy aen haer Garnifoenen eenegelijcke
otdre Tullen willen geven ) foo verfoeckcn wy U Gen. ende L. hier mede gedienftlijck, dat gelijckwyaen onfe Krychs-OfBcieren ende Bevelhebberen aireede voor af ernftich geordineert hebben /» hare itijia Wtp- phelfen Kreyts gheleghene Landen teghens de Heeren Staten Generaci geen vyantfchap te oeiFenen,wyoock niet willen verhoopen, dat van onie Militie UGen. ende L.onderdanen ende ondergehoorige Landen aen de Lipftroomen, de geringhftefchade ende onwil tot dato defes fyn toeghevoeght, maer ter contrarieoni komen klachten voor, datdoor de wervingen van de Overften Kuglersi Uundeheeck, ende andere in den Graefichap Mank ende andere aengheboorige Lan- den omtrent den voorfz Lipfiroom, de onfe fchade wort aengedaen, deftratenonvrygemaeckt, ende in ons Stift geftroopt, daer de voornoemde Heeren Sta- ten Generatiàe vrye wervinge in hare Landen nietal- leen tegenflaen, maer oock niet willen gedoogende felve met eenige partyen te betreden, endëdaertegens fulcke middelen als fy goetvinden aen de hanttedoen nemen. Wy verblyven U Gen. en L. totbetooninge van aengenam^ende haer felfs believende dienften be*
eytwillighft. Gegeven in onfe Veftingeü/fi/wden tienden Novemberfifiien hondert vyfenfifiigh.
©an 't ferouc^ bec jFcanfcije iSTcoupen i; „ fnonbec be jFcanfcJje faechen oocft gefpjooilien·
eecfïe <ilfqi»b?t ban be felbe paffeecben be GierbruKe tot Nimwégen ben twintighften .flobembfC/ ÖtKF bettoeebolaenbe bagen. ^ei(|eccÌ0jin^Mauritsmtt be ïleccen de Wit, Glinftra enbe Nieveen, iDflCen Dan öetr
tot Aernhêm
fcge ^mbaffaS
te cerupiecen ben<6enecaddu Pradel. beur fpecialgcfi om Ijem tc feggenbeojDif^öanten! HoningB/ enbe bataenaaenbeljetCommanlKm;"' mentïijcft foube tooiben gebolgfit tu ftlBaiitie m
getcatteect/ en be 25oennnenaI te ijjeiipMf^f
ti quam fit Amica Venus. ^p gabbf η OOCft gljCUJCPBtY
ftoact bjoottecetens JaanteSfnfanterietoittOWfl^ reete twee hondert gïjemifï : du Pradel fepDe/ oaw Öaec Ijabben aöefielt onbec tenieutöf tnerbinsmMn Defen ^taet/om nieuto loopncït teÖcbbfn;?ïnD(a®= loofben 'ttoacen paflèvolanten, cnbc bat öf tcpn^ be ftoacftöeptöacröerCompaflnifnfcwj^ |
-ocr page 680-
|
Ihftoiitwriöcn· IJ^ecP ban fcljoairtt qualtfcït Urrlìen / iif· oocR crn iiarr iiicuto/ ÖifDcpifflflycitÖarc ■ - befielt tot Docsburgh. CccftonbtbielDcli=
ftrtflric of entie toacc men Dc fcfijc fouDc e raplopeccn / rt' men nifi met ffn Corpus tian cwaelf duyfcnt man fniibc eacn logcccuontttnt Bellinghwolde, om allm tflfboreatntien ©panbtin WinfchootenaftcfmjDoi. ffiact üooj fccfl tDifct b:fi ecoo?DEclt / Dc fcanfclje te tócnöaff ttwtuptcufirn iangï).öDm YiTd. ^nplart^ hflu Dien toif törn Dr onfe alüaec gelegen ^cbbmbe / ge= ttocSfiiin De nae|ïe (©uMnifocum. I I^Jin^ ^^^ Orangien toa^ infgdtjcB^ elje=
nam om De a<melDe CïoepmtefienpaflTfcm; Dori) c'fflftBtnnaein ban incognito. J^oriurtfrtf^bandu St Mei cnDf atiDitc <0?ootni befocljt üjierbt.
«ntÖcScheemten Dan Dcn derchiend- π Jiöbembn; fducueu De l^eeccn <6iDfpiitefcbni tc belDc iueü;Coin / haf op De abbertcntie ban Den ï^eec Bioerfma, Com^ miinOfut: ban Coeverden toegtfbnDen/ DatOcSSif» fctionpclpe Jiiaimficrfcöe ©olclicmi omtcem De ipy HardeBbergh, (iflTfevijfthien honden |5eftDfn/e«Dc
h tm aoct aental boet- boïcit (Iclj betfainelbe / appare h,^. Mijcij nitt intentie ornine obec Luden cnDe Drenthe w toctc öoo? te bjcecften ; ïjabbcn goeDt gljebonDen Den F' ίollonfl «Jtnfl ban Ayiua , enOe Den 3tt. Collonel Loo met omtrent ieven hondertuart-ïuiccöten/ rnöe acht (Compagnicn ii)cccDcn af tefenDennaecDe Val- ter-Sciians, omme banDaecalommecrnUjafcIiniöe Done te iJouDen/ cnDe betpafleecenban Den©panDt nict alle niogelijcfte miDDelen te beletten/ bertrouüjen= b: baa Doo? aenDiehantggenQecDfameboojlÏeningc
«tLicntcbrbhen.
hfi. iEot Scheemtebjiecötöoo|ecnpac(yeartqttactiec ïii bmCoiionel A«kin, gebangclijcft in g&ebjac[)teen i»." lipiDii/ Die Dcbpantlijcfte®corpen De toegen obf tbc ρ jBocfliTen aen getoefen IjaDDe/ gijeüjaotjtöebbenoe tua oiitcent / jtjnDe een J©e|ipljaling ban geboo?te / itnfeiüm boojDenföcijg^-raeDttccecötegöeflelt/ fliDe bp ItententiebanDenboo^n.litiiiglj^ taeDtgge? Hiniietimeftt met Dc ftao?De gcdi afttc tooiOcnj fp ijaD^ Dflibftliaen Dat binnen Ijcti^ojpBeerta, bcöalben bc J0int nioolcn / Doo? öaec e?D?e albaec afgcb^ant / noti) toaren twee tïo.é-moolen^ / fnleh^ goeöt gcbon= i)tn (lebben onbrt Den Capitcpn Ham een pactpe bnpj- eofriOaüjactrt^tcfrnDrn/ De todriicbt"iiicDebcwj?f5 fitB moolcnjS niDc fïeenen ban De frluc aen (iucften ge^ flagei)/ eiiDe t'crncniael gcruineert Ijcbbeti. ^^ Upt bf?' 3ï>]uantp ategcc quam nocb Dagelijclt^ beele ©üccloopccgS / jijnbe op öifïecen feithien binnen Dat itJiinrciccin gelianien / befialben noti) df «iSeUangen^ Dao! een pattpe bp ben dtoilonel Askin upt gefonöen in Uti? Wfs Qiiaceiei· gcbangelycfi binnen siirb,'acljt / Die aOc mmimiter bcrftiaccn / Dat onDcc Ijacc feec gcoot rtfciiban Broodc enOe Souttuasi/ cnDe ban Dagb tot Daflij meet en meet toe namen / Dat öaecomme Dc êolDaten t'famen tegen^bacci0ffi(;icccnfcccbcgon= lx» tcmucmncccen / macc niettegenfcaenOe Dat aenbc fctoe geen geitbecbanDtcepcUtiDifiDe/ rulcy Ijooptm bat Die geb?eccftcn continnercn / Die inroepen t f ejrnnael fouöcn bomen te btcfmeiten.
iicBpant^ Caballetpt Die langlj^ öet i^np^ Wcd- «na Biyham lipt Winfchoten grmarcDcfct bjaeccn / eer uaraiDe (©röapgen^en (i&berloopcr^ / Dat nlDaec TOtj) uiieiiifijcn toja^ / cnùc bat sp ooibctiOcn niet tno= Wjeii tesijn met De i^eecDen Den totgl) ban'teloor mc ter Apel obcc Dc .iJSarafTen naec Hebei en Weft- Wcn te pafleren/ in tolcften gljebtülc Degantfcfte «iiptecpe/ be(ïaenDc in ontcent duyfcnt l^cecDen/ otegebjccft ban üibjc^ cnDe boeragie meOc ontü)flffc= «Jch acconfunicect foiiDe toetDen.
©e J^eet Muller 3{fgcfante ban bfη ©eer ]5)crtog& W Uinenburgh, {jee t Denachthienden.iìijllf mbec I h^. r iPOfWgc fìefolutie op &et boojnaemlïe point Κ? tf toeten / op ijctemplop ban toc=
K^zSötp^apenen; ai^aer opgebelibececttsonDe/ ε®^^?*·" öfcfoecRen / Datgemeltcn j^eec 3£f. ρφ ^jj^g bccboegljcn bp ben j^ecce^jini
^urus, cnDeljace J^oogl)j©iHi.(©ebeputectDcnte t^bentoooibigö em oft» pntcmt Dm YOel |
SönDc/ om met gcmcrnconcfctteobccicggen/ cnöe jó^c,
te aDjuflccen/ I)oc cnDe ui toatboegin beft beLunen--1.
bu rghfi.he (iίΓι■Dφen / bolgenié 't gemaeclitc ®cartaet/ ten meeficn Dienfie ban De geincene faecUe / cn De mees tien afb?eucli öanDcnBpanDtge-cmplopeertfouDen bonnen toccDen} ^c^i^ «ömactbanDefeiiefomtic 1 De gcnifltc liJceccn ftace J^o. iKog. <!5eDpntceci
Den/ cnDe ipjlnccMauritstoegefonDen/ omteficccs ften tot Decfeiuct nacieljtinge. iBne„h,
3Den ©panti^ Den drie en twintighften ^obcmbec boojmiDDagÖ ban Heyligerlee, cnDe tjOO?t^ upt Win- feaiHBin fcbooten bcctrocftcn / toaet op on^ itegec óct felbi (fDot·». naec De miDDagt) i^ op gebiooclten qiDc baec gebolgt / bet becmoebcn Dat fp fouDcn pofl batten/ eecfltot Wedda, cnöeDanin Apel,cnDeraboo?tinaecï0e|l· laaien / alfoo De 25jujge ontrent bet <Cloo(lcr obcc b:t moca^fotiiiebctbactoitöttoefm. J^cttoa^niette bermoeDen Dat fp nac Drenthe alö Emmen, enDe bft Oüftermoer Ober toilDcn / alfoo Colloncl Ernft Aylua, cnDe Dames Loo , alDaec met twaelf Compagnicn SJnfantecpe/ cnDe cenigbe aJaballcrpegeinquactictt Ujaccn.
ïDc ï^fcc Pradel macchtc tfC fi Ibrc tijDtbcitent / bat Dei?eeccn ban Afperen cn Bevemingh <0cDepUtCirDi npt Den ïiaeDt ban .ètate / aen fijn «iipcelicntie baDDe belooft fcboenr η enbe Ijoofcn boo? De j?janfcbe Sfnfans tecpe/ fnDcDatDcfflüeüccfacDtijaDöe/ DatDcdooifs fcbaenen enDe boofen aen Den Yifci-kant tot Zutphen enDe Docsburgh gelcbatmocljtcntocrDen/ 'ttoelcft ooch De opgcmelDeü^cei-enaengenommbaDDentebra (iellen. «Pe i^ecrcntSibeputeecOentoogcnDenfeseii twintighften ban Aernhein, met intcnticommcfoa fpocDigb al^ mogbclöcft foube jtjn Dc (ittcoepen te Doen maccberen obec Den Yflei. ^ppmiben bacc mee# fïe behommeringfj in't fourneren ban bib?c^/ enbe toierben Dooi Del^ecren^eDepntecrDenbanDiei^lO' bincie becicbt/ bat binnen Aernhemgeen®acutote begomcn toa^/ boapcnbc Datccnigbc^iKtelacr^in toepnige bagben bcrtoaert^ fouDenaenfiomcn/ an« Der^ fouDc nict mogbclucft 3ijn Dc iCcoupcn te Doen matcbercn. »„««.»
^00 al^ fp tegi)entooo?Digöbe(icbtoatenomane^.B^°!'"'e'i totbcnmacfcbbcttoepcn/ fo ban baccï^o.i©og. bitSban al^ ban 't jFranfcfte fccoiirsS tc pjepareten / foo bonben ioaami fp onber bcel notabic Defecten tori boo? bet grootfie/ Dat ban Karren cnDe Wagens, bantaelchefpniettc= ria. genflacnbe bate crnfligb berfecclt enbc inflantie on:: trcnt Denabuprigc p?ouincien/ ban brfelbc niet bers Der al^ tot hondertende tachtig toatcngebient/ baec bolgben^ öe ai!j(tcanecngep?opo?tionccrt toten nare aDbenanteen Itojten optocbt/ DicbpDatfaifoenfoiu De bonnen too^bengbcDaen/ tenminftcntuncbenDe fesafeven hondert iliagcnsS toiecDen gbcrequirecct ; J©c^balbcn fp gantfcbernfiicbbcrfocbten/ DatDocb upt be^?obincien ban Hollant cnbe Utrecht bare ten alierfpocDicbdcn ten comp:tent aental banHdagrn^ enbe ftarten toierDcn toe gefonDcn / enDe bat tc meer / booj Dien fauptbrt(i5jaeffcbapZutphen ol^De^jo; bincien ban Over-Yffel, mit^ Den ©pantin De quar» tieren meefi alle^ baDDe geruinecrt / niet cene 3©egen te toacbten toa^ö j bp ontflentcniffc ban Dien fagcn on^ bccmpDclijcft tc gcmoeDt/ DatDeboojfepDeiiEiofpfn niet bonDe/mit^ bft boojfs en anbrce Defecten mars cbccen / oocb Doo? De fcDaerpbrpt banject-toaeccn niet ïangerfubfiflccen ) cnDe Dattetfdbegecn ftlepneonge» legcntbcpt fouDc bonnen betoog far etsen.
©c n^unlïerfcbc ofOoo?gebjecftofboo?bcacnna= opani» becinaÖDer jFranfcbe/ toiHenDeccnCojp^maerhen/ omtrent 5Ön ben drie en twinügftcn upt Winfchooten, ( bou= ΡΛ"' bcnbe alleen bcfet bc Brugh-fchans met drie hondert man ) en Heyiigeriee op gebjooeben naec Wedde cn ' Apel, ban toaec (ii een baegb baöDcn g&emaecbt obcc bet moca^ na Weftphalen of Eem». g^c liJcocpcn om» tccnt Dalffen , Hardenborgh , cnbc Gramsberghen gelegen hebbenbe/ fijn befgehjcb^ getogen nac Goor, enbe beffcontiecen ban Twente.
©nbcrtuffcben toaren bc f canfcöe Crocpen gclo^ fecourjf oeect langöi ben Yflèl, tot Dieren en fo boojt ©oo?
anfamwpe Wccben becfcöafl vier duyfcnt paec
üitB ichoo. "
cn Ό O R L O G Η. 'tVijf-en-veenighp Boeck, 661 |
-ocr page 681-
662 S A Κ E jSÌ van S Τ A E Τ
|
ί.66< fchoencn ente kouffen, enbialfaotjejrcanfcfie greti
_Lftoact biooDt toilùtneeten/ enöe geen tertoe Dan; on=
tcmt genoeg!) toa^/ uiieclituptHoiiandtDectoaect? flefonöen vijftigh lafi/ Docïi i)rtl»?oot)tùaatìang&e= bachentoo?DenDc/ moefienfefelfbetalen. JBenfepDe öatfe 't cosse of rtDactb?oobtaen't biet leppen bo« turf. gp mefnageecDen op ben Yffel feec quaüjcR / fo örtt be ©upflietien baec fêupfen enbe i^oben beclieten / enDe men maeehte te raeec fpoet om öaec te boen paf= fecen Den Yflèl, enbe aen ben ©panbt te bjengen? met een goebt/ ten minfien met eenetiuiboientbeelban onfc ®coepen ge|lecc&t5önbe. 55e25i|TcÖopMrtbet göecucbt gaen/ bat ÖP "οΦ twintighduyientman llccch toa^/ enbe totthienduyfentnieutoeiCcoepen te toecben / ©atenten enbe geit babbe upt gebeelt (boe» toel bP fijne otiDe geen betalingbbeeb/ maer opben roof en contcibutkn Deebleben ) enbe batbP een seat= taille foubetaagen / met appacentie / bat toinnenbe /
bp fnnnnartiecenfonbenbinbeninVrkflandt, Stade endeLanden, mbtelbfc^/ enüecliefenbe/batbPw bafie ©lactfm in fijn SlanDt fouöe maintineren / enbe aftoachteniUrpfrciijcfifecour^/ al^ pjefupponetenbe bat bc flrpfrc enbe 't Öijcft nictfoubentoelaetenDe ïDominatie bfc Jfcanfcüe in <i&upt|lanDt.
toe fcbeen te fïcetften / bat jnpfi op befen tiibt Den vijf cn twintighften be «epfecIijcHe öcfj= bfiu acn bacc ioagblBoö.ingafbttüolgenDeiïae= motie :
JlEtmo. Τ E foubfjgné Confeillcr de fa Majefté Imp. & fon rte'bBii JLi Deputé excraordinaire vers MeifieurslesEftats, yrlqiict Je trouve obligédereprelentcr a V. V. S. S. que fliffinnfi ^^ Majeftéayantexaminéles advisquelefoubfignéluy ϊη" Beu a donnet de temps cn tempstouchant les affaires pu- ©oiltifl. bllques & les circonft»nces de la Guerre, que Mon- fieur l'Evefque & Prince de Atunfier a commcnce con- tre Meifieurs les Eftats, & ayant auffi confideré com- bien imporre au bien publicq,non feulement de l'Em- pire mais encore de toutelaChreftientéquecediiFe- rent foit terminé parun bon accora modement, Ie plus roil qu'il fera poiTible ; elle a Commande au foubfjgné de rcquerir V. V. S.S. enfon nom de voulvirdeputer des Commiffaires aveclefquelsilpuiffe entreren Con- ference , pour trouver les moyens propres & conve- nables pour achever heureufement ce bon ouvrage avec des Conditions juftes & honneftes, afin que Ie Repos & la paixde l'Empire ne foit pointtroublé, & que MelTieurs les Eitats foyent aufify defchargés de l'in- commodité d'entrctenir une fi grande Arméc en cette faifon poureviteraufly /'i/»/®» Chreftienne,
la perte de beaucoup des Braves Gens, öclesautres malheurs & inconvenients qui accompaignent tou- fiours la Guerre. Le foubfigné fatisfaic a l'ordre de fa Maj elle parie prefent memoire, & s'aflèure que V. V, S. S. rc5evront avec eftime & reconnoiflance cette declaration dufoing, que fa Majefté dele Tranquilli- té publique & du bien particulier de Meifieurs les Eftats. Fait a la Haye Ic if Nov. ifióf.
Signé
T. y. FRI^ET.
DEn Ondergefchreven Raedt ende Extraordina- ris Gedeputeerde van fijnKeyferlijckeMsje- fteyt by de Heeren Staten Generaci , vindt fich verplicht aenUHeerlijckhedentevertoonendat fijn Majefteyt ge-examineert hebbende d'advyfen de weicke den Onderghefchreven v«n tijdt tottijdtaen hem gefonden heeft raeckende de publijckefaecfcen, ende de circumftantien van den Oorlogh j die den Heer BiflTchop ende Prince van Munfterteghensde Heeren Staten Generaci begonnen heeft, ende ghe- confidereert hebbende hoe feer het publyck, niet al- leen van 't Keyfer-rijck, mieroockvandegheheele Chriftenheydt daer aen gheleghen is, dat hetvoor- fchreve diflFerent met de meeftefpoedtgetermineert werde door een goedt accommodement j Soo heeft ff dea Oadergefcbreven geltftUHeerlijckheden ia |
fijne naem te verfoecken eenighe Commiflàtifea te τι^ίΐ willen nomineren, met de weicke hy inConferen- tie foude konnen komen, om l?equaeme ende con- venable middelen te konnen uyt vinden , om dit goede werck op behoorlijcke ende eerlijcke condì- tien gheluckelijck te voltrecken, op dat de rufte ende vrede van 't Keyfer-rijck niet werde ghetroubleett ende dat de Heeren Staten Generael oock ontlaft fou! den fijn van d'incommoditeyten om een foe groot Leger in dit faifoen t'onderhouden om voor te ko- men't vergieten van Chriften bloedt, 't verlies yan veele brave Luyden, ende andere ongelucken, ende inconvenienten die den Oorlogh altoos mee haer fleept. Den Ondergefchreven voldoet door de tegen- woordige Memorie aen d'ordre van fijn Majefteyt ende verfeeckert fich dat U Heerlijckhedenmeteftii me ende erkenteniffe fullen ontfangen dele verkiae- ringe van de forge die fijn Majefteyt heeft voor de ghe- meene rufte, ende infondeiheyt voor.'t befte van dc Keeren Staten Generael.
Aldus gedaen in 's Graven-hage den vyfen tvietie· fien November fefiten hondtrt "vyfenfifiig.
Getecckent
T.y.FRI^ET.
bjaege toaö ofmenCcmmifTacifcnmConfE» centie feube toefiaeni Gelderiandttoa^öntctcaEiu UnbeccfcpbcnoocU/ Dat totnocbtoebetórpffclgii, begeftuegen / foolangb bet ben aSilTcbopDaölJegotti gebabt: bat nubPbetanaeDtftcijgbenbe/ öeltcpfet ficb intetponcetbe/ Hoilantnocbtan^toa^Bcncfleni 5&en feven en twintighften toirrtgctonriuöecct/ öat be boojfs .üfêemocie gefielt foubentoojöeninöantifn ban be jgeecen ban Ommeren, Johan de Wit, Raedt Penfionaris de Wit, Kien , Renfwoude ,Arckel, Yf- fclmuyden ende Drews, om te blfïtecen / eyaminftoi/ jiM ί enbe boo;t^ drie uptbenbacenupttemeeciKn/ ten tejal
epnbe om Den gemfïbct^i^eeceFriquetvoorafaenteJ»ni«»j
feggen/bat baec ï
belingeobec beboo?!3 oifTecenren nonoen ιπιακη/ιπι tstnji fpfaecfte/ bat Den gemclbeSSiflcbopaivcorensfoude hebben ge-evacueert alledePlaetfcnenïanDfntiOOi fnne biolentie/ enbe bpanbtlijcfteaggceffifnqilJtftn ^taet geoccupeect / enbe fnlcft^ gefcöietsijnöc/ foube bacc ilo. Höog.beKeptjgn/ om boojflarslfnlanata commobement tot ccpacatiebangeiedenefchadenin eer, engoet, opbonocaDieeeclijcitecnDefehfCccon» bftien booi benmeecgemelben^tact/ eni)ace<!5eal= lieecDen ban toegen ben boo?n.25i(rcöop/ ΕπΟίΟΕβΐ^· famentlijcfie ^tenben ban bet ^tift ban Munfter am te booten: «enbe toietben DeopgemelDetfttenÖefC toogb JlBog. <i5eDepiiteecben öecforfit ban 't jjeene boojfs communicatie te geben aen ben Jlect «ηι^ζ fabeuc ban Vranckrijck, en be aentoefenDe Bfnifutp ban De J^eecc leuc-©o?fi ban Brandenburgh, enbf De ®o?fien ban Brunfwijck enbe Lunenburgh, om te fïcecfien tot bec felüec naricbtinge ; 33eieecfn ©eiK' puteecben ban be ^jobincien ban Over-Yflèl en ««dt ende Landen, bebben in De bobenfiacnbe fonctufif i" confenteect op'tbebagen banbeitecceniiacegiimi' palen, m.,
5&aecnaecinconfecentieftomenDe/ lïbefaBi^; tBi:i.| ejctenbeect op bolgenbe vijfpointen. Eefftelyck, ^ ben Wcbop fouDe ebacuecen alle bp Öem to ^n gitaet fngenomene en nocb inbebbenbeflartfwifwn tweeden, fgne.ï®ilitieafbancften5 (So'i'S^r'.ff nunrtccen acn anefijne p?eten|ïcn / fpecialg» Borcuio, ®en vierden, ccnuncieten aenaflefijnefitDBWM^ liantien/ fpecialöcR met Engdant ; De fóepfec bet foube guacanbecen. habbe niet bed baec tegen / aneen/bat bmsiflcö^
foube moeten bouDeneenigbolcfttotbefcttingMnot
fgne bafle plaetfen in fpn Sant/bat be fbne pjetenfien moefien toojben geclaufuleftt;
dens bet recht van den Keyferende'tRyck. «ewf
banenbebiftouc^toie^gpefr^^^^
of |
-ocr page 682-
en O O R L O G Η. V Vjf-en-'veertìghfle Boeck. 6 6 j
|
&e66fn Batt i^ü0öö.f!lS0B.acn ben gEjefcfijcDen ben üoigijcnbm
1 τ 7 Y hebben niet langer Icdigh konnen ftaen U L. j W midts dcfe Vrunt-nabuyrlijck bekent te maecken 1 « hoe dat de Heer Biflchop van iM unfter 'c fede» t de on- I „ciitveerdigheWapenen tegens defen Staet aengevan- Ir" op een Barbarifle cn onchriftelijcke maniere van m» Piocederen, alomme onder het gebiedt van den fel ve 5jjet dacr hy ingebroocken is geweeft, feer wreede- liL iijisenombermhercelick, met branden, blaken,plun- deren en roven teghens de goede Inghefetenen defer Landen,foo in de gejncorporeerdc Steden als ten plat- ten Lande gehandelt heeft, alles weynigh rapport heb- bende met de profeffie ende CharaSer die hy is doende ende dragende, ftellende hem in efïedt niet aen als een herder der fchapen, maer hebbende noch onlanghs (boven voorgaende brantftichtingen ende plunderin- gen in de Provinciën van Gelderlandt cn Over-YiTel Ss elderi gepleeght) in hetOot^mfierlee'm de Pro- vincievan Stadt Groeningen en Ommelanden wel tot fiHieitofachtienhuyfen (daeronder verfcheydegequa- lificeerde en koftelijcke Woohinghen van de welcke «nige ογ timortwaelfduyfent pontghefchat wer- den) doen afbranden jw y vertrouwen vaftelijck dat de ■ fe violente en exorbitante proceduyren UL. nevens alle rechtfinnige Chriftenen ten uytterftcn fullen mis- bghen, ende verfoecken derhalvenganfchvriende- lijclc dat de fel ve gemelden Heer Biflchop daer van niet alleen met efFedi willen doen defifteren, ende vervol- gens fonder eenigh dilay alle veroverde plaetfen doen reftitueren, maer den felven oock daer toe houden, dathy aen defen Staet, alle behoorlijcke reparatie van fthà ende hoon laten toekomen, op dat wy alhoewel ongaerne by manquement van fpoedighe fatisfadie over 'c gene voorfz is, niet genootfaeckt en werden, niet alleen op U L. in 't gemeen, maer oock op yder van der felver Ledematen in 't particulier, alle gepleeg- de, ende noch te pleghen violenticnj«r/W/; te ver- balen.
^c l^Etc fteut-©o?(ïban Brandcnborgherinneetbe ^«a· in btfcn öaec Λοβ. toatijp booj eenigetocecRen y iiatibi: bfiidjt ban torsen be guacnifoencn bic fp in # :a nc ^tebrn Ijabbrn / ten epnbe baec upt geene bpanbt:= IjjchEattietegcn^ beJJIunfietfcbebao? fijne atanben mocljtcn scpleeflttoojben/ B&rfjjcit ijpinbierieltjcfte liiuj, "lanitt ben jj^eec aSifTcbop baföe aengemaent foo ÖaWjt be frtbe |ϊφ oocft in biec boegen bcrhlaect / en OtÖ tot Ijicc toe baecinfoabanigijbetoefcn/ batfijne wiit: ®o?|tclijche ?&oo?Iuc|)tigt)fpt grcn oo?faecften Babbi öacc omtrent eeniglje hïat&ten te boeten j fijn Hfur-©a?fiflijcUc '©οο?1·. leefbe in bie toe-betfïcBt ijatr |o. ,iBog. fonben niet tofpnigec àenepgt fijn om tffibttoe te fïnen/ maet fionbennietnaeiatenfitö flittotìfrtenIjooobflentc&eftBacen / bat men in fijne ^ttben De 2öojgccen enbe fijne epgene<0nbecbanen tolbe intrrbicretcn/ enbe bccWeben hem tot beijoef wn fijne Sjofljoubinge / birtwailen enbe anbrce noob» Wtobcr tefaten/ oftotccbritjcRent>ig^teb|engen. ^tpbe bctfcecftett te jijn bat baec Jföw.biecgei whco?b?r^niet!jabbengegeben/foobatfonbccttBSf== w ot «öoubecneutsS fuïq; uptbacen§oofbebeeben/ toag fhn ©?ientnabup?ïgtfe bctfoecR/ öaecfulcj: F FitHffiijch te becbieben / enbe be feibe tot mittt-. JWDinae ban goebe©?untenbenfleI>up?ftöap atnte nwntn. ?&aiïi^totiontenteraentoiöieBfii«· |
©en negen en twincighften öebbcn be fêeecen tc
®cIbe/op bet abbij^ ban ben ï^eece Pjinee ban Jiaffou _____
gctefolbecct be IBiiitie ban befen ^tatt te Doen mac= ^tect- cljecen obec Din Yflêl, omme bccbolgben^.met öet (iïegec JFcanfröe fccouc^ fobanigö te ageren al^ ten meefïtn bienffe ban ben Aanbeen tot afbjeut^ ban benJ^pant gottgebonben fonbe tooiben.
iBen beeb booj ben Colonel Haerfolte be J^artogett banLunenborehZelle, mbeOfcnbrugge, feetpicf' fecen om ten minflen baec Infanterie en Artdlericaens fionbtjS na be^tabtbanOfenbrugge» enb<beì3up« tecpe op be JFcwitiecen ban get ^tift ban Ofenbrugêe tefenbni; maecftp öeefterttecnict&onnenuptce# tea/ petfiflecen baec©o?flef. ©oojlbpfiaecboocige opinie ban be €ronpen op be Wefer foo lange te bou- ben/ tot batmen nacicgt foube bebbcnbanbeiSefo^ lutie tot Acmhem, obec 'tbeleptbanfaecftengenft: men / enbe Dat men onbecttiffcljen be nieutoe licStins gen foo beele foube boen becbarfirn/ al^immer^mo^ geltjcft toa^ / om met foo beel meetbec force te Ronnen agecen. ®ot faeilitatieban beStunenbojgfe toecbing/ opbfBagen banljaccï|a4!Kogcnbeflontöptoe/ bat foo baffi een nieuto cegliment of eenigbe complete Compafgnien bp be Itcmée foube itomen / gp De feibe foube monfiecen / enbe ban bien bacö be brtalinge paf» fecen/ enbe toiecbt bem boope gbegebm bat binnen tien a twaelf baegen obec be twaelf Compaignieniftupf tcr^ (Ïcb compleet foubcn pjefentecen. $jp beeft al in 't begin ban Decemb. Dc^nfanticie ban ben ©actosö Jurien Willem gemonficct/ beflaenbe in twee öeai» menten/ pbec ban tien Compaignim/ fïcccftoüecbc feventien iiondert en vyftigh efjtttibe ltCφpenl en baec neben^ twee Compagnie pbec honden tien man fieccft / jijnbe öeel goet bolcft / uptgenomen feftigh of tfe ventigh bie ben ügectogB toilbc laten becanbecen/foa bat Biec mebe be twee duyfent man bp ïgectog Jurrieo Willem in be eecfïe fes duyfent te iebecen toelcomp pleet fouöen jg'n / enbe infonbet&ept beeï (ieccRec too?» ben/ Uiamieec be fejbe CcoupcneenigentijDtalbaec moebten Wpben ieggcn/ enbe arn ficö tcecften&ace toecbtc^bie allentbalbentot becftccchmgbbanBaete Compiignieti toacen uptgetcocRrn.
Arteilery ftabbc meDe gemonficct/ enbe i^ fiera Rcupt enbe Itqjel^ in bet magajijnalbaecbcctoont/ met becWacinge om tot befetocbtgebiupcht te fullen toojben. ©efinchrngcootcnbctiinn/ fionbenmebe op baece affupten enbe lange toagöen^ghcceet om te maccbecen; bem fijn mebe brctoonttuffcbenbe vyf- tigh a feftigh toagen^ / om be amunitie baec op te la^ ben/ al^ oocft omtrent twee hondcrt vyftigh paecben tot tcechpaecben / baec ban be befletoacen opgeb^nt/ om bp pjobifie booj be ftleene fïucften gbeojupcfttte tooiben / honnenbe be gcoote tocgen^/ be quabe toegm in bat faifoen nietbecbo;becttoo?bcn. ^e(@ffician« ten tot befen tcepn gegoocenbe / toacen gem mebe ten meeflenbeele bectoont/ metbechlacinge/ batbeab- fenten (φ toecb toaecen om baec te Romen / etibe bae be felbe alle effectibe gljefupplaert too|ben booicnbe aleec be (^coupen ban baec foube maccbeecen. WsA aengingb be Rollen, foube baec iÉoogö jiBtraentöe» ben De ^Ibe toelfenben/ maectoacenfoaconfui^ges fldt/ batter qualncftbecfiaiit upt te Rcpgentoa#; f&gi baefi ebenbjel be felbe foube gepaotenjijn/ enbe met het bolcR banï^ectogbErnft Auguiiusghemonfïect/ foube tiaec I^o. H&og. banalle^eenpectfnentenfiaet
obecfenben.
^cn eerAen ^ecembec toacen tot Stoltenau aengei) Romen boo? ©rctogbErnftAuguftus duyfent man te boet ban ben ügertogb ban Wulvenbuttei, nptgrie» fenfcboonbolcR/ neben^ cene Compagniepaecben/ flillenbc be anbece Compagnien obec veertien bagen bolgen.
ïWbaec fijn ben Key ferlljcke en Saxifche ?llfgefante tot Zei bp i^ectogij Jurrien Willem grtöeefl/ toan» neechpalbaec gebulbigfttiuiecbc/ en hebbengefe^r/ bat baec meefiec^ toel fouben goetbinbenbetCcaci taet bp ?|ectogt) luriaen WUlem ende Ernft Auguftus met baec gemoecRt/ ebocjb betoillegaec mee» StRitz (iec^
jen f«.
CeUo- niljO?atc
(0lC(>
Sutttn< bucsitw (Stoup- |
-ocr page 683-
683. SAKEN van STAET
|
t'fSf. fïrtg Ijaec mediatiegfbacjtent'intertjontrm/ öatiii L bfcfocijten Dat lìacc.BojfMtirhe i©oojI. ijacce (€rDU=
iwn totltJEn te ruggc ijoubrn cn fiiilc (iacn/ tot bat mea ίΒίΛβ fien toat fiircc^ be felbe mediatie foiiDe bcbbfu / ., ' löitóetoElïEn^iffcbopban Munfter alïeaföoeflljitjch= ' ^^ 'i .gigt'foube bp bimacji} Enbcboo?albatonbrttu|Ten ceniiilflantbantoapcnm/ boo?Dace©o?(i.3^ooil.bi^ -i'; · cfctie/'inocbte luöjDenbfbojbftt; boc&öabbenboo? ■■'· '/''antöjoojt behotmny bat 6afEa&oj|i.©oojI.teb£n:E ■ metöaec |βο5. toaccngecngaacÉCt/ enbe batnte= mant {)a(c baJlebrcfEecltcriDsetegen^bEtgeb^pgDbe flftofIt ban bsii Biflchpp. ftonbc gcbm / ten toace öp t öc toapeneη tioo? eccfl quame ter uebec tc leggen, ^e geraelbe söcfantenfön luebec na be ^tabt Bronfwijck
3ΒΙΓ· fcftop tot
•■JliJiiiift
Beheert/ altoaec rnebe <i&efanten ban Keulen en Bran- denborgh tüictben bfctDaeljt/ οιπ ricljtegbeUJcftal^ Mediateurs in befe faeeftt t'interponecen / tuectoaect^ mebe ben J^attogö Jurken Willembeftjnefbubefeni ben; geiijchooch ban Sweden.
gjJit alle^ gefcljiebc tot nptboeringlj ban ben infiout beg ftoctaet^ met Lunenborgh gtjemaeriit in Sep- tember, enbe tot bien epnbe bieefÖeilfrcHaerfolce bpbej^artogen.
<©c^eccenbrtnMerpode, Cronimon, Ghnltra, cnNlcveen, ©ecommitteecbe teBrïbe/ tot Wefel ban pen vierden ©fccuibet fcijjeben/ batfe öaöben nacc beele enbe blbcrfcJje picfoonen op hontfetjapin 'li&tift Munfter nytge(bnben te bcbben/ noctjbien barftbernonien/batbnKObcttlfn Pieuren.mcttwaelf hpadert fliiytecen/eenup? acn bcfe jijbe Bre voort bja^ opgehomcn / eu be tjdft ban bien binnen Boeckholt ïjabbcgljelecöt/ ooclt bat ben 23ilTcöDp niet Ijctgto^ ban fijn ïegec licij tot Ahuys aen Stad Loon en Zuyt- loon, en bate ointrrnt totaen Coefvdt, fiecch feftien duyfent man teboftcnbetepaecttoa^ontljonbenbe/ ùie in drie a vierupcenti)bt^bpbenanbecenIton tcfciien/ met intentie foo men boojgaf ban op'tacn= fiomcn ban onfe Armeés aenfiont^ tc niaccljccen / en cenSöattalietegcn^befelbeteijafacbecen ; ^Uatoocft ben Biflcbop bagelijth^ booj ben bjancft (left b?p becbe te bupten gaenöe / ooeft opentlijcli boo? aï be ϊΘε- rdtgcfccöt fjabbe/ abfoliipt bacc toe gecefoibeett te 30"·
ii^fn derden S^rcfiiibcc toaj? be ï^eec be Wiih op 'tbecfoecit ban ben i^eete ©?incc Maunts nacc ben ©age bettrochen/ oml)acri?o. jiX5og.eenigebebenc= liner ht» hinge booj te bjagtn ; be anbcce(0cbcputcecbei)cb= «ìo^bì ben tot Ziitphcn niet nacgclaten bp continuatie alle mogelijrlie bcboicen / blijt cnncccftiglicptarn te b3cn= ben / om 'tgecne noci) tot ben optocI)t enbe in'tcifl· öïop-bjengen ban Dare JiBog.4Bilitieenb£an):i5 laire (iEcoepcn bctrplcljt toicrbe/ tc boen bctbcecbigen/ enbe tot bien epnbe be Commijgbanbebibic^toeec iiaec Deventet afgifonbcn/ omme albafcecngocbe Duantitept Kafen tc itoopen / öet bjoot aïreebe gebac- iicn af teljalcn/ cnbe23acfter^boo?alIemogclijciis mibbcen te brtocgrncnacntepojccn/ omobrrbaclj rnbe nacbt gebncigDaentebacficit ^pbebbcnooch bp be ©ffieicc^ ban öc qnacticcen ban Geideriandt ge= bnpcigD acngeöoubcn/omme npt Ijace refpcctibe ^oy pen mecc aental ban bjagljcn^ enbcbarccntebcfio; men ; €nbe bacc op ontfingen öaec ï|o. .flUog, iiïefo= Uitieban ben tweeden bcfc^ / toacr bp toiccben gelafi / omme ten bicnfi ban 't Eanöt/ mitfgabcc^ be eete en ccpntatieban ben ^taet / enbe gccufiljcpt ban be goe= ffitftc Öcgingefctenen/bic fcDot enbe lot betalen/ be€coH= tiiTuf ' pcn/'tfpin 'tgeljeci/'tiptenbeelegbfconjungecctofi ijtpt in te gcfcpareect / noci) in actie te bjengen / beloofbe te 't Ataet. fxillcnbefelbe in allccefpcct en met alle bebencbclgchen atttot' tracljtcn te acötccbolgenenbein'ttoeccftteflei^ OEJiKar- Icnj <i£nbc hebben ucnflont^naecbececcptie met ben itiiï. i^eêc Piin^ Maurits obec ben optocht/ emplop/en toat baer acn bcpenbcett nacc gcfp?ooci«n/ enbebecboI=
enbe tocjïant ban alle noottoenbigl)ebenbaèctoege= requiceect / boen infojmecen / boel) bebonben tot gaec gcoot leebtbicfen noci) foobedebefectenal^bp'- bK^ cnbe anbecebeljoeften/ bathoegcoottbiligentie iip öacc «nbc fjin^ Mauricsolteebitpa^/ enbeno^ |
ain en boojract in 't ©elt honnen brengen/ atfS! P?ob(ntie ban Geldeiiant niet foo beeUBaficnr/Ïid Öabben gel)oopt / öabben gehregen / cniehe'jjanfrt! «en gcoot aental bec felbchupten confentinbe mbiÉft,
haec I)ielben/ enbe beele ©oetlupöenboojiiaecma^ (Ccactementen/ upt bjeefe ban arget niet hare nZf ben toaren iuecfigeccbenenontloopcn. golatnföpn (iaet bp be Commij^ bau be ©pbjcg göemaeclit /rn h, a
Öaectecijanbenocllclt/foubetütonDetljoutbanhafr · | ilo. .ï©og. enbe fcanfcöe fficoupcn bagclgcttg bm I noobcn 3ön tuffcbcn be dcrtigh a vcertigh duyfem uon' ben 23?oot / enbe iüacsJ naec abbenant/ omme 't torfr- heboo? eenige bagen intehoopen/enbe teftonnmbf- talcn / een grootefommeban penningen teiecbcnuct' cpfi / toe^öalben feec berfocbtcnbatöaccïlo.Mnii' bjb^e belief ben te ficKen/ ten epnbe ben (©ntfanohfr «iicncrarliuierbegeojbonneect/ om acn fijnen fiom- mn^ albacc tcnfpoebigtlcncengocbepactpneitöota tefenben.
5tn befe tijbt gefaeucbeeen beeclöch ongcluch/ Dat be )onge i^ect Rijngraef, enbe ben i^eer ban Unge- Tf rack te gafl sjjnbe/ ineenbirputeraechten/ cnDeingtatf ; 't©cltöantgcmeen toojbenbe/ bel^ecr Rijngraef»i/ iwtij^' a frames omquam / mp refececenbe toe befe.
Sententie um Hencierick T'rm{en,gev}eJenTrom' pet ter by dtn Heere Baron van Langerack, ge- excuteert tot ZutphenopdenvyÌdsnDcumkr fcftien hondert vyf en feftigh.
ALfoo HenJerickTranfen, geboorcntocE/Wjm. uudt omU^niviereπt■a>intighL·κΐì, Trompet- ter van de Compagnie van den Keer vin Lan^f rack j gelegen in '[ Q^articr tot Dieren, tegenwoor- digh ghevanghen alhier, vrywilligh , buyten pyne cnde banden van yfere bekent heeft j endedicvande Krijghs-Rade dcr Vereenighde Nederlanden, door ordrevan fijn VorftelijckeDoorluchtigheytdenHee. re Jokan AUnrits Privce -van Nejfau , ghebleecken is, dat hy fich onderwonden heeftop den i/Ww No- vember laetftleden, wanneer den voornoemden Heer van Laagerech met de Heer FrederickWillmR^nguif, te famen handt-ghemeen waren j met Degens voch- ten, totdat iy</w Λ WW ftootengedaen hebben,mal- kander om het lijf ghevat ende vailghehouden heb- ben, hy Gevangben daer by opdeflinckcrzijde van de Heer is gekomen, endc metden rechter-
handt de flincker Piltool heeft uyrghetrocken, ende den voorfchreve Heer Ryngraefia fyn flinckerzijde omtrent fes vingeren breedt van de middeluaet, onder fyn fchouderblac met een kogel doorfchoten, fulcx dat hy terftont daer van geftorven is j alle 't welcke fijn faken van guade confequentien, ftrijdeDde tegeniden Artijckel-Jjrief ende ordrc Militaire, die in een Lanr van Rechten nieten behoorengeleden, maeranderen ten exempel gheftrtft te werden; Sooift, datdievan den Krijghs-Raede voornoemt, allesgecon/iciereert wat te confidereren ftonde, dat hy heeft mogen mo- veren, doende recht, den voot(z HeiuleriiiΡταψ" gccondemneert hcbben,gelijck fy den fel ven condem-
neren mitsdefen, gebracht te werden ter phetfe daer
men alhier ghewoon is Juftitie tenoea, onirneont- hooft zijnde, het felfde te letten aeneenpael, rnet
aenhechten van de rechterhandt aen de lelve,ende hec
Lichaem op een Radt, boven het welcke mede een Piftool gehangen fai worden : Endedaerenboven dM ielfs pacrt, ende hec geene hy by hem gehadt ven iyn achterftallige gagie fai verbeurt ziJ"» daer van,voor fo veel doenlijck is, te be»'? cnde mifcn vaoJ ufticic, Aldusgedaen lO den ^JKj |
-ocr page 684-
cn O O KL O G'H. 'W^f^én^v^nMeBoeck.
|
- foécke vaató^ftypcaet i-.^csCT van de Uenerelitéyti ' ftililb' β'^' ^itesOnderteeckent, Philif
]^fjjghs-Rade,in abfentie vanidenGriffier,.endéwas
Qndefteeckent .1 !
.n J'ncJiohbniimjxV'jSirti um ^-r.-^oÌrt irO hnjuaw ■■ ,γ.οπϊι "h-r·;. jjv. dalen.ü;. ; ■ ) , nu2,tS/;·· ;· .a a.-i-sul . » •.■c-rianm ·· Ci-exMitrt hjttnZutphenof
de Mafl h de halve Galg) ; i
-α ;; ■■ , π- ^ '1; Πϊίΐ - ■ vnfl
©c f?flHfcBe €coupcii-i)rbbm ffbrrt 5ct t>af}cten iS'ban ÖE Wad riiDe Rhijn j ecnigeöaanigctogcatül IStif· Dc5t>ojp£"0an0fn Veluwen'-ZoomlanB^ùm Yflel, l^ii't altoaccfp ffcc onffccfgcitnift l)rt©oitl;i cnDf aajMiWni ^"'''hcbbmolificffti H5cn ljabtrfii£cciiem(ïont0öc)jeti' in BCiiE lioimnj Dacc inacetì ΙΐΕϊΓφφΟίΐιΰε» fftfii/ iiifo»t)ctì)tptUanii)aaen^/ oochüiiajf^: Be loiilTfn cuöe fcl)ocncn öie men am De Snfaiitme fou? Dc fclKncitcn / quamcn fanafafm t>p ; rpntlijcB quam fciljijifii^ toau Den eerften ©fccmb. ban Mi u rits", fnöE öeütcrfn OScDfputEccöfn npt ΖϋφΗέπ, inljoiiDciiDi in effect / Dat öp berfcöfpbc fluacisöcöf π tt oficmoct faelj Die Ijeni te ruggc DeDe bfnchen / euDe liifijiiE öcfolutie ftaipten/ om Dftairoecbanbefrn ^taMtnbeDatbanBiancItcucftobecben Yflèt, tnbe Dooit^ op bpant^ bpDem te b^ensf η Λ om beiifelbm te· atwcqiirem/ tcmea/ alfoo Dm lntendencbanhet. Doojft jrcanfclje aegec toa^ ftlagenbe obrc altccSanbe gteh/ enonbecanDecenbanSSiei: enDei|abec/.bC' ialiim bat alceebe ïjet faifoen ban 't jaec becloopen
cnijrtbccDecuerlie^ ban Dien/ Dooi'tafkiacb-· Uit ban De nooDige bebotftcn becùo^ifaecfìt fonbrn Vuec^ Èni/ öat oocft De toeg&cn Die men te pafTecen IjaDDe/ ftftquact toactn / cnDe Dat men boo; Detclbe nau\DC'= iijfï met De Siagagie enDc bpb?cgV brei min met De ?lttillctic/ fouDen lionnen gecaechen / Dacc toe De noo= tiiflc toasjcn^ booj een goet gebeelte toaren ontbjerftcn' bi/ fonöcc De torlcftefjet onmogeiöcfttoa^oentocbt teDocii/ arngcfïen menboojraeDtbanbpbje^imoefïc met (irtj boeren / Dat Dacc bp te bjcerew lïonbr enDe fere nppacmt toasS / bat Doo? De ïtouDc en ongemach De liolbatcn bctlcinfiecIttefouDcnbecbanen/ cnOebcp- öcticSltciicc^bacc boojfeec (tomen te fmeltcn/ mate bobcn alle Dat men boo;b'eenof D'anbcteplaetfeom We mctgebjelttefnipoHEcen/ feeclicljtljetöoofïfouj lie Iioiinm fiooten / alfoo men niet een ^tneh nocbte jloitiEré met De nooDige <C»?anaten Daec toe bp De öanbtöaDDe.
3tmi/ DatDen313agemcefIccvanden Honart, rn ooth niet eenluagentotnocbtoealDactacngcftomcn mil tn Dat Den ì|eec ban Pradelgetcacftt öaDDctc Pctfiiabcccn alle be ®iOUpen ten fpoebigbflen te b?en« icn in b«cfpectibe<Öuacnlfoenen/macc ebenlucl f pnt= TO bfr&iacrt ftaDDé/ in gebaHe bphanbengemel?
liftte ^Jince Maurits van NaiTau gecommanDeect miftbe/ bat fip getoilltcölncrifoHDeobeDieccn/ Daec ^ Bctcfotocect lua^ / Dat De iCcoupen ten fpocbiflï)= wi in actie geb?acl)t / enDe DienboIgenDe alle^ tot ben ^acfc5 acp?epaccert fouDetoojDm/ cnDatDenüjefc Bfinclbfn ^jince tot DteneiinDcojbjegefonben&abbc wn otn boojn. jgeec üan Pradel, om op Den eeriten ^fccmb, niet fijne Croupen te maccöecm / üeïïebici « otn YflTei te paffecen / cn De felbe in't <l5?aeff^ap ■^utphen te Jogtten i» De geaffigneetbe quacticcen/ 5 Γ ^^ ^olDaten baec tooo? vyf begen ban bp? ï-i'^ioubcn pjobibecen ; JKaec Dat ten felben Dage een wm öf CommilTarifen ban fiet f canfcfie aiegcc / ö"" Wi^cn aenfeggen/ Dat De JèolDaten ban Den «to^ "««ban Vrwckrijck nietobiüJoontoacen/ ande- ' liiten als Jiaer wapenen te draghen, tnDC i^t Df |
•t δΰφ in be K(ï>^fctibü quoti' 16óS. leirben ; 3!>at oocft Oen tuecji —-, tl niet Dc2pàgàs(etehon= Dàt tot bet maecKen ban fjén ojD?c bJà^fiKjie tljópj tgg Dat Die Difiniltrsitm, inyMriaec Dat be^ï "töi Damiti Det ^ ,#iuichmoBel0citu)asi/,· liièt een (iiffifant grtal ban "l «m- ió?|ien. ï®aec op bp fiate ï^o. Rf Ρ iByPpoojt etiDe iitgeuoijtt^ii ban sete .iéitbe'taDbtì^b^iSatt^Jjan i^o-jwo.
^— -----^ ,„,„jt^i)nbeehco?pitec®fcgaDeiW" ^
cingc: toflg.gbccompavefci;/ i^ na brübecatiegoetge· bonDcn / öat aen De if eemi (©eDeputctcben en^iing ti» tot'- Maurits .x^Nairau gecifcribeeTtfoubetorcbcn/ Datac"» "i D3ec^g;:JÉoiï ^irttWiti? ènijefecicnfebcgccctetDa^/ c(i DatDftEJwoDcftoójbeflfnbenbienflban'taiaiibt/·*^ ® uiitfgaïriijJ'ïé ifc en reputatie ban Den ^taet/ cnDe De gÉi-Hfif)ep]c ban DegoeDpSingefetinrnoicftbotmOe lo^ betalen i<iòe|lcn/ bare aentenöoogbflengelegm. tesijn/ DatDffficoupfn'tTpitt'tgrDrrl/'tfptenDeee legeconiiingcectofgcfeparèfct/ noci) in actie bjlerbeii grbjatbt/ niet alleen om Den ©pant (onDn:<0oD(^ 3f3f»|) iÉ'fonlïcingrcentotcbacnatieban Den25obeni banDrffnlg»i;act/ marccochom Denfclbniin't^tftöt , ban Munfter teincomniobecen/ foobcelccnigbfïitó boenïijcft toa^/ latmbe nocbtan^ DebolhonicneDi^ politie op alïc'tfeloeaenbuiii^eecen «©cDeputetcDiii te ©flDc/ en ben mcecgcmelten i^eece JD^ineeMau- ^^ rits van Na0ku, al^ in locö jijnDe / fiiDe ban alIejS bes teem bolhomcnDrcftcnniircbElibtnbe/ ora baec inne fulcft^ te Doen/ ai^ fp totDenmeeflen afb?eucftban .. Deh ©pant / en tot De nice|ïc abantagie ban Den ^taet ets ; fouDen bebiiiDenteb.ïjooren; ^^e^i^oocIibeni^eecefóBt (S^abed^Eftrades, €>;trao|binari^?limbafraDfucban ©iancftcöfft/ ban toegljen baec Ïgo..«l9oa.booibenfe„ 'üeecebanQent, enbeRaedt-Pcnfionariede Wie bet" Ims' ifocbtV Daec .obtc in ecnflig&e tremen te fcbjijben aen Ìf^ÌiiH De opgbfuielben i^erc ban Fradd, omDen JUSacfrö enDe artie bàn De liEroupfnmebeinallcmaniecentc toinen faciliteten / mtt ejcljojtatie tot obfecbantie ban goede difcipline ,enDe ban alle o|bjr^ enbe gbctooonte Daa toe niebe nootfaeclielijch/ niet tbiijffelenDe of een foo conilDecabeIrn grDceite ban Dc jÜSilitieban Den üioninch ban ^^anrhcijrft foube feec grerne alle^jiaet upttccfie Ucrmogrn bf Ipcn torbjengeii/'t geene tot een glorie/ fbo ban fync jnaaj'cfïfpt/ al^ ban öncc ©o, j©og. in brfrn biencn foube.
50it ij? be öefolutie Dacc ban on^ bitc boo? alceebe i^ mentiegemaecfit/ baecuptteflcni^/ batben^taet ongeenie fari) Dat DtjS Bukhopsltant alfoo toiertbec- cijoonti 3&«cc bp De StanDen ban Dcfen ^taetfoa ammeclijcft' becVDoefie / cn Dat men aen alle fiant meccftte Dc'complaiiance Die De toeftomrnbe Media- teurstoonDrn/omDe©?rcDete maeritrn/ aleecmcn eenigercvcngie ofiMcDrctojacciibaDbe arnorarn ban Den bpanDt/ mDe Dit heeft Dare na oo^faechegetoeefi ban beelaltécatien/al^ bp be cappo;tenin torhomenbe Januuaryfaltefïcnsön.
^mvierden <!9tcemb?i^toicctmebebcelgerappoji: iSeaw teect ban be (nfolentie Dcc apcanfcbf €eoupni/ enDe Datfe cegcc bupfocn al^ Öe Munfterfchefrif: boojt^ ©ijSsT op betfubjrctbi£cboo?geroect. J©aceopnocbmael^ Mm- i^ goetgebonben aen De ï^eecen <6cDeputeecbc te ©elDe "'P JJ enbe ©jin^ Maurice te fcbjijben/ Datbae5i|o.3iBog. U/t^ Dcc felbec innetïijchi intentie enbe fecicupbeclangni/ om De ®r oupcn te brengen in actie / bolgen^ boojge* pelbc Sefolutie/bacc alcccDe baDDcn bcftent gemaecBt/ enbe bat hace ï^o. j©og. baec ban feec geeene een goet effect fouocn te gemoct flcn/ toafï niet in 't gebeel / bol· grng Öet etc|ie boo?nrmen / trn mm|ïcn om be plactjl ban Lochem eiibc Ehutecom ofanbrccn te eeciipcee» een / enbe bat baec Üo. JH^og. baee fccieufelitch cccom* manbecen b' een of D' anbec Dcc boo?f5 boo?fïagbni tet |
-ocr page 685-
Ó64 S-^^K A E
|
„ vcifbïintöftr/^ toatïja&ljeï^ t)ijó),an«ïaenöe ipnpfDie»
toiS^finfeïii yjwfe .ΜίΓ-ώρ
g^it ïtontó iùÉl toatc syn;· Walit bàntiiErg'ttïaESljöen Datfe IJaw öb^fl^^ntoen / foiftirt bitalcn. €11 Dàfcom wiwcn .nirtOTW Bomtn in 't jfrahfclje nuactiet. Jlöcnfepöe'ciltlttipt/ö^ jfriifiöfrtücc Dup^örn al^ beHàutijiEcfe felf^ / men ü^rt^ Dit f'oiiDc rtutcec tijt Etser ^oiDrn/.bàtfe'fpnbii lijcB (iipfonDfcatö mEngaccfti ^acnifoenjiam) on^ föUöertóe jpcfl enbcfmcttclijcitc ficcfttfn téjl (Scfbeel laich/itelijth in 't jaec vyif en dertig,boen cim aantfcijc ^Icnjcpüan dertig duyfenc iiiàii IjjccDoojanuoibim acfóicft ble bc ìDffì caufcccbfH / bcroingb· .
^ ItCl· ïlEUiÜ02(l toan Brandenborgh tot Kleve acngèlwitieh jijnöe / iiritifjcccrDc fulc); booj een bjifn= bdrjcMiBipü"'^· ^àtt to.iliìoa. refolbeccbintec^^ ffóftBe ffribt» / fnbe fnnc ïirtic ©o?(lrnjc6e g^oq?» IiiffiïiÖÖcpt teörrüjEllèliomeu ; m|i mccnbm pmant bSribeêÊiccii te ©cIöcDö^ toe teöet>3upcften:;=maeC;
bjEfl f^viea en twintighften .ïlïobenibcc IjÉbbftt goebt flcbbnbcfl tebrcfof citi π / eft te committetcn bi ï^eaen R^pcrdà tót Buirfe , Jòhan de Wit, tnbé HareOi Ottime pcö eecfibaeaö^nae Kleve te bctboegcn/enbe
ÏIBtCÏ?»,
Mos- ier,
mectii,
jfióÏicc
um-
i)tn0 ban Stn «enï· itoiR.
bm i^eéce ittucboilÏ aJbact; onlanglj^ aettgehomen 5Önbe / upt ben nartti eiibe ban tatgeii ïjace fêo. J^og.. te gacn tomplftncntecen; €nbe bat op 't cc^Jfinent üoo? binncIanbtfcBe Comtniflien Ijict BcUoo,ccn^ geac- crfieect / ntet bien bcrfianbe / bat acn De gemeibj ren in ccccfienige gcbalibcfctfoubenìDecùen becuria- lia nibe bdiechires bp bcfelbe tecceccnban'tatanb lipt te aebcn.
• 5&acc nae bm eerften December in belibcraticge= Itpat sijnbe / becftacn toe te leggen acn pbec ban öe ï^cecen tjace ï^o. Ilöog. «©ebeputeerben gcbcngneftt nae Kleve, booiftaceCtiuipagc/ befominc ban drie honden gulbensl / enbe üjert bienbolgen^ boo? foo lieelé gealtétietrt bare i^o. iBog. ïiefointte bàn ben ftven en twintighflen .ïiobembfc iefiïebenpp 'tfübjeet öan bcbefrnbingena Kleef üoojnoemt genomen/β&= conlïbfceect / bat begemelbe ï^eeren Ìjarei|o.|©oa. (Debepiiteecben öabben te berfcljpnehaén fccnhofies rijcft ï^of bati een groot ©?ince ; toiect ben ïïact t)an jètate ooch brcfocliitfoobenigen {trompten ojbje teflelfen/ ten epnbe aen bemeetgemeltei^cccen^e:· Dcputeecben aenfionti? tee öanbcn aefïelt mpcijte bae^ üen b£ fomtne ban twee d uyfent gulben^ / baec ban jp t^öaecbec toeberftomfle fonben Ijebben te bicmcbù> nen / bolgen^ cnbe inconfo;mité ban be ojbje ban 't3tanöt.
€>nbc«HlTcf)cn gnara een anbet: fcB?püen ban fijn ïienc-bojfielijehe ^oojluefitigljept en baec neffenS Coppe ban een 25jiEf öe^25i(rcl)op^ ban Munller, biaec öp befeibe tìetfoctjt bat Ijem Hpt beftieeffcfje ^teben aDeen Ijofiilltept meeïjt too?ben toe-flöe. b?acDt/ p?efentccenöe befgclocfi^ becfeïben<S5uacnt: foenen en 5lntooonbei;en / al^ooelt aen't platte aiant fleénbpantfcöap te fnllen boen: maet: 'tfdbetoieröt Ötei: feec imp^acticabel aeoojbeelt, .Ifóen mecchte oocft bot in'ttaetcfì bec idieancetoeyniggtDiecbtge:· boibect ; alfoo men acn be Braodenburgfche sijbe meecJajacRban 0cfen<0o?loB&booi(«j:tactaten/ atö bòojàpajpmcn bp tcleggen.
des, «Sjjtt^binari^ m mbaé •bEl^mtti^^cfien/ mtitórifi Ren tóBfe^en tuilöen fteir*
öaitlïefoultóenDe exccflèn,
E>ni aejöffflÖtfoMöiP
mn/ enDete fi
Iieaiteblfdpllnl·
tjataert tk^mi
ifefiftl/
y tEfiacd^. L ibocnafffpi^tpjii^e
iUbett. MerotJ't» 'Oóm- È'ftàeclÉi/ilio^^ t.$|:%ètóritìnbci bàn «ϋφθίΟάεϊ uftphèig i;:f|:|tlif ftiet
ïttfrijefcpömtotftiie^^ öatfp
laeji öIj«nb?po«£|#róöf&lfl«I a ÌjrDtuonsm omlwbtì^^ 'tìjàcert
steile
ban
SB^ait-
Denbaip
»lctf. : |
___J. fiebbfn b/n achtften i
Ρ: ^en^'^dqàn^ti
leVolgÀìdie ρρίη^^^^
Datrniemant in'ctóarElièren fijnÌVÌacqdèloiìe^i. · net fai vcrUten, op lijf-ftraiïc. IJc ; '
II· ÌlÌOijOsr,^;^-'»
Dat niemant den Ingezetenen defer Landen, ofte
die.onderSau?egarde fitten, ofteNeutraeliijn, fn 't marcheren ofte legeren fai befchadigen , op lijf, ftraffè. ^'·Λv\·,v^w\^■<v ' .
III. ' --"ΛΛτλν;. Dat niemant eenige Kercken ofte Huyiefa jfaj brcec- ken, Freuyt - boomen af hacken , ofte oock eeni- ge Kloeken, Yfersofté anderMatrialeri»'.offe oock BÊeftenfteelen, oplijfftrafife. .υϋ» !;.i;V/ -r· ■ -^j «·.; :Tiin.. i.:;·. XV. -'nuiKAlii·^. ·
Dar Diemant fonder confent van,fijn Ovirigheyt, ' vorder ali een Canon- fchoot in 't ròncie buyten 't Le, > - gei β1 mogen gaen , ofte dàer buyten flapen, oppa» ne «an een ftroppade·, jende yemant bcfchadigcndej' fai fonder genade gehaögén worden, - jrin·; sniiHoii
ΟΛ aiemant binnen 't Quartier van 't Legher fil vechten , ef daér buyten yemant iti Duel fai mogen berisepen, ofte fijn geweer treckeftii' öfte oock by naohte groot getier makeii, op lijfftrafiè. i tti;i - ; 4 u't v;';,· . —.^VI. · -ìli!·--Mü
: Dat-tìiemant dè Vfvréi, ofte Zoetelaers naerden Legh'er komende, buyten ofic tinnen dén Leger fai mogcii'afwerpen, oftè beroóvén, of) gèliické ftràfe."· · '.r-r. VII. · 'r.UiU. -: ^[i 'Dat niemant éériigen beuyt ofte goederen in den ! Ii;egeri fonder Tròtairièlflagh by 't Höóft van'delu- ftitie geconfentecrt , ende voorweten vari den Pro- vóöft Generael, fai mogen verkoopen, op verbeurte· vàri den felven beuyt, ende goederen, de eene helft vobr den Armen , -ende de andere helft voor den Provooll.
VIII. '
Dat niemant oock eenige goederen fonder gelijcke Trommelflagh, ende voorweten van den Provooft Generael, fai mogen koopen, op de verbeurte van dien, en daeren boven noch fes gulden.
IX. ,
Dat alle Overften Ritmeefteren ofteCipiteynen, hun onderhebbende Soldaten, van eenige der voorfz ofte andere deliden befchuldight, in handen van den Provooft fullen helpen leveren , ofte dit men 't op haer feìfs fai verhalen, foo zy da^r inne weygerigzijn, ofte verhinderinge doen.
X.
Ende fullen de Bootfgezellen te Lande v/efendei defe Articulen foo wel onderworpen wefen, als alle andere Perfoonen.
. : XL
Dat niemant fijn gevoegh in *t Legher fai mogen doen, dan ter geordonneerdeplaetfe, op verbeurte van'topperftekleet.
XIL ,
Dat niemant in 't Leger fai mogen arrefteren, otte in Rechte betrecken, om eenige oude »<aien of fchul- den buyten het Leger gemaeckt.
^ I
Dat niemant hem tegen een Provooft Generael, ofte fijn Dienaers, fai mogen verferten, oftedefelve naeroepen > ofte met woorden , ofte met wercken mifdoen, op pcene van fonder genade gehangen le worden.
XIV,
Dat alle gevangenen van den Vyaot fullen moitei» gelevert worden in bewaringhe van den Profoolt Genejitel, ghclijck mede alle Gevangenen ^nec |
-ocr page 686-
|
• ■■i Mtiqif-jj y. ; n! :!j;· ·· iüi
" Dat alIcZoeVeltó in 'hécL^iit'kòmende, jHaerè Warcn den Geneì^^l van de.Vïvr^S) ofte fijnen Com- oys fulleii móeten aeri -geviii,'oöck hiêc mogheii' loetelen, ionder deffelfs ComtalCGc op ghclijcke
pet"'· XIX ' ' '
DatgeenZoetelaersfuIIen mogen Hutten, dan op plaetfen by den Próvoofl; haer acngewefen, op gelijc- keboeten. ^^
Dit niemant eenigh Hutte-geldt fai mogen innen ofte ontfan^hen, dan by confenc van den Provooft Generaci,'öp gelijcke ftraffe c'elcken reyfe te ver-
^ XXL '
Dat alle Soldaten ofte Zoetejaers, Vee ofte Beeften Oachtende, de vuyiigheyt ofte ingewantfullen moe- ten brengen buyten den Leger, ende aldaer begra- Ten, op gelijcke poene. _
ji ^11·
Dat niemant de gerechtigheydt van den Provooft op geQachte Beeften en fai mogen verkoopen, op poe- ne van dubbelt te betalen.
XXIII.
Dat geen Zoetelaers ecnige Waren buyten bet Le- ger noch wefende, fullen mogen op-kopen, al-eer die op den afflach - plaetfe fullen zijn gebracht, ofte oock verkoopen al-eer die getaxeert fullen wefen, op verbeurte van de helft van de felve gekochte ofte ver- kochte Waren, te appliceren den Armen endc Pro- vooft voornoemt.
XXIV.
Dat geen Zoetelaers, Schippers, ofte andere Per- foonen eenigh Yzer, Metael, Kiockfpys, Koghels, Geweer, Kruyt, ledige Ammunitie-tonnen , ofte andere verboden Wareö fullen mogen koopen, ofte inpandenemen, op verbeurte van dien, endeopen- bjcrlijck eegceflèlt te worden.
XXV.
Dat geeen Zoetelaers met andere natte oftedrooge maet, elle ofte gewichte iullen mogen tappen, meten ofte wegen , als haer by den Provooft Generaci fai gcdiftribueert worden, op poene van fes gulden : En
e'itfche valfche Mate gebruyckende, fullen alle hare
oederen verbeuren, d'eene helft ten profijte van den Armen, ende d'andere helft aen den Regimente, en voorts arbitraliick ffeftraft te worden.
XXVL
Dat geen Zoetelaers des morgens voor der Zonnen opswgh, ofte des avonts naereenuyrenaederZon- len ondergangh, fullen mogen Wyn ofte Biertap- ΚΠ) ofte Gelagen zetten, op poene van drie gulden teicken te verbeuren.
XXVIL
Dat niemant, 't zy Wagcn-luyden, OpGendersofte Weyders van Treck-paerden, Zoetelaers, oftean- «fe Perfoonen, eenige Paerden in 't Leger hebben- geen van hunne paerden fullen mogen laten loo- ofte weyden in eenige bezaeyde Landen, met ^■•t gewafch ofte Zaec de felve oockbezaeyt mogen "wen, op poene van een Daeldpr van clck paert te ver- 'V
rf.i.ailh'oo'U '■■nnmU
.....oftes^aeP]
fili
'■r |
Jn öÉffu^ötqnam fjjfr tpmge ban <®rtf-
tuffdBrn cfniiEcoiipc üatt öconfc/ ohbrc ftfliutliianiffiiB tur- οεη .JDajqo? Haeren , cnDe De SJSiffcöoppelijtRf /'ie'"".'
omtent £nWde met ban βάΒ^Μ^βέ.Ι»? be^Mban be iöcecfn ©cbeputcecöc te Λ γ lupbcal^boIfiBt; - -••■'iDcftebp
1 önffjjt-
Ho. Mog. Heeren. ·;.:, · !■·";.■;'
De Approches van U Hoogli Mog. Troup^'n ende die van de Franfcheri , fijn van eergifterco avont tot defen morgen met ongethèenén Vver ende naeriïiglicyr foodanigh voprtgezet, dà^febeyde aireede tot op de Grachten van zijn gébracht > cnde nu worden wy bericht dat de fel ve Grachten wel ruym vier Roeden wyt fpuden weien, en boven Wer à vyf voeten water, noch acht à tién voeten taoddet houden, ende dan behalven en beneden voor dé ftec· ne Wal een fpecie van een fauffekree opgeworpen ί Zoo dat de Hooft - OflScieren oordelen dat npch- al meer ceremoniën fullen moeten werden gemàéckt· het volck is heel wel gemoet, ende gantfch Willigb om fich tot alles te laten gebrUycken, maer de zware ' ende geduyrige; reghen federtgifteren iodemoigea- - ftont tot noch toe gevallen, ende noch continueren- " de, heeft de Trenchécs op veele plaetfen onder water gezet, erideveroorfaeckt foogrooteincommoditcy- ten aen de Soldaten, dat wy vrecien fieckte daer üyt te fullen ontftaen ; die van binnen hebben giftereó in den morgenftont redelijck fterck gefchooten den
volgenden dagh endc defe nacht weynigh op o'nfe Li- nie, maer in den morgenftont feer fterck op de Fran- 9oyfen, ende zijn Godtzydanck, noch in alleonfc adien maer Jts àfevtn man doot gebleven,ende voons eens foo veel gequetft, ende onder de Franfche is wat meerder fchade gedaen, doch onder de onfe geen Of- ficieren, ende onder de Franfche niet ais een Luyte- nant doot gelchooten.
en op R L O G^, Vyf-t^^^riì^ Bmk.
' beuren,,, fpo,djfkwib\als.^y bcvotidcDjuUsii.w^
I Endc ordonneren haeié Hol^Mòg. den irèvöött' Generasi,miffdeffiD » goedt epdi-^rift Γβιμκά, te ne- Dien-op dè'dridérhoudhigc vbb àilérfe cnde de voorfz poenen ende boeten te cKCUteréai » W' confppniteyt van ,de felye „ die haer- Ho. Mog.^f defen νςιΛ^έη » ilàt' vòo;ften ormftaerlijck Jfl | tég;?rX^l^en^ön^erhbudeη er^é^aàttrvpfgi ψ^άί
Den Majoor Heri», Ritmeefters 'sGravemtereadc v&nZwartfenhuTgh, die met vierkondert gecomman- deerde Paerden in 't Tweet» waren gheweeft , zijn gifteren avondt in 't Leger gekomen, ende rappor- teren dat zy den»i^ia^»defer tuflchen Hw^ìA» eh De/Jen , door driednyfent Ruyters pfrc meer Zynde aengetaft geworden, de felve in de tijdt van twee uy- ren driemael hebben gcepoufetrt, enda veirtie» Standaerden iia 't lefte gclidt, maer door twee Qffi. eieren bezet hebben gefien doch eyndclijckdppr de de menighte van den Vyandt, ende dat ibmmighc van dc meerder OfBcieren haere Troupen niet wel en voerden de vlucht hebben moeten nemen, datde Ritmeefter Hanywodin 't dicke van 'c bron,, ende dea Grave van Warfuxe dwars door de handt ghequetft, ende beyde gevangen zijn , ende dat deLuytenant van de Compagnie ^rni»//, de Cornetten vaa Ηλ-
reM> Z,TP4rffi'>ii"'g ' ^odc Sandra met ontrent ie/fi^trt
Ruyterep werdtiigemift, waer van eenige doot ende 'tmeerendeel gevangen foude zijn, ende fbódpge- melde Majoor ende Ritmeefter vermeyneö noch welverfcheyde te voprfchynfullcnkpinen,,ciidedac ÏIRR4· aen
J. i |
-ocr page 687-
m /0 ΚΈ Ν vm-H-^É E r
|
ίβίή! «Shàe'ÌySe vàn deh Vyanè meer OfficietcB énde Ruy-, 1 · teren fouden fyn doot gebleven,foo dat Godt fy danck
' tóoéjirtbari DéBeeft'
^Ϋήβ Hoog VbfiieHjcke Genade kontìchap heb-' ^fcieVi'de, dàt , Vyant was in de}lk>e»te gevallen
éöh'et HuysTuiVfMdlocqueerde, cotriifiatìdeer^ den Gpnerael WachtmeefterGorMt nevens den Col- IpneJ Luterà) V den Graef van Efferen. den Collonel^ UirBéu .' dén Vyandt t^gën te trecken : Dienvolgens Hééft den Generael Wachtm'eefter,8lfoodc Regimen- tth alreede in de marche naer de Winterquartieren be- grepen i daer en boven veel van onfe paerden onbefla- ièn,éó weyhigh befcharpt waren, drie hongert deri iyilén, driehondert ym LutzauTs, fwêehondert van Ejfirwi ende AffWert vanHfr^jV Regiment tot fich ge- -, _ nomeii > daer irede wy den achften defes oa't Huys lïPiV/ti/wilden gaen. Maer onderwegen verftaende, dat den Vyandt fich .verder daer af naer jE»/cWfhadde begeven , zijn wy aldaer voor by gemarcheert om haer , den felven pas te befnyden: OndertuiTchen hadde fich den vyant alreede daer uytgemacckt; daeropwylos gingen, en naer bevondenedappere tegenweer , heb- ben dc fel ve eyndelijck op het hooft gellagen. Haer macht beftont ghefamentlijck in acht kovdert paerden, cnde vier hondert te voet, daer van den Collonel Hae- re», volgens feggen der gevangenen, den Ritmeefter Gravemoer nevens "vyfligh alleen fyn van gekomen, dc Graef van Warfuzée, Ritmceàer HontTPold, tweeLuy- fetiants, Djƒ Cornetten, t/jr/Trompetters, en drie htndtrt gemeyne (waer onder veel ouder Officieren (fyn ghevanghen, de refterendeallè doodt. Aenonfe lydè moghen hondert en •vyftigh ghequeft of doodt 2ijn.
^en negenden Bcl)00?t fict Öappo?t
flnihiii' ï?eet£n ba» Ommeren ciiDc anDcce[)accl^a
Sujint ®OB· «©eörjpiitfftöcn tot De fafiencaecIteiiDe betucc^ *>D(t· tjingc üah drie duyfent ^toitfet^/ niitciiöcnebcn^ miifle ï5eercn (CiccomiHittceiben uiitbentJacDtban mtii" ^tate/ Bebffïtfert/ enbe flc-fyaniinecttïjrbDtnDetM· Miffive ban öe i^cct: 3imbaflaöcuc Boreel, ban; bp ünbcr anbecen betfocïjt toiabt / bat tot boo?tfpttinBe ban belicfttingc banbefclbc^toitfcr^/ IjemtorBljCi fonbrn niocljte toccben bf^^tartécfflienicntoftece' Olrnienten/ Daectocapplirabel/ al^oocftomtenio= öcn toeten f)acci^o.j!ËOB.intentie/ ofoberbrpbebe ïïeBintenten een Bcnieeη gfjenecael <©ber(ie foube toe; fen / twee aiuptenanten Colonel^ / en twee .TOain?^/ ban Df fibec ceBinie nt fijn €olonel enbe jEajooj apart foube ijebbcn ; gebmbc boo?t^ in bEbtnefien of niet een bemiaein pccfoonblCECtei^cItupt .f^eberlanbtfnallet; la'öaefï nae ^toitfccïanbt afgefonben foube beljoocen te tDCcben om be bco?fc&|cbe «cljtinsöe tebeboibecen ; tuaer op flebeïibcrecrt jijnbe/i^QoetBebonbenbatbe Berenniceerbe iìffllmienten/ aen be genielbe 3|fere SfimbafTabeuc enbe ban Bcuningen , Ej;ttao?binan^ Jffiiniflec ban befen ^tact in ©janeBr jjch toeflefonben fouben bjccbni / om te fïcerïteh tot bfc frlbec naecicï)^ tinae/ entt)ybec^fuIcj;enbaecf)etBiï)oojbe. ^ipftet tweedepoint/toiert0Dfpfr(iflfcitt)p jacel^o. JBob. cefoïutie ban ben fevenciende ^obember lefiiebm / en tienbolfleng ai notf) Boctflcbonbenbatbeboojfcijjebe drie duyfent ^toitfrc^in twee HeBinienten / enbe on- bec ttoee Coloneïji becbeeït fouben toecben; sliflöcft mebe ten aenfien ban 'tboo?fcI)jcbe derde paintBCs per(TfieertU)ierbt bp be felbe ijace Ho. IBoq. crfelutie/ om be boo|fef)?cbe faeefte met boojeeneFpjeflTenban Öifc nae Switferlandt af te beecbigen/ ntaerboojbc flemelbe?imbafraber / enbc€)ctrao?binaci^ Minifter tot Parijs gemanieeit te toecben/ tottoelefienepnbe Öun eittaetban befe Ijate J^oogh .ll^ogenbe refoUi=· tie tofBöefonlifn jön/ omme fitg baec nae te cesu= . . Uteti.
tìTec felbec tijt fefceben be <0ebeputeerben be^ant- mm- fc&ap^ Drenthe, Oatfiinufooi^eccetoeùecombenbe |
'egap^ gingefetenen foe toel öoo? ai^jiijilèljdojffit,^. nbalïe enbe ongfielöiiffeilöcRe fcÖöïbèöbdj'tS,^ enbe anberfint^ seleben / op fiaec ojbie Φεπιμεγ λ^» bigi) in 'ttoaften ïjabben Bitontit^Utt/ oïft bpanbt ïjetbojbece coobenenbebtìp?iiieetl^tn{Wi ten/ijettoelcfieooehgemcfteiüchtoa^gefutceht^^^ Öet obeiftomen belet s foo babben fp niet bjiiitn had^ ten Daec ^o. H^og. bit felbe Defient te niaeclun / S &et ball bemoutoen patbe felbe bifcinttefoubfafl Ï ben contentement te fcbeppe» / énbe fict oftiuS' toaechen/ bat al nocö coiitinueecbe tot ongelijcft itiÉff bec bienft ban ben^tactban'tBcmeencBalifrianhf aen te nrmen/ ban ofbeboo?fci)iebefeftichuiimco ts
toaren atngenomen getoeefï. ©ooì ïjctblucljtrn liafe ben be goebe gingefetenen toel gcoote fcfiabeoiieitDm/ maer boo? be boo?tocf)t eninquartienng^/ tottóoe, fcfiiet onbfttoinnelijch fcöabei menfjecftbegnmV tenen qualijcïi Betraeteect / oocit be ©ioubjf pcrfoncn foo Bcfcijeut / bat fp baec ban fgn Beiìo?bcn/ inradiitt be ftcancften ban jaec bebbcngcöaeltniinbeïnrofni nebec gefmeten/ be bebben uptgefcl)ubbft/cn Dat nopt gffjoojt / bie fp mrt be bcfmettclijcfte^icchtdnhft φο?ρ Rolden bngaftetbonbtn/ I)ebl)cnfpoaDc6cti- ben boot gefeöooten / enbe be bebben niebe genomm/ oocit booben opgegcaben/ enbe foo beelüoiibioc on» geljoo?be Barbarifche to?eeti)cben enbe (Spraniiiclifi b?eben (toaec aen niet en fieeft gemantiucrrtaléfict bjanben ) bie seen CD?ifiencn / ofte bie naem Dare baii toilirn boeren en betaemcn ; Ijoopten bat be toapentn ban befen ^taet foo fouben B&efegent too^ben / Dat De bobem bau bien nlet toebecom betteben/ maecres beuBe ban ben bpanbt gtjenomrn foube toojDen / ttia^ gljeteeclient / Jan de vos van Steenwijck niDe J, Struyck.
O^nbet beCompIieen ban be factiebfcSSojgerpttot senToi
Groeningen, onlangljgin'taaec.... BfpalTectf/B""i toacen getoeefi eenen S&oeto? Harkens, fijnDcefnsJ0f= '1Ά toeelt ban be Chambre myparty tOt Mechelen, ootfl ontja eenen Gerrit Uden. Harkenstoiettboentnafl^gcpat- bonneect enbe met Udenflijebannen. ^n ücf^tijDt meenben fiaec fo?tupn toebec te maceften Dooj Den .flöunfierfcljen <£>o?IobÖ/ flebucenbebrn torötoicDe J©Hn(letfe{)c beben boo? Drent. Harkenstoaö foo on= boojflcötia bat Dp flcD op be jFcontiecen tuffebeii Vrief- landtendeGroeningerlandtbeaaf/ onDetpjctCjCtban be Siaefit/ of baneeni^onbt/ bieBpfepDeljnnonti nomen te jijn: toaec ober IjpalbaecbefinittoojDnii be/toiertaengegcepen en na Groeningen gcbangclgcft geboert: al^ bP albaec aenquam/ een ban fijn ni^ ontmoete / fepbe 5 Nu ge voel ick dat de handt des Heeren op my is. getoefen ^taet «©enerael/iiu ©o?fieIijchc .i®un|ïerfe fiaebtschuyienborgh, toai me be dp befen toeljt / en omtrent ben iSiffe&opj nwfc (jifit flc) bupten gebaec. Uden toicrt naer Herkent Doeftgehtegen: Ijaecbelicttoa^/ batfetcfföfi'^öafc borige Sententie toaren in 't 3Lanbt gDcfionirn en aip Spions tegcn^ Ijaet^aberlantgcRreegen; üioiDfnoe betboIgrnsS op beu achften 3^ecemDec nae De miODflöÖ binnen Groeningen metbenftoeetbengD^-fi""''^"· Harkens toa^ feer gljealtereect al^ Dp op Ört êxllöüot quam / fulcy bat öcm eni ban be ?5icnacr^ bpoi aiufiitie/ al^ ÖP op fijn ftnien fat/ en bcn.§>cί)cφ' cceïitec 'tljooft afifloegi)/ mofiebaflljouDfn ; mart be anbec ftabbe meer moebt / en toonbegroot umwm obec fijnb^acnemifbaet/ bibbenbe^obt/ beguj·^ tie en 2Öo?gerpe om bergtffeni^ ; ban ben ter trefte ben eerflenflaef) niet toel/ foobatfiPWö mactelbi eertnen 'tfiooft biW 'tïiiönctnfacöfiÖfF öeni m.
enbe becmit^ fp boo? befen cecfl booj fict haêbtótó ^ |
w
i'-
Β
-ocr page 688-
en OORLOGH V Vijf-en-^ìcertighfle Boeck. 669
|
------öatöefeiue öaBöflfgi) φηείβΑΕΓφ
ïiLochum ÖaMe büO?t' ijetét / öe Rhyngraef Öie
SfouOebEccnncn/ cnDe JQonfiruc dePiaddfiin tìd&ft' g&oo|luc[)tigöfpt iiaölW gfcfffctdrfct/ Dat StohlcDf ιΦωΐφίΠ ban Daer io. ap öen japant
fniiöfli fl'Wn / ομ Doch ötfbii mo^een fauDe bolgöen /
fntooötiKöKö^nÖfWJ^" öe^nfantcrpi mocöacit/ mMiatt öe felbeaplif mmtnagb oiutrfint Lochummi fiomfnjlJnDe/ èebonOeaiJat^ SiiiJteryeiiic&touoec teéiaDt lìPtiDfn / fH^e Dtó öan öinneii raine mafc^ ^•iiDe uanöepjactfp te&oubcn/ oe ^c&uycen fni>£ flnDcrcaEiJPUüjfntiuptfn ornile ^taiï in iïfnniojgpn^ fronDt haööcn inöni b?aiiD£oc|ïffci«ii/ naeöatöct tolcii bp D'ifc Öf8imi>itfn alöacciPfn öalir öaöïicn gc^ mafclit/ 30« Defdöcnae öe miöDagJi contoni naec atc eiactifcrn gematfcbeect/ enbe jijn öecJBeöCi oiitfctDcn tegen? öen aUont om nocb tìecfcfiepDe noot= fflcchclijcWjeöfii te bc5o?gcn/ torbergetote / Doei) boo'öaft^afftfiepi noci) öebbenöe ομ DenLochumcr jgfró litii aenfiomen een gcoot gebtclte ban Dc jpcans fcöföuytecie/ foo DatjpbectcouüJOcnöatDieiCroU: pciiiiocD alle bp Dagbaloaec meöe fouöcn toefen ges
""©CliCoUonel Haerfoltc fcöiecf ban Den der tienden ci4©tctmbfr Dat De J^eerenl^ectogen ban Celle cnDe ïï Ofenbrugge , alle i)ace öaöen enbe <0enecalitept^ pttfoonen DaDDen beroepen / om te Delibereccn toat in Otfe conflitutie ban tijDen enbe faecRcn öcfigeDaen ofgdatcnfoubetoecDen ; onbectufTcgencontinueecDe mm alle^ tot De Macfeft geceet te maeeften/ enbe toitrtDenieutogetoojbene «uptcrfje in toepnig{)Da= gtii alöaci; te gemoet gefien. ©οφ op alle 't fclbe flmiitctiegebolgbt. ^ ^ ^ \
(I^Uec 't openen enbe boo^flagjg ban3^^et>e ganDe^ lingf) bp fijn ïHeutbojfielijefte ?^oo?lucl)tigöcpDt ban Braodenborgh gcDaen / ban bjegen fiaec JSSos- gcpjoponcectal^bolgljt:
lajimFXAt fijn KeurvorftelijckeDoorluchtigheydcvan «m i_J Brïndenborgh van fij ne zydc aenftondts foude " treden in rupture, teghens den BiiTcbop van Munfter, doch den felven met eenen doen voorhou- taj den de naer-volgende pointen.
Dat den voorfz Biflchop van Munfter fai evacue- ren alle de plaetien van den Staet van haer Ho. Mog. genomen.
P»t. Sijn Militie te cafleren op vijftien hendert man > om fijne Fortreffen mede te konnen befetten.
Te renuncieren van alle pretenfien die hy op dc gein- vadeerde plaetfen {tot Bonulo incluys) vermeent te hebben.
Als mede afftant te doen van alle Alliancien, tegens den Staet van haer Ho. Mog. gemaeckt.
Ënde hier nae gheen andere tegens die Ce fullen mo- gen maecken.
Hnde dat over alle 't gheene voorfz is fijne Keyfer- lijcke Majefteyt neffens den WeH^halifihe» Creyts gs- rmdbnit hly ven.
Alle welcke indien den Biflchop eflFeöive komt aen tenemcn ende metten cerften te prefteren. Soo fullen jserHo. Mog. ten behoeve van fijn Keurvorftelijcke üoorluchtighey t terftont mede de Stad ende 't Kaileel Ofyoa doen evacueren.
Maer de voorfz Biflchop de felve pointen oietwil- '«deaennemen of prefteren, dat alsdan fijn Keur- voritelijcke Doorluchtigheyt tegen den felvcn op het J^derkrachtigfte foude ageren met een Leger ten min- '«n Van atht duyfent man, ter tydt ende wylen toe een nonorable, ende verfeeckerde uytkomfte van Oorlogb lalwefen geconfequeert.
ven 't gheene een fommc kafim^h ii^wïllijatdwff^^^
Ende fullen hare Ho. Mog. van hare zyde, ter feec- «rdcr ende efficacieufe uytvoeringe •wrfz ftaet, met den aenvang van de rupturp > geyen |
Ende dat haer Ho. Mog. voorts den Oorlog in dierr voegen getermineert weiexidej aen of ten b?bu^eyan fijn Kc.yrvörfteJijcke Dooduchrigheyd.t ftiHep ^O'.n evacugr.cn;de Stadt ende 't Kafteel van Or/e* vqqììj..
^iö veertienden fcfijeben DeJiJffcen teS^lDfbiïn op'tïfup^teEefe, Datal^nn De®coupenban6«fC ïf0. jjÈog. neffni^ Die ban De iTcoone ban Vi^nck- rijck, met {jacerefpectibeHoopflcaben toacen geftos men tot aen De «©aagten ban öe^tabt Lochum, en Dat tot bempinge ban befelbe/ albccept^Defafllnes Daec jtoegerequiteert/ toaren aengeboecty beCom» manbant £1 ver velt twee(@flegiet# omtepaclamieiv teren Babbeuptgeiïupct / tottoelcRen tpnbebe3t«p(» Collonpl itterfum Dectoaert^ gefonben Jijnbey Ijecft De boo?ft<fi;pmmanbant Demeergemelte^abt/ pp getooonfùclte conDitien te pbaeueren belooft 7 ndbteti latcnDefesfiuchen <{3efc!)Ut^metcen JHojtier/ ^cc banbp ttoee feecgaecne l]aDDe toillen nirDe nemen/ Detoijl ^ijn^Maurits Doo?berrcl)fpbcftonötfci)appett ginereningchomentoierDeberiebt/ Dat De^ifTcHop^ Itjcfte ©olcfterrn/ befiaenDe.tiifTcljen Dc vier ofvyf duyfent tepaert/ tot Bramele tuacen geaccibcirt/, en bat be 3|n^anterpe barr bp gehomen jynDe / De inten^ tic ban Dc felbe foube toefen / om ban Defe naciit öa^c ©0. J®og. 3Legec öan acbteccn in te ballen / fteeft fijn 3bo?fieli)cite5&oojiut{)tiBl)cpt ojDjegegeben/ Datöet felbe boo? bet föcieehc ba»i Den DagJ) / toiecDe in SBa- taille gecengeect.
^e Capitulatie op 't obergaen ban Lochum, lup» Deal^bolgt:
Joia» Mauftts ly der gratie GoJts Prince vaa NaJfaUf Getterael van % Militie van den Staet der rereenighdc Nederlanden :
Ebben op *t Accoort ende Capitulatie over hef Biflchoplijcke Munflerfihe G uarnifoen der Stad Lochum by Robbert van Itterfum, onfen Collo- neldesGuardes gemaeckt met den Overften Nkc/jm vm Ehervelt j Gommandeur van het Guarnifoen der felver Stadt, vergunt > en toegeftaen het geene hier na volght, Als
Eerfielyck : Dat gemelden Overfleri ende Com- mandant vanmethetvoorfzGuarnifoenden vierde» defesoud.ftijl fijnde Maendagh des morgens tuffchen acht enwe^iwuyren fai vry ende onverinindertuytde voorfz Stadt trecken met der felver Bagagie, complete Wapenen, flaende Trom, vliegende Vaendels > bran- dende Lont, ende Kogeh^in de mone.
Wert tot het voeren van dc voorfz Bagagie toege- ftaen twintieh Wagens.
IIL
Ende fai hy op de overleveringc vaa defe getekende Capitulatie, hebben aen ons in te ruy men, endcover te leveren de punt voor de Poort » eade de Brugge vaa de Stade.
IV.
Mits dat alle Soldaten, die na gedane Declaratie vati denOorlogh overgeloopen fijn ende onder fijn Guar- nifoen gfchoorende, in onfe handen fullen orergele^ vcrt werden.
I.vr. ;
Datoock alle afgeleende gelden dcr Borgerenenïe Inwoonderen vanXiSiifrwwvoornoemt, fullen werdea gcrcftitueert· ^^
Ende fai hem tot geley pnde fecuriceyt een goede Convoy mede gegheven worden, ^iat hem met fijn Guarnifoen tot aen deeerftevafteplaetl ónd^'t ge- biedt van den Biflchop yao Munfter gefiÓQrende , fai conduiferen, ofte foo vcrrp aJs,hy Commi^deurfelfs fai begeeren, mjts twee poeieren in^A^iegela· ten fullen werden, ƒ00 lange het Qonvpy'ende
Tot piecifc nMkowiij'ghvVw 'i^i^e
aocöiim
CBpttll-.
Itccl·
?;·. t (t·' U l.'C |
-ocr page 689-
689. SAKEN van STAET
|
l66<. iyo lïier van gemaeckt twee al ccnsluydendelnftru-
_i. menten, d'cene by fijn Vorftcl. Doorl. getekent op
'tHuys t^Efe, cn de andere by gemelde O verfte bin- nen Χ,οίίι»» voornoemt , daer van ten wcderzyden cene overgenomen is. Op den derden ouden, ofte derj
dertitndea DecemhNnïtM'Nc&ylfefiienhondertvyfeM
fefiigh.
GeteeckenC
N. vanELvERVELT,
»» , J&aec öat öe #efcm «©cUeputecrtim te ©ribe tot SInflu Lochum beSSiffcboiJlijcfteiCcaupen/ ècflaraDemet <0uet;ni> De (©fficieccn eniïe Bbequetflen in vier hondert man tc fo»n. boet/ toaec onöec nieiitoètetìan^Jonafn^/ enbefe- lligh te pactt / ccöelöclt toei gemomeert en geto^nt / ben veertienden Ijeöüenfïcnupt-treeften / i^ljet JiBa= flafijn / Doo? Den J^eete <©jai)e ban Hoorn gfjebifi» teert / bie alDacr vier pfcte enDe twee metaleJjtucften/ met een nittale 0ia?tiec entie drie pfece beeft flöebon» Oen/ neffrn^ fes hondert pont polbet/ omtrent De tachtigh granaten/ maergeenmufqiietftogel^/fijn nae &et miDDagljmael metöenlfeere PradeitotJSet= tcöojfl grboiiöen/ in conferentie getoeefl (albooren^ öe confiùrrattrn ban anDere Ijooge ©fficferen banljaet 1^0. .lieogenDf Cronpcn gcl)oo?tbe&benbe)mttDm l^eer Prins Maurits , Pradel ente Rijngrave gljebe' Ijöftefct/ ober bet berDerc emplop ban toebersijötg (STronpen/ en bebben be felbeEeiipaclgblocftoeaDbl· ferrt / öat be (Stonpen naer De oSuarnifoenen beboo?= te bJojDcngcfonben/niftalleen om Dat öe regen on= langé gcballen/beaLanDenOacrommebabDegeimm^ penne Deert oftetea^gbefet/ enDe Dan Dit berloopenfaifoen δβ" allerbanDc ongbemaciten / ooeft fiecftten onDer fiet boIcftbEtmecrOect/ maeroocftDatbeiviunfterfe,naer ïïftS be contfcbappen omtrent fesduyfenttepaertnrecft/ ficb tot Êede een nprc bob? η Borcuio ontbielDen / enDe oné ban tpt tot ttjDt / Daermen logeert enDe anDer^ / met continuele alarme^ fouDe honnen incommoDeren cnDe matteren / Dorb baDDen ebentoel ter pjefentle ban bei^eere ©jfn^ Maurits, RhijngravecnDeKUpatrick goetgbrbonDen Datmen metbeboo?fcb?ebc®roupen t'famen naer De jfrontieren ban MunfterfouDeaen marcbcren / en nae grlcgentbcyt ban ttjDt enDe con|li= tutie ban falten / Dan topDer^ refolberen / 't fp om ber^ bet in te treeften /ofte biel De felbe in De ©uarnifoenen te b?engcn / foo alfmen boo? Den Dienfìban Den ïanDe befïoojDecIenfouDe.
jgacr liaog. ontpngcnban DenJ^eetcCoïïonel Haerfolte een jjÈiffibc upt Nieuburg ban Den tienden, houDenDe onDer anberen / Datmen alDaerbermeenbe Dat men (ïcb albier niet foo feer fouDe behooren te amu; ff ren met bet ttcoub?erenbanDiep!aetfenbpöen2öif= febop ban Munfter berobert/ al^ tori Dat Dearmee ban Dcfen ^taet regelreebt naer 't |>t<ft ban Jvluafter fouDe bebooren in te treeften/ enDe Den ©panDtaen te treffen : geïijeft ooeft De boogbgemelDcBoifien ban tare fpDe aïle^ tot Denmarfcij toarèii gbereetmaec» ïtenenDe/ in toepnigen Dagen metbctaenftomenban De nieiitoe önpterpe bare i?o. Jltiog· 3llrmeefouDen ïtonnen brfegenen/ om alfoo DengemeJtenBiffchop tot een glorieufe/ enba:fefeerbeb?ebanliepDeboogc partpen te Dtoingen ; Daer op Den feftienden goetge= toonöen Dat De boojfsHaifTibetefielleninbanDenban Öe J^eeren ban Balveren, en anDere bareü|ö.H9i^. «[^cDcputeerDen tot bet fiucR ban De Patenten, om te bifiteren / epamineren / en Daer ban ïiappojt te Doen; be felbe ooeft copiebjcft gefonDen aen De ©eeren bare fêo. Ji^og.<©eDeputecrDente©elDe/ mitfgaber^aen be i^eere §2ince Maurits, met reeommanDatie om op ben inbout ban Dien bcboojljieft regnar D te nemen/ «nDe in ferieufe Deliberatie te leggen / toat in het tegen^* tDOOi^bigbe faifoen met bet Pleger ban Den ^taetten tneepen Dienflen banDenlanbe/ miDtfgaDer^ ban De (iPeallieerDen ban Den felben^taet/ al^ ooeft tot meefien aflii;eucftbanDena@pantfouDeftonnen&pDec Öant genomen toecDen/ cojrefponDerenbe Daer ober bantnöt tot töDt met Den obemelDenCoIlonel Haer- folte» oen ^ beften oom tienDefei^bi* |
Berenbergh toa^ gbefailleett / enDe beeft / tot farilit^ tie ban bet felbe/ ^artogb Jurrien Willem Κ rieufe bjieben een DeteerenbanHamborghiioniaf,
©p baDDe Daer beneffen^ op ben felbcn BerenberRh be Dato ben negenden befe^nocbttoeealTisnaticnBEi paffeert / be eene ban tien duyfent enDe De anDe« ijait ièilicnduyfentjiijc]cDaelDcr^ / al^fijnDefoobeclpm^ ningen ban Amiterdam op Den felbengereniittettt/ eDorb boe bet metbefettoeelefïeaffignatimfou&fa^ loopen/ infgelijep boe beele geit in bet opgernrtDeftof- fer ftcb fouDebebinben/ toa^bemnocbonDeftmt/iii= mibbel^ betoijle bp bebjeefbe bat öqo; Defen ongdticfiii gen toebal toel eene DefojDje in bebetalingebanOtfc iCroupen mocbte bio^Den beroo}faetft t / foo imiöe btc·- troutoen/bat bit befett booj ojDje ban baec |0oa. nae gelegentft^fpt banfaftenfoubetoojbenBefupjJlcttt enbe getcbiffreert/ ente toiert ban bare ί.ί?.©,©. berfoebt fulcF {jaer Uàog. ten ÖePen te tecomman» beren·
<©bec befcfaecfiefijn&e Iteecenban Hamborg nodi in 't 35aer feven en feitig feer bemoept gehwefi bottod S bet baer niet aengintft/ al^fijnbereimera/wtiSa. pi/.
^e^eaetaci^ banbe Collonel Haerfolte tjooi ttore bagben banOfciibruggetoebetgcftomcw/ Ijieftj^cm gerappojteert / boe bat bP alDarr en te DiephoJcglic- fien enDe gbemonfiert baDDe bet Öegiment te boet Dan ben Collonel RifFeien, fiercft tien (Compapie / al^ oocft bet aegiment te pacrbeban Ècn (iE>öec(lfn Siegei fiercft fes Compagnien / enDe Daer Bmiffcn^ nocD twee (Compagnien iïupteren/ fij'nDc alle De fcIbe Cont pagnien compleet gbebonDen al^ De anDecen bau öac= togb lurrien Willem, bOO? Dcfen Doo?l)fmfeIf?OC' monfiert/ enbe babbealfooii^ertogbErnftAuguftus fijne quota inbeecrfieiésduyient^antenbollmafs fourneert/ beb^agenDe twecduyfentlKöiitebortcn feven hondertvyfiighpacrDen/ gclDCftbetQUotaban ï^artogb lurrien Willem i^ gljetoeep mebetwee duy- fent JlÊan te boet / enbe twaelf hondert vyftigh 0up=
'^^©aer beneffen^ babbe ben i^ertocb Emft Auguftm tot Ofnabruggen, nocb Doen pjefenteceD drie nieuwe Compagnie te boet / Die omtrent drie hondert veer-
tigh jSanuptmaeeftten/ gelb'cfie
tot bacb te gemoet facb beaenBomfiebanDeanoree
nieutoe getoojbene bolcfteren/ in fonberbfPt banw
^lleetenRipperdatotBuyrfe, lohan de Wic,fn van Haren, i|arei?o. Mog. (©ebcputeecDffl/^g «β' getoeefl jonbe tot cieve, omben®eerelffW-^l ^ ban Brandenburgh, albaft onlanjffl^aeniifftonien/^„^Bi.
tfe gbefonDen i$ / om te fitecften tot ftjn natrici)^ löi
tinge.
50e felbe ëecrCoIïonei abifeerDcban Den fi
. _ met geit / met lafl om bet felbe ach
Den ^eeretari^ ban baftÌF.3F.3&.?&.ebecteteIIm/ enDe toierDen bp opgemelDe aDbij^ boope gegdjen/ ύω Doo? o^Dje bqn De^agtfitaetbanHamborgh'tf£(üJ
upt Den naem ban r " ^ ««m een/ bebften Den fe cappojt geDaen ban 'tguntbaer/
Dien/
foo ban ben gemelben i@eerê
cappoitgi bingebefes |
-ocr page 690-
en O □ R L O G Η. '/ Vjf-en-veertìghfieBoeck. 671
|
. «,{De fatcton ban Brandenbürgh btcfocbt te toillen hfrtjatttti Oeaengcbanaeneconfecentien tmt Dcalfjtfc ^ flfiitüefenöe ï|eeccn 'JlBinlfïet^ ban Den öoagö3einfi= Μ ©erte itfiic-bo?fl/ caecftcnDe De bccnifutDingljc tian uaojaain^f ®cactacten ban Alliantie rufffgcn hfftn ;&taet/ enöE fijne fóe«t-bo?fMijcltc<®odjluclj= ffftnaitl^i / Daec ban capDojt acn Date
m becbfc te ©elbe in öefe iEacntit abfpaf' m! if fï^nuptöeίcap^)o?tbanöc^^eεceπ<!5eD^- ö^tcrtben/ flefielt onbecöeBinnelandtfchefaerften/ fltó mtöe ulit öet cappojt ban öen teec Mauri w , in'tboIacnDeSafc inSIanuarhj.
iirtOBÌ) Georgh Willem ban Brunfwijck rn t Lunenburgh, !)ÌeIfici)in0efettìùtinùenHage, öou=
Ijfnöf weljt ©Jtrtcclijcft ilofnöe ®afel; taa^ nocö ^A^IiJiotttout / enbe nam funbecraacchfcccinccprfncn ff' toeonbf ïanben ίε Γΐίπ/ΰοφ infontjecöcpt toa^ aaecn jn DeafpuBïijcften/ al^ Rbomen, Veoecien, cnöe «Ihicr. ip toiftDt oibmaci^genafmt Den ifeitos ban
Hanover ; ^tjn ©abrctoa^DenümogljJur-
,ien , teütmi in üe fttpfEClijrltc enöe ^toèeDtfcije ©ojlogen in 3^iiptflanDt ; na fatenöe vierpjinccn/ aito De toelche öp (tecbenbe fon ®c(lament alfo öal)= DcgÖemaecfit / bat niet aï^cwee fjjneonDifle^eften ^opn^ fouöen fijn Slantien Ecbén / Dat toacm Chri- HiaenLodowijck, mCcrcnGeorg Willem, DCEEcfïe fiaDDtn öe pactagic ban Zei, en brfen Dat ban Hano- ver, fn bw fiecf-bal fonöfc ^oon^/ foube Denaefl^ boIgcHöe ^ioeDec^ fatccDecen : De naeflebjai Jan Frededick, Die nootfacthelijcft bolabrn^ ®efïatneiit jjioffl futccbam S^efm (foo ïanflijöpgcenïïanDt tnDelupben ftabbeJ namoocfefgnbÊcmacchinccp- fen/ liabbe De i;eputatiebantef)rbbenbeeIsee|lmDe bctfiant/ ènbe pcrtetreccbeaïfooinöefaeeftcnbanöe * ©ccclt/ bat f>pgeoa?becItl)abDeaecng&enofcörame 5 rriiiii flciueelt te 53" &P be B^ne Die tjaec öabDcn af ge» UK' fonDrrt ban De oubeenDefooIangDlbecbjacljte Litur- giemöECeiemonienbecCl)?>iiclÖcRefeeccfte/DECl)al=
Dm öp be feibe piefereecDen boo?Denieutoe: boojt^ tenémenbe Defbjacfiftfptban i^rctog Chriftiacn Lu- dowick Méef bp De tjanDt / aifoo bat bp ijet obcclgDrn ban Icïtog Chriftiaen, gp tctfiont poffcfTte nam ban btpfelf^BojftcnDom cnDeecffeni^. ©cn i^eev Jlettog Geofgh Willem alfiiec sgnbetoogöbettoactt^/ enDe moeH ftomen in Petitorio, pjctenbcwnDe Dat öf ra toe tiiiamöeEleaie , DeanDettoa^ingaeDfpo|iupi/ en fulitncctbe fjet conttarie. 23epbe namen De biapcuen am / om elcft {jct fïeccftfie te sijn ; (ööoclj abflmeecben ban fcpttlgchöcpt: enbeJIatoafi Georg Willem im^ pnteccbe beelacn Den}|eec Langebeeck Cantjlecban ifn O Weben/ Die be mee/Ie Dicectie IjaDDe bp ben obec; to/ enbe Dat i)P Den Üeeci^ectoab Jan Frederick mtei: öabbe gebolabt enDe geDient àl^ tjem. IBacc De toaftgcpt toa^/ Dat bp ï|eec Georgh Willem fjcöte bcel liabbe gcabfenteect upt fgn Xanbt / Daet ober be ©nberfaten eenic&fïnt^ murmuceetDen/ omDatfjet nelbt/ 'ttoelcR bp {jaettoierDcopsebjaföt/ bupten Xaitbt^ toiecDt ggeconfumeett. Sleel meenDen Dat ben I^ECtqsö J»" Frederick > aï^betanDectban Öelit Bil/ foube bjepnigb bpbal binDen/ maecbPbteitDe of/fflimgbanDciïefiaieallcenbooifönJ^erfoon/enDe oKiie geme De minfïe becanDecinge in 't atanb ; €nDe tot Hanover felfbja^cenfeetgeleectEuteté^upecT antenbent/ Die opentlijcftin De|9ieDicat(efepbe/ t^ artooben tnbetefuftinccen/ Dat <l5oDtDeJ|eereupt ® .Haticn fnbf Religiën fiaDbe Die öp beminDe / boi= ambe bafc in DenbecoembenCalixcus, DieoocRfeec Wte apinie ïjaDDe/ felf^omtcentbejoodcn, Hey- «nen enbe Turcken j ^ecijalben fac!) men in De (Biu octbancn geen bttoegingl) tegen D'een of boo^ D'anDec om Of ©rfintöepi ban Üettogö hn Frederick, (önöe O? «oomfcbe öijch^-confiitutien maecliten geen Dis innctic m foobane fuccefliïen om De bepDe iieligien. 3111= loo faci) icctogl) Georgh Willem, DatomfUItft^l^ enbe Rijcks-ftanden geen meec abantagie Ffföcbben/ enDe bonDtOacfomgDetficöteaDDieri Sffl^i^fn ^taet/ aen 0etoeic8ei)pfc[|?eifDen |
Onfe vrUndelijcke dienfle» mit bet gbeene wy vul
meer aengenaems endegoets ve rmogen te vooren, ——■
Hoogh Mogende Heere», onfefeergoede yrhn- ^jSiöfi
den inde Nabujren, Btnaett
Datri»».
N' Ademael wy hebben noodigh geacht uwe Hoog ilBog. _ Mog. van die ( naer hec overlijden van wylen onfen vriendelijcken geliefden Broeder Heer chrifiiaen Lodewyck, Hercogh van en I.»-
nenburgh > als regerende Heer des Vorftendoms ZiSt, Chriftelijcke gedachtenis, &c, ) tuflchen ons endè on- fen jongen Broeder Hertogh Johm Vrtdtrkk, é"'· op- gerefeae mifverftaoden ) ende wacrvandaendefelve eygentlijck haren oorfpronck nemen, eenige grondi- geinformatie tegeven. Ende daer benevens de gele- gentheyt ter faecke > oock onfe rechtmatigheydt ende bevoegenis omftandelijck te laten remonftreren ; Soo hebben wy tot dien eynde aen uwe Ho. Mog. dea wel-Edelen ende Vellen Heer vanfïWeriaf-gevcer- dicht, met vriendelijck verfoeck, defen oofen Afge- fanten niet alleen geerne daer over te hooren, rtiaer oockenfefoegerechte»faeckthytevttUeni, Endebyfoo tfnfënB verre hec tot de exctemiceytenfoude komen j ghelijck iinWffe dm na bet aenfien der faecke licbtelijckTfoudekonnen ghefchicden, op onfe te doene verdere verfoecken, ons alle effe£imea£iÌìentiete laten wedervaren, 'egee- ne wy in alle voorvallende occaQen geerne wederom met alle aengename contra-bejegeningen erkennen» foo als wy uwe Ho. Mog. tot alle aengenaeme dienft- be wij finge ten allen tyden gantfch willigh en genegea verblijven. Gegeven op onfe Refidentie Hannover,o^ àen negen entwintighnen Marty itfijy.
Door Gods genade GeergWiUem Hertog van Brunf» wijck ende Lunenburgh uwer Ho. Mog. Dienftwilli- ge, geteeckent Georgh milern, Hertogh totBrunf. •wyek ende LunenÌfurgh,
Oe Superfcriptie was : De Hoogh Mog. Heeren j geiterah Staten der Verw nighde Nederlandtfihe Provincie» , onfe infon- derefar goede Vrienden ende Naiuyrett.
Oe Daec ingmoemOcn ï^ecc ban VilliersBafDeii achthienden obcci)ct bolgenDe JüSemocie :
Hauti & Puiffants Seigneurs ;
Γ E foubfigné Envoyé de fon AlcefleSereniilIme Monieigneur Ie Due George Guilliaume de Brunfwyck&Lunenbourg, apresavoirdelivré Ie jour d'hier la lettre portant creance fur fa perfonne a ordre de dire a vos hautes Puiflances, quc I'eftime qu'elle a pour eet Eftat, &pourlesperfonnesquile compofent, 1'oblige a leur a faire part de la mort de feu fon AltelTe Sereniifime Ie Due Chriftean Louis de Brunfwick & de Lunenbou g a Celle, fon Frere aiibé & a leur reprefenter que b»en que parledroidtdeft Naiflance, eftant l'aifné des trois Princee qui font en- core en vie, ficparleteltamencdefeufon AtSeren. le Due Gtargei leur Pere, il doivefuccederauxdu- chéz j Comtées & Seigneuries de laifle par le de- funft, au moins qu'ildoitavoirl'option de celles là, ou bien de celles que fon Sereniifime pofledeprefcn- tement, neantmoins le Due Jean Frideric fon Frere puiiné tirantadvantagedel'abfencedefon AlteOè, a trouvé le moyen de desbouicher les fujeös des Duches & cerres qui luy apppartiennent filegitimementpar droit de fucceiTion de le troubler en la poffeflìon qu'el- le avoic faité prenence dequelquesuncs, &des'ap- proprier de fon authorité privée ce qu'il ne peut pas pretendre legitimement par les voyesordinairesdela juftice. Et comme fon AlteiTe promec que vos hau- tes Fuiflànces contioueront pour elle l'afFeiStion qu'il luy a plu luy telmoigner pendant le fe jour qu'elle a fait de tempsen temps en ce paìs fiequ'cl- les luy en donneront des preuves en cette rencon- tre > qui luyeftdeladerniercimportance, auffi croit elle eflre obligée de faire connoiftre l'evidence de fon droit & lajufUce de ces preteaficws par decraifoni
&par |
-ocr page 691-
67^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
^ pardespreuvesquinepeuvcntpaseftreconteftées.
- Car oucre la difpofition formelle da teftament du Pere, fait des J'An 164,1. que dit pofitivementque les deux duches de Celle & de Calenbergh feront partagées cgalement & que h preference ou option en demeure- raaufilsaifnéduTertateur, ouaceluy quifecrouver a l'aifné lors de fon decés tous ks Traittc», qui ont efté faits entre les Freres depuis cetempsià> confirment cecie difpofition teftamentairej & mefmesceluyqui eft aujourd'huy caufe de tous lesdefordres, ditbien expreflement que le teftament doiteftreexecuté fans aucune referve, & fervir de regie Sede fondement a tout ce qui fe fait dans cetteillultreMaifon, de forte que fon AlteiTe Monfeigneurle Due George Guilliau- me, s'eftant efFedlivement mis en poffellìon d'une bonne partie & des meilleurs places de la ducbé de Celle, tant en vertu du teftament des traittés heretaire» faits entre les freres & comme l'aifné de la Maifon, qu'en vertu du droit qui luy appartient, quandm.ef- mcs il n'y auroit poin: de teftament, queparlaft, fi clairement a fon advantage, cilene doutepointque vos haütes Puiflances ne prennent party avec elle pour lajuftice. Mais comme ce droit ne peut pas bieneftre mis enfonevidenceparunfimple Mcmoire, lefoub- figné Envoyé fupplie vos hautes Puiilànces de luy donner des De/>uté de leur corps, aquiilpuiflefaire voiral'oeil ksraifons, quileneceflìcentdedemander fon bien , & qui pourront convier vcs hautcs Puiflàn- cesa favoriferunefijurtecaufepar taus les moyensque Diffiu leur amie entre Ics m;iins comme s un des plus conliderables Eftats de l'Europe. |
dat de twee Hertoghdommen van ZelJe ea Celtnitrrh fullen egalijck gepartageert worden, ende dat depre! ference ofte optie daer van fai blijvenaendeouatfte Soon van den Teftatcur, ofte aen die geene die ten tyde van fijn overlyden deoudtfte fai bevonden wor den. Alle de Tradaten die fedcrt tuflchen de Broeder!
ghemaeckt zyn, confirmeren't felve Teftamentaite
difpofitie, en felfs die geene die tegenwoordig oorfaec- keisvanailcdedeforüres, feyc welexpreflèlijck, dat
het Teftament behoort ge-executeert te worden Ion- der eenige referve, ende tot regel ende fondament te dienen van'tg«ene gedaen worcindatilluftreHuys füo dat fijne Hoogheyt myn Heere den Hertogh li/·' rienmllern, fich eflFeàivelijck in pofleffie hadde ghe- ftelt van een goedtghedeelte der befte Plietfenvan
'tHertoghdomZefif j fo in krachte van't Teftament,
ende erffelijcke Tradtaten gemaeckt tuflchen de Broe- ders, ende als de oudcfte van'cHuys, als in krachte ' van 't Recht dat hem toe behoort j Al waffcr felfs geen Teftament, dat foo klaerfprack tot fijn avantage, hy en twijfFek niet of UH. fullen party met hem ncmca omdegerechtigheyt. Maer alfoo dat recht niet welkan in 'tlicht geftdt w/ordcn dooreen fimpleMemorie, verfoeckt den ondergefchreven U H. hemtewillea geven Gcdeputeerdtn uyt haer middelen, aentvien^y oogenfchijulijck mocht doen fien de reden diehcm dwingen fijngoet teeyflchen, ende die U Ho. Mog. fullen konnen noodighen, om tefavorifereneenfoo rechtvaerdige faecke door alle de middelen die Gode haer in handen geftelt heeft, als aen eene van de eoa- fiderabeUte Staten van Europe, i |
|
Signé
LeC.deriUitrs.
^it boojfj obftorjcfctinöe.ïicDfcDuptfcijeiCafl/ iupùt oi^bolQgt:
DEn ondergefchreven Afgefante van lijn Door- luchtighfte Hoogheyt, myn Heeren'7smi» WUem Hertogh van Brunfwijck en Liiiienburg, na dat hy gifteren over gelevert hadde iij η Brieven van Credentien, heeft ordre aen U Ho. Mog. te iegghen, datdeeftimediehy heeft voor defen Staec, ende voor de Perieonen die de felve compoferen, hem vsrobli- geert de ielve deel te geven aen de doodt van fijne Doorl. Hoogheyt Chrifliaen Loujs , Hertogh van Brunfwijck en Lunenburg tot Zille, fijn oudiie Broe- der , ende aen haer te reprefenteren , dat hoewel hy door 'c recht fij ner Geboorte, zynde den oudften van de drie Princen die noch in't leven zyn, ende door 't Teftament van wylen fijn Door!. Hoogheyt den Hertogh lurrien haer vader, behoort te fuccederen in de Hertoghdommen , Graeffchappen , en Heerlijck- beden, verlaeten by den overleden, ofte wel van die geene die fijn Doorl. tegenwoordig pofledeert, fo heeft nochtans den Hertogliwfijnjongften Broe- der, treckende voordee uyt 't afwefen van fijn Hoog- heyt, middelen ghevonden , de Onderdanen van die Hertoghdommen ende Landen te debaufcheren, die hem foo wcttelijck door 't recht van fticceflie toe be- hooren, hem te troubleren in de poflèflie die hy hadde laten vernemen van eenige, ende door fijn private au- thoriteyt fich felfs te approprieren, 't geene hyniet wettelijck kan pretenderen, door de ordinarie wegen vanjufticie. En alfoo fijn HoogbeycGch belooft dat haer Ho. Mog. fullen voor hem continueren degene, gentheyt die fy aen hem.hebben gelieft te betuygen ge- duyrende fijn aenwefen van tijdt tot tijdt in dit Landt, ende dat fy hem daer van preuves iiillen geven in defij rencontre, die hem van de uytterfte gewichte is, fo ge- looft hy oock verplicht te zyn de klaerfchijnheydt van fijn recht, ende degerechtigheytvanfijnepretenfien bekent te maecken, door fodanige redenen en bewy- fen die niet en konnen gecontefteert worden.
Want behalven de formele difpofitic van't Tefta- ment van den Vader, gbemaeckc al ia'tlaery^^jfjg éiK/ferf tfM η •vnrtigh, het weick poCtivement feyd, |
Geteecbent
■■ü Β ■ 'i'iit r , LeCrdeViFiets.
©ε l^rccrn ban Genten Merodetoietbingecomi mittccct / om Defcn <0Efante naDec te öoottn. ^ ,.
öEfe conffKiitic öccftDcntefCbanViiliersfitt ^M cecfjt ban Den (!>m ©cctoaö Georgh Willem gcDtDu; ' cciEt cnbe bafocbt cüeiuuaïe nfl"«|icntif/ feggbenliÉ te maetcn bcrtcfchrn na Vranckrijck, inöi iiittfullfn laten «n ^eccctacj^ / Dif öe lïefolutie ban Iiacrgotig .fl3og. fonöe af luacfjtcn. j^acc söcöaen taip.itii becftiactt/ öat men amòfn^ccrftari^ betéucmcn rcfoUitie fotiDe tre tjantfifiioi / öan toat acnglngl) De farcite fdf^/ Ijrbbni Dcl^fftrrnbanHollandtDcfflljc obfcgcnonirn.
<©nöcrtujTrlKn Dfööfu Dna· ©0. |15ag. Dooj m fiEcompettfc 25?icbcnafnbriiì)cÈf©oifìcnocf4irtfn intin·,' rnüeoEoffrrefct Ijacr Jl5cbiatie. ί
^m ïleft: iicrtoglj Geoigh Willem {iffftöiffoiorf aï^ öcn ©ecc ItoglJ lohan Frederick ^JfflCCiptfCrt ί Öat altau^ tn May tot Bruniwijcktefatmen luacfii / om onöfc clftanöfc Doo? tnfTcÖf'-fK^fi'^"
ban DfU ï?ccc J^ittoffö Auguftus,totWuifenbuttel, enöe IJettogl) Ernfl: Auguilus,25ifliBopban Ofna- brugge bjicnblgcït teontfcijfpöcn/ seltjrliiwjt^Oati; nafcgefcöicDii^.
Engeiandt fiebbcnbeoocfiban öfn ©eertertogoart Sleefwijck, Holfteyn, &c. gcboibect eenaifjfteban„„(κ ^
fo'nc ^eijepm tnbegee-barentJeJitiiippet^fttfftOj" Κ" ©o?1lclijcfee ïi&oojmtötjg&cpt tefgiUjch^oocfefooDa= nige ïijfie gljcfonDen acn öcfen ^taet / enbe alfp men Ötft Baböc becpaen/ Oatite.ïaabigatieelbfriDöffai g&efïootm / fouöe nodjtan^ too?bcn open ^(tw op Kleyn - Ooften , Dat / op De Eems, WelM cnbe El ve ; ^00 J'i ten betfoeclte ban IjooeljrawaM); ten icctogö fuirftg oocft gije-cppiieeeit op be nyder enbe Ever, in ffine uptblorpenbe ^trootnm; a^ jönbe attöt oocft Dcgrepen gbeiuerll onbfc ben nacm ijanKleyn-Ooften. ^ ,,, ..
©aerilo. Jföog.Do<^itfnCommaubettrErntreytet acii.
berfiaenbe / tiat De ®oj|i ban Ooft-Vneilandt ω^® twee tjan fij'ne öaben aen De ojDinacfjJ enbe ertra^?^ naci^ (©ebqjnteerbfη öabbe laten boo? Diae"» / . ©efïingöe 5tickhuyfen bp tHecanjunctmeijam^f^^ (eì0 toanneec fjet ©ojfienöoin met icfi^W mocöt b»?öin Btömföt ) met meecbet; |
-ocr page 692-
|
fu SÌfcnJiuptfnant enbctluec^fCBiiintcn naDebDOJ= ,,„crnDe®£fiinBe Stickhuyfcn fouöE fcnöen / om ali= h^ tot naeöcc d?ö?e (Duarnifoen te Ijoubcii.
fiiitpbfcnmienDe beDancfite turi ; «SDotD fcl)?0ff hsfttoi: öat Öft "" mi^ecfiont toa^j toeltuaec ZöfDatöponlansU^/ nictjnpHiiptb?ecfebaniit= nuattirtinsDoftebeOifpflinge tianöien/ DatcUau ljp uffiitofTöe tot noci) toe geni ftEnnifle te örijbcn / mDc fiat obcc fulcji: l)tcn aensaciibe brn aI)enir{Den iommantiant tot Embdcn fjier ban niet tod en toa^ minfojniefrt/ mare alleen totmeerDrtfecuciteptDr^ loifenDom^ fnöe SanDen aen fijne 3lanbt- ^tentwπ liaüOc te Rennen aegeben/ bat öem totberliecchinse fijné tfflnitooo?biBf|m euacnifarn^ op fijn i^upi Scickhuyfen eenifle bolcftecen ban fijn 3lanötfcljap Qtf atcojDictt/ enbe npt Dee felbec gemeene miDDelen on= tidiouDm tDojben; foogabDrnboo^gcmelbellantit- êitmom (jc^ Dt^ obec niet honnen betgelijaen/ ntaec Sooi απ geticelte (ιφ baec in toepge cigï) getoont / enbe fiaDOcijplIeecVorll obttfuIcjcbpficljfelfiS be &rficn= Dine flefolutie genomen nocö vijftigh a feaighjfêan cpfiincpaljeniioflen aen te nemen/ enbe baec mcöe licteuacnifoen totStickhuyfen teberfietcften/ toaet iiaii aifoa ben gemelben Commanbant Erntruyter nmifcfcfttcenaecicljtingcfjabbesefjabt / öacci|oogl) jBog. baec ban niet betienbigb ftaöbc bonnen into?- inpceii. 5&atl)p oochbecbec tcnljoooblienbebucSte/ Dat Dcfe ban öace to. iBog. bDD?-l)ebbenbcnieutoe bfettinae op fijnen iltipfe Stickhuyfen fijn benabup?- dtcm bpfonbec^ bebencften becoo?faecïten/ bpfdne lifpfctii)tfiE.l©ajcfiept enbe Ijrt H. iïoomfcfjeïïijcft otiinifc enbe finiflce aengebjacgt/ enbe bienbolgen^ Ümtqualijtft afgenomen/ oodftijpbaecopmetnieus tocBebactlijcfie jpifcalifclje ftlacfiten enbe pjoceflen (dêof Ijp be^ iitjcjc^ïnrifbictie/ fnpericicitept enbe i^ögöepöt bebe bioïecen ) noclj becbcc mocöte bs> 3toaftttoo?ben ; batfulcp ftem tot fijn ï)ODgt)fiefci»a= temDepjejnbitie bejojgelijh fouDe honnen gecepehen / tntif öocB Ijaec ï|o. JBog. baec mebe niet gebient cn foutimsijn; batoocfi baec benetornö totbefaecftenu (ntcnanöEcen fïaettoa^gcftomen/ cnboo?aI^noclj foobcdijenibetoufitoa^/ nocö geen fondcrlingene- aiïiteyt voor handen was, naebemael I)p met frin öat©abic ben ©ο?(ί ban Lichtenfteyn ober beirelfi^ pmlie/ boo? intecpofitie ban fijn öoogö gc eerben I?Kci)cBoon-babeC i^atoglj Evcrhardvan Wirten. bergh, enbe anbecetjooge SiepfecbJcIicDebientcn/ in tninntüjcfteiEcactaten tot Weenen begrepen fcoa^/ oiDe een goebe uptïtomfie bectjonpte; oocfetopbet^ tipbODjflccoÊCbe b'p Ijem fcif^ genomen ©efolutie / be» Htnliigb pecfifleecbe / bat ftp tot meetbcc becfeechect- ίΐφΐ ban bem enbe fijne (©nbecbanen nocg vijftien α ietiien ^oïbaten opftjne epgen mibbelen aen nemen / mtKbacc mebe öet tegentooojbigö «©uacnifoen tot ttoftùEhondertman opljet gemelbe Üup^öeclietci fieii/enöebananebe50?gelijcftefucp?ife/ foo bpbet= Öooütebtcfeecftecentoilbe.
Brtfocöt becftalben bat fjem niet qnalficfi toiect af= itnomcn/ bat/ naebemaelïjiecobecmetöemgöeEne tommunicatie gljeljouben/ Dp tot fjet abmit^ ^tn ban begecommanbeecbebolcitaenopfijnïlups
^I-'V .1111, lil |.uUj||C(Ui: MKII il/U. Jiuiuy· BUtwi. ·"-
^tic / foo gaf öp aen bec felbec Ijooge üerfiant in be^ ^cftcntoatljemalleen immediacen ftant enbe©a= fai bEë noomfeöen ötjcp ( naebemael I)P am öoogd' PocIjteitepfecIijcItEJiBajefiept mtt fpecialen Lecn- «at Enbe plitïjt becbonben toa^) op öct ongelijcfe atngeben ban b'etn of b'anbet: tiuaïijcft geaffectia= ntttbe boo? etn gcoote ongelegentljept foube Itonnen %fboEgi)tbQo?ben.
..... - - ^ebe30oifie=
__________gebjwpcbt.
---------------j bennegentienjiengianuanj
V. Deel. |
BEceferibeert/ bat tot befettinge ban Stickhuyfen i^^ff
o?b?efjaDbEn gegebennpt eeneopcecöte cnbcb}unbt=_i,*
nabupjiijchegenEgcntöcpt/ eiiöe totbEbojBecinBeban be mrf(ic fecncitcpt banbeflélf^atanben/ Stupben/ enbe ©nbecbanen / niet anbEC^ ïjebbenbe gemeent / of fuifje fDuöealbacc boo? aengenaemgefiouben fijn gljci" toeeft ; ban bat nn jjaec igo, .tBog. griet öcbbenbe op beboojfjepcufen/ befeibEAEn nemen/ met bafiber^ tcontoen/ Dat fijn ©ojfielijche ©oojlueljtiflÖEptnict alleen be boojfs ^eflinge ; neraarc oocTt alle anOece jjfcontifcen enbe Paften ban Ooft-Vrieflandc, ban noobige befettinge foube boen becfien ; €nbe toietiJt bienbolgen^ ben ïiaebt ban ^tate aiftiec becfocfjt/ bat Ijaec ben mEtc-gljenoemben Commanbcuc Erentreyter luilbcn laflen enbe ojbonnecen / b£»t Ijp bc boo?f5 uptgefonbfne aiuptenant/ twee Sergeanten/ enbe tien BiufQuettiec^ uptpbec bec boojfsCompa? gnten ban ben ^taet / tegentDoo^bigb logECEnbe in l)E<f ©ojp Filfu m, aenfjEni^ bjief^ foube Ijebben te contce? nianbfcen enbe toebecomme binnen Embden > plaetfe ban fijn (Coinmanbement / te tccchen.
©aec op Ijeeft be ©oifi toebEC gecepliceert / roet aipiöc» becfoecft bat ftaec ©ο,,ϊβαΒ. bc ^tenben bei? boo?= 5« fff)?Ebm Eant^ gelief ben te öifponecen / bat be felbe fiem ijeere ©ojfï / tot een hondert mannen ïjrt onbeci Ijotit npt ben gemeenEn xrario boo.2 een tijt langi) ta)i(= ben laten toeliontcn.
i©afc ban BccappojtecctjijnbE/ i^goetgeboniiEti aen bei^eeren Stenden tefcl)?pben een Beaccaifonneeci ben S3jief. Jliaec be ^tenben upt ingetoojtelbe jalou^ fïe/ batbei^oifï/ opbcmaiime banben«©?aefban Oldenborgh, niet foEljt al^ een abfolute Nominatie obec Ijaec in te bofcen / moeflen baec in gcoot bebenc- hen Rebben. Eijnbe ooehbjeemt/ bat be]9o;fÏ nu foo fccnpuleii^ toa^ ombefetaepniBÌje bejettingöln
Stichaufen intenemEn baEC booiimarï^ct&iaEfËnno benfïc|)f£lf()abbeaenbefen^taet obecgegpeben gec jfojt Lieroort, enbe toegefïen bat fes hondert in Ein- den boo? be^tenben toiecben onbecïjouben / fipjefjés I0ch of inbec batt / om be <i5;aeffEliiclte Nominatie in te toornen.
<tSnbe 't toa^ boo? be ^tenben beel aen-nemeip^EC bat Stickhuyfen boo? get Staten S^olch betnaect taifecc bnpten gacr hofien / ol^ boo? get 3^o?flel!jcItc tot gaec lafï enbe onbecb?ucI{inge.
CnbeelfoobptoEPBEringfi bec^tenben/ be So?» flelijcfte b?ep^be be Comtoirenbec^tenbent'inbas beren / foo öeDoen fiaec i^o, .ïBog. aen ben Comman? beur tot Embdcn enbe Lieroort gefefiieben bennegeo en twintigften USaert/ omfuloc te beletten.
^ieban Embden fommuniceerben aen gaecl^oog φ<»η· It^os- in^p?fl bDo?|)aeceiI)iec aentDefenbe<6ebepu:= teerbenaen ljaeri|o.|föoB.batfe bao?bcaenpetfÏnge 5ί?,5· toanJjact2eo?fletpBenootfaEcfittoaren getoeefi/ ha= ^ nem ctn^pnbicu^ boeter Andrée naec Engelandt af te «ngt- beerbigen/ om tebecfoecften rela):atte ban be^^e- pen engoebeten banbaceüngesetEntn albaetacnge: tjouben: topbec^ becfoeci^Enbe bat get <0uarnifoen binnen Embden boo?noemt nocb ten regnacbe ban get ban befen ^taet / noclj ooch nietten
ceflKctebaneenbec drieCompagnien bpbe^tenben ban Ooftvrieflant onbecgouben/ enbe albaet leggenbe/ in eenigen beeleberminbett ofteberstoscRt foubcmo» gentoecbenmEtrenigD boleb baECbanb^en tetcec^ nen / 't 3p tot mfflininge ban bE ^tgqjEn ban θο?Ιοα befec 3tanDen/ al^ anbecfmtg / boo? foo beel aengingö beji^ilitie ban befen ^taet; ofte toeltotbefetting^e! ban be Grentshuyfen ban OoÜTrieilant boo?naemt/ boo? foo beel coneerneert bei|iI^ilitieboo?begI)emeIte ^tenben onbergouben b]0?benbe : ^at oocft te» der. den aen olie bei>tI)EPEn binnen Embden t'liupi^ Boo« cenbe / enbe becmit^ ijet genecaie gebaen benagfi/ ötec teEanbe alinoti) ppgeijoubEntuecbenbe/gepecmit' teect mocbte tnecben om 23allafi-f^e»^ toeber te mo« gen bertceciten enbe upt te loopen : 3@aec pp i^ goebt
Sebonben te bEtfoecUen bEniSaebt ban^tate/ bat aEciï.op'teecflepint/ caltcnbebe JEBilitiebanbeï fen i»taet binnen be fiab Emden garnifoen Soubenbe/ f»acei|^o.US,o.toinEn laten toeftomenöMP eDbp^.?IIen?
Μ li flaEnöP
en OORLOGH 'tVijf-en-'ueèrtighfleBoeck, 673 |
-ocr page 693-
é74 S A Κ E Ν vàn STA E T
i66<. samttc öct tweede point/ noopmbe ccn ban bedrie
__L ^ottipa0nicii mette aIöan;<i5uaniifoEiifnlïouöfnDc/
cnbebp De gfmrlte Stenden onDccljoubeii luEröcntic;
nen öc boo?nomiDf ^tcnDcn grfctj?cUcn / bat Ijart
45. nitt cn üjilDcti iicseccn / Dat Up beft te0cntooo?Difle
coniuncturE uaiitijOfii enbefacclifnfjrt: UoojnoEmbi
«©tiacnifoEn met ijrtniitlicljten Dcc iioo?fcD?Ebc Com=
paonicnüec5tijatiit fouDmtocrbcn/ mate Datïjacc
ïicüfc Dant Dbcc Ijrct toilDEnlEOfffnenÖcanDEcemiD=
bflfn btftjifCCEn/ toatt Dooj DeüoojfcbjEbc Grenthuy-
fen nae OE&ootrn bEjct foiiDc mogEn toEtbEn. 55an
toataEiisinglj IjEt derde point concEcnErEnDc öftbcc=
foECÏtban 't uptloopEnber^EfjrpEn/binnEnEmbdcn
boojfcIjjEbE t'bup^ ijoocEnbe/ aoEbt gEbonbEn Dat
acn't CollEgie ïtt '^bmicaiitcpt tot Amfterdam qe=
fèjcbEii foubE bJEtbEn bat ijafc <!5. biE^aEngaEnbe m=
te i^ooglj JilSog. iuilbEnlatEii toEftonifn öun naEbEc
bEciEljt Ettbeabbp^; biEbattopnaEina#Ijrb&Enoe=
tEfcrfticett/ batörtboojal^nocljbienbE gc-EpciifcEtt
tetoo?bEn.
5ίη Mey fEÌj?EEf De Bo?fi ball Ooft- Vrieflandc, bat
ÖP niEt bEIl ©ojfl Hartman tot Lichtenfteyn toEgÌlEtl^
JJie opÖEmljEböenbE fcIjiJlt-pjcienriE op bEti vijfden
3l!p?IIoubEnfiyI bcfE^ loopEnbEn gaEC^ ieftienhon-
dercvijfen feitigh t'EtntntaEl toaö gEatcojDEEtt ; in
boEgEn batfip uptfiracljtban ijft toaii^-action^ïiEi
cf^ bicn aEHsarnbc in be ïliEpfEcIijcftE ÖEflbEnt^ ^tabt
Weenen opgccicijt/ bJElgEnicIbE ©ojfl bie op ftjn ï|upi
feLieroort pacaEt flaenbe gccEcljteiijcitgEbEponfecbe
BElbfh tEC fomnie ban eenmael hondeit en vijf en
tachcighdüyfentïïijocbaElbEr^/ tot af-bctalingc Dee
oude enbe niEiitoE ρεπ/ϊοεπεπ oftE intECEflên / al^ oocfe
in ntinbEringc tnbe afflagö ban [jEt Weenenfche Ca=
pitaEl toebecom honderc duyfent öpcibaEïbEr^ / enbe
alfootefamentwcenoael honden vijf en tachtigh duy-
fent flijcFbaeibec^ binnen acht toeechEn ban bato btó
accoo?t^ tcreechEnen/ tegljen^ fnffifante <Suitantie
fouöE «ptïteeren : boei) bE obccige aen jjEt Weenenfche
Capitaci nOCÏJCEfiecenbe vijf en dertigh duyfent
öadbcr^ in tien garen/ eDocö infesberien oftecmtji
itrn betalen/ niaec l)Et Berumiiche Capitael, nament=
bjclt tot hondert vijfen'feftigh duyfent SijcJCbaelDer^
onbet Ijem beljouben / Die ijptegen^ vijf per cento bol=
genf be^ ïïgo; Confiitutien fouDe bEtintecefTen. €n
alfoo befe conbiticn noci) beri berb?agdi)cliEctoacen
al^ bie geene belDElcRe gierbeboocenop Den vierden
^EptembEc drie en feftigh bp aceoD?t toacenbcraemt/
ooeftDaecboojnietaïleenbeÖigufUC ban biebaerbei
booten^ BEgijtbEnc ^ententien bia^ getempeceett/
maEC nu aWe bOO^gaenbE Decreta en executions bevee-
len t'cenemaei koaecbecbailencnbEopgEljeben/ baec
fieneffen^ be boo^genoembe ^can^-actie bp De Éoont'
fcöe ïtepsEcIijehe .fjaaiepept toa^ geconfojniEert / ai^
tnebe op Den aJ exe^utndum betojDineccDe l^eeren
^ommiffacifen tzarepri^uminhìbitermm\m\mA^t-.
tooìden.
^oo l^aDDe f)p in confïbetatie ban betegEntooo?::
bigetpben get aecoojt bp fgn<tB>eeomniitteEtbEnaei;
Weenen, geflooten/nu ten bollen aengenonien enbe
baetop bieo?b?e8Efielt/ bat biE bpftjn^of-gEcicljte
oebeponeecbe penningen tot twee hondert vijf en tach-
tigh duyfent ïïijcicbaelberé tot Amfterdam al^ in loco
deftinatse folutionis boo? fgn ©bec-jÌentmcEfìEC
tee EÉtfïec tijbt bolggen^3ïccoojt fonben aen-getelt
toojben.
<iEn gabbe gp oocit onbEctufTcgen eeneonomgancit::
rijefte nootbjuft geaeljt flaec i^o. iBog. baecbanbe^
ÖoojlijcBc openinge o?unbt-nabup?lijclte mebe te Dr
len/ metboffiomenbecttoutoen batbefclbeBetboo?=
Moembe met toelgemelbe frjni|efc©aber ben ©|in^
ban Lichtenfteyn eenmaEÏ een^ ( bocft niet fonbec
Dtoote bEfpenfïe enbe Hofien) gemaeefite accoojt boo?
aengenaent fIcD foube laten geballen.
ï^ein kuiEctgEcefccibeett/ battEt aengenaem toa^/
met becmaningl) battet moegt toel toojDengeobfët:'
beect.
»,„„ ^&en vijftienden .!!©ep ontpngljen öaec fêo. IKog.
»tn tot «n ΛίίΓΛε ban be i^eecen (©ebeputeecben ban be
«Bettnif. Admioiftratoren ban Ooft>Vrieflandt > gcfcl)jeben
« - mibbelEnnitttoib'
lEnbE maintenecen / Dace^ïngesetenen boojtoftminTt
bagen fïc& Dabben berflout befelbcpachtets e
leen in bat iguactifc in ljacebi(lten tebecginberen/ nk
maec ooeft befelbe metgetoelt enbe pEtirul ban hare
leben toegl) te jagm / berfoedtenbe becfjalben/ bat^
bciCoinmanbeur^ ban be iBilitie ban Defén ^taw
binnen Embden (©uacmfoen houbenbe/ bantffttó
tijtgeojbonneertmocliteiDecbên omt'öacrbet croub
fïtie in ^ac{)t enbe contributie faEclt(n>/ l)un be ficcrl
Öant tEbiEbEn/ om fjate fêo.ilföogv£nöEanDEreaf-
biteucen nae beljooren te betalen; Ï©aet,opiöo0fht
gebonben/ bat beboo?f5»fribe copielijchalijaetm-,
melbeBioutoe banGodens gefonDen foube toetbni/
mEt bErfoEclt bat De felbe bE boo^npembe ^a^ccri
hiaebteloo^ toiibefiellen/ enin'te)w:cecfn,toan1iarE
functie maintenEten / ofte bat bareüpi iBofl.
nereffittert fouben binben / bp faute ban Oitn/ot
booinoembe |^acl)tEt^ De fiEcche ()ant tE boen ijiciien
ï^el^eerenHacn enbe Vrydagh. {)ielDen tóa^
om betalingö banljaecbecfcftot/ macr be Stenden
om geen beur te openen aen biecgclücltefcljeutitngcn/
IjEbbEn'taltDEbEraföEbjefen. j.
?5e<6?aef ban Oidenburgh fcljjeef in 't Dfflinban \
ItStp/ tenberenbe/ ten epnbe bat Ijace i^o. jloo. bojrj
niet alleen fïjne f)iec bebooren^ bccficegene Neutrali-'«wM
teyt enbe epemptie toilben cenobecen fnbeconfirmt&j
een/ nemaec ooeft op betegentdoojbigljE tijDcntiiDt fff
fahen fulcjc Doen accomraoDecen euDe eptenbcrm / bat «wj
befetutitept bp Ijem enbcrgn(©nberbantn totnod)'^'^·
terac
»;tieect
nlttr (i·
aieteii-
Oepnf»
fctìnit.
toe gcnooten / tebaatec enbe te atanbe/ boojtatn
mdcfittufcben geconfecbeect ; 30aeropi| goebtgljti
bonDen/ Dat gelijcfte acte boo; enbe ten bEgotiu ban
be toelgemelbe ì^eece (Sjabe ban pidenborgii enbe
beffelf^ <@nberbanen niutatismutandisgEbcpefdicfrt
Ènbeïjemtoegefonben foube toerben/ bcnferen-
tienden ^p;il lefileDen bErbEerDigl)t bia^ / tm be»
ïioebeban Deï^eec Chriftiaen Aelbrecht ütciojö'ïan
Holfteyn.
ï^ijnfDagï) ben fesden Silunij oub. (iijl '^abonig" eojii
ontrent negen upren/i^Defi^erenDe®0||lbfliiOoft- jjn
Vrieflandt befectofceltobetleben/ nocö ecendertigh gf;
SJaec ouDt / latenbc De ®o?tIinne jtoangcr. um
ïSaecfienDebe Opdenbergifchefcljult/ l)e6öcnÖatr «""i'·
ï^o. IBog. ben elfden gultj Befcöjeben aen be teecen·""·
^tatenbanOver-Yffel.
3in'tlaet(ïbanluliifci)?ebcn be J^eetenbanEmb-
den öaer ®0. JIBog, bat fijne 5toningl)ljjcRe|13ói^j|iyr
fïept ban Groot Brittannien, alle ootmocbi^ enOc 00. ,
gronbelöcftf cemonfïcantien ongeacfitrt / öaet iiiit at ^jj..
leen öaDbebertoepgert De cdajcatie ban dertien Emb-
der Schepen, DecfelbecgoeDeren enöe^cöeqji brieft ©ιρ·
inEngelandt Dpgeb?acöt enbegcbangen/macrootR ι®!·
baecenbobfn be Neutraliteyt cnDe b?pe€ottinwrie
mZtef alleen upt befe ceben/ bat {jaeriaiBog.
«i5uarnifoen inftaet^tabi toa^ leggenbe. ©eüj»
nuiJier boo?befclbÉ^iabt in biegeöeele<0euntow
®?obincien naecpiopo?tie «nbe ijetgrootfleono^
tecï©erelt toaHaengeDaen/ geconfiDereeti/ befew
noptbealberminfie offenlïe aenEngelandtof e^
gingejetenban bien ftabbegegEben/ cnbi j[)et<0m»
nifden alleen tot betoaeingfiebec ^tabt Embden w
inwendige oproer enbe uytwendigh overval, Df]^
ecnigftoffÉnfieflen pemant opfeerhere conbitiro^
geo?Dineett/ jjaecil^o. JKog. ooeft nopt DejPjwi^
fupetiotitept Daec upt of anber^ obec be^wm
l)abbegEp?etenbeect. , ^
SOlfoo tuiijffclben top üift en btcfotWintiaW
mm- gantfcà gebienfiigl)/ De felbe
upt b?ienbt-naebup?lijchc affectie Ìia«n>«S^
raebt en SulpetWipftm/ ten epnbe spbrtOt^Jf,^
ban befe obrc-groote fcljabe cn becfiftrt'nSiS,^
ftomenbe/ footoelgeDupcenDe befn»
beb?oefben ©ojloglj / al^ bpftorofHge
©jebeop biebequacralic manier enÖeba)feniocwn«
ijebben. ^peciaiycft/be goebefiant bacr fienteS^^
bat Bate genomene^tSepen enbegoebrrfn
-ocr page 694-
en O O R L O G Η V Fijf-en-^eérùghfie Boeck. 675
|
ittutralci^aüencn cnbi®Iaetfcn Bebbnöen tacc^ iif · S/ morijtcn onDcttoojpc» sijn Ijrt fclfbc cfcljt ban ■ Scaïie alö Ijacc ©oogl) HSog-ljaDticu acrefolbectt Γί^οε aniomcne fcbfPf" tnoofùrccn ban bate i^o. Sfl »0iiDfcbanen/ rnbe Dacc ban ocootgonlliaeaO» H^ffiitic tc Doen / atn plaetfm Dacc 't Mjoo^Dr. Ü^fjt Ste tot ha^ Λβοα- fp Daec Daeronj te mete bcc^ Snfii bat fpncrofn^anbcr^ aljSomDegotticnatiiipj^
Sp f"·"^
'^eafc ©ooflö -ï^ofl- Öaööcü brn tienden ?tnaufïi nDfné?aefEdz.ardFe ■
Ferdintnd ban Ooft-Vriellaoc
. ^fhifbtn batftiuptecnenoprcci)t£toffltncgen.tl)ci)t a üDOjfojse tot Dc^ atanbt^ confccbatte / niet toil=
Smnalatm Dem by OetEsentooolöiBepfrpIficemöe
nMtfdU bcftommeröithe tijDcn b?ient nabupjlöcit tc Kftcn / öat foo «Cf rjcm toa^De tiföouDcnifre ««iniflcnc ©aöcclanbt^/ ftp foobani0eo?bje(lrHc mbt bicboojfjeninije bjilDe Doen/ Dacc nicDeiic©c= ftinaö stickhuy fen foo öacfi bocnlijcfi mtt l)cl)oo?lijc6 mawdiap bcfettct/ oochbcttaaaect^anccbanbenoo^ öiat fttiiBlJ^-^TJtttunit' f©jbjE^ / enbc tuat mcf öitó öart toe ban nooben betfcftaffct/ banol)clDC= hen Dat tot bccfeecheringl) bccbecbeccinOoft-Vrief- hndcs edcgcne gcen^-plactfcn/ foobanige ojbje gc- (Iflt moge bjetDcn al^ men tot De^ 3tanbt{S fccurit rpt
ftrtn anttooojt toa^ tefuliennietnaelatenbatfoo tjfrt in fijne enöe lien<©o|ì-©;ff(fct)enii|tipfe^hracI)' tfn aa^/iitickhuyfen enbe anöece ©e?Den naec nK®c= Iijcfilirpc / ten min(lcn trgcn cene furprife hjcl berfen mbcbfimcct mocjbten toecDen ; maec inDien tcggen flllf bf &t(lc toeber(Ic&t een gcootc licggijfntagötin Ooft-Vriefla.1t gebjacljt ofanbec^tocïecn jifceheati taque boojgcnomen fonbeïuecben / bat gaec {|ooof) fBtg. öpöaerfclbcnnaöaceöoogetoijifieptbjel af- metm (ftonben &oe ftoactlijefe &cnt en ben gupfe oocft iK amfiooctge ^nDecbanenbailcnfoubc bef^bemet Sacecpgene macötcn te cefïfieren/ tbjijffelbe Dan nocö nitt/ijaec i^o. ifòog.fuUenblpbenbphaetbjtentnà-' iii#jche inclinatie/ booitaen beflenblgl) continue^ mi en gaec be tneibaect en fecucitcpt ban befen ]|upfe mSanbe/ altjjbt op be belle toijfegerccomnianöeect iatnijijn.
jlarc j^oogï) jjàogbenbe öabben DefgöeïneR^beCi
ibertulfchen toiecbtgoetgöebonbcn öeni^eeccn CantjSilverc Aiiva, enbe Dreuweste fcnbcn na Ooft- Viieflant. 5i0cï|eec Cane geeft ben vierden ^eptcm^ bt (jtpjclieect ben <Cebt ban fuyveringe, enbe ben gtmtiten i eec Cane gebalibiceect enbe gcjuc]^ opfgne ttprfflctoenfrtt/ metceconjmanbatieomben©eeci Grave enbe Stenden batt Ooft-Vrieflandc te&elDCn tlifponetcn tot ane| toat tot fecncitept enbe beecjeeci litïingeban Ooft-vricflandtbooinoemtfonbe mogen (itctftm / enbe tot bien epnbe hem oenfionbt^ bei;' toaEtté te becboegfien/ met autootifatie foo ιφ Bern ali b« anbece J|eecen fijne mebe löebeputeetben / om geramcntlncB ofte bp abfentieban beeenofbeanbec mme pjefenten ofte een alleen ten ^neboojfcpjcbe/ alle conbenable beboeren aen te toenben. «enbe toitrt «m flemdten 3^q;Cantoochgeautöocifecctomben
iioo?fc{)jtben Eed van fuy veringe öeboqjnoembei^jEe»
tm fgne mebe <i5ebepntcecben uptbcn niwm enbe ban wficn ijace 1^o.J©d0. afte nemen, ^f^toiecbtpen «aebt ban g»tatebecfocÌ)ttcnbe&oebébanbegemeI= tf fcECen Ijacc igo, Hàog. «©ebfputectbcn te boen be- pffnjcrcn ojbonnantie tecfommcbantwaeifhondert Buiöfni/ baec ban Bafc^ tefgnettijbtfoubcnijeb' ™ te betreecftenen/ bolgen^ / enbein confij?mitc ban w G?b?e ban 'tILanbt; be^ i^ e>;tractbanbefcccfo= Dreuw'^'^ flcfonben aen be fêeeccn Sii vert Aylva enbc
Jöefe befenbingetoa^ fto?t / quamen fpocbig tocbcc W ^roeningen , ban toacc fp ben veerthienden fcijje- ^ / bat fp alcebe ïjacc maog. fjabben befient ge^ «SiCftt be blfficultept / bie ben derden Stane ban |
be Ooft-VrieQlhe Stenden fjabbcgcniaecïliobfcöct: l66fi intoilligmban ernigeconffntcnj DocD iie Kidderfchap ——, enbe bieden Jjabbtn atiigcnomrn / bat ben Landc- Rentmeefter Dc boo^gcflagcn rapitale fctjattinpeban vyfen cwintigh duylent guibrn^foube fucnccm af^ Baec ï|?o. IBoB.®rocputtrrbrnbnnaböijfeijjarcn/ bat fulci in foo eenpjctTtntcnnoot/ rnbeallcenlgcft tot befenfie tenBrtBabcriaiibtmocJjtcgBefcÌjicben/ 't toelch fp gecccn iöcbfputeecïifn BtWcn flöcafe boucrrt.
®e gemclte brrgabecinge fecc onbccVyiacijt op ben bolgcnben batt) fonbrc prt!$ te Bcbben pptgececbt ban be anbeten op ce(c^{,omtrgcn^bmeenentwmtigh- ften befec toebtcom tot Lier re sgn) BffcDepbrn/ toaic omme fp ©erccn<i&fbfputeccben3bccmetb.c <i&?aef= fdtjclte Saben met eenigt)e ban beRidderfchap enbe met be «öebcputefcbrn ban Embden fjcbben gemjiwri· hrn/ obic be betfcheciuge ban be Stickhuyfcr-öchans* baec op goctgebonbf η i|/ enbe ootfi 6p bic bi«i Étnb- den arngenomcn/ bat hondert ofte mettbtc^olbas ten ban be gefontficn/ berfiiH met penorgtjfame
ben fouben iuerbcn /om albaec in be üt? ccfifl^iigeért jnnbe / tot boojliominge bw alle bojbece infectie / ìip nlle boojballenbe nootgtbjupcRtteftonniri toiiiini jàa Bet brctcecft banopgcmtIbe<©ib(p,utcet|>fnbec ^tabtEmbden,licbben be i|ecccn ^ebcpàccfien na= bec aen ben Heer Hof-Recht^r en Wiarda Baec narbcc btïioniraccijiljreflbtr isé Ai uoftcr- febtffepncngeopenbaect / Jteccm öfpa£«ÖF/i»tbc== bucBt toacen / bat ben florB ban be giiïchop foo feec niet en foubeballenop beStictth^rer-Scbans, al^ toel bat Bp foubc boojbjeeehen booi Oldenburgbj en cegfi= cegt maccBecen naec beG rietzijl,om ficftw te bcrfirt=' fien enbc te foitificecen / en fiflj alfijp ban fe Zieekiiric te becfeechcccn/toaec boojnieteHécnlgiJtJwji^btaa'· tic op bcElye, Weferftroclp<iiE?piafonbeiflCceÌMI gcinfeliecrt/ meec oocft b?>Viiitenn^c Vricflandt, Groeningen enbe anbfccploctfcq / t'ecne^^Ifoubt toetbcn gejncommobeert cnbMïfcHihcfci. afeaec:» omme/ gaben inbebenelujiii mp&benoocl^fti;ieufc=' Itjcft becfpcBt/ bat;p bebopmoémbeCnet^ljjoe eecBocIiebcc meteencetccntj^mentenbe tecicn fouben tuincnbecfeechecen/ batsp oenJi^meti metten eec(Ïen / be bop^fs bettptnmecnifren enbe tigBcbcn Baec bp JlSinìbe te fullen Ικβ^ηΜ
maechen/ metfmeu^ becfoeclt/ ommebafctoffoa ban^^olcb/ Ammunitie ban^jojIogB / ^ /^pece (@o|Iog^-beBoeftcn pwmptc afTifienticte^.
3©aec op gemelbe l^eerc Hpf-Rcchter anttoooibe baec toc gBeen gel^entBept te sBn / foo om tMt^p tpacenont&ipot bonaHcgelbt^ibbeten enbc fi^gg* bcBoiflcn / al^ mebe om bat be ^tenbcn ban ben m> cctt toaccn g^cBcpben: toaec op jp Beb&m qcc^IIs crect/ bat in foa pooten noot (φ Bet fecieii^ aenfcBjt^ ben ban be bdo^tmbe^tenben
Bebbcnb^occn bpbmuibcccntcmpben/ bod) bat k^lniden/ bat tiefelbelntncpnigB bageninebecont i^often beraifbmtotibfn/ Bet umeip in/ianteipt öebbenbecfotBt ; öpcBba^P i<«i|lienàppw(mtfe(!en'= De / SD'n ben dertienden op Dp mifiDagB b^n baec bec»
tcat6cti om Baec i^o. lü^pg. ban al|e# pmH^iDig cap^^
pojttcbocn. <gnDcgeftomim3öiil>e opbeLangackor- fcban? Bcj^bcbpPilJecbaelbil^eBpmmecigeeaiibiCi mart bP f^fcHfi 9fnftB?Pben0 «fn l)c ©eep Wiarda omfianbi^cft get:ep^efc]ntcfct / met acnm^ingc be gecequiccecbc o;b;e tot beife^c&ccinjgtBelaan bcboojo
noerabeGrietzijl, mibbelcctijb teÌ3wnerilto,D?Banbt nemen / bjit 30 Benen o&ebcptitcecwn bp b^Hooa jl©og. alle (©(ficien fouben boen oml>eÖoiiilöeBfleair»« (ieect te mogen tnecbcn.
Zp Bebben/in Ooit-Vrieflandt 5«nDc/o»bccbonben bat Den Üctti^ ban Lp^epbpgb Cel, aetibiebjngBc Babbegebaen oen ben !®;aef ban OoftvrMandc ban eenigci3rtoupen/toeI tee nombicb^n vijftien hondert Üoppen tPt beflèlf^ affiflentic/ mit^ Dat 3P fouben blpbenonbecDenCebtban De BocqiBaeme{bé@cctog. ^odj bat gemelbe <t??eef foo omBct grooteaetal/ XIIX |
-ocr page 695-
67^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i66f alé om be bctöacïbe conbitie/ 'tfetteBaöbegetvtU' '—J- feert. i&atnaDertjantminbet getal bpocmelDeliaci togfou&efijntìoojgcflageii / macc bat niet minbetal^ öe nomfcê ban drie hondert ftofietoerbenafngeno= uien/ mit^ obccgaenöein bcn<èebtbanbenboo?n. éecce ö5?acf / toaec ban men naetbec antltjoojbt ban ïjoogögemelbe ï^attogl) mctbepoflbieopben feven- ' tienden beftt albaet foube aenltomen / toa^ bectoaclj^ tenbf. 3&efe onbecbanbelingtjefcfjeen mebe metileni «iffebanbe Hof-Rechter tegcfdjicben/ maec bcï&ee= ten ban Embden enbe ben derden ^ant/ öibben öiec tegen^ geoj^ofeettj/ al?' niettBilIenbeecnigljbjeemt
ticöa?öolch inl)ft3lamöcbben/ enbe liebec met ge^ eommanbeetbe ^olbaten upt beCompagnicn/ al^ boel met gltefjeele Compagnien ban baec i^o. Itüog. toacmgeaflifïeect. a&tbee '©e ^eecen <i5fcommitifcrbe tot G roenJngen acn^ tot"®?®! geftomen jijnbeom ninjiii. " - -
tie bie bare aen on^aogtmnitquamenbefoecften/ bat een conferentie tDasJgföoubrntu(fcben<©ebtpu= teetben^ ban bc J5?obincie ban Vrieflant, Over-Yiièl «nbc Stadt en Landen, in bc toelchefp alceebe babben óecefolbcertom bet t0?aeffcbap ban Ooft-Vrieilandt w allen toeb^meteenigbltrijggijoichbptefpjingen. mot inrlhen epnbe bp p?obifie boo? tweeCompagnien om te gaen upt Delfzijl nae Lieroort alccbepatent ma^gegetoen/ enbaettebIpbentotnaebeco?b?e/ ge- iWcli mebe upt be©?obincie ban Vrieflant bectoaert^ foube göefonben 5ön twee hondert ^olbatcn ten fine al^ booten/ ban alie 't bielcïte aen baccl^o. lOog. ina^ Itenniffe gegebcnombaecbecbecopgecefolbeect te toctben/ foo ai^ baecia JBog.tenbedenbienfie ban ben 3tanbcfouben bebinbcn te bef
fiebben gemdbc Üeercn fjaetbecfocl________________
paen / in ca^ be noot fulcfe^ bfctplïe / of ()? toacen ge^ gualificeci t om ban eenig bolcfe upt bet gacnifoen ban ' Lieroort te boen maccbeten/ inaec toe ben Xupt. Col. Steek bp Commiffie ban be <(&cbeputeccbe^taten ban Vrieflandt gbelafitoa^ mctbaftteconfececen ; toaec bpfp ï^eeten (t&ebn'uteecbe bebbengeanttooojtgeen ia^ tebebben / en oocit bat fp fuMt^ obec gaec nitt en fóuben butben nemen/ tot nab£co?b?e ban barella ,ΙΘοΒ. niet tcgenfìaenbe bat fp bjefm bat Ooft- Vriei- landt in ten gcoot pecicul flont/ ten toace boet <n Bp fubiteeubcbigouceufe aflifientie toiccbebooifien. iatetitt ^oo öebbcnfpnoc' "
mene te cugge cepfen naec ben Hage te (iaecRen / enbe "„f"''' taebecomme te heeccn nae Lieroort, altoaec fp be na= * ' bec i^bje ban baec i^o. H^og. fouben aftoecbten/ enbe teec baec nae cegulecen.
g&e be6ommecni0 bie men babbe boo? be inbafïe ban Dc jjsunftecfein Ooft Vrieflant,toa^ ongegcont / bant ben S3i0cbap fonbolcfitoel ban nooben babbe tegben befen mmt/ enbe albaec babbe öp booge/ ö^ooge enbeopenepaffagie/ om te nemen quactieten
i enbe babbe be iffeuteectbaec . . _ fecceetfietoa^ «aj. bat bc ©ojficl. öaben toilben (ïeb betfeecfieten booj «o jjRo. lJ?eemtfócijgb^nlcft/ fleöjcfe baec nae gcblcecfteni^/ (fbetRen tot gcoote opp?effiebec^tcnben: toelcBecfentiment ^löftn bathaetto· 3!®og.beïiefÖe (gbflijrftfpalceebe u sitit- Snibden, LieroortenbeDeyler-Schansbefetbielben) tl tl. oocft alfoo Stick -huyfen te befetten / 't toelcS met toep j nigb bolfft Itonbegbeftbieben/ enbe toaec toe bequa^ me boo?f[agen toiecben gebaen: toarc toe ooch Aonbe bienen bet bolch ban toegen Vrieüandt enbe Stadt en Landen gebefiincect jUStmo- Cotfutcfien epnbe bebïttn gch ben vyf en twlntigh- ti^e ban ften aen Öaec to· gecepjefenteect In toat fïaet ^ΙνΓ^™" ban onbecmogent&ept be felbe fouben toecben gefielt / maniu- Stìni·^ te booten boo? belVlansfehfe,Keyferfche enbe
leboocen. ©ojbec^ cbttemogbcnbec= |
igfeban Embden, Lierooitenbe Devler Schans, oocft Stickhuyfen, mocbttoojbrnbcfct litacc men mecclite toel öat onbec be IjanDtoEMn tifeect toicct al ben lafl op be fcboubeceu ban öe i btntetoerpcn. g^e Üeec Hof-RechterfÊi)?ecfbanbenfesent\vin
tighften, bat bcètenöniteoncecbttoiEtöÈnbffrfju; bigfjtjöat De iJibbccfdjap en ^teben fïcb nate bfnefctt ban be ieccen <6ecommittcecbcn Babben btthlattijt / bat alleen ben Derden Stant toa^ tocPflec'öösetoctlly mere aïg tien duyient öiit]cbarlbecgecn boo? aiternn' fenteccn.
Stenden becfocbtfn gefamentïijcït atnbegefe een eecommftteecben/ bat be twee hondert man on Lieroort gefonben/enbe al^ gcff Pt i^/tot fecout^ ban
bc ^tenben geïieliineect toacen/ aen bc ^tenöcn ote, göelaten mocbten too?ben nm Stickhuyien Date imii te betec te befetten/ toelche beg>tcnbenp?efentcitiitti te betalen/ en Stickhuyfen metHmmunitieenanïicti behoeften te &efo?gen : a©aec boo? oocit boo?8tftQnitii foube too?benbetegentoo?pinBebec®o?(ì£lticl{E/ öat be Keyfer en 't Rijck gualijcft foubeneinen/ batùt ®o?fi ofte^tenbenuptlantfep?otcctiefocbttn. il^ant
baec bingbbetboofteebucigbom Lunenburghsboic^ tebebben.
Oe t?eec Hof-Rechter bofgöbe baec bp/ bat bt Koereen «©ecommittcccben felf? nietcefoluptUiacm/ ^etenbecenbe naetbec lafi te moeten bebben upt ben
^en derden (©ctobfc b^eft be ©eet Cant, em ban , baec io. jBog. (©ebeputeecben j'ongbfï getocefljijnbe ί,Γ in Ooft-Vrieflandt, aen De felbe gbebaeneengi)ecii> Bij. cumltantieect cappo?t ban bet geene bp bun albaec )«<(· toa^ genrgotieect / en aen baecbejegent toa^ : inatt op gebellbei-ecrtjijnbe/beBbrn baec ifêo. JBog-begcraete l^eecCant ober enbe tee faecfte ban" '
mitfgaöet^ fgn <5. enbe beteecen fijne mebe ©eatpin teecben boo? begenomenemoeptein'tuptbottmban bace Commiffie &ebancht/en i^ boo?t^ pctgtbimben/ bat aen be JUagiflcaet bec ^tabt Embden foube ge· fcb?fben too?ben batbacc(iSb.fonbeceetiigpbemliti> (ie uptfiel be becepfle Ammunitie ban θο?1αβ|^ηα Stickhuyfen toilben fenöen / en boojt^ allé^bffosm/ bat tot be fecucitept ban bien foube moghenbiemn: 3&eiö mebe aen ben ©ecce <6?abeban Ooft-Vrief- lant gefcb?eben / bat be fdbcfoobanigenpjompienojfl b?e toilben fielten/ ten epnbe batamfiontpanAu:> riek &eboo?ltjdEi Canon bectoaect^ gefonben ttutgte too?bcn / met becfoecft öat be felbe (icö tod toabelattn geballen/ bat ben Cap. Hendrlck van Kloofterbg p?obifie bet Commalibement obec 't gacnifont Wnntti St ickhuyien boo?noemt befileebe / enbe i^ ftifc ban nof tiflcatie aen benfelbcnCap-gegebeu/ metojbjeoni betboo?f5<ii;ommanbementbpp?oblfieaI^bDocen®i te boecben ; funenbe oochtoijbec^aenbeSupt.Co). Steek gefcb^bentoo?ben/ batbpno^boo?eeni0Ìim töot in Ooft- Vxieüandt foube öebbentc bECblptJiM/on» obec be ^o?ten alöaec/ cnbcbebefetiinwbanoOT/ eentoaciSenbeoogetcbouben: <enbei^<5ictt«töaii befe bare ©oogb i©ogentbeben cefolutieooröjign; ben aen bcHeecen bec felbec <©eöeputc«l»»ti®«"«' mitfgaber^ aen btn teer ©?ingM8uriti, omtefltec ften tot bnnnenaecicBtingc. ^ c va
®an toegen be Vorftinne Douariere enoe Grïcl JW- iard Ferdinand tjuam bïecDegeecLintloo, WW-j ,, conferentie/ in bc toelclie bP Denachftften®rti»et obec gaf bet bdgenbe:
SHilti'
Ho· Mog.Hetren.
OF fchoon U Ho. Mog. in haren den-/«f^sSep. ^^ tember leftleden aen bevder zijdtihareVorftel^ als hoogh-Graeffël. Genade refpéöire «ffibefMdMït |
Ρ
I
-ocr page 696-
en O O R L O G Η. rtVijf-en-njeertÌghfle Bòeck. €77
|
■ci Vjiflìve by; forme van trouberdgeen vriendt-Dabuyrr ' l'iickc f-mfthaffige vermaninge gerecommandecrt,fich hy dcle gheyae/iijflie conjunöuw van tijden van die Ji^cònden wlck.eren oes Hecren Henoghs toc Zht tiniorgh Vp/ttci Ooori. te bedienen, foo hebben ly. üi'-anJcrfintsnietaccepteren willen,, alsdàtfeinbarep E«j£ eo plicbf. owrgaen foiiden vaij niemantaJs van- der biift iWiefchsn Hjjyfe commendodependereo ,; endewtieiiflenf^P'·^'''^''^ "PChtof Da4eel dar Oodei- djnïnofy<!m*nt3riciersgebrMyckc, rnaerallem cotbe-. ψφί^ van <)β örenfen eijde HuyCenj ende.allQo niit als rot hetg^jtineejie beft eafile befchermingede? VidirJjntsgcfinp^yeert tefulleo wprden,; Ofjpu wel V Ho. Mog· infjQoft-Yrk-ilandc gewefene Ggdepu- t«rdtf àldaer.dqw^&llebeyveechlijcke
middelen hcbbtii gefocht te difpocicren een noutwen- dige co^fίζiewfel!; iotnrne: nac vcrey.Cch der faccken te confentereii j dac oocj< ghelijck U HpoghMog. felfs lengeraden wegbens het innemen der Lunenierghfche vol; keren hm rerum Statu geen d ifi^cuitey c mochte ge- fflaccktwprdeii, dewyldi hooghftc ngodc het.vereyfl;: Oückfoo fijnmeerhoogh-gemelde haer Voritel.eiicie hoosl) - GruefFpl. Genade bereyc ghcweeft de Landt- ifwi/fa gcnofighfame aflêcuratie onder Vorftelijcke inde GmeffL-ltjcke handt ende zeghel cc ghevcn, dit die mnemingbe. der overgelatêne volckeren tot genes menfchei veel weyniger tot der Onderdanen oÉFenfie, mieralleenlijck tot confervatje des Hijyfes ende Lants Ooft-Vrieflandt is aenghcfien, ende derhalven de Stenden geen nadeel οίίαββ.ίη des Landes verdraghen tighelchieden, lindien oock in 't komftige, wanneer de gevlet en neceifitcyt wederom fai komen teceilè- len cenige drfF^renten over het wfider cafleren moch- (cfl ontftaeo, Ìoude men daer oyer béyderzijdts U Ho. Müg. ,decifie verwachten ; fo.o heeftmen niet te- genftaendealic.defe redelijcki voorilagen,deSfeiiidM niet h:.oger als tor /Wfe hondertmiin (daer de befcttin- gc van met de omleggende ychanlTen, voJ-
geiis oordeel van U Ho. Mog, Officieren υβ^ί i&eWfr/ cficeer meer mannen rcquirert, acn te willen nemen bcwe^hen-konnen, ende dac noch onder allerhande fware onvtrdragcJijcke geprejudicieerde conditie i als dat het bevel by de Stenden. ilaen foude ende haer aJleen, <iic kennis, .van die volckci en wederom te cafle.ren, gherelcrveen blyve, welcke het Huys van ODft-.Vrief- hiit t'eenemael fchadelijck, gelijck U Ho. Mog. uyt tlcHeeren haie Gecommitteerde rapport breder ver- nomen iuiien hebben.
Is wel waer, dat by de laetfte Tradiaten tot Ewi- «rti is over een ghekomen , dat fotidervoor-wete/t ende de Stenden geene vreemde volckeren in 't Landt iullcn ghebracht worden, maer foodanighe over een kurairghe is in defen val niet spplicabel, dewyl dat naer daer heenen is fiende, dat den Landt- Heer te- Ej-ns de Onderdanen , ende Sy teghensden Landt- "'^f ) geene dadelijckheden louden voornemen , fa^doordelnghefecenen geopprimeerc wierden,
Maer defe Luneniurgjè daer tegens fyn geen vreem- de volckeren , dewyle fy in des Landts. Hecren £edt ^ plicht overgaen, oock geenfints tegens de Stenden wharepnvilegien, maer alleen totdefenfie der Grens- γϊβ» tn paflèn tot confervatje, fccuriteytendc.be- 'nermingu des gemeenen Vadctlandcsgcbruyckt ful- '«"worden.
Ten eerfiea, Dewyl dan dit ghevaer vöoroogen
Ten tjpeeden j Als die Onderdanen in fulcken val opimaftreren , denLant- Heer goede macht heeft, llre^^^'^" ïi^f gantiche Landt te confer-
Is het in den accoorde geenfints ver-
Ten -vierde», Hebben het U Ho. Mog. felfs voor "ilonnabel geacht tnde daer toe doorfthryvensaen- ' Lumnburghfihe Troupen aen te ne-
Ten tij^j/f^^ beflset het in goede reden, dat de Unt-υ, erigWeyt by neccfliteyt haer van (co Naêhoo- 6« aen Vciwanten lecouts kome te bedieneó. . i' |J |
Tztififden, Sooftaen UiHo.Mog.mecfyn Doorl, \66fi van Liunenliurgh in goede confidentie, end^foudea " ■ fonder iwijftel niet geernefien dat een vreetntPotcn- taec ücb des Vorftendoms 'Oóft; Vrieüandc b^àacji'i tighde^, ■ · ,' ' ; · .' '
Tenjevenden, Konncn de Lants-Oveiig^cytdaei door alle fMfpicie welcke van fijn Rooms Keyferl-Mji- jeftcyt; <?f|tej,eenige Rijc:!i:-Vorftén qjochtengen9n^a wgrdenj voorkomen, wanneer fy die adfift^ntiejèefja VorftendesRycx gebruyckp^f j
Vopr het achfiettf Soo hebben oock fyn rV^t^It Dporl. vanii^irteniergh haer V.orftel. Genade daer toé uyt goede intentie aengheraden, men fich noptwefl* digh neutrael te houden had, qm<lcbdesteb«teryan de Keyferlijcke gegevene gbcnerale proteÜietedie-» nen. . . :>i. . . .. i'i
Ten »ege»</e»,0£Fereeri; fichde Landts-Overigheyt» de Stendcn op goetvinden yandc Ho. Mog. alle verfe- keringe wegens die accpgrden ende privilegien tc ge· ven.
Ten tiende». Syn fyfoo wel als andere RijcksQn- derdanen, de hooge noot het vereyfchende nae aller Volckeren recht , ichuldighdenLant-Hecrdebehul* pelijcke hant te bieden.
Ten elfden 1 Dewyldan defe rationes ende motiveii op goede redenen gefoiideerc, m dfLhant Stndend&ct tegetiïgoetwillighfooganfch weynigh of nietconlcn-' teren willen, fóo vcriueckc uyt den name ende van wegen mync hooge Principalen, die daer onder niec anders als het gemeene Landtswelvaren hertelijck be- trachten.,. U Ho. Mog.goedegeliefte te willen zijn, dat de Stendeo door eene ferieule en vigoureufe fchrif. telijcke reiolutie op het fpoedighfte , dewyle hct;gh&- vaer dagcUjcx nadeit (ende U Hoogh Mog. interetìfe daer onder ipohooghverfeeit) daer heen mogen ghey houden worden, om tot het tegenwoordige Οοβ- Vrìef- fche defenfiati werck ende onderhoudt der Luneniurg'· fche volckeren drie a wr capitale fchattingheii, doch iucceffive ende in verfcheyde termynen fonder wey- geringh byte brengen, onder conditie nochtans, loohaeftditgevaerfal cefleren » men die Volckeren falcaiTereii , cndedat.Landtfchapdaer mede niet be- iwaren, Hier pp U Ho, Mog, verfoeckende by haere Heeren Principalen de Hecren $taten Generael gocc ende favorabel rapport te doen, recommandere my in der felver goede gratie , £n blyve U Ho. Mog, oot" moedigen Dienaer,
geteeckent.
T. W. Lintloo.
g^aec Op toiert ^'anöpccn baro^ ffoftsebonbfn/ ύΦ gcn^ rappojt De^ i^eccciilaati Ommeren enbf an&rce laceü^o. Miog.óörcomniittccöftt/ ùatafnDekten; etHaen- bén toan Ooft- V i ieOandt gcfcIjjcbÉti foubt toojbni bat "j®·""' bc flitjc onbefujaccttuilbfiisijn/ ominbcfcniJicfran- ®ίπ? ten noot drie a viet Capitale fcbattiuam/bocö fucccffji . üe iu üEcfcijfpbcn temiijncn in te toilliflcii/ tcntpni Dc oni bare nu bete brtalcnbebolcftfini acn ben öijc» nicltfn Jgcfte<6?ab£/ totbrffnfjf/üiconrrcijattttjati jjacc ©abcrlant / boo? brn j^actoflj) üan Lunenbprgh aengtbobm ^nct Drrffecfterinae / bat Ijarc i^o. Jiiao£t, bc gocbc ijant bare acn foubc {j«ib«vbat bni noot ho» mrnbf tcccffÉren/ bÉtooo?fjüolthrrcnarn|lont^gl)Ci caflcfrt/ cnbc ijct öoojnofrobe aLantfcftap ban «@oji- ©jitflanDt ban bc lall cnbc factalingeban bitn/ ont= lagen fonbciaerbtn 5 br^ incbeacn ben <0?abeoep fbjcbfn/ bat bc fclbe met be boojfc^bc bolcftfcen )c boo?nqcni|le cnbe impo?tan(ic paffen ban<ii>e(l- ©iicfinnbt boojnocnit / cube infonberljrpt Griet* zyi, bJilbe bom befettcn/ ooch be felbe plaetfe itt allfC plc/icnbe fonbrc langlet uptfïci öoru fo^tifii ceren. "··■ " v u β; · ^ \.à
ggf^ anbcttn baeg^ tojcctooch geccfDlbfctttetJft'^^'^ focthni batficij^ctten Cant v Aiivi, m üreuwsjJonBfi gljctoeefl fijnöc m «0ο|1 ©jieflanbt/ aenfionb^ tutcir bet bcctBatcc^ 'te gacnjiiombiBèffeu^btfaccfeeiiaEC boo? befen aenöebolcn be oóebeijanbtte eiaibfn/ ten φΛε δ» be StendeKaöBOitt^ntfctt'Uiiijbejittis? tt a^t Μ, Il β diic |
-ocr page 697-
67^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
imaec bei^eec Cant hjrttoeienbe/ batbe^tenöm Öaec in niet fouDeti confentecen/ l)eeft ficl) ge-epcu^ feccti en icftljebbeamfEnigeacbenflecepjefenteect/ baegetbicectdycitficeettegen get nocf) jongI)flfï tot Embden getmecHte accaO}t / eeniaecöanbe bolcïie= Krtin'tïïanbtteöjenaen / insonöecljepbt foobanige bie tn €ebt ban ben O^jaef alleenigt) fauben ^tjn. ^at Öetoocfttoa.«teaen^ 'tintcceiibanbsfen^taet/ \yt todcfitoa^ bemacljt ban be<i5?acf enbe ^tcnbenin baiance, enbe be biccctie ban faechen albaec in gaec 1^0. JBog. Ijanben te ijouben. 't3©elch 3pi)iccboo? becïooceu / fullenbe Grietzyi aïfoo fïectfe enbe con(Ibe= rabeliuo^bmal^Embden, enbe batljaetJIa, jlföog. ΠΦ oocit niet al tefeec Itonben betcoutoen op Embden, filwaec be Canaille enbe beel SScijgcc^ meec <2Sjaef| al0 βίαίί^ toaren. SSegalben bat bp albicn bc Doua- 5\uangcc jijnbe / een J^jin^ baecbe / ben i^et'
Tiene,
togb ban Lunenborgh baec ban IBomboic foube jijn/ al^tecilonti^geblehm. 20oben bien taiewgcmeccHt 6at ben 23i|Tebap / om 't llijch fepn (φ Ooft- Vrieflandc > tenöftiJücftDaöbe.
ficeegl) oocït onbcitunTcften be fjanbcn foo bol incccft / bat Ι)μ be gebacljtcn om Ooft- Vrieflandc t'in: babecen/ nioè(itec«ab5etten/ ftnit^baccnaebcbiel öe Douariereal^ gesepti^/in'tllinbeK-bcDbeöaneen jongen f)jin^/üjnec toe öaec to, .Mog, oocft tot Uabectoia-benbecfocljt.
©an be ^tcnben qiiani ben derden ^obembec antïDoojt/ grbateert brn veertienden <©ctobcc ouben fiijl be boo?gaenbe aenfcöjpbing!) ban ben achtften, oüUHci. tnljoubenbe/ batfeDp rjcpjeffe cefolutie ban ben der- Saeti^a, tienden ^rptembet baec te boocen alfaecrpt^S bajïgc: fleltijabbrn/ enbebei^ecreljace Ifo. j]0og. <©ebepu= teecben jongöd albaec getocefl jijnbe J befunt gtic^ tnaefftt/ ban geen Lunenborghfc, ofaitbeceb^eetnt fönjgéboIcft/tefuUenaen-nemcn/ ofte inbeaen-nes minge ban bien te confentecen / tnaec baec tegen^ ge^ piefenteect öabben op atiberemanieceallesS toatmo^ geïijcft toa^ / tot befenUe be^ 3lant^ / te contribueren/ op bat be ^eflinge Stickhuyfen, met toe boen ban bet $^offteiijcIi i^HPif / befet foube mogen toecben / berfoe^ !ienbc bcrbalben / bat baer J .E^og. Ijaec niet en fouben billen berbacbtljonben/ ban bat 3Pban bare filaceaccoo^brn/bictccenbe: dat buyten confentder Stenden geen vreemtKrijgfvolckaengenomen , of in 'c Lant gevocrt foude werden, ban fjace ï|0. J!l5og. bc niainteniiebelooft Dabben / niet en lionbën aftceben / beet min drie à vier Capitale ^cbattinge tot baec epgbfn oppjeflë/ en inbjeuch ber boojfsactoojben/ confentecen : boc0 batfe önbectufTcijen üecept toacen/ om op anbfcemaniece/ felf^ boojepgen torcbingbe ban foo beel b0lc]c / al.é beboorcn^ toa^ geconfenteert / enbe op foobantgen tijb tot befenlieban Stickhuyfen boojnoemtberiuaem te maften/ footoanneec ^p bec= feecttert IHonben loecben bat bec^tenben bolchecen op Stickhuyfen gefaten/ enbebet Commanbobefielt foube bjerben/ toaec in sp gecuflgeficlt fouben moeten toerben/temeec/alfoo bc©o?fïinne Douariere van Ooftvrieflant, op bitaencabenbanuptbcmfclBiul·' Itec^ / tegenjJ ber gemeïbe ^tenbm cecbt / eenen nieu= tucn onnobigenSanbt^bagb uptgefcbjeben gabbe/ om alle^ in confufte te bjengen / en boo? b?eembe boIc= jficcen meecgcfrpbe ^tenben tOpp?imeren I becfoep Itenbe bienbolgen^nocljmael^/ bat baec i^oog Jl^og. öet feibfc maintenue obec 't fefde artöcftel Gen. Grav. tegen^brtjnltomen ban eenige Lunenborgfe boIcI<e<=
5int- toeoit ban be
bgii Ben
l^eoflg
Mee· Ι'φρ-
Hïi» aen, . ,
ren baec efectibe biilten pjeftecen. <©bec befc faeclt i^ oocft in Hollindt getoeefi eppjeflc
Itìeft be Lunenborgfe Ccoepen fouben honnen toecben
Qclogmt mìK onOicdQUbnt / tnb; teufcn
Cant tnï tj:· curttrt
nfij.
foffenfen/ gtjeenbef:^ iriaccopbefen^tact/ bHp= |
!tOi
een enbe iïaben te becleenen aflignatie tot
neenlinnitiort bi nii>iihi(!omnmnmen
ten / in pïaetfe ban behopdert mantotöefhife'ÏZ Stickhuyfen upt be boo?f5 ^tabt gefonbra ^Kh". banbealbecept^ obctgelebetbe enbe noch te tem Ammunitie van Oorlogh. «fnen
effect/ bat baec i^oogb fiaog, upt ïjEtöappojtDan öe & ï^eecen becfelbcc<©ebeputeecben Jongblï albatcoftf-S hjceli jijnbe/ bjei becflaen fouben befaben/ in Ujat üm be faftcn albaec gelaten taacen/ enbe onbccantemi?,? bat be felbe ©eeten <l5ebeputeecben ten becfoecfie ban Z^· be ï^eec Graef ban Oollvrieflandt, enbe [jun i^eettn·®!"».
^tenben/ geaccojbeett Ijabbe tweehondeftmanln"* bacenbienltobec te boen / en batspi^eeren^tentieii mebe aengenamen babben be felbe met Soldye, nae beojbjebanbefen^tact/ foo lange teberfojgin/ató 0D?beclEn fouben bie ban noben te bebben / ofte bat baec i^o. Jifêog. belieben mocbte bc felbe toebtc af te öojbecen / ommebaec mebe be ©efïinge Stickhuyfen tebefrtten/ b^hbenbe in fulcften ca^ ooeftobecgact genomen beboojfcljicbe^oibatenmet eeHtgeli^otfs ten ban Amunitien te boo?fïen / maec bat jp nett&fln bant becnomenbabben bat bengemritené^f ban Ooft-vrieflandtnietgefint entoa^ beboojfsobctato tene i^coupen / nocb boch bec ^tenben bolehcrm φ Stickhuyfen te laten / bcel min batgeaccojbeectb)^ aen toten öf t Commando foube (iaën / en öatsp OMft bobcn bien becicbt toacen/ bat meecgemeltc «Jjacf ben Φί0|ί Honftede nae Hanover gefonbcnÖaÖDe/ om eenige Lunenborghfc bolcftecen tcgbcn^ tonfmt enbe toilTe bec boojnaembe ^tenben in 'tïanbtte boeren/ enbe appacenteïtjcfi Stickhuyfen Datemtöe te bfsetten) alle ftettoelrfte flctjbigi) foubetoifmte» ger^ b£t geene aljiec in ben Hagebecatco?Derrttoeg bp bit elfde mtljcfiel Gen. Grav. baeC0ÜCCllfleii|0. jfeog. in fpecie be maintenue aengenomenbafiDenom bet contrarie tecflont te boen cebjeffecen / Dat pfc becbalben recbtmatigb bebencfttn babbe gegeM/ daec in berber^ tegaen/ al-eef 5P ban bet tof a£n= gaenbe berftlaringc babben behomen/ bfb&fJP^t®' bienepnbe opbengecontinueecben XanDt bagp tct Lier , ben derden befe^ mebe Ailo loei, Den Igccc ?imptman Bucho Wiarda e);p?cflelDcft afgcbjafBiit of ÖP o?b?e Babbe ficlj onbeclingl) te berftlaccn / mDifn be bOO?f3 i^JObifie op Stickhuyfen gefajaiDt fouDejP/ bat al^ ban bie boojnoembe boldtccen baec op gljnto' men fouben toojben / enbe of men obec bft Commün· doaleen^toa^/ bat ben felben baer opefaniw babbe / geene D?b?e of Commiffie bientbalöoi t^ ö"'; ben/ baecbpspban befaec6eiiàbbenlatffli&««l«n/ alfoo totEfene een jongen iDjin^ ban geboocen Jtjnbe/ jp niet toeten ftonben ΐΦ toat be Tutores te beflellen foube jijn/ of toflt üidmnw t« gobe foube mogen toefen / immec^ "et eennim®E»
tanbt-bagö ban be®oi(iinnc Douariere uptgef^
ben toa^ / tot gcootepicjubitie bec booinoembe Stw» ben / 't toelcft spnobig babben geacDtfiattP·^® beftenbt te maecften / met becfotcft ban ba maintenue ban ftetbOOjfS elfde actÖCÖelGM. U»^ ©itfcöipbeng flmpelgtR gfffelt «nbanfen W ï?ee»cn tot be®o|t-Ìjiefc&efaei6en/ mat-tpm neecttetooiben. _ ..^t^-mfc
m^eee Lintloo Beeft Öen fcftcn J^olJOTiwr vip
becingcatt^cngetli^nibc;
10(5«, drie à vier capitale Schattingen ïjirt boO| tm fint ge- abüiil Uatt Din tweeden DUbenf^I/ ,
ejrpicfferct | öaec aenflEftomen twee honden in Stickhuyfcn if
-- - - - ------ ^wee honden in Gri«zyl,optpÖinaÖboyfi
appacentie ban toaerbfPt / bat fes duyfent CnS |
-ocr page 698-
en OORLOGH 'tVijf-en^veertlghfleBoÉck. 679
|
L·^^. UoMog-Hceren.
DEn ondergcfchreve Afgefante van haereVorftel. Genade de PrinceiTe van Ooft-Vrieflant, geeft Ji»« gantfch ootmoedigh te
Mfjitt ijjnnen, hoe dat hare VorfteiijckeOenade voorflch |ys«i jjgens de andere hooge Heeren medeVoormunderen |>*·Γ jjjg Vooghden, eene algemeene Landt-dagh naer Klirt haere Douarire het Flecke Feu/um tegens den twaelfde» Uiljl. jjj yjrloopendeMaeti ilyl. hc. heeft uytgcfchreven ge· |l«t' jjjjt j op de welcke hare Vorftel. Genade gehoopt,dat die Landc-Stenden fich hare ghehoorfamc fchuldigc plichtfoudeerinneert hebben > om nae haerlofFclijck exempel andere Rycx Onderdanen tot die gemcene Landt-defenfie een confidcrabele fomme van pennin- Ecn te confenteren, te meer, dewyle dc felvc foo dick- wils niet alleen door brieven van U Ho. Mog. daer toe aeneemaent, maer felfs oock door de Heeren U Ho. l^og. Gecommitteerden dier loe Ìiteris & veréisaen- geraden » gelijck oock noch voornamentlijckdoor den I,elften van den achjlen Odob. nieuwen ftyl vrientna- buyrlijken trouhertige erinneringen,tot Ü Ho. Mog. grooteroem, fyn afgevaerdight ,foo hebben nochtans haere Vorftel. Genade met ongemeen leetwefen en bekommernifle vernemen moeten,dat gemelde Lant- Stenden in plaetfe de felve volgens de accoorden, ende Triftaten die defwegen onder haer Vorftel. fubfcrip- tie ende voormunderlijcken Zegel geexpedieerdege- wefen Landt-dagbs Propofitie foude aenhooren, ende alfoohaer Vorftel. Genade, als oock U Ho. Mog. wel gefondeerde verlanghen nae fchuldight involgen, om diebewufte drie a wVr capitale Schattinge tot onder- houdt van die van fijne Doorl. van Bruitpwyck > Lunen- hr^h, uyt hoogheVricndt-redderlijckeaflfeilicghe- piefenteerde affiftentic volckeren tc con fenteren,heb - ben fy uyt bloote oppofitie ende teghenï het fuchten des alghemeenen Vaderlandts nut ende welvaert fich dieraen niet alleen niet gekeert > maer veel meer te- gens die tutelare regeringe,offchoon die van fyn Key- fcrl. Majefteyt geconfirmeert, met allerhande opge- rpde motiven wrevclmoedigh geopponeert , ende die van Lier vanPi^«»eygenerauthoriteyte^io»ire fiSa provincialia vennderde Landfdagh (offchoon van baer Vorftel. Genade Gevolmachtighde gepro- tefteert) en daer nootwendigh gherefolveert behoort tezijn geweeft, naer haer welgevallen geprolongeert : Dewyle dan nu met foodanigh trayncren den tydt pjflèert ep.de het algemeene werckonbevordert, on- dertuffchen echter dehoogfte neccfliteyt principalijck by die tegenwoordige van dage tot dagc(gelijck,lacy I wereltkundigh is )irch vermeerderende kryghs-geva- rcn het is requirerende,'dat met het voorhebbende van U Ho. Mog, voorlanghsaengeradene ten hooghften iwotwendighe defenfiuns wercknM niet verder gecun- weert > maer dienvolgens aen haer Vorftel. Genade de voorgemelde vier capitale S chattingen, infonderheyt dewyl de Luneniurghfe volckeren airede aen het Vor- «endom Ooft-Vrieflandt zijn geapprocheert, ende tot der fel ver onderhoudinge, als oock tot bewaringe ende befettinge der Frontier plaetfen ende andere im- portante Veftingen, en merckelijcxaeneiww»wV;'ij vjwes, vapenen, ende andere dierghelijcke militaire noodtwendighcden worden vereyft, efièdlivelijck aen gereden gelde, nochtans fucceflivc ende In vetfcheyde ttrnwnen mogen opgeleyt ende bctaelt worden ; Al- 100 dan de Stenden uyt eene ongehoorde o/>/»Mir/iéj tegeD.·! haer eygen utiliteyt niet willen confenteren, endaer door haere Vorftel. Genade nefièns den Jonge ^"ns, rnidtfgaders het gantfche Huys van Οοβ-Frief ■ mt in die hooghfte bekommernifle en gevaer komen te -«en, ig my gifteren fchriftelijck bevel van den o'huenden des verloopende maenti, flila hcy. toege- londen om U Ho. Mog. ootmoedigh te verioecken "y de goede intentie in de voorheen ghefpecificeerde reiolutie van den athfim des maents Oflobris ten ge- Joegen geexprimeert tc willen rolherden, ende noch- roaels eene vigoureufe refolutie over defe ongehoorde verweygeringh der meer gemelde Oófi-Vrtefihe Stenden «mogen nemen, en dat ingeval, gclijckdochniec |
wilhoopen, blyvcn opiniatrercn, ende alfoo totin- fi willingh der -vier capital* Sehattinge» niet vcrftaen': Zoo yertrout hare VorfteiijckeOenade het Ü Hoogh Mog. niet misvalligh zijn fai, maer veel eerder zy daer acn de behulpeiijcke hant fullen bieden, dat fooc^ige vier capitale Sώattingt* per modutit executinüt j vol- gens voorhandene oudeRegifters, door Voogden en Uytkundigeri ende »"» tventum. met byvoeginge ec-, niger Soldaten fuccei^ve, doch fonder eenige andere overlaft, ingevordert worden : Ia verdere confiderà* tie nemende dat defe volckeren geenfints tot naetleel der Landt-ftenden ende Onderdanen, noch oock de felve tegens Accoorden ende Contraöen, eenighlint· te opprimeren , maer alleen tot bloote defenfiedee Huyi fes ende des heelen Landtfchaps, ende fulcx op U Ho. Mog. Ìùfs gedanegereittreerde aenfchryvens > ia gevolge van het welcke oock defe cafus op die indet Landts acciorden ievintlijcke prohiiiti* > van gheene vreemde volckeren in het Landt te brengen nictappli- cabel is, t wyffelen derbal ven hare Vorltelijcke Gena· deniet, ofte u Ho. Mog. fullen in defe uytterfte ne- cefliteyt, dewelcke boven dien de ordinarii wetten (utpote qued faìus¥atria fupremalex efft fìleat ) nieC onderworpen is, haer hier inne niet alleen niet tegen wcfen, maer veel eerder de behulpeiijcke hant komen tc bieden, ende alfoo hare Vorftelijcke Genade die krachten van de laeft genome Refolutie te doen genie- ten , het welck hare Vorftelijcke Genade ende de an- dere hooge Heeren ende Voorrounderen tegens U Ho, Mog. nae uytterfte vermogen fullen trachten te verdienen, hier op van U Ho. Mog. een favorable re- folutie metten ecrften verwachtende, recommandere my op 't befte in hare goede gratie, yerbly ve
Ho. Mog. Heeren, u Ho. Mog. onderdanige gehoorzame Dienaer,
Geteeckeot Timan Jehan van Ltntloo Vander Leht.
^cft ïjfb ben tienden ^bttnbit baectesijcn awi φί^ηε getoefm/Dattoélalfootoa^/ Datfiaet©0.|»0ij.6c; snits»- HeftöaDöe / Dnöeröato bmachtftenOaobristtbcci im®** fofcften be ï^ecce <0o|l ©jicfcöe^tanbcn tot intoit Hnge ban drie à vier capitale Schattingen totonbn:» ftoutban ernÌ0e Lunenborghfe Troepen ; toelcftcon» fent ban nootfaeci^el^ch moefÏ boo^aam j raaec be Perc<0;aef belieft be(<Ecouiim/ men tneet niet goe beri/ te laten ontbicbenfonbec getboo^fs Confcnt af tetoacötcn.
^at liaet ï^oogljjlios. Mtent toa^ goe nóto(c<! Iijt6fult):anc^ enbefjet inboeten banbjeembf^rous pen/felfi^/ fonbecconfentbanbe^tanben/ toe^te? Ogen be oube footoel al^ benocfjjonsbflsttneec&te accoojben.
aSobm bien bat Bact ï|o. naog. &abbf£»rfef3t6p tcfoUitfebanbenachtftenOdiobris te becütecen bat beilgceccnCant, Ailva, enbe Drewes, eecfi toebeti om naer Ooft-Vrieflandt foube paen / enbe met be Jleecen^trnbenobctbcdrie à vierCwitalcn tefjpjes
hen ; 'tïPeltfi be i||erc<iP|aef fiabbc Be&ooren afte toariitrn.
S5eï)aïben bat altan^ belÖunfïccfriiefoobeelaHi bertocrchfjabben/ bat in Ooft-Vrieflandt geen fons betlinflb pecijcfiel iDajS/ immcc^ aïle^ bequamelijcft booi 't flttte Bp be ïleecen ^tenben Bφ^efentfett toa^/ l^an gebonben too^ben.
Ulfoofaab mentori bat ört be teet<D?aef niet te boen toa^ al^ om boo; een bifpolgclte mac6t be ;&teni ben t'opp?imecen/ flripcft in 't^iaet vijfenveertigb boo? biccgelijc&e inboecinae : 't toelcfi gtoote conftjfïc enbe befo^b^ caufeerbe toel aen be jFinantien banbe^tenbenal^banben i|fet«i5?aeffeifii/ enbe tot mecchelijceen onbienfi ban 't interfl ban fim l^a, MoQ·
g&erïjalben omfulcpalle^booitcftomenfiaitilooe Uaoa. öetfaecftenbe bengeer «©jatf aro t» fciijpben / |
-ocr page 699-
68 ο S A KEN van Τ A E Τ
1 ^δ^ Dat Βρ aera foobanige inboEtina ban bjcembciCtofyen
„ ^ bjilbEDoen /maccDeaccoojöcnenOÊüfr^amoniJfc^
ijoubm / fo öat inacuolge üau Bafc to. .mog. wfoilu^
ticn ban ben achtften εΐΙ negenften ©ftoljiC Der fclbcc
©eicch ^ebeuuteccbcn alDacc foubenseftomensun/
robe mct be ^tcnben obcc De gepjoponffcbe drie a vier
capitale Schattingen enbeanberltnt^ totI)cquaemebe=
ftnaeeefijoqcften Bctiben.
33afC pp toktbt soebt Qebonben bat met ùcleectn
ièeöcpntefcbcn jangljfl in Ooft-Vrieflandc gljcuicffl
fitöljfnbe/tokcbegcfeoocfien. , ^ ,
®efêcerei|cïtog&ban Wirtenberg ïjefftoocltcen
BetofcgblÖfh f(Ö?Übenboo?be©ojfiinne fijn©ocötcc
onöec CÈato öen deithiendenj^tonbccBb^fCDicben;
iEen cpnbE De atunenbucgöfclje (Olcoêpen niocfiten
b30?Ïien boo? bc ^tuibcn onbccIjouDcn·
Φε J^eecen ban Embdcn, aöec öefe Lunenburghfe
inquactiecenbcftoitmicct/ fc!)?cbcn/ cnbtbccfocijtcn
ijfu derthionden j^obembcc oubc fltjl bat Baec njoogö
IBofl. BÖEïifföe be oube acn be CoinraaiiDeur^
in Embden enbe Lieroort tetecnicutom/ tenepiibe
öe Caiupicen tot bctalinge ban Df t (öuatuifocn /niet
niocijttoojbensfinbabcect. _, _
©e ©linccffe «Pouaciere bflnben vecrthienden
briiiber^i/o /fliifcöjeef DDcIt een langen 25jicf op 't üec=
foecii bat öacr gebafntoa^/ bantjaeci^oogbjiBog.
«nt-
inoo^c
ban öe ^
aen fiate ótii i)eijWEflVtjicc te fcnbtH / bat 5t> fulchifonöec conv
©OO0Ö iniinicatie Danbenl|ecc$}ectogbüanBiuynfwijcken
dlïloij.
ban >©e'
ilEplI-
teecDen
ïiec
iuacttst.
_ üan Wirtenbergh , alö mcDe ©ooiuiombecen niet
lionbeboen. ,
©ooït^aengaenbe't bcfenflon^tefcn/fepbebat
ftaec J^o. JBog. noclj inbc£|cl)eöl)cbacï)tcni?ibuben
Öebbfn/ jjoe sp in leeciucc rjaccjl^ifTibebcbatobcn
derden ^rptfinbei· Icfilebrn aen tjaec gefonben bp fo?=
me ban een troutijljaïtige aencaöinge / gantfel) φ
fectuinfriöcft IjaDben getceotnmanbcect / bat men ficij
öp bffc gijcüaccïijeftrtiibcnDacrboo?ï)oo3Ögl)cniclbe
i^eetJi?fctogGeoig Willem tot 20?nBfu)ijcit atnnen^
ïjucgfc aengebobene ©olcfteren bebicnben/en tot befet-
linge £n defenficder VeilingSrickhuyfen, en anbere
©toetfm ban impo2tanticinOoft-Vrieilantgebjupe=
hen/ enbcbafCbcncüenfooDanigepjonipteD?D?e |lel»
ïen/ enbe öie boo?fieningeboenfouöe/ baecmeiiebc
boojf5 paetfen trn fpoebiebften met allecöanbe noo=
Digè ceqnifitie ban Vivres enbe Ammunitie Uan<©oj=
iogf) moc!)ten too?ben boojfien.
^at nirt miiibec (jacc l|o. IBog.nocijinbecfcfjec
.memorie foube füjeeben / luat 3P foo bjel aen Ijacc /
al^ acn tjaec 25?oebeï Oöjaef Edfard Ferdinand tot
Ooft- Vrieflandr, aïö boenmael^ Cncatew / becïeben
Den achtften ©ctcber tjfbben göclangen laten / al<i
tnebc toat 5P op be felben Oatototbebojbecingljban
'tboo?fs Defenfions wefen, acn öe atant-jienben om^
fianbelijeh öabDen gefcl)?cben / namentlijeit / bat 5p in
iJefe pjeffante noobt drie ofte vier hooft-fchattinghen
fnceclTibe en op betfcijepbe termpnen confentecen enbe
op b?cngen moeïjtcn / om baec mebe bie öan öoogljft
flcmeltc i^eecen iiJectogen tot Brunfwijck,Lunenburg,
tot befenfie en coïifei'Uatie be^ gïjcmeene ©abeclanbsS /
aengebooben ©oleftecen te betalen / metbiebecfeechc?
tinge bat Ijaei· ïjo. .üKog. be goebe Ijanbt baec aen toil=:
öen Ijouben / bat foo gaefï be noobt cefleecbc / be
boojfj l^oleiiecen tucbecgeeafteect/ enbe bet ïanbts
febnp Ban bec feïbfcbo|Decebetalingbe foube göcbjijt
tuojben / met iterattbe ü?ienbt-nabupilijche crcineiin=
Be/bat mrt be V)oo?f3 BolcRcien be boo?naeiniie paet=
fen (n Ooft VrieOant enbep?incipa][nch'®up^ Griet- , ........-------- .
zyl foube befet/ en bit ten fpoebieöficn fonbec uptfiel conjerbatie fuceefTibe aengecabene drie oft^viercapi-
flefojtificeert too?ben. tale ^cïjattingen / Rraebtcltjcli te aftlfìErin / oits«
©ienüolgbcn^ fcpbe jp/ toa^'trjaecto..®aog.al meec / alfoo be&oogb-gbcmelbetrertertogcnban
Doojmombecfre nu ten ttoeebe niaeliMptgcfthjtjjp,,,
lanbt-bagb gbcnegligeect/ toaei; mVbcfSS
toeccRgantftl) nipt acboipeii / maec tee eontcatieS
φααα Mog. enbeibacc^oifimnejpBrecbteintente
ban De^tenbén.contjnuele contumatiebauö· taftrïM
ge-elubeect/ (etjbèbe€iebeputeecbfnbianbacc i&nS "
HSog. niet n^c BeboocengbEcefpei:tiect1ìDClite® Τ
gent/ baec tfciontcaöebanbejpbébe^VòrftelivC
ilupfe^ / ant^ iaat tot foobanigen baoghnDWoi, ®
uptterïöcften epnbe bienfiigl) gaMS^"^
ligb&pgebjacBttoiecbt. , >
(gnbebecmit^Örtnufopbercetoa^batódftaebSïr'
HSog. foo beelbulbigeb?ienbt nabupMrïietcciuS
gen/ m bolljomeritlychnaecboojgaentejnnehfifc
catienbp baec genomen / bEctoaett^inacIoofbjEcSi'
ge fojnie boo? baten afgefonben55?o|i tot Efens enbe'
lieben getcoutoeu Tiraanjohan v?n Lintloòn(jtcoin-
munieeect be cefolutie enbenebens?gacnöenai(f(ije»»
be Lunenburghfcbe ©olc&ecen aengenotnen / en iiafc
mebe be©e(iing befet / maec bcfelue tot batce onte
mpbefjjcRe üoojfojgb bec onbecboubingb/ eontaute
mibbelen cequiceecben / in betcaebtingb öat oocit tot
bafebaffingb Dee nooDigevivresenbeammunitiebai,
(©ojloge/ om be één enbe anbere plaet^ ti; boojficn/
fonbec geceet geit onmogclijcftfianbpgöcbiacljt to'-
ben / en DitgelijcItetocIecnfooDanigefaee&Ujaö/ öe
toeleiiE baec upt geen bilap / beei min lang tofpgccim
®ractatcn bp befe tegentooojbige coniunetureüan Λ
ben lijben han / te meer / aifo be boojfs ©olcftatn è?
reeb^in 't ïanbt impoflelTie bec confjbcrabeKlepafts
fen gelogeeit toacen / be toelefte bp manequetneiit ban
Detaïingc barec beloofbe^olbpe/ liebteiljritcencimi
mcciijefte onculie üeclucclien moebten / luaa boo^aen
bf Bant ban be Lant-ftenden, inbec toaecöfptantjccd
niet aï^ een eju|te baecbec IJSog. iteratiüe göcöane
eccineringen/ oocit bec felUcc fcjjijbcn ban Dato bnt
achtften (©ctobccïcfiIebenbicoo?faccRt/ en fiareDaec
bp bjagenbe aiant-möcbecljjcfie boo?fo?gc/ intrriie='
ïOrïi gefoebt tuiecbt / enbe bat te bcbuebten W Oat be
teec 23i(fcbop ban Mvinfterbiecboojoccaflcmmen
mocbt baec enbe baec aianbt/ bietotbatotoginifte
^eutcaiitept tot baec enbe bec ^tenben booflDIlm oiu
toebecbjengelijcïicn fcbaebe contcober^ te niafcfim;
toa^ bet bate ©o?(!eIijcft igupg onmogelp/ooch
in geenbeciep maniece gbrobiigecct befe Defenfions
Volckeren upt epgenc mibbelen te onDreöoubtii/
maec beel meccbe v0ofi-©jiefcbe Stenden, a&rtjjcft
anbere bc l^epligbe$ïoomfcbeïiijc>;<0nöft;öanenDc=
taemt / bp bi fe tegentooojbigbe ftcb booj oogcn Jöiiöc
gebaec en nootfae clielijeïibf püt bie tottet genicenebiP
feechecingb beceplïe geit mibbclen/effeetiüe bp te fijfiis
gen/ enbe bifconbecbarcJJoog .ïKog-iteratibetoci-
mepnenbe becmaninge fonbec uptfiel ofte tocpgfcinae
tebefrcecen / geftjeh fp ban baccspbe niet eiittoyffri'
be/ inbicn be booiuoembe ^tenben baec loofllj JBog.
ceebtfcnli / enbe püec / ooefe bec felütc fïantöalliQljcpt
enbe mebe toecelunge toteffeetuecinge ban öccfclücc
boo?becbaeIbe üBifl'iben en gebane becmmiingen fien
cnbefpcucben/ jpal.ébananbecegebacbtrtifttpflen/
enbe bie tot foobanigen epnbe boojgeflagene ^ci)at=
tingeu iniaiïfigen fouben.
3©a^ öienbolgente aen baec i^oog HSog. Dacr/fc-
Dienflenbeb?ienbt-nabup?Iöchberfoecit / Dat.Oefriue
beliefben 't bp baec boo^gaenbe fli?ijbeii.ö öan ot"
achtften ©etober leflleben/onbecanbeciijfft telatmof'
cupen / enbaecbaecoptotbecfelbeceffeetuerniflefn
boo^ijccnbrüjufi/ oocUfouben 3Pfuleft^uptIjace baec Biunfwijck enbe Lunenburg, inbettcoutotn ö«r
tc 3tant getocfene (©ecommittcecben celatie met meec= ï^o. HSog. bp baec boojgaenbe intentie belicnöiao^'
öec omfianbigbcbrn beclïaen bebben/ boe be Landt- fjficten fonben / ftace ©oIcRecen baft Öf^™ *
Stenden in bcfefooboogbnobigeenbetot baceepgenc j gbemeene 3tanbtfebappen Dienfl enije beftenDaouni
bccfeftecinge flreeltrnbe Defenfions werck, tot bat ge= 1 obergeb^agen. ■ fan
©och be faecfietegentaoo?bigbinfoa&iWi3^ '^
toacen/ batfpgant^,geencetacbementgebogenw»
Den / enbe be ^teiiben aïfesSop be lange baneiMW"
öw / «nöi baec ©ojfïinne baec boo; alleen
luelbigb fïacuUibcctigb ficb babben getoont / enbe tot
iiecfinatie ban DefcIüenubefenueenanbecongbefon=
öeecöe r^'cure / gbflijcft nu iJo?t^ öooj bacen Stgent al=
jiiacc gefcbiit/ booj eberactt/ mbielMiojl^ecal^
-ocr page 700-
en O O R L O G Η. Vjf-en.-uemighfie Boeck. 6 8 t
|
ìli, fwiiöcM opDjonsen/ mbcfuIcft^ïjatennDcBonmon' II'®;· ^L· (örf-©?ince εηι onbre&jargöiöcRf η loft fouDs op hffl Iiató eefïöotifη toojDcn. (0u De boojaffïf'öc j©cmorie ban bcii ©eer Lint-
Ino f^ Oen feventhiendeh jàouembji^ flOfDt BÖeÖOn=
L ' Dàt ten fine öacc in Dtrljaeft/ απιΰε^ίεηΟηι mfcbctjen fonöen tuojbcn. ©m achtften .ïaoUemticc söcöoojt Bet i:aiw?t éilii' iianDfniHeft^iW» Ommeren enanöEceBacc i^o. jlöo. U' XifiUtecrben tot öe fapcficn ban Ooit-Vneilandc, «htrtüolflen^ Der fclbeε κΓοΙηίίε ban den veertienden bty / nebcné De ψΐΐ Drewes jonBöft Oitocifl stjnöc ld Ooft-Vficfl®"·^ boo?noemt /mee ecnise i^ce et η c^nHtteetDen upt öcn iiacbt ban ^tate iti conftten? ticattócefi 5önDe / cnDe obettdOBÖen IjrbhenDc op toat ijjjife cnöe manifce öe plaetfc Grietzyi be(ï cnDebe; duatinfi fouöe Ronnen toojDen flijefoitifjccctt cnöe Ije= ftt/ op Dat piefuppoofl/ öat De nooÖigebaoj|Ïenin= ae Dart toe eficöacn foube toerden / altoacc 't oocft fclioon Dat beonhojienbanöcboojfcftjebefiajtificaür mDe befettinfföe bp p?obt|ïe bp befen gitaet bctfcïjoo^ ten enDi göefuppoiteect faubentticcöen : ©aecopi^ mjcDt #bonben öat aen 't Coilegie tee 3iònnralitfpt (nVrieaandtBcf£Ö?tbenfoHÖfntoeröen/ Dat öaccC. ten fpoeDic&ficn drie of vier ban be Ifcijtfic ^ctjepen ban Ijorm reifiojte ( bate onbet geceechent De ^cljepen Dan bate Dicectie/ De toeïefee boo? ofte ontrent Oelf- iylfou&en mogen Jijn) booj DciabenbanGrietzyl toiiben fenben/ om albaet be toactite te Boubentot nato ojDjeban Bate ï^ooaö IBog. be^ toierben be ieften Cant enbe Drewes becfocBt/ ommemetrnbe iKüfn^ eeni'ge lleecen «©ecommitteecben upt ben Raet ban ^tate / in te (iellen een 'Siete ban feciiciteat / booj/ ente tenbeBoebeban be Stenden ban Ooft-vrieaand, obEC / enbe tee faecfte ban 't emplop Dee ?iu);iliaiee Lu- nenburghiche Ccoepen/ tei^enttioo^bigl] albaet aen gitfiomen/ al^ oocft een acte foa boo? be gBemelte Stenden aIiSboo?be^tabtEmbdenpaMicute / noo= ptnbe De bemolttte ban De jpoitificatie-toeccRen ft Grietiyl te maecftcn/ foo toanneet beo noobtobec fouDejijn: €nDeepnDcl^c&oocit/ omeen6éfoiB»ute femecen/n oopenbe Bet fo?tificeten ban Grietzyl boo^s noemt/ ooch alle^ te pjepaeeeen toat baee toe ban noobm fouben mogen jijn.
©e Commanbeuc ban Embden, Sixma, Öffft op'tüEcfoecft bet ï|eetenAdminiftrateurstotbeefecc= . teingPccCantoiceneenige^olbatenuptgefonben; tóii ai^fentot Noorden , een tot Aurick ,cen tot Griet- 2jl, enbe een tot Neflè; 3|p notificeeebefnlefesSbin veerthicnden ii|obemberj?//i/fl«aen0aeriÌo. jfeog, mtoiccttoel genomen. Boojt^ fcB?eben be Peeten fenben BaeehlacBten / en be lattog Georg Willem toebee tee contcatie in fa:: bmcban be ®?inceffe Douariere, bat be felbe &em feet totemoeDfaBBabbeteftennengcgeben/ Dat De Ooft- Vriefche Scenden gantfcB niet toitben op b^engBm notlite aeben tot onbetBout ban be ©olchrten / in Defe fnc aetjacclijciie conjunctute / toe Defenfie Deg aant^/ op b(m tipt gBdebeet / baee boo? niet aUeen Baee toet oemtpnbt beemaninglie beeacfit/ nemaeeoocltBaft w JJSog. o?b?e/ upt feacBt ban De toelcfte De Stenden S^jungeett toa^ / tot onbecBonbt ban be opgemetbe ïfftniionf bolcheeen drie a viercapitaicftBattingBen tmfpocDicBflen optebiengen/ gBeüjclifaemtoaeten «ubcrenbe/ enbe beeacBtenbe. .©etotjl ban Baee ëo· JBog. betond toa^ upt toat toqitiae enbeimpojtantemotiben/ BPficBI)abbeia= tmoehjegen/om fgne©oIcftecennaet Ooft-VrieOant "Ptteleenen/ bat oocrtBaecl|a.liaog.felf^DcOoft- Vriefcn tot betfcBepDe malen / en feecfoigBhulbigB paboen aengeeaben/ ommeBrtDcfenfionswefentet öanbt te nemen / bat BP ooc6 bienbolgen^ tot De aee; •wge be^ bolch^ feet inflanDigB aen De 5ijbe ban φφ ^icflanbt toa^ betfocBt / enbe (ίcB cpnbelöch bate toe nabbelatcn betoegen / foo betfocljt BP Baft Ho. ,1©og. 'ftr nabupjljjth be felbe geliefbe be ccnjiige Banbt bacc oört te tjouben/ ten tpnbe be opgemelbe<i^o|l-b?iei if .«tcnöm nuebentorifbnbecIangeebilapfooDaniBe
^lercapitalefcBattinaegpcbttoflligB mocBten opbjeni |
/.Ofte bat bie boo? mibbelen ban fjttcutie metter 166 f.
et ingebojbcet toojbcn/ amgcfien Baec©o. Jföoa.-L
felf^ BoogBbetnuftig ftonben af nemen ή bat be Bok? fiecntbolgenjS ftetbefpiei-fitBafc onbecBoubt motjlen Bobben/ enbe batbenüJeet inOoit.Vrieüaneaiietges Bonben toa^ / fuic{t# upt fijn rpgen mibbilcn te beta*' len/ mact bat be ©nbrcbanen / be toeichebcbefcBcts minge gcnooten/ fulehg moeten op teengen/ in con» titirie ^ebalien/ foubefipgBenoobtfoecUttoecDenbe ©olcfteeenban Dart toebecomaftebojbecen/ betotjle Bp be felbe om anbeetoaert^te gBefajupEften toelban nooben Babbe/ al^Danfoube'tSlanbtbooieenpebet: open fiaen/ en fonbec bcfenfie toefen/'t toeïcïi ban boo? De gemeene falie gantfcB niet bojbeeJijcfe fouben toefen.
53cn veertienden ©ecembec gehaoit Bet tappDjc ban bei^eeten tot be Ooft-Vriefche faechen/ :SÖïBifi= teert enbe se-ejraminccttBebbenbebecefprctibc J®if= f5bcn ban be Stenden ban Öoft- Vrieaanc geftBïöjen tot Peufum, ben twaelfden enbe veerciendemiictobcc/ mttfgabet^ ben achchienden j^bembei: booifs loti, al^ mebe be .ïlBemoeieban be J^eeee Sefibnit Ait- zema, Boubenbe in effect Dat be©ojfl{nnë,®ouacie» te ban Ooft. VricOant buptcn toeten en confent Dee ges melbe^tenbm/ acht hondertenbemcee LuiiUnburg- fche ©olcheren in 't llanbtgcboert babbe / D?i>igenDc baet mebe be fenben om be toeecRentlijcric Leenin- ge te betalen / enbe De 2Ìngefetcncn η DiberfcBe fimps ten met fcrviclen enDeonDeeBoubingebiftoacrenbe/ berfoctambE DerBalben gBemaintineecttetoetbenbp be accoojöen enbe becbjagen bacc ban Baee i|o. .!j®ogi be Guarantie aengenomeu Babben/ "enbe Datboo?t^ aen be Boi}8BlÏScmr[be39a;|iinneDouarieregBefcB?e* ben mocBte tocebcn bat De frfbeDeboo?f3©oiciicceit ten fpoebicBfïen foube toillen Doen af-boeten : ^ac oocit De boo;gaenb£ aenbeCommanbeur^tot Embden enDe Lieroort gcteititeert mocBtentoetben/ om Eanb^ Cantoiren mct gBenoecBfame Sauve- guardeteboo?flen: jHocB ge-e)camineectbe.}©ifïibeti ban De ïleete iIcctogBban Wirtenbcrg, mitfgabet# ban be I^ogBgemeIDe®o;f!inneDouaricrebanOoft-> Vrieflan c, gefcBiebcu totEfensDenTeertiendenj0oa bembet boo?f3 aUc/z/o Μ. al^ oocR De mscrnoeie ban De i^eet TimanJobanvanLintloobattbetEflè, gefante ban be meetBoogBgemelbe J^otfiinne ^om> ciete / gelijcft oocft een Memorie ban De" éeet Ficquc- fort, KaeDt ban De ïleeccn ilectogen George Wil- helm enDe Ernil Auguftus ban Brunfwijck en Lunen- burgh, tenDctcuDc ten cpnDeDat begemelte Stenden
SanDtfcBap tegen^ alle bpanDtl^cite inbafientebèt^ feecftecen / toaee op geDrfibecertt 5önbc/ goct ^on- ben/ bat nocBmael^ aen De mccegemelbei^ojfiinne ©ouflciete/ <©jaef cnbE ^ttnben ban Ooft-Vrief- landt, gefcBjebenfoubetoecbcnbatbefelbealnoiS) bi gBeboIge ban Bare i^o .Hàog. aenfcBjijbingBe ban beti veerthienden ^obcmbet fefilcDenteufpoeDicBflcneea nige ©eilbonen toilben committeren/ cnöettoaettii fenben hollJomentiöcR ocinfirueert/ engebolma^» ge /om met en ncben^ Bate i^a. JBog. een obetQag te ma&cn toat enbe Bocbanige beefeecftecinge en betpetcs fiinge ban Bet ïawtfcBap ban Ooft- Vneflant, Dp brfe tijt^ gelegentBept bp btr Bant genomen / en toat miDs Delen tot bccbal ban De onRoflen baet toe noobig / fou^ ben Dienen ingetoilHcBt te toeeben ; oocft aen De BoogBgemelbe ï|ecce l^ectogbanil3uctenbecg^cei fceibeett Date ban toegenBaeeJ^o. l!föog.aIïebeQuaes me enDe conbenablc officien omtttneDeboojnoemöe btenden antgetocntjiin/ om Df felbe tot onDecBwiöt Det boojf5 aunenbucgBfcBe tcoupen te Difponecen / en becbolgen^ in Der boojf? capitale fcBattingcn te boen betoilligen/ en batmen in befen niet anbec^ al^ bn fojme ban induaiem Babbe ftonnengaen/ al^pocB Dat men al toebetortiaciibe felbe fotfbefcBjpben/ om cenige ^ecommittcctben ten ftne al^ bootefi toaect^ te fcnben/cn ftjn «Sjetcact ban befe tefdutfe aen begcmelbe ©eecban Vicquefortbec&antrepclit/ om te jltecfifn tot bc^ felf^ naeticBtinge, |
-ocr page 701-
όδι S A κ E Ν vàn S T A E T
|
i66i. .iSotlj 8rtjoo?t Öct lSappo?t bati öe ilerten tian — Ommeren etibe anDece Ijai'eilo. JiUog. «ÖeDfputfct- bm/artJllJtefct enDc gc-c)caminfcct tjcbbcnbe De JSiffts ben ban 25urgeniff fìcmi entie ilabcn Dei· ^tat> £mb-
den, 0ffcI)?fUen alDatr tlin vijf en twintighften btmbiclartli-Icben/ Daec bpDefeïütbecfoctjten Dat ï)are©o.aSog. De jFoitificaticn ban Grietzyi in Ooft.
cmtggpecicul faiìDe mogen ontfiam/ofte biacc Doo; KerelbebanöareöanDdmge/ .fìecinge/ .ffiabioatic/ ofteanbecfint^/ belet/ of befchaDigljt fouDe mogen bietben/ 'ttoeich onfeplbaecIiKb Doo; De ^ojtifica^ tie ban Grietzy i biw?noemt / bet oo?faecht fonöe toet= bat/ obecmi^ be feitje pJeetfe batienaen DeOofter- £ems gelegen jtjnte/ Doo; De boo?fcl)?ebe jFo?tifica<: tienietafleenoemeergemelDe^taDtËmbden, maec DOch get gantfche SlanDt in gcoot pecicul gefielt fouDe bjecben om bp befeconjaaauce bentgùen/ De neu- tralicey t te becliefen / enDe bat be ^taDt £mbden boo^^ |
noemt Daetenboben 0««-f'^H^S^^f «ηίκ att= ϊί6ς ' rinae ten öoogDftni bcfcö« foube teDtn ; j,ou= ^^ dX boojtë Dat Ijacc <ic.be aengtnomene hond«c K/ acöW« Wt bescttinge baniStickhuyfen, bSé Den derden Stant bebit^ngeban DienbabDe oEbiffici'lteett / Den cwintJghften ^obiiutec bopj. i^LS&Dmoelicentietct/metbetfot^ din SfDifponeStntocöten tofïbm m De bettìmsjje ban 't St Dcbooyfcöjebe hon^t IBatvtoariitiijck
ïfbSrtSI^Wöts
Sen éutgemecflecen en öaben gecefmb«tt foube Ken/batbefflbeöaw^ecommm^ Ii/onüet DiebanbeboojnoemDc Stenda,boljjeB^öa'
ïe |o io?' üan öupben eetr
Ïjecbjaert^ftonDen te hamen/ meOetoüliinmfluiSm op De faechen caecftenDe De jpojtifitatie ban Grietzyi
_ , . ibanljacegricvenoiu tcent De boojfs JFojtificatie gemobeett gttnd te |ltiïni, |
E y Ν D E van '£ Jacr j66f.
-ocr page 702-
•ΐ ■·!
S A Κ:Ε Μ m ■ -S^l^^-A' Ε ;Τ ; '
■ .-"Ί-,-."'' •i.iqrTTT); ■ '"iu;
iti? tó-"' ^ = V;J7U7Vf:r· ::Ì.rr/„
; ....Π/
.....
hi;' ·: ^vl.Hod
· ■■■ en omtrent de'
·1Ί
V Ε R Ε ΕΝ IG Η D Ε t Ν Ε D EU L Α N^D Ε
-vjviì ol^ ■ ν.'ν; löiJj
Door den HÈERE^'^^ -'-qo· ob-j-; γφ^-;
■,:ÌH>J Jivi"]. η;; / ,.ν vbA
■'ύ rt":
LIE UW E van A IT Ζ E MA.
■ , ■ ' ■ ...'jivo'·' . : , .JVOIV;;,·- Τ'πρ
S E S - ENVy EERTIGHST Ê ÌB Ö E^ K.
—r
KORT B 'E G R Y P.
• C."
Mbaflàdeur Goch néemt iìjnafiche^f vanden Kòninghvan Èhgelandt eri ver-
treckt. Komt iri den Hage cri doet Rapporti Engelfcheh Ambaièdeut
Hollis uyt Vranckrijck gerevoceert. Evenwel vèrtrecktiiiei, Engelints de-
claratie tegensVranckrijck. Hollandc beducht voor cenigli'deflêyn van d'En-
gclfche. Ordre daer tegen, Tràdaet van d'Engelfche met Gaylant, Lyile
van de Schepen van 'sLandts Vlootë." Komt onder d'Admirael de Rtiy ter op
dehooghte van 's.Gravefinde. Glas j MajonjTma, en andere nac'Rotterdam,
Hellevoet , endeZeelWt. Rencontre van de Hollandtichc en EngelfcheYlo-
tc. Relaes van d'Admirael de Ruyteir. Deflclis naeder Relaes, Staten miC·
nocght jora'tweghflcpen van Pryfcn geduyrende'tgèvcchtr' Erig^^ flatte-
ren haer met de Vigorie. EngèlÌchen Admiraél Afcu gevangèri, Rclae? van,
den Vice-Admiracl de Liefde. Franfch Relaes. Relaes van de Engelfche.
Staten doen de Vigorie aen dcFranfche Ambaflàdeurs notificeren.' Uytichry-
vingh van een Danck.en Bede-dag. Admiracl Aicu in de Vertreck-kamef van
haer Ho. Mog. gebrapht. Nae Loùvefteyn gevoért. Vigorie wert over-il ge-
notificeert. Raet vari Staten aengaende de Premièri." Uy theèmfche Miniftcrs
verfocht over de Vittorie te vuyren. Ambailàdeur 'van Spangieri veribeckt die
felfs. Raedt Penfionaris uy t Zeelandt in den H^e. Zijn Relaes van de Bat-
taille. Vreughde-vuyren. Wydrioópi^c iConra'tutie vaii 's tandts Vlpote.
Secretaris Scheppers Lof - Dicht over de Vittorie. ^ *s Lants Vlobt weder in Zee.
LijfteenordrederEfquadres. 'tLijckvan den Vice-Admirael Bai-ckley. Haer
Hoogh Mog. fchryyen dacr over, aen den Coningh, preièritereridehet.t^ icn-
den. Sweden aenbiet haer Mediatic aen deien Staet. Schriftelijcjce Prcwoiìtie
van d'Heer Appelboom. Wort ter examinatie gefteit. En aen de Franche en
Deenfche Minifters gecommuniceert. Staten accepteren de Mediatie van Swe-
den. Concepte Antwoort aen de Heer Appelboom. By de jpraijfche ên Deen-
fche Minifters geapprobeert. Antwoort, Sweedtfche Declara^iie aengaende
haer Mediatie. Wert niet fatisfattoir geoordeelt. Model van haer Ho. Mog.
Staten begeeren Communicatie ;Van 't geen d'Hcer Appelboom ojp de prselimi-
narien van de Vrede met den Raedt Penfionaris heeft gcdifcöureert. Verfoeckt
dat hem daér toe eenige Gedeputeerden mogen bygevoeght worden. Antwoort
van de Engeliche Commiilàrifen aen de Mediateurs. Statén Commictéerden
tot de Communicatie met de Heer Appelboorb. Advyfen van'dègroore Équi-
page inEngelandt. Staten urgeren d'Admiraliteyten rot gelijcke en fpoedige
Equipage. 'sLandts Vloot d'ecrJie in Zee. EngelÌch Rélaes van deSlagh.
Trompa
-ocr page 703-
703. SAKEN van STAET
Tromp by Hollant gc-exciiiècrc van iljn Commiflle. Sulcx aen haer Ho. Mop
bekent gemaeckt. Tromps Brief, klagende over de Ruyter. Matrofen in Zee-
landt daer over malcontent. Koningh van Vranckrijck tot Lof van de Ruyter
Coopvaerdy Vloot door d'Engelfche in 't Vlie verbrant. Landen en blacckeii
op der Schellingh. Vranckrijck befchaerat over de Retraitte van de Ruyter
Engelfchen Ambafladeur Zandwigh begefert teMaÖrid een Of-en pefenfive U
" gue, tot ConféÏvatie van de Nederlanden;Vran<;^fijck geeft àen ,#Amba(radeur
d'Eftradeslaft, omvan deConjundiederVlooten te fpreecken. " Koningh
Engelandts Rcfcriptic over 't wederzenden van 't Lijck van Barcklay. 't
wort ge-embarqueert. Staten Antwoort. Engelandts Dedudtie tegensDe-
ncmarcken. Schrickelijcke Brandt te Londen. Schade van de iélve. Mg.
diateurs daer over ende over 't fubject van haer Mediatie aen den Koningh.
Sijn quade opinie van Vranckrijck. Ordre tot het Repatrieren van de Vloot!
Advys van de Brandt tot Londen. Naeder laft, om de Vloot in Zee te hou-
den. Lahge'Miiïïveyan'dén Koningh vaaEngelandc aen de Staten. Remar-
ques daer over tot wedèrlegginge. Statteh Refcriptie aen den Coriingh; Ex-
cuièren't lenden na Londen, maer proponeren aen Appelboom de StadtAken.
StatenrefolverenwederCommiflien vanRetorfie tegen d'Engelfcheuyt tcghe-
ven. Engelandts Placcaet tegen dePapiften. Brief van de RaedtPenfionaris
aen Appelboom , over een Handel-plaetiè. De Mediateurs qualijck voldaen
van de Proceduyren van defen Staet. Proponeren àen den Koningh de Steden
Luyck i Diiiïèldorp , Hamborgh, tot Handel-plaetfen. Sijn misnoeght, dac
Vranckrijck lbo aenftootelijck de befendingh naer Enghelandt h^t gedéfad-
voueert. Binnelandtfche fiecken. Ordre des KóningsaenPradél,'omt'age·
ren,oockgeduyrendede Winter, ; .Munfterfche overvallen Vriéf?véen,. Rap-
.. r j, port van de Heer Prins Maurits. Staten ordonneren al haer Goüvbneurs den
Biilchop met Partyen af-brcuck te dóen. A£bie Van de Biflchopiè. ' Cocver-
den met meerder Volck voorfien. - Geipreck van' een Alliancie tuflchen defen
. Staet cnde Brandenborgh. . Beverningh nae Cleve. Biflchopfe op 'tHuys
te Wedde iêer benaeuwt. Magiftraet van Rijnberck klaeght over d'Infolentie
^ -, van deFranichcTroupen. Daer ovpr tWert ,aen deh^Generael Pradel gefdire-
ven. Roomfwinckel «n Copes werden Extraordinaris Envoyés yan Branden-
borgh. ^ Klagen over de beiwaernifle in de Kleeffche Landen, Brief van de Ma-
■ giftraet van Weefel daer over aen de Kèurvorft. Diicours OA^er de ghevallen
cnde Aélienin den BiiTchoppelijcken Oorlogh. Deliberatie over een tweede
Veld-tocht. Verbodt teghen 't uytloopen van alle Koopvaerders met Raa·
Zeylen. Handelingh over een AlUancie met Keur - Brandenborgh. Staet
hart op den Tol te Gennip. Biflchoplè indeMeyerie en 'c Marquifaet van
'Bergen. Worden door den Prins van Tarante gedwongen, Raedtvan
Brabant ichryft, dat dePapifteji met de Biflcliopze Complotteren. Kiei^n^c
Zeelandt, om Rapport van 't gehandelde met Brandenborgh tcdoen. d'Huy-
berts Propofitie tot dempi^e van de Munfteriche in Brabant. Zeelandt wil
van den Spaenfchen Ambafladeur daer over iàtisfàftie hebben. Urgcert Prins
Maurits tot Generael van de Militie. Jan Evertzc met dertien Schepen iès en
dertigh Engelfche ontmoetende, loopt binnen. Rapport van de Tra6bten
^ met Branbenborgh. Vranckrijck ombragieux, over'tgeene tot Cleve pailèert.
Staten fchryven daer over haer Juftificatie aen den Heer vanBeuningen. Ad-
vys van denRaedt, noopendede gevangenen in den Oudenbofch. DelTeyn
van de Keyzerfche ende Munfterfche teghen Maeftricht. Den Raedt ver-
maent tot executie van de Refolutie van den dertighften lanuarü. Nieuwe
Militie te caflèeren. Raedt verfocht de felve onder te fteecken. Prins
Maurits. Voort zetten van twaelf Schepen iiae de Middelandtfche Zee ge-
urgeert. Renovatie der Placcaten tegen de Grocnlandts Vaerders.
fenfive Alliantie met Brandenburgh aen te gaen. Vrieflandt defeÌlucws-
Haer ordre tot uytvindinee van Penningen. Officiers gelaft het verfchietcn
van de fclve. Lijfte der Officiers. Blafpiel, Copes. Brandenborgn
in feveur van Oranje. Is by Hollandt onaengenaem- Lij^c ^^
-ocr page 704-
en O O R L O G Η; '/ Ses-eh-'veernghfle Boeck. 66 f .
foldingé der Compagnicn^te-Pcert en te voet: iiï^dienft vaWtLant.' Pkc-
caet van Hollandt' tot invoer van' dèn tweehpndertften jPêniiihg. ' Etnploy
van'den Prince van Orangie. no Gelderlants advys, lioopende het aenftel-
len van perminentc Hooft-Officiérbn over dé Militie, ''i 'Advys van Zee-
landt. :b Werdt de Próvincieb ovèr-genoiiieh. ; ^^-Hollants fentiment.
Gefteltenifle inZeelindt, noopende'den Prifliee van 'Orangie. ' Hóllandc
wil derfelve tot>:een . Kindc- van Staet mae(:kei}. J Zteiandt daer tèghen.
Klaechtiòver de" Papiften.X i-i VerfbecfciVan Qopes, noópendc de Traiijck
van Pomeren ende* Pruyflèii. "f ' - Grave vander Nat. Ordre totiinbin-
dinge der Paepen. Dcvchtcrs verfoedki^noopende hec'employ van de
Prins ende vergeven, der militaire Charges, 'li'lleiblütie van de Generali-
teyt daer ontrent. Iniblentie der Franfchè tot Devehter. Huwe-
lyck-van de Princeflè van Maria^ vani iOi-angie^ met deh Hertog van Sim-
meren gheflooteni^ü.u : .Employ van den Prince Van Orangie. - ' Toc'Kindt
van Staet. Memorie van de Princeflè Dóuariere deiweghen aen Hol-
landt. Refolutie daer omtrent. Naeder 4^eiölutie tot de Educatie.
Aéte. Ordre .van de furrogatie der Perfooncin uyt Dort en Amfterdam
tot d'Inftruftie. . Blyenborgh Valckenier'daer toe » ghecommitteert.
Gent ge eligeert tot Gouverneur.' Zuylefteyn, J. Borecl. Zeelandt
verfoeckt admiiTie in d'opficht van den Prince. Hollandt daer teghen.
Gommiflie voor de Gedeputeerden tot d'inftitutie van den Prince. Zee^
lants Memoriael tot admiille in de ielve. > Hollants antwoordt daer op.
Wit, Kien, Bootfma, Gedeputeerden van haer Ho Mog. na Gelderlandt
en Over-Yflel doen rapport. Haer Propofitie tot Swol. Antwoord op
de felve. Hare verdere befoignes daer omtrent. Werden getraftecrt.
Refolutie op haer Propofitie. Nemen affcheyt. Komen tot Deven-
ter. Tot Zutphen. Haer audiëntie. Refolutie op haer ghepropo-
neerde. Stadt Deutecom. Gedeputeerden' van Stadt ende Landen toe
Zutphen. Haer Propofitie. Zeelants diiputen met Hollandt, noo·*
pende het Hof. De militaire Charges. - Admirael de Ruyter. Op-
per-hoofden over de Vloot. · Brandcnburghfe'"Subfidien. Zeelandt wil
niet dat eenige Politijcquen op de Vloot gaen. Haer Brief aen Hollant,
noopende het employ van de Prins. Aen'de Generaliteyt, noopendehet
Commandement over de Vloot. Gedeputeerden in de Helder. Bif^
fchops van Paderborns Guarantie over het Traftaet van deièn Staet met Mun-
ftcr. Befoignes van de Gedeput. in 't Nieuwe Diep. Gedeput. naer
Texel tot uytpreifingh van de Vloot. Zeelandt klaecht over de non-pre-
ftatie der fubfidien tot d'Equipagie. Haer Dedudtiedaer over. Confi-
deratien noopende 't belaften van de Quartieren in Brabandt en Vlaenderen.
Vloot in Zee. Gedeputeerden uyt d'Ommelanden alhierover eenige on-
derlinge difputen. Projed daer over. -Befoignesdaer op in d'Ommelan-
den. FranfcheauxiliaireTroupes. Zeelants Miillve aen haer Ho. Mog.
noopende d'Introduftie van den Prins in den Raet van Staten. Refterendc
Schepen in Zee. Gelderlandt fchrijft over het weghfchafFen derauxiliairc
Troupes. Sweedfch deflèin tegen Holfteyn. SecoursvandefenStaet
daer tegen. Zee-faken. Gedeput. doen rapport. ' Franfche Auxilien.
Ontfanger Doubleth. 'Equipagie ter Zee|heproponeert. Betaehngh
van de Militie. Staet van de Schepen in Texel. Admirael Ade-
lacr. Deenfche afliftentie aen defen Staet. Informatie op de wande-
voiren van de Vloot. Ommelandtiche difFerenten. Zee - iaecken.
J. Evertfz verfoeckt het Luytenant Admiraelfchap van fij jn Broeder. Zee-
landt in faveur van de felve. Capers met Franfche Commiilien. 'Lant-
Militie op de Vloot. Mofcovifche Handelaers. Preparatie tót ver-
fterckingh van dc Vloot. De Ruyter fchrijft aen haer Hoogh Moghen-
de om Branders. Compagnie van Turck door Geldèrlandc op's Graven-
weert ghedetineert, Ernftige Miflive van haer Hoogh Mog- daer over aen
Gelderlandt. Progrcflcn van 's Lands Vbot. ~ Zcelaiidt urgecrt d'In-
V. Dccl. Μ m m tro-
-ocr page 705-
6i6 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ ν
troduftie van den Prins inden Racdt van Staeten. 'sLands Vlóot voor
de Rivier van Londen. Munflerfche wervingen gefuijjeSscerL
Franfche Ridders by de Ruyter op de Vloot. Zeelandt difficuU
teert de betaelinghe van veerthien Compagnien, ' Ordrc dacr tcghen tc
ftellen. Advys van den Raedc teghen het licentieren der Troupen
Verdere aftien van 's Lands. Vloote omtrent de Rivier van Londen. »
ftru£lie voor den Capiteyn Generaci van't Leger te formeren. ' p^j '
van Orangie. Enghelfehe Vloot in Zee. Ghevecht;.· Tromp
De Ruyter retireert. Tromp voor de Wielingen. Sijn Brief aen haS
Hoogh Mog; Meppel fchrijft aen den Staet. Sommersdijck.
vit. Onluft tuflchen Tromp ende de Ruyter. Ordre om de Vloot
weder in Zee te krijghen. Verdeelinghe van de felve. Weder in
Zee. Befoignes met d'Eftradesy&c. Progres van's Lands Vloot.
Engelfche Vloot. 's Lands Vloot omtrent Bouloigne. Refolutie tot
verfterckingh van de ièlve. Franfche Vloot onder Beaufort. Verdere
aftien van 's Lands Vloote. Secretaris Nieupoort. Miifive van haer
Hoogh Mog. aen de Ruyter. Klachten over de defedueufe Provin.
cien. Retorfien tegen d'Engelfche. Over-Yflèl excufeert haere ach-
terftalligheyt. Redrefle van de Munte by Zeelandt geurgcerr. 's Lands
Vloot. Refolutie tot het non-fepareren van de felve. Zeelandt cn
Vrieflandt verfocht om nevens de Wit een Perfoon op 's Lands Vloot te
fenden. Werdt herroepen. Franfche Vloot, Raedt Penfionaris
aen Boordt van de Ruyter. Graeve van Charot. Agent Glarges.
De Ruyter fieck. Werdt nae de Maze ghevoert. Vloot voor het
, Landt. Preparatie tot het invallen van de felve. Kort verhael van
de Tocht. Defedt van Bier in de Vloot. Refolutie van Zeelandt,
noopende 't iènden van Ghevolmachtighde op 's Lands Vloot, aen haer
Hoogh Mog. ghecommuniceert. Winter-vloot. *s Lands Vloot voor
Schouwen. Luytenant Admirael Banckert. Buat gevangen. Mif-
five uyt Engelandt aen de ielve. Van de felve aen Arhngton. Dif·
puyt over de judicature van Buat. Werdt gheftelt in handen van 't Hof
Provinciael. Kievit. Vander Horft. Zeelandt in faveur van
Buat. Hollandt daer teghen, Haere ilercke proceduyren tegen Buar.
Werdt ter doodt ghecondemneert. Brandenburgh verfoeckt mitigatie
van de ftrafFe. Buat ontfanght fijn Sententie. Werdt onthalft. Hol-
landt daer over met Zeelandt in dilpuyt. Sententie van Buat. Brief
van Brandenburgh in fijn faveur. Antwoordt van Hollandt daer op.
Zeelands Deduftie in faveur van Buat. Over-Yflel verfoeckt remiflie
in confideratie van haer geleden fchade. Ooft-Vrieflandt. Nederland-
fche Gevangenen in Engelandt. Zee-iaecken. Regimenten en Com-
pagnien , om by voorvallende ghelegentheydt ghebruyckt te konnen wor-
den. Schip-vaert. Ordre in 't uytloopen der Neutralen. Engel-
fche Ghevangenen alhier, Strijcken van de Vlagghen tuflchen defen
Staet ende Vranckrijck. Be-eedighde verklaringh van de Ruyter defwe-
gen. Winter-Vloot in Zee te brenghen van 24.. Schepen. Hoogh
Mog. verfoecken de weryinge van 3000 Matroofen in Noorweghen ende
Jutlant. Klachten van'tGracflchapZutphen. Ceremoniael. Vreem-
de confideratien op dit Jaer. Advys des Raets, noopende de klachten
van 't Graefichap Zutphen. Noopende 't Veluwfche Quartier, Is by
Gelderlandt odieux. Advys noopende de continuatie van de Mili-
tie. Contrabande. Capiteyn Wynberghen. Confent aen d'E-
ftrades. Waer van. Navigatie weder op gheftelt. Op condi-
tiën. Advys van Zeelandt, noopende 't verdubbelt-huyden van ach-
thien Oorlogh-fchepen. Ridderfchap. Afte by de felve onder-
teeckent. Requeft van de Ridderfchap aen de Staten van Hollandt.
Sententic teghen Kievit. Teghen vander Horft. Commercie.
Equipagic ter Zcc. Part van dc Oeft-Indifche Compagnie daer in.
Ooft-
-ocr page 706-
en OORLOG Η. 't Ses.en-'vsertighficBoecL· 687
Ooft-Indifchc Retour-fchepen. Commandeur doet rapport. -Ver-
bode tcghen de Contrabanden. Sweedtfche faken. ;,,ift,j,>iTraftact tuflchen
Sweden ende Engelandt. Flemmingh en Cojet in - Ambailade naeÈnge-
landt ghedeftineert. Ysbrants in Conferentie mee de Koningblijcke
Sweedtfche Commiflàrifen. Sijn verdere Negotiatie. . Sweden jaloers
over het Traitaet van defen Staet met Denemarcken. Stenp^ Bjelc-
Jce. Ordre van haer Hoogh Mog.· noopende de, difpuyten met' Swe-
den. Projéft van Reconciliatie. Conferentie van Ysbrants daer over
met den Rijcks - Cancelier. Afte van Guarantie van Vranckrijck toe fe-
curiteyt van Sweden. Sweden verfocht, om in. het Traftaec van. de-
fen Staet met Dennemarcken te treden.......' ;Klachte van d' Heer;: Appel-
boom aen haer Hoogh Moghende. Difcours van Fiemraingh met d'Heer
Ysbrants. Nader Conferentie van de Heer Ysbrants met de Rijcks-Can-
celier. Klachte van d'Heer Appelboom weghen een Engelfch Schip ghe-
redreilèert. Coventry neemt fijn affgheydc uyt Sweeden. Ysbrants
ghepermitteert te repatrieren. Klaecht en waer over.J· Vordert niet in
lijne handelingh. Schrijft aen haer Hoogh Moghende, noopende, fijn re-
patrieren. Uytvoer van drie hondert Stucken Canon gheconienteerc.
Ysbrants vordere handelingh met den Rijcks - Cancelier. Elbinghfche
Traftaet. Alliantie tuflchen Sweden ende 'tHuys ,van Saxen. , Ys-
brants confereert weder met den Rijcks - Cancelier. Declaratie des Ko-
ninghs op de Neutraliteyt. Conferentie daer over van Pompone'met Ys-
brants. Werdt van de Franfche aen den Rijcks - Cancelier te rugge ghe»
ftuyrt. Ysbrants confereert daer over met den Rijcks-Cancelier. a Nae-
der Conferentie over de refciilie van *t Elbinghfche Traitaet. . tRemar-
ques van haer Hoogh Moghende op 't Tra^aet van Reconciliatie m^t, Swee-
den. Ysbrants ghepermitteert een Afte van Guarantie te paflèercn tot iè-
curiteyt van .Sweeden. . Des felfs. verdere handelingh. Heerj Spar.
Appelboom infifteert op de vernietmgh van\'t Traftaet van Elbingh. , j Sijn
verdere klachten. Vervolgh van de Npgotiatie van d'Heer Ifsbrants.
Breraen. Hooghufen. Appelboom/verfoeckr Zee - paflèn ,νόρΕ .twee
Galhots. Werden gheweygert. [ Ysbrants weder,,'in Conferentie.
Sijn laetfte Conferentie. Neemt ,fijiti: affcheydt.;·; Recrédentiael.
Deenfche faecken. Traftaeten met Ìl)enicmarcken/voÌtrocken.-;j \ ,-jTal-
bot foeckt Denemarcken te trecken aen Engelandt.·, Traftaeten met De-
nemarcken hier gheteeckent.' . .Traftaêt van? •.Alliantie., f j[. Gedqpqteer-
den doen rapport. Koningh van Deneinarcken te-
ghens Engelandt. Deenfche Ratificatiehl Qp-.'it T;ra,^et,im9t <kfcn;'$taet.
Verfoeck van d'Heer Clingenbergli; ^.StQnoJ^Bielc!ςβ,>!eghen ^we^^n tot
Coppenhaghc. Sijn aenbrenghen· idVettreckt wii^ef.^j ^ .Flcfp^ngh
ende Cojet. Tollenaer ende iSchouten; ; wegh
ghecommitteert tot het 'meeten;4er Noordt-v?erders.,f..iif,,;.|Uedt,:vafl;iStae-
tcn klaecht over 4e dcfeftueufe Provinciën, r^i -,r,^ecpurS;teghqH S^èdf^naer
Holfteyn te fenden:i,;, ; Verddre Deenfchefàe^en, ij^f.J^ji^^ficdtfch^iJ^dia,-
tie. Lorren-draeyers... ..: Adelaer meE^achthien fph^sif
Sweden prefentcert fijn Mediatie. aen D^fléP^arck^n.;,^ Des felfifg^ififtel-
teniffe met Dennemarcken. EingclfchQ'. Capers
ningh verfocht ' van den Refideof i Ie Msd^^; .tpt het dow ?anvqyfii3|n< van
vijf en dertighvNcderiandifchfjiCoopva.^p^^rsl:-' " Des-rf^lfsj N^sggtiatie.
Advys van Hollandt , noppepd^/d'onkpften \ian;d?; m^
vaerders. Huwelijck van - de J?rinc^ire;;^yan| Dqnewr^^
Prins van. Saxen. Alliantie-.ttì^hen ;0enci^rckcn, defen. StaeC^^ran-
denburgh , ende Lunënburghj..^ gjjDenciQafckeqijf.ijirggpit dé' Subfii^f^ van
defen Scaet. .Kpningh kl^.Qcht aen leMgtfe j pver^impertiiwnti,]ieFhael
van d^Engelfe, noopende d'ataci|»(5jin:eerg§si.3b-,oa-Syj?/g^ fel-
ve ende,. Terion, ,Ν,τϋ Χ,β MairejViïrrpqiÖefeiyjfEve^ ΥΜ>ΒΡ°° Maftrjjpfen.
U,^fcdcrlantfe fchep?n verfpecken;ppnv^j5ij3ü i]Pgnemarc^pànfi%^i;^.iopde
ivimm ί Sub-
-ocr page 707-
67^ S A κ E Ν van S Τ A E Τ
' "'^Subfidiéh van haer Hoogh'Mog. Raedt van Staten dier toe gliedrdon-
Queftie tuflchcn de Africaenfche, Deenfche eride Weft-Indifche
■-"CÓritpagnie alhier. ' Franfche faecken. Hollis neemt fijn affGheydt
' dbn Koningh. Evenwel blijft te Parijs. Beuninghèn ghelaft t'in-
' èftcréh , op des Koninghs-pubhjcke rupture met Engelandt.
devOiren. Koninginne Moeder fterft. Verhael daer Van. ' Vranck-
' rijck declareert den Oorlogh teghens Engelandt. Réfolütic hier'van
- '' ^ïien de Koninginne Moeder ghenotificeert. Prefent by den Engdfchen
"AinBairadcur. GheN^^eygert. Valfche Gheruchten van fecreetc on-
;; derhaqdélinghen i met Engelandt. Koninginne Moeder Lijck· „heo-
Ipent. Franfchen Ambafladeur verfoeckt van haer Hoogh Mög. den op-
:bbu¥ van fes Oorlogh -fehepen. Klachten van Hollis aen de Lionne.
Gerèdreflèert. Hannibal Zeeftadt tot Parijs. Ceremonien omtrent de
■'BegraefFeniiTe van de Koninginne· Moeder. Voorftel van de Marquis de
■Gaftel Rodrigo, noopende een Accommodement met Engelandt. Secre-
' taris PufFendorf. Traftaet tuflchcn-defen Staet ende Denemarcken ghe-
' ■ flooten. Beuningen ghelaft d'ade van Guarantie daer op te eyflchen.
Begeeft fich' nae Sainct Germain. Wcrdt van Zeeftadt tot Chatton ghe-
, vifiteert. Sijn ghefpreck met de felve. Sijn verdere Negotiatie.
Antwoordt van' den Koningh aen den Broeder van de Keurvorft van Ments,
^ noopende het handelen met Engelandt. Bloemendael weghen Branden-
■ burgh tot "Parijs. Koningh feer befich in 't revideren van fijne Troe-
" ..pes. Geeft pundbuele kenniilè aen defen Staet van 't geen betreft de han-
delingh met'Engelandt. Beverningh. Verdere handelingh van Zee-
"' ' "ftadt. Beuninghen met de felve in Conferentie. Engelandt in fchijn
- Vrede-lievend. - Beuninghen infifteert op de Subfidie-Penningen. Ko
' ninghs antwoordt aen Zeeftadt. Ghefpreck van de Lionne met Beunin-
Bloemendael. - Hollis. Koningh confentf-ert in 12ooüo'Rijcx-
'· -daelders aen haér Hoogh Mög. Zeeftadt verfoeckt afliftentïe Van' Geit
'' Ampliatie'in de Afte Van Guarantie. Koninginne Moeder Van Enge-
' landt ghenegeri tòt de Vrede.' '' Majqüis de Sande. Werdt aen'Beunin-
r'^f'ghen ghecömmurticeert.'·"·' DifcoUrs over de Plaetfe tot de Handelingh.
•'--^■Equipagie in Toulon. Höftel van de Koninginne Moeder van Engelandt
-iiil'^ haer Hoogh Mog. tot de Handel-plaets geadvoueert. Beaufort ghelaft
Zee te ncriiëhi Hollis, Hoftel van de Reyne Mere van Engelant. Pra-
'-del:^'- ' Edelman van dé Biflchop van Munfter tot Parijs. Sijn aenbren-
^h·' ^· Pómpone. ' Hollis. ; Zeyldoeck. 't Ghebruyck der Fraiifche
Ghèvangen hüyfeii by tór'Hoogh Mog. verfocht. Madamoiielle de Ne-
^'liioürs. •'■'c.-Cpuftin ''JNadcr inftantie van "de Deenfche
Devoircü van de
Wcrdt'àètì Beu-
' den .Spangién?. Frarifefo f AuxiKaire-Trouppes. '
Mài^fcb'.'^ Böxihëe/.
bx;riì;iàifch:" '^i|'i'iFra!nfèhe tMt 'vzti ^f'Güarantie ' over
_ ..^h- ^ài? 'Otìnfereritie'Met Hóllis vaft'gheftelt. Heer van' Sainft Albans
Engelfchö iGhcvangens.'^ ' Marefchal d'Aumont \ Beu-
-0,'i ningeris -inftaniién ' ' op ' dè ^ Subfidie»:- Verdere Negotiatieii, Con-
''^'^fëréflüè wèiHoni^ uyt gteftèb^^ ί Heer-van Saind Albans. ' Cónièrcn-
Swëte- Beaufort. t. portügael.' Franfche
bhdtìi^JBea'àfòrt 'iii Zéb. ' i^Vervólgh van^ de^'Negotiatie,van Beu-
-■^""«in^hèn? nDio-HolUs gKeréeC- om ^te rarecken; ' · iii Franfehe 'Mediai
"^^^iden' Stïanpié^ <Frariföfc i' ' Ordre' tot "C
-ocr page 708-
cn OORLOG. ffScs.eh-veemghfieBoecL 6%<)
difcows met Zècftadt. oDie- bekomAerc is over^'de^delTcinen va^Swe-
den.T Beunin^iert ipreeekt dacr iovtt mtt, de LipnneJ'i Tra(9aëc van
Elbingh. ' i Rhijaberck.^r^^:! ! TroIongktie/.;i4tt d^ màfich der Franfchc auxi-
liaire ΤΓαυρροδ!. .no Ordre'daer.in; · :Hdlis tiae Havfe de Grace. «-^iFran-.
fche Zee-macht.: ;/rc< Preiêhüetil aen ^ d'Gfficiers· van de Franfche aukiliai-
re Trpüpes. -raVreughc ih. Vranckrijck dvei? de viÊtorie van delèri.iStaet
op; d' Engeliche; -ra, ί Beuninghdft daer.i over-i)in ghcfj^reqk^'met aderi^ Ko-
oingh. ,; Marquis tle SaiideitotfiPòitiers ;fieck. - ;· Erigelfche pretenderen
de viftorie op ' liaer HooghiuMog. - qurNegotiatie ' van Koninghsmarck.
Zeeftadt infifteeft:,weder op Subfidien. i rAt^vys van de Lionne, noópende
den Oorlogh. Λ rr.,Franfche iVloot op de'Rivier van Liflèbon. . Kóningh
doet 400 Voet - knechten.aen de Ruyter aenbieden. ί / Beaufort. 'Zee-
faccken^ HaerHooghirMog. fchrijvcni aen Beunihgen, noopende de
Sweedtiche iaeckcn. Sp'reeckt daer over met de Lionne ende.Colbert.
Cailcel van Madrid. Calculatie, noopende de Franfche Subfidien.
Werdt aen d' Eflxades ende Beuninghen over gheleveft. Doch vindt
niet als windt. Manufaduren. Heer van Bellefonds. Strycken
van de Vlagghen " by Beuninghen gheurgeerc. Conferentie met -de Fran-
fche Minifters alhier. Vloot onder Beaufort tot Rochelle. Laft aen
de ièlve. Engelandt wil tot geen derde Plaets om te handelen ver-
ftaen. Vloot onder Beaufort weder in Zee. Zeeftadt'heeft permif-
fie om te vertrecken, Franfche Vloot. -'s Lands Vloot. Zeeftadt
gheftorven. Koningh Ìchrijfc «aen haer Hoogh Mog, noopende het con-
jungeren van de Vlooten,1' Beuningens voortgangh in fijne negotia-
tie. Franfche ,Vloot tot Breft. Sweedich deièin teghen Bremen.
Koninghfmarck. Refcriptie van defen Staet aen Engelandt ilaet Vranck-
rijck wel aen. Koningh verfocckt een Ghefchut - gieterye tot Amfter-
dam aen te ftellen, , Apparentie tot een Bataille tuilchen twee Hooft-
Vlooten., Sweedtfchen Ambailadeur neemt fijn affcheydt van den -Ko-
ningh. Klaecht. Koningh nae Sainft'Gerniain. Savoyen teghen
Geneven. 's Lands Vloot. Koninghsmarck. " Graeve van Furften-
bergh. Engelands ghenegentheydt tot de Vrede. Komt Vranckrijck
chocquant voor. Rhijnberck. Koninghsmarck vertrocken. Engelic
handdingh kan geen voortgangh nemen. Verdere 'Franfche iaecken.
Franfchen Ambailadeur klaecht. Waer over? Handelingh van dc
Sweedtiche in Engelandt. - Gheftelteniilë tuilchen Sweden ende Bremen.
Strycken. Milet nae Bremen. Hoogh Mog. faecken aen 'c Sweedt-
fche Hof in goeden, doen. ■ Keyfer ende Spangien gheneghen , om in de
quadruple Alliantie te komen; ' ■ Laft aen Beuningen, noopende de PaC
fepoorten, Sijn ghefpreck daer over met de Lionne. - Breemfche dif-
ferenten. Negotiatie van de Sweedtfche in Engelandt. Marquis de
Bellefonds. Negotiatie van d'Eftrades alhier. Verdere faecken in
Vranckrijck. Vervolgh van de Handelingh over een neutraele Plaets.
Beuninghen vervolght fijn Negotiatien. Hollandtièhe Laeckenen tot
Amiens.ontilaeghen. De Lionne recommandeert aen Beuninghen d'ont-
flaginghe van een Scheepje. Geue. Petkum. Separate Vrede-
handelingh van Vranckrijck ghefuipefteert; Bellcfonds. Hollandt-
fche Laeckenen. , Gheruchten van Franfche wervinghen. Sóberen
ftandc van 't Krijghs-volck in-de Spaeniche Nederlanden. Spaenfche
faecken. Landen van Over-'maze. Exceflen uyt de Spaenfche Ne-
derlanden aen delen Staet. j Refident Sasburgh. Ordre aen de felvc
defweghen. Landt van Over-maze. ■ Specificatie van de ^Trafte-
mcnten weghen *t felve uyt ghegheven. s Klachten van Sasburgh aen den
Marquis de Caftel Rodrigo. ' d Des felfs antwoordt/ . Aiitwoordc
van den Spaenfchen Ambailadeur op de klachten van liaèr Hoogh
Mog. Dc ielvc heeft audiëntie. Levert een ' Brief over vah dc
Koninginnc. Syn Propofitie. DeKeyferinnc vertreckc uyt
Μ mm 5 · Span-
-ocr page 709-
690 SAKE N^ van ^ Τ IA E Τ
■ν 3 spanden. ' Concept van den Marquis tot fecuriceytWanhaer Ho.'Mög^l jy^jj.^
i ί iìvcvan de Koninginne geeft geen eontentement aen hacr Ho Mog,n ;ii
ixufilacsvand'Exceflèn uyt d^ Spacnfche Nederlanden ae'n haer Ho. Mc^j-: '
■ ua Hoogh Mog, nemen gh^en contentementiri-'c Antwoordt van den Marquis
■liSpaenfchen AmbaiTadeuri verfoeckt dat het ! hier voor^eftelde Relacs ni^hin·."
,;ioghetrocken worden. Sasborgh heefci weder 'Audiëntie by denTMàrquis"
■Ι Brandt Vxeughde * vuyrén.> Moetwilligheyt dàer omtrent. Spfèeikf daer
)i j!pver met den Marquis. Spaenfchen Arabafladeur klaeght weghen den Abc
,is:Yaa Sint Eernardts. , Biflchop van Munftcr. . Klachten van André Gois
' i.Oidrevan hifcrlHoogh Mog. daer omtrent. Vloot-van Nueva ' Efpàigna!
fti iÀihbaiIàdeqr Reede. Klachten van deh Spaenfchen Ambaflàdeìjr. > Be·
.foignes tot het verwiflèlén van den Spaerifchen Ambafladeur, Nacder ver-
'O foeck van de fel ve, noopende de Retorriën van hacr Hóogh Mog. {(ig,
- nufafturen in de Spaenfche Nederlanden^ verboden. ' Órdre van defen Stact
tot Retorfie. Keyzerinne tot Milan. J Zee-faécken. Porrugedche
Arraade. Ambafladeur Reede klaeght over het weygheren deV Havenen
-aen de Nederlanders. Spaenfche Schepen in Zeelandt gciaifeérc. ' Hanfe-
ftedjen. Bremen fchryfc aen defen Staet, noopende de Sweedtfche Dciily.
nen. Haer naeder fchryven. Propofitie van de Sweedtfche àen Bre-
; men. Befoignes tot Regensburgh daer omtrent. Bremen verlbeckt In-
. clufie in 'E TrafVaet met Munfter. Oock Hamborgh. Handelingh tot
iStaden , nopende de differentcn met Bremen. Hamborgh klaeght over het
,jyerbrandcn van Engelfche Schepen op d'Elve. Rclaes daer van. Van
cCapiteyn Brederode. Klachten van d'Heer Aitzema daer over. Engel-
fchen Gefant klaeght daer over aen den Keyzer. Keurvorft van Bfanden-
burgh fchryft defwegen aen haer Hoc^h Mog. Antwoort van d'Admi-
raliteyt, Neutraliteyt van d'Elve. Brief van Êngelandt aen Sweden, no-
dende Hamborgh. Memorie van Friquet aen haer Hoogh Mog. tot Neutra-
iteyt van de Elve. Bremen, Door Sweden beleghert. Zobel.
Rijcsgoetacht in faveur van Bremen. Geftelteniile van deièh Staet daer om-
trent. Prefenteren haerMediatie aen Sweden. Deenichc en Luncnborgfe
urgeren d'Alliancie met defen Staet. Brief van defen Staet aen Sweden ,
nopende Bremen, Aen andere Duytfche Vorften. Keur - Brandenburgh
irrefoluyt tot d'Alliancie met deièn Staet. Acte nopende de fubfidien by
haer Hoogh Mog. geteeckent. Brief van den Keyzer aen defen Staet, no-
pende Bremen. Confideratien daer op Verdere bcfoigres , nopende
d'aen te gaene Alliantie. Traftaten met Bremen afgebroocken. Clin-
genbergh, Roomfwinckel , Coopes ende Muller by denRaedt -Penfionaris,
nopende d'Alliancie. Vervolgh van'tTraftaet. Wcrt geteeckent. Ait-
. zema verfoeckt fecours voor Bremen. Traftaten tuflchen Sweden ende Bre-
men tot Staten gerefumeert. Stilftant van Wapenen toegeftacn. Syn-
dicus Eden alhier. Sweedfche Poilulaten. Secours tot ontzet van Bre-
men. Traftaet tuifchen de Sweedtfche ende Bremen geflooten. Traftaet
Guarantie van deien Staet daer op. Verhael van den Syndicus Eden ι no-
pende de Stadt Bremen Doet fijn Propofitien. Poinften van delibera-
tien. Alliancie defënfive tuflchen delen Staet en Brandei,bo^h. Trac-
taet van de naeder Conjunélien tuflchen de felve tegen den BiÜfchop. Se-
paraet Artijckel ί nopende de Tol tot Gennip; Secreet Artijckel. Refo-
lutie van haer Ho. Mog. nopende het Tradbaet. Memorie vain de Bran-
,, denborghfche Minifters, nopende den Prins van Oranje. By HoUandt qua-
^■Jijck op-genomen. Prince van Oranje tot Rotterdam. Brandenborgh
fchryft aen fijne Minifters alhier, nopendé 't voorgaende Memoriael. Haer
naeder Memorie daer op aen haer Ho. Mog. Princeflc Douarierc addref-
leert fich aen Holiandt. Brandenborgh verfoeckt Gedeputeerde "van haet
Hoogh Mog. Beverningdaer toe gecommitteerc. ' Traftaten'met Mun-
iler op een goeden voet. Nacder Memorie van de Brandenborghfcfac Mi-
nifters. Brandenborgh notificeert de Geboorte van een Jongen Prins
defen
-ocr page 710-
en OORLOG. 'fSes^en^^eerüghfteBOjck.
defen Staet. Prefenten ι aen Schwérin ^liieipieL'iür.Keurvorft.ciiptifi-
ceert fijn Accoort met Nieuwburgh)aen hàer.HoJ Mog./ji jn. Werdt ;^ybhaet
Hopgh;,Mog. gecongratuleerL Μ Mefldaringhe, ly^ Μ Tiopende
cenige Poinilen by Br^denbórgh VφrfodJt/^^f!2bGeΓëI^'fti5lf;i ijmtrent ^ran··
denborgh.E'obferveren;.: , HeijniHïigjii we^n^/^ej.Vdi-fti:Wölfepbutccl r#ier.
DeiTelfs Prppofitie. .-i.r 'Xuynenljorghfcheii^TÓUp^^ jCj^^nel Hgorfolte.
Gedeputeerde vaQ ba;i?r-Hpc^feiiMü!g· in 't'
ileFriTe. ·
fche (ïefant by
BiflcIiPp Van Mupfle?» ìIj l . Afftfe^iSide/Bae jden Keyi^i: iHollandt;, geur-
geeft:; li: ."iOrdre'tot betalingh© v^a de jLuft^fcwr^fd iTroup^n. Hprtogh
Ërnil 'Auguftus; naer;H?tj).over,! \ Keulen eiiiJe^ iiiièutiOrgb. zendetï
Biflchop;. ! VcrvpJ^h van,. _dp^i!Vrede-hari.d^liftgh met· Manier. / α'.» De-
voiren van den Hee^ Bevcrnin^.ldaer jQmtrênt.r; Beyerfljnghadtii^eert
iichaen Brandenborgh. i PrOgreilèn Van, de Tradiaten .l»!?t Mm
paratie tot de Veldt-tocht. ' ^Traftaet gereedt pin ghfflpoten te. veerden.
Tradtaet tuflchens defen Staet énde den Biflchop van Munfter..· > Acpoordt
tuiTchen Munftér ende Brunfwyck. Separaetj .Artijckel, fufichen Munfter
ende defen Staet. Conceptc guarantie. ! ' Colbert. Difpuyteiii'in 't
teyckenen, Beverningh doet Rapport. j Vranckrijqk door Beuqinghen
wegen defen Staet, pver fijn goeden yver beds^ickt. Alles ftelt fich aen tot
Vrede. Confideratien op den iMunfterichen . Oorlogh..-; Holfteyn)con-
gratuleert deièn Staet over de Vrede. S'weediche Prefident Qey., 3 Bor-
culo. . Traftaet met Munfter by Geldedandt geapprpbeert; Ordre toC
uytwiiièlingh van wederzydts Ratificatien, noiTwaelf à dertien hpndert man
naer Ooft-Vrieflandt te zenden. ' Ancwoórdt van haer Hpogh Mpg. aen
d'Hertogh van Holfteyn. Biflchop van Munfter ücenticert fijn Volck.
Deflèyn van Zweden op Ooft-Vrieflandi. ju' Keyzer tof deièn Staet ghe-
iieghen. Hertogh Jurrien Willem J- S-t^van Syborgh doet Rapport.
Gerucht van een defltyn der Sweden op Holfteyn. Lunenborgfche Trou-
pes. KeurfKeulfche Afgefanten alhier. ; .J'vSijn Negptiatie. Opncepte
Antwoordt aen de ièlve. Rendevous van de Bronfwyckfche',Armée.
Ooft-Vrieflandt. Ordre , noópende het.ontflaen van,de Gevangenen.
Compagnien naer Ooftvrieflandt. Lunenborghic Vorften geinclineeri: tot
een naerder Alliancie defenfive met delen Staet. Beibignes van Ha^rfolte
daer omtrent. Muller. Verdere befoigóes van Haerfplte. i Inclufie
van Ooftvrieflandt, &c. in 't Tradaet met Münftér, Kley. Gaijel tot
Zelle. Haerfolte infifteert om drie duyfent man aen defen Staet ,over te
laten gaen. Alliancie defenfive. Muller weder nae den Hage. jh; Sole
wegen Wulfenbuttel tot Zelle· Aftes van Guarantie over dc Vre^de mee
Munfter. Biflchop van Munfter fchryft aen defen Si^ot. Noppende
d'Inclufie. Nopende de Gevangenen. jConferentie met Muller, i Ge-
fchnft by de zelve over gelevert. Verdere Rijckx - faecken. ! n.Zweden
fchryft aen d'Hertogh van Zelle , nopende Bremen. Gefteltenis van de
Stadt. Conferentie tuflchen de Gedeputeerden van haer Hoogh Mpgr.ende
de Munfterfche, nopende eenigë af te doene differenten. ; Tweede. Cpnfc
rentie. Projeft van de Munfterfche, /Derde Conferentie. ^Mietnorie
van de Staetfchc. Accoprt tuflihen de zelve. Staetjfche Gedeputeèrden
doen Rappprt. Bremen. Rhynberck./ - Antwoordt ,aen den;iCcfant
van Keulen. Conferentie tuflihen tie Mediateurs ende Zv/ed,en, nppen-
de Bremen, vruchteloos afgelopen. Conferentie binnen Bronfvfijckiop 'c
felve fubjeft. Mediateurs binnen Bremeil. Uffclen van [dc i^weden
gevanghen. Keulen tot Bremen geneghen, Lunen'bprghfche VóJften.
Conditiën der Zweden, ohi met Bremen ïn naeder onderhandeling^ te tre-
den. Lunenbpigfche Armée, Hertoghen van XiUnenborgh fcte^ven
aen defen Staet, nopende Bremen. Dclibcratien tot Nieuborgh, nopende
Bremen. Zweedtfche preparatien teghens Bremen. Lunenburghfche
Mmm 4· Vor-
-ocr page 711-
691 S^^A KEN van ' S Τ A E Τ
liiyorilen. - Sufpcnfie vah iimmediteyt by Btetiiëh-aeti-genomehi
"'■■' 'Ùriiple Alliancic. ' Evacuatie van Ooft- Vrieflandf." ^ · SwedettiHehde Bre-
i^bfijnjert willen 'rfiêf na-geven. π; ; Cancelicr Bufchman/':^'^'"-
-"-dorf: " ■ " " ' ' ' '.......'' "
rén weehen
egt
Hertogh JöhaA Frederj:<?h'difficulteêrc f ibt T^^^
--'bVer met 'tlàerfòlte in gcfpreck. S^édèn met^remen eénsP-n^
van Wkerlblte'by· ^e ^^^L·^ " ' ' '
feKè Armée. - Haerfolte gereet om Ce vertreckeft.
Vorfteh/' -!'· BiiTchop '^^^
_fi tot Nieiiwburghr:v 1 i Brief vàn Mentz tóde ' SWéebiifgh'^ dgf^jj
· · 'Hollahdt urgeert -een Ambaflàdti nae deii ÏCëyzer. ' f^Iiüriehburg-
:yì
lUrg-
"soSübfidien vöorS de Luneriborgfche. ' Haerfolte neemt fijn'aftcheyt van
-oCi de Vorften van Lunenburgh. ■ - Bifichop van Muhilci. Lunenborgrche
'doen inftantic by haer Hoogh Mog^ tót de fubfidie-^helden.
'Ooftvriefche faecken. · Capitale fehattinghen. Hêrtogh vanw-Wuhen-
, π·.; r. Vergil ' Lintloo weghen de Douariére van Ooftvrieflandt alhiefii'' Siiti
" ' Propofitic. - i Douariere en Graef veribecken haer Hoogh'Mbgi eenighe
- Gedeputeerden derwaerts te zenden. Gecommitteerden der Stenden in
Àudiehtie by haer Hoogh Mog. Deputatie nae Ooftvrieflandt vaft ge-
' ' fteldt. ' >' 'Caiit 'j Glinftra ende Dreuws , Gedeputeerden naer ■ Öoftvrief·
- 'landt. ^ 'Negotiatie van-ide Gecommitteerden der Stenden. < Heer van
- o'jGt-Qiieck. Embden klaeght over den'Commandeur van Lieroortl Cane
••'■ "Ïot Etìibdefi';--'^'' Oock Glinftra ende Dreuws. Komen tot-Auridc.
'"Voeder tot Embden. Wéder tot Aurick. Haér Negotiatie. Wil-
■^-lén-'vertreckeiiii - Stenden leveren een Gefchrift aen>de Gedeputeerden.
" - Verdere beioigrtes van ƒ dë Gedeputeerden van haer Höögh Mogi - ' > Wiar-
' ' da. ' · Baron CronCck. ' ■ > Wiarda'ende Ammersbeeck haer Hoógli Mog.
- ' Gedeputeerdeii. Verdere inftantie; van haer Hoogh Mog. Gedeputecr-
deri'i GedeputecMen 'in<Grictzyl. <i Vorftelijcke Raeden verfocht haer
te verklaren, nopende de fecdriteyt van 't Landt. Verklaringh van de
■ • . Stenden. Van de Vorftelijcke Raden. Conciliatoire voorflagh by de
Gedeputeerden van haer Hoogh Mog. op 'C Papier gebracht. By de
Vorftin niet aen - ghenomen. Verklaringh van de felve daer op. Ge-
deputeerden verfoecken de Vorftin haerc Gedeputeerden nae den Haghc te
zenden. Hóf-gericht geauthoriièert tot Adminiftratie Van de luftitie.
ίϋ'Gedeputeerden van haer Hoogh Mog. komen weder tot Embden. > = Vcr-
5 '-trceken. Komen in den Haghe. Haer Hoogh Mog. willen dertien
' honderc man naer Ooftvrieflandt zenden. Werdt by dc Vorftin gere-
^fuièert. Oock van Embden. Stenden fchryven aen haer Hóc^h Mog.
:nopcnde de Lunenborgfchc. Compagnie derwaerts gedefpicieert; Aen
de LunenbUrgfche Vorften genotificeert. Verdere Ooftvriefdié faecken.
'Lintloo de Groot , Hertogh van Wurtenberg, fchryft aen haer Hö.Mog.
' noppende de Lunenborgfche Troupes in Ooftvrieflandt. Antwoordt aen
dezelve, Troupen nae Ooftvrieflandt te zenden gedetinecrt. Doua-
riére ichryft aen haer Hoogh Mog. nopeftdc de Lunenborgiche Volckeren.
Haerfolte aen den Hertogh van Brunfwijck , nopende 'c fenden van eenighc
Militie van delen Staet nae Ooftvrieflandt. Brief van deiên Staet acri de
Vrouwe Douariere van Ooftvrieflandt. Aen den Hertogh van Wirten-
' bergh. Lunenburghiche Vorften fchryven aen haer Hoogh Mog nopende
- haere Volckeren in Ooftvrieflandt overkft van de felve aldaer. Muller.
q-Vorftinne Douariere wert nochmael verzocht hare Gedeputeerden herwaerts
ί te zenden, &c. Haer Antwoort. Befendigh van hier derwaerts we-
rt ^nder vaft gefteldt. Inftruaie voor de zelve. Militie omtrent Ooft-
■ Vrieflandt in Guarnizoen te legghen. Andrée Gedeputeerden van Erob-
den. Cant , Haren ende Gerlacius in Deputatie naer Ooftvrieflamit.
^ ^^ Vorftelijcke Raedt foeckt de faecken van Ooftvrieflandt te brenghen acn oen
Keyzer. Lintloo wegen de Vorftin alhier. Syn aenbrengen. Ad-
Brèémfche YrédehandelingbJ .'^^rPötoöéiil'^i Vf Swëdëii/I ^ìifeebvoi.'
en dëfen Staet fef Vranckrijckü,' nöpendé' Bremén ^'aeifcte-wciiden
IrtiiïiA FrpHftrféh dIfficulteèrC f liet Trifl-acf oi j
-ocr page 712-
I
|
€ ^eet ?lraliafrabiuc Goch nae genomen affcöfpt ban Den lÏaning / op Den ach- tienden OUDcn enDc Dcn acht en twintighften nieutDcn fiijl Dact aen üoïgrnbc / met fijn (üTrain enbe 23agagie ban Oxford nae Chelfcy beCi tcocltcn / Docïj Den nacgt tat , ^^ Dcccp^nictbcüiJcnbeDecben
affóupciicn/ foo wegruk onbcpIljepDtban Debjegfjen Doo' firioopcnbe^tcoopcc^/ al^ oocft ftcibbrlöcybt haii öf ftiüE Doo? ben ©o?fi/ eccfi tot Chelfey op ben twintighften ouöcn enöcbrnde;tighften nteutticnfnjl tóUoozIcDmm^acnt^ tegen^ Den abonbt gccaeclit/ tiiDtDtóanbercnbaegfj^bp ben i^eitoglj ban Albe- marle (ncnbjeïcfjen 't CommanDo ttr Zee al^ nu aciibeboolrn toajS ) öcm berborgljt / om ojbje tot een 5acöt tot bf pajTagie te be&omen / bic Ijem oocït ilico is nc-OTföiOTi.
■ .öaeDat fijn befcljept tot 't boo|f3 Ccanfpojt öaöbe Ddiomcn/ namaffc&cpt banDenfettoglj/al^oocIi Dan Om ïojb Graven, enbe eenigge anbcce ^ceccn niKC / bie tee bier occafïealbaeubonbt: enbe nabien op't uetnen ban affcfjfPttotOxfort fijne JSSajefiept jdicft öab ben SOmbaflabeuc te confentecen De ce^ iaratiebanbenf>eecetari^Cuneus, enbenocö ftjne toce®cimc|ïiicquen/ inbectïoubjen alöaec gelijcfte ntjilitcpt obcc De geappjehenbeecbe Jöcrfoonen ban NiculaesOudart, enbe N. Gringara fouDm bJfrbctt tictupÉt/ cube De bccepfcDte acte Daectoe toa^ ge^ Dfpd'cöcert/ foo toiccbt gcmclte ^eccrtaci^ Cuneus nlaoocU be boo|fci)?ebe 9&ome|iijcquen op be rrpfe met öem genomen / enbe (jcrbjattt^ ober gctcanfpo|=
arribeccDe ben negenden januari) Defe^jarr^ (nöciiHagc, bebe Den elfden i5appo?t tee ©ccgaDcs tingi] üan öaecHo. j©oa. Dochfonimaie / tocnibe ai alleinaniccen enbe inaile bejegeningen Degfóonir" potè cibilitcpt; enbe aengacnbc 'tp^incipael
©eccmDcc ouben (ïijl / al^ cefponfpf tot Die ïjaec J^o. iBo5.i)cmöabbcngefcii?eben Den elfden ^aecembec toiDcflmbaflabeuc^ ccbotatie/ bfpbe in 't boo^ Sarabe3|aerge|ielt. ■
©01 l^ectog ban Jorck Ijab noci) jncefl ben iPoilog tn'tliooft/ fpjeSenbe banDatmfndcRanöei: in Zee noci) cen^ moften begroeten.
©oojt^ fepbe D'^mbaflabeuc bat jncn in 't gemeen talaiifiijbc naec ben <©o?Iogl) tegmen Vranckrijck : batiii Engeland! gljeen geb^ecU ban Negotie ofte bioatic/ mafc bat ban aïle^ genoegljfaem tocboec ton^: jae bat be «lonmietEjen aïbacc floceeeDcn 5 tulle of nu cnbanbp onfe Caperà ten ^cöip geno^ tncntoa^/ batf)ctnietgeacöttuiert g^atl)ctb'€n= 0tlfcl)e acn gljeen geit mangucfc&c. OiJat i)tt ®rac= ^Ct tu(fci)cn Enghclandc enbe Spangien nocD niet fftlatteecbe. 3&at Den <i5?aef ban Zandwichj gefpn; öm luiert om Den tonto obcfc be booDt ban bcnfóo^ iiina!) ban Spangien te beWagen / cnDe tuffcöcn Span- l'en enbe Portugael een ©jebe of jlilfiant temaeCf S""· i^f/ Qfttlijcfe anbece fejiben,/ omaenPortu. 8?cibc?ftoningl)^ meeninge tefeggen/ mbe foo bp WE conbitien niet aen-nam /, bem.te fuHen abate
opgcbjacöt igoïIanl>t^„ ?5ooti-©oïc6/&ïeef |
ïioningl) Weef bp Die meeningi) bat men f)iec gebjtcR aen See barent^olcfe foubeljebben: cnDc toilbe op Die maniere Den ^taet Daer ban p^iberen ) etiDe w felbe albaer op fioubcn / omalöiec eftccn Dienfi te feonnen Doen. <iBnbe nocbtan^ toilbe Dat Defen ^taet De felbe foube onbcrgouben j i)Ct toeltlt men bier niet itonbe öouDen al^ booi eeii Cydopifcljc tojeeb&ept.
©en ©eer ^Ombaffabeuc Hollis befgerijcfi^ Bcffl Den twintighften tot Parijs aen ben fioningfi ban Vranckrijck Dooj 'tboïgenbc <i5cfcl)?ift gcnotiftceett fgne ïïebocatie.
JE viens dire a voftre Majeftë que Ie Roy mon Mai- ftre tn'a donne ordre de merendreaupresdeluy, voyant quc voftre Majefté a voulu rappeller les AmbaflTadeurs qu'elle luy avoit EnvoyeZ; II n'apas tenu a luy que la Meiiation, qu'eile a employée pouc l'accommodeinenc des differents, entre luy & la HoUatide n'ait reüffi 5 11 eft de foy aflëz amateur de U paixpourregevoir avec joye toutes les propofitionj » qui y cendent > maisaflèurement, S'tre, celleyuiluy ont efté prefentées par Meifieurs vos AmbaOadeurs n'eftoientpas telles, qu'il les peut accepter, il croie bien que voftre Majefté n'en a puobtenirdemeillcu- res des Holiat)dois, comtne il fgait, qu'ils foat portées a toutes fortes Ìinjufikes, ^ de vioUnces contre luy &contrefesiujetSi & bien loin de fe ranger a larai- fon, &accqu'ilEdoivent ai l'aroitié&alabonncvo- loóté, que Ie Roy mun Maiftre leur a toufiours tef- moignée , & aux bienfaics qu'ils ont receu tantdes Roys & desReynes fes Prede eflèurs que de Ia Nation Angloiiie; Au contraire ils en ont voulu efFaccr la Memoire par une continuition d'cfftnfes ^ d'hofiili- tex, 5 11 ne s'etonne donc n.ullenienc s'ils n'ont voulu efcouter aucure chofe raiibnnable, pourmettre fia a leurs mauvais Procédés & pour eftablir une Paix fur des condicions , qui fuflènt te's qu'ils n'euflènt pluslieudecontinuerkurinjufte defldn defe rmdr» Maiiires de WNavigation φ· du Commerce i & .d'crn- ?ietcr fur les droits de tous les Roys, Princcs ijï Eftati eurs voifinsj &principaleraent fur ceuxtìu Roy moa Maiftre.
Au còmmencement i!s efpéroientprofiterdequel- ques deidrdres qu'ils fe figuroient devoir arrivei ea ^«g/eiifff „ ou quele Róy ne.pourroit point troüver d'argent pour continuer Is guerre, ce qui leur donni le courage de.nous offenfer&nous braver» Sedè fti- re leurs preparatifs pour laiguerre , &denous la faire adluelementenlaGii/Wp.i Mais, gracesaDieU,illfe font crompez en leur calcul ; Lc ^zn^^i'jlngUitrrt n'a jamais cfté mieux uni qiiiil eft a prefent j pour ccqui'eft àtl'argent, Ie Roy n'en manquéra jatnais pourlacontinuation de cetté Guerre icy ji j'cn puis j peut cftre, pirler avec autànt/dc certituitfe comme un autrepour avoir pratiquc; les aflembléeJ dB P^rk- ment depuis^»<jriji<fansi des Je temps du.'Roy7'«" quet, d'heureufe Memoii^e.ii Grand Pej-e du Roy roonMaiftre'l Et je diray Wen que les deux Ci&ew- hres, ont tant deZele poür la gioire de leilr.Pfince» & pour rincereft public, dc la Nation ,.qa"clleB ne
füuf»
OORLOG. 'tSes^en- veertighfie Boeck.
693
nopende de Patenten nae Ooftmeflandt. Trafta- ■laerfolte. Handelingh, nopende de, bczcctinge
"ede
en
vys van den Raedt ten gaen langhzaem.
der Frontieren. Memorie van de Stenden. ~ Raedt van Staten onver noeght over 't iènden der Patenten. Hollandts Advys, nopende de Han- delingh in Ooftvrieflandt. Lunenborghfe Minifters daer tegen. Ver- volgh der Ooftvriefcbe befoignes. Portugeefche faken. Ulloa Rcfidenc alhier. Cochin, Cananor , Franfche Vloot onder Beaufort op de Re- vier Van Liflabon, Hollandts Advys , nopende Cochin ende Cananoi Ulloa.
norfjBfijanom/ iïi gcbafc banboo?iionacrrnöeac» motDetEfuUcnbrcaani: bpalbitn banl)jccacengoc= De üjittbt abffitlt tot onbrcfioiiDt 3©ant Öm
«Sneilft 9tmbe(f. J^BlttJi lipt
©iancft^ ttjcit 81- reho»
tettt. |
-ocr page 713-
é9S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
{666 fouffrlront pas, qu'il y ait aucun mancquement de
--; ce qui fera neccflaire pour pou0èr cette guerre a bout J
Si ce qu'ellcs onc desja donnénefuffitpas, ellesluy dónneront jufqu'a la moitìe' du revenu du Royaume & fi cela ne fuffit pas encore, elles luy en donneront les troisquarts , & ne ic referveront que cequifera abfolument neccflaire pour la fuftention de leurs Vies. Voila ; S I R E , ce que je m'aflèure que le R ò y , mon Maiftre , trouvera dans les afiëdtions de fes peu pies pour Ie maintenir dans ies droidls , contro les infultes & les violens de fes Ennemis,
II y a tnaintenant deux ans é" d^J tn'en- voyàicy pourdonner a voftre Majefté couces les af- fcurances imagiaables de fon affedion , pour faire avec elle une liaifonencore piuseftroite, quecelle, qui avoit efté faite par les Traittcz Precedens, & pour ajouter a ces traitez. la tour ce qui feroic neceifaire pour rendre eternelle la bonne intelligence & des Roys & (ies Royaumes , ces Traités la demeurans en leui vigueur, car ils avoient efté continués felon 1'article 3, de celuy de 1'an md ftx eens dix . par le- quei il eii declaré ^ue cette Ligue é" Alliance devoit eSireperpetueVe entre les Roys d'alors ér teurs Suuejfeurs, pourveu que dans un an apres Ie decei de l'un de fes Princes fon SucceiTeur fignifiat a fuivant qu'il accep- toit les tnefmes conditions & la mefme Alliance ; Ce quifutfaitparleComtedeS.aunomduRoy mon Maiftre Ie vingt troifiefme de Juin de 1'annce mtlfix censfoixante un, que eli la mefme en laquelle il fut eftably dans fes Royaumes , & ce qui avoit efté obfervé auparavant par le feu Roy, & rcnouvelle de- puis en 1'année milfix cens quarante quatre, par le Mi- locdGmng. fon Ambailàdeur cn cette Cour.
) Quand jevins icy, je donnay Ie projet d'un autrc traitté pour regler Ie Commerce entre les deux Na- tions; fur tousles points duquel, exceptez deux ou irois, fa Majefté eftoit demeurée d'accord : mais de- puis Ie vmgtiefme de Decembre de 1'anné paflee je n'en ay plus ouy parler, letout eftantrefté entre les mains de Mortfieur de Lionne. Je me fouvient que voftre Majefté infifta beaucoup pour ajouter au 3. article (qui contenolt une defenfe d'aJJiβer les ennemis) une claufe portane que ce futfansprejudice des Traittez, precedens, pour parlaeftre en liberté d'aillfter les Hollandois -, a quoy e Roy mon Maiftre repondit, qu'il confentoit, que Partiele entier fut omis pour laifler a voftre Ma- jefté une pleine liberté d'y agir felon qu'elle Ie jugeroit apropos: Bien qu'il fut un peu furpris de voir qu'elle voulolt prefcrer unTraitfé qu'elle avoit fait avec les Hollandois en milfix eensfoixante deux, adesanciens Traittés faits entre ces deux Couronnes, qui avoient continué durant une fi une fi longue fuitte d'annécs, qui avoient efté renouvellés &confirmés depuis peu felon les formes, & qui eftoient fi neceflàires pour le bien commiin des deux Royaumes, & tanta labien- feance des deux Roys liez, & unis par de fifortei confiderations.
ICK komUMajefteytfeggen, dat den Koningh mijnMeefter, fiende dat U Majefteyt heeft wil- len t'Huys roepen haer Ambaflàdeur, die zyaen hem hadtgefonden, mygelaftheeft, ommybyfijn Perfoon te vervoegen ; 't Heeft aen hem niet gehou- den dat de Mediatie, die hy aengeftelt heeft tot be- iniddelingh der difftrenten tuflchen hem ende de Ho/- landers haer effèd niet en heeft gehadt. Hy bemint vanifich felfsgenoegh de Vrede om met vreughde te ontfangen alle de daer toe ftreckende voorflaghen : Maer fecckerlijck, SIRE, die gheene , die hem door de Heeren U Ambafladeurs fijn voorgeflagen geweeft, wieren foodanigh niet, dat hy defelvekon aennemen $ hy gelooft wel dat U Majefteyt van de Hollanders gheen beter cn heeft koenen verkryghen, alfoo hy weet, dat zy genegen x,y tot allerhande onge- reihtigheden, ende violentien tcgens hem, ende fijne Onderdanen » ende fecr verre v^n h«er te voegen toi |
debillickheydt ende tot 'tgeenezyfchuldiehziin».. de Vriendtfchap, ende goeden wille, die dTΚ ningh mij η Meefter haer altijdt betuyght heeft enn" ' tot de weldaden die zy ontfangen hebben, fooVanrf Koningen ende Koninginnen fijne Voorfaten 1 van de Engelfche Natie; Ter contraire , zy hebbp daer van de geheugeniifen willen uyt-wiiTchen eene continuatie van iffenfiea ende hoftiliteyten- Η verwondert fich dan geenfints indien zy totnietsredi lijcks en hebben willen verftaen, om een evnde% maecken van haer quade Proceduren, ende ora een Vreede aen te gaen op foodanige Conditiën , waer door haer alle middelen benomen wierden haer ο rechtvacrdigh deifein te continueren om haer ga' te maecken van de Navigatie ende Commercie, ende pietcren op de Rechten van alle Koningen, Princen ende Staten haerNagebuyren, endevoornamenüiick op die van den Koningh mij α Meefter.
In 't begin hoopten zy te profiteren van eenlge def- ordres, die zy haer inbeelden in Engelaudt te motten gefchieden, of dat den Koning geen geit foudekon- nen vinden om den Oorlogh te continueren, 'cweick haer de courage gaf om ons t'offenferen ende brave- ren , ende haer preparatien aenftellen tot den Oorlo» ende ons de fclve in Guinea aauelijck aen doen ' Maer, Godt zy gelooft, zy fijn in haer calculatie be- drogen. D'Ingezetenen van Engelendt fijn noyt be- ter vereenight geweeft als de ielve jegenwoordigh fijn ; Ende belangende't geldt, den Koningh ial het fel ve noyt gebreck hebben om defen Oorlogh te con- tinueren; lek kan mogelijck daer van met foo veel feeckerheydt fpreecken als den ander, alfoo ick de Parlaments Vergaderingenfedert veertigh Jaren, fe- dert Koning Jacobus, Loftelijcker Memorie, Groot- vader van defen Koningh mijn Meefter, bygewoont hebbe; Ende ick (at wel feggen dat de twee Kamerea foo veel yver hebben voor de glorie van haer Prins, ende voor't gemeene Intereft van de Natie, datzy niet fullen lijden datfe eenigh manquement zy van 'tgeiene nodigh fai zijn om defen Oorlogh teneynde te brengen ; indien 't geene zy airede hebben ghe- geven niet genoegh en is, zy fullen hem gheven tot de helft van 't geene 't Rijck inkomen heeft, ende ingeval dat noch niet genoegh was, fullen zy hem de drie parten daer van geven, ende fullen voor haer niet behouden, als gheene zy nootfaeckelijck totonder- hout van haer leven vannooden fullen hebben; fulot is't, Sire, dat ickmy verfeeckere dat den Koningh mijn Meefter in de genegentheden van fijn Onderda- nen fai bevinden , om fijne Rechten tegensalled'In- fulten ende violentien van fijn Vyanden te main· tineren.
'tis aitansftPii jaren geleden dat hy my hemertj fondt, om aen U Majefteyt alle de bedcnckelijcke verfeeckeringen te geven van fijn genegentheydt, om met haer een naeuwer verbintenilTe aen te gaen als die gheene dewelckegemaeckt was geweeft by devooi- gaende Tradiaten, ende om by de felveTraöaten te voegen alle't gheene noodigh foude mogen zijn om eeuwigh te maecken de goede intelligentie tuflchen bey derzij ts Koningen encfc Rijcken ; defelveTraöa- ten verbly vende in haer vigeur, alfoo de fel ve waren -------■ eeft volgens het derde Artijckei vaa
'ienhonderttie», door dewclckever-
3ntmueert|
aie van'tjaery^.,.,,— -- j klaertwcrtdatdefeLigue ende Alliancie iuflch« « doenmaels wcfendeKoningen ende haer fuccelieurs eeuwigh behoorde te wefen , ingeval dat een )^aer nae't overlijden van een der Princen fijn Succelleur de Naekomelingh aenwees dcfelvecondicien, ende de fel ve Alliancie t'accepteren 5 't welck gedaen wiert door den Grave van St.AWms in den naem van den Koningh mijn Meefter den drieentJviKtighfleit lm fellien hindert een tn fefligh . Zijnde de felve in iie welckehygeftabilieert wiert in fijne Rijcken, enjK 't geene te vooren by deh overleden Koningh was 8®" obferveerc geweeft, ende vernieuwt federt hetj^ feflienhovdertvier en veertigh door den Milord
lijn Ambaflàdeur aen die Hof, |
-ocr page 714-
en O O R L O G Η. V Ses-m-veemghfie Boeck. 695
|
/ Doen ick hier quam, gaf ick over een naeder Pro- · fl van Traöaec > om de Gommerdco tuflchün de - 'Lee Natiën tc reguleren } op alle wekkers Poin- ΙΓη uytgenoraen twee of drie , fijn Majefteyc was MDoesht gebleven : maet. fedèrt den lo. December ^n'cworleden jacr> heb ick van 'ticlve niet meer ILren melden» 'tgeheelewerck in harden van den H«r de Liotne gerefteert fijnde. Het geheugt mj dat U inlifteerde om by het derde Arcijckel
rtwe/ck ee*» verbot conciaeerde van de Vyanden t'af- fifteren) voegen , ingeval 'c was fonder
ledeêl van de voorige Traftaten, omdaer door in vriiheydt te aijn de-Hollanders t'affifteren 5 waer op d^Koningh j mijnMeefteri witwoorde : toe te ftien dathetgeheel Artijckeldaer uytgenotnen wierc, ' aen α Majefteyc een voUrolneh vrijheyc te laten, omdaerinnetedoen volgensbaerwelgevallen: hoe- wclhyeenighfinis.gefurpreneeert was te fien dat zy ^tJ^^Mienhonderttweeenfefiiifi, met de HolUn- dere hadt gemaeckt wilde prefereren voor foo veel ou- de Travaten, tuCTchen de twee Croonen opgerecht, dewelcke federteenfoolarghgevoleh van jaerea wa- ren eecontinueert geweeft, dewelcke federt weynigh volgens de formen lijn vernieuwt endegeconfirmcert geweeft) «ode die tot 't gemeene befte van de twee Rijcken foo nòocfaeckelijck, ende foo naeuw aen de welvoegentheyt van de twee Koningen gebonden, ende door foodanige ftercke Confideratien vereenight waeren.
ëpnamnocgtan^DecEtmCicgcendffcgfpt: maet; fai onDtrpjfttit baninbifporitie enöe anDecfintiS/ bteef dl OatiifltnDe ; al^ onbre De icanfcge faccftm te
« limip.
©cnïtonina ijanEngelantfittlbé bat(ic& Vranck- rijck ttflfn^ ftem enflaarecDe/ Öeeft öatc tcflcn bev' Stortali boiflöt;
Sjne Declaratie tegens Vranckrijck.
Charles Rex;
ALfoo den Koningh van Vranckrijck pretende- rende de Executie van een defenfyf Traöaet ►Ιϊ· met de Staten Generael der Vereenighde Pro- β vinden ί, ende daer beneflèns on» taxerende voor de ?!, AggreOTeurs van defelve ( van'twelcke het contrarie feer notoirlijck aen de gehccle Werelt bekent is ^ op denƒ« en t■mmtfghβeaJa.a\xmi laetftleden heeft ver- klaert den Oorlogh tegens onfe Onderdanen, maec- kcnde hem felven daer door den Aggreffenr , ftel- leade oock de Vrede diewy altydt mét de ghemeldc Staten hebben begeert, veel befwaerder , waer toe deAmbaifadeurs van denKoning;h van Vranckrijck noyt hebben geoflPereert eenige fatis(ia<aie voor dein- jurien gedaen aen onfe Onderdaenen , nochte een vallen regel van de Commercie in 't toekomende : Wy fteunende op de hulpe van Gode Almachtigh in de techtmatigheydt van onfe faeck , ende verieec- kertzijnde van de courage en aflfeéfcie van onfe On- derdanen om 't felve te defenderen j hebben goed ge- vonden tc verklaren by defen > dat wy den Koningh van Vranckrijck fullen tegengaen y ende vigoureufe- «jck vervolgen dien Oorlogh die hy foo onrechtmatig heeft begonnenj met onfe uyterfte macht by Zee ende I'andt tot maintenue en defenfie van onfe Onderda- nen. Bevelen daerom by defen onfen feer lieven ende beminden Broeder onfen grooten Admirael, ende onfen feer lieven ende waerden Neef en Raedt ^'torgt Hertogh van Albemarle > Generael van onfe "lichten te Lande,onfe Lieutenants vanalledeGraef- ichappeo, ende alkandere OiEcieren ende Soldatfen, onder de felve foo te Water als te Lande, teehen te gaen alle de attacque van den Koningh van Vranck- "Jck ofte van fijne Onderdanen, ende te doen, ende «executeren alle adien van hoftiliteyt in'tverfol- gien vtn defen Oorlogh tegens den Koningh Van vianckrijck, fijne VafaUcn endeOnderdinen, wU- verbieden op lyf-ftraffê eenige correfpondeo(ié oftfr communicatie te houden met de gemelde Koning van Vranckrijck ofte fijne Onderdanen , ( uy^eno· meo alleenlijck diegeene dewelcke daer toe geQooi> feeckt fijn , om hare Perfoonen cn Goederea uft Vranckrijck te brengen.) Ende alioo in onfe Ko* ninghrijcken fijn woonende veele Onderdanen van den Koningh van Vranckrijck, gelijck oock van de Staten Generaci van de Geunieerde Provinciën : SiEX> verklaren wy by ons Kofiinghlijck woordt^: dat alle die geene van de Franfche of Duytfche Netié:» die haer felven behüorlijck, teghcos ons fullco gedragen » ende niet en correlponderen met onfe Vyanden 4 fui* len fijii vry in hare Perfoonen ende Goederen, als oock van alle moleftieo en ctoubel höedanigh het fou- de mogen weien. Ende voorts verklaren wy i dat in gevalle eenige van de Franfche ofte Nederlandtfche Onderdanen, het zy uyt affèöie tot ons ofte onfe Regeeringe, ofte wegens de oppreffie die haer over- komt in haer Landt, Tullen komen in onië Koningh· rijcken, dat de felve by ons fullen werden geprote- geert in haere Perfoonen ende Goederen , ende voor- namentlijck die van de Gerefgrmeerde Eeligie, welc- kers intereft voor altoos by het onfe particulicilijck fel worden gcvoeght. , |
'il· i
Gegeven in anfin Uove tot Withal den negenden /e'/achtiende Jaer ν tut er^eRe·
geeringe i66r. ,
.li-.· '.u'·-
<@nù£ttufrcr)eti gc&bm be l^eecni ban Hollandt Iten α,^ιαπ» achtiendentrcj^ecgabrcingh banïiaccilooggJS^aa. bebuctit behenDt sjnnaecht/ batfeawmtentfe fieitoram gaS- «"οβι öfti / öat tte ifngeifcben inpafntenlionlwi otntnet twintigh jFrrgatten eec^baegb^ upt te loipen/ ofte ö'^n- albeccpttt^ uptadoopen toateti/ nirt fan&ec fliftjide e'iftii» öanemóböeflTfin ........
t^en b'een of ö'anöece pleetfe ban ff»/" , befen ■J&tafty enbe in fpfde in be boojnoembe pia- a êntae bincieertegen/ boo? te l^ebBen 5 5®acc op ^ goebt fianf». gebonben acn 't CoUcgte ter «bmicalitcpt tot Rot- terdam te fcöipbcn / foobanigïjen ojbje te (lellni/ ten epnbe bat be driehondert jföatcoofen/ gtbefKï ncect naec be Glundert, aenfïonbt^ nae Hellevoet- Sluys gefonbenmoriitm too?ben/ om fiàec 6p ρ;αί bifiealbaec t« ontbouben totnaecbec 02b?e: (3!:cn an^ ' becen bat be ^ctjepen ban (@a|Iogt) ban gaten telfojte binnen be itaben ban beftlbc plaetfeleggenbe/ctoil» ben boen Bomen op ^tcoom / om tegen^ alle fuc« pjinfe gereet enbe in poflupi te mogen ;ί|η; dPocft toierbt aen bc gefamentìijche «ffoUcgien tee ^bmira» Htept gefcf)?cben / bat be felbe ten fpoebigöflen eenigft Mefin toel bejeplti^acc-tunig toilben upt fmben / om te gaen cecognofceEcn '^3^anbi^®loot/ eoc6 befs feif^ beffeinen te betfpiebcn/ enbe ban aUe^ ttoubj tappojt te Kannen boen.
JBet Gaylandt maecliten be Cngdft^en be bol« genbe^iebf, , ; m ,
Artyckekn van Vrede tujjcben den Koningh van Engelandt, door den Gouvtnteur van Tanger , ende Cid Hamet Hader Öaylahd, Trince van Barbaryen, befloaten. f Γ :
üp het Eifgelfih overgezet.
ARtijckelen van Vrede, beflooten cn beveftight <e'rac. by fijn Excellentie den Heer van Belafyfe.fijaon teet ben van Worlsby, Capi teyn Generael van dlle dï 5'®"»*'" machten van fijne Majefteyt van Groot Brittannién, Ά'"" Vice-Admirael van fijn Koninghlijcke Vloote opdéfant Kuften van Barbaryen, en Gouverneur van deStadt T/mger^é-c. van wegen fijn Majefteyt Karei de 11. ningh van Groot Brictannien, Vranckrijck, én'Yer- lande, &c. Met fijn Excelléntic Cid Hamet Ht^ BtmMe^Uéi , Print vaa Ihet Wefter-Êarbaryeii^'
Ariü,
lende dat alle onfe Onderdanen'hier op fullen adit ne- i^SSt ----Devirelcke wy oock by defen wel ftrengelijck _ |
-ocr page 715-
6cfà SA KEN van STAET
|
1666. Argilla, Alcaflcr, Tituan 1 Sdy, &c. ende in alle def- felfs.Hewfchappyen : de.atv)etdenk^ù\fefiìt»hendtrt feitnfifiigh. .-riwo^ì v^ · '1.
batter, yan defen hüydigen dagh en voortaen voor tltijdtcen vafte cn waerachcige Vrede fai fijn, fonder fatÌ6fa<aieOver cenigen ovcriaft voor defen gedaen vand'eeneof d'andere zydc teeyflchen. i. .-..iiixjf · ' i fi
. ri >l jOt< ,■■> c ^ ti.
I» gcaccofdeert dat àievmTaMgtr fullen hebben al het Veldt van de Riviere J^twi ai, loopende foo als het de lini'eiiytwyft, tot de Rivier T/cire/ van Ttnger de oude Stadt, en fullen defcive in dardiftriit mogen zaeyen.-wat hùn ial believen ·, macr ghcen Boomen noch.Wyhgaeiden planten > ftoch eenige Fortificatiën maccken', noch TrcnCheen, nochyets anders delge- lijcksj 't fy groot ofkloyn.
■'..ilTj.ik.v. . I -j.-j .....
■ .k:· ^i· III.
- ^Dat in' ghevalle die van Tanger Hout van doen hebben ^ ende fijn Excellentie den Keer Generaci daer van advertentie doet aen den Heer Cid Hader Gayland, de fclve gehouden fai fijn, dewyl dcEn- gelfche Houc hacken ende 't felvc in de Stadt bren- gen, behoorlijcke wachten teftellen, diede gemel- le Generaci van Tanger om hare afliftentie fai moeten betalen.
i!:L.s Γ ■ ι IV,
"'Dat alle-da Schepen "én Vaertuygen van beydede partyen in en uyt de Havens van wederzyden funder Pafpoort fullen mogen gaen en trafijqueren en hande-
■ Iciri-iwaiihéer hcthaer bciie.ven fai. μ,··:!! . "
" "'»· -ìk·''ώ^ΐϋ·.· .. ·-..:.
; iuat.t'allea tyden als fijn Excellentie den Generaci ''v»n Köïgïn e^nigerley ïvfitverfchinge, als Koeyen, α Sch^p i Hoenderen j &c. van doen magh hebben ,
■ CidiHìàtlerGayUnd, cofwie dat in fijn plaets foude mo- .gheö komen te GoUverneren , daer van geadvifeert
lijnde·, -derfelve ach lyn Excellentie den Gouverneur van2Ìii«fr beftellen ial,,mits den rechten wettelijc- ken prys der ftucken . j . als oock de onkoften van't overbrengen tot Tanger toe becalonde. i
Ditter geen nieuwe Fortificatiën buyten deLinien na Λ fluytcn van dit Traöaet gemaeckt en fullen wor- den, maer wel fullen die alrcde gemaeckt fijn gere- pareert, endiebegonnen voltrocken, alsoockdeli- ive indien ftact alffejegMWoordigh was, onderhou- den mogen worden, ... ■trrvi^ jn-ir' - ■■ ■ . ■ ' ■
Alledcgeenedic vsn deeene partye tot de andere oy.erloopen , diefftal of eenigh ander delift begten hebbende, fullen gevangen, bewaert en ο vergelevert worden, om nae gelegentheydt van haere mifdaden geftrafï te worden : ende wanneerfeyetgeftoolen heb- ben , fai ntien de eygenaers het hare wederom ter hant ftellen.
Λ . VIII. ■■
Dat, ilffercenigeC<^/w, foo aljmen die noemt, voorde Stadt van r^itgir boven't getal vani^Ve ko- men, deRuytersalfdan op een beftemdeplaetfeful- len blyven tot datter in de Stadt maer //&/>« t'feffcns inkomen, en haer facken en packen ende goederen geloft hebbende weder uyt trecken. Ende dat niemant uytgenomen alleen de Ruyters binnen Tanger met , ,. Wapfitien fai mogen inkomen : foo yemant oock een ,. anderen ,van de contrarie partye ovcriaft of ongclijck ' doet, dat.dle nae de wetten en verdicnften van fijn xnifdaet geftraft fai worden.
IX.
Van wegen Cj η Excellentie Cid Hornet Hader Gtty' landt, is geaccordeert dat de Schepen vin Γ^β^^τ· ful- len mogen Steenen gaen laden van wur fy bcgeeren, |
defelve den ebe melden Cid Hader Gayletidt toeftaet tvee henJert ton'. nen gerafineerdc Buf-poeder, in defe volgende ma' niere en forme, te weten, dat men hem fai leveren vpftigh tonnen foo haeft als defe Artijckclen beveftia zijn, en dan noch vyftigh andere van nu inrfr/j den, ende op de felve maniere wederom teo eynde van elcke drie maenden v^tigh ton, foo lange als de vrede fai dueren.
XII.
Ende dewyl datter veel vreemde Schepen fijn die te Tanger gaen en komen by de welcke de Engelfche meerendeel geintereHèert zijn , foo is geaccordetrt dat geen Schip te T<w^ir inkomende ofte daeruytvae- rendc by eenigh bchip van deOnderfaten desgcfey. dea Cid Hader GayloHd aengetaft en fai worden j in- dien het is binnen de ipunzTehàdSeje fgenoemtln't Engelich de punt aen deeszyde van de Rivier je»;) en die andere punt die de Bay e van Tanger maeckt ten dp Ooft-zyde, in 't Aribifch genoemt TaefeMmm.
' ί · ' XIII.
Istoegeftaen van wegen fijn Excellentie den Gene- raci \mTanger, dat in gevalle fijn ExcellentieC/i/Hi«· der Gayland de afljftentic van eenige Schepen de En- gelfche Natie toekomende, tegen fijn vyanden, die buyten de vricndtfchap van Engelandt fijn j vandoea mocht hebben; de felve Schepen, foofe In deBaeye van Tanger fij η, hem in alles foo veel als hun doenlijck is, fullen byftaen. Maer indien de gefeyde vyan- den van Cid Hader Gayland in Vriendtfchap ftaen met Engelandt , in foodanigen geval en fullen noch de gefeyde Schepen noch yemant van de Engelfche Na· tie gehouden fijn denghemelden Cid HaderGtjUnd noch te water noch tc landt afiritentie te doen.
XIV.
DatalledeKoopluyden, die Onderzaten Tan Cid Hader Gaylandt fijn, gelijcke goedt Recht fullen heb- bgn om haer fchalden te innen : en dat het felve ildui reciproquelijck van d'anderc fyde mede verftaen fi» werden.
Alle defe Artijckclen fijn van beydedePartyea ten vollen beflooten en beveftight in li»· ger den tweede» April feUitn bonderffis f» fefiigh,
litoti ArtyckeUn van Vrtde firtcktn tot scooter voordeel ende meerder feeckerb^ i» 'f "'^j' mende voor deStadtTATif^CT, als die-^oor de- fen by den Grave van Tiveot hfloottnmreit, gelijck als men uyt denaevoJgeB^tfunuink^" verflaen.
Defe Vrede is geduyrfgh : de andere alleen Toef den tydt vanyi/Maeaden.
• Men fai ons tfliftentii doen tcghen alle Chri^« Vyandeo, die tegen Λο^ίτ yet foudenwiUea teren., filen
om de Kadeoptemaecken van Cabo ie^if/t lactfte Ooftelijcker punt van de Bay e van Ta^er toR I |
-ocr page 716-
enOORLOGH. 'tSes-en-veerihhfleBoeck, ^97
|
III.
Ill^. J^eo fai 009 al de provifien van 't Landt laten ghe- ^nieten.als^^^
y/jeafuüen geen wachten motten houden , het weick een fwaren laft voor het Guarnifoen geweeft is : ^t My-Loid Jïveot jaerlijcks v^fhondert ponden ^[jeldeorn die teonderbouden.
Wy hebben Steenen om na de Kade te bfenghea : vy en betalen jaerlijcks niet meer Bus- poeder als My- LordT/wii dede > ende hebben Landt buyten onfe Linie gen-gbekregen dat tweeaiael ioo veel waerdt
i'· VL
Alle de vreemde gfoote en kleyne Schepen , die met Tanger handelen, fullen vande Schepen der Moo- /enbcfchermt worden tot gehecle drie mylen vande Stadt af,
©atin't bcrfqm'pajfe alijier i^gDeUaen/ l^ic fien onDer te 25inneIanDtfcf)e faecScn.
5®£ncerfteng|unöraecritm öcn atiipffnant?S&= tniradOe Ruyter in gec mtt be ^cljepen üan Rot- terdam mbe Amfterdam , ïjaec bofgtjcnöe met De getutöfcöe booj ©aet^ ijoubenöe. ® en derden fcpls Den Den ïuptenant ^bmicael Meppen upt : ?Snf !)ίκηί)3Εβ0^ DOch ben ©?ieffc{)en l.uptenant ?l!bmf= tad Tjerck Hiddes met acht ^t|)epen. 3^aec na oocft Hen Bice-?(!bmicael Coenders.
lijpe üanöe ^cDepen i0te (ien uptBet boU
gtnDr.
L0e van de Schepen, compoferemle Je Vloot van àn Staet der Vereenigde Nederlanden, feo als ie felve op den eerften Jun^, ende de volgende dagen. Anno, fcftien hondert fescnfeftigh z'jn in Zeegeloope».
Wegens de Admiraliteyt van Rotterdavt.
SmcK- Metr. Sci
80 415: yo 76 ?fo yo 66 joy 6% r6o 40 66 305- 4.S 64 ζ 60 4-0 f6 ïzo 30 f4 ^^o §0
I7f 40 lyy ly ^6 Ï30 zo 36 130 20 40 174 if 130 zo
Ijfc Τ Uyt,Adm.de Ruyt.DefevenProv. S, ■'-'L.Admir. van Nes. d'Eendracht. ί tol V. Admir. de Liefde. Ridderf. van Hol. Ν S.by Nacht,van Nes. Delft, i·*' Collonel van Gent. Gelderlandt. LjurensDavidfz. Groot Hollandia. Maxirailiaen. Waflenaer.
Evcit van Gelder. Kley η HoUandia. Philips Almonde. Dordrecht. Frans van Nydeck. Loiiife. ElandtduBoys. Uytrecht. Huyb. Jacobfz Huyg. Gornichem. Juriaen JuriaenfzPoel. De Vrede. Nicolaes Naelhout. Harderwijck.
Twee Fregatten.
--- λ W VW « V^AbkVU*
Willem vaa Dijcfc. Niramegen· 34 iio zo Jacob Swart. Schiedam zz 70 10
— — Twee Advys-jachten. Picter Wijnbergen. Swol. ιδ 40 jo
DlrckdeMunnick. 'tHart. 8 zo ο
•— —— Twee Branders. jinvanBraeckel, Rotterdam. JanBioerfz Vermeulen. Gouden Ruyter. |
Cap.Hendr. Adriaenfz.DeRejrger. Pieteï Salomonfz. De Liefde. NicoJaes Marrevelt. 't Geloof. Jan de Haen. Kalants-Ooge,
iacob Andriefz Swart. Deventer. Jacob Cornelifz Swart. Prov. Uytrecht. Hendrick Gotskens. 't Wap. van Uyt. 60 ayο Hugo van NieuwenhofStadt en Landen. 60 ifo Jan van Amftel. De Vryheydt. 60 ayo Thomas Fabricius. Tijdt-verdrijf. 60 ayo Corn.y. Hogenhoeck. Suyer-huys. yo 2iy J. WUlemfz Broeder. Dom v. Uytrecht. 4^ aoo JanUyttenhout. Landtman. 45 aoo Jan du Boys. De Vreede. 4Ó 200
Ottho van Treflongli· Duyvenvoorde, aoo JandeJongh. 't Raeth. v. Haerlem.4(i zoo MichielHuys. Kampen. ή.6 zùo
HendrickVollenhoof. De Tromp 4<> 200 Hendrick Boom. De wakende Boey.-ftf aoo FlorisFlorifzBloem. DeSon. 44 r8y
Woutei Wijngaerden-Herlem. 4,4 i8y
Jan Bon. De Haen. 30 120
Jacob Dirckfz Boom. Ylft. 30 120
ArentSimoni'z. överyflcl. 30 120
Jan van Lier, Afperen. 30 120
2fO 30 ZZ^ 30 200 30 200 30 ayo 40 200 30 ayo 40 200 30
Goiide Leeuw.
Harderwijck.,
Staveren.
Kruyningen.
S'tadt Gouda.
Amfterdam.
Jaerfvelt,
Voor dOoft-Tndifche Compagnee, Corn.Will.vanZaen. De Befchermer,
Enno Doedes. Thomas Tobiafz. Jacob Paeuw. L. Collonel. Palm. DirckSchey. Jacob van Meeuwen. Jooft Verfchuer.
30 i8po.8r40,ia3jr
Wegens 't CoUegie ter Admiraiitejt in 't NoordeV' ^Ujariier.
SmK-Mair.Sil
Luyt.Adm.MeppeIcn. Weft-Vrieflant. 80 285 78 Vice-Adm. Schram. Pacificatie. 72 242 78
S.by Nacht Stachhouw.'t Wap. v. Enckh.yz 245 49 Cap.Houttuyn. Prins van Oranje. 232 yi Croock. Ho!ianticnTuyn,y(i 20(1 3y
Groef Jan van Hoorn. Gelderlandt. 6z 232 40 Thoen Jofua y4 178 34
Wijnbergen. ^tNoorderquartier.öo 2y4 40
Fiftol. Caleb, 4.6 201 3^
Vlugh. 't Wap. v. NaiTau. do 213 40
Berckhout. De 3 Held. Davids,4({ 202
Jl (Ì74.24^,3.
Bljven legge».
Ancker. d'Eendracht. 44
De Boer. Hollandt. ^
Hen. 'tWapen van Medenblik,4Ì
Mauw. 'tCafteelMedenblik. 30
Poft-hoorn. 't Wapen van Koorn. 30
Sita(.Matr. Sil-
70 30Ó 66 a7f 66 ïTf 66 a7f 60 ayo 60 ayo
4y
4y 4?
40
40
40
40
40
40.
30
30
30
30 30 30 30 30: 30
30
30 ao ao 20 z<i |
|
838.3500. foy
ffegent 'i CoUegie ter Admiraiitejt tót Amfter- dam.
StKk. Malr. Sol.
fuyt.Adm. Tromp. Hollandia. 8x4005:0 Vice-Adm. van Huift. De Spiegel. ■ i. 74 i.by Nacht Sweers. Goud?,..!.; V, Dee^.
y ijii '
Wiggens H'· CoUegie ter Admiralittjt -van Zttf landt, _ .
StncK^Matt. SsT.
70 280 100 60 230 IOO
Ja- |
L. Adnar. Corn. Evertiz. Vice-Admirael Banckert. CoinciiiEvcrtfl de jonge. |
-ocr page 717-
é9S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Jacob Penfe. ' ' Simon Block. Aadries de Hofe. Adriaen van Cruyningen, Jan Tane. Jan Matthijfz. Willem Marijnfz. Dirckjobfz. Adriaen Bruynet). Jan Crijnfz. Jan Blanckert. Willem Hendrickfe. Met Advijs-Jachten.
Wegens Η CoUegk ter Admiraliteytvan Vrieflandt.
Smk Mitr, Sol.
L. Adm. TJerck Hiddes Weft-Vrieflant ηι yy Vice-Adm.Koenders. Groeningen. 70 305
PrinsHend.C. ηι gio yo Rie van Sneeck. 14^ Ooftergo. 64, Z4.6 40 Weftergo. yó loy 30 Dc Steden. aoo 30
Stadt en Lande. 227 Princefle Albert.yo 294 30 Ommelanden. 48 189
..........................Frifia. 3Ì lyy 2y
Van de twee laetftc is een bly ve leggen. —---
Twee Branders. 638 2748 lio
De groene Ridder. De Robbe.
MeyndcirtSoetjens. Roelof Janft, de Rob.
Schip. SiHch. mitt. Sol
I. iVeghens 't CoUegie ter Admiraliteyt -uanHotter- dam 18 838 3yoo yoy
2,. ììregeus''tCoUegie ter Admiraliteyt van Amfler· dam, 36 1890 8140 I23y
3. If^egetis 't Collegie ter Admiraliteyt van Noor der panier. 11 <>74 HP3 y®<i
4 We^hens 't Collegie ter Admtrditeyt van Zee- 'landt. ly 676 2268 807
y. Weghcns 't Collegie ter Admiraliteyt van Vries- landt. II 638 2748 ade
91 47ΐ<ί 1914^ 3313
'pliant ü J^loote onbec h' ϊίίιηί- tael n« ïKuiittt/ ïiomt op bcfjoocB- te tiait
faiiDe.
Φΐηρ/ JIHaioiif- niB/ en
nittrcE
na Ütot tErtam/
Jfflfe-
bott/ en Sttinnt.
Sipiicon- trc ha II ij'iffiigtl rcijttii it)C'Iletit-
früe l^oet.
Defe boven-ftaende pi.fuo Schepen als Jachten,zijn ghemonteert met 4716. Stucken, is 7y. op den hoop meer als yi. Stucken voor eick Schip; En 19145?. Matroofen, en 3313. Soldaten , is voor elck Schip 246. Man, en fchiet noch over 76. Man, behalven eenige Btanderi en Galjoots.
^ett fevenden ttia^ De Inloot op De Ijoocgteban Gravefande. JfeatetDagl) niOiQCU^ feaaten tot Hel- levoet Qehomen biec facfcBaDigljbe ^cDtpcn / al^Dat ban CollonclGent, ban Tromp, ban Nes, cnDe noclj een ; ^p in anDece ^cfiepcn 5önbc obec segaen. ©aec op togen eenigOe Dcc ^cecen «©ecommittcecbe Salien ban Hollandt bectnacct^: enbe toiecben ban tuegcn ftaec i^o. liBog. gDefonben De i^eecen Glas enOc Mïjonfma, na Rotterdam, Hellevoetfluys, enbe in Zeelandt, enbe toiecDt aUenooDigeo?b?eDDe(IfIt tot cepatatie taan befcljabe enbe befirllingi) ban be> öocfien / ooch bEtfojgingl) Dee gequetfìen Pinx- ilardagh'^tno^gen^ quam aenbenHeecSIaebtlpcns (ionacii? de w ith, ben bolgcnben 26jief ban ben pitepnSiacüblJlDiiacnfjSwart, al^ bat De ©loot op ©?pOagD Dm elfden ^unii/ ten ancfiecIeggenDe/na giflTinge omtrent negen mtj!en üan't jSoo|Dt-©oo?- ïanOt/ jSoo?D€>ofl/ en toa^ D'<i5naelfc()e ©loot omtcenticftighfiercfi/ na be mibbagt)opDOnfeaf= geftotnen/ Ijaec lïncliet^ gehapt / en fcöut gebaec inet Daer gljeOonbrn tot tegen Den abonbt / al^toanp neet ÜP «tapitepnSwart, een Cngelfclj ^cöip am booib lepDe en bfcmpflietOe roet drie ca vcertigh
StucK: Matr, Sol.
jo 148 6q
58 188 5-0 168 50 in 50 if6 50 15Ό gtf 118 ixz 36 100 30 loy 2,6 50 14 40
60 SO f7 60
fo
40
4y yy
30
ay ly
S. by Nacht Brunfveldt. Gomm. Runftil. Cap.Vyfelaer. WijtfeByma. Bar. Hid. de Vries. Jooft Harmanfe.Brant. Jooft Michiclfz. Chriftiaen Elbertfz._ Corn. Vinckebos. |
fiuchen/ enbc litapitfpn HendrickAdriaenfr 1,«. meeflecDe De ©ice-?fl0mirael ban b'e Wiite©inn5/ '^ίί itiet feventigh lïucfeen/ επ ben liapittnn Win? ' vander Saen, bDCpnifll) Daec na't ^cftip beSevenwn? den, bat t>pb'<SnBeIfcBeboo?leDen3aetnSmr: toa^/ op öebbenbe vier en vijftigh ΡηΓηεπ / SSS
Pjinfeoenomcn fjabbiti'^abont^/ toarenb'ffl? : me op De blucfjt/foo fp flen feonben/ toant fp tefln banon^af bp De toinDt obec/ " "^ ""^"otti
cnDc I ^^-ïiöftt ali fp fionbeii/ en onfe Bloot in lp acfjtïSÖtï DoncftectoiecDe/ Doenijebben D'onfe niet rneir r.™ nenfien WooSwarten fon m^ tooubS finS ban De fcftoten onDec toaetec/ en fijn iiflg/ aifó„ J" fjol toatectoa^/ alfoo öPöemaenboomüpö W fön Qcoote iBafl/ enaSefaen^-JEalì/bcpue „w boojD / foB öaD öp De felbe aebtec aengcnotnmΖ? een toufco gefïeept na De ®Ioot / maec be^ mojoh «λ tnai De ©loot foo beccete loeftoaert/ Datmenfcnun Itjcltfianbeficn/ te toeten op Dm twaelfden, rn h» figb mo?8en?' foo becce in lp binbenbe / booj bim Dat ÖP De gücbcele naebt mecfi geD?eben Jjabt/ om ti cepacecen met ftjn feonbe bp be ©loot niet ftcb men/boojontcent De blocfee negen upcen / en bare. om cefoibeecben neben^ Den fóapitepn Hendrick Adriaenfz, Die fijn ©?tj^mebcDefocfte-maflaftoaé/ Öaec fcöaebeloofc ®?öfen in 't ©abetlanbt op tc fijtn, gen / of anbec^ fouben becloocen gacn/ bjantfa fionDenfiaECfelfnietöelpfn fonDec JBaflen. ®onh tjabt Qifìecentegljenbemibbagb/ ennamiöDanfitot vier npcen / feec öacDt Ijoocen fcftieteu ; bit toad 'tgfjeen f)em bchenbttajapbanbc©i0(jt: fijngrootc Jlöaflttia^bp nafjalfboojgDefcDoutrny rn toa^acn fijn i© ant feec fcfjaebeloo^/Daec mebe ()p bocnbc toaJ om te cepatecen ; ^abt vier Dooben/ fellhien ocqucti: flen/ Dogi) ttogjfclbe niet acn be®ictocic oen onfe bant / foo fjet tjem De^ ©ipDaeglj^ abonbt^ iict afn» fien : tuant Die een (ffingelfcftraan aen boojötfioniif ftomcn/ Dabtljcm>BCö&.
33e1luptenant"aDmicaeI DeRuyter fefcfijetfiitt gcbecljt/al^bolcöt;
MYn Heeren, 't zedert mijnen laetften van den thienden deks, wierde heteerilftille,duyrende tim _ dengïheelennacht, endedene^</f»'sraorgen5 kregen wy veranderinge van windt, ende ftyve koelte uyc den Zuyt-weften, daeromme vroegh ten Anckir quaemen, ceffchen Duyrtiercien cnde'tNoirJt-Vaor- landt j ende ten negen uyren wierden onfe buyten- Wachten de Engelfche Vfoote gewaer, gevendeeens fulcks met 'tordinaris zeyns te kennen, maecktcn oni doen wel degelijck klaer, ende ten tkienmtnis'im 't Schip van den Collonel van Gent de Focke-maft ende Boegh- fpriet over boordt gevallen, dat derhal. ven geordonneert hebben de eerfte Haven de befte te kielen; Teof/fuyrenfagen wy de EngelfcVloot op ons af-komen, voerende den Generaci een ordinarme Brittannifche Vlaggc van de groote, ende een Rüod^ Vlagge van de Voor- ftenge, ende by ghelegentheydt zcins, oock wel een derde Brittannifche van de Kruyi- ftenge ) hen tweede Opper-hooft een Witte Vugge> maer wel drie Vice-Admiraels, ènde Schouten by Nachten met Roede, Witte ende Blaeuwo Vlaggens, gefamentlijck fterck 'tfeventigh Zeylen, kleynende groot,die wy ten Anckcr leggende bleven veiwachteD,
wantgheen van on» allen die konden lichten door ce
harde windt ende holle Zee, foo dat wy eerft alle de Kabels kapten doen fy dichte by ons waren, validen- de daer mede yder een Ancker, ende ander-half, enae fommige twee Touwen, ende't was goelijck rnia- dagh doen wy met den'anderen in't ghevectit ge- raeckten. j
Het welcke begonnen wierdt methetEfquadre wa dc Admiralen TrompendeMefpelen. Zijnae®aerec weynigh voor uyt aen back-boordc van mijn, nc
bende de Engelfche de loef tot hare advsntage . e"" '
wy dè harde windt, daer mede wy onfe oadertteL·*^ beter konden gebruycken, als fy, ende na dat wy we. drk ttyrcndus hadden ghevochten, endcmalk»»^' |
-ocr page 718-
|
I /t .ifintseheprobeirtertdeover weder-zijdtsbéfchadight \β· , Maften ende Zeylcn, hebben het de
• Eneelfche Noordc over ghewendt, in'twelcke den Vice-Admirael van de witte Vlagge, met noch iwee a andere Schepen van het gros wierden afghefneden» wjnt fy ibo befchadight wsercn dat fy niet konden vol- „enj die doen door dc Kapiteynen van der Zaen., Hwir/Vi Adriaenfi. Ia» ·ΰαη Amflelende andere wien· den vervolght ende verovert, fonder daer van meerder particulariteyten te weten, maer fagh het Schip van den Adfflirael Tromp doen t'ecnemael mafteloosleg- tea, alioo hem een van onfeSchepen wasaen boordt gbeweeftj ende bemerckte uyt het waeyen van een Vlagge van een ander Schip, dat hy daer op was ο ver- Bcoaen, ende van gelijcken dat een van myne fecun- den, Kapiteyn Ottho TrefioHgh , op de welcke de Hee- ifaVtince Manaeo, ende Comte de methaére
Domeftijcque waren, in den brandt geraecktc, ver- oorfaeckt door eenige proppen, hebbende verftaen dat deghemelde Heeren ter naeuwer noot voor'tfprin- Kii) haervan het Schip hadden gefalveertaen boordt van mijn S wagcr ven Gelder, van waer fy den tvaelfden 'jmorgens by my zijn overgekomen.
Denvyandthetdusom de Noordt ghewendt heb- bende, geraeckten de Admirael cndeVrieft mede dapper aen de man ; ondertuiTchen dat wy be- lighwaeren om onfe Schepen wat te repareren , ende wenden doen de Engelfche nae, die boven eenige on- □uam den Admirael Generaci met
fer Schepen zijnde, qt cenighe van fijn Schepen ende Hooft-OfiScieren ten Ancker,prefumeerdeom fijn gros te vergaderen,en de lecken te floppen, maer ons fiende aenkomen, hack- ten haer Kabels, en quamen weder braef aen, ende «ierden na vermogen ontfangen, ende in defe Tocht beden wy haer af de Schout by Nacht van de witte Vlsgge,die ick mijn Brander eerft aen Boordt ftierde, maer met't uytvoeren van Riemen ende handt-fpaec- ken, gheraeckten fy hem qui t, ghelijck oock noch een tweeé van Zeelandt, ende uyt de groote vreefc fprongender wel twee hendertbuyten boordt, en met (ie lette fchoot dien hy dede, bleef den Admirael lurtji, nae het Schip van de gbemecne Schout by Nacht genaemt leha» Hurman, die daer na noch is gefoncken, fonder te weten wat volkgefalveert is ; het Schip was genaemt de !»ƒ««>, gemonteert met vier m'^ighmtale, erideiuw'eijf^^yfereftucken, ende bemant met vier hondert Man·, 'savondts omtrent iiitn uyren eyndighde dit gevecht, ende 's nachts wa· renwy in onfe Vloot befigh met lecken te floppen, Cardoeien te vullen, endefplitfen ende te knoopeo ; den hnaelfde» dito '& morgens vroegh, hadden dc En- gelfche wederom de loef, ende quaemen af om ons le attacquercn , endewierde aen weder.zyden feer furieus ghevochten, ende naer dat wy tweemeelmii- ianderen gbepaffeert waeren , vervielen in de derde Tocht den Admirael ïVffwp j Vice-Admirael vander Hiijimet cenighe andere Schepen van hun Efquadre, onder't gros van de vyandt, àlwàer fëer vinriighge- 'ochten wierde, om generalijck in den vyandt te bre- ^'n ) ende defe vrienden te afljfteren > welck ge- efFedueert wierde. 1
Doch niet foo, of onfe Schepen hadden albereyts groote-fchaede geleden, ende den Kapiteyn Pteter ^émnfz door. een Engelfche Brander ghelprongen, "Her veel volckgefalveert, ende de Vice-Admirael Vinder H»^, ende Kapiteyn deHaen. hebben moe- ten op douwen na de eerfte Haven ; voorts paiTeer- «n den vyandt ende wy raalkanderen noch twee rey- '"i; ende in'tlaetfte wierde mijn groote ftenge met de Vlagge ende Wimpel af-gefchooten, ende in den 'chter-middagh begaf figh den vyandt op dc vlucht, Mjckfydengeheelen nacht continueerden, nemen- "e naer coers na de Riviere van Londen. Dan den der- «'Λ/f»dito'snaermiddaeghi, bequaemen fy een vers Koers van twintigh Zeylcn, dogh maer drie a vier Schepen, daer onder de reft lichte Fregatten, ^nden doen weder tegcns ons aen, dogh den nacht Wde ons, ende den Admirael van de witte Vlagde ' dc grondt gcraeckt, ende door ons verbrandt. |
endeden Admirael./^»? met fijn volck inonfeSche- lóóS* pengeberght. Dcfen morgen hebbeick alle onfe Ka> prteynen'aen boordt ghehadt, ende gerefolveert onfe yiöorie te vel^olgen , dawtóe ick verhoop dat Godt fijnen zegen verleenen fai. Het generaci ghetal van i
ons verlies in Schepen ende volck en kan ick noch '
niet weten, veel weynigerdie van den vyandt, maör doen wy haer'gifteren na-jaeghden, konden wy niet '
meer ais'negen en dertigh a veertigh Schepen tellenj v.oor'caengckomenfecoers. i ' ■ . ,', τ
Waer mede
Ho.Mog, Heeren per Adum in't Schipde /««)» ' , ' Previncien, zcylende ontrent acht mijlen be-ooften ' ■ ' ) 't Voorlandt, den veertlsienden Junij fejltenhondertfit ' [ enfefligh, '5 morgens.
Geteeckent i
Michiel Adr.de Eujter,
Roat^baccnafcö?ccf{)P r'
Hoogh Mog. Heeren. "
YnHeeren, huydenmorgen heb ick hacrgeï' Icgentheydt des tijdts gefchreven onfe refcon- ^ tres en wedervaeren in de Bataille met d'Engel- Ιι·9ί6πιΙ- fcheVloote, federt den i^wdefergehouden, endè recloe dat wy doen weder hadden gerefolveert, onaenge- ^^Pfft' fienhaer nieuw aangekomene affiftentie van Zeylen, haer wederom acn te taften : Waer mede wy oock den fel ven morgen ontrent half negen hebben be- gonnen, de windt Zuydt-weft, en wy de loef van dea vyandt hebbende, ende daer is aen beyde zyden fecr hevighen lange gevochten, met een twijfiêlachtighe uytkomftc : Driemael hebben de Vlootcn malkande- ren heen en weer gepafleert, ende de laegen gegeven» 't welck oock noch langer foude hebben kennen duy- ren, relolveerden derhalven haer van achteren in te vallen, ende hier mede wierden fy malkanderen ver- ^
ftrooyt, ende feer confuys op dc vlucht ghebracht, - ende wy vervolgen haer nu weder ghelijck te vooren op hoope noch van de maftcloofeen ftengeloofe, 'die- der veelc zijn, te onderfcheppenendcte veroveren5 Gelijckcr ai drie ofte -v/w verovert zijn, daer onder de Bul van Amfterdam, daer voor Godt Almachtigh gcdancktzy. Met meerder particulariteyten-fai ick' U Ho. Mog voor j^CDwoordigh niet op houden.
Waer mede
Süo.Mog.Ueerettié'i'
Adtum in '5 Landts Schip de fevcn Provinciën, na- jagende de vluchtende Engelfche Vloote, Weft en Weft ten Noorden van de MaZe, naer^iilin· ge ter halver Zee , Aea\veertienden ]\xmifeftien hondert fes enfefiigt tegen den avondt. Getckent
MifhitlMu dfRuyttr.
P. S. Ontftaet een groote mift, vreefe dat in fóveur van de vluchtelingen fai wefen, cndc wy moeteii met voorfightigheydt de Bancken myden, die verre 't Zee van 't Voorlandt leggen, ende waer ep gifteren d'^- gelfche zijn vaft gheweefl:, en onfe Schepen maer tviee en twintigh voet wacter hebben gevonden 5 Waer op oock den Engelfchen Admirael it vaft geveeft, Set Schepen zijn heden vaft ghenomen, buyten die in de grondt zijn geracckt. Wy fullen noodfaeckelijck op de geordonneerde rcndevous moeten in vallen, want wy feer befchadight zijn acn Maften en Stengen» Zeyl en Treyl, en fouden het ten aenfien van Bus- kruyt en fcherp, geen dagh langer hebben konnen uyt- houden. 't Geeft my wonder dat ick foo veel Schepen van de Vlagge miffe, daer nochtans niet een geno-' men is, maer wel gefoncken ende verbrandt, ïot vier in getal; MsTr^ongh. Vieter Salomenfo. Vytmhtmt van .Amfierdtm < en Sinon Block van Zetlandt.
Μ η tl Λ Maen-r
en ο ο R LO G H.' 'rSes-en-veemghfie Eoeck. 699 |
-ocr page 719-
7 0O S A Κ E Ν van STA E Τ
|
1666. iBaenbasI) '^mojgen^/jönbe ben tweeden ©incp»
_ tecDasÖ/toasSKEcgaöerinaö 5 «"öe toiecM gefcljjc·
;&tattn ijcti aen öe l^eeeen üaec i^o. .!©ofl. (©edeputeecbtn/ tot Hellevoetfluys 3ynDcj 30at onbec anbece faec= fthepte ftcnöaecl^o. Moa- tian tijDt tot trjbt atnaebjacljt/ rapitale met üfCtoonbECiiioÖ becnamen / DatticcfcbcpDctian «MioBS De (iaiJftaelfle beliepen ban Den ^tact cendEngel^ iatfat- ί^ΦΨ tìecmeefìect fjcübenbe / met fjaere iP?infen
biitteiiBe tJoa?tieJ©aI gtjEÏiomentpaecen/baccnocötan^b'in? tijïMcöt tentiernbeD'f>;p?c(Tco?Djcge(leUtoa^/ Dat niemant ffiioM ^'ooi öebben te Declaeten / mate bcfcIUe f>l' ^bbeit teblptjen/ enbe be genomen gicjjepcn inbegconbt geabren- tc booten / ofce in ben bjanbt te ïleeclien / enbebe^^ toijlebooi'tafftoonien ban be booifciijeöc ^cftepcn be ©looteban ben ^taet bcrftDaclU / enbe bc§S Xanbt^ onbienfl becoo^faeclit luietbt ^ ^00 bccfion· ben fiaec J|a. JlISog. bat be gljequetfie / upt be meec» gecoecèe ^eöcpcn obec genomen/ enùe befclbe ^c|)e= pen ban't©olclJ / met be maileloofe ^cljepcn in 't OPoéceefcDe ©at ingeftomen / gemant/ enbe aen= (lont^ tDebecom uptgJjefonben fouben toojben / om Öaec tip be ©loot te becboegcn/enbe ben bienfl ban Denjètaetten bcflcn te betcacfjten. ©Efgeltjcft^ Qefci)?eben acn be refpectibeColIegientec^tbmica: litept / om te fïceclien tot bet feibcc naricjjtinge/ met toecfoecfi/ bat boo| foo beelijuncEfpcctibeltjcisaEn^ ginch / aenflonbt^ alle l)aec refletenbe ^etjepen in 't Texel gebleben / foo al^ be fclbe gemant fouben raogben toefen / toilben Doen ?eplen naec 't Goeree- rche<i3at/ meto?b;eomaIbaecobECte nemen/ alle I)et 30olcft ban De ^cöepen/ be toelcfte cebbeloo^ enbe onl)equaem/ ombienfïteboen/ fouben mogen tt]e< fen ingeüallen / enöe figij baec mebe in allee pie nae '#2.anüt^ ©loote te becboegen / om ben ïanbe bienfi te mogen boen ; iBebe i^ aen ben Commifre:> ti^Knijfgefcö?eben/ Datbp beboo?fci)?ebeoJb?e upt Den naem ban baec igfo. j@og. aen be boojnoembe ^cgepenfoubeSebben bekent te maeclten/ met lafl onime figD pjecife baec naec te eegulecen / enbe bate«
Deneei-lSffeSepltemaeciteH.
fcbem- , ^nbectudcDen quaemen becfc()epbe cappojten men booj ben bagt) : toaec toe mp fai cefeeecen. Eonbe ftibtHo" ώ'Ι "leec flfbenct bat elcft (igö fiatteert/ enbe b'aban. tagie toe fcJ)?i}fc: giielHcft ban altoo^ b'aSngelfcBc.
feïf be fêeeren tJemmingh enbe Cojet, 3ïm. baffabeue^ ban Sweden, ooch anbece bjeembe Mi^ niftee^ gaec geobligeect bonben / ben iltoningg te gaen congcatukcen / 'ttoelcft men fiire qualiicR nam. JEaeC 't isJ foo / bat utiquifque fuum vult eiTe, ita eil : (gnbe foiiben be felbe j|föini|iec^ / jtjnbe aen Ssoe fêof ; fcn Otoote inciviliteyt IjeHben be.
bupjeii gaen / foo fp beri Dabben toillen inquicecen enbe ftu t«3ton- bicecen/ aen tuie b'abantagietoa^. CnbetotLoa- «irabi toiecben Bon Fires, bat / Vreüghde-vuyren bairiCui- aengcfieecReny illaec niet alleen OBfe<0fficieccn/ che cii maec beh <i5|acf ban Guiche, ben Prins van Mona- ^an"^ C9, enbé anbece jpcanfclje ©olontaiee^ getupggben Mònaco anbec^: <gnbe ben gehangen ?Sbmicael A(cueDef< gelijcli^ boo? fijn ^^ecfoon.
«EiiBtiré
iiftmtc. ©icc-?j5bmicael de Liefde, ïiefeij?eef Bet al^
nomin
Siöftn
teegijto (Iepen.
lit. jfcftieti fcöe «ni
beur!) congra- tuleceii ben üio-
bolgöt/ aen öei^eecen ban be ?(lbraicalttept tot Rot- terdam.
tiaii ©ice mtiiiK- raef be Jlitftw.
«itati! t-X Et is fulcks dat wy op den elfdeH defe» t ten Anc- aii een JIT, ker leggende op twee en tvintigh vadem, Nieu-
poort nagifllingh, Z. ten O, en Z.Z.O. vyfca een hμIfm^\ vari ons , dat wy de Son Z. O. d'Engei- fche Vlootbeftaende in omtrent Schepen van Oorloghe, en thim kleyne Vaertuygen, in 't geficht kregen» die boven onszijnde, te met op ons af qua- mcn , en fcheenen ons (00 voor Ancker leggende, te willen komen bevechten, de Zee was heel hoogh, met fty ve MarflTeyis koelte, diemen naeuwelijcks ter halver ilengh konde voeren, evenwel de dolle Engelfche vangen 't gevecht aen, dat feecker mijns oordeels, on- der verbeteringe wat glorieus, en weynighZeeman- fchap gebruyckt was ; tegen de middagh doet den Heer Admirael de Ruytér't zeyn, om onder zeyl te gaen, de |
Schepen konden haer Anckers niet kryàn,inaei moe. ften alle haer Touwen kappen : deSonZ.W ^^ ten wy met de Vyandt in'tgevecht, die tòt baer"^
dcfavantage dewindt van ons hadde, om dat wv ons Schutonüeren boven gebruycken konden, gheliick als wy te loefwaert uyt Ichooten j de Vyandt kreehen veel fchade, om dat haer Schepen vry wat helden,Icho- ten in 't waeter, en de meefte part konde haer Schut nietvluchtighgenoeghfetten, wy wenden flaghover flagh tegen malkanderen acn : de tweede ganghraeck- ten wy boven de Engelfche Vloot, ü Ed. Mog. Schip deRidderfchap, valt foo veel op zy door de ranck- heydt, dat de Vyandt moeften paflèren j fondereen fluckindeonderilelaeghtekonnengebruycken en als wydatghewaerwierden , gaeven voorts dien dagh den Vyandt d'avantagie van de windt : Kapiteyn Block van Zeelandt, en Trf/Zow^A van. Amfterdam, wierden in de brandt ghefchooten : den Schout hy Nacht van Nes, raecktfijn Focke· maft over boordt, gaet op't Schip GrootHollandia j d'Engelfche ghe- vangen rapporteren ons dat in haer Schepen aen volck als andere groote fchade bekomen hadde.
Den iwaelfden dito, 's morgens deSon Z, O. gaet de Bataillie wederom aen, het Weder was vry beter, dat het Schut onder en boven gebruycken konden, cn wy wenden als vooren flagh over flagh tegen malkïn- deren aen, dat 's Vyandts Vloot fomtijts d'avantagie van de windt hadde, en fomtijts d'onfe ; den Heer Luytenant Admirael rroOT^ raeckt een van onfe Sche- pen aen boordt, foo dat fijn Maften over boordt val- len , 'tSchip wierdt uyt de Vloot gelleept, en fijn E. gaet op't Schip van den Kapiteyn lacaùSmrt van Amfterdam, Capkcyn Fieter Salomnfz, werdtdoor een EngeHche Brander in den brandt gefteecken : De Vice-Admirael van de witte Vlagge, met noch i»it Schepen werden van de onfe verovert; den Heer Admirael de R»jfter wordt de groote flenge af-gefcho ten, geeft ordre aen den Luytenant Admirael van Wm, om met 'sLandts Vloot op den Vyandt te ageren, die wy de tweedemael gepaflëert zijnde^ op de vlucht krygen en vervolgen : 's nachts werdt het doodt kalm; [)en derthienden dito, 's morgens kalmte ali vooren. Den Luytenant Admirael van Net doet zcyn, en wy refd veren d'Efquadrons in ordrc te brengen» om foo by alle mogelijcke middelen, is 't doenlijck de Vyant, die doen maer -vier a vijf en dertigh Schepen vsn Oor- logh flerck was, voort te ruïneren ; De Son Z.Z.O. de windt Z. O. met weynigh koelte, deVyindtfet- ten haercoers na de Rivier van Londen, van waer fy op het rapport van de Engelfche gevangenen, vin a νί^ίβ/π';»/»;®)^ Schepen van Oorloge, onder'trom· mando van de Heer PriwBeiiir/hadde te wach^; teghen den avondt raecktcn de Luytenant Admirael van Nes en Ich omtrent een Gotelingh fchoot by den Vyandt, maer hadde gheen gevolgh van;sLandt»
Vloot, die foo hardt niet zeylen konde om iH te bre-
De v^ev fwhtigh Schepen tot fecoers van den vyandt komende. Gen wybezuyden VMi °ns, «t op loeffen, om haer gefepareert van den anderen te ^ den. Den Engelfchen Admirael Sr. rende het Schip tnavieren'tnigtntigmt-
taleftübken, raedktopdeGalperaende gwndc, oeo
Heer ïVowö met fijn Efquadre benoorden WD OM ejn
de, komt met/wi Branders achter by den Admmei
voornoemt, die de Vlagge ftrijckt,cn't Schip Heer l^omp over geeft, met een fchoot « « fchieten, ondertuflchen komt den Heer Admirael ae nnyter weder by ons j Prins Robitrt de Engelfche Vloot, dat wy niet en konden beien^ en de vyandt fet Ì5gh weder in poftuer, daer wert gr refolveert den Engelfchen Admirael een branöt w fteecken,datfooghefchiede, enwy rangeren ium Vloot weder in ordre, Mylcn die nacht wat aen
"^oin wiS/^Λ» dito, 's morgens was de vyeji^"™
ly van ons, en daer werdt gherefol veert, met den Heer Admirael de Ruyter. en de Hoofden van iL«« Vloot op de vyandt in te breken, met de Efquadww^^ |
-ocr page 720-
en OORLOGH. ΊSes-en-njeertighfls Boeck 701
|
ordre, den Luytcnant Admirael van Nifi en lek, had- de met ons Efquadron de voortocht van mijn Heer AeRiiyter, loopendcfooin den Vyandc , foodatick den Vice-Admirael van Prins dobbert gbemonteeri _£t(iii{ji;;g;ÌimetaleStuckenopzyloop , dat de noe- ke van de Keen pas vry van den anderen waren > en duyrden omtrent een glas dac wy malkanderen de Lacgh van onder en boven gaven > foo dac wy mal- lundereo heel reddeloos maeckten aen Schip ende Volck) mijn groote Ree komr van boven neder , de vDorfchrevc EngeJfche Vice-Admirael , een Bran- derachter hem hebbende met vry ghevolgh van hacr capitale Schepen , komt den voorlchreven Brander oygenoeghfaem aen boordt, een van mijn Soldaten achter op ftaende , fchiet den Engelfman met de En- ter-dregghe van boven neder , lbo dat die Brander ( Gode lof ) vruchteloos verbrande, vi^y foo reddeloos leggende, komen de E. Hceren de Jïey/er, vunNes, met den Schout by Nacht vanN«i endc eenighe van onfe Schepen my iccondcren, en 'j Landts Schip wat uyt de vyandc zijnde, geef icklaft aen mijn Capiieyn om alles te redderen , foo veel mogelij ck was , en de Malten to wangen, die men nauwelijcks kon houden ftaen , en alles te fplilTen en knoopen , en foo, is't doenJijck, omtrent's Landts Vloot te blyven , cn- dertuflchen gae Jck over op u Ed, Mog. Schip Uyc- recht by Capiteyn £/<ί«ί/Λ Bw j en laveer met mijn ' Efquidreweder na de vyandc , die wy aen Ly mcr ee- nige Schepen pafloren , en 's Landts Vloot meeft te loef-waert, en de tweedemael ^epafleert zijnde, komt den Admirael de Tiuyter met 's Landts Vloot by ons : hci « crck ftaet dangereus, dit men nau welijcks kon- de IÌC1I awi Λ'αι 'i.y de dat de viüory foude wefcn, ofte wicdat het Veiütfoude behouden , wy breecken we- derom in vyandc, drie of i:ier Schepen van hacr gepaf- leett ïijnde , werden by de onfe ghenomen, en de vyandt van malkanderen gelcheurt zijnde, treckt aen 'tloopcn met alle Zeylen by , dat haer goede doen kunde , die wy vervolghencot'savondts , datter een donckere miil komt, dac men geen Scheeps Icnghte vinhemkondefien , foo dat het vervolgen nootfaec- kelijck moft op houden, om 's Landcs Vloot niet van denanderen te brenghen. Den Heer de doet Icyn,en wy wenden Zuyd-Ooftaen mec kleyn Zeyl, de windt Zuyd-weil ten Weften : Den vyfthienden dito 's morgen s de winde als vooren, den i^eer de Ruy- (wfttfijn cours nae de WieUnge , om dit's Landts Vloütfcerbefchadighc was , endienvolgende onmo- Eelijck Zee ce houden , alwaer wy 's middaeghs voor Vliffinge ten ancker komen , en geven u Ed. Mog. ondci reverentie in bedencken, of niet noodigh was, dat den Mr. Timmsma» va» denTempelhcimcns wert geionden , om te vifiteren de Mallen en rondhout van'sLandtSvSchepen , en andere dac befchadight is, gelijck mijn Fockc-maft wel ftvett fchooten doorzijn, degroote Maft mede befchadight, de groote Stenge alsmede die voor de Loots onbequaem om teghe- fc'uyckcn, endc voorts veel fchade in't Schip, datu Ed. Mug, op morgen merde gequetfte broeder fai toe lenden , gelijck hiernevens rie Lijfte vandoodenen Sequetftengaet , die hier kunnenghencfenwerden, W behouden; d'anderc op (énden. De Kooft-Offi- •^'cren en Capiteynen tot noch toe ons bekende doodt, ïijndefe, den Luytcnant Admirael Cerwe/wÊTW/yS;, ^n Vice-Admirael vander Η»1β , den Schout by Wacht StaghoBwer , de Capiteynen \anWyngaerdei nwtuyn , Treflong , UytenhoudtenSimonBlock , en elf Schepen door d'onfe' van den vyandt herovert, behalven die in den brandt en in degrondt ^'in j foo datter omtrent de drie duyjmt Engelfche ge- i'tógen in't Landts Vloot zijn.
•Ccn fcauftnan Dcfcöcecf al^ bolflljt :
OOmmetoutel'Europefetrouve intereffécd'une Vjfason OU d'autre dans la guerre de fa Majefté Bri- tanniquecontrelesEftatsGenerauxdes Previn- ^'-'"'SS , Sc que prefque toute la terre attandoit «ptésiadecifion de la bataiUe qui vientdefedonner ; |
j'ay voulu faire un Narré dC tout ceqni s'eftpaffé, pourconcencer iacuriolicéde ceuxquiy fontintcref·· . fes & afin que tous IcsauiresEftatsy puiflentprendrc leurs mefures.
Le ζ de ce mois Monfieur le Lieutenanc General AmiraldcKnyier , tur les 8 heuresdu macinayantre* SeuordrcdeMeiSeurslesEftats, defemettrceh Mer avec leur Flotte en toute diligence , ilficlcverl'an-^ chre avec tant de precipitation que Monfieur le Corn- ee de Guide & Monfieur le Prince de Mataco eureiit de la peine à s'embarquer dans le Vaiflcau de Monfieut Treflon : Lex, j.4. y. toute la Flottecftant forciedii Texel, elle fejoignie à celle de Zelande, qui l'atcan-, doit fur le cofte. Le 6. Monfieur de Ruyter ayane divi- lé la Floete en j Efquadres, & rangé les Zelandois SU Frifons qui en compofoient une ious la conduite du Sieur Corntlis Everfs Amirai de Zelande, ceux de cet- ce Ville & de Noord-Holland qui en compofoient la derniere, lousJafiene; il donna l'Avantgardefic l'ai* le droite au Sieur Everts, l'aile gauche à Monfieur Trom^, & fe refervant pour luy le Corps de bataille fit voile vers Harwits, oìi il croioit encore les ennemis ; mais le vcnt ne luy ertane pas favorable il fucconeraiot de louvoyer aux environs denoscoftcsenateandant qu'il changeàr. Le 8. s'eftanc un peu plus avancé il appricparune Galiute eftrangere , que la Flotte An- gloife, forte d'en viron 70 voiles, eftoic desja aux Du- nes, où elle attendoitencoreun renfore deizou autres Fregattes quidevolentfortird'Harwits ; ce qui l'obligea à en donncr avis à Meflìeurs les Eftats> & à faire voile dece cotte là avec un vene qui he luy eftoitpas à coutfaitconeraire. Le 11 degrandtìiaeirt citane 7 à 8 lieuësen Mer encreNieupore &la pointe du Nord d'Angleterre , il y fir mouiller l'ancre, de peur que le vene impecueux qui s'efteitlevé nelefic éloignerdescoftes ennemis; Peu decempsaprézuo coup de foudre ayanc abbatu le maft du VaifleaU dtt Baron de G(»« il ordonna dele faire conduirtì dans la plus proche de nos portsi en fuice dequoy fur Ics 9 heU- resdumatin, ayanc avis par le fignal despoftcs Se Ve* detes avancés, que l'ennemi commengoit à paroiftre» il donna par tout les ordres neceflaires, exhoreant un chacun de faire fon devoir, &ordonnantauSr. Ewrrr de ne branler point de fon pofte fie fgavoir à Monfieur Ireraj) qu'il devoit attandre ics ennemis & commencet lamaléedesqu'ilsfcroienta laportéeduCa^ion « eri foùtenanc leur choq & fe laiflant emporterau cours desvagues jufques a ce que les deux autres Efquadres euiTene gaigne le deffus du vene. Sur les 11 heures du mefmejour tous les Officiers ayant difpofc coutes cho- fes pour le combat,on vit venir à routes voilet la Flotte ennemie forte environ defoixantedix Vaiffèiux diipo- fez en 3 Efquadres Arborane 3 divers Pavillons, Rou- ge, Blanc,& Bleu, commandées à ce qu^on croie par le General Mowk qui portole le pavillon rouge avec le grand pavillon d'Angleterre : des que Monfieur Trew^) les vie alTez prés de fon pofte il fic couper fcs cables & attacharefcarmuche avec cancde vigueur, qu'il donna ailezd'occupaeion aux ennemis & du temps à Mon- fieur de Ruyter & au Sieur Everttàc le venir fecourir. Les ennemis avoicne l'avantagc du vent, mais le mef- me vene, qui leur eftoic favorablepour venir fur nous eftoic fi violencqu'ils ne pouvoientpas bien fefervir de leur arciilerie de flancs,& facilloic le moyen aux no* ftres d'employeravec beaucoup d'efFec leurs baeeriei baCTes. Le combae fut furieux de pare d'auere & telle- mcne opiniairé que Moni. Trcwp mefme y ayant ren- du fon VaiiTeau incapable de fer vir, il fue contraine de monter fur un autre,com me auffi le Vigamiral Όαη ίΛί qui avole abandonné le fien : laviftoiredemeurafort balancée jufques aufoir, qu'aprez avoir veu brulcr,. prendre &couler à fond pluficurs vaifleauxennemis, ilscommencerent àprendre leur route du coftéduN. ce qu'ils ne purent pas faire fans foufrir une peree cotj- fidcrable ; la nule lesayane enfin derobé à noftre Flotte ils eurenc moyen defe raillicridc forte qu'ala pointe du jour du I a nos gens Ics ayanc apperceusen ceree poflu- re,onIcsaetaquaquoiqu'ils euirencle deiTusdu vene: le choq fut euQì furieux que celuy du jourdevaot» l^nn 3 1< |
-ocr page 721-
721. SAKEN van STAET
|
1666. ï® ^2Cond Navire de Monfieür Tromp y ayant eftc ■ ' preiques auffi maltraité, maïs Monfieur de Rnyter luy » ayant Envoyé quelques Vaifleaux pour fouUger Ie fien,& coule à fond, & foit fauter quelques autres An- glois,les ennemis furent contraints de fe tirer de la me- lëe, & faire une retraite qui ncleur peut pas eftre itn- putée a aucun des honneur. Monfieur de Ruyter ayant ordonnédeles pourfaivrejufquesau ij.apresmidi,il fut impoflible de les r'atteindre fi cc n'eft les moins vi- tes , Jesplus endommagés & la Royale Charles com- mandée parie Chevaliery^» Amirai de 1'Efcadre du Pavillon Blanc, montéede 700 hommes & de 91 pic- ces de Canon tout fonte verte , qui ayant donné fur qüëiquebanc de fablc fut contrainte à fe rendre contre là volonte de I'Amiral qui y vouloit mettre Ie feu j mais fens Gens ne 1'ayant pas voulu foufrir, & ayants èftéprisenfuiteprifonniers avec eet Amiral j Mon- fieur Tromp y fit mettre Ie feu. La nuit du 13 ayant àncore favorifé la retraite de la Flote ennemie, elle fe trouvale lendemain du i4deceraoisrenforcéed'une Efcadre de 14.. voiles commandée par Monfieur Ie Prince Uohert ou Ie Chevalier Smit-, cette troupe toute fraiche ayant arrefte la fuite des premiers qui n'avoient pliis que 30. Navires ils reviorent tous à la charge. Monfieur de Ruyter, qui par les prifonniersdesjafaits, avóit apris la venuë de ce fecours, s'eftoit refervc une douzaine de Vaifleaux aflez frais pour oppofer àceux- laV avec lefquels ilfoücintvigoureufement lechoqde ces houveaux venus : les ennemis qui croyoient de les fompre , s'òpiniàtrerent fort au combat &revinrent pat trois fois à Ia charge , mais Monfieur de Ruyter ayant enfin gaigné ie vent avec n de fes Vaifleaux il leschargea fi rudement, que des elperant de la vidtoire ils prirent lafuite avec beaucoup de confufion. Dans i'afl:]on & dans la deroute les ennemis perdirent plu- fi^urs Vaifleaux, Ie Prince Robert luy-mefme ou Ie Chevalier Smit eut Ie defplaifir den voir prendre à fes coflez : Polir Monfieur A/ìwìj il a efté impoflible de I'approcher, mais l'on aflüre que fon Valfleau eftoit fort endommagé avecceluy d'un contre Amiral qui liiy réftoit encoie. Monfieur de üe^/ireftant à la pour- fuite du refte da la Flote ennemie, & fur Ie point de la chargercncore une fois, 11 ie leva un tel brouillard qu'il fut impoflTible de les voir plus paroitre, Noftrc Amiral nonobftant cela n'auroit pascefledeles fuivre, mais voyant q'uils coftoyent detrop preslescoilesil nc voulut pas s'y hazarder, de peur de s'embraflbr fur quelque banc fable,de forte que n'ayant de poudre que ' pour tirer encore un jour, & ne voyant plus d'ennemis acombattre > il fit retraite Ie ΐ5Τ dans de Wieling fur la colte de Zelande comblé de gioire d'avoir rem- porté une vidtoire fi fignalee, & fur une ennemiqui n'apas appris à eftre fouvent batu. On faiteftat que les Angloisy ont perdu Vaifleaux, des plus confidera- bles, tant de pris que de brulez ou co ulez, à fond, & la jülus part deleurs principaux Officiers àia referve de l'Àmir. Moncq δε de quclqu'autre. Nous y avons per- du 4. Vaifleaux qui ont eftc brulez par accident &en- tr'autres celuy de Monfieur Treflonoh. eftoientMef- iieurs Ie Comte de Gukhe & Pri nee de Monaco, qui par bonheur eurent temps de fe fau ver, mais il y eft peri 8 hommes de leur equipage, nous en avons eu quelques autres de coiilez à fpqd, mais il eft tres-certain que les ennemis ne fé poùrront pas vanterd'en avoir pris au- cun. . Nous avons eu fort peu dOfficiers qui nefe foieiit bien batus, mais entr'autres Monfieur de Ruyter s'y eft fait admirer par fa prudence, par fon adrefle, par fa conduite,& par Ion ^rand courage. Monfieur Trornp y a fait de chofes tout-a-faitfurprenantes, quifurpaf- felit la capacité d'un homme, & qu'on ne croiroit pas fi on les difoit de tout autre que de luy. Un autre Ca- pitaline dont vous autres Ie nom par Ie premier ordi- naire s'eft rendu luy feulmaiftre de deux Vaifleaux, enfin 11 y en a fort peu quinefefoient fignalesdans c«te bataille , mais nous y avons perdu Ie Seign. Cor- fieht Evertfa Amiral de Zelande, & le Seig. κλβΛγ H»//3f Vice-Amiral de cette Ville , pour lefquels nous avons I'Amiral du Pavillon Blanc, & Ie corps mort de fon Vice-Amiral avec ion Vaifleau. Meffieurs Ie |
ComtedeGwi^i&PrincedeAföffiiijiprÈzs'eftrefaii. -tfif:/: ;
vez avec 5 des leurs dans Ie Vaifleaux du Bew Fiere de - Monfieur de Kiy/ifjqui fut tout rompu aprez4 heuteg de combat, furent contraints de p^flèr dans i'AmiraJ
mefme, oit ils firent de merveiUesL,undi paffe nul
eftoit Ie plus fort du combat, où Monfieur G^ici»^ blcfl"é d'un éclat de Canon àl'eipaule au bras.
fieursde la Ferte ont aufliveu cette bMaillfi,&4onné dcspreuves de leur bravoure.Monfieurd'Atreaumonc
autre Gentilhomme Frangois jaloux deceux-cys'eft embarqué fur les Vaifleaux qu'on faifoit form du Texel pour aller joindre noftre Flote , mais les Απ. glois eftant en fuite il ne trou va pas les occafnins des'» faire connoiftre. On eft maintenant icy occupé à lo- ger les prifonniers & à rendre graces à Dieu d'une tclle Viaoiredont vousverrezla continuation parl'ordi- naireprochain.
b'Cnflelfcöc fcBjcben op öoIaenDe toijfe tjanfiti Cotnoat ;
VAn het laetfte voorgangene Combat tuiTchen Β<ΐ>ιί
bey de Vlooten, hebben wydefepatticularia ver- nomen: namentlijck, dat de Hollanders hadden
tJnee Booten of Schuyten gehad buyten voordeBanck byDuyas. omachtinge te geven v/anneerPrins/Jsi- btrt foude fcheyden van de Vloot af. En foo de £n- gelfche niet van haer felf hadden uytghekomen, foo waren fy gefint om op haer los te gaen in de Havenen. Ducq d'Albemarle heeft daer op gherefolveert haer t'attacqueren j En is den dagh foo hardt weer gevveeft , dat de Engellche niet hebben kennen ghc- bruycken haer onderfte Lage, die anderfints de groot- fte efFort doet , hebbende ghehadt de loef van de Hollanders , die daer teghens hebben konnen ghc- bruycken alle hare Lagen. Twee HollandtfcheSche- pen hebben een Engclich Schip ofte Fregat Ejfex ghe- naemt aen boordt gheleydt, de wcicke Due piarle niet heeft konnen feconderen , dewijl fijn grootè Staef ofte Mcfaen was af-ghefchooten. Het Schip Suifture isgheraecktonderde Hollanders, foo dat men niet weet ofte het ghenomen of gefoncken is. Het Schip'tPnWi» Ho/. waer den Admirael 4/cw opwas, isgeraecktopeenBanck. op eenplaetsdaer dekloeckfte Piloot niet heeft konnen fich voorwach- ten. Den Admirael heeft fich gedefendeert het beft dathykoft , maer als tipee Branders van den Vyandt aenquamen , ende hy fich op een Boot falveren wil- de , is hy van den Vyandt ghevangen geworden. St. Faulus ende Zeelandt genaemt, zijn van de Engelfche felfin brandt ghefchooten , naerdathctVolckgefal-
veertwas : Zijnde de /ipfe Prinfen die voorgsngene reyfc van Hollanders genomen waren, en nu van den Vyandtal reddeloosgefchooten. Hetgrootftemanc- quement by de Engelfche is ghe weeft , dattetbaerop het laetfte aen pulfer mancqueerde , foo dattet haer
was fwaer omden vyandt te ver volgén, die de vlucht
nam. Prins Robbert heeft oock met fijn tvintigh Sche- pen, haer niet konnen volgen, dewijl fijn eygen Schip wasqualijckgerraóteert. Due i/'^tóiwwr/e bericht al- leen vanywi» Hollandtfche Schepen , dieder fouden gefoncken of verbrandt Zijn. Maer een Luytenant, de Soon van den Grave van BrifioL bericht van tktn Schepen. Defcbadefalziin grooteropden Vyandtals pp onfe zydc, . En heeft Due d'Albtmark allew /;;g^doodenen/i//^/&gequetften op fijn Schip-
feydt, dat foo den Kon ingh van Engelandthadde lelt
prefentof foonaegheweeft , haddehydiendaghn et laten vechten , dewijl het Weer foo hardt was > lanc niet koften gebruycken de onderfte Laegh , wacrm ^ dc grootfte kracht van het Schip beftact.
€nùe üaec nae bjeeÏiei: el^bolggt ^
iiïtt
Mvalfche rapporten van de Vyandentecontii- ^^
'diccren , ende om inperfeflie van onfeeygheo
tefertificercn , aengaende de laetfte ZM-li.g^ is goedt-ghevondcn dit naervolgende '
'cwelckfeerexaftis in ailecircumiUntien, uy^^^ nomen di^! van het verliei van den Vyandt, tw^^ |
-ocr page 722-
en OORLOG. 'tSes^en-njeemghfieBoeck. lol
|
rfvfceckerlijck vertrouwen veel grooter te zijn $ als ίο· V uytgedruckt is, hoewel by haer onoprechcelijck
en
,Itonftigh gcdiifitnuleert, foo dat wy meer tijdt ful- vi) van nooden hebben om de waerheyc daer van te Lgen, verhalende hier in alken'tgheene by onfe
Vloot gefien isgeweeft.
SijnHoogheyt Pritts Robbert, lijnde àmnegentn tvi»t ''i¥"* van onfe Vloot ghefcheyden m^ttwiBtigh kloecke Schepen, ende '«jr/Branders, om die te con- juBgeren meteen Efquadre van thhn Schepen die tot Ϋΐη,ηψ» waeren , is den Har.togh van Alhtmarle àcithiendtnì^iayuyt Dowm na Gunfliet ghezeylt;met vüfe» Schepen meer , en vier Branders» de
windt zijnde Noordelijck. Wy anckerden ten fhien uyren in de nacht, zijnde het Noordt-Foorlandt vijf (Engelfe) mylen van ons, gaende Noord Weft ten [en Wellen aen, inec een fraye koelte uyt den Zuyd- weftenop Vrydagh den eerHe» Juny, (alles ouden ftijl) 's morgens ten vter uyren lichten onfeAnckers, en jreyiden Noordwaerts aen, tot 'smorgens ten/es uyren, wanneer het Nöariè Voorlandt Zuyd-weft ten Zuyden fes mylen van ons lagh. Het Schip Briftol, zijnde doen viir mylen Noord-ooft van ons, gaf zeyn dat het des Vyandts Vloot ondeckte, ende wy fagen van de Top- malbife oft thien Zeylen, welcke bevonden wierden Hoiiandtfche Brandt-wacht te zijn : Ten /even uyren \fierdtdcn Raedt van de Officiers van de Vlagge, by de voorfz Hartogh beroepen, alwaer gerefolveert wier- de, datmen op haer dragende foude houden, ghelijck wy deden: Ende ten itó» uyren ondeckten wyhaer Vloot, be&aende in vier ertiachttgl) Zeylen. Ten elf uyren wierde een zeyn gegeven om in een linie van Bataillie te trecken, ende ten twaelfuyien, zijnde an- derhalf mijl boven windt van haer, zeylden wy nae haer toei fy ten Ancker leggende feve» mylen van OfietiJe, kapten die af. Onfe gantfche Vloot hiel dragende op haer aen, uytgenomen fommigc van de witte Efquadre, een half uyr achter zijnde ; Een van de Duytlche Admiraels gaf eerft vuyr op het Schip de ïligtl hoorn, ende doen begon het gevecht, wyzijn- denahet Zuyd-ooften, en daer was eenluftigekoelte uytden Zuyd-weften, foo dat wyons onderfteGe- fchut niet koften uyp haelen, en door vreefe van de Sinden, vindende maer acht vaedemen, hielden dragende, ende quaemen tot de andere torn j Wy continueerden dien gantfchen dagh voorts te vechten, tot omtrent ten iWf» uyren's avonts, hebbende vier van haeregroote Schepen verbrandt, de Vice-Admi- raelende een ander Schip gefoncken. Aen onfezyde was de Schout by Nacht Herman (eer onbequaem ghe- gimieckt, hebbende t-wee Branders aen fijn boordt, maerdüorgoetgeluck wierde hy wederom klaer: ver- fcheyde andere van onfe Schepen, waeren aen haer Wantende Zeylen feer befchadight, en voornament· li ckden Admirael, (fijn couragie hem dragende tot aleperijckelen ) tot foodanigen lrappe,dathygenoot- faeckc was in het gelicht van de vyanden fijn Ancker te laten vallen, tot dat hy nieuwe Zeylen aengeflagen hadde, de oude zij nde onvruchtbaer gemaeckt,'twelck ten acht uyren gedaen zijnde, kapten wy het Ancker, ende liepen Weftwaert aen j fo haeft als wy aen'c zey- len waren, wenden wy, en liepen door 't midden van Ilare Vlooc, 'twelk wy ontrent ten negen uyren gedaen hadden: doen wenden wy wederom Weftwaert aen. Ondertuffchen hadden fy van ons genomen de Svif- f^fe.ie Sevenwoldeni en den Getrouwen George, welck Schip zijnde een weynigh achter ons, van onfe Vloot >fgefnedenzijnde ; ten thien uyren, fyftaendeOoft- waerts, en wy weft waerts, fcheyden voor die nacht van Oalkander, |
Op iJaterdagh den tweeden luny 'i morgens ten twee ende ten drie uyren , ondeckten ^ haer Vloot te 'ywacrt, ende ten uyren iw«y^ylen te windt- die wy geloofden te zijn een fecours, ofte een gedeelte van hare Vloote, die wy 's avonts te vooren «gefneden hadden j Ten yêi/w» uyren loefden wy de vyandt wederom tot vechten te engageren, wy Haden de windt van haer, zijnde Ooftwaertï aen j fy Wenden en ftonden Ooftwaprts > wanneer wy bevon- den dat ons ontbraeckenyeDf» goede Schepen, die uyt .ld(Ì6f» onfe Vloot wegh gegaen waren, als onbequaem ghe- ^ maeckt , evenwel vochten wy dapper tegens haer t Ten tben uyren wenden wy Ooftwaert aen, ende ί vochten djor het riiidden van hare Vloot, ende vielen hardt op het meefte deel van haer die te lywaerts' wa- ren ; Hier was cene van hare Schouts by Nacht, doof de jonge Prins, een van onfe Branders, ve/brandtt EndeBrander, den dubbelden Arent, was aen boort vaneenevan hare Vice-Admiraels, maer raecktewe- derom af; Op defe tijdt quamen de Graefvan Ojferji LordCavendifch, en Sr. Thomas Clifford, als Volontari- fen in een Chaloup aen boordt vàn de Royael charlet. Ten twee uyren wenden wy Weftwaerts, en brochten onfe Vloot te iaeracn; Den dubbelden Arent fonck doen, ende veele van onfe Schepen zijnde onbe- quaem gemaeckt in hare Malten, Zeylen ende Want, retireerden na Engelandt, fonder den Generaci daer van kennis te geven, dat fiende , docht mede oorbaer nae huys te keeren, hebbende niet meer als acht en twintigh bequaeme Schepen by hem ; Het welcke wy deeden, terwijl fy ons volghden met fes en fefiigh Zeylen, met een fraye koelte uyt den W.Z.W.ea Z. w. Wy verbranden doun het Schip St. Paul. ne- mende hec volck daer uy t, vreefende üat het ons nieC foude konnen volgen, hebbende veele voeten water» in het hol. Ontrent i/f^t» uyren quamen iybymeeft van de onfe, zijnde de windt haer favorabel, foo datfe met volle Zeylen op ons aen quaemen. In de nacht was het calm. 's Morgens omtrent drie uyren quam een windtje uyt den N. O endeinden Raedt van de Officiers van de Vlagge, hcefc de Generaci gerefol· veert onfe Vloot in een achter-linie van Bataillie te trecken , ende een fraeye retraittedaer van te maken» Hier wasklaerlijcktefien fijn gewoonlijck ende ex- cellent beleyt, foo wel als fijne onverwinnelijckecou- rage ; want door hetftellen van fijne weeeke en onbe- quaem ghemaeckte Schepen voor aen in een linie» ende fefitgh van fijne grootfte ende befte in een rangh achter aen, als een Bolwerck voor de felve, houdende fijn eyghen Schip aldernaeft den vyandt \ quamen de befte bezeylde Schepen van de Duytfche Vloot by partyen eerft op hem, en bevindende dat het al te hee* ten dienft was hem aen te taften, hebben fy de reft van haer Vloot ingewacht. Sy quamen niet binnen fchoote van on s tot na iJPie uyren, wanneer wy terftont van de Top-maft ondeckten een Vloot, zijnde weft ten Noorden van ons ; wy veranderde onfe cours Wefb ten Zuyden, en Weft Zuyt-weft aen, om haer te ont- moeten , gelovende dat het dc Vloot van Prins Jiob- éi^iwas, gelijckhetoockwas. Ten n^/uyren vielen wy op de Galloper, alwaer de RoyaelPrins vatt geraeck- te, ende het lywaerts gety fette ons foo verre daer van ai, dat wy het felve niet koften fecoureren. Aea d'andere zyde vielen de Duytfche foo fterck op het felve , ende dreygden het met haer Branders te abor- deren, dat-het genootfaeckt was haer Vlagge om quar- tier te ftrijcken, ende heeft figh foo overgegeven, ende wanneer de Duytfchen het volck daer uyc ghenomen hadden, hebbenfe het verbrandt, vreefende dat wy het wederom fouden nemen ; want als wy met de Vloot aen de Prins geconjungeert waren, hebben wy teghens haer aengegaen, fy fochten de windt te heb- ben, wy volghden haer. Den Generael quaih by de Prins aen boordt van de Royael James, en verhaelde hemwatindei/r»> voorgaendedagen ghepaffeert was, ende doen refolveerden fy in den Raedt van de Offi- ciers van de Vlagge, datmen den vyandt'»morgeni daer aen foude aen vallen, en dat fijne Hoogheyt met fijn verfche Efquadre de voortoght foude he&en.
Op Maendagh den wer</f» luny, bevonden wyjii het breken van den dagh, dat de Duytfche Vloot uyc ons geficht geraeckt was, maer wy fettende onfecourg naer haer toe, met een Zuydt-zuydt-weftc windt, fagen terftont dat fy omtrem vi/f mij/en af zijnde, bo - ven winde van ons waren, ende ontrent acht uyren quamen wy by malkanderen : Ende fy boven winde zijnde, ftelden haer fslven in een linie te windtwaerts van ons af.
JÖ η Π 4 Onfe |
-ocr page 723-
704. SAKEN van STAET
|
l66S. Onfc Schepen dan maeckten kleyn zeyl, ende wan-
•_neer fy quaemen in een bequame diftantie, lagenfe
by , eedc de Duytfche Schepen hebbende figh in or- dre gheftelc, deden wy van gelijcke. Sir Chrifliatn Mings, Vice-Admirael van de Vloot van de Prins met fijn verdeelingh, hadde de voortogiit, fijn Hoog- hcydt met fijn eygen verdeelinge volghde, ende dan S'u Eduard Strùgge ti]a Schout by Nacht ; ende ver- wachten foo de reXt van de Vloot, die in goede ordre aen quam.
In die tijdt dat onfe gantfche Vloot aen quatn, hiel- den wy dicht by de windt, de windt zijnde Zuydt- weftj ende de vyant droegh op, om in het midden van onfe Unie te vallen, met een gedefclte van haer Vloot : endefooin het vechten gheraeckte chrifiiaen Mings te lywacrts ; De Prins vonde goede de windt te hou- den , endeleydefoo de heelelmiedoor't midden van den vyandt, de Generael met de reft van de Vloot volgende in goede ordre.
Wy konnen niet na laten hier een refledie te maec- ken op de Prins dieditmael omcingeltwas metfoo veele periculen als de vyandt hem kofteby brengen, fy randen hem aen van voorcn en van achteren, fy fpeelden op hem van beyde zyden, ende boven dat alles, waeren fy doende ora twee Branders hem aen boord te fenden, maer twee van onfe Branders die op de Prins paften, raeckcen tuffchen dat perijckel, ende hem, ende verbranden braef de iloute aenvallers: ende hoewel fijn Hoogheyt feer confiderabel prejudi- cie in die periculeufe paflàgie ontfangen hadcinfijn Maften en Wandt, antwoorde nochtans het fchieten dat fy op hem deden, met gelijcke ftof: ende heeft de Prins dien gantfchen dagb ghetoonteencouragieen beleydt volgens de andere groote adien , die tot de Hlftorie van fijn leven behooren, waer by hy leven acn fijne vrienaen, ende een vreefc aen de vyandt ge- geven heeft.
Achterdeferefcontre de Prins gekomen zijnde aen de aoderezyde, ende ftaende uyt, foo als hy beft koft, teghen de reft van haereVJoor, een gedeelte van de Vloot houdende dragende, ende de reft wendende oock op de felve tijdt, hiel dragende na de Schepen te Jywaerts zijndei de Generael hem volgende, ende fooftondenwy acbterwaertsen voorwaerts, fommi- ge van de vyandt zijnde te lywaerts, en fommighe te windtwaerts van ons, welcke cours vier malen gere- peteert wierde, de vyandt houdende altoos het groot- ite deel van haer Vloot boven windt, maer geduerigh : foo dat fy onfe Zeylen ende Wandt met haer fchie- ten koften raecken, ende haer felven houden buyten het reycken van ons Gefchut, zijnde de eenighfte avantage, dlefeop die tijdt van ons koften krygen.
Maer de vierde mael, wy fpeelende feer fcherp met ons lyewaerts Gefchut in het voor-by pafleren, hebben fy haere Schepen die boven windt waeren lye- waerts ghefonden om te fecoureren dewelcke te lye- waerts waeren, teghan dewelcke fijn Hoogheyt de •MfJe mael wende, ende raeckte met acht ofte tiie» Fregatten boven windt van de vyandts Vloot , ende meenende tegen haer aen te gaen, is fijn fpriet ende groote maft over boordt gevallen.
De GetieraeÌdan hebbende met dat ghedeelte van de Vloot, 't welck by hem was, in defe laetfte refcontre twee fchooten in fijn Kruyt-kamerontfangen, en ver- fcheyde andere in fijn groote maft, ende voor-maft, 't welck hem onbequaem maeckte te ageren, hiel nae de Prins toe, ende defe nae hem toe, fiendc dat den vyandt foo veel zeyl maeckten als fy koften , als of fy meenden tuffchen ons te koomen, maer fy die mynègemaeckt hebbende, heeft haren Admirael feer fchielijckeen Gefchut los gefchooten, om haer be- fchadighde Vloot, ( welck doen ter tijdt was gebracht van vier entachtigh, tot veertigb, ende zcylde voor de windt af a&f^ipvgentoe. Indien die ongeluckige fchooten, in defe laetfte refcontre fijne Hoogheydts ende de Genergels Schepen, waer in fy in perfoon wa- ren , niet onbequaem waeren ghemaeckt geweeftom haer te vervolgen, en ons veroorfaeckt na onfe Ha- vciis te keeren , hoe wel wy > ( alt openbaer is ) in dit |
ghevecht, Mee/ers vaade Zee waeren i fouden wv ΙδδιίΓ naer alle menfchelijckeprobaliteyteen totale Vigorie over de vyandt hebben gehadt, met het verlies aea onfezyde, alleen van fijn Majefteyts Schip de Prins 't welck ongeluckigh op dc fanden de GalÌo^f erghi- naemt, geraeckte ; het Schip de , in het be-
gin van het gevecht v&n onfe Vloot gefepareert, endê het Schip deE^x, 'twelckaen het Schip deB«/vaft raeckte, ende vijf ofte fos kleyne Schepen meer■ van dewelcke wy iwesfelfsgefoncken hebben, maec- kende in alles thiettj groot en kleyn ; Zijnde verfe· kert by onfe eygen obfervantien ende by Brieven, dat van de vyandt drie Vlagh-Schepen, nevens alle het volck, vergaenzijn, zijnde oock feecker dat fy veel
meer volck vcrlooren hebben als wy , ten aenficn van het verfchil in onfe maniere van vechten, w»nt fy hoogh fchietende , ende van verre af, hebben ons meeft in ons wandt befchadight: Enaewyaend'an- dere zyde, ons onthoudende van fchieten, tot dat wy nae by quaemen, ende dan haere Schepenraec- kende, moeten nootfaeckeiijck meer van hJer volck geruineert hebben. Ondertuffchen weten wy dat fy feer gefladdert ende door-fchooten nae haer eerfte Havenen gegaen zijn, ende dat fyfelfs geconcludeert hebben, dat fy t'eenemael geflagenzijn, tot dat uyt den Hage andets geieyt wierde van die gcenenwckke dat aldermin ft koften weten.
©fUnegenthiendentajjftbt flOEt acbotlfccn te bfr= itaus foccftfn De Jlfccen Huygens, Johande With, enùc ξ?""" Glinftra, ornme aen Den i§cec ^mbaflaùcuc ban S"' Vranckrijck, mitfgaöec^ acn De Heetcn ban Mero- yran- de, Pietcrfon, cnDeBootfma, emme acn Dm^tm· 'ί!""· DaflaiJcurUanSpangien tegaennotificecenDcBictO' ίΤΚ eie tcflen^ De «Enaelfclje bebocöten. tafti.
trru a
^nDe aen De pjobincien/ «©eaflbcieeriieïanDts fcljappen / g>tcDcn enDe ïccDen ban Dien toltcöt ge» fcö?eoen.
Ed.Aiog.Heeren.
NAdemael het Godt den Heere Almachtigh uyt ©pt fijnoneyndelijckeghenaede ende Barmhartigh- heydt, belieft heeft defen Staet te z?genen, i,j,°„|i endekroonenmet Viaoiictegeiid'EngelfcheVloote, ©anrt oock te verkrencken haer voornemen, ende de felve J^'j"'®'· met groot verlies te rugge te laeten keeren, iulcks dat wy fehuldigh fouden zijn aen deuytterfte on- danckbaerheyt, jeghens Goddclijcke Majefteyt, ia- dien wy hem daer over niet en gaven den alderhoogh- ftenlof, prijs, ende danck. Soohebbenwyhoogh- nodigh geoordeelt, mitfdefen uyt te fchryven een al- gemeene Danck ende Bede-dagh, over alle de Vtr- eenighde Provinciën, Geaflbcieerde Landtlchappen, Steden ende Leden van dien, die wefen fai Woons- dagh naeft-komende ende acht dagen, wefendeden dertighfien defes, nieuwe ftijl, om ten felven dagbe Godt den Heere met een nederigh Gernoedtinallede Kercken te dancken, looven ende pryfen over de voorfchreve verkregene Vidorie, en daer beneven vierighlijck, ende met een diepe ende hert grondige vernederinghe te bidden ende te fmeecken, dat lijne Goddclijcke Majefteyt fijne gonftc over dcfen Staet vorders ghenaedighlijck gelieve te continueren, enee de Wapenen verder foodanighte zegenen, dat daer door de Neringe ende Handteringe wederom rnogne floreren, mitfgadersmeteenGoddelijckc, eeriijcKe, ende ghewenfte Vreede te zegenen, totgrootm^in-
fe ende verbreydinghe van fijnen AldcrhejiUghlten
iaeme, tot vaft-ftelh'nge van de ware ChriilelijcKe
Gereformeerde Religie, als mede van het welvaeren ende Vryheydt van ons lieve Vaderlandt kende derhalven dat U Ed· Mog. den voorfz üancK ende Bede-dagh, overal in haer Provincie tydtì'J" gelieven tc doen publiceren, tegens den voorfchsve dertighfien defes, ter plaetfe daermen gewoon it <ui" te laeten ghefchieden , met verbodt van ten leivea dage gheduerende, ofte onder de Predicane «nj" |
-ocr page 724-
en ο ο R L ο G Η. 'tSes^en-veertMeBoecL ηο^
|
fferck» Tappen, Kaetfen, Balflaen, ofte andere φ· jxercitlen te doen, op feeckere groote poenen daer ' toe te iiatueren , adverterende mede daer van de Fran- fche cnde Engelfche Kercken in u Ed. Mog. Provin- cie lijnde; Wijders verfoecken wy van ghelijcken dat Ü Ed. Mog. in den haeren ordre gelieven te ftel- jen, ende noodige voorfieninghe te doen , teneyn- ()e dat ten voorichreve doghe des avondts alom me tettkene» van blyJtfchap over de voorfchreve viétorie wcfde getoont, met het luyden van kloeken, bran- den van vuyren oock 't loflèn van Canon ter plaetfe daer men onder anderen gewoon is fulcx te doen.
Waer mede.
Edele Mog. Heerei», érc-I» den Hage den negentien- den Jmy fefthien hondert fes cn feftigh.
J^icren ban Hollandt toaten öaerom t'pDe» tiaec'. <@>τ· feccliec )^;obtncte toa^ ban geboe^ \ml men bfl}ao?De nirt obfC De bictocie tc bitten : jBaec öet met feDiflDcpt laten paffetcn ; alleen ©oD öancftfnöe in be föertften. Maec Die tuaeccn ban jjctHonDt / Dat D' eere ban Den ^taet Daec aen hlnflö; Bat nl be J0etelbt fané Datbe Hoilandtfche fooboel fjanDen enbe boeten IjaDDen al^ d' Engelfche :
Et nos tela > Pater > ferrumque haud dibile dextra
S^rgimus. ér noflre fequitur de vulnere fanguis.
't^^toaec/ bat ecnChriftenbcfioojbctcbccmii' Dtn alle pöelijepbt : Iföaec Ijet «©ojloglj felf? / ftet öoo&t-flaen/ rooben/ cnDefcbenDenpallccnChri- ften noci) beel min, <CnbeDaec'tfuypencecIöcfii^/ Daer ifi ipuygen geen fcganDt. ({EnDe ban alle ouDe tijOen 't giorieux fijn een epgenfdjapbanbe^ol» Daten. D' ®ube enbe moDecne Comebien een miU> taitpecfoon inboerenbe/ boen öcm altflbt poeljen tnfnojc&en; biie man fcben armen afhappen. No- mmnmomdunt fttisodiopsfahulis, b'(iBenbecfteCteC
peti rneec bp al^ D' anDec. <SIcft fc&pnt een ubi qui- tiris. enbe obec al in De bataille te fijn pjefentge» tneeli:'tJ®elcRb?eembti^. Woomentoeet/ bat öe coocö enbe Damp aïle göeflcljt toesD neemt/ [00 bat men nautoelijcg^ een fjanbt boojb'ooggen Iianlien.
ffipcc een menfcbi^ een ambitieus fc&epfcl: Nul· litfi ttm Cornea fibra, quent non tttiUet rhria. 't
Honactljie/ 't fpfiepntiIijcBe: €Ich foecht gelan» öccct te too?ben / al toeet ftp battet fabuIeuF f^ / Φε. Itjcft ban ben Alexander bec{)aelt biojbt bp <0uicciacbfjn. 50aecom cen tnij^ man een^ fepbc : 'ttoa^niet te gbelooben bat Nero enbe anbetefóo gtoote Monfters toacen gfjetoeefl/ al^ gefcfjjeben toietbt : iBaec toel batfe be geleecbe ban Siacen ttjbt Sabbili qualtjcR getcacteect.
«Ν' ^en Gehangenen ^bmicael Àfcue, {)fec eenige I f taoOen in be €a|ielenpe gefeten ftebbenbe / bJietbt I ii,®'" omfjooben cnbc gfieljaelt in be ©ectcecït - hamec |t3it ban Daec ]|oogg JBog. albiaec gcm booj eeniglje Isuii, ©ftommltteerben toietbt aengefepbt/ Datöpfelf^ Is tolfl enDe fagö bat fip ^iec niet fionbe ftjn al^ met Ikj^I incoRimobitetit / bat baecom men (jabt goet gebonc öm/ öem te fenben op eenanbeceplaeté; Daccöp brtre cupmte/ oocft gefie&tenDetoanbelingöfoube SeUieni bat gp oocit foubefOn biel getraeteect. üp nam bat aen met bancfifegginoD/ becfocftt temo» röm Wöbeh tot anbecen Daegö^ ; rnbe te mo^ flöen fc5?pben naec Engelandt tot fönejuliificatie/ öotli open enbe nae battet fiaei; il^o. IKog. fouben Ötbben gefefen; begeecbe oocft bat ben Ofper-flier- «M» beneben^Öemgehangen/' biemennoembeCa' Pitepn/ niet mocfjte met fiemgaen; bcnfelbenljc= fctulbigenbe ban ijet ^cftip tegljen ftjn o?bje / enbe qualtjcft gljeftiett te {jebben: ©aet booïbetacnbe etonbt enbe in ongtluch bia^ gecaerht ; ^tn ^tiec; man fep5e öet contratic / en batMonckbcnfelbtn ^fflö bja^ g&eSfplt· fêP geloofbc oocit bat Monck |
toa^boobt of gequetfl: ©at anbec^ 'tftefjipban
Monck niet foubf Ötbben geretirtett. J^p toittbt ge» --
biacgt op Louvefteyn. i&eecBcc goebt Hollander JRee fepbe: ®ati^cecöt;fuIcheIicbcnbel)OocenopLou- vefteyn te fitten. "otrt
?ien be Min ifters ban befen ^taet biiptf n'é ïant^ »11» lijnbe/ i^ bentweeentwintighlÏengefcl)?eben/ bat be fclbe obecbe©ictotiebp'^Eanbt^©Iootconbcc 5,"ι«π ©obe^ gtnabigUcn jegijrn tcgcn^ D'<engrlfcj)e bc= >ta« bocöten / bjeng&be teeclienen met bupiren foiiben öebbenteboen. l©en bonbt ootft [goebt te ojbonnecen ben ïigent B^ffi^E'»
de'Heyde, acn be Ifccrtn Friquet, Appelboom, Clingenbergh,Ch»rifius,Ulloa, tnbe Roomfwinc- biiprin kei cefpectibe ! alijirc arntorfenbe JBiniflec^ ban li^frtt DtnKeyfer, Üoningcjl ban Sweden, Denemarcken enbe Portugael, mitfgaöer^ ban ben ïieiicbojfi ban 11«? Brandenburgh beftcnt te gacn maeehcn / be SietO: banoen rie bp be ©loote ban befen ^taet trgtn b? Cngeifcïje ^'i'·"" ' bebocöten. « > J
<0och te becfoecRen enbe committeren De i^cecen banMerode, Pieterfon, Olbe Bootfma, omme be ^'f}"' jiBinifler^ ban Kptijremfrlje |9otcntaten; alöiec rtfibcrenbe (uptgrfonbcrtbiebanbenlirpfet/ üto= oenbojg/ ningen ban ©?onchrg'ch / ifepangien/ ^toceben/ enbe ®enemarcften / mitfgabec^ bej^cece Soom^- fe,rl. toincftel/ «eprraojbinati^ iStbepmcecbtn ban ben lleec fteucbojfl bon 25?anOtnbnrglj) in bc ©cttcecit- «rn an* fiamec ban ftarc J|o. .f®og. bphoectcDcfcljcpben/ rnbe aen be felbe te rommunicfctn/ De bictocie bp De ©loote ban befcn ^taet tegmen D' (Öngelfcöe bc» bocltten.
fÉenfcIben tg'be fcl)?eben bc I^eecen SaebtJ^en» fionati^ de Wit, bah Vrybergen, banberHoolck enbe Can, gaec ï^o. iKog. <©ebeputeecben cnbc <l5eboImac|)tig{)bcn/ npt bet giacDt ieggcnbeinbe üabenban VliHingen den negentienden Befe^/ ï)OU» DenDe in effect / Dat j^aec Sb. genoobtfaecht ren/ berfctjepbe Baectupgen foo hjcl bani^utcaf fen al^ gïngöefetenen befec 3lanben in te Ö«pten/ omme ban tfjbt tot'tpt pertinente bonbtfcgap ban De^ ©panbt^ macBt enbe berDIijf te mogen befio» men/ becfoeclienbe beclialben alfoo be t|oo;fclf)?ebe ©aectupgjen bp Ijaec cjctcao^bfnarii betaelt foube moeten biojben / bat t' ijacen befioebe boo? ben ^aeb ban ;g)tate (@;bonnantie moci)t bietben gOchepei· fcBeect/ tee fomme bian twee duyfent (©«Iben^ / enbe finn be penningöcn ten fpocbioBfïcn toeaefonben/ fulcA^i^ alfoo gefcdiet.
g^e Raeden van State, baeC toebccfoifit fö'nbc/ „ fcl)?eben aen tiaec Jlo.aüog.bcnfesentwimighflen j,.? giunpbatfpmetfonbeclinge pjomptitube en gepaf= ^tnte (ioneerbe genegentljept aepojteett toacengetocefl/ otnaem ten epnbe Dat be p?iemicn aen bc berobetaecgban De ^cöeptn inbejong!)fle23attaiUejegt}en^b'€n= gelfcJje ten fpoebigBften bolbacn mocötcn hjccben/ bat gaec <Eb. bicnbolgen^faobpgefcgjifceal^mon' belinge ^ebuctie aen i)aecl$o..#og. gep;efenteecc öabben / batfc bon Ijtrten getoenfcfit ijabben Bit ge* Inch te mogen ïjebben/om be felbe in prompcis te 6οη# nen bolboen/ upt bc penningen tot Dien epnbe ge^ affecteect enbe bp Daec in boo?coebt geljouben / enbe altjoctoel be boo?fcl)|eben penningen clber^ ten biena fie ban ben Eanbe boIgcn^e);p}effeiSefoIutienb)a3 ren gebibecteect getoeefi / cnbc bat fp becbolgen^ pe» remptoirc rcbenen {jabben / omme ten becfoeciie ge-cFcufcecttcjijn/ banbejöcgotiatie/ tecfomme ban dricmael hondert duyfent (t^ulbcn^ / bp jjaCC tOC lafle ban be <&enccalitept tot bolboeningge banbe boo?fcb?cbe pjsemten tc Doen / batfe ccötcc inciinfï* betatie ban ben bienfl enbe crputatic ban'tStanbt/ Iiaec foo betce habben ge-eflargecrt batfe bc boo|* fcfj^eben eercqufteecbc jgegotiatie bpbec&anbtfou;: ben nemrn/ be^ DataIboocenDaei:roegeaffectcectc foube toecben een genoegtifaem enbe grp^opojtioncec fons, (jebbenbe tot bien epnbe boo;g(]eJagen get provenu banbebctljooglnaeban 't kieyn Zegel obec ijet rcffo?t ban be (IPrneraiitrpt/ met öet bcttcou.:
turn |
-ocr page 725-
7o6 S A Κ E Ν van STA Έ Τ ■Γ· ■
|
1066. toen DatBftfiltjeBcfIfl0t50»0et'0a«0ec5ifporjtic/
-: fp 'tboo?f5 nnöDcl in biec uocgEn totfHjWnaBeUan
öe Jfinontie/ üp üeruacIjtinfleofteanDccflnt^foube ftonntn ücneficrrcn / Dat D^t fd^c fuffifant foiiDc
fil'n omtncöemcfrarnocmöc gsoaimEöaec oy tc fion=
ncn ttffloticccn / eiiDe olftoetocl fp in gtcncn Dcclc QEttoöffcIt DaDöcn / of Ijacc i^o. JlBiog. fotibtn Ijacc öet Cine tnDe Ijct anöEC toellaftcnDebalIfn/ Dotfe ecDtcc tot bectoonDennac toaccn ftomcn te Uecfiaan / Dat öarc Ì0O. llBofl. bp Dcc friütc öcfolutie ban üfu vier en twintighilen DcftÓ IjafC gcUcft BaDDen tc cljac= gecen met be »joo?fclj?cöcn jförgotiatie / nate Dat Doo? De l^terrn baci Do. .ìUSoq. ©cbcputeetDeη niet enbe neben^tieliecctn Date <i5ecottimittecrDm cnüe öeg (©cneralitept^ öeccRcn - Itamec in confccrntie getteDcn foube teecben / cnbe bacc inne obrrkgtit in toat boegen fefl enbe geboegblijtltfiljctmibbelban '^tmeecgefepöe kleyn Zegel bccbec gcbenificecri foti> betoccben/ boenbe bacc ban cappo?t aenljacrUo. ■aaog. fukF bat ftaec «Sb. in effccte bp begenitlbe Saec ito. J©og. lUefoIiitic Delafl toiecben met een gotiatte fonbec fonds, 't luelcft ban liocbanige infjcljtc fiet toa^/ enbe ban goe g&ebaetUjcfte cnbe runicufe confcQuentie tot naebeel ban be fmantie ; ïjaec ì^o. |©og. naec Dfc feibec tjooge toijöüepbt bfft fouDe toes ten te confïbececen. 5&at ijaec <eö. becDalben jïgö becpIicDt Dabben gebonben ftaec Igoogij .ïtiog. te bcc= foecRen / öat be felbe bp tcfumptie enbe nabct öfUbe» catie / met enbe neben^ tjet actcllecen ban be mrcc· genoembe j^egotfatie / ooclt met eencn fouDen grite. öcn te beccetecen öet fonds öaec toe gcrequiceect/enbe tot bien epnbe aen Daec te bcfececen be bifpofjcie obec «nbe ontcent fiet boojfcijjebe miöbel ban 'r kieyn ze- gel. 59aecopi^gocbtgebonben/ nocl)inaeigtebec· forciien Den öaebt bandiate / öatfjacctgö.geen» jjnt^ in geb^eecfte toilben blpben / be booïicfiiebe gottatie aenfionbt^ gaecen boojtgangt) telaetcn ge^^ tajinnen/ enbe öerbec bdgeecfnljaec^oog!) j®og. (©ebeputeecben tot fjet flncft ban 't boo?fcIi?ebc kiey η Zegel, nocBmaetó üecfoctjt / be üefoigne op t betbec Benificecen ban Dien gcDccceteect / fonbec eenigfj cijt beclie^bp bec tjanbt te nemen/ enbe baec ban ren fpoeöigöfien toppo?! te boen. japt- 35enacht en twiotighftcni^goebt gebonben; bat Sttmie boben be ^icit-tonnen geojbonneect booj be ü^upfen amba- ban De igcecen ïtmbaffabeuc^ ban Vranckrijck enbe Μ Spaignen, mitfgabec^ ban be aentoefenbeï|cecen Biiut? nainijiec^ ban Dennemarcken ï>itR-®onnen gbe» hecrotgt pjefenteect enbe gefoubenfaiibetoojbenaenbc!|up> fen ban Del^eecenFriquct, Appelboom, Wicque- tehiinV fort, Ulhoa, de Groot, Roomfwinckel , Copes, mi. Muller, enbe Aitzema tefpectibe .ülSinilIer^ alöiec «(jbecenbe ban toegfjen ben öepfcc / Koningen ban i&bjeben/ ftolen/ Ipojtugael/ niitrgabet^ banbe i5euc-©o?|ìcn/ paitj enbe 25?anbcnburgfi / al^ oochbanöe©o?ficn banaSjunfüjgcft/ tnDetanje- fïeben 5 bejS toiecbt ben 3ïgent be Heyde geojbnn» neect ; alle be bobengenoembe i^eecen JBiniflec^ af te bjagfim of Ijact fuICF aengenaem fenbcjfjn/ in toelehen gebalie be boojnoembe IDicli-i^onnen aen be Jgupfenbanbeboojfcl)?eben»ni(iersS/ beg begec. cenbe gfjefonöen fonben toojben / om ben dertighften ö' itm- tot ffi?eug|)öc - teeritenen obec be ©ictocie lboo? baffe- >φ ataiibtg ©loote onbec <©obE^ genabtgen jegen te» bnti «Ênaclfclje bebocöten / aengefïeechen tetuo^
jjpan- ben. 33it fcijeen toel te fmaecften napactgbigöept/ biieiibectnbc al^ ofDc feibe Jföinifiec^ / toelcftec^i^jintipa» tbffttöK ïcn toacen nentcacl / bacc boo? pactp ftoofen. JilSacc fflneöt toijflijchgebaen: toanteenllSinifict/
öoctoel banctniHoninglj/ moet (ìgBtoactjten ban nei'ici te fön ©panbt op be plaet^ bacc fjp cefibeect : al toa^ ü^'^Jr.·.'.' 'tmaec upt b?ccfc banbe Canaille: enbebaecom üS toa^'tbflt D'^Hmbaflabeuc ban Spaignen ban felf^ öt / boet becfocöt ffiictocie te bianben / enbe becfocijt be ® ich- aen flftec I^jionnen-
«erti °· J^enfflbenbaflö'^nacBt^guambenJgeecRaedt iiMtt tap Penfionaris onboojficnji upt geclanbt / enbe ©eega» ÖecingDflelepbtSönöe/ bccDteenpectinentcccitban ^Stelli ^ S5ataillE om toelcR toel te pellen öp öaböe fleöoojt |
cnbe ge-e]cammecct alle b' ©fficieten ban be ©lont,. , enbe baiecbt goeb gebonben fulc)c te laten / ©S,;; ^ gcltjrli öicc na bolgDt : -----------
<iinbc bit toa{S oocft in bec bafbt6ftpcrK»,fnfn, bctöael ban alle: rnbelionbe inallegcbalniitlnl. ben cntlicnt/ of b' abantagie toa^ notoicliicïi οΑι h.il 3ijbc ; cnöc toirtbt in Dcc öacbt niet koel bat onfe Bloot geen e IjifI / baec upt b'«nSi fict acgumcnt fcöcptcn / bat fp toacen geWebcn in ί champ de Battaille, enbe Dat b'onfe öetljQbömw. laten. «ÖnDe Daec na toierDt een «megacnhp r eer gfjcfonben / om ^ee te blijbcn Doubcn, ffiS bonbt !)cm alteebc in be Wielingen.
<Ênbe b' €ngclfcöc IionDcnfeggBenbatfcfiabftni
vier bagljen gcbifputecci i enbe öatii' ccn footoeiflii b'anbecüja^geceticeect.
De Nederlandtfche Vloote, op den eer/^n, tw». 9txü de», derden, werden , ende vijfden„n "«"ίδι! duyjentfeshondertjes en feiìigh, fucceffivclijck met vericheyde winden ende ililteuyt de Gaten van 'c Texel in Zee geraeckt zijnde , ende mits contrarie winden of kalmte , niet voorden achtflen hebbende konnen cours fetten, om volghens gegeven ordre d'Engelfche Kuft te naerderen, ismetZeylenghety floppen ende dryven den elfden daeraen volghende 's morgens geavanceert geweeft tot ontrent Jèveiioi acht mylen Ooft Zuydt Ooft van'tNoordt Voor- landt, wefende den Hoeck van Engelandt die uyt- lleeckc tuffchen 'c Canael ende de Riviere van Lon- den, alwaerdefelveNederlantfcheVioote, vermits contrarie windt ende ftroom, met een harde koelte uyt den Zuydt-weften, genoodtfaeckt 15 geweeft het Ancker te laten valken ; d'Engelfchen, die met hare Vloote eenige weynige dagen te voorenindeDuyns ten Anckerghekomen waren , zijn den voorfchreven elfden Juny een duyfent fes hondert fes en fefligh appi- rentelijck op ontfangen kondtfchap van 't naderen der voorfchreve Nederlandtfche Vloote, mede van daer in Zee gefteecken, ende met haere Vloote omtrenc den mfddagh dicht by de felve Nederlandtfche Vloote gekomen, z,ijnde de vooriz Nederlandtfche Vloote als doen noch by den anderen üeïdidrietntmhttgb fchepen ende Fregatten van Oorlogh, boven de Ad. vijs-lachten, Branders ende ander kleyn Vaertuygh. Doch was by ongheval, even voor 'taengaen van 'twerck, ende niet meer dan omtrent een uyretijdtJ voor de battaille, een van de capitaelfte fchepen van de Nederlandtfche Vloote ghevoert werdendebyden Collonel van Gent, door 't ftam-pen van de Zee, eerll de Boegh-fpriêt, ende vervolghens oock de Focke- maft quyt geworden, ende alfoo ieddclooi in'tge- fichc van den Vyandt, door ordre vandenHeereiii Ruyteri als Admirael ende Opperhooft overdevoor- fchreve Vloote, naer Hollandtopgefonden,·Zijnde den voornoemden Collonel wwGwfialvooreBSOvet gegaen op 'tfchip van Capiteyn Hendrhk Gotskms, ende was de Engelfche Vloote getelt omtrent de tfik· tigh Zeykn fterck. Het wierde gegift te» uyre naeride middagh doen men met den anderen bcgonde te Ci- nonneren j hebbende alvoorcns de Nederlandtfche Vloote haere Kabels gekapt, door dien het onmoge- lijck was, midts het holle water, ende oock een«h- fints by defeft van tijdt, deAnckcrs t'huvitekry·· gen. Bcyde de Viooten in dier voegen onder Zeyl. wefende, leyden het gefamentlijck Zuydtwaerts over, de windt wefende Wcft Zuydt·weft, invoeghendat daer door het Efquadre van de LuftenMtAdrnraji» Tromp. ende van Meppelen. aen 't welcke de Arriere Garde was geafligneert, wierde de AvondC Garde, ende hy Lvytevmt MmiratlTromp felfs > ωβ
oock wat Zuydt-weftwaertïgeanckert gelegen hadd^ betoondefigh dapper enderefoluytin'tvooritecn»
in 'thevighft van 'tghevecht, geKick 1»7 «^aer J^e oock door fijne byhebbende Vice-Admiralen, Scfcf^u- ten by Nacht, ende andere Officieren mannelij» wierde gefecondeert, daer op vervolgens m^e ftondti by ordre aen den vyant gerockte be- Εψ^^ζ |
-ocr page 726-
en OORLOGH. 't Ses^én-^eerttghfieBoecL ^òf
|
van den Generael de Ruyterendevmd&nLuytenant l^d' y^0irael ven Nes , die haer met haere byhebbende • Hooft-OiScieren endc Capiteynen fonderlinge heb- ben gefignaleert, ende is korts naer in 'c felVe Efqua- jre ontrent ten vier uyren naer de middagh, een fiogelich Fregat Van 'c Efquadre van de Blaeuwe Vlag- gej voerende naegiifingei/ji/i/gifeftucken, foohaeft het den Generael de Ruyter was gepaflèert, ende van den felven de laetfte groet hadde ontfangen, een wey- jjigh achter hem gefoncken. Het Efquadre vande Luy fgMntevAdmiralenCornelisEvertfiieadsTjerckHiddes jf yriesi konden voor eerft niet aen den vyandt ge- raecken, door dien de felve te hoogh in de windt van haer was, ende wierden in diervoegen weder-zijdts feer hevigh gevochten ) blyvende bcyde de Vlooten de ielve cours houden tot omtrent ten vgf uyren naer den middagh, als wanneer de Engellchen ghe- wendt, ende het Noordt-weft overgeleydc hebben , voor 'tmeerendeel ghenootfaeckt wefende voor de windt om te houden foo men vertrouwt , om de Vlaemfche Bancken te vermijden, ende als doen raeckten't voorfchreve Efquadre van de Luytmant JdmirneleH Cernehs Evertfa ende Tjerck Hiddes de furies mede met den vyandt heftigh in den ftrijdt, die haer oock met hun gantfche Eiquadre loffelijck ende cou- ragieufelijck hebben geevertueert, endé wierde alfoo in 't wenden van de Engelfchen, door de Nedcrlant- fche Vloote eenige van hare lywaertfte Schepen afge- fneden daer van drie aenftondts geabordeert, ende veder door een van de Nederlandtfe fchepen verovert, oock vervolghens in Hollandt opgebracht zijn, te weeten het eene genaemt deS»itJiure> gemonteert ma feventigh meeli metale ftucken, endeghecóm- mandeert door Sr. William Berckley ^ Vice-Admirael van 't Efquadre van de Witte Vlagge, die figh tegens fijnen Veroveraer met naemen Hevdrick Adriaenfr, voerende het Schip de Reyger i mede gemontecrt met/eWBftg^ ftucken , couragicufelijckdefenderen- de, felfs in Perfoon doodt gebleven is; Het andere genaemt de Sevenvjolden > met omtrent fefiigh ftuc- ïen, verovert door Capiteyn w»i/e;· Zei» j voeren- de een Fregat met fwee en vijftigh Gotelingen ; Ende het derJe genaemt Jjiye/ George i gemonteert met vier es viirtigh ftucken, verovert door Capiteyn Jacob Andriefz Swartj voerende het Schip Ufwsrir, ge- monteert met /es en fefiigh ftucken , alle drie Capi- teynen refortcrende onder de Admiraliteyt totAm- fterdam: Daer en teghen fijn in defe eerfte attacque tvis Nederlandtfche Schepen 'teere genaemt Duy- vmotrde, voerende Jes en veétigh ftucken , daer Capiteyn op was Jonck-heer Otto van Treflongh, ende 'tandere genaemt het Hof van Zeelandt, voerende itkt tn vyftigh ftucken, daer Capiteyn op was Simon Bleek, in den brandt geraeckt, b.eyde foo men ver- trouwt door brandende Proppen, die uyt haer ey- gen, of andere Nederlandciche Schepen gefchootcn iijnde, door de force van de windt in de voorfchreve Schepen weder te rugge gedreven wierden ; op 't voor- fchreve Schip van Gapiteyn Ottho van Treflongh · had- den haer, door een couragieufen y ver gedreven zijn- de , mede geembarqueert den Vrtnce ven Monaco, ende den Grave van Quiche, die beyde geluckelijck, ende ter naeuwer noodt, eerft ini'tSchiptó^»He/- Imdia, daer op commandeerde Capiteyn ve» ^•tldir, Schoon-broeder van den Generael de Ruyter, geberght, ende vervolgens oock op 't Schip van den fclven Hcere de Ruyter Overgekomen zijn ; In de voorfchreve attacque was het Schip van den Luyte- nant Admirael Tromp, aen fijn Ront-houdt foodanigh befchadight ghewordcn, dat het by ongeval een ander Nederlandtfch fchip aen boordt raeckende, alle fijn Maften quyt wierde, gelijck doek het Schip van den Schout by Nacht ontrent de felve tij dt, fijfl
rocke-maft afgefchooten wierde, foo dat fy beyde genootfaeckt waren voor haere Perfoonen op andere Schepen over te gaen, alwaer fy hare refpedtivc Vlag- get wederom latende wayen, inhundevoiralsvoor wenen, met groote dappcrheyt continueerden, ende fterden oock aenftondts de vooiifjhxcvc Maftcloofe |
Schepen volgens gegeven ordre , uyt dé Vlobte naei·· ï'66êi Hollandt opgefonden endeghefleept; d'Engelfcheni in voegen aÈbovengewendt, endc voort de Neder- lantfche Vloote gepafleert wefende, is haeren Admi- rael, ende nevens hem noeh eenige Schepen » van fijne ondeihebbende Vloote ten Ancker gekomen, maer korts daer aen > fiende dat den Generael deRuy ter met fijne onderhebbende Vloote medeghewendt zijnde, op hem aen quam, hebben fy de Anckers mede gekapt, ende viel doenmaelstuDTcheneenfcer hardt, hevigh ende langb duyrigh gevecht, in 't welc- ke door Godes genaede egcen van de Nederlandtfche Schepen verongelucktei Maer ontrent feven ende acht uyren in den avondt, is noch een capitaci En- gelfch Schip, mede van 't Efquadre van de Blaeuwe Vlagge, voerende naer giffinge tüflchen de feSli^ Gnàèfeventigh ftucken, ontrent een Mufquet-fchooÉ voor by het Schip van den Generaci de Rtyter, te gronde gegaen » welcke voorfchreve beyde Engel- fche Schepen, gefoncken ïijnde dicht by ende ge-t noeghfaem in de Nederlantfche Vlcote heeft het felve door feer veele Officieren , Matroofen endc Soldaten » als voor haere oogen gefchiedtzijnde, perfedtelijck konnen gefien ende geremaiqueert worden , fonder dat men feeekerlijck kan affirmeren j of ten ftlven dage noch eenige andere Engelfche Schepen mogen gebleven ofte verdeftrueert zijn : Maer wel dattegens het vallen van den avondt, den Schout by Nacht van de Witte Vlagge, fijnde een feer capitaci Engelfch Oorlogh-fchip , door den Generael de Ruyter, endc anderen, feer reddeloos gefchooten wefende, op hem gecommandeert is een van de Branders van *t Ef- quadre van den fel ven Generael Λ Beyiir, die hem aen boordt geraeckt, ende voorts oock aenftondts in den brandt gefteecken zijnde , de feJve Brandei korts daer aen is gefoncken : Daer op een tweede Bran- der van 'tZeeufche Efquadre den voorfz Schout by Nacht infgelijcx aen boordt is gekomen die daer op mede alfoo in den brandt is gefteecken, edoch heeft hem den felven Schout by Nacht daer van noch infge- lijcx gereddet, endc den brandt t' elckens uyt fijn Schip noch wecten te bluffen. Een derde Nederlant- fche Brander onder 't Faveur van 't Canon van den Luytenant Admirael Cornelis Evertfz, poogendeden gemelden Schout by Nacht mede aen boort te leggen » is noch voor ende al eer hy vaft was, in de gronde gefchooten ende gefoncken , foo dat, volgens d' een- parige getuygenifle van alle de Nederlandtfche Offi* eieren , die daer ontrent fijn geweeft, den meerge^ roerden Engelfchen Schout by Nacht vaa de Witte i Vlagge, figh met eene fonderlinge ftantvaftigheyt» als een eerlijck Soldaet heeft gequeten, waer inne hy des te meerder is te admireren, om dat naer dc ge- tuygeniffe van eenige Engelfche Matroofen > die haer uyt fijn onderhebbende Schip in Zee begeven had- den , ende in de Nederlandtfche Schepen geberght waren, ten tijdedevoorfchrevei»feeerfte β tandere aen fijn boordt in brandt fijn geweeft, v/tïdrie hondert mannen van fijn onderhebbende fcheeps-vokk, de faecke defpcraet ftellende, over boordt gefprongea fijn geweeft, ende alfoo oh) 't vuyr t' ontwijcken het water gekoofen hadden ; Uyt den voorfz Schout b/ Nacht, is in den laten avondt noch gedaen een onge·» luckigefchoot, die den manhaften Luytenant Admi- rael Cornelis Evertfz. uyt defe werelt heeft gehaelt wiens goede conduöie ende couragie, in veele voorgaende occafien ,· ghelijck oock in defe , is ondervonden ende geexperimeert geworden j ende is daer op ver- volgens het gevecht voor die tijdt door de Nacht ge^ fcheyden, fonder dat men, vermits de duyfterniüè » in de róock ende damp, heeft konnen rcmarquercn of den voorfchreve Schout by NaCht moge welén ge* foncken, of dat de felve figh riochsmoghe hcbbeU gereddet ende gefalveert. De Nacht gepaffeert We^v fende, vonde fi^gh de Engelfche ;Vloote den fwii^f^ den Iwayfiftien hondert fes en fefiigh met het tenbrecc- ken van den dagh, ontrent anderhalf mijl té Ipef^aert boven de Nederlantfche Vloote, de windtidoénmaels wefende .emtient Weft-Zuyt-Wcft.i endehebljca - - - - - het |
-ocr page 727-
7oS S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
t66S. het als doen beyde de Vlooten wederom na den an- - deren toe-geleyc, te wceten, de Nederlanders Noorc- weftover, ende de Engelfchen Zuyt over j foohaeft de twee Vlooten eikanderen waren genadert, heeft fcet de Nederlandtfche Vloote mede Zuydt overge- leydtj om alfoo met den Vyandt een endedefelve cours te loopen j Maer d' Engelfchen felfs ter zijde ftelleade d'avamagie van de winde, hebben het dra- gende op de Nederlanders aengehouden, endezijn vervolgens voor de windt in haren Vyant ingeloopen ; Dè Nederlanders haer cours houdende, ende blyven- de by de windt over teghen haer aenloopen, foodgt beyde de Vlooten elckanderen in diervoegen zijn ge- pafleert, met een hevigh endefcherp gevecht j fonder dat daer inne een eenigh Schip van de Nederlanders is gebleven, gelijck oock niemandt van de Nederlandt- fche Officieren, immers tot noch toe, aen de gemet- te Gedeputeerden ende Gevolmachtighden van haer Ho. Mog. met feeckerheyt heeft weten te getuygen , dat in de felve rencontre yemandt van de Engelfchen zy genomen ofte gefneuvelt: De Vlooten elckande- ren in dier voegen gepafleert, ende ten wederfijden veele Schepen aen hun ftaende ende loopendewandt feer reddeloos ghefchooten wefende, heeft figh een yeder met fplitfen knoopen , ende anderfints weder- om wat foecken te redden, ende is het daer op gantfch ftille geworden, foo dat beyde de Vlooten van kalm- te hebben blyven dry ven, tot ontrent e^uyren voor de middagh ; Ende docnmaels de koelte wackeren- de, hebben het beyde de Vlooten tegheosden ande- ren aengheleydt, de Nederlanders als doen boven de windt wefende, ende zijn de felve alfoo weder- om in een furieus gevecht gheraeckt; De Generaci Λ Ruyter ontrent totten halven van de EngeKche Vloote geavanceert wefende , heeft in 't midden onder de felve feer furieus hooren fchieten, ende daer nyt prefumcrende dateenigevandeSchepen van fijn onderhebbende Vloote aldaer moften in de klem, ende van den vyant geheelijck omcingelt wefen, heeft gerefol veert met fijn onderhebbende Éfquadre daer op in te vallen, ghelijck de felve oockaenftondtsdaer op, dragende in den vyandt ingeloopen is, die roet fijn komlle wat opruymende, heeft hy ghefien ende bevonden dat den Luytenant Admirael Tromp, doen- maels in Perfoon wefende, endedeVlaggelaetende wayen op't Schip V9.n Jacob Coruelifz Smart, aldaer met een Soldaets herte was ingebroocken, ende ne- vens den Vice-Admirael van der HulH , mitfgaders de Capiteynen Tieter Salomon^:,, dea Hae»i ende va» jimflel feer reddeloos van de Vyanden omcingelt lagh, welcke alle fonder 't voorfchreve fecours in groot perijcul fouden hebben geweeft, om verbrandt ofte in den grondt gefchooten te werden, gelijck dan het Schip van den voornoemden Pieter Salomonfz., opde aenkomfte van 't voorfchreve fecours albereyts in den brandt was, ende mits dien oock in diervoegen aldaer is vergaee, werdende den voornoemden Ca- piteyn ende een goet gedeelte van fijn Volck noch ter uauwer noodt door de Nederlanders gcberght, edoch heeft het Godt de Heere belieft hem noch naeder- handt, in 't Schip van Capiteyn Schey over gegaen fijnde j ende aldaer wederom nae fijn vermogen figh evertuerende, geduyrende de Bataiile op 't Bedde van eere te laten fterven ; "t voorfchreve Schip van Cy)i- teyn Siuart ende van de voornoemde ifr/i andere Ca- piteynen . waren geduyrende de voorfz omcingelinge medefoodanighreddeloos gefchooten, datdenLuy- tenant Admirael Tromp genootfaeckt is geweeft noch- maels op een ander Schip overtegaen , ende dat de Schepen van den gemelden Vice-Admirael vari der Huift, ende van de voornoemde Capiteynen de Haen, Svart ende van Amiiel, als t' eenemael verder on- bruyckbaer, naer de eerfte ende bequaemfte Haven hebben moeten werden op gefonden ; In 't voorfz ge- drangh, is onder anderen mede doodt gefchoeten den voornoemden Vice-Admirael κββΛηΗβ^ί, die figh by alle gelegentheden als een kloeck Soldaet ende ver- ftandigh OfScier gecomporteert ende gedragen had- j^ei 'Edoch heeft het Godt de HeeregeUeit'i voexfz |
verlies enfchaede van Schepen , voor den Staetder c Vereenighde Nederlanden in korten wel dubbelt te repareren, aengefien ten felven daghe veele fchepcn '— van de Engelfche Vloote gefoncken ende verbrandt zijn, daer onder van de naervolgende perfeóe kondt. fchap ende notitie overgebleven ende gehouden is
Te weten, inden eerften een van't Éfquadre van dè Roode Vlagge, wefende naer giffinge een Schip ygn
wel over àefefiigh ftucken, ghefoncken ontrent ob de middagh by de voorfte Schepen ofte in de Avant- guarde van de Engelfche Vloote.
Ten tveeden, een van't Éfquadre van de Blaeuwe
Vlagghe, voerende naergifljnge tuirchendevaft/V^ ende fefttgh ftucken gefoncken ontrent ten i/rteuvrea naer de middagh, even naer dat hy den GeneiaeU» gepafleert, ende van hemenpaCTantnaetbc- hooren gefalveert was.
Ten derden, een van 't Éfquadre van de witte Vlag. ge, mede naer giflinge van in de v'0igh ftucken, een
weynigh tijdts daer naer ghefoncken aen de zydevan
den Vice- Aemirael de Liefde. die hem met fijn Canon foodanigh hadde doorboordt, dat by fchuyns opde windt-veringe van hem is te gronde gegaen.
Ten vierden , noch een van 't Éfquadre van de witte Vlagge, voerende naer giflànge by de vijftieb ftucken, ontrent een half uyrdaernaergefonckenin 'tEfqufldre van den Generaci Λ Biy/fr, kortachter het Schip van den Capiteyn van Meuwen, die hem in paflant de volle laegh hadde gegeven : Ende om met feeckerheyt aen te mercken dat de voorgenoemde Schepen van 't Éfquadre van de witte Vlagge, fijn twee diftinóle Schepen , foo ftaette noteren dat feer veel Officieren ende Scheeps-volck foo 't eeneals'tandere, hebben fien vergaen, tewetendatdefelve Perfoonen die'teene hadden fien fincken, oock een kleyne tijdt daer nae het andere hebben fien te gronde gaen, daer op in de gedane examinatien forghvuldelijckit gelet, om gheruft te moghen wefen dat niet een ende 't felve Schip voor twee verfcheydene foude moghen wefim genomen.
Ten vyfden. het Schip den frarten Arentokz'tWa- pen van Groeningen, wefende in den voorleden Herfft, nae dat de Nederlandtfche Vloote door een fwarea ftorm van den anderen was gediffipieert, door de En- gelfchen gerencontreert ende ghcnomen, op welclc voorfz fchip AmJ-warten Arent ^ den Capiteyn Mme. velt fijn geheele laghe met voordacht tot dien eynde geftelt ende geloft hadde , gelijck het felve oock aen- itonts daer op gefoncken is.
Ende tan. [φ en, noch een Engelfch fchip gefonc- ken midden in de Engelfche Vloote, nae dat bet een tijdt langh met een Cheau ofte een noodt-teecken had- de gezeylt, fonder dat echter yemandt bet fclïewaï te huipe gekomen. In de voorfchreve twe dagen, als mede in'tge·
vecht van den dagh daer van hier onder bree»
der fai worden gefproocken, fijn eock ontwijffelijck al verfcheyde Engelfche fchepengebrandt, daervsn nochtans met geen volkomen ieecfceriieft getuyge- niiTe kan worden gegeven, aengefien foo nu foo dan eenige Branders aengefteecken zijn, fonder dat men perfeö kan feggen of defchepen die fy aen boordt g^
leydt hebben mede verbrandt zijn ofdatfy haer noch
hebben gereddet, behalven twee Engelfchefchepeo, die men feeckerlijck kan affirmeren, geduyrende t ge- vecht verbrandt te wefen, 't eene op den tvtede»i ende 'tander op den vierden dagh vandevoorteBa-
taille, doordien de Nederlandtfche Officieren ende Matroofen op deBrandt-fchepengedient hebbenae, met goede certificatien daer over befteldebeloonmEe komen verderen. j· « r
Soo wanneer de ghevangen Engelfchen die uytter Zeeghevifcht, ende nae de refpedtivè Collegien ter Admiraliteyt opghefenden Zijn, pertinenteiij» fullen wefen ondervraeght, om uyt 'haer te rnogta vernemen van wgrfchepen fy refpeaivelijckzijng^
falveert, fel figh ontwijffelijck noch a!m«fderaen
wl van <iȣogelfche verbrande ende gefoncken lcne^
penootdcckoH,. ·8 jlw^ ^^ |
-ocr page 728-
en O O R L O G Η. V Ses-en-^eemghfle BoecL 709
|
gevecht van den voorfchreven twae/fiea luny 0- Mintondcrt fi! was feer heftigh, voornae-
[lijck des naermiddaghs, foo dat ten weder-zyden '"•eieSchepenaenMaften, Stengen, Reenendean- Her Rondthoudt, mitfgaders oock aen Zeylenende andt fcer wierden befchadight, onder anderen wier- He ontrent tuflchen i/wendevwuyrennaerde mid- . , [jet Schip van den Generael Je Ruyter de gtoo- e &coëti afgefchooten , die daer op wat reddeloos, lück met Vlagghe ende Wimpel van boven neder Icgeeode» aenitondts ordre gaf aen den Luytenanc Admi'ael van Nes om middelerwijle tot dat een ander rtenge weder foude wefcn opgerecht, de Wimpel on- der fi) η Adtniraels Vlagge te laten wayen ende voor die tiidtils Generaci agerende, het gevecht ordentclijck te vervolgen, 't weick oock by hem met foudanigen 5..1eydt ende couragie nagekomen wierde dat beyde jê Vlooten geduyrende dien naermiddagh drie mael (wens den anderen aengewendt ende elckanderen al- foo gepaflcert hebbeede, teghens den avondt, foo waDneer de Nederlandtfche VlootehetdcwWfwaf/ nie de fingelCche gewendt hadde, iy haer cours ver- Vülght, ende met alle haer Zcylen by, nacr hare Kufte eeweecken Zijn , wefende haer grosdoenmaels al tot up «ét of negen en dertig!) Oorlogh-fchepen ghemin- dert. De Nederlandtfche Vlootejonghit teghen haer aengelopen en noch door 't wenden en goet ftuck ach- ter haer geraeckc wefende, dede alle mogelijcke devoi- rcnom haer op tezeylen, zettende ten dien eynde mede alles by wat goet doen kondc, dog de nachten de opkomende ftilte waeren naeft Godeswillc, ooriaec- kcdat de Nederlandtfche Vlootehaernietkonnende achterhaelcn ; den Heere de Ruyter rnet lijn vordcre Zeylen foo veel doenlijck byde Vloote gebleven fijn- de hadde middelerwijle fijn groote Stenge Vlagge en Wimpel weder opgerecht, ende alles nae behooren in poftuer gebracht hebbende , deden den luny wederom fijne fundtie als Generaci, ende de Engelfchen met het aenbreecken van den dagh, be- ipeiuende dat in de Nederlandtiche Vloote by conti- nuatie alle mogelijcke debvoiren aengewendt wierden om haer te achterhalen, llaecken hare redeloofe ende quslijck bezeylde fchepen in den brandt, op dat de fel- ve niet in handen van haere Vyanden vallen fouden, ende fpanden voorts alle haere krachten in om de Ri- viere van Londen te bezeylen, fettende ten dien eyn- de byde Bram-zeylen , Blinden, Ly-zeylen, Wa- ter zeylen, &c. oock haere Zeylen nattende, ende voorts alles in 't werck ftellende^wat eenighe baet of voordeeel by brenghen mochte ; de windt doenmaels lijnde Ooft ende vervolgens werdende Ooft-Zuydt- Oollmet een flappe koelte ; Hoe groot het ghetalzy van de fchepen die fy uyt oorfaeckeals boven in den moigenftondc felfs in brandt hebben, gefteecken heeft uytde Nederlandtfche Vloote met geen volkomen ge- wisheyc geremarqueert konnen werden, ende werdt hetfelve getal dienvolgende by de eenehooger dan by de andere begroot, maer d' Engelfchen in hare Gazet- te van den nierdett nieuwen ftijl ende den weri/Ì!i>»i/É7/ ouden ftijl, tot den fevendeti nieuwen ftijlendeden ftvtntiinden luny ouden ftijlJèfiieti hondenfis enfifiigh Gedruckt toe Londen by publijcke authoriteyt, in welcke Gazette fy hun de Vidorie adfcriberen, feg- gen datter maer drie fchepen geduyrende de rttraitte by ordre van hkèren Generaei in brandt zij ri gefteec- ken , te weeten het ichip S'iwfi Vaulo ende nodh tWèe' andere logge fchepen , daer van dc namen aldaer niet uytgedruckt Worden ; Dc vooffz retraitte in dier voe- gen den gantfchen dagh continuerende, naederden d'En^elfchen eyndelijck fóolfeer deSanden voorde voorfï Riviere leggende, dàt harön Admirael van de witte Vlagge genaemt Sir Geòrge Afiue met fijn onder- 'icbbende Schip de Royal Prmee. ghemontéert met ntimigh Metaiè ftUcken wefende 't aldergròotfte cncapicaelfte vart^haregaritfche Vlöote, aen de gront weckte op féeekei Siindt ghenaemt de Gatper , een "cheus ongeval vooreen Söldaet, die geduyrende de gsntfche Battaille figh altijte Mannelijck gequecen had-' dc joocfcnu niet anders din'op ordre ende volfechs het V. Deel. |
zeyn van fijnen Generaei mede was retirerende ; ende alhoewel dengemelden Admirael, in dier voegen vaft ___ gheraeckt wefende met fchietcn ende andeis foo feer zeynde om huipe ende byftandt, foo gingen nochtans alle de Schepen van de Engelfche Vloote ende nae- raentlijck mede de overige van fijn eyghenEfquadre haer cours, invoegendathy figh nu alleen, machte- loos ende van alle fecours verftcecken vindende, door twee Nederlandtfche Branders, die aenftonts dicht by hem quamen , verbrandt foude zijn geworden, ten ware den Luy tenant Admirael doenmaels we- fende op 't fchip van den Schout by Nacht Swetrs, da voorfz Branders teecken gegeven hadde van fulcks naer te laeten te meer alfoo op 't Ichip van den gemel- den Admirael Ajcue de Vlagge geüreecken, ende foo daerddler, als door andere teeckenen betoont wierde dat men aldaer quartier begeerde, waer op dan hec Boots-volck van den voornoemden Schout by Nacbc Sweers by ordre van den gemelden Luytenant-Admi- rael Trornp aen 't boordt van den meergemelden Afiue, gevaeren zijnde, is den felven Admirael meteenige van fijn by-hebbende Officieren ende onderhebbende Volck alfoo gevanckelijck op 'c ichip van den voor- noemden Schout by Nacht Sveers overgebracht, ende des anderendacghs 's morgens door ordre van den Ge- neraci de Ruyter meteen Gailliot naer's Graven·hage opgefonden , ende of wel 't voorfchreve fchip de Ro^aC Prime noch naderhandt wederom Vlot geraeckte, de- wyle nochtans het felvede Vloote merckelijckfoudc hebben belemmert, foo heeft den Generaei de Ruyter geordonneert dat men het fchip foude verbranden ende 't Volck bergen, geiijck 't lelveoock vervolgens aenftonts is geeffeöueerc
Omtrent ten felven ryde teghens den avondt zyn uyc den Zuydtweften aengekomen tnee en twintigh Engelfche Oorlogh - fchepen, gecommandeert foo als men naederhandt heeft verftaen, door den Frince Robbert j die daer mede, foo men nu bericht wordt'> 's daeghs te yooren 't Canael afgefonden was > om al- daer ende uyc de Havenen van Portsmouth en Pley- mouth noch eenighe andere Schepen by figh te veria- melen, ende alfoo gefamentlijck de Franlche Vloote onder den Hertegh van Beaufort te gemoet te loopen > ende die te attacqueren ghelijck oock daeiby, noch uyt de Riviere van Londen, foo men vertrouwt, im- mers van de Engelfche Kufte zij η opgekomen Jriean- dcrekloecke Oorlogh-fchepen , maeckende fulcks te famen een nieuw renfort van goede
Oorlogh-fchepen ; de Nederlandtfche Vloote 't voor- fchreve nieuw fecours fiende naderen, ftack het Ef- quadrc van Zeelandt en Vrieflandt na haer toe ; maer 't voorfchreve Engelfche gros onder den Princt Robbert ontwceck haer, en liep alfoo na de Engelfche Vloote ofte hec overfchot van dien, waer mede hy figh in den laten avondt conjungeérde: wefende degeheeleEn- gelfche Vloote als doen met het voorfchreve nieuw renfort fterck fefiigb ofte een en goede Oorlogh- fchepen j voor foo notablen ghedeelte t' eenemael verfch en frifch, Dc Nederlanders daer cn teghen waren als doen noch by den anderen vier tn feSiigJb Oorlogh-fchepen, doch alle door een ghevcchc van t-wee dagen, ende een vervoigh van den Vyandt van den derde» dagh feer befchadight ende ghematteert, zijnde van de refterende van haere Vloote nu drie ge- foncken of verbrandt foo boven is verhaeldt , ende de vordere met haere genomen Pryfen naer Hollandt geloopeii, of wel felfs mafteloos, of om mafteloo- fen tc floepen uyc do Vloote gehouden ; De faecken dan in die termen ftaende, eridc de 'Nederlanders die nu noch eene confiderable bataille te gfaemoet fagen, des nachts, om döSandentpverroydchende meerder rüymte te hebb«n met kleyn ieVl Qoft- waerts acngefteecken Weféndc, heeft dc&?Gèneracl de Ruyter daer op 's morgtiós vrocgh cerft den Kïijghs- Raedt ende vcrVolghens doek alle fijn ondefheb- bende Capiteynèniaen böördt ghefeynt, eride haer alle tothttn'deVoir ge-eichörtecn i Oock eënin yege- lijck laft eridc ordie gegeven hebbende waer nier hy' figh hadde te reguleren is dé biacaille wëdérónl aen- <0 0 0 gc- |
-ocr page 729-
710 S A Κ E Ν vaa S Τ A E Τ
1566.
|
gegaen den kìW/Wì» Juny voorfchreve's morgens ontrent ten acht ayren tuffchen het Voorlandt ende de Vlaemfche Bancken op de. vlacke Zee omtrent echt mylen buyten'c Landt, de windt Zuydt Zuydt Ooft waer door de Nederlandtfche Vloote de loef hebben- de brack met haere drie Efquadres op drie diftinde plaetfen in den vyandt, ende floegh. oock alfoo door haer heenen, waer mede eenige van de Engelfche wat verftroyt wierden; 't felve gedaen'iijnde wenden het den Generaci ΛRwjifr met de Nederlandfche Vloote wederom, ende liep alfoo Zuytwaerts over nae den vyandt toe, die figh daer mede tcgens haer aengewent heeft, 'twclck alloo totrfW?diftindereyfenwierden gereitereert, ende in diervoeghen by naer den gant- fchen dagh ten wederfijden feer hevighlijck gevoch- ten met cene onfeeckerc apparentie vaade uytlcomfte van dien. Geduyrende 'tvoorfz. furieus gevecht, is een van de Nederlandtfche Oorlogh-fchepen gevoert by Capiteyn Uytenhout i verbrandt, ende alfoo ver- volgens geioncken 5 een van de Engelfche Branders fiende den Vice Admirael de Liefde reddeloos en met lijngroote Ree om laegh leggende, pooghde hem te abordercn , doch wierde door den lel ven Vice Admi- rael ende door Capiteyn IFtlle/n Bouden>'ynfz. afgekeert, ende is vervolghens den andere Nederlandtfche in brandt ghefchootenc Brander aen boordt gheraeckt, ende zijnde felve alfoo beyde te zamen verbrandt; Aen de andere zyde. een van de Nederlandtfche Bran- ders pooghende 't Schip van den Ïrince Robbert > welck in dien korten tijdt mede al yr y was getroffen, te klampen, ende te branden., is ccn Engelfche Bran- der die op den voorfz Prince pafte de Nederlandtfche Brander aen boordt gekomen , ende zijn in dier voe- gen bcyde de vooriz Branders mede tefamen , met een ander Engclfch üchip , 't welck ongheluckelijck daer in geraeckt is verbrandt ; middelerwyle was den Luytenant-Admirael Tromp > met 't voornoemde Schip van den Schout by Nacht ì'jtwì , ende eenige andere van fijne byhebbende Schepen in een langh- duyrigh ende furieus gevecht met den vyandt gelegen hebbende , t'eenemael reddeloos gefchpoten , fulck? dat hy genootfaeckt was met, de voorfz Schepen buy- ten'tghevecht te blyyen legghen , om haer, was't doenlijck , wederom wat te redden , ende in poftuyr te brengen 5 Den Generaci deRuyterj alhoewel fijn onderhebbende Vloote daer door met een notabel aental van capitale Schepen voor die tijdt was ver- fwackt, niettemin, fiende dat de Spnnebegonde te dalen, heeft gerefolveert , fonder fichaen deadvan- tage van de windt te veel te binden , het beraemde zeyn te doen , om generalijck ende gelijckelijck met alle de Efquadres in den vyandt in te breecken ; waer op de Luytenant Admiralen van Meppelert, de Friet j mitfgaders de Vice-Admiralen Bamkert > Schram ende Coenders t als oock den Schout by Nacht Brw^n/i/f/i, ende voorts alle de Capiteynen die boven de windt waren refolutelijck inbreeckende ende een yederfijn devoir doende, is het gebeurt dat den Luytenant Ad- mirael van jfw , inde den Vice-Admirael de Liefde met de Schout<ia by Nacht van Nes ende Eveptfz, ende npcheenighe Schepen wefende beneden de En- gelfche Vloote , ende den Generaci Λ met de vordere Nederlandtfche Schepen daer boven , het middelfte gedeelte van de Engelfche Vloote tuflchen hun bcydefoodanighbeklemt, endede felve Vloote voorts voor en achter in dier voegen geattacqueert is geworden , dat dén vyandt naer een fcherpghevecht vannoch omtrent anderhalf uyre tijdts foo'tfchijnt, niet gaernedpor de Nederlandtfche Schepen geabor- deert werdende , fich voor de tmede mael wederom opdc,yluGht begeven heeft , ende in dier voeghen vooj-ts t'eenemael in fcheuringe ende in confufie ge- raeckt i« „. fettendc hpt dCsWitie Vlagge met acht ofte thien i^ngelfche Oorlogfchepen voor de windt Noord- waerti, heen met ly Zeylenby , ende de Admiralen van de Roode ende Blaeuwe Vlagghen by de windt overJoopende naer de Engelfche Kufte , oock alles by halende watgoedt doen kpnde ,· De Nederlandt- fcheSchepcf , die op voorfz Signacl yao den Gene- raci Λ 3 een Engelfch Schip hadden fenn„ aen boordt komen, namenhetwech, onder anT"" Ιίδί de Schout by Nacht Bruynfvelt tJe van " vÌ" Fregatten , die acn maikanderen vaft lagen «xi;? ' deert hebbende , heett .hy alleen beydf de ν i" vyandtlijcke Schepen verovert , edoch in die confi, fie, foo'tfchijnt , geenghenoeghfameordre toih. |
fettinge van de voorfz rwif Pryfe&geftelc wefenH; hebben de Engelfchen haer naderhandt daer wedern meefter van gemaeckt, maercenigen tijdt daer m Capiteyn Pafuiu fulcks vernemende , heeft bevdeH, voorfz ontweldigde Schepen wederom hernornpn doch heeft het eencgenaemt de niet Wr kon' nen Zee houden ofce in eenige Havejo gebraSit wer' den, maerisdaernaergefoncken ; Het andere ehe naemtde Effex eenfchoon Fregat met ec/) ιηνΑί,Ι ftucken Canon niet heel feer befchadight , is
Texel opghebracht : geüjck accident van ander mael genomen te werden , iszedert.oock nochmaelsaen een Engelfche Pryfe weder-varen j Den Vice-Admi riz\ Coenders heeft in de felve tijdt verovert ende ver volgens in 't Texel opgebracht het Schip de Nagelhm, gemonteert met tvee en fejligh ftucken , 't welck in den voorleden jare by de Engelfche op den Staetder Vereenighde Nederlanden verovert is geweeft , lijck oock Capiteyn RHth Maximiliaen ten felven lyde heeft verovert ende in 't Goereefchê Gat opgebracht het Schip ghenaemt de Converteyn , gemonteertmet vierenvijftigh&ucktni, Boven dien zijn ten voorfe dage by kenniflè van de Nederlantfe Officieren noch twee Engelfe Schepen gefoncken , tc weten een van't Efquadre van de Witte Vlagge te gronde gegaen des a vondts omtrent fes uyren, en het andere wqynig tyts daer naer; Zijndenictbuytenapparentiedat.nochal meer andere Engelfche Schepen fullen wefengefneu- velt, daer vpdeNederlantiche Officierengecn vol- komen kennifle hebben , ende midts dien diervaa niet feeckers konnen affirmeren. d'Engelfchen haet in defen defolaten ftandt bevindende, en doorde Ne- derlanders achtervolght woi dende, heeft het Godtde Heere ,.die door fijne Almachtige handt het werck dm verre gebracht hadde, foo'tfchijnt, nietgelecftdatfy voor die reyfein verdere ruine gbebracht werdende, ofte in de handen van de Nederlanders vallen fouden, door dien fijne Goddelijcke IVIajefteyt des avondti omtrent f4ven uyren feer fubytelijck een dicke mift heeft doen opkomeii , gheduyrende dewelc- ke de Nederlandtfche Vloote den Vyandt noch om- trent vier Glafen nae^gejaeght hebbende, eyndelijck genootfaeckt is gheweeft het verder yeryolgh te ftacc- ken, of wel, op een onfeecker, en als by den taft den vyandt na jagende , fich felven mede teverftroyen ende tediffiperen, 'c welck nae Zeemanfchapgantfch ongeraden jae niet verantwoordelijck foude zijn ge- weeft ; ende heeft dienvolgende den Generael de RnyterAooT de ordinari? Zeyn-fchooten, de Vloote verfamelt , die alfoo den gantfchen nacht metkleyn zeyl is blyven dryven : Maer des anderen daegh» 's morgens wefende den ly Junij voorfz geen Engel- fchen felfs van de ftengen der Nederlandtfche Sche- pen konnendegheficn worden , heeft de bataiile ende 't vervolgh van den vyandt daer mede een eyndeghe-
hadt. Zijnde den Generael (/^««^ίίΓ noch ten felven
daghe met de Nederlandrfche Vloote fterck/iwi»
Schepen van Oorloge, volgensd'ordreendehetbe-
raemde Rendevous vanden StaetiπdeJ^ί1fV/ί^ί<g«a'■- riveert. Negen anderen boven ende behalyen het voor-geroerde Schip van den Collonel,yin(T'»j"J" ten deele gheduyrende het ghevecht ende tendeele nae'teyndigen van de bataiile of reddeloos, otom haere Pryfen op te brenghen in'tGoereefche Gatin- ghekomen ; lirien andere zijn uyt gelijcke redenea fucceflivelij ck naer Texel ghefonden als aIdaer te buy hoorende, ende de refterende vier j zijn foo als bva bovenverhaeltis, verbrandtoftegefoncken , maec kende alle te famen't getal van vier en tachtig» eoae meteen van de lichtfte Fregatten van de Maze? tweiK I tot een Ad vijs-Jacht ghebruyckt is , de noipbre vm i>i/fe» tachtigh Schepen van Oerloge , ,ίοο alf ^^ |
-ocr page 730-
|
Heiliodtfche Vloote nevens hare Branders , Advijs- lachtenende ander Vacrcuyghorigine!ijck van voor'c jjji'tzeylgcgsen is , ende verneenic mendathec (choc van de Engdfche Vioote , met alle vlydt "etfjchc hebbende de naefte Havenen te bezeylen op vericbeyde plaetfen , maer voor 't meerendeel in Har- «rf/water binnen geraccktis j Invoegen dat Goét de Heere door de ingefetenen van Nederiandt ten hoog- lleo gedanckt, gelooft ende gepreien moer iijn , die haer foo hecriijcken overwinninge heeft gegeven, dat naer de vafte ende conftantegetuygeniflè van deOfE- cieren in de Vloot geweeft zijnde, en na't gene door '[opbrengen van Pryfen noch voorde oogengefien werdt drk eit fwintigh Oorlogh - fchepen van haren Vyandt geruineert ofte genomenen pp gebracht zijn, cn daer onder Tpedalijck mede een Adnnirafl ende een Vice-Admiraei, bohal ven diegene, die noch buy ten kcnnifle van de voorfz Nederlsndtfche OfBcieren mogenwefen verbrandt, gefjncken , of anderfints verongeluckt J ende dat ter contrarie in een ghevechc van vkr daghün niet meer dan nier Nederlandtfche Oorlogh-fchepen alle van particuliere alhoewel man- bsftc Capiteynen, fijn verlooren , fonder dat echter dier van yets de vyanden tot verheuginge in handen iigebleven. Aldus opgeflelt by , ende in maniere voorfzden /ii en tTPÌnttghfien]ìiDÌ] fifiten hondtrt fes nféigh. T. Gerlatius , vt.
Ter Ordonnantie van de wel-gemelte Hceren haer Hoogh Mog. Gedeputeerden ende Gevolmachtigb- den.
G. 'Borth.
toa^ öe J^eec Raedt Penfionaris geitottlttl / omtcpjefecen tie twee duyfent man / bie tot Ram- mekens foulien üKtjben gbclepöt / in plaet^ ban be duyfent Die op be ©loot Ujatcn gricpöt : Ten twee- den , om ίε pieflTECcnijetfoucniflTemcntban De drie Tonnen Gouts tot betalingl} bande PriemieobOO? k iöenomen ^cfirpjn ; ora De ©ffidccen enDe .jiiaa= troofcntc mecct'encouceaccen. <i5af te feennen bat !ie ©loot tocbec foube uptloopen ett men tneenbe. Ten derden , tecommanöEecöe ijat meec Branders al^ te büoccM mochten in De Bloot 5!HJ· ^atfe b)a=> κη Dan flcoottn bienfl. De Ruyter Oebt eeffpbt ; icR |i«ife niet fleccn ocnhoinen. Ï'aEngcijiöe öaöDEn Daecmebc beel (luarit oeDaen. ©in Raadt Penfio- nitis, op alle drie poinctenci^ge(ielt;tjiibe/ bec= tcp^öf tccfJont toeöet na Zeeiandt. 1.·^' ©nbcctuffcgen toierbt ^iec ejDjc ggcdcic tot get
l®»· iipbtnüqnPickconnen.
©cn ©cec ?finibaflabeuc ban Spangien sfabbe» teecc / bat t)iec be Caiiaille geni foube een infulte Com/ bpalDtcngpiKcn)DicluonneHb?anbe : beebt irpie^ btcroetften Dat Dem ben ^taet foo beel picHc lonncngEiieföe te gebenal^aenbe jFraafirlje.: ®nt Öpaiibcc^ felfupt fijn SSenrfe ök fouöe ftopen. ©effe ootltacht ban beboo^naem^eStrtien bandeBecsa^: iXring!) laten nobigen / om cec tjibt ban De1i^{)&e> btipceti Ijaec te fefitnecen. i^flccenbe b^iec iti 6c fcanfcöe.
JSaet Dic epempel Ijeeft oocBöen ittepfecljjcften'ïifi Oprante Friquet b'AengebooDen pichtomieii aenalK» nomen / opcft DiebanPortugael, cnbe anbrce wno- ""«gtntiumMmifiri. φε ÜÊUC-SÖiaoDenbucaöfcBe
allctn [job ojb?e om |icl) neutcael teieuöen. «ïubc wcconi flingö pc j abfrnteten.
©Elllaiiincfiltjcite ^Uicebtfcöc Stfoefante Appel- boom bechlaecbe beffleljjcli^baEt uwteacnteöebi «01; alg Ijet {jaer MoQ. Docftte niet te fulien frlja. Dfii afu DemeDtatie. «önbe b'SJimliaflaDeur^ ban zweden (niÊnflelanDt op be# ïiflningö^aeufionbins öatöebictocjeaen fijnipDe bw^/ Bobben baec wcc oo£h aen öemgljetoeeflDoen fiet cootw C0inpli= ttimtfnöecongcatulatie. Jchijcb goEbt-gljebacljt öiec bp te boen een peel i» atijflE / Doo? (©ecoinmitteecbc ban öaec èooo ormaeciit: al^ toaec upt fean afgenomen too?» |n oE QcoocepocticuliEce maiötbanoen^iarttec |
L0e van de jegetmoordigheconfiitutie i666. •ϋαη 's Landts Vloote in de Wielingen ' " leggende , evdehoede felve.gemandt isgeweeft, ende wat dooden, gequét- Jten ende verloopene daer ime worden gevonden.
Adminditeyt of de Mav^t. Τ Uyt. Admiracl de Ruy- Μ·ρ4"ΐΐί rHo-Gt^utfltn rtri^.. JlDgtlo· JLjter voerende't fchipde i""" ί"'· ν'βε
1*—* η ■ ■ L JhZìì. «eitjcnd. Collfll-
tinn li
feven Provinrien ghc- monreert met tachtigh Stuc- ken , de Rolle is ·υίβτ honàert •vijfen tfiveittig. manqueerc wel koTidert v^tienKofpctì, te weten
Heeft vijf echtten ponders eentiuaelf ponùei gefpron- gen ofgeborilen ,fal van da- ge klaer zijn.
Luytenant Admirael van Nes i voerende'c Schip de Eendracht, gemonteert met fes en tjeventigh fl ucken , de Rolic is vier hondtrt, man- queert wel tachtig mannen, te weten
Moet water hebben, dan ial morgen klaer zijn, heefc β5 ftucken gefprongen ofte geborften, te weten vijfach- thien en een twaelf ponder.
Vice-Admirael de Liefde, voerende'c fchip deRidder- fchap van Hojlandt,gemon- teert met.. flucken,de RoN leis y/eXdrtehondert vyftigh koppen, man'queert wel tag- tigh man,te weten
Heefteen fluck onbruyk- baergefchoten, moetoock nog hebben een partie amu- nitie , cn water fai van defe week niet konnen klaer zijn.
Capiteyn Huybertjacebfz. ^uyge , voerende 'c Schip Gorcum,gemonteert met.. ftucken, de Rolle ishonJert vijfiig koppen , manqueerc wel v^tig man, te weten
Moet noch Amunitie en Water hebben,ende fai in 't lactft van de week klaer zijn.
Capiteyn Niedeck, 't fchip de Priaces Loyfe, gemonteert met...ftucken , deRoIIeis ticee hondert koppen, man- queertyii man.
Manqueert noch Water, fai in ettclijcke daghen niet konnen klaerzijn, twe ftuc- ken geborfte,een van faatlf en een van acht pond, noch geen Water aen boord.
Capiteyn Ju Bois , hem manqueert ccnf"ockeréc,en een grote Stenge,een Wang opdeFockemaft, fai dien- volgende noch in cenige da- gen niet konnen gereet wc- fen, moet noch Water heb- ben, hem manqueert tl ji/>/g man van de Rolle, te weten Capit. Willem Eoudewynfz. 'C Schip is klaer, cn kan we- der in Zeegaen, manqueert wfrr;^^ man, te weten
Φοο 2 Een
en ο ο R L ο G Η. 't Ses.cn-veermhfte BoecL 711
XaiiBtjX I JBIoote.
jo 19
5x 1,3
10 17 3®
14
%o
i*.
ao |
-ocr page 731-
7I6 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
712
rfififi" Eenftuck de Tromp af- Mìnitnu Pnù.GéqvàShn verh- gefprongen.enkannietge- cnSuu^n pn.
bruyckt worden.
Capiteyn Almondc moet noch een Bsfaens-maft en een groote fteng hebben, (o dat nog in een igc dagen niet kangereetzijn, minqueert "f/ercwfijf/;;^ man,te weten 14· ζ
Capiteyn Hverd van Gel- der, is driemaelin brand ge- weeft , en veel ontrampo- neert, fai wel tot in 't mid- den van d'aenftaende week moeten wachten, manque- ren f4 man, te weten 19 4
Heeft tmee ftucken gher fprongen, te weten een van achtien en een van -vier pont Capiteyn Naelhout,moet noch een groote Ree heb- ben , en fai mitfdien noch nietkonnenklaer zijn,hem inancqueert acht endeftigh man, te weten 17 4
Een ftuck van twaelf ^ont de tromp afgefprongen.
Capiteyn Jacob Pieterfz Swart, voerende het Jacht Schiedam met twee en tmn- tigh ftucken , 'tSchip is klaer , uytgefondert fmee Rolpeerden , hem manc- qucerti/sri/gman, te weten ρ ζ
Moet noch Ammunitie hebben.
Capiteyn Pieter Wijn- bergen , voerende 't lacht Swol, met ttfee en tviiatigh ilucken, 't fchip is klacr, hem manqueert acht en
man, te weten ρ n
Capiteyn Dirck de Mun- nick, voerende 't V liegende Hart, metiw^iftucken, is gereet, ende heeft fijn volle getal van volck , te weten, iwmttgh man.
Capiteyn Juriaen luri- aenfz Poel, voerende'cfchip de Vrede, met -vier en der- tigh ftucken , mancqucert homeenenmyfitghmm^ is niet in Zee ge weeft,
Admiraliteyt tot Amflerd.
CApiteyn Dirck Schey, '
'tfchip Gouda met vier en veertig/) ftucken", '( fchip is klaer, hoopt huy- den de refterende Ammu- nitie aen boordt te hebben : de Rolle is tjgee hendert vijf- «n iwmtigh mm, mincqüc' ïcatweee» twintigh) doch heeft daer tegens wedi-'rom twne/f Matrofen van Pieter Salomonfz. 8 ? ^ S
Een acht ponder is achter aen het laedt-gadt befcha- dight, dogh noch eenigh- fints gebruyckelijck , kan morgen foo vertrouwt, ge- reet zijn.
Capit. Marrevelt,'tfchip 'tGeloofmet tweetnfeftigh ftucken, is wederom klaer, de Rolle is drie kondert twee m vyftigh man, manqueert |
twifefiigh, daerteghens/iX Mi»d,raU
„Of, norwn. deRvm. ^ea. ίη3ίις\η^'·
van't Volck van Uytten- hout ontfangen, en een van Pieter Salomonfz, te weten Een achtten ende een drie ponder gefprongen. Capiteyn Hendrick Gots- kens, 't fchip Utrecht met fes en fefligh ftucken , de Rolle is twee hondert tne- gentig, die hy nu wederom gereet heeft, uyt het volck van Capiteyn Treflong, is veerdigh.
Capiteyn Hugo Niehof van 'tfchip Stadt ende Lan- den met acht en vyfiig ftuc- ken, de Rolle is twee hon- dert tnegentigh koppen, die nu wederom compleet is, op thien man nae, uyt het volck van Uyttenhout, is gereet.
Eenachtien endreen drie ponder gefprongen. Capiteyn Fabritius,'tfchip Tijdt-verdrijf, fis envyf- tigh ftucken , de Rolle is t-wee hondert tnegentigh, is foo veel het (chip belanght, gereet, manqueren feven- en tachtigh man,te weten.
Capiteyn Enno Doedes, 't fchip van Leeuwen, v'0- /ig^ ftucken , de Rolle is twee hondert vijfenvijftigh, 't fchip ghereet, manqueert noch een Kaegh met water, ende 51 man, te weten.
Daer teghens wederom twae/f man van Pieter Salo- monfz ontfangen, drie ach- thien ponden geborften.
Capit. Jacob van Meeu- wen , 't fchip Amfterdam tvjee en fefligh &\xàieaì de Rolle is twe hondert tnegen- tigh man, manqueert drie en veertigh man, te weten
Moet noch een Focke- maft infetten , ende het Roer vermaecken, foo dat noch van defe weeck niet fai konnen klaer zijn.
Jan du Bois, 't fchip de Vreede, m^tfesenveertigh ftucken, de Rolleiwfii&ew- dert dertigh man, 'tfchip is gereet, immers hoopt he- den klaer te zijn, ende oock fijn water te ontfanghen, manqueert feven man , te weten
Heeft daer tegen weder- om een man van Treflong ontfangen.
Capiteyn Cornelis Ho- genhoeck 'tfchip Zuyder- huysmet/iijiwftucken, de Rolle is ijpie hondert vyf en veertigh màn, manqueert fefthie» man,te weten
Is wederom klaer , ver- hoopt van dgegh water te
Capiteyn Jacob Paeuw, 'tfchipStaveren, metwr tn fefiigh ftucken, is weder- om Haer als hy fijn water heeft. |
-ocr page 732-
en O O R L O G Η. V Ses-en-^eertighfle Boeck, η \ 3
Je is hondert veertigh kop- MmdtreU D<». Gtquttfien Vcth- '
pen, mancqu«rtnoch/« t^f' -
man, te weten jp 1 J β
Een twae^ponder en een
ponder ghefprongen,
t ichip is klaer, manqucert
waterende fcharp, foodat,
van de weeck houpt klaer te
zijn.
Capiteyn Wouter Wijn-
gaert is doodt, den Luyte-
nant Huybert Schonevelt,
het fchip Haerlem tioeeen
veertigh ftucken, de Rol, is
tvee hondert thien koppen,
mmqnecTt dertigh iX\iLTi, te
weten à 11 7 %
Sai morgen 't fchip klaer
hebben, een achtten ^on·
der geborftcn, ende een
ponder onbruyckbaer, reft
wateren fcharp.
Capiteyn lacob Andriefz
Swart , 't fchip Deventer
met fes en feSitgh ftucken, . 1 ,
de Rolle is fwee hondert tne-
gentighkoppen , 'tichip is
ghereedt als'c water hi-eft,
mancqueert negenendertig
man, te weten 17 4. 18 ο
Capit. looft Verfchuer,
't fchip laerfvelt met fes en
veertigh fìììcken, de Rolle
is twee hondert dertigh man,
manqueert vijfiigh mm, to
weten 14 ^
'tSchip feer reddeloos,
en fai noch in veel daghen
niet kennen klaer wefen.
Luyt. Capiteyn Salm,
't fchip 'tHuys teCruynin-
gen> met fefiigh ftucken, U
geordonneert te zeylen nae
Texel, om op een ander
fchip over te gaen.
Admiraiiteyt in ZeelanJt.
DEn Vice - Admirael
Banckert, 't fchip ter
Tholen, met ίο ftuc-
ken, de Rolle is drie hondert
/ifiiVwman, mancqueert «p
en dertigh ma.D,KV/eten ao 7 4 ο
Hoopt van defe weeck
weder te fullen klaer wefen,
tv>ee t-ssaelf en een fes pon-
der geborften.
Schout by Nacht Evcrtfz
het fchip Zirckzee', met
efhtenv^tigh Ünckeai de
Ro!isdrieiio»(/eri koppen,
mancqueert vier en fèfitgh
man, te weten ao »4 5° ®
Een ponder ge-
borften , ende een tvaelf φ
ponder geborften, vertrout
dat het fchip in 't midden
van de week gereet fai zijn.
't Schip vapCornelisE-
vertfz Zal. Ged. ghenaemt
Walcheren met achten fes-
tigh ftncken , de Rolle i»
drie hondert taehtigh kop-
pen , vertrouwt dat defe
weeck fai konnen ghereet
wefen , doch niemant aen
boort om daer van fpeci-
fijq'berigt te konncn doen.
Capiteyn lan Matihijfz
<0003 't Schip
Uinderats Pao-Gi^Hitfleti Verlt'
it RoUe den. tttSicktn pon.
iói· fi-eft. {m RoUe is twee knu-
^.rtdtrtigh. heeft twintigh
^an abient in (jen Pri|s, en
noch daer
boven, ce w.ren.
f^eeft een achthttn pon-
(ieriicif//endcijra
ponder gcborft.n
Kapireyn lan de longh,
jjCchip'cRacic-huys van
Hierletn , mec/ii enveir-
,,,^ί,ίΐυ k'^n, fijn Rolleis
handert dertigh man ,
mancqueert drh en veertigh
mn, Kleien
'c Schip ial van daeg klaer
zijn ) ten jeflien , en fmee
ponders ^ciprongen.
Capireyii Hendrick Vol-
lenhovcn,'tfchip de Moel-
tromp met fes en veertigh
ftucken , de RoJle is tmee
en dertigh koppen, 't fchip
fa! noch van defe weeck
nierfcoanenghereec wefeii,
moet noch een Fockemaft
hebben , ende een Voor-
ileng, mancqueert fs> m»")
te weien
Kapireyn lan Gyflcls van
Lier, 't fchip Afperen mee
30,ftucken, de Rollo is 140
man, 'tichip is gereet, man-
queert 16 man, te weien
Kapireyn lan Bant, de
kleyne Harder met 34 ftuc-
ken,de Rolle is 140 kop, 't
fchip is klaer, verwacht nog
water, mancqueert 10 man.
Capiteyn Michiel Suys,
'(fchip Campenmet fes en
veertig liuckcn, de Rolle is
tvie hondert dertigh man, 't
fchip fa! morgen klaer ken-
nen zijn, Γϋ hy hoopr, min-
queertfo man, te weten '
Moet noch «-ater heb-
ben , if« echthien ponder
onbruyckbaer, en een drie
ponder gefprongen, wacht
noch lijn fcherp.
Capiteyn lacob Boom,
'tiacht Ylft met twee en ier-
tiiftucken,de Rolle is /&<;».
dtrtveertigh ko^psn, man-
queert man, te weten
Daer tegens heeft hy we-
deroni yetrthim man van
Pieter Salomonfz, is (eer
«ddeloos, heefr een nieu-
Ree gekregen, endede
reft ghewangt, meet op't
vlack halen, fai niet voor't
midden van de toekomen-
weecK konncn klaer we-
fcn.
Gan. Hcndrick Vroom,
tlchipde waerkendeBoey
net fis en veertigh ftucken,
ne Rolle is dne hondert der-
kop[.en, mancqueert
""Hf en dertigh man , tc we-
ten.
't Schip is wederom klaer,
"'O" nuch Ammunitie
nebhen.
Arenr Sim-infi Vader,
ffchip Over-Yffel met wr
^<iert,gh ftucken, de Rol-
-ocr page 733-
714- S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
SchipVlifltinghen met vjjf- i/gA ftucken, de Rol is miie " hondèrt twintigb Koppen, manqücren ftvc^tien man, te weten
Hoopt van defe weeck te /'uilen klaer zijn , doch fai aen Timmerluyden han- gen, heeft iwi/jpee^, cnd'e eeu drie ponder gheborilen.
Capiteyn Adriaen van Cruyningen, 't Schip Dor- drecht met vijftigh ttucken> de Rol is twee hendert tien, inanqueren vier en dertigh man, te weten
Vertrout van defe weeck te fullen klaer z,ijn , dfit twaelf ponders geborften.
Capiteyn Adriaen de Ha- re, 't Schip Vere roet •vijftig rtucken , de Rolle is trne hondert tvjiinig, man quee 11 feflhienmzn, te weten
Vertrouwt in het eyndi van de weeck te fullen kon- nen klaer wcfen.
Kapiteyn Jan Pieterfz Tant, het Schip Uytrecht met v^tig ftucken, de Rol is twee hondert twintig maii- queert thien man , te weten
Verhoopt in'tlaeift vaa de weeck te fullen konnen klaer wefen , een achtien. een twaelf, (tn vier fes'pon- ders gciprongen.
Kapiteyn Willem Mari- nifï, het Schip de Zee-rid- der. met vier en dertig ftuc- ken, de Rolle is hondert fe- veatig man,manqueert<iiA- thien, te weten
Moet noch Ammunitie ende Water hebben , ver- hoopt voorts defe weeck tt fullen ghereet wefen, een ftuck van fes pondt ghe- iprongen.
Dirck Jobs Rielantj'cfchip Delft, met vier en dertigh ilucken, dc Rolle is hondert feventigh, manqueert fa>in- tigh man, te weten
Ponders ghefpronghen , hoopt in de middel van de toekomende weeck 'c fchip ghercedt te hebben, dogh hem mancqueren Anc- kerï. Touwen, Kruyt en Scherp.
Ide Hilkcs,Kapiteyn van denLuytenaht Admirael dc Vries, 'tfchip Groot Fri- fia, met twee en feventigh ftucken , de Rolle is vier /wsi/iri koppen, mancque- imfevenen veertig koppen, te weten
Moet noch een Ancker hebben ende een Touw, mitfgaders kruyt en fcharp, aiiiiers fouden van defe week konnengereetwtfen.
Kapiteyn lan Zanfz Vyfe- Jaer, 'rfchip Ooftergoomec fefiigh ftucken ; De Rolle w,.s t-wee hondert vijf e»· β/igh koppen , wanqu&- ^"Ί'^ι· Doc-^ rende macr *chttmi, ce
Minder alt Dan- Geqtirtftcn Ma- de Binlle den. citSilcfya feri· iTiZie. ■ lip^cfmdi |
'f&fiaU. 1
weten
Noch feven fiecken op ο gefonden, als Ammunitie ende water had, foudevan defe weeck konnen klaer wefen
Kapiteyn Wytfe Byma> 'tfchip Weftergoo, metfis- envyfiigh ilucken, de Rol- le in twee hondert veertigh man, mancqueert achtkie» man, te weten 3 * i 4
Ende noch neghen fwaere fiecken aen Lant, als Am- munitie had en water, fon- de van defe weeck konnen klaer wefen
Kapiteyn Barent Hiddes de Vries, 't fchip de Steden met vier en v^tigh ftucken, de Rolle is tvee hondert veertig koppen, mancque- ren li^/iaijp/Bi/^^ man, te weten ^ 9 Η
Behalven noch fes fiec- ken , twee twaelf ponders, en cm acht ponder ghebor- ften, als Ammunitie ende water had, konde noch van defe weeck klaer raecken.
Kapiteyn looft Michielfz 't Schip Princeflè Albertina met twee en vyfiig ftucken, dc Rolle is twee hondert vier en twintigh koppen, manc- queren veerthien man, tc weten ο 8 <
Twee achthien ponders, drie twaelf ^ndet», ca drie Λί^ί ponders geborften, als Ammunitie ende Waeter, mitfgaders Anckers en Touwen hadde, loudehy Weder klaer zijn.
Kapiteyn looft Harmen» Clant, 't fchip Stad en Lan- de, met twee en vijftig &.UC- ken, de Rolle is/wei ^oe- dert dertigh man , manc- queert i/y ƒ man, te weten % i O
Boven noch fes fiecken, als Ammunitie ende water had , foude hy wederom klaer z^n.
Kapiteyn Coftiaen El- ders, 'tfchip Omlandia met acht en veertigh ftucken, dc Rolle is hondert tuegentigk koppen, mancqueren/«ew /w/wfig/ii man, te weten ^ jg
Moet nieuwe Maften ia fitten, hoopt echter in het midden vande week te kon- nen klaer weien.
Vertrouwt in 't midden van de aenftaende weeck tc fullen klaer wefen.
Kapiteyn Abraham Qui- rijns,'tfchip Zeelandia,meC vier en dertigh ftucken, de Rol is hondert feventig kop- pen , mancqueert acht en
man, te weten. 47 4 ?
Sai in 'tlaecft van de week gereedt zijn, een yêr ponder geborften.
't Schip |
-ocr page 734-
en O O R L O G Η. V Ses-en-veertighfie Boeck. η 15
vter en fifiigh ftucken , dg HinderaU Ποο- Gciinufien Vftle-
Rollc IS drie handen kop,, t";
pen , mancqueert een ett ■
vetrtigh tn^n, le weten
Daer boven noch vijfCiec-
kcn aeii Landt, twee twaelf
ponders, ^nc^e tw,e,e fes pon-
deri geborften Vìioopir van
d$fe g;er^et t< zij α.
i^iRicpyn Jaq Qopck»
'tfchip dèh Holliindlz'ruyri
met fes en vijftighiivtckeoy
de Rollc IS twee hondert
•vijftig koppen, mancque-
rpn lydtntigh man, te weten
'tSchip fai van defe week
gereet zijn, ende moet lijn
Ammunftié en water noch
aen boord hebben,Viuii ach-
ihien^ondcTS gefprorgen.
Kapiteyn Cornelis ν idïor
het 1'chip Caleb.met acht en-
i i^ier/zf^ ftucken, de Rol is
I twee hondert veertigh kop-
j pen , mancqueert /ewn en
, fefligi? man, te weten
üal van defe weeck gerec t
wefen,achtten ponders,
een twaelf^ een acht, meen
ponder geborften, ofte
aen ftucken gefchoten.
Egbert Pieterfz, Kapiteyn
van de gewefene Schout by
Nacht Stackhouwer,'tfchip
;t Wapen v^ Ënckhuyfen,
met twee en feyentigh ftuc-
k^n,de Rolle,is twee hondert
fefitgh y inancquercn tach-
iigB mm^lè weten
'tSchip is weder klaer,
mancqueert alleen Ammu-
nitie yap Oorlogh.
Kiipiicyri David yii^h^
'tfchip het Waepen van
Naflauw
Jcqojde is tvee ^effiert
koppen.
Tpee^chffiiett ponaas ea
een twa/flf ppodér jgébor-
ften, fe ghereet als hy alle
Ammunitie,en water heeft,
IGpiteyri pcrrit Claeflèn
Pqffóorn, 't fijhip 't Wa-
jjp^ y^an Hporn, tner dertig
iiucken, jlè RplJè is hon^^
dpch Heeft
xawT'himd^t 'tfchi èntm^-
fjg/E'man^nboQrtjt, kpjpt
yqrsuyt.
Kapiteyn Claes Ancker,
bet fc/iip ipcc
v 'fer envefTttgh pxàim, de
I^uUe is hmikn Jés .pt
•veeritgh kóppen',doch heeft
ïazci hondert vier en fefligh
manaen boordt, fulcx dat
noch twee/en tachtsgh man
mancqucren, is anders gc-
reedt, want koiflpt eerft
vers uyt.
Admiraliteyt in Vrieflant.
DEn Viςe-Adm.CQeα-
ders, hetfchïp Groe-
I ningen met feventigh
! ftucken, de Rolie is</r/#
' hondert fes. "mancquereh
vier en vyfìig man,te v/etcn
£n
Mindtr als Doo. Gcqnczfitn Virb-
dt gfliti den. enSiccl^in pm.
in Zee. op^ej'pndj
/ 't Schip van Jacob A-
(jfiaenfePenie, ^henaemc
" Middelborgh > met v^igh
ftucken , deRolleis tvee
honitrtthien. mancqueert
iTiitlfmin, te weten
Verklaerc cerit inde vol-
gende wceck te fi^Hen klaer
wefeo.
Kapiteyn Cornelis E-
vertfzdejongbfte, 'tfchip
Schieckerlo, raet tfmisk
ftucken , de Rol is iionJert
jifiighVm^'^·. ^ .
Hier van is oock nie-
mantaen boord om bericht
te doen.
Atlmmlitey: in Noprder
qmtier.
LUytenant Adrairael
van Meppelen fai het
Schip huydcn klaer
hebben,doch heeft acht ach-
tien ponders , een twaelf
ponder, en fweefis fondw
gcfprongen ofte geborften,
doch heeft omtxct\tv^tigh
man minder als fijn Rollc ,
dier van veertien doot,fi»r-
n tvintigh fwaerlijck ghe-
quecft, endedereftverloo-
pen zijnde, wacht lijn water
alle uyren aen boordt.
Den Vice-Adm. Schram,
het Schip de Pacificatie met
itie mfevmtigh ftuokeiijde
Rolleis driehondert tachtig
mn 5 mjncgueert twee e»
uétigh man, te weten
Hoopt in 't eynde van de
weeck klaer te zijn. '
Kapiteyn Covert 'tHoen,
'tS.chipJqfuaj metwVr en
iijftigh ftucken, de Rolle
twts hpndtrt fefiigh koppenj
mancqueert fes en dertigh
man, te weten
Sai in het eynde van de
weefk weer konnen klaer
wefen, vierachtien^oadcrs
en een twaelf ponder ghe-
botften.
Kapiteyn Pieter Wijn-
bergen, h.etfcbip'cNw-
dw-quartier , inet J^igh
flucken,dc Rolle is drie hon-
drnmnn, mancqiieert<iiéi-
endeftigh man, te weten
Heeft daer en boyen noch
drieën -vijftigh fiecken acn
Undt, fai van de weeck het
lebip konnen klaer hebben,
cenftuck achthfen^ont
onbruyckbaer , ende twee
'wyii pont geborgen.
KapiteynAdriaen Tcdir^
Berehoudt, 'iià},ì^dcdrte
Helden Davidfz,'metei:^i
ftucken,de Rolle
'S tvee hoadert v'^ighko^-
Pi^nimancqueert v^en der-
''i^manjtaweten.
Manqueert Kruydtendc
icharp,oock Touwen ende
Anckers, hoopt van defe
Weeck gcreet te wefen.
Jühan Belgicusvan Hoo-
'iij tfchipGelderlantmec
-ocr page 735-
7i6 S A Κ L· Ν van S Τ ALT
|
1666· En d,ier cn boven noch
--tachtigh ΤΛΛΏ. y bygiifinghe
in de opgebrachte Prijs,im- mërs heeft niet meer als hondert v^tigb aen boordt. |
De Eendracht, Luyt. Ad-
mirael van Nes. De Ridderfcbap van Hollant,
Vice,Adm. de Liefde. PrinceiTe Lguife, Kapiteyn Nirieck
LMe der Schepen van Oorlogh i Kapit. Wiiietn Boudewijnfz. i
/f ■ , ^. /· , ^ n^ j * .. Kapiteyn van Gelder. %
-vallen in Η Goereefche Gat, jiaenae ter Ka^jfgyn Naelhout.
direBie van 't CoUegie ter Kyidmtrali- |
|
teyt.
Van Rotterdam.
Schpcv. Mw.ter. Dotd. Ceqmtfl.
OffdiTs.
Schoutby Nacht
Jan vanNtiS. Di?lfc 60
Collonel van leut Geld rhndt. 66 Laurents Davidfz GnwcHolhnd. RuthMaximiliaen WaiTcnaer ji
Van Amfierdam.
Οβίάσι. Schepm. hlmuer. Dmiden.Geqiutfl.
LUyt. Ad. Tromp. Hollandiii. 80 14
Vander Zaen. De Befcherm.
J. Adr. Swart. Deventer. 60
Hendrick Adriaeniz,. De Rcyger. 70
Jacob Will. Broeder. Don D. v. Utr. 4.6
't Noorder-tjiuartier.
ΟβίΐΗ···!. Schepen, Monter.Dotd.Ceqmtfl.
Houttuyn Dejonge Prins. 66 i?
Lijflevande EngelfcheTrijJen^ leggende in V Goereefche Gat, verovert by de vol- gende Kaptteynen.
D Een Swifiure, gevosrt gheweeft by dén Vice- Admirael William Barclay, hugh hondert vier en •vyftigh voeten , ende wijt vier m dertigh voet, gemonteerc met acht en ■vijftigh mctale , ende ti^lf yfete ftucken, ende drie hondert tnegeatigh kop- pen bemant, waer van naer Amftcrdam onde Rotter- dam xij η ge voert drie hondert acht en veertigh Gevan- genen ; Het Schip was t'eenemael reddeloos gefcho- ten,nietmogel!jck langer Zee te konnen houden, de Vice-Admirael was met een Mufquet Kogel door de hals ghefchooten , ende lagh doodt in fijn Kamer. In paflTant hebbe eenigh Canon dus gheteyckcnt ghtfien, NicolaesSicmaniz mefecifGmnmge 1629. Elifabeth jRegina 15-98. JacobusRex N.R. We-
fende alle fchoon Canon, vw vier e» twintigh aacb- thienponders, wasongemeen verfien van Ammuni- tie ende andere noodtwcndigheden, heeft drieduy- /i»/pontBos-kruyt ende Scherp na advenant gehadt, dat hier uyt gelightis.
De Royal George, Kapiteyn Johan Earle, gemon- teert met vier enveertighYiereQuciien , waer afge- vangen, als boven, fijn wegh gevoert hondert dertigh koppen.
Couvertijn.
Hobberton , Kapiteyn JohansPej^ers, gemontecrt met fes en vyftigh yfere Stucken ; Van de welcke als boven zijn wcgh gevoert hondert v'^en feventigh kop- pen, De ghequetften ende fiecken , waer af men 't rechte getal niet weet, kan niet aengetcyckent wor- den.
Lyfle van geborfien en onbruyckbaerCanon.
Rotterdam.
StKClu:n ponden Stvch^prnd. Stnck^ pind-
De feven Provincien,Luyt.
AdmiraeldeRuyter. y 18 i la |
DirckSchey, 't Schip
Gouda. 1
Kapiteyn Marrevelt,'cSchip
't Geloof 1
Kapiteyn Hugo NieuhofF,
Stadt en Landen 1
Kapiteyn Enno Doedes,
Leeuwaerden. 3
Kapiteyn lacob Paeuw,
't Schip Staveren i
lan de long, 'tSchip 'tRaec-
huys van Haerlem. i
Michael Sluys , 't Schip
Campen. i
Arcnt Simonfz 't Schip
Overyffel. Wouter Wijngaert, 't Schip Haerlem. i
18
Zeelandt.
Sudtin-pmi, SιucJ^,■pind,Sιιιι^ fmii.
16
1%
Vice-Admirael Banckcrt,
't Schip ter Tolen. De Schout by Nacht Cor- nelis Evertfen, 't Schip Zicrickzee, lan Matthijflèn , 'C Schip
Vliflingen. lan Pieterfen Tant,'tSchip
Utrecht. Willem Mariniflèn, de
Zee-Ridder. Abraham Krijnflèn, 't Schip Zeeiandia.
't Noorder-quartkr.
Siml(en pmd.StncKfmd.SiiKfi·
Luyt.Admirael Meppel. 8 18 Govert 't Koen,'t Schip
chip
lofua. 4
Kapiteyn Wijnbergen, 'tSchip'tNoorder-quart. i De Graef van Hoorn, 't Schip
Gelderlandt. lanCroock, 't Schip den
Hollandtfchen Thuyn. α Cornelis Vichtel, 't Schip
Caleb. 3
David Vlieg, 't Schip'cWa- pen van Naflauw.^, α
I li
Vriefiandt.
StMKi» fmi.smliiti-^^^i*^
Vice-Admirael Coenders,
't Schip Groeningen. Barent Hiddes, 't Schip de
Steden, loeft Michielfen, 'cSchip Albertina.
% II
1 II I S 3 η ? '
Amfterdam,
Simkfn.pond.SlKÌ{.fmi.ìiKìi.fnid.
18
18 I 3
18 1 I |
-ocr page 736-
1666,
en OORLOGH.V Ses-en-njeertìghfte Boeck. η ι η
|
η Stucken Mctael Canon van i6 ftudten van 14, ftucken van η ftucken van i6 ftucken van
80 Stucken.
^t Schip d'Eendracht, daer of commandeert den Luy-
tmnt AdmiraelAert Jatifz, van Nes.
14, Stucken Metael Canon van ί ftucken van jo ftuck Yfer Canon vao 6 ftuckeii
6 ftucken Metael Gano.n van 16 ftucken van 8 ftucken van
;(J Stucken |
Moniiirc. Merrof. Saldai,
pond. 14. pond. 18 pond. i-L pond, 6 pond.
317
't Schip de Ridderfchap, daer op commandeert den Vice-Admirael lohan de Liefde.
Minime. Mairof: Soldtt,
14. pond. 18 pond. 18 pond. li pond. la pond. 6 pond. 4. pond.
184.
^^ ^Monture ende Bemammge \)ίΐη de Schepen van Oorlogh, door het Collegie ter ^dmiraliteyt tot Rotter- dnm ge-eqmpeert.
't Schip de Provincie», daer oj) commandeert den Lupenant Admiraelde Rujttr. |
zr Stucken Yfer Canon van 16 flucken Yfer Canon van 6 ftucken Yfer van 12 ftucken van
ftucken.
4 Stucken Metael Canon van 20 ftucken Yfer Canon van ή Metalc Katner-ftu eken van j6 ftucken Yfer Canon van 6 kloeken van la ftucken Yfer Canon van
64 Stucken.
11 Stucketi Yfer Canon van 14 Hucken dito van
6 kloeken Mctael van
12 ftucken Yfer Canon |
y4 Stucken iMonttirc. tJMatrof. SMtt.
18 pand. ji pond. 8 pond. 4 pond.
178
'f Schip GrootHollandia, daer op commandeert Capitepi Laurents Davidfz,,
iS^IctiiHre. 'JMatrcf. Stldet.
14 pond. 18 pond. II pond. ■ 11 pond. 6 pond. 4 pond,
lU
't Schip kleyn Hoüandia, daer op commandeert den Kapitein Evei t van Gelder.
V Sthip Dordrecht, daer op commandeert den Kapiteyn Aelmonde.
iJMonttm. C\Umf. Snidai.
i8 pond. la pond. 12 pond. 4 pond.
166
'tScèip JVa(fenaer, daer op commandeert den Capiteyn Ruth Maximiliaen. |
|
II Stucken Metael Canon van ftucken dito van ftucken Yfer Canon van 16 ftucken van
8 ftucken Metael Canon van lö ftucken dito van S ftucken Yfer Canon van
Stucken. |
Umtirt. MMri>f. Stlddt
14 pond. 18 pond. iB pond. iz pond. II pond' 6 pond. 4. pond.
a70 |
10 Stucken Yfer Canon van la ftucken van « 10 ftucken van 6 ftucken Van
44 Stucken. |
KMonture. M^tnf, SildaK
18 pond. it. pond. 8 pond. 3 cn 4 pond.
17»
't Schip Louijfe, daer op commandeert den Capteyn Nydeck, |
|
8 Stucken Mctael Canon van ? ftucken dito van 13 Yfere ftucken Canon van 17 ftucken van
5 ftucken Metael Canon van 10 ftucken dito v»n ί ftucken Yfer Canon van 1
ö+Stucken.
® Stucken van
'δ ftucken Metael Canon van Η ftucken Yfer Canon van ftucken van
^^ Stucken. |
tafoBinre. CMalrtf. Soldo!·
Z4. pond. 18 pond. 18 pond. 12 pond. iz pond. 6 pond. 4. pond.
't Schip Delf, daer op commandeert de Schout by Nacht Jan Janfiu van Nes.
aop
't Schip Gelderlandt, daer op commandeert den Collonelvan Gent.
tJMsutnre. iMmrif, Sddtt.
24. pond. 18 pond. IJ pond.
4 pond.
170 |
18 Stucken Yfer Canon van 6 Metale kloeken van a ftucken Metael van 4 ftucken Yfer Canon van 4 Mctale Catner ftucken van
38 Stucken. ^ Sj
't Schip Utrecht, daer op commandeert den Capiteyn dtt Boys.
Mmmti. Matrof. S'idot,
18 Stucken Yfer Canon van la pond.
lo ftucken dito van 8 pond.
4 ftucken Metael Canon van 8 pond.
4 ftuckenYfer Canon van 3 pond.
160
Stucken.
't Schip Gorcum, daer op commandeert Huybert yacobjh Huygh.
Moalure. Matmf. S'ldat.
II pond. la pond. 8 pond. 8 pond. 4 pond.
Monture. Màtrtf, Solddt
11 pond, ly pond. t 6 ftuc-i
16 Stucken Yfef Canon van α ftucken Metael Canon van |
-ocr page 737-
16^
718 S A Κ E Ν
|
6 ftucken dico van f pond.
% itucken Yfer Canon van 5 pond.
4 ftucken Yfer Canon van 6 pond.
4 ftucken dito van 3 Pond. |
van S Τ A E Τ
14- Yfere à 4. pond, f Samen 70 Stucken. |
|
ftucken.
'i GHuartkr van Nimtnegen, daer op cem- mandeert Willem Boudtwijnfx,.
iMcnutri. Mat"f Sddat.
Il pond. 8 pond. 4. pond.
li ftucken Yfer Canon 14 ftucken dico van 4 ftucken dito van
ioa
34. ftucken.
SebipSchiedam, JaeropcomnTandeert den Capiteyn de Sivart.
ftucken Yfer Canon van S pond. ftucken dito van 4 pond.
ftucken dito Metacl van 4 pond.
il ftucken.
'i Scbip de Vreede, daer op commandeert dea Ca- fiteyn Juriaen Juriaenjz,.
18 Yfere ftucken van 1 χ pond.
IO ftucken dito van 6 pond.
α dito ftucken van 4 pond.
4 Menile ftucken van > 4 pond.
54 ftucken. nietgemonteert.
'lSchip Hardertvijck, daer op cemmandeert denCapiteyn Naelhout.
MmUuri, Ualrtf.Soldt!·
pond.
16 Yfere ftucken van 1 ζ Yfere ft ocken van 4 Yfere ftucken van
34 ftucken.
't Fregat Schiedam, daer op commandeert den Kapiteyn Wijnhrgen.
18 ftucken.
41
Fregat 't Hart, daer op comrnandem den Commandeur de Munnick.
lo flucken.
Boven dien foo zijn ge-equipeert cnde onder de Vloot gefondenjiwe Branders ende twee Ad vijs- Jachten.
Lt/fle van de ^Monture van s'Lmdts Schepen van Oorlogh, fiaende ter di- reUie van 'i Coüegie ter Admiralitejt in Zeelandt.
't Schip Wakheren, ge voert hy de Lupenant Admirael Cornelis Evertfx,.
14. pond. Bals. 18 pond. Bals, lx pond. 6 pond.
16 Metale ftucken van 1 Metale ftuckcn à
8 Metale 6 Metale
31.
18
iz |
Gemant met hondert tachti^h , foo Matroofen ais Mariniers, endcftfiigh Landt-Soldaten.
t'Samen 380 koppen,
|
'i Scbip 2jierkkz.ee, Commandeur Cornelis E'vertfz.de longe^ |
|
IZ |
Metale |
à |
24. |
pond. |
|
η |
Metale |
à |
18 |
pond. |
|
4- |
Metale. |
à |
lì |
pond. |
|
6 |
Metale |
à |
6 |
pond. |
|
|
|
|
|
|
|
IZ |
Yfere |
à |
x2 |
pond. |
|
12 |
Yfere |
à |
IZ |
pond. |
|
IZ |
Yfere |
à |
4 |
pond. |
|
t'Samen 60 Stucken.
Qcmimme.ttTiieehoHdertfwintigh, foo Matrofca als Mariniers, ende fifiigh Landt-Soldaten.
t'Samea 300 koppen.
Schip Middelbitrgh, Kapiteyn lacob Penfi.
4 Metale
14 pond. li pond. 6 pond.
à
16.
X Yfere
18 Yfere
8 Yfere
6 Yfere
t*Samen 5:0 flucken.
Gemant met hondert àcht en vtertigh, foo Matrofen als Mariniers, en fejtigh Landt-Soldaten.
t'iSamtn jo8 koppen.
't Schip 't Hof van Zeelandt, Capiteyn Simon Block, langb overfteven hondert fes en dertigh, wijt vierendertigh,/&o/derthien Iveeten hoogh, onder de koe-brug&ytnvett.
|
ζ |
Metale |
à |
3(5 pond. |
|
+ |
Metale |
à |
a4 pond. |
|
ζ |
Metale |
à |
16 pond. |
|
6 |
Metale |
à |
iz pond. |
|
6 |
Metale |
à |
6 pond· |
|
1 |
Metale |
à |
j pond. |
|
21. |
|
|
|
|
i8 |
Yfere |
à |
18 pond. |
|
8 |
Yfere |
à |
15 pond. |
|
6 |
Yfere |
à |
6 pond. |
|
4 |
Yfere |
à |
f pond^ |
|
3ί. |
|
|
|
t^ Samen flucken.
Gemant met hondert acht en iachtigh Matrofen, ende Landt-Soldaten.
f Samen i48koppe«·
't Schip VliJfmgen,ghevoert hy Kapitey»
lan Mattbijjfen. i Metale h 14 P'"''· Ì Metale à «i Mcule |
-ocr page 738-
en OORLOG. *tSeS'en'V€ertighfieBoecL· 7ip
|
iS pond· II pond. 6.. pond. 3 pond.
Yfere noch niet ovcrgcbracht van Ca- libre. |
t'Same» 60 Stucken.
Gemant met twee hmdert iertigh Matrofen ende tachtigh Landt-Soldaten. f'Samen 310 koppen,
't Schip Fiere y Capiteyn AdriaendtHaeft. |
|
ψο
fS0iin^oSiuckin.
Gemant met hondert vìjftigh Matrofen ende
vijftigh Landt- Soldaten. t'Semift aoo kopp.
't Schip Utrecht, gevoert hy Capiteyn Jan 7ant.
à α4·
à II à 6 Bufen.
pond, pond, pond.
40.
Gemam mer hondert fes en i/ijftigf), foo Matroofen als Mariniers > ende fejtigh Landc-Soldeccn. i'ÌtfTOÉ·» ii() koppen.
^tSchip Delft, Cafiteyn Dirck Jooflen Kiela.
i Mccale à ja pond. 4 Metalc à 6 pond,
6 14
Yfcre à ii pond. Yfere à 6 pond. 6 Yfere à 4 pond. X \ fere daer van noch.niec over gebracht ■- ■ hetCalibre.
30.
fSmm 30 Stucken,
Gemant met hondert twee e» twintigh, foo Matrofen als iVlarinieii, en vijf en veertigh Landt-Soldaten.
f Samen ι6η koppen., / 1
'i Schip Zeelandia, Capitejn Abraham Crijnfi». '
li pond. 4 en 5 pond.
pond. pond. pond. |
14 pond. IX pond. 6 en f pond.
18 pond. IX pond. 9 en 8 pond. 6 pond. 4 pond.
Yifcre welckers Calibre niet i$ over- gebracht.
■37·
. t^Samen fO Stucken.
Gemant mti hondert acht en fefigh Matrofen ende v^tigh Landt-Soldaten. t'Sen>e»n% kojipcn.
^t Schip Dordrecht, CapiteynAdrìaen vaH ' ' ' Groeningen^
14 pond;,. j
lì. pond.",", ' 6 pond. . \
|
|
Ζ |
Metale |
h |
|
|
χ |
Melale |
à |
|
|
6 |
Metale |
à |
|
|
ΙΟ ■ |
|
|
|
1 |
4 |
Yfere |
à |
|
|
^'ί· .ν |
Yfere |
à |
|
|
li |
■Yfere |
à |
|
|
ΪΟ |
Yfere |
à , |
|
i8 pond. η pond. ....,. ■ · Λ
8 pond.'··^ '\V··.-· 6 . pond. .'Λ
λλα,-.-· ; .^.vò- |
|
t'Samen fO Stucken. |
Gemant met hondert drie en vyftigh Matrofen en Mariniers, fevtnenv'^ighVjWàt-^oìàiUTì.
t'Samen ilo koppen.. ο···
't Schip de Zee-Ridder, Capiieyn Willem Md-y,
riniiTen. ' ' 'ί·-^
IX pond. ' 6 pond. , , 4en3pond/ .
.."/(Ci
Metale Metale
Ί·,ν.
'Yfere Yfere Ykre
Yfere Yfere Yfere Yfere Yfere |
|
1«. .
fUmtn-ifi Stucken.
Gemant met hondert foo Matrofen als Mariniers, sude vijf es vijftigh Landt-Soldaten.
t'Samen i^ykoppen.
|
'i Schip Tholen, gf^oert hy den ViccAdmirael ^,JtSanckert. |
|
8 |
Metale |
à |
α4 |
pond. |
|
6 |
Metale |
à |
i8 |
pond. |
|
ζ |
Metale |
à |
14 |
pond. |
|
6 |
Metale |
à |
IX |
pond. |
|
|
Mecale |
à |
.6: |
5 pond. |
|
ιύ. |
|
|
.ij : .
ri-.ùi |
|
|
|
t^Samen 36 Stucken;
Gemant met hondert achtìen Matrofen en w^//^ Landt-Soldaten. ^ ï'Samen iy8 koppen.'; ,
' tSchip de Prins ie Fetrt, Capiteyn müer» He^rfcki(.
Gemant metMatrofen ca v'ijfthieitt;iÜdt· Soldaten. t'Samen ff koppen.
't Schip Schakerloo, Capiteyn Jan KrijnfenJ
1 5" Metale'
à' 6 pond.
• i .finod i, : lil dr.-ïi-i
Oa .-Ü ; . 8 Yfcre |
-ocr page 739-
|
8 pond. ά pond. 4 en 3 pond.
USam'n'iÖ^t Suàeri: ' Gérbant ibet hendent vyfMiVooien '
cnde</*rt/^iiL^C-foldacen. i'idiwzwijf kopp.
' * ' ' '
Schip de Vijfchers tìarikr, Caiptyn Adri/tenfi, Blanckaert. ■■■■■■
14. Yfere à 8 pondr 11 Yfere à 6 cn 4. pond.
Gemant met»egeff//gé Matroofen ende vijf en twintigh Landt- Soldacten. . - 't uy kopp.
.''t.Schip.Goes> konnende vieren dertigh Stuckcn voeren, biijft aen de Wal door ghebreck van Canon, dac van daer op de andere Schepen is verdtelt.
'tSchip Weft-Cappel, kan fisentvintig^hSinckin voeren, blijft als boven aon de wal. -Tweegroote Brandt-Schcpen, zijnde kloeckePi- naÜèn, ccn ghcnicmc de Vryheydc, gevoert by Wil- lem Meerman, ende een genaemt de Hoope, gevoerc by Engel Adriaenfen, yder vijfthen Matroofen.
JSin Kitfe, ende<&-i#grooceHoucker-boots, yder voorfien met vijf a fis Stuckjens ende ivintigh a vUf en tviintìgh koppen, gevoert by Klaes Reynier- fen. Gillis Gilliflen. Frans Roys. Daniel Vcrdieft.
Drie groote Schepen niéuws gebouwt, om te voe- ren fifiigh a fewnttgh Stuckcn , zijn noch niet gbe- reet, noch gheen Schut dacr by, alles by faute van geldt. ,
L 'tjfie van de Oorlogh-Schepen^ refjorteren- de onder het CoUegie ter Kyidmiraliteyt tot tylmflerdam^die by 'j Landt s Armade gevoert full en worden.
Mon- Μλιτ»· StU,i- titré. fsn. ten
8Ζ 40O yo 74 3JO 50 71 B^f 45 70 300 4f 66 175 66 175 4f
Ofikitrm.
■ Λ S
Luyt. Admir. C. Tromp.-Hollafidii. Vice-Adm. vsnderHullI:. Debpiegei. SchcMit'by Nacht Swecrj. Gouda. Gap. Hend. Adriaenfen. DeReyger
¥ï:____c-i---^r^^ ■ γ
PieterSalomonfcn. Nicolaes Marrevelc. Jan de Haen Jacob AndriefaSwiirt. Jacob Cornelifz Swart Hendrick Godtskens.
De Litfde.
'tGeloof.. -- T.
De Galans oogh.ció 17^ 45· Deventer. 60 ajo 40 De Prov.van Ut.5o ifo 40
-------------------'tWapenvan Ut.60 lyo 40
Hugo van Nieuwenhof. StàdtenLanden.do 150 40 JanvanAmftcli ' DeVryheyt 60 lyo 40 Thomas Fabritiuff."·· De Tijt verdrijf, óo'lyo 40 Jacob Willcmfz Broed. De Dom van Ut.8a 400 yo Corn.van Hogenhoeck. *t Zuyer-huys. fò aiy jo PietJanfz Uyttenhout. De Landcoian 46 zoo IgnduBois. .DcVreede. 4.6 zoo 30
Öttho «anTreflongi! , Duyvenvoorde. 46· loo 30 FlorisFlorifiBlóm. DeSon. 44.^8y 30
landelongh. ,,, 'tRaeth.vanHr.4(i 100 30 ftiichiètZuvft. Catnpcn. 4^10030
Hendriqk Vollenhoven. DeTiomp. 46 zoo 30 Wouter Wijngaerdcn. Haerlem 44 i8f 30
Hctjdrick Vropn},^ . De Wak. Boey.,4ö joo 30 Τ- ^ Fregatten.
\ ΑΛπ-iiifrj-SiiUj-
tnrc. fin. un.
lanBont. ji-j ; De Harder. ? ' 30 iio-o
lacob Dirckxfen Boon. Ylft. 30 lao zo
Arent Simonfz Vader, Ovcr-YfTel 30 izo so
lan Gyfels van Lier. Afperen. 301x0x0 |
I Officier,,,. Sehcpe,,. Mön. tà,„ j,,. , '
! •""'■fi·'·' Gom.Willem vand.Zaen.De Befchertijer.y4, 2^0 jn Capiteyn Enno Doeces. Degoude Leéu. yo iL Ì Thomas Tobias. Harrioi-u.;;/-!,. '
lacob Paeuw. Luyt.Collonel Palm.
Gapt. DirckSchey. lacob van Meeuwen, looit Verfchuyr.
Lijfievan de Schepen ν anOorloge^ campa.
Jerende dejegenn-oordige ^sLands Vloote^ leggende op de Reede van 't Texel.
Vin 't Callegie ur Admiraütejt tot Rotteidm,
; Sdcfi,,. Offidmn. Smeken M.,lr«· Defide S'Ul-O··^.
MU bo^rt.ftnatn nndt r,„.„„ rici', , imri. mal, ff. hjrl.dt jiU.
De Seven Luytcnant Provin- Admiraelde cien. Ruyter. 80 331 54 2t) ji
d'Een- 'drachr.
! Ridder- fchap van Hollandt. Delft.
, Gelder- landt.
Ì
, Groot Hoilandia.
Waflc- naer.
JCleyn Hoilandia.
Dordrecht,
I.oyfe. Uytrccht.
α
Gorni- chem.
Harder wijck.
Luytenant. Admiracl
van Nes. i6 ;8t 60 c/f ο
Vice-Ad- tnirael de over 11
Liefde. 66 3^ 4.5: 0
Schout by Nacht
van Nes. 60 aof loo 20 n
Gollonel van Gent. 6p szi 83 50 0
Laurens over4f
Davidfz, 64. iSp ην ji 4
RutMax- miliacn. j(i 178 41 lo 10
Evert van Gelder. ^4,. i(Ì3 57 ay y Philips
Aelmondc. 4Ó 171 3 ïy 0
Frans van Nydeck. 40 140 if O
Elandtdu Büis 3(5 136 O ïo
Huybert — .
lacobfz over 6 .
18
•Huygh. Nicolaes. Naclhout,
7n'ee Fregatten.
'tQuartier Willem van Nimwe- Boudcwijofz
gen. van Eyck. 3+ 104^ 6
7Λ 66 4·
Twee Advijs-Jachten.
10
loDckèri V:
Wijnbergen. 16 ' i6 ' Dirckde
Munnick. 8 14·
over 4
Twee Branders. ,
Ogdere^' SiKKer-.Matrofih. -D'ifidi· S„idj· ,
Rotter- lan van j dam. Braeckel. 6 jo DcGoudc. lan Broers. Ruyter. Vermei »
Ì tendi. «»·
yé MC
tm
van S Τ A E Τ π
Foor J'Oofi-InJifihe C'or^fagnkJ
Harderwijck; 4^ j^o L Staveren 4Ì M0 l Cruynineen. ύο jro I„
DcStadGouda.46.zcoio
Amfterdam. 60 ajo L laerfvelt. 46 wo ]o |
-ocr page 740-
en OORLOG. ^rScs^ên^vêertighfléBoeck. η τι
Sthefitt. Offciiren. Sim- Udtri' D^cie^ Dtficit-
kpi. fin. rtnJc. icu. rtnit.
StKi· Matra- Dtficie- SiUn Deficie.
k^n. fen. Tcnie. ttìi. Tende.
|
fan ν Coìkgìe ter Admiraliteyt tot Amftetdam.
Hollandia. Luytenant Admirael
Tromp. 80 3pi ip jo Da Spie- Vice-Ad- mirael van
der Huift. 08 ^yo ο 4.7
Schout by Nacht.
Sweers. 7*· ö 4.7
Capiteyn Hendrick
Adriaenfj;. 70 2^0 ig 45?
Nicolae» Marrevclc. 66 ^6τ 1+ 4y Jan de
Haen. 66 i^jï 16 4y
Jacob An- dricfz, Swart.do 240 10 54 locob Cor-
De Fro- lli»· viiicievan neliii Swart. öo lyo 40
ί
' I
1*··.·.'.
2X 8
50 ^ O
DeGoude Leeuw. Dom van IJytfccht.
De Landt-
mn.
De Vrede.
Duyven- Voorde.
'tRaedt- huysvan Hatileiti. Catnpen,
De Tromp.
|
Utrecht. |
Hendrick |
|
|
|
|
|
't Wapen |
|
|
|
|
|
van Uy- |
Gotskens 60 |
H9 |
t |
3ί |
4· |
|
trecht. |
Hugo van |
|
|
|
|
|
Stadten |
|
|
|
|
|
Landen. |
Nieuhoff 60 |
Zij |
|
|
7 |
|
De Vry- |
lan van |
|
|
hcyt. |
Amftei. 60 |
230 |
40 |
28 |
tz |
|
Tijdt-ver- |
Thomas |
|
|
|
drijf. |
Fabritius. 60 |
Z4.6 |
4 |
4ο |
0 |
|
Cruynin- |
Luytenant |
|
|
|
gcn. |
Collonel |
|
|
|
|
|
Palm. 60 |
24Ì |
+ |
4Ö |
ρ |
|
Amftcr- |
lacob van |
|
|
dam. |
Meeuwen. 60 |
41+ |
|
Ò |
40 |
|
De Be- |
Comman- |
|
|
fchcrmer. |
deur Willem |
|
|
Λ ■·■; |
|
|
|
vander Saen. ^4 |
zfo |
ο |
3ό |
|
|
'tZuyder- |
Cornelis |
|
|
hocck.
Enno Doedes.
lacob Willemfz
Broeder. 4£> 196
Pieter lanfz Uyten- hout Àf aoö lan du
Bois. +7 -if 5
Otto van ' · '
TreÜong. 46 17P 2,1 i.- 48 ' 1 lande ^ .i .ììvìki
longh. 4^ i8a 18 '17^ 13
(-^••■r·.....
Michiel;Wn;v'-
Huys. 45 i88 i» 30 »'b
Hendrick Vollcnho. .
ven. d,6 ' Ï08 DeWaec- Hendrick KendeBoey. Vroptn. ipp '· i·."'- 30 ■ ο
Harder- thomas^i «· " «λ jw 'λη
'^'ick. -Tobialz. 46 > ο
Staveren. lacob
ρ , Paeuw. 45 ΙΟΙ s ο !'i8 α «adtGou- Dirck · üiiinuth
ώ.
, , Schey. 40 104. 6 ao ' I6
"erfveU: looft Ver- '^'f·—
' fchuyr. 4Ì-100 > iJfjo-
UeSon. Floris Fio- ? ^··'' ivΠïβ
Haerlcm. ·· WouterCTT^ ··/ '3 ^t ; · f Wijngarden.44 ipi " Η io" ο V. Deel.
gcL Gouda
DcRey-
't Geloof.
CaliPS Oügh. Deventer, |
Fregatten.
pd'Har- Jan Bont. 30 117 Sijn ! der.
uyc- iYlft. lacob gelo-Dirckten
pen. , Boom. §0 ii^
Afpe- I, van
[ren Lier. 50 di
Over-Yf- Arendt Sl-
fel rtioUfeö. 30 112
Brandcrtt
'tWapefi Hendrick van Engelandt. Hendricxen.
De Pro- Barent . r.- pheet Elias. Volckers.
DeFor-^ Rem Pie- tuyn. ters Mars.
De Kat. Hendrick Dirckfcn Boeckhoven.
O 40 O ;2 loi iip O 40
7 40 ο·
0-J5·
■r.
·■ "ïtiV^öl ïsii^f ' ■ .-.ïv.-ii^.VhitÏi
ov ,,
Λ ■ ■ . . tï '.rcr ofiil^i
. : tjH i,Vli«ir.
>9
t^a» 'i Collégie ter Admiraliteyt in 'i Noorden- ^artier.
Sihipen. OfiiicTlri. Srnckfn Màtro- Òefidc- Salda- Df^m.· nen hart. fin aen rmdt, tmamrmdt. boort. baoTt.y.
Den Een- Lieut.Adni. hoorn. Afleppel. 70 114 111 ^4 it
DePacifi- Vice-Adm. catie. Schram. . 70 133 i8a i8 7
't Wapen Schout by ^
van Énck- Nacht Stack- huyfen. houfl^er. i8 200 ibj yo Weft-Vriès- Cipiteyn landt. Hóuttuyn. 66 13^ ió^
Gelder- Graeflan '
landt. : 0: vanHooin. f6 zoo 130 40 ò
'tNoor-· Wijnber- 1.
der-quartier. geni s6 i6o
lofua.' 'tHoen. De Goude David Leeuw. Vli^h. 52 213
Den Hol- Capiteyn landtfchen lan Crooek. jo zoo Thuym ' Wi
DeRoode DuBoer^u- , Leeuw. vanEiick>i >
huyfeni 48 14? Calebi Capiteytf -s fiir
ViÖol. 4.6 - ZIf 't Wapen Claes Va-t.iï.-sn
van Meden- lehen. tor .ίν,ο bliek. ■ - ^ ï
De 3. Hel-- Berckhoat.46 ipy zj w ••ó Ij^
den Davida. "«iwatvi· - , st. , .
d'Een ^ ClaesAùc- . « ^
dracht. .£.-' ker. 44 177 2^ ^ ο
't Fregat · Gerrit Poft . ..
Hoorn. ·ν.Η hoörn. 5fc>v ,30 120 ο ' xö·: < ύ
'cCafteel lanMau. 30 8» 38 ·:) - ο zo
MedenbliclCi'w . '0 " ··"' ' ' oi,.
i?» 'i '..j'üf'n·· iiav.m^ '5 VanUCoilegie ter Admifahtejt in «u
yruümdtt «..«nwu
'fc v'r \ ιΛ
DeSte* -^· ·'VC.
den, '-> "
Vries.'-·· 5:4 iöl 0"^· O'- O Wefter- Wytfö Bey-: - ^ni» ·
goo. •-■-^■itoà; O ο
f>pp Alber- |
-ocr page 741-
72.Z S^A Κ E N van S Τ A E Τ
|
Slmili MM't·. Biffi- Suldat, Diff- atn itart, fm ain citren- «« acn derin- hoort. di. ioon, dt
Albertina. Capiteyn looft Mi-
chielfcn. fi i94 compleet. Omlan- Capiteyn dia. Chriitiaen
Ebels. 48 Kleyn Fri- Jan Pieter- Ca. , fen van
Vinckebos.
34
taci?
ΛΦΡ
PICS
3lof
Kirgt-
obec be
laicta-
tll.
m
over 4
t
Defe naervolgende Schepen van ^tvoorfz, Collegie, leggen, noch onder de Vlkter. ^
Groot Fri- Luytenanc fia. ' Admirael
Tjerck Hid- J des de Vries. 71 311 ο
Gtoenin- Vice-Ad- gen. miraci Coen-
ders. η% 173 3® ο
Vorft Hen- Schout by drickCafi-' Nachi;
mier. Bruynfvelt. 70 138 ο
Oofter- Capiteyn goo. Vyfclaer. 60 ifS ο
I Stadt en Capiteyn Lande. Clant. f^· 180 ao ο
Sneeck. Ruart Hil-
lebrants. 66 161' 44 ο
Ν β. Soldaten Mariniers onder VrielUndt .. zijn noch niet verdeelt, r
Ν β. Capiteyn lurriaen lurriaenfen P'oel, vqeren- de'tSphip de Vreede vin veerttgh ftucken, hondert 'vijftn jei/entig Matrofeii, ende vijf en twiptigh Solda- tCnjleghtnvchindeMaes.' '
©ceI cnöetjerfcBepbe aiof-bicötfn quameti in öe» fcntijitupt/ teceereabanö'obectoinnmfll); IBaec olle^ toiect obcctcoffen/ öoo?'tB"n6Del|oofl& flc» leeCiJi inerte de Scheper, altans Secretaris vandeSta-
teji io Vrieflandt mp fcJiiciuc 5 ©d ban fin entie tXt- oantie;
liyf^^gne Vn· > & 'Belgi columen morientisin afira atlfi SemtfepultaPatramdumnienumentavocas.
' StuteEiGmitìovisSwonnraquejfatairQfellU.Y Seu cafus anni pratereuntis habent :t Defifteconjuetamfafiis intendete limami
StrtngantMrque levi proxima gefiaptan». §ìuid, precar, in feros cnlpam tr.ansnùjfe nepotes ?
Proha qmd in Patria Ixxuriàfe. velis > Hactihi.fiquatuasmaHeantmafafatatabeütft
Gr.aJfentartineaparte;,Hetetquefides: ^i^fufetiejfes,aut qua generojà Baiavi,
υltìmus, i»ceSìatM'eJl^.alus armai pudor i -.- -r· A», velut atema fatali! Sfartaiius urbi, ■ i■'! .
Hoflis ab immunJaforte petendttskira? m.·.·; ■Tkrperudidentumpuhì ^parijuepelaftra, .
§!udregnHmtumìdasaufaifiibjrfmìnas. E» temenaBa noviiut eat^eparare trminphìi, η ·.;,;. ·= i O» In^ue Cdedomas.exOHt^reiri>tfif-4 \ l'-uìi tìaccomasip/kThetiiviiir^cibttsabluitundiiiùióu^rA-^
EtgauJet medio tontumulare mari. ConjHgts tifa memor, duri mala vincla Tyranni
HorretVé^ArSóumii^ititiüarejüguia.' -'h l WncHobis faciliportai 'fir^frÀÌiador/o,
Etprafiat famulas «ffifiopt manus. Fallar ? an neternis ut ea celebranJapapyris,
Annales voluit demerutjfetuosl ■ > t ^ Exoritffe liber, facli^^oris^mage,, ,
Nec tam prepitia vota m^r^r* Dea. Tt τηίτ^μΜ. fe4rufiui»f0>itiit:> tepumice refum
fifi'^ |
Excìp'mt rubrii anula ìora crotis. Lafiivtre tamen mercato dtfive fuco, Teque vetà doQis interiortproba, Hic libi, Ctcropiis quicquid fragravit in kertis,
Surget, gj· emunBa copia naris erit. Sardonythumque feges dodd t ibi pelle tumebit,
Baccarum trepida! vincere dtgna nives. Forte per aureolo! me a dum Galat ea libellos
Fertur , (^r hinc gemmaf colligit, inderafas. Stulta quid, Hunc noftros fprcvifle tenaciterignes Miror? aiti radiisurituripfefuis, '
Pagina fi tantos jacet quotacunque fmaragdos,
Hei mihi ! quas fpargent fcriptatropeafjcce ? AJperioraipfs nifigefle! corda fìnaragdis,
Hac debent calamum foìlicttare tuum. Noa efi, quodfiombros metuas.pipertfve (ucuUos,
Ladat ér ut caflas unBa culina fchedas ; Tureifd nitidi! Domita Slatueris ocellis.
Ibis ^ in mveas Ja'.rina cult a manus. Illa mihi ledi referet compendia belli, Autfrnulata levi pr alia finget acu. Afquiushicpriniae , dictty commercia pugna: Còmrahic, hiccoeptum Monckiusurgetopus, Occupai ad verfos hinc Tropius, Hulftius illinc,
Roftraque dat pronis merfa vel ufta vadis. Qmicernis piceo glomeratas vortice nubes Surgere, Ruyteiumj parte, tonare puta. Puniceisque natant fpiifi qua fludlibus Angli,
Frifiadum ftatio fanguinolenCafuit. Plura locutura repetifa topitrua vocem.
Et repiunt vtfus fumus é' umbra meos. ^t^salitercades ! qua non miraeuladextrit, yidijfem Domina forte patraada manu ! , Farce, preepr, teneros fcelerarecruorelacertos,
Sitque opera vindos redder* fummatua.. H<i/ti Roberte, putem, raaUesfubitffe catenas,
Lmbrica quam turpi terga dedite fuga. Te nebula, teouefque tegunt agitantia fumos
Nubi la , materies-moribus apta tuis. lUe triumphalesjam fumus abivit in ignes, Forfan é" ifie vapor tempora Regìs habet. .^uisquis ob accepto celebras incendia fumos,
Caufa tibi beUi de buit effe levii. Te tamen, heul miferacaptumtentiginepthnai
Vr/t, utin fida vifiera gentiseas. "Ridet ab ορροβίά Gallus tua pralia ripa, , Optat ^, ut lon^m gratificere fbi. Integer iüe tuis crefcitque tumetque ruinis, Teque brevi dominispellen gefiit aquis. lamque parat, Botavi! jungem fuaroboraro/lrii,
Te domiti titulo! dedecuiffemari!. Albion, unita! ut vidit in aqnore claffes, . 1 Horruit, infiantidelüuitque metu. Inque caput, Thamifis primofque refugit in ortiHt ■> Nee timuitjiccosdefiituijfe toros. Hicmntantelementafidem ! celer exuefalfus,
Carolaï 1 Belga tura! excubat anta fores. lUe tui jugulum petit ér vit alia regni, 1 Dum fatis efi dubiis digladiatus aquis. §luas tamen ore minas prafert, quemfpirat Εηηψί
Difcuties aqua conditione ti^a. Fmdus-ini, concuffattbi ficfceptra refufgent,
Multaque per nitidas curret eliva (omas. Hancetoregalivellemfociajfe tiara, j. «ugufium vinxit Apollo caput,'
Illa fidAìtzaiimsmeliusreiigandaCaMaeit' 3 lue eolitp/acida mmer» lata toga, lUeJuasorfusdulcicum pacetabeUas, Claudere qua mpit li nobile gefiit opus.
^ ;Z0!P.£ötaattoai'ti aneaBec£ltfcB6f4^n|"5£ anbeclflcft : imtneti bcliefbe (jtt^^oMtiEfi wgDiCiW tf teoipecen : eöelöf ft fiirt na te (lei) ^, κ- ^aDatUeBlooi/ nu ioeOecaÖffert
tweedengjulD ban Vliflingen toa^eitOfl^n/ bm vièrden op Schonevelt^lpbtn I^Ben i ijf neec-fp öaec «ncBetg BcbteB flriicDty
tepfe na tse Weft te bbjtiewn/ Dan De mm t«m nirfcffec feöoraiiei toc^inV/ 30" totDinichtftej ntft
.isaU V |
-ocr page 742-
i66é.
|
• iteltonOen ntetüceJ romnen. :;*n uuyniiflcflci Γβ dertigh etmme ttonfngb/ ifecijcpen : hfi '"JfiHtoai DinBepöclatente üefittcn/entetefien «f men De feltìepaec fouDe Ronncn opnefleletii De Hol^ i.n fcbe ©loot toa^ Doen fes-cn-fevcntigh capitale
StfnDe nocöeemaöe; fonDec De aDUö^-giacöten ï^ifupwn met gtoIDaten/ Die raeOe nocB toel twin- Kuptffla«fiten.J|etaÖfb«lc^ «fifcht ecf η jlant ftielDen / Dat men toel een lanDtnae SiDflhte Doen/ alfoo DeBlootlian alle^/ toat Daec DEüerepfcÖt tofecDt/flbcnoeeDfaem tDn^boojflin/ in De fcfüe ©loot fesafevenduyfent ;6oli Lfii. ικίπ bectoatöte nocljfeven a acht ^cljepen npt Holiandt,tioaec onDec TiompenDc Sweers,Die tot Date noci) niet De ]9loot toaten.
,1, 59e Lijfte en Dw Efquadrcs i^ te fïen upt Öet
onin'tEfiuedrt van den
e.üterAdmirMldtRuy- f„, tndeLuytnaut Ad· nirailAirtvanNes,ful- Itu tefchiyie» vejeu defe „iirfl tende Ferfoonen, en elle vierende di Wmfel vMdegrtote'fienge.
Bt Heir Luyt. Mmirael
de Ruyter. UjUtunt Admirael
Aertvau Nes. Yiie-Aimiraeh
Johan de Liefde^ Stbi»t iy Nachtt Jan vsn Nes. QSontLvnn Gent;
Capiteynen,
RutMaximiliaen. Evert van Gelder. Philips van Alcnonde. Frans Nieuwdeck. kob van Meeuwen. Nicolaes van Marrevclt. Hendrick Gotskens. Enno Doedes, Cotnelis Hoogenhocck. lohandu Bois. Hugo van Nieuwhof. lan de longh. lan Kroock. David Vlugh.
Fregatten. Ellirddu Bois. HuybtechtlacobfzHuyg. NicUcsNaeihout. Willem Boudewijnfz. lurmenlurriacnizPoel.
Advjjs-Jachten. 'ieter Wijnbergen. 'cobPicterfzSwart. iJirckdcMunnick.
Branders ^t. O^der^E/^uadre van den Lt. Admirael Un Evertf».
Lt.AdmiraelT]*rck f'djesde Vries, fullen fiin l>'fihejd,n defe onderfiaen- lePerfioHtn. enaUevoe-
Lu^enant Admirael
Tjerck Hiddes de Vnes Vue-Admiràet
Banckert. Vtee-AdmirMel K-oenders. Schout 6y Nacht
Coinelis Evertfen. Schöutiy Nacht , Hendrick BruydfVelt.
CafiteynUt.
lacob PeniTen. lacob MaithijiTen. AdriaendeHaei. lan Tand.
AdriaenCruyningen. DirckSchey. lacob Paeuw. Hendrick Vroom. Barend de Vries, lan Vyfelaer. V/ijtieBeima. Pieter Tjekes Eyckema. Chriftiaen Ëibe Iz. lan Vinckelbos. lan lanfTen de long. looft Harman Klouck.
Ïrtgatten.
Willem Marinefr. Dirck lacobfz Kiele. Abraham Quirijnfz. Corn. Evemz de longe.
Advijs-Iaihte». Klaes Reynietfz. GilliiGeleyns. Frans Rois. Daniel Verdieft. Branders,^!,
Onder't Ef^uadrt ven den Lt. jidmtrael Tromp, en den Lt. Admirael lan Cor· ntUffen Meppet,fuüenve- fen beCcheyden defe onder · flaendePeriòonenì tnallt voerende de Wimpel ven de Kntys-fienge.
huytenant Admiraal
vyti
Comelis Tromp, LuyUnant Admirael lan van Meppel,
und, Λ lan van MM
y<»rneme Vta-Admrael
, / ^ ■ Vokkert Schram;
^mtenm Admirath Scheet h ìiacht.
«nfivertfe. i Swcers, i/f^cr-^». |
Capit. Will. vender Saen. alt Schout iy Nafhti
Capity/nen.
Govert Thoen, lan de Haen. Hendrick Adriaenfz, lacob Andriefz Swart. Thomas Fabritius. Michiel Denijs. Pieter Middelland. Pieter Kerfeboom; Adriaen Berckhout. Pieter Wijnbei^en. lan Hoek,
Graef lan van Hoorn. Comelis Iacobfz.dc Boer. ClaesAocker.
m imn ben 3^1»-ÏSDniicaeI Barday toa^ nocg t)iec ggeEuilfemt enDe eeci|)cli boojflen. ^en thienden g|ulöi^Boct-flftionDeti/D9tinöeIeefijetec<= men / immec^ fooDanigf) al^ De ieefientooojDtoe con> (uncture ban töDen enDe faecften eenfoöfint^ fouDe ^ ftonnen toe laten / aenben ttonfn^ ban Brit- tannien ggefc(»eben foùDe b»i}Den /iDót fiet .Doot cfjaem toplen Den J^ice-^Dmicael Barcley, in De f ongbfle fleglj tufTcfjen bepDe De Blooten / sebleben / ban toeeen Den^^taettoa^sbebairemt/ enbebooit^ alle^ Beconttibueect toat tot pjef^etbatie fouDe moof» too;&en becrpfcgt/oocft bitpjobifiebt eene Capelle baiiD^ooteiiteccEie/^Diei; in DenHageneDec ehe<i fet; «KhDrDatinca^fËlnjlIleener DeRceecDe DatgeC booifsDooDeaiiefiaemDectoaeKi too}&e oettanljpoi· teect / Dat gaec ΰο· mSog, Daec tot obecboDigb en genegen toacen/ mit^ Dat fijn jiaee^e{bom:cn(iec« toaettö geliefDe te fenDen een ëaruoojt booTern bii^-SÌacfit of Galjoot / 't toeft» Daec toe fouDe tooi* Denge-emplopeeet/ omfoütodin'tgin^gaeii / Öertoaettiiieeren/ onbetbinDew enDe fonDec 6elM ban JlBeeflec^ Sloote ilbcgeprn enDe CommifTie^ BaecDec^/ b}pel{jcl^tem(«en paffecenenDecepaffe» een. ^an inca^fgne JBeefiecIiebecfoùDeflen Dat get boojfs licfìaem bier te Hanbe toiecDe begtaben/ bat beec i^o. JlQog. bp iSefctiplie fultfi^ toetenDeA aenfionDtii Daec toe oiDje fouDen gebeii.
® en S3jief aen Den Itoningl) tupDt ai^ bdglit i
SIRE,
NOusavoni toufiourscreu) queletOfficadecl- vilitédefontpasincompttibieeavcc les devoirs
de la guerre, & que celle cy ne doibt pas empef-____
en OORLOGH VSes^en^njeertighfieBoeck. j
Claes Ravegcn. RuireHillebrantfz,
Fregatten,
Gerrit Claefz Pofthoora. lean Meauwi laa Bont.
Arent Simonfz Wader. lan Gyfel van Lier. lacob Brom.
Advijs-Iachtin.
lan lanfzVerbokkelt. Pieter Maerton^.
Srandtrsj^i.
cherdereconnoiflreiavertu, quelque partqu'elle ië öiwjn rencowre. C'eft pourquoynousavonsbien vouluen
de voftrc Flotte j ilen a donnéde Γ« valeur&defon ^*"· courage dans Ie dernier Combat, taot qu'il a vefcu, & nous avons bien voulu hanorer fa vertu apres & mort : Pour c'eft effeA tious avons faic embeaumer foa Corps, afin que fes parente&ccux pui aiment ft Me- moire en puifJent difpoier, ainfiqu'ils Ie jugeronti propos pour leur Confolation : ^ nous 1'avons faiC depoier, cependant dans une des Cliapelles de la gran- de EgUre de ce litu, dans un Efiat digne de fa naiiiaiï- ce, de fon emploj;, & de ion merite j voftre Ma- jefté ordonnerat s'illuyplaift, ce qu'élle delire qae l'on ne foflej & fi elletrouvebon que Ie Corps <öic tranfporté en Angleterre, il luy jrfaira faire tenir icy un Paflèport pour la ieureté tant en alhint qu'en re- venant de la patache ou Galiiotte i que nous em>« ployerons a cela, a £n qu'elle ne foit point empefch^B en fon paiTage par les vaiiIèauxdehFlotcede voftre MajeAé ou par Ics Armateurs particuliers de fola Royaume; ii ce n'eft qu'elle aime fflietK, quo l'on achevedefaireenterrerle Corps aulieucnilfetrou'- yt prefcDt^eieot} a quoy nous donaeiviis oidre de· IP s qu· |
-ocr page 743-
724. SAKEN van STAET
|
1666i. fgauroiis voftre intention, pour la qu'clle
' nousauronts toufiours toute lacomplaifancequel'on pourra legitJmement defirer de nous cn la conjundtii rèprefcntedesaiFaires, & en atcendant la refponce, qu'ilvousplaira faire a cette latere, nous recomman- dons,&c. ie dixejnte Je lulet mlβχ centfoixanteβχ.
Η E E R E.
WY hebben altijdt gelooft dat de plichten van beleeftheydt, wel mogen beftaen roet die van den Oorlogb, ende dat dit niet en behoordt te beletten d'erkentenis van dcdeught, alwaeroockde felve figh vindt, Daer van hebben wy wel willen ge- ven een proef in'tgeenwy ghedaen hebben aenhet Lichaem van wylen den Ridder Barclgy. in 't leven Vice-Adcnirael van de Witte Vlagge van uwe Vloote. Hy heeft getoont fijn kracht cnde courage in 't laetfte gevechtfoolanghhy leefde, ende wy hebben willen eeren fij η deught naer fijn doodt Hebbende ghedaen baliemen fijnLijck, op dat fijne Magen ende Bemin- ners van iijn gedachtenis, daer mede mochten doen foo als 't haer fai goedt duncken tot haer veirroftinghe. Wy hebben hem doen wegh fetten in een Capelle van de groote Kerck alhier, in een ftaet waerdigh fijn ge- boorte, fijn courage, ende verdienite. Uwe Maje- fteyt gelieve te bevelen watmen daer mede fai doen, ende lbo hy goedt vinde datmen het over fende in En- gelant, hem gelieve te feynden een geleydts-brief tot ieeckerheyt, in't gaen ende weder· keercn, van 'c Gal- joot, dat wy daer toe fuücnbeftellen, opdattetniet worde in, fijn reyfe belet door de Schepen van U Ma-, jeflieyts Vloote, of van de Gapers van fijn Rijck. Ten ware hem geliefde datmen 't Lijck begroef ter plaetfe daer 't nu is. Waer toa wy Tullen laft geven, foo haeit wy weten uwe begeerte , voor de welcke wy altijdr fullen h'ebben foodanigen beliaeghlijckheydt als wet- telJjck.yan ons kan werden begeert in defegelegent- beydt van tyden , ,ende verwachten de andtwoordt die u ftl believen te geven op defen Brief, fullendever- blyven,&c. liage den thiende!%]\i\^ een duyfintfeshon- dert fis,en fefii^·
l^anDe befenbingg eenre ^Vneebfclte^iti&afrabe linee Engelandt, toc aetlbieiljngD bec Mediatie,i^al=> cebe te boocen aefp?oocft£H.
Awtutn ^^ battnen eetiigen ttjöt oettoi/ffrfi Dabt of't ben Miibitc l^oningl) ban Sweden ecnfilnafi/ beeft Dpnocfitan^ ' ' epnbeiBch ben negenthienden ^nljj booj D'fêeec Ap- pelboom be lEebiatie laten aen bieben. i^piolect el^ Extraordinarii Afgefante, booi bc eecfle cepfc/ CBfigcft bie ban Den öepfcc}. öooi twee becijferen ^ Staten <0enecael/ be ^eecen banbec Hooick enbe 'i Scheltinga, met twee iTaroffen upt fiin ï^up^gfje» jgaelt/ enbealfaotoebecgeconbucecct Cec^uüten:= ttegefeten opeenlaed^enftoelmetacmen/ obectien!' Üisb!>eOe€cel>cniiael/ïupbentie:
Kas Carolus,&C' · ' Cdps & pnepotentihus, nofiris honis Amicis ac Fcsderatit Dominis Ordirtibas Gentralibus Federati Beigli falutem^ (^ fro- fieros rerum fuccejfus,
CElfit δε prsepotenees, boni amici acFcederati ; Sollicitudine per magna non folüm jam tum affidebamur, cum nobis nunciaietur trifte & cruentum inter Sereniffimum ac Pgtentiflimum Re- gem rasgn® Brittami'a, & vos fubortem eflè belluvn ; Verum etiam fumopere hiec foliucitudo auiSa poft- quam vidimus propagando huic incendio arma in dies bine inde majora expediri, alios quoque foederatos ! noftros &vicinor eidem infelici quodam fato in voi vi, ' non fine periculo latius fefe & tandem in exitium or- bis Ghriftiani excenfur«inflammatiani5, ni opportu- ne reftfingatur. Atque fi quae arma luftuofa cenfen- da, ea cenè vel maximè commiferatione digna nobis vidcncur » qu» eorum incolumitateai infeiUnt ac |
convellunt, quos foederum nobis Se amicitià-nev», jungunt. Intuentes itaque hanc rerum turbulenfa ac periculofam conftitutionem, non modo jam ì a ab initio in votis femper habuimus ut enatum beli Iffita pace quantocius fopiietur, fed & nihil antiaui,^ duimus, quam fi noftram operam, ftudiaque noft/ amicabili compofitioni poiTemus commodare S' enim eiftimavimus necefle afiè<aui noftro quócon^ fervanda tranquillitati publicas lubenter ftudcmur congruum magis quam omni curaidagereutquantn' cius fopiantur diflìdia b^cquacandemcum tantaor tammultorummiferabilicladediflurbant, nec ooffe eademaut (eliciUS quam pacificis ftudiis ac votisin- tervenientibus tolli ac complanari, aut citius in maxi' mum unius akiriufve tendere damnum, quam fiar- morum committantur decifioni ; Quam nonseaui- tas aut mutua animorumbenevolentia, fedfortuniè dubius ; ac fiepè etiam iniquior eventus dirigit ac fajpè etiam iniquior eventus dirigit ac moderatur Noftram igitur operam mediatricem, tum SerenilTw mo ac Potentiflimo Regi magnae Brittanni® obtuli^ mus, tum utcandemnoftro nomine vobisoffertet Noftro Ablegato Extraordinario, nòbis fincerèfidcli Haraldo Appelbomio mandavimus ac injuximus· Nulli dubitantesquin ex hoc pacis reftabilìendiE de', fiderio noftro , cui alia omnia pofthabenda cenfui- m US, finceram interpofitionis noftra: ac optimam in- tentionem peripiciatis , promtique ad ea velitis re- fpicere confilia j quibus commerciorumrurfumli· bertati, navigationum fecuro ufui, tot etiam bomi- numinnocentiUtii, quibus ab hoc bello exitium im- minet, faluti confuli, omrlis denique ulteriordevafta- tio ac humani fanguinis efFufio fine mora fifti ac averti poflìt. QuEe omnia cum uberius éx tliandàto noftro praeditìus nofter Ablegatus Extraordinarius expofi- turis fit ; Idcirco eo hos breviatis caufa referimus, à vobis amicè requirentes, velitis eundera benevolè audirCi illique in iis que nomine noftro propofaerit fidem indubiam habcre. Quibus vos di vinse commen- damus protezioni Dedimus Holmiaediew^iiKf/IuDii vtillef?no fexcentefimo fexagefmt fexto.
Nomine, Sec.&c&c.
Hedevig Eleonont.
Tetrus Braht. Lorenta vandtr Lini».
GuftifOtto Stentbotk. Guflavus Bonde. Magms Geirielde la Gardie,
H. Hoghufen.
Wj Carel, Aen de Ho. Mag. eii onfe gotie l^rienden en Geconfedereerde, de tìetren Statm Generaci der Vereenighde Nederlanden, Sakjt : En voorjpoedige Succejfen van hare faeckin.
HO. Mog. goede en Geconfcedereerde Vrienden: Wy wierden niet alleen alfdoen met groote be- kom merniflè bevangen , wanneeronsgeooot- fchapt wiert, dat foo droeve en bloedigenOorlogn» tüflchen den Doorluchtigften en GrootmachtigWtea Koninckvan Groot Brittannie». enUontftsenwas,, maeris oockdéfe forge feer vermeerdert, dì om w/ gefien hebben,'dat om defen Oorlogh voort te letten, grooter machten wéderfijt» werden ge-fi^P^^"'^^ ' ^k oock andere onfe geconfcedereerde en naburen, ^ in faet felfde noodt-lot werden geinvoiveert, niet ion j________-ij.Cniivfirdef, cneyc
lai extenaeren. tn oy amien eenigc w-f.----\ r
moet, en geacht werden te zijn, fcbijnen meeftendeel erbermelijck te zijn» welcke ende tè niet doen het welvaren vandie geene, w^ bandt van viientfchap ^ ende Verbont aen oDS
Befiende dandefe tuibulenteenperiouleuiecon® ^^
tien van faken, hebben wy aUoen v«n "^c W^^^lsiy |
-ocr page 744-
t;·:
iJ
|
jwenft, datdefcn ontftanen Ooirloghmetcen blyden ,teic mochc metter haeft werden ter neder gheleyt, taiU oock niet liever geacht, als by aldien wy onfe hulp endc genegentheyc tot een vriendelijcke compo- fiticmochten accommoderen i want foo hebben wy niet geacht onfe genegentheyt, met dewelcke wy vry- willigh genegen zijn tot de confervatic vande publijc- que ruft > «iser te paflen, als te foecken met alle forgh, foorashetmogelijckis, ter neder te leggen dediffi- dien, wclcke de ielve mctfoogroote, en foo veder nederlagen diftruberen, en dat de felve, of niet geluc- liizer, als door interventie van vreed-lievcnde ghe- negenthedcn en wenfchen ter neder gcieyc, ofte wegh genomen werden, of rafler tenderen tot grooter fcha- it vande een of de ander > als wanneer de felvc werde vertrouwt aen de decifie vande W apenen, welcke niét de billickaeyt, of mutuele goetgunftighey t, maer de dubieufe, en dickwils ongerechtige uytkomft vande Fortuyn, dirigeert ende beftiert 5 Wy hebben dan oofe Mediatie aen de eenc zyde, den Doorluchtigften cn Groot-taachtighften Koninck vao Groot Brimn· nie» geprefenteert, aen de ander zydej aen den Ede- len , ea ons fiaceerlijck vertrouwden Htraldus Appel- toom, onfeexcraordinaris Afgefant bevolen ende op. gelcyc, dat hy de felve uyt onie naem, aen uw oock (bude prefenteren, niet cwyffelende, of uyt defe onfe lult, om de Vrede te reftabilieren, onder ende be- netn het welcke wy alles gefec hebben j ghyluyden doorfien hebbende, onfefiücere ende goede intentie van Mediatie, vaerdigh fult willen omfien, tot die net ) door de welcke de vryhcyt van Commercie, enfecuregebruyck vande Navigatie, als oock de be- houdeniffe van foo veel onichuldige menfchen, welc- ke van defen Oorlogh de doodt aenftaendeis, foude konnen werden beforght 5 cn eyndeliick alle verdere Viftatie en uytftortingê van menfchen bloedt, fonder uyiltel geaffittecrt, en afgekeert. Welcke alles uyt ons bevel, de voorfz onfen extraordinarls Afgefant, Uff breder verhalen fai. Waerom wy ons hier om kortheyts wille begeven, vriendelijckverfoeckende, datghy de felve goet-gunftelijck wilt aenhoren , en bemin'tgeen hyin onfe naem komt te proponeren, ontwyffelijck geloven j Waermcde wy uwdeGod- dtlijcke genade-bevelen.
Gedaen te Holms, den tvmtighfim Juny ftfihiin Uert fis en fefiigh.
Uyt naem, &c.&c.&c.
Hedevig Eleonora, ìttrus Brahe. Lorents vander Linde.
Guftaef Otto Stemboek. M«gnus Gabrieldt la Gardie. Gufiavus Bovde.
H. Hodghufen,
©tfpjoocften öebBcnöe/ toictbt booi Dcti i^ccc ban Renfwoudebeanöttaoo?t/ tnetbftupfltaaö Datjjaec «O· Mog. QettQcnacmUia^'taengcioDene: öfltmfitban Oifejpöe (buDe toebicngen adc^ taai «riijchmöf mogeltjchtoe^: «gnbe D'eccc Appel- boombEtfocijt siinDe om in firiptit oöEC teflcben/ ®atlÖP bp monöe aefepW Baöt / Beeft'^anöiccn "ffObg aefonöen fjt t bolflcnDe :
DEn Ondergefchreven Extraordlnaris Envoyé van fijn Konincklijcke Majefteyt \3.aSmeden, opgiftèren de cere hebbende ghehadt, van in ■iicr Ho. Mog. Hoogh-aenfienlijckc Ver^aderJaghe te compareren, verftaet ditnaervolgendcinfubftan- tie aen haer Ho. Mog. geproponeert te hebben, tc we- jen, dat allcrhooghlt-gemelte Konincklijcke Majc- «yt, fijnen Allet-genadighften Koninck ende Heer, niet de overgroottte bekommernifle vernomen heb- MDde,datdeontftancmifverilandea, tuflchen fijne konincklijckeMajciiejtvanGrootBrittβ»»ie»^ ende ^crHo. Mog. eyndeiijck tot foo bloedigen Oorlogh waren uytgeborften ; als nu wereldt-kondigh was, ®êl fulcks foo veel meer ter herten hjd gecrockcn 1 als |
defen Oorlogh , niet alleen raeckté fijne fóo na eii I oude Geallieerden, welckersStacthy florerende fcchj .ί··. maer dat felfs die vlamme des Qorloghs bevangendi was meer aodere dcflclfs Nabuyren cn Geconfedc- reerden 5 oock wyder tot het uy tterfte nadeel van de geheelc Chriftenheydt om figh ftont te taften ; By al- dien niet in tijdts alle middelen wierden by ghebrachri die tot bluflinge van foo grootco braqdt eenighfiots konden applicabeIxijH.
Dat fijn Allerhoogft-gedachte Konincklijcke Ma- jeftcyt tot dien cynde goedt hadt gedacht, door dcilele jHeeren Ambafladeurs naer Engelandt af-ghefonden» fijne Mediatie te laten ofFereren aenhooghft-gemeltc Konincklijcke Majefteyt van Groot Brittannìen^ Ende hem Extraordinarls Envoyé nu die cere liet ge- nieten , om 't felve hier aen haer Ho, Mog, mede té doen, verm iddelft de Konincklijcke Mifli ve, die de lel ve by defen haer Ho. Mog. behoorlijck was overlc* verende.
Dat Allerhooghft-gemelte Konincfclyckc Maje» fteytvaftelijckvcitroude, gelijck fijn Konincklijcke Majeileyt van Groot Brittannien, figh genegen toon- de totaccommodementen Vrede, ende umdcinter- pofitle Tan f^oen Allcr-genadighften Koninghende Heere, daer toe te laten gelden, dat haer Ho. Mog. van haer zyde, mede niet minder daer heencn oprecht fouden genegen zijn, ende haer dies de officiennieC onafiDgenaem fouden wefcn, die tot voorkomen van wyder bloedtftortiDgen, en tot het redintegreren van de Vrede en Eenigheyt^ foude konnen werden by- gebraüht ·, in confideratic van den ònfeeckeren uyt- ilaghder Bataillcsi van de fchadelijckevruchtendie by het continueren des Oorloghs flonden te verwach- ten j Van het nadeel, endenkrackdie beydcr-zijdts Staet daer op foude komea te lyden j en van de vreug- de ende het profijt, 't wclckfoodanlgefchcptenvan hetftooteo, van foo naeuwe partyen cndcReliglons- vcrwanten onder malkandercn, die een vcrfcSeyde interefle van de feJvezijn voerende.
Dat Alleihooghft-gemelte Konincklijcke Maje^ fteyiditmeefthadtbewoogen, om felft mette rugge fecten van eygen interefle, figh in defen te interpo- ncren, ende verwacht dat haer Ho. Mog. fulcks met foo goeden herten , ende foo promptelijck fouden aennemen, els fijn Konincklijcke Majefteyt't felve met een oprtcbc gemoedt getiouwelijck was offere- rende,
Waerophy Extraordlnaris Envoyé haer Ho. Mog^ fpoedige Kefolutie verlanghde tc vernemen, om Al- lerhoogh-gemelce Konincklijcke Majefteyt daer van te konnen rapport geven, ende daer mede dan voort getreden moge werden, in'tgeene totbereyckingh van foo heyUamcn faeck, alsdc Vrede was, op het fpoedighfte ende tot fparinge van veel onnofel men- fchen bloedt, foude konnen worden by ghebracht : Waer van meer Allerhooghft-gedachte Koninck- lijcke Majefteyt feer geernc die cere ambiërende, als zijnde een Chriften werck, niet en wilde twyiFelen» of haer Ho. Mog, fouden fulcks aen haer zydc, oock inallebillickhcytfeconderen, ende geenfiats teghen gaen.
Ende dat daer op vervolgens haer Ho. Mog. eenigö Heeren Gedeputeerden uyt der felver midden fouden gelieven te ordonneren, met dewelckc meergemel- de Extraordinarls Envoyé foude konnen communi- catif gaen, over de occurrentie ende vervolgh vart foo goeden faecke. 't Wclck het tegenwoordigh aen- brengen, verfoeck, ende wenfch van hem Extraordi- narls Envoyézijnde , fulcks van haer Ho. Mog. alfoo was verwachtende, Signatum , 's Gravenhage den twintighfie» Julii {efihien hondtrtftstnfeftigh.
Appelboom.
?&ffe©ji^ofitietDiiCtit selirft (nBonbctibattben «f*»*
Heecban Ommeren, cnDe enberc om te tifitctni/ Snm' epamineccn/ enbe liaecopDaec]^o..f©oO'teb<fnEn ° ' ban bec felbec confibeiatien j tof«cben b; atnteU be üeecen aocft becfocgt ban'tgeene boo^fcfi^be/ Itenniffe te geben aen be üeecct&jabe d'Eftradei, i^py 3 Kiia*
en OORLOGH. ^Ses-m-veernghfliBoecL· fif |
-ocr page 745-
7I6 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. KlingeaberghenöeCharifius^em&afTaljeuc epttao?^
1__ Dinaci^ enbe ?tfeefante/ cnDe «ffitent cefpectitìe ban
«η β«η öe franine ban Vranckrijck enDe Dennemarcken, ge· btifran- lych aoc& be boojfs Ji&iffibe enDe Jl^emocie cope^ fcbe tn igcft gefonben toiecOt aen be )@eecen ban Beuningen É)ftcao?bfnaci^ jlKinïHec ban befen ^taet In Vranck- rijck, mitrgabec^ aen ben Btfibent Ie Maire, om te ficecfien tot bec felbec nacicgtinge/ enbe topbec^ baec ban communicatie te geben/ fulcftg enbe baec'tbc. f)oa;be. <SpnbeIiicIt ooch aenbe gljemelbe Üeecen d'Ëitrades, enbe ban Beuningeo genotiflceect / bat be Bcmelbe igcecen Clingenbergh enbe Charifius, bien morgen boo; ben pjaeODecenbe aen gaec Ho. IBsg. ijabDen beftcnt gemaecftt/ bat ben Ijoog&fi-gemelte «oningb ban bwcden fgn 3iKebiatie mebetuffcDen Engelandt cnbc Dennemarcken ftengcboben fjabt. ©en drie en twintighften be felbe p?opof}tie toe· «II BB öec bDojt-geb?act)t/enDe in acljtinge genomen sönbe/ inesiBtie Dat fijn J^ajefiept ban Sweden ten felben epnbe fgne ^i^Phc, .ï®fbiatie mebc gejpKfcn«fct fjebbenbeaenbentóo^ «roteili, jjj^gjj q^qqj Bf ittannien, mitfgabec^ aen be »0i ningcn ban Vranckrijck en Dennemarcken tn ben ©oilogö met Baec ©o,4I©og. ge-engagecct / be felbe tot get aen nemen ban be boojnoembe ,!ll^ebiatie |)ace inclinatie getoont fjaObcn/ t)e()benI)atelfo..fIBog. becdfaect/ batfe bcboo^noembe aengepicfenteecbe JEebiatie infgclflcft^ boo?aengenaemtoaccnaccep= tccenbe: 't toelchbooj ben Eigent be Hey de, aen be Igeec Appelboom bcftcnt gemaecfit / enbe toiecben be lleccen ban Ommeren, en anbece fjaec ί|α Mog ©eöcputectben / tot be faecfien ban Vranckrijck enbe.Dennemarcken, bccfocfitmctconcectcnùetot O&enoegen ban be i^eec itmbaflabeuc d'Eftrades, initfgaDcc^ ban be fijeecen alöiec aenüiefenbe Deen- fche jnainifiecé/ eenantbJoo?btopbe boojfsPiopo. fjtieinconbenabletecmentefojmecen/ om bccbol. 0cn^ booi o?b?e ban fjaec ©o. JEog.aenbeni^ccce Appelboom bccfjanbtcepcfit te toecben.
Ó^en acht en twintighften toiccbt een conccpt ant» h)oo;bC aen ben ì|ecc Appelboom gegeben/ boo;be
teeccrt ïïaebt ^enfionaci^ be Wit, Crommom, enfwoude, Glinftra enbe Gerlacius, enbegecom» mnnicccct aen ben Jgeec ©jaebe d'Eftrades, 3imliafi 'll^L·"^ fabeuc eictcaojbinaic ban Vranckrijck, mitfgabec^ fltbiflcht βεη be l|cecen |föini(Iec^ bnn Deonemarck, om baec optebecfiacn bec felbec confibccetien/ enbe goebtbinben/ enbe becbolgen^ baec bancappc^tte boen.
SBp et 'jS?finbecenbaeg&^ toiecbt gecappojteect / bat Set it"il· anttooo?t bp be gemeloe i^eecen Franfcbe enbe Deen- fche jl^iniflec^toa^geoojbeelt fatt^factoic: enbe jiBini- Ì0 bienbolgcn^ aen ben J|eec Appelboom obecijanbt» liiï? Bi- cepcftt boo? ben Stgent be Heyde ; ooch gefonben eppio- aenöe^fgcen ban Beuningen, Ysbrant, enbe Le Maire, e);tcao?binacid JQiniflec^ enbe ^efiOentin Vranckrijck, Swedcn cnì« Dennemarcken.
ì^et^nbttooo;bttDa^:
^„t. T^ E Staten Generaci der Vereenighde Nederlin- teoojt. J V den, οverwoogen ende ge-examineert hebben- de de Propofitie by den Heere^jp/xtóoew, ex- traordinaris Envoyé van den Koningh van Smeden, den ntgenthienden defes eerft mondelinge ghedaen, daeghs daer aen volgende in Gefchrifte overgele- vert, houdende aenbiedinge van fijne Majefteyts Me- diatie, tot befliOÌDge van den Oorlogh tuflcben den Koningh van Groot Brittamie», ende defen Staet, mitfgaders noch feeèkereMiffivevandehooghft-ge- melte Koninck van Swede» aen haer Ho, Mog. ghe- fchreven tot Stockholm. den mintighfie» der voorlede Mimàt fiilo hei, mede'tvoorfz lubjedt raeckende, oock in achtinge genomen,. dat den meer-hooghft- ghemelten Koningh van Sneden, ten {elven eynde fijne Mediatie mede geprefenteert hebbende aen den hooghft-gemelte Koninck van Groot Brittawtieni mitfgaders aen de Konii^envanFr<»KArjfienD<»- nemtrcke». in den voorfz Oorlogh met haer Ho.Mog. geOngageert zijnde > de felve tot het acoRCmcnyan
9ten-
S^'ni·
llcese- tommu a((tiit<
»nt- tDoo2t ain
b-j^tec 3tppel- baom te |
de voorfz Mediatie hare inclinatie ghetoonthadd " hebben naer rype deliberatien goedt gevonden den meer-hooghft-gemelte Koninck van Siuedtn, min defen te bedancken voorde voorfzChri^lijck-.! biedingetot befliflingevande voorfz Oorlogh enrf' vervolgen» den gemelten Heer extraordinarii Evo«i tot antwoordt toe te voegen, dat haer Ho. Moe i„ conformité van hare voorgaende verklaringe van d» drie en twintighfitn defes, de felve aenbiedinehe v^ Mediatie uyc een Vrede-lievendt ghemoedt infc^ lijcks voor aengenaem accepteren ende aennemm van gantfcher herten wenfchende, oock Godt Al machtigh biddende, dat die totlof ende eere van fiinè Godde ijcke Majefteyt, tot verreyckinge v»n het voorfz Chriftelijcke ooghmerck, ende tot conten tementvanderefpeélive hooge parthyen moeeehe dyenendeuytvallenj Zijnde haer Ho. Mog. «vie^ den, ende ovcrbodigh tot meerder bevorderingevan foo goeden ende heylfamen werck , daer over mee hem Heer extraordinaris Envoyé, deor hare Gede- puteerden met communicatie ende confent, nochtins van deHcereGrave<j'JS;?Wi/«, AmbafTadcur extra- ordinaris van Vranckrijck , ende de Heeren alhier aenwefende Deenjche Minifters in conferentie ende befoigncs te laten treden,op rapport, daer van te doen* vertrouwende haer Ho. Mog. dat den meer-gemelten' Heere extraordinaris Envoyé onbefwaert ialzijnvan defe hare ronde ende finoere antwoordt, ende ver- klaringe communicatie te geven aendemeer-hoogft. gemelte Koningh van S-weden , om te dienen fulcits, ende daer't behoort. Gedaen ter Vergaderinge van de hoogh-gemelte Staten Generaci, in denH*|edea acht en ttsmtighflen J uly, een dnyfent fes hondtrt fts e» fefiigh.
m öonincfilgcRe i^toeebtfcfic ©ccIaretieV tm» fienbe fgne ilcutcalitept enbe opce cöte <©fflciöi öaa mebiatie/lupbealgbolgöt:
Declaratio Sacra Regia Majefiatis ritmt Mediatione.
QUemadmodum Sacra Regia Majeflas Suecis» jjiBirt.'^ fuborto cruento hoc bello , quo etiam nunc ιψδ». magna clade inter fé committuntur Sereniffimui itert Ϊ ac Potentiffimus Rex Magna Brittannise, ficCelfiac j Praepotentes D. D Ordmes Generales UnltiBelgUi r- in votij hoc unum maxime habuits ut armorum hxc ludjuofa contentio quancocius fopiri ac terminar! poiTet; eaque de caufa nihil omnino expirte Aia omittendum cenfens, quod ad exoptatam Pscem re- ducendam conduceret, iuam etiam operam ofiìciaque fua eum in finem interponenda, intimo cum voto feli- ciseventus, obtulit: Ita pofteaquam Sacra Majeft« cognovit oblatam mediationis ejus operam non folum Sereniflìmumac Potentiifimum Regem MagnseBri- tanni® acceptafle ; Sed & ineandemconfenüffeSe· reniiTimum ac Potentifllmum Regem Gallias; ^ eiTeillamtumSereniiTimo ac Petentiffimo R^gj^-
nÌ£E, tum etiam Celfis acPraspotentibu» D.D.Ord·
Generalibus Uniti Beigli ingratamlstatur, inprimu altememorata Sacra Regia Majeftasadeojucundoin- dicio animorum undique in pacem à tot ac tam multi* expetitam laudando propenfionis ex animo opt^s» utfelix hoc initium ii fubfequanlur fucccfliis, qi"^* ad Isetam ex voto metam tandem pervenin pouic· Deinde quandoquidem in reftabilienda paceintentto Sacrse Regise Majeftatis fida eft ac fmcera nhiiqw fu» Majeftaticordi magis ac curae, quam modispromoveaturoptimafpes, quam concepì o^· era Majeftas ex perfpedlo unanimi omnium in pacem confenlu, idcircocum videatur fcrupulusunialtenvc parti injici poiTe, quafi non poffet Sacra Regia jeftas ob fcedus, quod Jpfi eft cum Sereniirimo ac ro tentiflimo Rege Magn® Britannise, agore ; Sacra Regìa Majeftas tum hifcè dee arat, ο pradiJaofcederehocfieri poiTe , oxm inUlo f^da» fint talismediationis oiBcia j pro"tetiam Sereni ac Petentiffimo Regi Magna: Brifnn'^e^'^entem |
-s -- - ,
-ocr page 746-
Μ
'MS
cn OORLOG. 'tSes^en-^ëemghfieBoticL 727
|
,// Biefltemexeoindubiefatisconftat, quod Sacra Re- JWO· gij^ajeftatisintcrpolitienem acceptarlt, tumcriam contcftatur fefe ut veium ac fidum Mcdiatorem decet, Juio Tti reJmtMd* Sacra Majeftaj aJlaborat , nihil Guicquam hoftile , in unius^lterique favorera aggref- furam, fed mediam inter utramque belligerantium pirtemeaadhibkuram amica iludia, quseadcompo- nendum ac fopiendum funeftum hoe bellum pertinere pofleviftfucrint. Inquarumfidem,&c. AfturnHe/- püie die Hf Jee/ma JuiÜy Anno milUfime fexcentefmo jixagtfimo ftxto.
HidewiiEUtiur*. (L.S.)
frtm Braht Comes in Vifingsburg R.S, jirotiMtHS.
Carelus Mauritius Leueu· haupt loco R.S. Marfchii.
Magtius Gabriel ie la Gardie R. S. ConccUa-
GufiefOnoStte»' kckR,S.Jbrcht- taUjfm,
Gufiavus Bonde R. S. Thefaurarium.
H. Haghufin.
Declaratie, 'vanfijn KoninckUjcke Majefieyt, ra- kende de Medmtit'
GElijck fijn KoninckUjcke Majefteyt van Satden, defenbloedigenOorloghontftacn lijnde, waer in tegen malkander in aftie zijn, de Doorluch- tighfte en Groot-machcighfte Koninck van Groot munnten, ende de Ho. Mog. Heeren Staten Gene- rati der Vereenighde Nederlanden, dit alleen gewenft heeft, dat defe ludlueufe contentie van Wapenen, metten eerften mocht werden ter neder geley t, ende gctermineert, foeckendeom diefwille niet alleen van iijn zyde na te laten , het welcke nut konde weien om dewegenfte Vrede te reduceren, en oock geprefen- tee/thceft de interpofitie ende plichten van fijn hulpe, met groote hoop vaneengeluckigeuyckomft,alfoo: Μ dat lijn Majefteyt verftaen heeft, dat fijn geprefen- teerde uediatie niet alleen den Doorluchtighften en Grootmachtichften Koningh van Groot Br$ttaneien, b«ftaengenomen, maerdatoockindefelvegecon- fcntcert heeft den Doorluchtighften en Groot-mach- tighften Koninck van Vrauckrtjck, en dat de felve oock ninonaengenaemis, aenden Doorluchtighften Ko- ningh van Denemarek 1 nochte aen de Ho. Mog, Hee- ren Staten der Vereenighde Nederlanden ; is vooral, fijn Hooghgedachte Majefteyt verblijdt, dat door foo geooechfame tekenen van gemoederen van alle kant de Vreede wert begeert, wenfchende dat dit voot- tpoedige begin Toodanige geluckige fucceiTen moch- ten volgen, waer door men tot hetgewenfteeynde van Vrede eyndelijck na begeerte raecken konde. Dier na, door dien in 't reftabilieren vande Vrede, de intentie van fijn Majefteyt getrouw ende finceer is, en datter niet fijn Majefteyt meer ter harten gaet, ak o»t op alle manieren werde gepromoveert de goede hoop, welcke fijne Majefteyt geconcipieert heeft uyt Bet yoorfiene en eenparige confent van alle tot de Vrede, door dien het fchijnt dat d'een of d'ander par- tye eenige fcrupei konnen krygen , als of fijn Ko- ïmdlijcke Majefteyt niet konde om het Verbondt, 'weick hy heeft met den Doorluchtighften en Groot- ®»chtighften Koningh van Groot Brittanmen. me- jiiaehjck handelen i Soo Declareert fijn Koninck- %ke Majefteyt met defen, dat het felve gefchieden j ^"gequetfthet voorfeyde Verbont, door dien infiet felve foodanige ofiSden van Mediatie ghcfon- oock hier uytgenoeghfeeckcris, ° ^^««-Doorluchcigfte en Groot-machtighfte Ko- nm^ vande felfde opinie is, |
om dat hy d'interpofitie van fijne Majefteyt heeft aen- Eirt!!®"' oock getuycht fijne Majefteyt, dathyge- te^i^r" Mediamr betaemt, geen hoftUiteyt, ""J'iijne Majefteyt werekt omme Vrede tercdu- ceren, tot gunft vande een ofre de ander &Ì aCnvangen, Ì maerdathy mediatelijck tUflchenbeydedeftrydende ——. parthyen, fopdanige rainnielijckc gen^entheden fai aenwenden, welcke konde fchyhen nuttewéfeh, om defen doodelijcken Ooiloghte componeren en by te leggen. Ten oirkonde van welcke, &c. Gedaente Stockkelm, den elfdén] uly fefihie» hondnt fes en fifiigbi
HedewìgEleonorà. {L.S.)
Tetrus Brahe Comes in Pifittgsburg R S, Drotzatus.
Guiiaf Otto Steen- iock R.S. Archi' talafum.
Carolus Meuritiiis Lenen*' haupt loco R. S. Marfchii.
Magnus Gabriel de ld GardieR.S, ComtUé·
rtum.
GuüavusBtfideR.S. Thefaurarium.
H.Hoghufen.
^ie bDictt gecemarqueett niet fstti^factoic} al^ iisnt 5ÖnbeailiniiKeectDoo? De claufulc i>««fa-
dte.é't· «ïnDe t'cenemaEl tot De geinterponeerde me- λ diatie celdtDf/ tnDe aen De ftlüc / olii oorfaeck ban ooSl Dien ibeöonDcn te toefen/ fnltj; Dat De boojfcöieOe medintie ceflecenDe / De gcDane belofte Daec mcDe oocRfouDe i^onnen teevanefceren ; à^eoetflebon» Den Dat aen Den aemelDen ii|eece Ysbrants Qefcgjeben fouDe toojDen/ Dat f)aec l^o. jSDog. in 'c boo;fi-5;eben ontfcoecp aantfcb geene fecncitept of fatigfactfe bon* Den / maec bat Bet laetfie 3lit ban Dien BcceD?effecrt fauDe moeten toojDen naec'cmoDel giec na ban b]oo;De tr bioo^De Qcinfeceect: ^Docginca^banDe 3i)DebanSweden Daec op fouDetnoggen toojbenge· ftaen/ Datbebooifcij^eben belofte in be Siete gneci· P^ceect/ enbe fulcjc niet alleen in fabeuc ban Enge- landt gebaen biiecbe/ bat gpi^eeceYsbrandtf booj« noemt rdneJËajefleptoach daec (nnemocfitrtege^ moetgaen.
Declaratio Sacra Regia Majefiatis ratìone Mtdi^tionis.
QUandoquidem Sereniillmus ac Potentiillmufl jgntibit Princeps ac D. D. Ludovicus XIV. Francia: 6e Navarr» RexChriftianiffimus è re omnium in- tereiratorumeflejudicavit, ut stdbellüm quod exor- tum primum inter Serenifllmum & Potentiffimum Regem MigaxBrittannia, &c Cclfos ac Prapoten- tei D.D.Ordiues Generales Foederati Belgii ac laciu» deinde vi fcederis ad alioi vicinos Reges utpoteadal- tememoratum Serenifiimum ac Potenti^mum Gal- liaruvt Regem, nee non Screnifliroum ac Potentiffi· mum Dam* excenfum eft, tanto citius fopiendum» mediatioqu£ à Sacra Majcftate belligerantibuioblat» acceptaretur ; adeoque SereniiSmus ac Potentiilimus Rex GaUerunt eandem non foluin acceptavit, fed &c ia ejus muneris meliorem promocionem optat, ut ü uoi alterive partiinjedtus fitfcriipulus, quali non poflètj Sacra Regia Majeftasobfocdus quod ipfi eft cumSe- reaifEmo ac PotentiflSmo Rege magns Brittennì* mediai partii agere, is aliqua Sacra: Regi» Majeftatis declarationetollatur, nediffidentiaaliqua fuboriatur» non parum bono ac commodo publiconocitura, id- circo pofteaquam Saaa Regia Majeftasperfpexitobla" tam fuam interpofitioncm à Belligerantibus, tam par- tibusprincipalibus, quam acceftbriis partimjam re- ceptamScacceptam, partim eandem acceptatum iri» fpem non ambiguam datam 1 Sacra Regia Majeftac cui nihil magis curse, cordique quam ut armorum haec leduofa contentio quantocius fopiri ac terminati poflit, hifce declarat, nullam fubeflè poffe juftam cau- fam cur non poflit mediatoram vera ofiRcia praeftar^ quemadmodum etiam hifce bona fideprotnittitfe» toto Prrfati belli tentpore nihil hoftilo contra pediöoi Foederati Belgii Ordines, eorumve Belli conforteg •garcflunm, ncc ullam omnino opem direÖè vel in- ^ pp ^ diteöè |
-ocr page 747-
747<58 SAKEN van STAET
|
direflò, memorato magnseBW«rf»»<>i Regi contra ' eofdemlaturara, in quorum fidem.
Declaratie van fijn KoninckUjcke Majefieyt, ' rakende de Mt'diatk.
NAcdemael den Doorluchtlghften en Groot- machtigi-.ften Prinsen Heer, LvdovicusétXIV. d'Alder-Chriftelijckfle Koninck van Vranckryck e» Navarre j geoordeclt heefc, dateer alle de geinte- lefleerde veel aen gelegen was, dat om den Oorlogh, wclckè eerft ontftaen is, onder den Doorluchtighften en Grootmachtighften Koningh van Groot Britta»· nien, cnde de Ho, Mog. Heeren, deHeeren Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden, cnde daer na wyàer tot andere nabuyrige Koningen, flamentlijck, de hooghft-gedichcen en Grootnaachtigften Koningh van Vranciryck , als oock den Doorluchtighften en Grootmachtighften Koningh van Ììtneniarcken, is ge- extendeert des te raiTer ter neder te leggon, de media- de, welcke van fijn Majefteyt de ftrydende isgepre- fenteert, werdcaengenomen, en daerom den Door- luchtigljften Koningh van Vranckr^k i de felve niet alleen heeft geaccepteerc, maer oock wenfcht tot be- ter promotie van dit wcrck, dat, foo de een ofte de anderepartye eenige fcrupel hadde gekregen, alsof fijne Konincklijcke Majefteyt om het Vetbondt, *£ wejck hy met den Doorluchtigften en Grootmach- tighften Koningh van Groot Briitannien heefc, me- diatelijck handde, defeWe door eenighe Declaratie van fijne Konincklijcke Majefteyt wierdê wegh geno- men, op datter nieceenigh wantrouwen ontfta, kon- nende het gemeene befte ende profijt niet wcynigh ïchaden. Daerom, na dac fijn Konincklijcke Maje- fteyt ge fien heeft, dat fijne geprefenteerde interpofi- tie vande ftryden, foo wel principale als accelTolre par- tyen, eenfdeels aengenomen ende geaccepteert is, snderfdeels geen kleyne hoopen geeft van aengeno- men te fullen werden : heeft fijn Konincklijcke Ma- jefteyt, welcke gheen meer forge heeft, als dar defe Judtueufecontentie van Wapenen, metter haeft wer- de ter neder geleyt, ende getermineeit 5 met defen declareert, datter geen rechte oorfaeck en is, waerom gheen ware plichten van Mediateur foude konnen prefteren, ghelijck hy oock met defen getrouwelijck bèloofc, dat hy in den gantfchen tijdt vanden voor- noemden Oorlogh, geen hoftiliteytteghen devoor- feyde Staten vande Veieenighde Nederlanden, of an- dere midegenooten van defen Oorlogh fai aenvan- gen, en geen fubfidie, direöelijckof indircöelijck, acnde gemelde Koninck van Groot Britlamien, te- gen de felve fai (enden. Ten oirkonde van welcke,
vier en twintighften Buotlilp/ Öeit ^eec Ap- lelboom upt bc Heyde, i>an tOfflCIl βαεε
^o. i©oa. öeöDfiiöe bccflatn/ öat öcfelbe toaecen bfliöPterfn^f ίε Ijcb&cn communicatic / ban'taDfen I)P aB);Taa?binaci^ Envoyé [jab oEbifcoaceett met ben llffce öatöt Pfnfwnaci^be With, aengacnbe bc njKliminaticrtban bc ©jccbcljanöclinge / bp me- ditttiebnnüooöfl-flcmrföfrünc Itonincfil. Jl^ojelicpt
ban ©joot Brittannien, cnbe Ijaec l|o. HSofl. enbe btc felocc ecalIicEcbcn : öccft Ijacc to· JSog. ijct bpgacnbf cjctcactban^cclacatie/ bp öc «ffinaelfcfjc Commifraciffcn aen be Booflijflgcmelbcn föne m· nincUlijcUe JSiajeftcpt^ ban Sweden {^eccen ^fimbafs fabcucsJ/ bicnacngaenbctcctjanbcn gefldt/ ^gnbe bc fubiiamtcban'tBÖcenebp ben €);tcao?binaci^ Envoyé mct ben boojfj Jgcec öacbt ©enfionariji/ cnbc bccbolgcn^ ooth met ben üme pjc|ibrrrnbcin gacc 1^0. JBoq Sergabccinot)/ ban bc boo;Iebcne iufccft öflbt Bcbifcoucctct. <iEnbeairooI)p<g)ctcaoji binari^Envoyé, bpfijne©jopofitieben negenthien- den bt^ booiicben J©atm^g|ulÖ/inöaec]^o.JBoa. ©crgabccingö Bp monbcgcbaen/ tnbeDcnbolaen^ ben bag!) bp gcfcÖJifte obccgclebcct/ becfocötfiab/ bat öacc l|a. JitòOB. fouöcn gelteben upt öaecmibben te oibonncccn eenige J^ceten ©ecomraitteetben/ met OitàcIcUedpfaube fiQnnen cammunicatif aaen/ οη<·
Atateii
btgtrtn rommu- nuatie tiaii 't aeen oe <l)eer gHïPtl- boom op be p^tii mina tien tian iien
jtit nut te ffineiit fienfio natip ïteefcee-
tii(cou- nirt.
ffirc- foeckt
Her Ijfm 6aer toe cenist etcem- mitteec- ti(u bp Dtbeti^t mogen |
tcentijet getne fiem upt Engelandt jbütic moùcii fh»
Romen/ aengaenbebcboo^öjebcBjebe-öanöfiinr, !
»00 Beeft fip öet felbc ftaec ï^o. j©og, nocBmïH; - bacötigö gtjcmaecRt/ tnbcinbeb^ncfttageoehEnnf niet fouben gecaben binben foobanlge ©cecen pnteerben te nominecen/ ten «pnbe pete&aÈtenite boeccbigfjom te communicecen; J&P Envoyé toet^
^ ?3e^nttooo2bt ban De^ itonincfi^ <Comm(|facia
RefponfumaDommis Commiffijrüs Regii Mam »«.
Brittannis Dominis Let ^atis Suecis^ datum
vigefimo feptimo die Jultj Anno millefimo "enji^
fexcentcfimo fexagcfimo fexto , frmi^s^^^.
Curialihus, wi(f«rt.
fineiu
PLacet Sereniilimas fuse Majeftati quod Sere-"ieniiil niffimus Rex Suecia pacificationi conciliandafe medium interponat, cui Majeftatis fuje hono- rem cordi fore accurK cörtó fibi perfuadet. Quamau· tem temperiem ac propenfionem ad quieta Confilla Baiavi habeanc, SerenilIïmusRex Succia inde promp- tiiTimèconjicerepoterit, fi wfi/M/)ri|/)«(fatqueeo (pon- te ducentia amplexari velint ; Cum nemo cogitare debeat uUum quantumvis Infelicm fuc»Jfm {quod ti- men Deus avertat ) Majeftati» fuse animumadeode- miffum efficere pofte, ut ejufmodi traftatum/«■//« jwewlocoadmittat, quin illud fu® dignitati meritò tnbuendam cenfeat, ut, fi Batavi paccmteverà cu- piant, Legatos fuos adMaieflatem y«ΛwdeJuβi!φ$- dcm condmonibus traftaturos mittant. ,.,
- Antwoort van de Heeren Commiffarifit» vtniat Koningh uan Groot Brittannien, ami» Htu rewSweedtfche Afgefanten gedaen, <fe»feven en twintighften lulij fefthien hondertfesen ieftigh. FriemiJJis curialihus.
T" Τ Et heeft fijn Doorluchtighfte Majefteyt goet gì- . JTJ. dacht, dat de Alderdoorluchtighftt Coningh van S-weden, om de Vrede te fluyten, Cgh me- diatelijck interponerc , welcke feeckerlijck meent, dat de eer van fijn Majefteyt feeckerlijck fid beforgen, maer wat matighcyt ende ghenegentheydt tot gerufte voorflagen, icHoUatiders hebben, kan, denAlder· doorluchtighfie Koningh van Svedn, hier licht uyc bevatten, indien fijn eygen middelen, endehaetdaa toe vin 't fclfs leydende, willen ampledcrcn, dtwijl niemant denckcn moet, dateenigh, hoewel ongduc- kigh fucces, t'welck nochtanj Godt verhoede, de moedt van fijne M^efteyt foo nederigh konde maken, dac hy foodanigh Traitaet op yder derde plaetsfoude admitteren, ja dunckt datmen dat aen fijne Majefteyt met recht moft tribueren, dat, indien doHellMitrt de Vrede met ernft begeerde, fy hare Afgefanten aea fijne Majefteyt cot handelen van des felfs rechte con- ditiën fende. ,
fittté
fflot boojfettingc ban foobanigfle «wwiinfeaije
si·!
fijn ban eicfte p?obincje een gecommitteert. ifare „„ „i 1 onbetnocötan^ be meefic geecRaebtPenfionarisdeWit.
f?ttt·,
igf t bccboIgD na te f!cn j ' '
conununit«« sctoojöin feecBtw ^iDöÖff" W |
-ocr page 748-
1666.
cn O O R L O G. νSes-en-njeenighjlé Boeck. 729
|
^i,t,a«0oeöecBanbtbiRomfn/ banbcotootfeniic équipage t£C Zee ! öie Den üpanDt in '—■ Epge'^·"^^ onDftnemcnDe/ öcflaEnDeinvijfen neeentigh ^cÖfPiH Uan (©ojlogf) / eiiDc bp öe vccr- ii£h ©janDcró / ornine Oaec meOe nietten eccftcn uptteftt""^"/ '^Eant)t^©{potejeB£ntoaojDigD boo! en omtcent De öiöiece ban Londen sijnöe/ te be» üfchtcn j gebcnDe baec bencben^acn fjaec i?o.Jiaog. in ücDeiichcn/ ofmen (igö baec tegen oocftnietbe= fjoojDc ten upttecflen te ebettuecen / om be öecltte: ncnaöontagieopDen bpanbt/ onbec <©oöt^ gena= Oijjcnjcofn/ te raaintinecen ; ©aecopi^gaebc ge» bonOcn/ tefcöjpbenaenöet Colfegic tee tllbmicali. κμί tot Rotterdam, öat f)aec <2ö. op {)et fpocbigljflen oUec nac|)t enbc Dagl)/ toiiben boen becbeecbtgen/ oochüpnaUeéüoojfien/ en becbolgen^ bpbeBIoot ffnDEni)etg>cöipDeCouventr7, in beiongöile25a= taille ter Zee/ bp ben Capitepn Ruth Maximiliaen, opDenöpanDtbccobect / mitfgabec^ bc twee nieiito acnflEüoutüDe $»cI)epenDic baec nocötoaren leggen; öc/ al^nocQ een Brander, boben enbe bcDalbcn be ..„tweeBranders, Die Da^c üSb. tot boIDoeningtje ban S-ljacc contingent bp'^Uanbt^ ©loot Ijabben gcf»r= 1)3 ncecti ©angclt)eltetefcij?tjbenacn ïjet Collegie tee iw' ?(iDmicaiitei>t tot Amfterdam, bat fp nifbe optjet fporoiflölie toilbcn Doen becbeerbigen/ enDe ban alle^ ^iitnucr(icn/ enDe oocft bp'^aant^ ©loot fenben / be
Bf!"' ^[ρψεηί'^ίήΓυΓε,ΰεΕίΓεχ, enbebeSevcnwolden,
in Oc jongblïc 20ataiile op ben bpanbt mcbc betOi esifj öcct/ nntfgaöecsS vier ban bc nieuto aengcbontnbe > ^cljfpcn/ alö oocft nocD twee Branders, boben cnDc ücöalocn De vier bp Ijet felbe CoIIegie/ booj Ijaec coii> tiiiflciit albccept^ gefncneect ; ^ocö te feljjpbcn aen IjrtCoIIegictec^iDraicaliteptjn Zeeiaiiclc, om ban grlijche De drie nieubJ aengeboutoDe ^cfjepen / in bc ftlac ii)?obincie noef) leggenbe / oocft ten fpoebigfïen totemplop gbeceet temaecften/ al^mebenocgcen Brander, bobcn cnoc betialben bC twee Branders, Die
l)acc(!S&.a{bet;ep^bp'^3lanDt^ ©loote/ boo; gacc toiuingtnt tjaDDcn oeboeflfjt/ bat boo?t^mebcolie» ftljjeüenfoubeüjojben/ acn ijet Coiregietec16bmi= CQlitcpt in 't Noordcr-quartier, om fnfgelijcB^ twee bon ()aece nieubie aengeboutobe ^cgepen met een Brander, boben enöc beöalben be twee bie fp boo? iiacc contingent gcDouDentoacen bp'^ïant^ ©loot tEboegen/ tenfpocbigljlïente toillen becbeerbigen/ tncpnbel0cft inebe aen ijet ColIegietec'^Sbmicali: ttpt in VrieQandt, tJat fp Üft ^ClJip be Nagelboom, ntcöe in be jongbfle S3ataiIIe op ben bpanbt beco» ijctt/ enbe twee ban l)aec jongljfl - aengeboutoDe ^cljtpen met een Brander, boben enbe beljalbenbe twee Die fpgeöouben toacen/ boo? öaci; contingent IipVïant^ ©loot te boegen/ oocft ten fpoeOigfieu toilbcnonDet;enipIopbrengen: i^ mebe goetgebons licnteant!)oi;ifecen/ b'lfeecen Kievit enbe ombobcn enbe beöalben be vier Branders, Oiefjaec e.bolgen^ iSefolutie ban{)aei;i@o.lI@og.banben vijfthiiinden befe^ tot Rotterdam bebett bccbeetbii ml noci) vier a fes anbet:e Branders ten fpoeDigijflen tt boen hiaec maecften ; J©pbec^ i^ noci) goebt bonDcntebecfoecften bej^eecen ©ebepnicecbenban ue ccfpcctibe §^iobintien in Ijaet: i^o. Jüog. Becga» occinge/ Dat baec €0. ten fpoebigöllen pemanbt upt oen öaccn toilDen affenben na De lleccen &ace ccfpec» tilje Committenten/ om aen öaec «Sb. |©og. te aacn picfcnteccn bc boojf;. preparaten be^ bpanbt^/ {tottoelchen epnbeaenbefclbeccfpectibe/ een Co= Mc ban beboo?f5 geconimunicpecDe?ïbbpfeniDiec« Of" beljanDigöt ) enbe Ijoc noDigtj {jet becbolgen^ oa^/ batDe<iollcgientcc3llbmicalitept/ totbecbal DanDcfeenboorige<i5quipagetccSee/ met conflDe= table fonimen ban penningen tuiecben bpgefpjon- Dcn/ tot boojftomingc ban fbjace inconbenienten/ bie anönfmt^ bp continuatie ban toan-betalingetjoog» 'DcuöcDncijtbjtecben/ cnbetaietbenöaec <iïb. oocft DECfocDt ten fpocbigljflen öectoaect^ twbec te fteccen/ om CQppojt aen ijaec ï^o. jeog. te ftonncn Doen/ ban Dwcbecricfttinge/ ten epnbe öaeclto. J®Ofl. moH)· «n toeten luatc op (iglj ftonncn bulatcn. |
©nfe ©loote caecfttc nocljtan^ ii'cei:(Ie in Eee; baec ban foo in DcbiunelauDtfcötfaecften/al^in't bolgenDe b?cebcc te fjcn.
3(n toatmanifce bari: na b'^rngelfcfie upt qua^ mcn/ cnùebocDtcn/ Daccbani^bpljenflöefieltöet bolflcnbc :
DEtttTpeee»fa!Ìntigh/lenlìily ouden ftijl, avan- ceerden wy met onle Vloot, niet fonder be- fwaernis, uytde Rivier in de ruymce,endequa- men's avondts de kloeke fes, om Anckerte virerpen, omtrent een plaets genaemt Gunfleet, ende by naer achthien Engelfche mylen van den vyandt. Den drie eit fmmtighfiea lichten de beyde Vlooten Aancker ; maer koften niet komen tegens elckander, om dat het weer ftilwas, en's nachtsontftont eengrooteftorra. Den vier en twintighfien waeydc 't hardt, foo dat wy moftea bly ven op Ancker, toe de kloeke twee, naer de mid- dagh, en gingh daer na Ooftwaerts, nemende eynde·· lijck Ancker omtrent acht Duytiche, οίvier en twin- tig/} Engelfche mylen van een plaets genaemt 'sanderendaeghs zijnde Wconldagh , lichcedewyal weder Ancker, 's morgens heel vroegh de kloeke twett ende kregen den vyandt onder ons in Zee, mcchec aenbreecken van den dagh. Thomas Allen voerde de Avantgarde Ooftwaerts, zijnde de windt Noord-ooft, ende foo haeft hy was opgekomen, ghelijck mee des vyandts eeriie Efjuadron. 't welck gefchicde ontrent f^/V» uyren, wiert by ons teecken gegeven om fighin ordre tc ftellen. Wy, Generaci mee de Roode Efqua- dre zijnde tufiTchen in, ende Sr. JeremiasSmit. met dc Blaeuwe Vlagge, wy vielen denivyant foo hardt ende foo na aen'tJijf, datfe niet koften komen om overte leggen ; en continueerden met vechten tot vier uyren 's avondts, doen de Kwyiermet het middel Cflr/x van fijn Vloot begonde figh op de vlucht te begeven, on» Ancker te foecken ï dewelcke wy alfoo vervolghdea met onfe Roode cn Witte Ef^uadres, latende Sr. Jf remitts Smit met de Blaeuwe Efquadre ge-engageerC tegens Tromp, met een Ejquadre van haer Vloot. De gamiche nacht volghdenwy den vyandt na, en be- gonden met den dagh den vyandt nader acn te vallen» foo dat wy groote hoop hadden de ^uyter te bekomen in onfe handen, maer dewijl de windt flap was, raeckte hy van ons af ; foo dat oniè kleynfte Fregatten hem qualijck konden achter halen j ende Donderdagh ten thien uyren 's morgens hadden wy alfoo haer vcrvolchc tot omtrent vier ert vijftigh Engelfche mylen, alwaer fy bleven leggen tot fwee uyren na de middagh. Op wekken tijdt wy foo na op de Bancken geavanceerc waren, dat wy niet koften onie vervolgingh verder continueren , byfonderlijck dewijl de Ruyter haddc doen bekomen occafie om figh te retireren. In de pourfuite bemachtighden wy fwee van des vyandte grootfte Schepen, het eene zijnde een Vice-Admiraels Schip van fifligh üacken, met otidet vier erttwintigè metalen, en tvnee hovdert tnegentigh mm , gecom- mandeert by Airiaen Banckerf·, het ander genaemt! de Sneeck van Harliugh, en drie hondert tvinti^ man, ge- commandeert van Ruart HiUeirantsi welcke beyde wy verbranden, dewijl wy geen volck wilden over Jaten tot haer befettinge, naer dat wy het volck daer op zijnde uyt de Schepen genomen hadden : Soo haeft wy hadden opgehouden den vyandt te vervólgen, foo convoceerden wy een raedt te famen van de ^agh- Officieren oivt Admiralen, ende dewyie fy noch tc fa- men waren , foo wierden wy ghewaer eenige Zeyls Noordtwaerts van ons, hoorende cannonneren, vcr- meynde te zijn Jeremtas Smit, die doen was in aöie met Tromp. Waer op wy refolveerden uyt te komen» ende haer in de wegh t'intercipicren, voor en al eer fy bare Havens winnen konden. Naer dat wy defe Vlooten ghewaer wierden , bevonden wy de winde naer 't Noordt-ooften, en hielden ons alfoo op hec befte wy konden, tot dat wy nacuwer fien konden dat het was in der daedt Tramps Efyuedre\: die vervolght wierdcvan Jeremias Smit. Endealswy nader'gheko- men warenj foo leydeo wy over, ende gingen afe felve
courg |
-ocr page 749-
730<58 SAKEN van STAET
|
1666. cours als fy, en quamen föo eyndelijk ten tvieelf \iyrta - 's nachts ten anckcr, wy vermeynden ons tc bedienen van'de ftroom dieder viel oplonfe Lee-zyde, ende daer mede hem nader by te komen ; maer's morgens foo vermerckten wy dat Smit Tromf hadde vcrloorcn dien nacht, aynde hy alfoo uyt ons geficht gekomen ; Ende alfoo de windt hadde üch gevoeght tot des vyandts voordeel, hielden fy haer nacr Landt. Wy volghden baer na met het Schip genaemt 'RoyaelCharles ^ tot dat het vondt fes vadem diep; Alwaer wy noch leggen, verwachtende wat den vyandt fai voornemen.
Dit is van woordt tot woort, Frius Robbert en Ducq d· Albemarles Relatie van dit Combat 5 waer af dit d'A- èrege is 5 dat den vijf en tvintighilen defes, zijnde alle beyde Partyen in'tghetal der Schepen {tnegentigb Oorlogh-Schepen, enBranders) vafteven fterck, naer vijf uyren fterck en hevigh ghevochten, gaf figh des vyandts groote Corps op de vlucht, naer naere eygene Kaften toe ; ende den fes en twinti^hflen was haer Vloot gheheelverftrooyt, ende op de vlucht gedreven ; waer na toe den feven en twintighfien de overige gedeelte niet minder verfwackt ende na-ge- jaeghtwas. Onfe Vloot zijnde meefterende behou- dende de Zee , ende noch defeftondt licht op haerc Kuften, hebbende niet meer als een Schip verlooren, dat verbrandt is, waer van den Kapiteyn en alle hec volckisgefalveett.
®tomp g^m ïuptenant ?lliimiceelTromp, ben drie en B··'"'- twintighften^uaufliinömHageftomentie/ toiecDt Γη'ίβ '^anUectn Dacgö^in öe ©ecsaöetinfllj öanHoilandt tommfr- ontbotten; altoaec ggeBomenjgnDe/ bcm boo;i>en S^nL. J^eecSaeDtiaenlionaci^bJifctitaenBefcpt/ bat Baer «oiient. ^^ ^jDotfföos. öaööen ooebt ^öonöen / fiem t'ep^ cufetcnbanfDiKiomniifrie/ ijcm Die toebetafboibes cenbr. J^p D^eft beet op geanttooojbt bccepbt-toflltgl) te ;ijn : lieggenbe banch ban ïues^n alle bocige gun^ cnbeeete/bieDpontfangentjabt. beben&em
fif loben met ganbttalÏinglj/ niet te fUHen gatn upt ben Hage fonbec berlof ban ftaec («Eb. <!5?oot HSog. jkuUHsl·' ^ulo; Bcfiöen fp/ foo boo? eene Miflibtal^bp mons einjjaM be/ boo? ben igeec iSaebt ©enjionati^aenhaec®o, Shelrtt' .ïBog.&eftenbtgcmaeciltj Dat fy voor den dienft van oematftt den Lande, by den tegenwoordigen toeftandt van fa- ken, om goede redenen haer moverende, hadden no- digh gevonden in te trecken de Commiffie voor defen by haer gegeven aen Cornelis Tromp, als haer Luyte- nant Admirael onder'tColIegie ter Admiraliteyttot Amfterdam, endeinplaetsvan de fel ve te committe- ren Willem Jofeph van Gent, zijnde Collonel over 't Regiment Zee-Soldaten, jonghft ge-erigeert. 55e geecenban Uytrecht, Over-yffel, cnbe Stadt en Lan- den , gebben toel eenigljflnt^ te itennen ggegeben Saec mifhoegen; cnbe bat fulclt^ fonbec henni^ ban flaec mog. niet öabt beïjoren te gefcljieben/ maec gaec ii ogeanttDoo^bt/ bat be Charge ban Luytenan t Admirael gem p}fbatdi)clt ban begen Holiandt gege» benjönbe/ Bp befelbe ootftfionbc too?ben ingettoc= hen : ïatenbe fgne Commiffie al^ Capitepn / bie fin ban gaec go. IHog: gabt/ in fijngebeel.
Tromp ijabt al cebc te boocen/ boojbebolgenbe 25jief / foo aen be ïleecen bnn Holiandt, al^ aen Baec 3^o.l®og.gefcb?eben/ enbete fiennengegeben/ fijn InconipatibilitiptmetbeRuyter : (Snbe baecop toiect Öp ontboben / enbe ontfmgg i0ne bemiffic /
altiian^
gefiPt.
Hoo^e t»de Mogende Heeren.
MYn Heeren : lek heb niet konnen mancque- ren U Ho. Mog. naerder en klaerder te advi- fcen , hoedanigh het particulierlijck is toe- Se βπη. gegaen tuffchen de Vlooten van U Ho. Mog. t«, ende die van fijne Majefteyt van Groot Brittamten. Soo is fulcks , dat wy op den vier Je» defer 's morgens op ons hebben fien afkomen d'Engelfche Armade, de windt Noordt-Ooftelijck, dochftiiletjesj foo dat wy met 's Landts Vloote aen ly waren j waer op de Luy- tcnant Adö»irael JmBvtrtfr, met fijn fifquadred'A- vantgarde hebbende, «sby de wint ende in goede ογΗμ: voor uyt gezeylt: waei op d'Admlrael van de Engel· fche, gevoert werdende by de witte Vlagge, is op hem |
afkomen facken; ende de Bataille van de vyandt daS
op in ordre is gevolght. De Luytenant Admirael de Rvyter, de Bataille van onfezyde voerende, heeftom trent de der d''half uyr met fijn Efquadre onder de ]ò van onfe Arriere-garde blyven leggen, dat den voor noemden Luytenant Admirael lan Etiertfz, foo verde
voor uyt was, datmen fijn Vlagge naeuwelijckskonde bekennen, endederhalven fulcke fpatie tuffchen onfe Avant-garde ende de BataiUes is geraeckt,dat de vyand
om onfe Avant-garde van de Bataille af te konnen fnyden. Den boven gemelten Luytenant Admiiael de Buptr foo lange onder de ly van onfe Efquadre ghele- gen hebbende, heeft z^l beginnen te maccken, doen den Luytenant Admirael Jan Evertfz met fijn Sche- pen eerft op de Avant-gardevza den vyiadtbegonde te fchieten. Wy met onfe Efquadre d'Arriert gtrilt hebbende, zij η genootfaeckt ge weeft met onfe zcylen op de maft loo langhe te bly ven leggen, tot dit dea Heer de Ruiter met fijn Efquadre op fijo poft was. Doch heb niet langer onfe zeylen konnen fparen,maer mede zeyl ghemaeckt, ende by de windt na de vyandc toegefteken, niet tegenftaende eenigcweynigc Sche- pen van den Luytenant Admirael de Ru^/er Ώοώίη ons voorfte gelidt gemefleert waren : wy met onfe Efquadre in goeden rangh dus zeylende, is eerft den Schout by Nacht van de blaeuwe Vlagh met een Bran- der op een van onfe voorfte Schepen aenghokomen. Welc^e Branderna eenigh gevecht door onfe Schout by Nacht vander Sam is in de brant gefchoten. Den Admirael i«et de blaeuwe Vlagh is mede met eea Brander op ons afgekomen j waer mede wy ende de Capiteyn deHaevi ende van AmiJel, die onfe JmnJes waren, langefchut-gevaerhebben gehouden, totdat wy hebben gefien, datter een van 's vyandts Schepen voor ons was heel reddeloos leggende, ende door 'c ge- duyrigh by de windt kny pen, fagen dat wy boven hem konden zeylen, ende gefecondeert wefende met een Brander, fijn hem op zy gezeylt, ende naer de laegh gegeven hebbende met dubbelt fcharp, heb den Bran- der aen boordt doen zeylen, ende doen verbranden; was genaemt de Refilutio», gemonteert met viert» fefiigh Metale, ende twee Yfere flucken, ende gemant met drie hendert veertigh koppeo, waer van door onfe Schepen zijn geberght vyfen veertig Man, daer on- der zijn Stuyr-luyden, en«»Quartier meeiler. Den Luytenant Admirael van Meffel. endedeVice- Admiraels Stueers, hebben mede in defen ti dt heftigh tegens den vyandt doende geweeft, foo dat den Luite- nant Admirael voornoemt, lang Vice-Admirael van de blaeuwe^ naer*dat den boven-genoemden drie a vier malen van verfch volck gefecondeert wm, echter door de dapperheydt van de voornoemde Luy- tenant Admirael foo begroet geweeft, dathyconfuyi mofte by fteken, doch heeft den voornoemden Luy- tenant Admirael van foo getroffen, dathyW voet water in fijn Schip heeft gehadt. OnsEfquader duslnpoftuyrteghens den vyandt agerende, hebben met alle vlijt by de windt zeylende, 't Efquadre ym» de blaeuwe Vlagge van de Bataille, ofte de roode Vlagge geheelijck afgefneden; waer ondernochwa- ren drie van'tachterileghelidt van de gemelde rooae
Vlagge, en hebben in ditpoftuyrghevochtenmetdc
boven-genoemde blaeuwe Vlagge tot ontrent vijf uj- ren na Λ middagh, wanijeer wy in oniSchip alver- fchooten hadden thie» duyfeut drie hniertY^x^ kruyt ; Den Admiraef van de blaeuwe Vlagge omtrent een kleyne Canon-fchoot achter ons zijnde, heeft gtie- tracht met fijn Brander den Kapiteyn branden ; macr fiende onfe Chaloupen gereet Ijgöen, en eenige fchooten van hem krygende, i« met de t-M loupe van de gemelde Admirael die hemto^efooden wiert, over ftaegh van ons af confufelijck geboug'""^ wy hebben doen weder getracht na hem toe te w den, ea 9vcr ftneghgebowgfeert, ««e^^'^jfcoï |
-ocr page 750-
en OORLOGH VSes.en-^eertighfieBoecL 7^ 1
|
ghekonnen; waeropdewindtecn weynïgh begonde
[ekoelenuythctZuydt-wcftcn, en dienthalven we-
■ derom na den Vyandt toe-wendende ; gewende Zijn- je hebbe de behoorlijcke zeyn ghcdaen, om mee ons Eiquadre ghelijckelijck in den Vyandt te vallen, lerwylen onfe andere Schepen door de veranderin- ge vin de winde de loef van eenighe van faaere Sche- pjn kreghen ; wy fijn met dat koeltje doen gheraeckt op2,yde°van den voornoemden Admirael, dewelcke van onsfoodanigh wierdt begroedt , dat hy op 'claec- fts niec een fchoot meer dedc, en oock den brandt in fijn Hut kreegh, en vecie fchooten met los kruydt nafijn Vice-Admirael en Schout by Nacht heeft te loefwaerts uytgedaen, dat hem foude komen fccun- dercn, ende oock van achteren ende van vooren om hulpagefchout. D;n Vyandt daer geen luft toe heb- bende, zijn coofufelijck met al de rell op de vlucht gheraeckc i ende ten waere wederom geen itilcc had- dengekregen, fouden niet alleen den Admirael be- komen hebben,maer na menfchelijcken oogh de mee- ftepatt, die'tniec fouden hebben kunnen ontvluch- ten, in handen van ons Efquadre ghevalkn hebben. d'Avantagie op den Vyandt dus hebbende , ende het confiderabelfte Efquadre van den Vyandt zynde, met die gcene van de Roode Vlagge, als boven gemelde, hcbbe geoordeelt na Soldaet ende Zeemanfchap, niet tekonnen verlaten, maer onfe Vidtorie, dus verre ge- bracht, t'achtcrvolgen. Want indien den boven ghe- Bielden Vyandt niet enhadde vervolght, endeden Luytenant Admirael dc B.uyter hadde gaen fecunde- deren, niet tegenftaende het ftii was , foude onghe- twyfFeltoorfaeckegegeven hebben, dat de Schepen onder den Luytenant Admirael de Ruyter, ende Evertfz, de vlucht confufelijck fouden hebben geno- men : Terwijl de felve geoordeelt fouden hebben, </«f
vut ms Efquadre vin de» Vyandt weecken. Ende wy fouden niet alleen onie Schepen gcdifcourageerc,maer oockonfepartyge-encourageert hebben, om ons te vervolgen. Ickgeef U Ho. Mog.ende alle vcrftandi- geZeeluydenende brave Soldaten eens te oordelen ; lodien den Luytenant Admirael de ««^'iir d'Avant- garde van den Vyandt by tijdtshad afgefneden, ghe- lijk wy d'Arrieregarde van de Bataille hebben afjgefne- den,wefende ftercker als fijne partye,of wy niet en fou- den onder Godts genadigen zegen, een goede Vidto- rie bevochten hebben ; zijnde Onfe Avantgarde ftcrck genoegh ende in brave ordre, om d'Avantgarde van den Vyandt raetavantagie het hooft te bieden. Alle 't welcke voorfz is, proteftere U Ho. Mog; niet te no- tificeren uyt eenige de minile partye , maernad'opr rechte waerheydt, t'allén tyden te fullen voor degant- fche wereldt verantwoorden, verklarende voor Godt iÜeiom befte wil gedaen te hebben.
Uoogh M-ageude. Heeren :
Nunadefe, en alle mijne getrouwe dienften, van den Heer Luytenant Adm irael de Myter door pàTtyej fonder mygeboordt of gefproocken te hebben i>'.citide jiloufie, om dat Godt Almachtigh inet kleyiidér mscht, myopden Vyandt herft avahtage ghegevcn, ende hem met een groote macht defavantage : van
vooroorfaecke van de nederlati, ende voor een Scbtlm t"^f»iteerttemofde7i,ffmy onlydelyck, eaàz foo geéiv 'eparatie daer vafi kryge, ben incapabel het Vaderland '5 konneadienen ; wantfooriü niet wel gedaen heb, ®eene noyt v/cl te fullen konnen doen : en isgeentijc OU Schelmen t'employeren, maer wyfe, voorfichtige Mdccouragieufe Z^-helden, dfc voor't Vaderland, "de haer eyghen reputatie bereydtiijn Goedt ende ''loedt op te fctten : welcke ick meène tot noch toe ■00 wel duor Godts genadigen Zegen, te hebben ghe- conferveert, dat ick gheeft Luytênfet Admirael de %'fi·, noch eenighmenfch ter wereldt, foolanghe 1« leve, capabel achte my die té füllen ontfteleti: maer ^ doendéveei confafie in de Vlöoïe, tot mijn lèêt- J^fen tegemoet fiéiénde dOfScieren en matrofenaen Undt komende·; malkauderen teTullien vermoorden : t weick Gode verhoede; Op wiéh ick my verlate, ne- «Mdedtfcretfrende wyfe conduite van U Ho. Mog, |
WaermedeUHo. Mog.bevele in de Heylige pro- i666> tedtieGodes, endeblyve, --
M'yHHeerettj U Ho. Mog. Onderdanigen Dienaer 5 Geteeckent C. TROMP.
In's Landts Schip Hollandia voor Vliflingcn j den derthienden Angn&i fefiienhondert fes en Jefiigh.
©an Holland ocbimitteect 3önöc/bccfoc[)t DP öaft na ban ijaec i^o. JUgog. ooch ontflagitiQg ban be CotnttiiffiE al^ €apitcpn/ Die Ijp üan ftaec Babti
9n De ©loote onDEcDcHàatroofEn in Zeelandt, jiöetre- BaDOealcctOefialjaeopenbaeccetniacDificactie/enbc öecöterp. «linDe men DiecfocTromp» foube beelaen. f)angD Rebben : macc lia Defe cemotie toircbt fjet (iil. et>tt «enalfoo cecbcöeRuyter toa^ bantoegDentiaecl^o. maicon· iEos.öfDancïitcnöeöflauDECCt/ oochfclf üantDC oen Vranckrijck ; ©cbbcnbe Den «oninab aen b'?8m· UafTaDEucBcfcfijeben/ {jemsecappojtcectie Jönban fyneBolontaice^/ DatöpDabBDeöam deschofesdc cceur & de tefte, qui paffent les forges humainesj £efti- Jgiancii- mantplusfaretraitte, que s'ilavoitgaigné la Bataille : pt"»»* . Ayant refifte' avec huit vaiffeaux a vingt &deux des [j'^g®? plus grandes d'Angleterre, βε aux deux AdmirauX ; ttt. S>oa geefcmen b'e);aminatie ban be facclte boojt^ baccbp gelaten; ^Uecntoietbcnin Zeelandt eenige gefententicect.
^efettoeefpait mocgt nocgtan^toelboo; eenon* geüal toojben gecehcnt : gijnbc Tromp in beel acö= tinge bp be gemeene man enbe Hèotcoren. <êen twe- de ongebal quam tccflont baec bp / bat omtrent ben felben ttjbt tpbingD toa^/ bat®onDecbag& ben twin- * tighften ?llugu|ii/ b'<engetfct)c fiaccit twintigh bdm pen / alleHlepnöatc-tnpgö/ SSianbec^/ cnbceén i-éngei- <©o?Iogö ^cbip fijn fjet viie ingeftomen met öe booj· .ifö bloebt/ eerfl tn bjanbt (ieccftenbe be twee <3ojlogö ί,^ιί-. ^cfiepen albaec op De toacijt leggenbt/ fiottori fiaec toel Defenbecenbe : ^aec na bielen met grt Itlepn J^aet-tupgb op be Coopbaecbet^/baec get bofcfi ban tbegg liep. 3@at fp niet aen fioechen met SSjanbec^/ beben met be bult'-fachen/ get ficoo baec upt nemeni· be/ enbe 6e Cajuyte baec mebe bullenbe. 't<lEecfie ae» tncftttDa^ ban hondertenvijftigh, Daec na toiecbS gefeptban hondertj ©nbec betofIcBftpacenfeven» thien, anbece fepbe feven en twintigh Mofcovifch, OOC& eenige Guinees-vaerders: g^oc^D'eccflctoaretl
ftoficlijcft / enbe toeï op twee tonnen gout^ elcB gfie* fcgat : ^e geDeele fcDabc biiect gegifi op twaclfmil-i Jioenen, Daecban nofi)tan^D'<!Sngelfcljegl)eenBeee gabben: ^ec(<figemcene€oopbaei;bec^. ^atttiA gingen op bec Schciiingh aen !aanb/ robe brcbiaMiiin Öet Wcft-cyöde 5 cnöe op Vlielandt toarenfeetbec bucgt boo; becgelgclt/ maec tsiecben gef&it. ^eimop ]|eixcn Hafleiaer enbe Baerti ban tDegfien fjaec ^^,, Hog. gecornmitfeict/öabben öe aroopbeecberi (trfe alDaer lagen in feec groot getai ) eypiefleftfcft niet «1« leen getoaecf^oiit/ nrarc bclaflimt binnetoaect^ efcB na be @aben/| baec fp ban baen qtiamen / te loopen i maec fcoilbennift, ^k^ nabwöatibt Dt yifcaienban b'^bmitalitcpt aengefc!)?eben toi^t/om noc{(ttgeii
bei6cljippitÌ?tei)?ocfbecen. i-fn t; r
Ban Harltngenfclijebert/'bat met gem penne toa^ upt te bjuc&eny&'eilenbe albaec gefmt aen De metfie^' tebanbÉ (Srfanber^ ban Vlteiandt enbe bec Schci- iingh , bieafbaec qaomen blucfiten in ^aliiot^/ ìitc gen enbe ^obten / niet1@7ràb>en enbe Rinbeeen/ mee ft naecftt ofte ongeftreet. j@en facb baec |eé b^anben ban '^mojgen^ ten acht upcen/ tot necgt^ tenellcveb;'·''^'is*^·^'^"' i
gn VrandcrijGktijbingöRewienöeban ftecettiaitte ©1«««. ban be Ruyter, toai men niet alleen gefucpjennertt/Jl^ ί^·, maec b^cyaemf^ ^tbo ben Stoningb tot nocli toe^uÏcb· in bc twee ^acen niet met een eenigh ^ctjip gaüc ntrmtr· gealfijleect ; SSlpbenbe De ©loote ban Düc de Beau- Jwj μ fort leggen boo? be Sibiec ban LUTabon, tot befcbet" mingöban Portugael, enbe otrtDafcfitinge ban be βα· ningöltjcfir Siiiipt tot RocheUe ge-embacQueect/
enöt |
-ocr page 751-
73^ S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. enbciuPortugael bfctoacljt/ om betociclte te ittici —-— cipteccn / ben ©ucùac De Vcraguas ( afoijeltomcn ban Chriftophofus Columbus,ginbetueuc ball ΐ&φ !ïnDien) met vier en twintigh 45aUiOf Hf η op De itufï boa^.
«SnDEinDcfflbctijöt bia^ Dm «©jarfban Zand- wigh, (fingelfclje^CmtjafaDcuc tot Madrid, brflccs tfnDe eene of-ende defcnfive Ligue met Spangien, tot confccbatie ban De i&pacnfct)c JSeDeclanbcn'; Ojcpacnöc anDecfmtsS Die tc fuUcn bccintcn. 55fn ftoi ninaljban VranckrijckfcöccnDit/ enDe De retraitie ban De Ruyter fappjcljEnDecrn/ enbe Daecom quam ben veerthicnden ^Hugufii ban bem een Couticr/met lap aen ben ÌimbofìaDeut d'Eftrades alljiec / om na· Dee Doop te nebcn ban ffcoec^/ en aenDaenbe De con^ junctie Dee ©looten j Ijoetoel men ooch pjctenDeeci De fuöfiöien/ om Dat gDeen jfcanfclje Wiilentle te toaetec toa^ öbeftomen. il3cltjcItDaninDeni)paen= fcöen ©oilogD/ Vranckrijck altpt fjaUc geagccct teatanbc met een macljtigt) Sieflec / enDe gaf Daec en boben een ^nüliCiic / ten minden ban twaelf Ton. nen Φοηϋ^· «i2nDe öcfen ^tact bleef confeebecenDe De b?pe Trafijcq enDe Navigatie: [jet bjtlch nu fiil (ionbtom d'Engelfche, ^00Dat Vranckrijck fcljecn Dit ©ο^Ιοοί) bjcpnigl) tee Ijarten te nemen / cnOe mo/l bjeefen bat Defen ;g>taet alfoo foube bjecDen glje> Dbjongen / om fepacatelijch met Cngelanbt te teac; teren ; Daec toe Engelandt gcDuptigb be poo?t open flelDe : om Dan met Spangien ficl) tegen Vranckrijck te heewn/foo men geloof De.
fóoningtj^ 25?icf tot anttoao?bt enbe piefen^ tatie/ bantctoeDecfrnöenljet aiijcft ban De ïiiDüec Berclay, lupDe alsJbolfll]!.
CoiUns AroïusDeiGratiaMagn® Brictanniffi, FranciiBi bau «Ea- \^&HiberniKRex, fidei defenfor,&c. Ceifis &
gelanat^ reCtrip· tie obec tineBer fenöen Han 't Söcft
praepotentibus Dominis Ordinibus Generalibus Foederati Belgiljamicianoftrisperdileilis, falutcm, Celfi&piaepotentcs Domini , Amici perdiledli, per literas veftras decimo diejulij fcriptas, &adnos per tubicinem allatas , humanitatis veftr£E honcftum ac ξ®" laudabile exemplura perfpeximusin corpus Guiüielmi Sf artlap -^g^kigy equitis aurati edicum, qui pro nobis & Pa- tria fua forticer pugnando occubuit & mortuus in ve- ftram poteftatem belli forte incidit. Qupd officium à generofitate veftra profeöum, ut nobis pergratum effe agnofcimuB, itafi parcafus obvenerit, nos quo- que ex parte noftra equiparare, imo fuperare con- tcnderaus, nullaunquam in re defeduri, ubi honor virtuiireddenduserit, vel benignitas etiam hoftibus, ( quantum ratio belli permiferit ) exhibenda; Cum jgiturdefundtumparentes ac propinqui ejus apud pe- natesfuoscum majoribus inhumaricupiant, nos eo- rumtjefideriolibenter annuimus, eundcmque favo- rcm à vobis quoque oblatum gratè accipimus; utau- tem navigium, quo corpus hoe transvehendum cura- bitis, àfubfiditis noftris illsefum veniat redeatquc li- teras commeatus fi ve falvj condudis fieri fecimus, at- quehifceinclufasadyostransmifimus. DecEtero vo- bis ex animo profitemur, fucceiTum felicem quem Dei optimi maximi aufpiclo reportavimus, ne mini- ma qu idem elatione mentcm noftram afFeciflc , ita, ut oblivifcamur ingentia detrimente quje Religioni Proteftantium per hoe Bcllum ingruunt, aut quan- tum ejufdemReligtonishoftes bsEC noftra diflidiafibi profutura effe pollicentnr : ideoque hujufmodi vulne- ribus lenkndis fanandifque manum parati fumui adhi- bere, quam primura nos ad tam pium opus amplexan- dum jufta:, & honorificae conditiones invitivennt. Dabam in Palatio noftro de Whitehal quarto die Au- dic Augufti, haxxo miUefimo fexctntejimo fexagtfimo ftxto.
Voftcr bonus Amicui
SfguatMS
·■ ■ ! ;
CAROLUS R.
GuiUìilmus Mmtf,
«nctl-
Sdmbnf-
t'abeui:
gBIlö-
iDiaöc- giert te jlHao;!» f cn of-en trefe'i fihe ai
SUC/1 ot toii'fr-
natieban be^e hetlan' Dtll.
©ianc»- rijit geeft aen
H'KEflre- bepllaft oiii »aii ibicoerji tufteron- juiicm tieriDiO' trn te fWiiten. |
. ©are Ilo. .ï^og. uptbefenSSjfefficntie bat bc$io= nmgl) fjaec offeren/ om öct booöe aiitfiafmbm ^^^^ bJfllen DenÖiDbecBarklay ober te fenöen / met Π ^ genaemijeptbjasSaccepterenbe / ooch beccpt tin η geltjclteoccane/ Dflöche ofte noch meer bdcffthfnt te pleegen / mitfgabecii om tot ftet linge ban bc tannr ben / Die öet Proteftants Wefen , Dooj ben tcnhm bjoojDigen (©a?loglj toatcn affligecenbe/ ΚεΚ üanbttcabbibercn/ foo Ijaeftfün bcplfamcn toeccU/ boo^ cccljfmatige cnöf rcclil hp conbiticn genobigDt fciibe toerben / jtjii&f hoo! ή neben^ be boo?fcöjebe jilSiffibe obergöEfonötn «η ©afpoojt of Saufconduit boo? ftet ftcìjip/ 'ttn/fr ban öicc tot tcanfpo?tban 't boo?f; aiicfcarm ot-cm plopeert foube toojDcn / enbe bctbolaciiö tre ©er, gabetinge ge-ejcöibeect / enbe laettn kfcn fctcficr concept ban ccfcriptie aen Den öooglj gcmtltcn ίίο= nincU/op bebooifj fijne iiaajefleptg Jil)ifribE/lii.i]acr €D. in geflelt : öebben IjncE #0. IBog. f^i) 'tbooifï concept tuel laten geballcn/ en bienbolgciiDe btt fclüe gejjonDcn booj gearreflcect / enbe goft gcboiiDtii tat Oen 25jief in t' net gefcbjcben / na beijoarcn arbepef. cljeert/ enDe Dooj Den ®rompettec Luz acii fgn βίa. Jeflept ober geb?acl)t foube toojDen/ enbe bat Ijahfin ten Dien epnbe foube bebben te begcbcnln't^clilp baer mebe 't Eicöaem ban Den boojnciemöfii Bar- clay ober gljeboert foube toojben. mfbe goebt gebonben Dat Den ^Cgent De Heyde Coppe ban Den boo?f3 25jtcf foube gaen bcfjanbigfn aen btn l|eere <©jaebe d'Eftrades, €);tcao?binarié?(nibQ(fa, Deur ban ben ï^oninclt ban Vranckrijck, arn ben Jfeec Appelboom, aE)ctcao?binari^ «iEnboyé uanDen KonincltbanSweden, enbe aen Den i^cccKiingen- bergh, Citrao^binati^ Wflefanteban bcH ttonlnch ban Denemarcken, om te flcecftcn tot bfC ffltJEt w fpectibe naticfjtinge /met recommanbatie oat öaer 4Ìb. ben in()ouDt ban Dien / boo? eenige b)cpnigeDa> gentoilbenmefnageren: JBijber^ijSgoebtucbontat enDe berfiaen/ bat üet boo;fjboobelic{)attnnan; flEngelanbt foube toojben getranfpo?teect / met öet g>cljip ban Teunis Willemfen ; ®en toclcfien fpn» tJijd De aen f)em'tboo?f3lPafpo?t of Saufconduit ban Den Honinclt ban <l5?00t Brittannien foubf tDOJÖtn 6e= Iianbigl)t/ enbe De open plaetfe met fijnen naemge>qutn(. ; fuppleert/ enbe boietbt Defen ^cöippcc gcautfioti· feert / om met Benniffe ban be Commiffacii Qyack nocD een USan meDe te mogöen ntnifn j ©fiöcfi ooch De Camee- beb]aerbet$J ban gaer üo. D3oo. gce autfiotifecct bjicrben/ om nlf)iet een [ifquflmemflfO& in te Öupren / tot hollen ban ben lanOe; enDe feet 3t(cf)aem upt be groote tterch te boen fialm/ enDe in een öou-ftoet^/ mebe in te Ijupten/ aciiUeitafflO te laten b?engcn/ om alfoo bate mebe BÖtbofttte hjojben tot boo? Den Briel, enbe albaec obec öIJcfE' in 't ^cljip ban ben boojnoemben ^cDippct Tcun-s
Willemfen, De toelcfie in Engelandt fleactibtecttt^
fenbe / 't felbe foube obetlebercn aen ben aettitn bie Daec toe bp ofte ban tocgen fijn JPaje(Ifpt / ofte oe ©junDen ban Den oberieütn foube toefen gemitptu feett. (SpnDeliicR fouben De boojnocmbe <fi.amcr- betoacrbec^ boo? Den felben ^c&ipper/ laten maften een ftoarte J©jmpel / om bie in Sc e jtfnöe^op te fct= | ten / enbe cerDec niet / enbe fouDen fp Camer Of' I toacrDec^ De ©enningen tot al t geeneboojfcD^wi? Debourferen/ enbe felbeuptgeef Dinari^ ^^eclacatie,
g^en 25iicf aen Den fioninflö lupt^ bolgg't:
SIREi
Yentveudansla Lettrede voftreMajeftiefcriW^,. | Ieft.neaf&Ic" u ί
pafféquefoninteniion&inclÌDationcft,quew |
Corps du defunà Chevalier Berdgy. (oit potté dci^ |
&laifféa ladifpofition de fesparenrs,.
quc noul avoni faiie par noftrc Lettre du Λ* / ^^^ |
-ocr page 752-
en O O R L O G Η. V Ses-en-veertighfle B&ecL
|
l,t dernier, nous envoyons prefentement ce Corps ii^ö, "executant noftre offre, pour eftre deaivréaceux flü'il Plaira voftre Majeftéd'ordonner.
Nous avoDs efté bien aiiés de voirverslafindc la mefme Lettre la dedaration que voftre Majefté y faidl ou'eile portera voluntiers lamainalaplayeprefente, ioat l'adoucir & qu'elle cft prefte d'aider a reparer la toche que la guerre a faite entre les deux Nations, eny adjouftant.pourcant, & a noftreadvis, fansfu- ieft j cettÊ claufe, dés voiire Ma^efie femt ion· \)i(t de s'appli^uerΛcette teuvrefhujefardésconditions ■φ! ^ honnerMes. Nous ne devrions pa» douter de la fincerité des proteftations & declarations que vo- Ure Majefté a fi fouventfaittes&rekerées, fgavoir au'elle a vericablemenc une inclination bien forte a la mix, mais nous ne pouvons pas igoorer auffi, que voftre Majefte fcait fort bien que par cette forte de de- claritionsi'on n'avancepailaPaixd'un feulpas, tant que voftre Majefté eft en demeure de faire auflì de fon cotte ouverture des conditions particulieres, fur les fluelles ellejuge que la paixfepuiffe&fedoìve con- durre. Pour ce qui eft de nous, nous l'avons fait plu- fieursfoisi Tant par noftre Ambaffadeur, quenous avons cotitinué pour ceft cffeit en voftre cour long- lemps, apres que la Miniftre de voftre Majefté a efté levoqué&parplufieurs autresvoyes, quedepuisen- core par le Sieur van Beuningen noftre Miniftre Ex- traordinaire & à Faris dans le Palaisen la prefence de la Reyncmere de voftre Majefté au Sieur UoUis, alorsvoftres Ambaffadeur en cette Court là fans que jufque icy elle ait daignéede nous faire avoir une ré- ponce pofitiveioit par le mefme Sieur Hoiftì, aulieu qui avoit efté agrée pour cela depart&d'autre, ou par des lettres ou bien autrement : nous pouvions avec fujet & iuivant ce qui fepratiqueordinairementen des negotiations de cette nature avoir fait preffer & in- ifter en la méme conference par noftre Miniftre, a cequeledit Sieur Hollis fit auflien méme temps, ou du moins enfuitedecela, ouverture de fon cofté des conditions, foubs laquelle voftre Majefté avolt def- lein de faire la paix. En tous cas pou voit il bien aVoir iifipulé prasallablement que voftre Ambaffadeur au- roitefté obligé de rapporter dans un certain temps li- Diité une refponfe pofitive & categorique fans aucu- ne referve, fur les offres qu'il feroit de noftre part. Mais a fin de donner des marqués de l'exces de l'iöcli- Mtion que nous avons a faire reuflìr un oeuvre fi chre- flienne, & fi falutaire. Mais avons bien voulu paffèr par deffus toutes ccs formalites ordinaires, 6c nous svons fait gioire non feulement de faire la premiere demarche , mais aullì d'avancer refolument jufques audernier pas, ou l'on pouvoit aller de ce cofté. Nous tftant premis que voftre Majefte s'avangeat auifi'de fon cofté avec la méme refolution j l'on auroit pu con- durre une paix tans defiréaincontinent, &fansau- cune perte de temps, & ainfi que l'on auroit prevenu l'effufion de tant de Ìang Chreftien, qui a efté efpan- du ceft efté dans les batailles, qui en font eufuivies: Etd'autant que nous nousen iommesremisau choix "ie voftre Majefté tant par noftre Lettre de Vonze De- ccmbre de l'année paffée, qu'enfuiteencoredànsla «lite conference, qui a efté teniieà Paris, de faire là Psix en reftituant reciproquement tout ce qui a efté iplns ou retenudepart&d'autretantdevantqu'apres 6 commencement de la guerre, & qué par ce moien ' on rentreroit dans les pretenfions que l'on auroit éues •iwant la guerre , ou bien en gardant recipròqué- raent ce qui a efté prins ouretenudepart&d'aUtré «vane ou apres le commencement de la guerre ; pour sutant que l'on en a eu connoiflànce dans l'un ou 'au- tredesdeux Eftats, lors de la dite offre : Moyennant ^oy toutes les pretenfions des chofes&pertesfaites ccfoufFertes, tant pendant que devant la guerre, de- ineurerontefteintes & compenfées : nousjugeons que par la nous avons abondament, & au de la fatisfait a la «rniereclaufe de la Lettre de voftre Majefté, l'ayant «ha plufieurs fois conviéeaunceUvrefidefirée&fi P'eufe par des conditions juftes & honorables. Car WU5 η avons jamais pu comprepdrc > que l'on put dan» Vf Deel. |
l'equité nous demander tant que nous avons ofièrt par ìcò loix de cette alternative, bien loin que l'on puft —<—^ avec quelque pretexte, tant s'en fayt avec raifon, exi- ger quelque chofe de plus de nous: Veu que tout ce que nous avons prins fur voftre Majefté ou(ur les fu- jets, & que nous poflèdonsencore, acftéconquisle- gitimement, comme aysnt efté prinsouretenu dan» une jufte guerre, apres que nous avons efté contrainta d'yentrer pour noftre defenièneceflàire, aulieu qui au contraire l'on a pris fur nous, & fur nos fujets & les habitans de ces Provinces Unies plus de i«»*navi- res, avec let marchandifes qui y eftoient chargées j commc auflì le Fort de Sainift yindréSx. Vlflt de ^oavi- ffla> hnauveBe BelgiqueÌX. Caie Corfο iiasmaxwt de- chration de guerre preallable, par confequent fans aucune apparence de droiél : c'eft pourquoy puis que voftre Majefté nonobftant tout cela de nous a ja- mais iait de refponce fur ces offres & avances, fgavoir fe elle trouvoit fafatisfaflion, cn ces conditions, & au choix qu'on luy en laiftòit, ou bien, fi elle avoit des. raifons qui l'obligeoient a les rejefter, &qu'ilneluy a pas plus auffi de faire faire de fon cofté une ouvertu·» re claire & catbegorique des conditions foubs lefquel- les elle voudroit faire la paix, bien qu'elle ait efté plu- fieurs fois requife & fommée de noftre part fur l'un & fur l'autre ; mais qu'au contraire elle a fubitement & tout a coup rompu ladite Conference qui avoit efté commencée au Palais 6c en la prefence de la Reync- mere de voftre Majefté, au granddefplaifirdeceux qui defirent lapaixdeboncoeur, & qu'elle a r'appel- lé fon Ambailadeur de Faris fans qu'il ait donne au- cune dedaration fur de fi grandes& de fi belles offres. Voftre Majefté confiderera a s'il luy plaift luy mef- me, ce que nousdevonsneceffairementjugerdeces proteftations generales & illimitées, bien que fou- vent reitirées, d'inclinttioH a U^tix, lefquellesfans une ouverture des fentiments de vuftre Majefté tou- cbant les conditions particulieres, ne peuvent rieo coutribuer a l'avancement d'une oeuvre fi falutaire, £t d'auttnt que l'experience nous a enfeignéé più- fieurs fois que pour l'achemiiier à uaebonné^n> la mediatioh & Inter vention d'autresRoys,'' Republyc- ques, l'rinces & Eftats n'eft pas in utile,; noiisavon» bien voulu àgréer auffi les offres d'interceffion que le Roy de Suède a offert dé piiis quelque temps, bien qu'il euft plu a voftré Majefté mettre le mefme Roy au nombre de ics allies lequel comme un de nos par- tici adverfes devoit eftre Con viéauxtraittés conjüin- tement avéc voftre Majefté & fans la participationdu qu'el elle declaroit nepouvoirpastraitter, pàrceque nous nous confions entierement cn l'equité palpable & vifible dcs offres que nous avons faites, 'fic aujuge- ment Muitable dudit Seigneur Roy de Suede ; Gom- me auffi les Roys de P^aiice ScdeDepiiiemarcfBosal- liez , ' qui fe trouvent prefentement engagez avec nous dans une meftne guerre contre voftre Majefté ont accepté la mefine mediation dudit Sieur Roy de Suede 1 nous n'avons polric fait de difficulté de faire delivrer noftre dedaration par efcrit fur ce fujeft in continent apres que ces offi-es nous ont efté faites, afin qu'on le put.faire voir a voftre Majefté : mais juf-qu'i- cy le Miniftre du ,Roy de qui refide aupres do nous n'a pàs pu nous fiire vóir une dedaration fem- blable de la part dò voftreMajefté, bien qu'il en ait eité teqüis plufieurs fois y'ny mefme nous jiffeurer
en la queìle nous nous trouvons tous^nfemble enga- gez contre voftre Majefté. Apres tout cela, nous pro- teftohs icy.derechef non fetjlement en des termes Ge- neraux i' de la continüation de noftre ïnclinations ^ une paix feure&honorablc,'maisauiS d'autantquq ces dedàfàtiòns generalee, fur tout quand onlesre» pete fouyent, fane y adjoufter uneexpreffion fpecifi- que dés conditions feures & hooorables aux uns & tuxautfcs, itie produifent pöintd*efiêaduto«t, donnenc-méfme une impreffion contraire, no«ste- noni" Ìcy premicremen^poUr iépet^dcrc^heftoutc? |
-ocr page 753-
734· S A Κ Ε Ν van S Τ A E Τ
|
j666. qui il efté fi refolument ofièrt de noftre part en la dite
___ conference tenue au Palais & en Ja prefence de la Rej'·
m Mere de voftre Μajefté & ce qui a cfté fuccm- tìement recapitulé cy deffus. Secondement nous requc- rons voftre Majeftéque pourlaconfirmationdefdites proteftationsgenerales, illuy plaifenous donper une refponfe necte&claire parlaquelleelleagréei'uneou l'autre des deux oiìres, que nousavons taitee ou bien que du cofté de voftre Majeftél'on falle une ouvertu- re entiere, fans aucune referve de toutes les condi- tionsfur lefquelles elle defire de condurre la paixafia que nous puiflìons juger par la dela vraye intention de cesproteftatümgeneràks Et que pour achever une fi Sainte ceuvre , il plaiie s voftre Majeftéfaireconti- nuer ladice conference au lieu & en la maniere que cy devant: oudumoins, &entoutcas, fi voftre Maje- fté y trouve quelque difficuké, ce ^ue nous ne pou- vons pas croire, qu'elle veuiìle agréer quelque autre place neutre, que Meffieurs les Miniftres du dit Sieur Koy de SM^ comme Mediateurs, pourrontpropo- fer, ou non feuleiiient nous, mais auflì nosditsal- liex, par leurs Miniftres fepuilTent aflembler au plus toft avec ceux de voftre Majefté. Ecnousconfidere- lont & tiondrons pourunetresfortepreuvedelafin- cerité.desproteftations que voftre Majefté a fi fouvent rei:erée2> qu'elle faffe voir en efled, que ce n'eft que fon intention de fc fervir de ces proteftations genera- les , ny d'aucuns autres mpyens, pour femerde laja- loufie ou de li desfiance, ou, fi cela pou voit caufer,du divorce & de la feparation entre nous &nosalliez; pouf cette fin nous attendronsauffiaupluftoftdere- 5CvoÌr icy par les mains du Miniftredudit Seigneur Roy de §tiede,qm refide icy,la declaration par efcrlt de voftre Majefté par laquelle elle acceptela raediation , que Ìe Roy fon Maiftre a fait offrir a toutes les parties intereffées , & ce tant a l'efgard defdits Seigneurs Roys de France & de Denitemarcq que de nous, Nous pripns Je Dieu puiflant de vouloir infpirer a voftre Majefté !es mefmes mquveroents pacifiques, que nous trpuvtons '.cffediiveniept; ^ veritablenjienc cn nous, cpmoié'aiiìTi en Suitte l'indination & la rqfolution d'Eiqi>raC^r &,de'jn'ettrè 'cn efFedl les' tDOyens qui font reguii gouicdndulre l'afFaire^ une fin fi falutaire & defircci: ifin qu'il s'enfuiveau pluftqtt refièitque l'on;fe prptnet, f9avo>runebonrie, ferme , & feure ?aix enif-e'toutes les partjes intereflees, fufdites , &
ν-·'.' Vosbpn-Àmis/ ■ ' ^ i ' . ' Qn'£ ^cötc DuHtfcft toa^ ïuEtobe ai^ iwlflt.
^i) , - ... I .·'! (1·
N· Xdemael wy uyt'uwé''Majeiìteyts Miffive van , den vierdtM nieuwen j Cnde dan veirthiende» ojiden ftijl der voorlede macndtj befpcurt heb- ben de0e')6i intentie ende Inclinatie te wèfen, dat het doode Lichaem van dea Ridder Berkley , volghëns onfe aenbiedinge by. Brie ven van den tiende» July left- ledengedaen, derwaerts over gebracht > en ter difpo- fitievatifijne Vrienden gefteltwerde, foofenden wy het f^lve. vporfz doode Lichaem, in voldöenlnge van de vporf?. pnfe gedane aenbiedinge, hiér nevens over, pm geleyert te werdéü aen dèh gcenéhdie 'C uwe Ma- jeftfeyc/al beliêven teprdopneten.
VVy, ijqbben voorts feer gaerne gefien de yerklarin- geby ,fiwe,Maj£fteyuh'téynde van devoorfiMifll- ve gtìcdaen van dat de fclvc ghenegen wasde handt te flaen.^n'dejegben^ppf.dige wonde, omdefdvetc verfaclvea ende te ijèlpen genefen, de breücke door den ^Òpdogh ^^^ NaticQ^hevallcn j
•J |
nochtans, ende onfes oordeels buyten reden daer h voegende de claufule foo haeftuweMajefteyuoth aengfypen van fo Godtvrnchtigen werck door reddüc keende eerlycke cenditien jeudewerdengenoodhht w " behoorden geenfints te twijffelen aen de ifacêritm
van de proteftatien ende verklaringen by uwe Mai fteyt, nu foo dickendemeenighraalengedaen, vit dat de felve waerlijckendeoprechtdijcktotdevredê is genegen : m^r wy konnenoock niet ignoreren dat
uwe Majefteyt feer wel bekent is, doot fodanige ver klaringen niet een pas tot den vrede te werden Ihcni" dert, foo lange uwe Majefteyt in gebreecke bhjft van
fijne zydc mede openinge te doen van de particuliere
conditiën 5 waer op uwe Majefteyt oordeelt dat de Vrede foude konnen, ende behooren te werden ehe- troffen. Wy hebben fulcks van onfe Zyde te meerma- len , fo door onfe Ambafladeurs die wy ten dien fine ' felfs lange naer het rappel van uwe Majefteyts Mini! fter van hier» aen des felfs Hof ghecontinueert heb- ben, ende door verfcheyde andere wegen, alsmede noch jonghft door den Heere van Beunmgen, onfen exrtiordinaris iVlinifter tot Farys in 't Hof, ende ten overftaen van de Koninginne uwe MajefteytsMoe- der, aen de Heer uwe Majefteyts A mbaffadeur aldaer gcdaen, fonder dat uwe Majefteyt ons tot noch toe verwaerdight heeft , 'tzy door den ghemeken Heere Holih ter voorfz plaetfe, daer toe wederzyd» voor goedt gekeurt, 't zy door Brieven ofanderfin:s, eenigefpecificqueantwoorde te laten toe komen; Wy hadden in conferentie met den gcmelten Heere Am- bafladeur Ho&V, als boven gehouden , naerhetghe- meen gebruyck in diergelijcke handelingen doorgaenj geobfer veert wordende, door onfe Miniftcr met re- den daer op wel mogen laten urgeren ende infiftereii dat den gcmelten Heere Ho//w van fijne zydeleghe- lijck of immers vervolghcns medeopeninghehsdds moeten doen van de conditiën, waer op uwe Maje. (fteyt gefint was de vrede te fluyten, ofte in allen ghei· vallen preallablement wel moghen capituleren, dtt uwe Majefteyts fpecifijcqueendecathMorijcqueant- woorde op onfe te doene aenbiedinge ionderecnighe refcrve binnen fckeren korten tijt foude hebben moe· ten werden uyt gebracht, maer om van onfer zyde ta betoonen onfe exuberante genegentheyttotfoChri· ftdijcke ende falutairen werck, hebben wyillede voorfz ordinarisformaliteyten over't hooft gheftapt, ende glorie gpmaeckt van daer inne niet alleenlijckde eerfte pas tedoen, maer felfs met refoluytheyt toe te treden, foo verrealswy vandeferzydeop'tuyttirfte naderen konden, In verwachtinge dat uwe Majefteyt van fijne zyde mede met gelijcke refoluytheyt toe tre- dende de ghewenfchte vrede aenftonts, endefonder eenigh verlies van rijdt hadde mogen werdengctrof= fen, en daer door voorgekomen het ftorten van foo veel Chriften bloedt, als zedert in de opgevolgde ba- tailles van deie Somer onnodigh is gefchiet. £n nade- mael wy eerft by MifiS ve van den elfden December deJ voorleden Jaers, en vervolgens wederom by de voorfs aenbiedinge tot Farijf geftdt hebben aen de keure van uwe Majefteyt, omdevredeaentegaenroeiw/jpr»· quereflitutie van 'tgeen over ende weder, foo voor ils naer 't begin van den Oorlogh genomen, ofte den an- deren onthouden foude moghen zijn, ende dat daer mede over en weder getreden foude werden in deprt' tenfien , die men voor den Oorlog heeft gebadi O/iow dat men weder-zyds foude blijven behouden, 'tgeea
men den anderen foo voor als "t naer't begin vw den
Oorlogh ontnomen of onthouden heeft, voor'0 veel
daer van ten tydenvan't doen der voorfz pre'entatie
in d'een of d'anderftaetkennifleisgeweeft, endaer
mede allerhande pretenfien over faecken ende Ictjae-
den, foo voor als in den Oorlogh gepafleert en Je g^ leden foude zyn, ge-extingueertengecompeme«t .
Soo konnen wy niet anders begrijpen^ ofdevoori
gheroerde laetfte daufule van uwe Majefteyts voo^s
Miffive is daer mede ten overvloetvddaèi j en uwe Majefteyt te meermalen door redel|Ciie en>Mrüj<^e
conditiën tot fooge,wenftcnen GoivfU^tign gtinvitmti vtm wiy noyt hebben ίοηηεοβ^'^^ |
-ocr page 754-
0·
en O O R L O GH. V Ses-en-veertighpe Boeck.
|
j-tons, foo veel als de voorfz alternative preferita, j behelft in reden ende billickheydt, veel mm met ' i^efchijn van reden yets meerder kondc wérden Lve%ht, teil opfichte al'cgeene wy vanonlezyde Vin uwe Majeücyt of des felfs Onderdanen poffidercn of ahenomen hebben, notoirlijck met recht is veto- vereende behouden in eenen wettigen Qorlog, naer dat de felve ons tot noodige defenficaf gheperft wfs , (iaer ter contrarie van ons ende de goede Ingefctenen ende Onderdaenen defer Vereenighde Nedcrlandt- fche Provinciën over de Schepen methaere
ingelade Goederen, mitfgaders oock het Fort St. An- ifift, ende 't Eylandt Boavifta > meuw Nederlanit ende CdhoCorfoby furprifebuyten eenige denunciatie van Oorlogh ende fulcksoockt'eenemael onwettigh fijn afhandigh gcmaeckr. Weshalven dewyle uwe Majefteyt dien on-aen-gefien ons niet alleen noyt op füo refolute aenbiedingen endeghedane avancesee- jiizh antwoordt heeft laten wedervaren , of nament- iijck de felve in voor-geroerde conditiën ende keure van dien fijn genoegen was vindende, ofwelde fel- ve conditiën met vrede konde rejederen , nochte oock van fijne zyde oyt eenige klare ende cathegori- flueouverture ghclieven te doen van foodanige condi- tifn, als waer op uwe Majefteyt ghenegen mochte wefen de vrede aen te gaen , alhoewel tot 't een ende 't ander daer ons en van onfent weghen te meermae- Icn verfocht ende ghefommeert Zyn, maer da» ter contrarie uwe Majefteyt metde voor-geroerde confe- rentie met foo groote hoope ende expedatie van alle die gheene die naer de voorfchreve vrede van herten verlangen in 't Hof, ende ten ovarftaen van de Ko- ninginne uwe Majefteyts Moeder begonnen, fubi- telijck ende gantfch onverwacht heeft ghelieven af te breecken , ende fijn Ambafladeur fonder eenigh jntwoordt ofte reciproque verklaringe op foo liberale ende refolute aenbiedinge van daer te revoceren, foo ken wy tot overweginghe v^n uwe Majefteyt felfs wat wy noodtfaeckelijck tnoeten oordeelen van foo generale ende onbepaelde » al-hoe wel t'elckens gerei- tereerde, proteftatien ww ghtnegentheydt tot vrede, die doch, fonder naerder openingh van uwe Maje- ileyts fentiment omtrent de particuliere conditiën, niet eens pas tot foo heylfamen eynde konnen avan- ceren j Ende dewyle d'expcrientie te meermaelen heeft gheleert dat tot beter bevorderinghe van foo Ciiriftelijcken werck de mediatie ende interpofitie Vin de andere Koninghen, Republijcken, Princen ende Staten niet inutil is, foo hebben wy ons oock wel laten gevallen d'officicn van interceilie onlanghs acn geboden by den Koningh van Sneden, felfson- acngefien uwe Majefteyt den hooghghemelten Ko- ningh , heeft ghelieven te noemen onder fijne Geal- lieerden, die mede nevens uwe Majefteyt als Onfe wederpartye tot de TraÖaten moefte werden genoo- dight, ende buyten welckerfpatticipatic uwe Maje- fteyt verkUerde niet te konnen handelen , al» ons op taftelijcke ende onwederipreeckelijcke billickbeydt van onfe ghedane aenbiedinghe, ende het equitabel oordeel van denhoogh-gedachten Koningh van Snut- in volkomentlijck vertrouwende ; Van ghelijcken hebben de Koningen Vàn Vranckrijck cndcDenmarc- iwonfe Geallieerden, jegenwoordigh met ende ne- vens ons in den Oorlogh tegens uwe Majefteyt geim- pliccert zynde, de voorfchreve aenghebopdene me- diatie vsn denhoogh-gemelten Koningh van Smeden geaccepteert ; Wy hebben geenfcrupulegemaeckt, daer van aenftonts naer ghedane aenbiedinghe onfe fcnriftelijcke verklaeringe uyt te geven, om aen uwe Majefttyt te mogen worden vertoont, maer tot noch toe heeft de Minifter van den meer-hoogh-gedachten Koningh van Sweden alhier aenwefende, al-hoewel des vcrfocht wefcnde » om niet konnen exhiberen we verfeeckeren van gelijcke verklaringhe van uwe Majifteyt, dat namentlijck de felve mede gheaccep- wrt hadde , de voorfchreve aengheboodene media- fit van Sneden, foo ten aenfien van de hooghfb-ge- ®e!te Koningen van Vrettckrycieav&n Oeuemarcketi "nfe Geallieerden, alt vanonstotnederleggingeyan |
den Oorlogh ; in welcke wy gcfimentlijck met uwe Majefteyt teghenwoordigh fijn gheimpliccert : Alle ..—__ 't welcke ghepermiitecrt zynde, wy nochtans alhier niet alleenlijck in generale termen profiteren , vari onfe continuerende genegentheydttotecneeerlijcke
ende vcrfceckerde Vrede, maer dewyle foodanighfc generale verklaringen , fonderlingen t'eltkens gerc- péteèrc zynde, fonder fpeCifijcqueexpreffievaneer- lijcke ende ten wederzyden verfeeckerdeConditiën,
niets ter Werelt en opereren, jae felfs noodtfaecke- lijck een contrarie bedenckèn overlaten , foo hou- den wy voor eerft alhier nochmaels voor ghercpe- teerti al 't geene van onfent wegen by voorgeroerde conferentie in 't Hof, en ten overftaén van de Ko- ninginne uwe Majefteyts Moeder ghehouden, foo refolutelijck is geprefenteert, en hier vooren oock fucceflïvelijck ftaet gerecapituleert. Ten andere», foo verfoecken wy uwe Majefteyt dat de felve tot bekrach- tinge van de meergeroerde generale proteftatien, ons daer op eene netteen klareantwoordeghelievete la- ten komen, daer by de felve Uwe Majefteyt een van beyde de voorfchreve onfe ghedane prefentatienam- pledtcre, of anderfints van fijne zyde in 't gehccli ende fonder eenige reierve opene alle de conditiën , waer op uwe Majefteyt ghefint moge wefen de Vrede te fluyten, op dat wy daer uyt van de ware intentie der voorfchreve generale proteftatien moghen oordee- len: Dat uwe Majefteyt tot voltreckinge van foheyl- faem werck die voorfchreve aengevangene conferen- tien ter plaetfe, ende ten overftaen als vooren ghelie- ve te laten continueren ofte hervatten. Immers en ia allen ghevalle by foo verre uwe Majefteyt daer inne, buyten vermoeden , mochte vinden eenighe be- denckelijckheydt, in fuickencasficb wel te willen la- ten ghevallen eenighe mdere neutrale Handel-phetfe ^ de Keeren Minifters van den hooghft-ghemclten Koningh van Sweden. als Mediateurs voor te flaen » alwaer niet alleenlijck wy, maer oock de hooghft-ge- dachte oniè Geallieerden, door hare Minifters met die van uwe Majefteyt, op'tfpoedichfte moghen te faemen komen, ende fullen wy het voor een van de grootfte merck-teeckenen vandeoprechtigheydtvan de voorgeroerde uwe Majefteyts gereitcreerdeprote- ftaiien aenfien ende houden, dat de felve metterdaet betoone , noch door de voorfchreve proteftatien noch door andere middelen daer heenen te tenderen, ommc in plaetfe van Vrede, tuflchen ons ende de meer-hoogh-gemeltc onfe Geallieerdenjaloufie ende diffjdentie, jae waer bet doChlijck j feparatie ende fcheydinge te maecken ; fullende 't voorfchreve ten dien fine door handen van de alhier aenwefcnde Mi- nifter van den hooghft-gemelten Koningh van 5»)?- den vooraf tc ghemoedt fien uwe Majefteyts fchrifte- lijcke verklaeringhe, waer by de felve mediatie door den Koniögh fijn Meefter, acn alle de voorgenoem- de ftri|dende partyen aen gheboden, oock van fijne zyde fo Wel ten aenfien van de meer-hoogft-gedachte Koningen van Franckryck ende van Denmarcken, ali van oris is accepterende^ Wy fullen Godt Almach- tigh bidden uwe Majefteyt te willen infpireren ghe- lijcke pacifijcque gedachten, als wy vanonferzyde oprechtelijck ende waerlijck in ons bevinden, mitfga- ders oòck'by gevolge degenegentheydt ende de refo- lutieonïte aniplederen , ende in'r werck teftellen de wegen ende middelen i tot bereyckinge van fo falUtai- ren eyhde noodfaeckelijckgerequireert, op dat daer op delangh gewenfte efFeöen van in korten eénc goe- de, vafte ende verfceckerde Vrede, tuiTchen alle de meergenoemde ftrydende partyen mogen volgen, en wy met des te meerder ghenegentheydt fijne Godde- lijcke Majefteyt bidden voor de profperiteyt van uwe Majefteyts Perfoon, ende 't welvaren van fyne On- derdanen , mitfgaderj ons tekenen
Uwe Majeft;ey ts g0|6de Vrienden : i ; Oe Staten Generaci,
i£l
Gedateert in den Hage, àenfeflhienden St^tcmhtit Amo/efiitHhQndertfèstnfefiigh, ' ^ ^
X ^nort^ |
-ocr page 755-
i666.
73Ó S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
©nDcrtuffcljfn rtflcntfcrbe De ïioniiiflö öooBUjcft / Dat Denemarcken (Ic!) IjaD tcseti üngeland tjerhlacct ; iïyt QcUfiiDi I)ct üoIgcnDc.
Rerum omnium qt4a inter (JHajefiatem faam Magna Brìtannia & Dania Regem trans- atìa funt, jufla ferie deduBa narratio : Und cum Belli indtÜionc adverfas diilum Regem ; Simid & rationes alicjuot qutbas Majefias faa ad id impalfa efi.
Modus ille 6e candor, guos erga hoftescxteros omni de caufa Majeftas fua Britannica fem- peradhibuic, abundè terrarum Orbi teftatum fecere, quod quibufcuaqua demiim laceflTeretur in- jurüs , non alitar tarnen illas à fe animadvertendas cenfueric, quàm ut fefe adverfus eaquaeexiisnafci- tura cranc mala , vigilanrius prasmuniret; & fané, quanquam Danix Rex poft tàm iniquas rerum vices, fidcmque cum Majeftati fua Britannica curpitervio- latam, rebus fuis neceflarium duxerit, probra mul- ta fané ea&gravia, in Majeftatem fuam indigneja- élare ; ncc affirmare dubitaverit , foederis tam Of- fenfivè quam Defenfivè cum fcederatis Belgii Pro- vinciis feriendi rationem non alià radice autfunda- mentoniti, quàm nuperoillo Navium Anglicarum in Portum Bergenfem immifl'arum impetu > infcrtis utiqua primo didli foederis articulo difertis hifcc ver- bis. Cumpro comferto (it fieves ^uafJam Anglttanas eaf- fte bellicas , anno )am froximè elapfa , Jupra mtllefi- mnm fexcentefimum feicagefimo quixio, influmtnibus jux- laac ipfis Fonibus diBafuis MaieflaUs Dentea, contra jus fiifqut varia patrafe , é· more piane hofiili, tumm Arees efui titm in CaSlella impetum fecij/e. Cautum ergo fit > nee cuipiam ex navibus Angluanis bellicts lici- tum fit i i» Vortihus ejus aut flumintius j in Cattegat, fret O Oreftmdico aut Mari Balthico vela facere impofle- rum.
JViajeftas fua Britannica nihilominüS, nempequia honori Regis illius confukum vellet j faitumillud, quod calumnise ifti materiam dederat, mundum lu- bens celaiTet, nifi forte periculumfuiffet ne Majeftas fua Britannica, Clafle in Portum foederati Regisfic immiffa ; ut omnia hoftilia intentare: navibus alte- rius gentis (utcumque contra fe gerentis bellum) cum diöofoederatocolentispacem videri polTetadco jus Gentium violafle: Ciim tamen revera Majeftati fuse Britannica, jam tum nihil tale cogitanti, fadla eflet illiuG Portüs libera poteftas ad ea omnia hoftiliter agenda, qux tamen hodiè ipfi exprobrantur.
Quo affedlu quantoque ftudioMajeftasfua Britan- nica Regem Dani^ profecuta fuerit, non modo communi Reformata Religionis nomine, fed pro- pioreadhuc, tum fanguinis ratione, tuni amicitias in Perfonam ejus, ftatim fub fuo in Angliam reditu, rebus Danicisjamtumetiamturbatis&afHi^is, in- dicio effe poterit fcedus.illud cum Coronaillatune temporis paflum & pr» reliquis omnibus primum : Quoquidem In fcedere, perpenfis illis, quas àfcede- ratis Bclgii Ordinibus Rex iilc fibi nuper illatas que- rebatur , & inferendas adhuc graviiis fufpicabatur, injuriis, Majeftas fua Britannicapublicèprofeffaeft, corjiiindtisin unum viribus, feDanÌEeRegi,quoqun- que demùm hofte, belli fociam futuram.
Ab eo ufque tempore i novae indies difti Regis qucrelx ctefcere, à fupfa rnemoratis Ordinibuspe- rinique fecum ac infolenter adlum , ex armis Sue- cicis horrcnda animo proyidcri , orarique Majefta- tem fuam Britannicam ut opportuna intcrcefljone apud Coronam Suecicam priftinum utrimque foe- dus. arftiori rinculo firmatum rcdderet ; id quod Majeftas fua fine mori in fe fufcepit, & Coronam Suecicam in vota fua tamfasliciterconfpirantem illi- CÒ fenfic, ut habcrct undcDanisfcrupulumomnetn eximeret, colerent modò fedus non ita pridem à feipfis cum Suecis initum , non effe fibi quicquara ab iis metuendum Gratum fuper his animum tefta- |
tus Danige Rex» atquefeidieriòfecumftatucrepro- feffus, rerovato iterum voto Majeftatem fuam Bri- tannicam oravic infuper , ut, datS. Regia iuà jpmj Succiam fide, diÖum illum Pacis trsöatomDanos ad amuilim inviolatum habiturosfponderet ; quin & hoe etiam Majeftas fua Britannica in fe quam iuben- tiffimè fufcepit.
«nee- laiiSiï '
ÏSCDIIC·
tic tc- gen^ aseiie- metiieii.
Hsec erat iila rerum facies, cum bellum flatim mo- verent Hollandi, & fingula illafacinora, univeifis nimis manifefta , more hcftili committerent, Sub hoe tempore Majeftati fuaeBrittannicieopportunum vifum eft , officiis denuò quibus potuit honeftis, intercedere , ad enatas hinc inde fupradiftaj fufpj. cionts amoliendas, mutuamque inter Coronas il- las Boreales, mcliïis fovcndam necciliiudinem;ne,
in ilio temporis atticulo, malèvigiles, & nota ni- mis Belgarum artes Coronas illas mutuis detrimen- tfs inter fefe poffint committere, quibus adeòdivi- Cs ac diminutis, ipfis in utramqueaccrefceretImpe- rium.
Hunc in finem Majeftas fua uno eodemque tem- pore Virosduosfpeöatasapudfefidci, rebuf^uefuis gerendis propiùi admotos ,ad Coronam utramqueab- Jegavit, quorum erat ea praeftarc officia, quibus indé illarum animi utrimque inter fefe reconciliari, hinc fibimct ipfi utriufque conciliari poffe: amicitia. Et fané, quod ad Daniam , nihil fermè aliudMajeftas fua Britannica fibi inde pollicita eft; utpotecui bené petfuafum erat eò AnguftiarumDanos, partitn belli calamitate, privatispartimodiisadduftos, utnectu- tum ncc ;fidum videri poffetconfiliumvocandülloj) rebus fic ftantibus in focictatem Belli contra Hollan- dos, nee etiam quicquam fui caufàabiijeifpeflan- duni, nifi ad quod alias prseftandum Majeftasetiam fua Britannica virtute foederis fui teneretur; prsfer- •tim, nondum obfirmatàeà inter Coronas illas Boiea- lesfide, qua, fibi invicemconfifa:, mutuisarmlsSc auxiliis tutas poffent acquiefcere.
Veriim paucos admodùm menfesmoratuseratjem in Danià MajeftitisfuseBricannicas Ablegaius, cüm v idcre effet Regem illum una cum Concilio Tuo me- tucre jam fibi ab ira Belgarum minus fanequam Ma- jeftas fua Britannica (ita erat illa pro iii follicit» ) co- gitarat ; adeoque Rex ille, etiamnum iifdem pro Bel- lo contra Hollandos jundtis in unum viribus editan- do argumentis ufus , quseComes HanibaUSeheftadt contra Belgarum faaum Majeftati fua: Britannici cum in Anglià eflfet non ita pridem prjefensrubmini· ftraverat, Majeftatem fuam novisprecibusfollicitare non deftitit, ab imputentiilìmà gente illà velit inpi»· fens Danos protegerc, cumque de tradatu Pacis in- ter Majeftatem fuam Britannicam populutnqueillum redintegrando agitari contingeret, multiplici eo, quo laborabant onere miferos abfolveret : Interim tamen, ut Traftatum illum, quem cum Majeftate fuiipu inierant, de novo iterum inftitui velit, obligationi- bus ii3 ac conditionibus ultefiùs muniendum, foederis, de praefenti, cum MajeftateMcontradi- ftosOrdines, tam Offenfivi quàm Defenfivi, t»n· lùm non modos omnes implerent : Quarum etiam » menfe Novembris, Anno{tipti.tnillefimmfix"^fV' mumfìxagefimo coarto, rudimenta (proutindeugna- tione erant) ab Aula Danica in Ang iam, MajeftatK fuse Britannicas Ablegatus per expediti itinensnun· tium tranfmittenda curavit.
Caeterum quum reverterctur ille In Daniamnun- tius, Mejeftatis fux Britannica; bis qua: ab ipfis P^O" pofita eraiconfenfum referens & approbationem hilo tamen ocyus ab iis ad fingula accoromodate atjioi- vendafeftinatum eft, verum fubitos faecorum mcu^ fus praifentire animis vifi» à MajeftatcfuiBritann' ca ulteriorem operamciHagitant, adamovendum"· lud quod immineret ipfis periculum, & fiducwm iw
tuam & benevolentlam inter Coronis illas firmiusu» biiiendam, quam & Majeftas fua BritantiiGa^ue^ rum ad id promptitudine animata ultroJ>ollicetu^ eaque de cauia sequum jam videbatur, Dain«?> ^ amicitiam cum Suecis, abfque ulteriori omnJ pr"_ craftinationc, firmandam, inftaotiusurgcri,q<«'H dem peradto, quicquid cotìfiliorwn «''^""„("ff |
-ocr page 756-
en O O R L O G Η. V Ses-en-veemghfle Boeck. 7 j 7
|
,/ ..fifque delibcrantibus ac confentientibus , tranCgi l·^ DolTf Atque quod Majeftati fuae Britannicse hac in " rcfidiidamaddidic, erattumRegishonor,tumcon- ftansea, quam de illiusince^riuteconceperac, opi- nio' ncfcire enim non potuic> adBclgarutnnutum Conciliura ejus magna ex parte iri compofitum. Men- fe circiter Jünio proxime fequente Rex ille (ubi forte cum Majcftatis fuae Britannicoe Ablcgato in collo- quium inciderat ) ftatum illum flebilem, in quetn caca folie Ordinum Generalium fraudes conjecerant, dc- plorabiC ferio : folos Belgas tantorum malorum aucho- res, ia quo.'utn etiam poileffionem, nomine grandis iumm» apud eos, ucajebanc, contraétas, proven- tuum fuorum bónam partem ceffifle querebatur, qu» de re, avide captata occafioae, fufiusfubindediflcre- bat. Subjecit Majeftatis fuse Bricannicas Ablegatus, non defuturas occafiones , quibus etiam de pecuniis libi ante hacexcortisj US fibidicat, &jufta repetitione fe inintegmm reftituat. Quo fermone, in longum à Rege ilio non fine ardore quodarri, produ£to, ftatuit tandem ille apudfe, fimodoviresfibinondeeiTent, feid eiFcöiurucn navium omnium occupatione & de- tentione, qu» quoquo modo Hollandorum nomini- bus inicriptK, aut in Portibus fuis in prasfeniiarum morarentur > aut impofterum illic intrarent ; cum- queadderetMajeftatisfuajBritannicae Ablegatus, in- ccptum illud, fubmifla Regis Domini fui clafle, pro- be poifc promoveri, ea lege perplacere fibi id Rex ul- tro refpondit, prseda fi modo inter Majeftatem fuam Bricannicara & fe divlderctur aequaliter, cxorato infur per Ablegato at haec Majeftati Britannicae fuae proposi curaretj cum tarnen Majeftas fua de Dania: Regcàd ejufmodi faiàum tune temporis follicitando, nifific sbipfoinvitata, necogitafletquidem. ,
£x Majeftatis fuse Britannicae Ablegati Literas pro- pofiti hujus tenore rite cognito, confenfumfacilem Majeftas fua Britannica non praebuit modo, fedqua licebat celeritate illuc remittendum curavit.
Die JüHidecma Majeftatis fuae Britannica: Ablega- tus Rcgem illum certiorem facit , inftitutum illud Majeftati fuae pergratum efle, idque exeqtiendum na- vibus ubique fuis Majeftatem fuam in mandatis iubi- todatursm, Quod cum Rex ille laetiisaudierat, quo majore utriufque commodo paöum illud fervati pof- fit, Norvcgix Praefeaospaffimomnes Belgicas , qua IMflèntarte, tamiaPortusfuosallidant, quamqu» inPortu jam bierent, quibus poflent modis, deti- nesnt; Se illis tum faiti hujus rationem , tum quid ultrafaciendum, brevi per nuntium ad id deftinatum indicaturum.
Didti menfis Julii àÌQvigefima, audito Ruyterum prater oram Norvegice navigare, Rex illeaccerfico Majeftatis fuae Britannicae Ablegato , qua? inaudie- 'attetusaperit, hortatus infuperneinejufmadinun- lioad Majeftatis fuae Britannicae claffsm pirferendo tcmpui traheret, quod navigli beneficii iubito efFe- ftum eft.
Didi menfis die vigefima fccunde\ ad Proregem, Chriflianiae, & Generalem Alcfeldt, Bergis Agen- tem, Danise Rex per expeditum nuntium mandata tranfmifit: Sinerent nimirum Anglosimpetufaiiloin quafvis Hollandorum naves , licetin ipfis Portibus, iub ipfis Caftellis, cafdem tanquam praedam abduce- fe ; pioedaï nihilominus fummam ad juftos calculos fevocarent, eo quod fibi pars altera obtiogeret ; por- '0 navium Anglicarum Praefedisquam primumno- tum faccrcnt, fi quse HoUandic» littus forte illud pro - piusattingcrent.
Hii obfecutus emifit ftatim Gildenleu Norvegia Ptorex navigia duo , quae clafli Anglicanse , qua- cumque maris parte repcrta:, paétum inter Reges ini- >um ligniöcarent ; id unum tamen pro ie poftulabant, libi fcihcet ut liceret ( ad dignitatem Regis Domini fui publicetuendam J fefe Angloruminfultuillo, quan- Do^mque faciendo, graviter ofFenfos venditarc.
Huncinmodumreinftituta, Claflifque Majeftatis ^«Britannica Prcefeais aliquot fatis cognita ,die di- tti menfis trigtfimn Sandvici Comes feleftiorcm na- viumnumerum ad Portum Bergenfcm, diftopaöo |
intentus, atnandat, ut qui Claflem Hollandicamab i666* Orientali India reverfam illicnuperappulfam piobe . intellexerat, credebaique (ut par erat) diöi fcede- ris notitiam ad loei illiusPiséfeiitosomnes, ante na- vium illarum adyentiim, iri perlatam, quippe quod fuam illis approbationem & cxcquendi propofitum Majeftas fua BriUnnic» , Junii dis trigejlma. per nun- tium indicaflèt, quod & Rex Danise decimo die Ju- lii maturcaccepiftet.
Die iupra trigepmamprima ex di^arum navium nu- mero quindecim ad Buckap Radclatie, nodteilla fixis Atichons, in eodcm loco jacuere, qui quidem tit- cumque intra Norvegia fcopulos, à Bergis Itücas odto removctur ad minimum,
i,,Pr/«wmane, Kalendis Augufti, Thomas Tydde- mannus Equ^e di<i};£e illi clallis parti piiepofitus, vi- rum quemdam prienobilem ad Arcis l'riefeótura navi- giofubmitt^t, qui fignificaret ipfi(ncquid ei incauto obveniret) advenifle Anglos, Litterafque fimulfe- cumduas, àSandvici Comitéalceram, alteramàdi- öo Tyddemanno, ad diöum Arcis Praefedlumper- ferret, utramque in eundem huncfenfumconfcrip- tam, fe, quam Hollandos infeftare, nihil prorfUs aliud deügnare, tum diligentercautumprovifumque habituros, nequid damni injuriaeve j ad Daniie Rcgiff fubditos quofcumque, poflit exinde provenire. . Didattim Augufti Kalendarum hora vefpertina, fexta dubium anfiftimai diótie naves in Portum pe- netrarunt, cümquejam navibus Hollandicis propio- rem & commodam fibi ftationem quairerent, mo- nuit abiocepto defiftcre ab arceingruens fubita globo- rum tempeftas, minoreque globo, cuidam inter An- glos, exponendis per fchaphas anchorigintentiorcs, aus perfradtum eft ; quod Angli quidem , hoftile contra nil meditati, fuftinuere immoti, cum ta- men Belgis per integrum illud temporis fpatium fine omni impedimento permifllim eilet, ut navea ora- ne», ad bellum inftrudiorea, in lineam cogerent, atque eum in modum fe difponerent, quam maxi- me poterant opportunum, tum ad propulfandatn à fe Anglorum vim, tum ad eamiisvicilfiminferen- dam; expofitis etiam in littore tormentis, quorum ipfa in arce ^\aifipt»agi»ta, ad Anglos acrius i&feflran- dos fixafunt.
Angli nihilominus, modo omni quo licuitcom- modiore fe formare, quo inoperetotamnoflemad quartam matutinam dici fequentis confumpferant, coadi fcilicet obludtante vento naves fuas omnes aegre fequaces finibus attrahere.
Verum per totum illud temporis intervallum, fpc- rantes adhuc meliora, etiam cum Generali Domino Alefeldt tradlatum inftituunt, de Patìo inter Reges dam inito illum fubmonentes, quod temen ut tune temporis fibinptum diceret, adduci nullo modo po- tuit , in eo totus, Dania Regi Domino fuo pra;da ut cederet in integrum, quippe quod naviculasduas non alio fine Septentrionem verfusemiferat, quam ut na- ves illas Hollandicas, fecuritatis prastextu, in Por- tum illum callide penraherent i defignailè infpper Dominum fuum Bellicas viginti duM, quas na- ves illas fuis ufibuscuftodirentj tum eriam rem om- nium admiratione dignam Fare, Reges ufqua adeo Amicos & Foederatos de exiguas pr»dx parte dimidia digladiari, praefertim cum Rerum Danicarum tenui- tas illud jam pofcere quodammodo videretur ; cum etiam verifimile eflèt, Dominum fuutn, quseexea conflaretur fummam adverfus communem utriufque hoftem velie impendére; praeterea, Hollandis «que damnofumfore, DaniaRegitotalisfumma,anMa- jeftati fuat Britannicas pats altera cederet.
Utcunque tandem Dominus Alefeldt, cum ea de re Anglos adhuc inftarecerneret, rogare cepit, pro- pofitiones aliquot de praeda jufte dividenda fcripto exhiberent j quales etiam exhibebantur ; utcumque etiamnutn capere videretur ille, vim contra Hollandoi omfiem td dies adhuc aliquot diftèrendam ; idquod in Scnatu bellico, praefentibusCapitataneisnavium omnibus, alium in fincmnon effe videbatur, quam (idquodrcserat,ficconftabatpoftc8)uc Hollandiexeo Ì^qtJ J pro- |
-ocr page 757-
7 3S . S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666 protraci cempfiriscaperent beneficium. Quamobrem
_■ fine moraaggrediendumfibi, decernunt; quod Au-
gufti die fecunda. hora quinta matutiaa paricer Mee· ptum eft, poftquam confenfusjam omnis ex parte Generalis prabendi fpes omnis fublata eft ; Prascerea etiam, cura ex ulteriore mora, non tantum Kollan- dis vires novae indiesacceiTurseeCTent, verum etiam periculum foret, ne Bellica eorumClaflis in ipfosil- lic hsrentes incurreret.
In hoe de rebus Bellids Concilio Thomas Tydde- manus Eques Capitaneos fuos omnes ferio monuit, tormentis fuis nullo modo arces aut caftella laceffe- rent, quin qua poiTentcura in fola navium Hollandi- carum latera iöus dirigerent , ne forte oppidi pars illa, quse à navibus retro erat, in damni etiam partem veniret : Quod utrumque » ex communi nautarum confenfu, diligenter obfervatum eft ; proutin trac- tatu CUm Generali habito, omnia ea in mandatis da- tum iri promiflum erat.
Ufque dum inftaret hora jam odiava , non eft a pugna celTatum, qua durante, fatendum eft Albuin infigne ab arce expofitum, quotamenfine, Anglis nbn erat facile conjicere ; quippe nautas omnes, quo- rum ftationes Caftello propiores erant, in hoe pariter confentire, Caftellum qua hac ; quaillac, abexplo- dendis tormentis nihil deftitiflè; fufpicari fe inde,
éxplola illa tumcum explicareterinfigne'illud, con- tra quam manda verat Generalis, abHollandis, quos vcrifimile erat illius fortificandi caufa in Caftellum admifTos (id quod res erat)recepii enim funt illuc Hollandiad minimum
Maximum , quo laborabant Angli , Caftello ijs damnumillatumeft, àquo, fortuitisidtibus vincula aliqua, quorum nexu colligebatur primo linea , di- rupta funt, adeout, roetu, nefenavesfibiinvicem allifse frangerent, ftationibus fuis cedere coafti fue- rint i cumque ultra tormentorum Hollandicorum iftum evafifler.c longius, ab extremo Arcis angulo fada eft recens à dexrta tormentorum explofio, ( qui- bus tamen durante bello altum filentium Angli im- pofuiflent) adeoque retrocedentibus èclafliariis non pauciinteremptifunt.
Quo tamen nonobftante , Anchoras fuas eodem Angli die intra rupes Norvegicasjecere, ad qnintam à Bergis leucam pofiti, nauderis utique deftituui qui ftationem propiorem oftenderent, quae tot fimul na- vium Anchoris retinendis fufficeret.
Dum hiulcis navium refarciendis lateribus & laxse tabularum reaptandae compagi ab Anglis hic loei infu- datum eft, inter GubernatoremThomamqueTyd- demannum Equitem varia officiorum aucupia & ima- ginariffi fervitutis vocabula interceflèrunt : Die autem Augu&ifepima, DominusTolnor, vir minimè illi- beralis, qui, traftatu i fifus, nofte quae pugnam prse- ceflèrat, Majeftatisfuas Britannicie naves confcende- rat, jam iterum à Domino Alefeldtmifluseft, qui nuntiaret Dominationem fuam à Rege Dani» jam recens mandata accepiile; Sineret nimirum Anglos in portu fuo vim Batavis intentare ; allatis infuper lite- ris ab Ablegato Majeftatis fua;; Britannicae ex Aula Danica ad claffis Anglicanae Admiraliumdatis, qua- rum una eademque erat fententia.
Mifit tune temporis etiam Dominus Alefeldt ad Thomam Cliffordium equitem literas , totas illas manu propriaexaratas, quibuspetiit, node fequenti conveniendi & colloquendi fecum poteftatem fibi ut velit facere ; quo de modo ad fecundum infultum maximè commodo mutuis deliberationibus ftatue- rent ; quibus in Literis haec in funt verba.
Mandata Domini mea jam nunc recepì & fic vo- luifiTet Deus ut ad manusnoftrascitiiisperveniflènt, quicquidaüum eft, fuiffet piane infeöum; ex ani- mo cupio, me ut honore ilio digneris te ut videam coram 5 nodu tamen id facias oro & perfonatus, cum id utriufque Regum quam maxime interfit. |
In colloquium hoe facile confenfum eft; in quo Dominus Alefeldt articulos quòfdam , cu,m condi- tionibus, mutuo confenfu obfirmandos in medium protulit; crant illihujufmodi. Veile fe ex «quo prse- dam dividi , cui tamen centies miBe Hbrse Sterlina; monetse priusdetraherentur, quarum pars altera na- vibus illis Anglicanis, fibimilitibufquefuisalteraob" """ tingeret. Qui ex Batavis captivi fierent , navibus val cuis & minus bonis afportarentur Hollandiam, ita qt eorum nemo Bergis maneret, quem divifse pràd® teftem metuerent : Naves Anglicanae jeei^j^ in Por- tu Bergenfi morarentur fex hebdomadas ad mini- mum , ipecie quidem, rerum fuarum gerendarum cauia 5 alteram nimirum praed® partein, {illicrclin- quendam) utprseftarentfecuram, quafipoftnjodum inArigliam deportandam; cum tamen revera ad Re- gem Danixea pròrfus fpedaret; Quin etiam didie naves Anglicana quatuor , Daniae Regis ufibus, per didura fex hebdomadum fpatium, uniceinfet- virent. Quaa ^idem propofitiones, Thoms Clif- fordio Equiti Dominus Alefeldt manu propria con- fcriptas tradidit.
Veriim Articulis his aliifuperadditificobftabant, ut de fecundo infultu noneflètcogitandum; prohi- bebant enim Anglos, ne, fi qua ipfi Batavis lupe- riores futuri effent, reminceptamprofequipoffent; verbi gratia, ne ultra Boomam procederent ; quo fa- dum eft j ut fi Hollandos navibus fuis exuiflent, qua tamen ipfi inearumpolTeflloncm venirent, via om- nis interclufa fit, amplius interdidum eft illis, ne quos è militibus fuis in terram exponerent, adeo- que naves ipforum obverfig eorum tergis confcende- rent : Atque id totum fub eo prastextu , oppidum nimirum ut à fiammarum earum , quibusidflagran- tébello videretur obnoxium, metu libérarent . Cum tamen, non obftante dura hac lege Anglis impofi- ta, navem incendiaram , flante commodum ven- to , Anglis inferendam , Hollandis faita effet in- ftruendi copia.
In hoe colloquio Dominum Alefeldt inter &Tho- màtn Cliffordium equitem , propoiuit Dominario fua, du£e aut tres naves Anglicanae, prater easquse jam aderant, quo melior rebus obtendereturcolor, de novo accerierentnr ; utcumqueconfuluitpotius, quaejam prefentes effent, omnes ad Sandvici Comi- tem remittendas , piane indicans, nee poteftitem fibi, nee vires deeffe ; ad detinendas in portuHol- landorum naves, etiamfiClaffisHollandicauniverfa conaretur illas abducere. Qu^od etiam fealiquandiii fadurum fubinnuit ; habere feaiens, ( etiamfi CW- fis Anglicana, reficiendae fui caufa, ad proprium lit- tus fe fubduceret ) materiie fatis, fuper qua, Hollan- dos occupatoB detineret : reddenda nimirum ratione damnorum eorum, quK in iis protegendis, tum Op- pido, tum Caftello illata funt.
Placuit infuper Excellentie fuas, pro rebus An- glicanis fingularem teftari afifedum ; occafionesom-
nes, quibus qualicumqueoflSciopromereriillospof.
fet, fe libenter amplexurum , ut qui^uo modo, egregiorum tot Virorum manibus, quiilÌiccecide- rant, parentaret.
Reverfus ad naves Anglicana» didus Eques Clit- fordius , cum Thomse Tyddemanno Equiti, un»
cum Capitaneis, quos ille in Confilium fibi yocave-
rati explicuiffet coram , quod , ex reftridionibui
iftis &propofitis, rebusnoftrisnimirumadverfanti-
bus, ( utcumque flammarum ab oppido arcendarutn prKtextu ) prohiberentur revera Majeftatis fu« o"' tannicie naves, ne adverfus Hollandos uti poflent» aut conforta manu ïnvadendi, autfiopuseitót,^ios à tergo adoriendi beneficio; quin & poft hoftei™." pulfoi, non nifi Arcium & Caftellorutn AfWWJO»
in Anglorum poffefllonem pervenirepollent: Vi^ etiam omnia ipfi Norvegia Praefedo prius.objeaa
Re omni feri perpenfi , naves hafce ad Clsflèm remittendas decrevere,- Priustamenquamvelittce* rent, ThomasTyddemannusEques, ^
minura Alefeldt peramicè miffis, animum üW euc reveitendi innuit. ' . - „
Priore fuà confiliorum inconftantià jf
cupiditate nimia huc illuc interim impulfus nus Alefeldt, tantum aberat ut Domini fui no^^j' |
-ocr page 758-
0.
én O O R L O G Η. V Ses-eé-'veèrnghflé Boeck. 739
|
difceptatione longà de damnis oppido Arcique Bel-
,urn grafia, illatis (quod in congreflu noviilimife fiöurum ^opjnderat) tempus fallendo moras nefte- fëc ur non nifi privatis priEmiis duftus ) forte an conGl" Hifnise recens mutati authoritate nixus) iis vela dare prxmitteret, ftatim ac unici navigioli àppul- fuDuntiatum eflec Claflem Hollandicam , falvumiis coDdui2uni praftiturara, cy portu Belgico folviflc ; gc quod Majeftatis fuse Britannica; navibus nega- tum > Naucleri portuum illorum peritiiEmi, qui illos juwent, conceffifunt. „ . ^ ^
£ft haeceorum omnium quas Bergli actafunt, ac- curata Narratio , qu£e etiam cum ea , quae Daniae Regi ab Officiariisfuisfuper bis tradita eft> adamuf- fim convenit.
VErum enim vero tam non ingenuas Danorum artes una non abfolvit periodus : Cum enim jam Majeftas fua Britannica Claffis fuas partem illam, contra padi fidem , à Caftellis Danicis ita male habitam refciret, elufamque fpem illam emo- lumenti mutui quod ad utramque Corooam ex con- fliöuillo perventurumaugurabatur; cujus unius in- tuita, quicquid profperi allatura eratfequensseftas, claflè fic diwfa, periclitandum cenfuerat ; Eo prx- fertitn tempore, cum vim fuam omnem in mare pro- pere deducendam hoftis undequaque contraheret ; Ablegandum aliquem duxit, quicumDaniasRege, turn de re tota , tum de reparandis damnis ferio ageret.
Quam Provinciam cumnemomeliusadminiftrare polTe videretur, quam qui in Bergenfi fcena partes etiim fuas egiflet, eleèus eft Thomas Clifierdius Êquestum recens à clafle reverfus, qui Ablegati ex- traordinarii munere apud Daniie Regem funöurus * lum quiB afta effent omnia vere explica;ret,[tuiri etiam) dedicione Hollandicarum navium (in illius enim pof- feffione permanere credebantur ) Majeftati fuae Brit- tannicie ut fatisfieret, poftularet ; quod cum effeftum dediDTet, una cum Ablegato priusibidem refidente, depïce, offenfiva pariter acdefenfiva, traftarepof. fit & concludere 5 quo peradlo, eadem authoritate munitusad aulam Suecicam proficiiceretur, Coro- nam etiam illam in ejufdem foederis focietatemvo- catutus.
Statim fub diaiCliffbrdiiEquitisadHafFniamap- pulfu, Rex illc, auditus tum ptimum ab eo quae in mandatis haberet, ad ea qua: Bergis afta effent rubo, re fubinde fuffufo, tralataque in OiBciarios fuos cul- pa , de rebus inter Coronas illas ad Majeftatis fuje raentem componendis mire follicitus vifus eft j Con- fcius utique, caufam effe cur Majeftatis fua: Brittan- nica animo altiusinfideredeberent moras illae, qui- bus ufus eft ipfe, non obftante pafto, in mandatis fuisad PfiEfeftos fuos tranfmittcHdis ; ajebac infuper, duriterprorfusfecum aftum iri, fi diuturna illa arfta- que inter Coronas hasamicitia ob rem infoeliciter ad- miniftratam ( utcumque finceroin Regem Angli® af- feftu & ingenti pro rebus ipfius ftudio à fe propofi- tum ) violari modo contingeret. Addid it etiam non potuifle fc tune temporis alio beneficio propenfum in Majeftatem fuam Britannicam animum teftari, quip- pe nivali apparatu ad Bellum neceffariodeftituto, reli- quum fibi fuiffe, quojuvaret ipfam, aliud nihil, quam ut Portuum fuorum jus in ipfum transferret.
Et tarnen Rex ille^ ea prseteritorum excufatione, « futurarum fpe ,· pulchre utcumque inftitutis, male
interim defendit adverfus illa quae de mora objefta funt, ea fcilicet quae à àscimì?iàvigefimamguarttm fienfis Julii fafta eft ( tantum enim erat intervallum Inter approbationem Majeftatis fuae Britannica; à Rege Ilio receptam, & mandata ab ipfo praefeftis fuis tranf- ">'ffa)non alia fcilicet aliata ratione, quamdereme- tnodice dlfponenda convenire , eamque fic in Ra- viuramittere, citiusfenonpotuiffe,
Novam Hollandicarum è Portu Bergenfi dimiffio- nem fubitam facilemque quod attinet, rem haftenus 101 ignotam narrati refponfum eft j rationem autem Pienam accuratamque, quo resillagefta fueritmodo, |
indies expeftari ; ipfoRégeMïniftrirqüeejusPrima- lóóS.i
riis fe novitate rei attonitos firtiulantibus-; cuperefe --
priorerri'tulpam , comfienfatione fadta , quantum fieri poterai, rèdemptani. / '
Ad hiec Hanibal à Seheftedt, vigefima Septem- bris, Rejgis illiüs nòmine,'' Majeftatis fuseBritanm- cae Ablégatis, ί^ύίέ^οΐϊώ ^ quovis Regis illiüs portü océupknd^ iifdem cónditionibus própon'it Üenuo: qu ppeHol- landorum navës Beììicìs , feptém, 8c ex mercatoriis ab Oriemall India unatn iii^fietcj Orefundico , duas TunisbergjE idhuc haerere'^ navcfque alias quam plu- rimas divitiis'önuftas, partim'tempeftatis vi, par- tim Anglicanse Claffis metu, φarlasper aliósNor- wegia;portusdelitefcere. EaV ne res, uti prius, itnale poffit fuccedere, aut fufpicioni ullus fupereflctlocus, ipfum diftorum mandatorum archetypum,'^litteraf- queadfingulos Norwegixrefpe<3:ivepra;feftos, Ab- légatis Spüsinlnanusfedaturumpromifit, quas, de- ftinatis eo finenuntiis, ipfi mittendascurarent j in- ftrufta etiam parataque forein profundo navïgia ,qui- bus nuntium hoe ad Claffem Anglicanani perferri poffit, tantomaturiusexeqnendum.
Verum fub ipfo ilio velperedieiillius, illiusSep- tembris fcilicet oi/gi/WiC fr/W, cum Majeftatis fuse Britannica Ablegati implenda illa exfpeöarent pro- mifla, ecce, pro diftismandatis, noviquiddamap- portar Hanibal, Claffem fcilicet Anglicanam ad por- tus fuos rediiffe ,· eoque cognito, naves HoUandicas» quae in profundo navigarant, fublatis anchoris do- mum cqntendi/ie ; verique fimile effe, casteras Hol- landorum naves ad Norwegiam nuper appulfas, eun- dem etiam curfum tenuiflè.
Qms omnia ab Amerone, Unitarum Beigli Pro- vinciarum in Aula illa Ablegato, ab Elfenoria jam tum vcnien» acceperat, quiprasterres novas&alia fecum attuliffè creditur, quibus induéliii, novam confini rationem ipierant : adeoque de illis propofi- tionibus, quantum in üs erat, aftumjameft, quat foedus aliter ofiènfirum ac defenfivum contra Ordi- nes Generales Unitarum'Beigli Provinciarum certo certiusdediffent.
Ex quibusoninibus vldere eft, quamlevibushuc illuc momentis agitata nutarent Regis illius Confilia> quamque inique Majeftati fux Britannicseab'eo im- putata fuerit eorum mutatio.
Ab eo ufque tempore fenferunt Majeftatis fuae Bri- tannica Ablegati, ab omnibus iftius Aul» Miniftris frigide adeo&teftisconfiliisfècumremgeri, utne- ceiïè haberenc, quo expeditius qua: iis in mandati* erant exequi fraflent, expoftulatorium hoe quod fe- quitur memoriale Regi offerre.
Extraordinarii AngUas Ablegati, quorum nomi- na hic fubfcribuntur, in memoriali fuo diei de- cimx; fext» menfis proxime elapfi , Majeftati veftras notum fecerant, quam aegre ferret Rex ipfo- rum Dominus tum traftatuscumMajeftateveftraia longum dilatos, tum naves fuas tam non amice Ber-
öum eft, ut Angli non tantumrepulftefuftinuerinc dedecus, viris etiam egrcgiis nonpaucisinterfciftiï, fed & Orbi Chriftiano occafio data fit, utcumque fine caufa , Regem Dorainum fuum , foederati & Amiciadeoportusviolati, cenfendireumj dicendi- que, de amicitïa cjusnemlnifatiscautumeffepoflè» ü quando aut alias rem geri ipfius interfuerit, aut aliunde fpes aftulferit nummi : ex quibus omnibus honori fuo Regem ipforumDominum vulnus grari- ter infliftum perfentire , cui medendo iVIajeftatis veftrje Commiffariis varia effeàfepropofita(caque, quae nee honori Majeftatis veftras quicquamdetrahe- rent, nee omnino ejufmodi, qualia non fieri publi- ce intereffet ) adhuc tarnen ulteriores nefti mom, & inftantias fuas (abfque quod iis ulla ex partefatis- faaumfit)frivolisdilationibus eludi; quareimpera- li fibi à Rege Domino fuo, utapudMajeftatem ve- <J3ri(14 ftram |
-ocr page 759-
7 40 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666. ftram fuo ipfius nomine profiteantur, difplicerc illi
--- in univcrfum rationem illtm quam Majelhs veftra
in rebus cum eotraolìgendisrccutaefl: ; Sitnul'j Ma- jeftati veft.'iE ut indicent modis fe quibua.poieric maxime lidtis, fuum Cibi jus vindicare dèc/evifle; Eumqueinfinem, eorum alteri inraandatis datum, uc Danif quam primum valere juflìs , ad Curiam Suedcam iter accelcret, Rcgcm illum rite cdoétu-. rus ; quibus argumentis mota Majeltas Tua Britan- nica ad'inceptum illudBergenieaududlafit} Atque
gnari velit' Majeftas veftra, humiliter rogane, ut ex- inde / quas à Domino fuo amplius in raandatis ha- beant; liberum ipfisCtulteriuspiofi-qui,
H<#»/<e Οαώΰί die i. 166').
' TALBOT. CLJFFQnD.
'. ...........,· c^ ■
M Emoriale hoc novi traöatus defiderium in iis excitavit: IpfeRex&CommiiTariiejus, ni- mirum Comes Hanibal à Zehtftedt Doriii- Busiummus Thefaurariusec Minifter PritaanMs, & Domìnus Gabell , tum ci tumcaeterisoibnibus po- teftate acfide, psr vifi mirum in modum cupidi rem totam quam citiifime abfolvendi, de conventulla- tuere quotidiano, quod & paricer fadumeli, adeo- que rebus mature difceptatisacperpeniisdii^i Com- miflarii una cum didtis Ablegatis Majeflatis Britan- nica Ì^USE Oàobris decima oéfitva 1 fignis hijgilÌiique appofiiis, foedus oflFcnfivùm.acdefenlivumbofirma- lunt cum Anglia contra Belgas mariccrfiiqueproie- qviendum ; Commiflione plenaria didlis Commillà- riis ad id conceiTa , & Regis illius manu ac figillo munita; in qua> verbo Rfgis & ChrilUani, <c id omne quod abiisconcordatumcffct, ratumhabitu- rumfpundet.
Cuj U£ Foeieris conceptum in Sueciam poftea tranf- miflum eft; in qup> aperse picetium eltobfervare, quod} Miiiiftris Danicii/uper omnia inidinitanti- bus. faili Bergenfis perpetua ut foret obiivio, nec ut eo nomine quicquam defuturo pretendi poiTet aut poftulari, in id juxta cohfenfum eft, quod enam è pra:cipuii difti lOeieris articulis exprefle unus erat ; Mijciìacis fuse Britànnica Miniftris ( non obftante offenfa ea gravi , de qua in prsecedcnte memoriali conquefti erant) sequum confentibusj hujus ut in- jurise memoria rei Chriftianjae bonoabolenda vove- retur , ad uniendas tres bafce Proteftantlum Coro- nasj quodque, eodem tempore) ut infra manife- ilum fìt> diélus Dani® Rextraftatuminitcum Hol- landia contra Angliam ; cujus pto fundamento, in prooemio, id ipfum pofuit, vira fcilicetillam Portui fuo Bergenfi illatam, ut, qui oblitus prorlus erat An- glos ab ipfo ad hoc in ν itatos fuiiTe, aut qijem pudebac id mundo coram prolìteri.
Atque quo foedus hoc ad utriufqueCoron«urum accomraodetur magis, provifum etìparitur non tan- tum de Sueco admittendo, quo fiat triplex unio ; ve- rum articulus eideminferebatur, quatotumirritum & inefficax denunciatur, nifiRexRegnumque Sue- cias id palam amplefti » ejufque pars effe velint. Quod, cum ex hac parte teftatur, quanto honori duxerit, quintique ejufmodi cum Corona Suecica unionem Majeftas fui Britannica ieftimaverit; tum ex altera, Regem Danis negleflae & piane contemptse illius Corona; arguiti quippe qui fcedus offenfivum cum Holiandis contra Angliam inierit , non exfpedtato quid ea de re ftatuerct Suecia.
Foedus hoc non citius HafiFnias perfeöum eft, quam intra dicm unam aut alteram Thomas CliiFor- dius Eques, pofeftatcadidaccepts, Stockholm iam verfus iter fufcepit, ubi, fpoponderant ei Miniftri Daniel, ReGdcns ipforum, cum ilio, eodefoedere conferret, ac potelhtemplenariamilluctranfmiffam haberec, qua fe ad id conficiendum ea in Curia pof. fit adjungere. |
Brevi poft tempore quam perveniffec Stockhol- miam diaus Ablegatus, Si nuntii fuiritior.emRegi coram expofuillet, ab Anglia ad diitum Abkgatum pro certo perfenur; Klmgenbcreum ( qui Septetn- bris die tempore ditìi Abltgati
cum Dapìs traòtatum facientes in medio opere vetft- rciuur) ab Haffnia clam Hagam-Comitis Cubtoifluj tuerat) in traftu offcnfivo contra Anglosmagnosfe-
diIepiogrciTus. . «« /··
Quo ipfo tempore Jewel Dacus m òuecja KefidcM, ad MaRfiuin Sued» Cancellarium aliolque ibidem
Mi^m.^.....-------- -
hinceiTe, quod neceffefibific, decretoriiimrelpon- Minifttosaccedens , inftabatvehementer, foedusof,
fum à Majeftate veftra contendere ; quo illos ut di- fenfivum rum Anelia mntra Hiiiia.,^;----
fenfivum cum Anglia contra Hollandiam veiient quam primum icire 5 iubduiftaque probe temporig ratioKe, conftabat poftea, iplb ilio, nutnerkodie Cluncnbergum Ablcgato Suecico Hag» age, n ng.
tumfeciffe, fcedus ipforum alterumoffènfivumcon- tra Ar.gliam Hollandisejam tum fuiffe lìgnaium, qui etiam multis, cum eo argumentis contcndit, perfua. dc-re velit Dominum fuum Succia Rcgem, ind.iili fcedcris ofFeniivi partem venire. , Hic rerum à Danis geftarum modus cum Anglis innotefceiet, cumque lam fidei omni achonoricon- trarius, tan que fraudulcntus vidcrciur, Majellasl'ui BiitarnicaTiiomam CliffordiumEquitemadlequan· locius acccrlendum cenfuit, qui p.-stlensiplcverum rerum omnium ftatum fibi exponerct j cura protcrio eCTet, ex ejus abfentia minime futurum, utiorumj qusE cum Dania concordata funt ( conftarentmodo prioiifcederi cum Anglia Agnato) quìcquam peituiba- ri poilìt : Quandoquidem in Cuna òuecica relhretad- hucDom. Coventry Majeft, fuse Britanniae prioriilic Ablegatus extraordinarius, quoad res omnesfatisin- ftiuiilus,cui etiampoteftas plenaria demandatactatad traftandam & condudendam cum Corona illa Ligam illam triplicem tara ofFenfivam quam defenfivam, comra Ordines Generales Uni(a:um Beigli Provio- ciarum.
Licet adliuc ulterius obfervare fupradidlum hocfce- duï offenfivum ac defenfivum contra Hollandiam fi- gnis figillifque Hafnias, (ubi diöi RcgisAula) fir- matum fuiffe j adeo ut, quantum ad id , quod Hollan- dise adum eli poftea, excufationinullusfupeiGtlo- cus , fub prsetextu fcilicet, Miniftros Di>mini fui mandata perperam intellexiflè. Super his ftatini) Mi- jeftatis fua: magfsae Britanniae Ablegatis diflum eft, Com'item Hanibalem à Seheftedt Legati Extraordi- nariinomine, ad Hollandiam, utjaólabatur, rever» autem ad Angliam , profetìurum effe, quo mdiuj fu- ipenfos tcneret Hollandos, tempufqui; ptoirahefM.ul· que dura apparatusnavalisinpromptuforet, adFfe· tum Orefundicum contra infuliusomneituendum, quos quidem ab Holiandis maturiusintentatosiri ve-
rifimiie erat, fi modo triplicem ejufmodi unioneni fufpeöamullatenushaberent ; Profitenteapud e"» teriusdiiilo Comité, fe in ea effe fenientia, inrereffe Dania ab Anglorum partibus ftare ,etiarafi Suecusfc non adjungerei : Addiditque infuper, veilefencrvos oranes in hoc pariter intendere.
Atque in fcena hac eoufque proceffum eft» utcx Maj, ÌUK Britannica navibus, fcriptis LitteriSjunaex- pofceretur, ab Anglia Oftendam deducenda, qu® Ί'* dura Comitem indead Nosadveberet; cumtamen
ille contra ab Hollandia Galliam reda contenderei ;
fub quo tempore editus eft io publicum Danorum
cum Hollandiatredatus. En autem quod abii»conie-
quenteradid, abfque forma omni erga Anglo^P'^' via, re non prius iis lignificata, adumfici omnibus, mercibufque Anglicanis, qn« intra Keg.s illius Ditionem effent, injefla manus, Wq^emore tam Barbaro, quali vix alius unquam aut
tusufusperhibetur: Negotiatoree enim Angli > .um per Norregiam, tum percateras Dominwrumej^ panes ad unu m omnes in carcerem conjedi fuac, w ' quofcumque caderet fufpicio, cum Majettatis «u® Britannica fubditis rem eos & commerdum poftquàm in bona eorum piajudiciodamnata invai - rant, ipfoe demum juramento adegerunt, bona ma Anglospertinerentnecne,fatcrentur. ' _ .
Eft hac rerum omnium Majeftatem fuim |
-ocr page 760-
en OORLOGH. 'fSes-en-veeriighfie Boeck 74.1
|
nicam inter & Daniae Regem trasfadlarum verèdcdu- ίί^'Λι Narratio} ex qua, videre eft , quàm male Rex Ille Majeftatis fuae Britannicae erga ipfum benevo- lent'ise (eriam partium ftudium notabantin- fneöorej) relponderit ; quod etiam documento effe noieftj quomodo cumeoagendum fic: Majeftas fua Britannica ucique , tum ad honorem fuum vindi- cafltiutn, tum malorum eorum qua; fubditis fuis il- lata fuerintfenfu, permota, dido Regi tanquam in- fenfiffiro° bellum una indicendum cenfuit, ni- hildubitans, quin omnipotens Deus, caufsefuaeju- ftitiam aflerturus fit, daturuique occafiones, quibus injurias fibi fubditifque fuis illatas ulcifci poffit, vi- (jeatque mundus quàm fincerus juftufque per omnia jYjiijeftatisfuaeBritannicie animus fueric , quamque non evitanda neceffitas ipfam ad illud impulerit.
'tseöccöiiptfcö toa^ atfielt aï^ bolgljt.
In 't Hof van Whitehal, den negenthienden
September feflhkn hondert fes en fefligb. Prefent
Des Κοϋϊηφ uytfitickenfie Ma]t^eyt.
Sijn Kouitigl. Haoghtyt den Hertog valt Jorck.
Dt Heer Aerts-biffchop van Canterbury.
De Heer Geheym Zegel· bewaerder.
De Hartogh va» AlbemarU.
DeGraefvanOfTory.
De Heer Kamerlifigh.
DeGraefvaMCraven.
DeGraefvanLaudndail.
DeHeerViceconteFitshardÌHgh.
De Heer Bifchopvan LondoH.
Dl Heer Arlington.
DeHeer Holles.
Dt Heer Asheley. :
Mr. Secretaris Morice,
Mr.Chancelierva/t'iHartoghdom.
SiR William Coventrt,
Een Deduitie van dconlanghs verhandelde faec- ken met den Koningh van Denemarcken, ende een Declaratie van Oorlogh jeghens den felven Koningh , zyn op heden ten Tapyt ghelefen, en geapprobeert j mitfgaders, door laft van fijn Maiefteytaenflontstedoendruc: ken cnde publiceren, geordonneert.
Edw. Walker.
Een ware DeduBie derTrawaliie», tuffchenfùrt Majefìeyt van Groot Brittannien , ende den Ko7mgh van Denemarcken , met een De- claratie "jan Oorlogh tegen dengemelden Ko- ningh , ende de motiven dit f^n Majefieyt daer toegeohligeert hebben' . O
SYn Majefteyts comportement in alle ghenegent- heden jegens fijne buytcnlandtfche vyanden heeft ghenoechfaem de Wcrelt könbaer ghemaeckt , OM, hoedanigh de provocatien'oockfijngheweeft, nochtans niet goedt gbedacht beeft > die ander- önts te gevoelen, ak Cch te befchèrmen reghens d'ef- Kcteo van dien , ende al-hoewel de Koningh van üenemarcken nae foo veele onwaerdigheden ende ontrouwe jeghens fijn Majefteyt, het noodtfaecke- ^jck gedacht beeft veele onwaerdighe afperfien op «jn Majefteyt te legghen, ende het fondament ende pondt te nemen, van fijn acngaen van eenoffèn- "]t en defenfijf Verbondt met deStaetender Verce- Jighde Provinciën, uytdenaenvalgedaen door fijne Majefteycs Schepen in fijn Haven van Berghen, gc- bruyckende in het eerfie Artijckel van 't ghefcyde Traftaec, defe uytdruckelijcke woorden. |
Nadien men bevonden heeft, dat d'Engclfe Oor- logh-fchepen in den voorleden JaerefeSIhien hondert vijf en fefligh i verfcheyde onbehoorlijcke daeden felfs in de Stroomen endeHavenen vanüjnghefeyde Majefteytgecommitteert, ende fijne Cafteeleh ende Sterckten vyandtlijck gheactacqueert hebben, fullen geen Engellche Schepen werden gepermitteert te ko- men in fijne Havenen, Stroomen, het Kattegat, de Zont, ofte de Belt.
Dies niet tegenftaende foude fijn Majefteyt gaerne, om de cere van dien Koningh, gedeclineerc hebben van de werelt te openbaeren de daet felfs, waer op die bekladdinghe gegronde is, haddefijn JWajefteytdaer .door niet in gevaergeweeft van geacht te werden een Schender van de wet der Volckeien, door hetfén- den van fijn Vloot in de Haeven van een Geal- lieerde , om vjiandtlijcke adien te pleghen op de Schepen dergeenige die Vrienden wacren van dien Geallieerden, hoewel in openbaren Oorlog met fijn Majefteyt, daer hem nochtans de vrydom van die Ha- ven vry willigh aengeboden was, op een tijd wanneer fijn Majefteyt de minfte gedachten η iet en hadde tot het verrichten der vyindtlijckeaÖien die hem tegen- woordigh verweten werden.
Met wat affeitie ende belangh fijn Majefteyt den Koningh van Denemarcken trafleerde , niet al- leen ten opfichte van de Proteftantfche intereft, maer ten reguarde van de naeuwe bloedt-verwandt- fcbap, endeghenegentheydtvanfijnPerfoon, wan- neer hy eerit in Engelandt weder keerde ende doen de Accken van Denemarcken in difordre waeren > is blyckelijck door faec, Trailaet dat fijn Majefteyt als doen met die heeft ghemaeckt, zynde het eer- fte dit hy met eenigh Prins heeft aen ghegaen , in .'twelck, refletìerende op den quaeden handel, die dien Koningh onlanghs hadde ontfanghen van de Staten der Vereenighde Provinciën, endedeappre- henfie die den ghefeyden Koningh als doen hadde van hunne verdere verdruckinghen, zyn Mwefteyt Xqo vry willigh fijn refolutie verklaerde , den Kroning van Denemarcken te fullen affifteren metzyngehee- ie macht tcgens allen den genen } die trachten fouden hem ongelij ck te doen. ,
Van dien tijdt af maeckte den ghefeyden Ko- ningh van Denemarcken continuele klachten van de groote ongerechtigheden , infolentien , die hy van de voorfchreve Staeten vcrdroegh , ende ichij- jiende ghevaerlijcke apprehenfien van de Sweedt- fche waepenen te hebben , verfochte fijn Maje- fteyts interpofitie met die Kroone , op dat d'Al- liantie tuffchen hun ftriaelijckgheobferveertmoch- te werden, waer in fijn Majefteyt fich aen ftonds en- gageerde , ontftnghende foodaenige fatisfaöie van de Sweedtfche Kroon > die hem dien van Denemarc- ken dede verfceckeren, dat terwylen zyobferveer- den het Traftaet door hun felfs met üwedèn aen ghe- gaen , zy geen vyandt'fchap van hun behoefden te apprehenderen j -op 't welck, den Kóningh van De- ,nemarcken erkennende fijn Majefteyts groote vrient- -fchap daer in betoont, ende maeckende alle ima- ginable profeflien van foodaenigb fijn voornemen > zyn Majefteyt verfochte fijn borge jeghens Sweden te willen wefen , dat Dennemarcken dat Traöaet van Vrede punöuelijck foude obferveren ende vol- doen , 'twelckfyn Majefteyt infgelijcks vry willigh t'fynen lafte nam.
Soodanigh was den toeftandt van faecken, wanneer die van Hollant den OorloghtegensEngelant begon- nen aen te nemen, ende alle die vyantlijcke aétien, gelijckde Werelt kenbaer is te verrichten.
Syn Majefteyt dacht het doen bequaemer tijdt te zyn, fijne goede officien te interponeren in 'c wegh- doen der gefeyde jaloufien, en een goede intelligen- tie te bouwen tuffchen die tivee Noorder Kroonen f op dat in die conjunfture dewserheydt, enkenne- lijcken kunftigen handel derDuytfchenophaerniet cn mochten weickcn, tot prejudicie van elcksnderen,
endi- |
-ocr page 761-
74- S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. ende door hun van den anderen te fcheyden, haerey-
____ gen macht over haerbeyden te vergroocen, tenwelc-
cen cynde hy op oenen tijde twee Perfoonen van groot vertrouwen , en fcer naeuw aen fijn onmiddelighe dienft verbonden, fijne Envoyé gefonden heeft nae beyde de Croonen, tot de volbrengingh van die Of- fieien, die tuffchen hun mochten confirmeren haer goede intelligentie jegens elckanderen , ende haer vriendfchap jegens hem verfeeckeren} Ende wat De- nemarcken aengaet, was in die faeck fijn eenighfte belangh ende ooghmerck, fijn Majefteyt fich felfs verfeeckerende dat den ftandt van dat Rijck , door oorfaeck van hare onlanghs geledene troubelen, hare Domeftijckejaloufien en onvergenoeghde gemoede- ren , foo fwack was, dat hy haer niet wel, noch met reden op dien tijdtkonderaden met de Hollandersin rupture te geraken j ofte meer jegens hun te doen als fijnTradaet hem verobligeerden, byfonderlijck tot dat foodanigh een vafte confidentie tuflchen beyde die Croonen foudefij η geftabilieert, dat fy elckande- ren mutuelijck konden afliftercn, befchcrmen en ver- feeckeren. ^ ^ , ...
Doch fijn IVIajefteyts Envoyé had fich niet langh m Denemarcken opgehouden, of hy bevondt dien Ko- ninghen fijnen Raedtminder teapprehendere deon- gunite van Hollandc als fijn Majefteyt in fijn tederheyt jegens hun, fich hadde ingebeeit, en in gevolge van die fncitementen hadde Hannebal Zecftadt, onlangs inEngelandt wefende, fijn Majefteyt voorgeworpen ende gewcnfcht een gemeenen Oorlogh tegens Hol· Isndt, verfoeckende dien Koningh op nieuws, dat fijne Majefteyt haer wilde befchermeh van de info- lentien van dat volck, en haer foecken te verloffen van verfcheyden verdruckingen dieïy van hun léden ; wanneer een nieuw Traöaet van Vrede tuflcheïi fijn Majefteyt ende de felve gefloten foude worden, ver-, foeckende ondcrtuITchen het Traótiet , dat zy met fijn Majefteyt gemaeckt hadden, te vernieuwen, met foodanige verdere Obligatien ende conditiën, als wey- nighfcheelde van een pfFenfyf endedefenfyf verbont met fijn Majefteyt tegens de gemelde Staten, dewelc- ke in demaent van November fifiienhmdertviern ^fiigh in een projcdt gevoeght, en van dat Hóf door een Exprefle van fijn Majefteyts Envoyé aldaer naer Engelandt gefonden fijn geworden. '
Maer wanneer de felva Exprefle met fijn Majefteyts confent en approbatie, van't geen zy voorgeflaghen hadden weder keerde , maeckten zy gheen haeft de befonderheden teadjufteren, en fchynendeeen fpoe- digen inval van Sweden te apprehcnderen, verfoch- ten dat fijne Majefteyt fijn befte wilde doen, om dat ongeval van hunnen hals te weeren, én te ftabilieren een volkomen confidentie en verftandt tuflchen die beyde Croonen, 'twelck fijn Majefteyt mede vaer- digh op fich nam, hebbende alle mogelijcke verfecc- keringh van de Sweedfche gedraeghfaemheydt daer jnne ontfangen, op welckegronthetopnieuwgoedt gedacht wierde Denemarcken aen tepreflèn (aen de eene zyd'e Jegghende alle vordere uytftellinge ) tot confirmatie van haer vriendtfchap met Sweden 5 Dat verricht zijnde , alle volgende raedtflagen mochten werden voortgeifet op mutuele deliberatien en vcrwil- ligingh : grondtveftendefijn Majefteyt fich hierinne op de confidentie die hy hadde van d'eere, enfinceri- teyt van den Koningh van Denemarcken felfs, ais wel wetende wat een invloeyingh den Hollander foude hebben op de meefte van fijnen Raedt.
Ontrent de maendt vanlunii daer aen volgende, beklaeghde dien Koningh (in een cafueel diicours met fijn MajefteytjEnvoyé) deniquaden ftandt daer inne hy vervallen was, door deverraderliJckeProce- duyren der Staten Generaci s die de oorfaeck waren van alle fijne onheylen, en nochtans een goeden Tack van fijne inkomften bezaten, allegerende dat hy hun noch een groote fomme fchuldigh was, op welck Ar- gument hy alle occafien wacrnam, om fich broeder te uyten,
Sijn Majefteyts Envoyé feyde hem dat verfcheyde Eclegenthedcn voor vielen, om fich van die fchuldtte |
ortlaften j ende hem te rembourferen van degelden ΐ(ί</ί die zy aireede van hem genomen hadden, en datdif-11 ' cours met eenigenyver by di^n Konirgh gecominu- eert, befloot by eytidelijck dat dien hy macht genoe» hadde, hy het foude foecken in 't werck te ftellen, vao in fijn poiTeilie te nemen alle de Schtpen, toebchoo. rende eenige Onderdanen der gemelde Staten, die te' genwoordigh waren in eenige fijner Havenen, ende naemaels daer mochten arriveren, ende als den En- voyé repliceerde, dat desKoninghs fijne Majefteyts Schepen hem daer inne konden aflTifterenjfcydehv dat geerne den Beuyt tuflchen hem en fijne Maj.vanEnge- lant wilde verdeelen , veriochte hem vordeis fijn Mai. de propofitie voor te dragen,dewelke noyt daer te voe- ren eenige gedachten hadde gehad vandonKonitw van Denemarcken tot foodanigen refolutie aen te tnincn
Sijn Majefteyt door fijn Envoyé daer van ten vollen onderricht, heeft daer inne aenftonts veiwilligt,ende fijn approbatie met alle fpoet weder afgevaerdigt
Op derj thnde» Julii informeerde fijn Majeiieyts Envoyé dien Koningh, dat fijn Majefteyt de ptopofi- tien hadde geaccepteert, onde fijn Vloot foude ordon- neren het felve te gaen verrichten, welcke acndie- ningh dien Koningh feer verheug ontfingh, fcggen- de tegens den Envoyé, dat om dit Accoordt voorde- liger te maecken > hy fijn Gouverneurs in Noorwe- gen hadde geordonneert, alle Duytfche Schepen in hare Havenen te nodigen, ende alle middelen teghe- bruy eken, om die geene die aireéde in de Havens wa- ren, op te houden, endatzy metdeneèrftendaeraf de redenen fouden verftaen, en ontfangen de vordere direöen hoedanigzy daerinne hadden te procederen.
Op den t-wintighfien van de felye tïiaéndtlulii,ont- fingh dien Koningh advijs van'MoorWegen, dstde Ruyter op de Kufte was, waer öphy aenftonts om fijn Majefteyts Envoyé gefonden heeft,'Hem datjiieas met verhengirgh aenfeggende , ende Wenfchte dat hy geen tydt verfuymen wilde, daer vati, fijn Majefteyts Vloot te adverteren, 't welck hy datelijck dooreen Galjoot dede verrichten.
Op den lier m tvintighfien van de felve maendt, vaerdighde den Koningh .van Denemarcken ecnen expreffe af met 'ordres aen den Viceroy van Chriftia- nià, én aéii den Generael Alefelt tot Bergen, met laft, dat zy d'Engel fchen fouden toelaten alle Hollandfche Schepen,alhoewel binnen hare Havens, en onder ba- re Cafteelen, te mogen aen taften, ende alsprijewegh voeren, doch dat perfeétc reeckeningh foude werden gehouden van 't getal, tenopfichte dathy, den Ko- ningh van Denemarcken fijn egael gedeelte mochte genieten, hun vorders onderric&cndede opperfte Bevelhebbers van alle Engelfchë Schepen fulcksaen te dienen, wanneer Zy op de Κ uft arriveerden. ■
In gevolge van welcke ordres heeft de GuUi-Lttm, den Viceroy van Noorwegen, twee Galjoots uytge- fonden om d'Engelfche Vloot op te foecken, en van 't gefeyde accoord te verwittigen , met defe limiwtie, dat om den Koningh fijn Meefters eere voor de werelc te bewaren, zy uyterlijck fchynen of pretenderen fou- den , om foodanigh een aenval voor d'Engelfche te maecken, hooghlijckgeoifi-nfeert te wefen.
De faeck aldus beleydt fijnde , ende eenighe der Commandeurs van fijn Majefteyts Schepen, op den dertighfien der gefeyde maendt Jülii daer vankenniile bekomen hebbende , ordonneerde den Grave van Zandwich een Efquadre Schepen, om in gevolge van dat accoordt na de Haven van Bergen lezeylen, htb- bendc feeckerintelligentie, dat de Duytfche Ooft-
Indifche Schepen daer nieuwelijcks ingeloopen wa- ren , prefumerendc dat alle Gouverneurs voor di«
tydt kennifle van 't accoordt ontfangen hadden fijn Majefteyt fijn approbatie van 't felve, en refolutw om het in gevolge tc executeren op den deidm lun» |
-ocr page 762-
en OORLOGH Ses-en-veemghfieBoecL· 745
|
,,/ op deo eerfien Augufti's morghens vroegh fondt Sir Thomas Tyddeman, commanderende de gefey- ^ de Efquadre Schepen j een Edelman van qualiteyt in een jacht na den Gouverneur van hec Caiteel, hem ehevcnde kenniflè van onfe komft, op dat hyniet overvallen wierde, infgelijcks met fich dracghende voor den felven Gouverneur twte Brieven, eene van den Grave van Sandwich, ende den andere van Sir Thomis Tyddeman ; beyde behelfende , dat het yoomemen van hare komft alleenig was om de Duyt- fchen aen te taften, cn dat ftrifte ordre foude werden Benomen, dat eenige der Schepeneenigheoveriaft ibudcn doen aen den minften Onderdaen Tan den Koninghvan Denemarcken.
Tuflchen fes a feven uyren op den avondt van den ttrilea Augufti, arriveerde de ghefeyde Efquadre Schepen binnen de Boom van de Haven , ende ter- wijl fy hun by elckander op haer geftelde plaets verga:· derden > of naderende de Duycfche Schepen , fchoot het Ciftcel met fcharp op hun, hun waerfchouwende af te houden, en braecken met ichrooc een Engels- man fijn besn, wefende in dcBootomd'Anckerste belpen uyt voeren, alle'twelck aen onfe zyde wier- degeleden, fonder de minfte vyandtfchap te bewij- fen, ende nochtans wierden de Duytfchen ondercuf- fchcn, (onder de minfte hinderniiTe, toe ghelacen hare befte weerbare Schepen ineenlinietecrecken , ende tot afweering der Engelfchen in defenfie te ftel- len, plantende haer Gefctiut op ftrandt, ende wier- den meer als feventigh van haer op 't Cafteel ghelielc, [01 groote afbreuck van de Engellche.
Dies niet tegeaftaende voeren d'Engelfche voort, om hun tot hun meefte voordeel, ende in de befte ordre hun eenichfints doenlijck te vervoegen, waer modefydegeheele nscht over brachten tot vUr uyren in de morgen-ftondt, werdende genootfaeckt haere Schepen met Touwen tegensdewindcpptchaelen, ilfoo de windt contrarie was.
Geduyrende alle weicke tijdt, verhoopende beter traftement, fy infghelijcki met den Heer Generaci Alefelt handelden, hem informerende van het ghe- heym accoord tuflchen beyde de Koningen geiloo- tcn, doch wilde niet bekennen van fulcktbewuft te ïyn, infifterende om den gheheelen beuyt voor den Coning fijn Meefter t« behouden, met by voeging dat iiy tot dien eynde Galj ootts na 't Noorden hadde afge- vasrdight, om die Schepen onder pretext van haer be- houdenilTe derwacrts in te locken, dat fijn Meefter vacrdigh was om t-^ee entiuintigh Oorlogh-fchepen af !e fenden, tot verfeeckeringe van de fel ve t'fynen be- hoeve, en dat het de Wereltfeer vreemt foudc voor komen, datfoodanigegroote Vrienden en Geallieer- den , als die tieee Koningen waren t in verfchilghe- raecktcn over de helfte van eenige weynige Prijlenj te meer, dewyl fijn Meefter , die'tmeeil vannooden ludde, ongetwyffelt dien lijckdom foude ghebruyc- kentegensdeiigemeencn Vyandt: met by voeging dat de Holl anders al even veel verliefea fouden, of den KoDine van Qenem&rckep het geheel behielde, dan ol ijin Miijeft. van Ecgelant daer van de helfte kreeg.
Doch eyndelijck den Heer Alefelt fiended'Engel- fchen daer op infifteren, verfochte prqpofitien in ge- 'chrifte, tenderende om de Prijfen egalijck te verdee- len, de weicke hem oock gele vere wierden, alrhoe- '''■'Ihynochfcheentebegeeren ; dat men den aen val op de Hollanders eenighe daghen foude op fchortenj ' welck na gehoudene Kr|jghs-raedt door alle de Zee- ^apiteyns gheoordeelt wierde, gelijckhet waerliick ojeeckjniet anders te gefchieden,aU om de Hollanclers t'jdt ρ geven, befloten derhal ven datelijck op haer aen fc vallen, dat oock in gevolge op den %ratedtn Augufti smprgens ten i/^/uyren in'twerckwierdegheftelt, ^'innecr alle verwachting van des Gouverneurs over- 'cn-koraft benomen was; Daer-en-boven door 't lan- l'f ^^fi^pevcn fouden de Hollanders hun niet alleen ^bben verfterckt, maer de Engelfchegevaergeloo- Penhebben, onder haerOorlogs-Vloottevervallen. iQ defe Krijghs-racdtgaf Sir Thomas Tyddeman alle Capiteynen, dat fy op ^e Cafteelen of
lift, |
Sterckten nieten fouden fchieten, en forgedtagheq om haer Gefchut te dirigeren, foolaeghals doenlijck «p, was, op de Hollen der Duytfche Schepen, om de Stadt achter de Schepen leggende van alle fchadg te be- vrijden i beyde weicke diredlien foohetBoots-voIcJc eenparigh verklaert, na gekomen zijn, fulcksin'c traceren met den Generaci te ordonneren b.elpofc was.
Die adtie continueerde tot uyren, geduyren- de weicke tijt, het Cafteel een witte Vl^ge uyt hong, doch met wat meeninge konden de Engelfche niec begrijpen j want alle 't Boots-volck die dichfte by 't Caflfficl geweeft waren, komen hier inne over eena dat het Cafteel noyt op en hield van fchieten, nochi van d'eene, noch van d'andere zijde, als doen hun in beeldende, dat de Duytfchen die tot verfterckingh van't Cafteel mochten in genomen zijn, gedqyrigh vuyrden tegens d'ordre van den Generaci, onder het uythangen van de witte Vlagge, gelijck het in der daedt waer was, want fy ten minften Jrie hondtrt vaq hun binnen hadden.
De grootfte Ichade die d'Engelfche over quaniwa? van 't Cafteel, hebbende door accidentale fchooten eenige Kabels, die de eerfte linie t'?ahien hielden * aen ftucken gefchooten ; Sulcks, dat om t'ontgacn heC vervallen van d'een op d'ander zyde van haer beften^- de Plaetfen moeften afwijcken , en wanneer de Duyt- fche ftucken haer niet langhor konden bereycken, fchoot het Fort op nieuws van de uytterftchoeck van 'c Stier- boordt, door weicke ftucken, die geduyren- de het engagement nietgefchooten hadden, d'Engel·· fchen in 't af- wijcken veel volcks quamen te vcrlielen,'
Dies niet tegen ftaende quamen de Engelfchen diei^ dagh ten Ancker binnen de Klippen van Noorwe- gen, -üji/Duytfchemylen van Bergen af, fonder ee- nighe Lootfen die haer Ancker· gront voor fop vfele Schepen, dichteraen Landt koftcn aen wij fen.
Terwyl fijn Majefteyts Schepen fich iudaerrepa· reerden, ende hunne lecken ftopten f wierden vet- fcheyde civlliteyten en complimenten op nieuws ge- wiflelt, tuflchen den Gouverneur ende Sir Thomaf Tyddeman, en op den fivenden Augufti is Mr, Coir oer, een Edelman, die in confidentie van 't Traftaej des nachts voor de glieRjelde adiie aenfijnMajefteyt^ Schepen was gekomen, door rayn Hper Alefelt wedec afgefonden, met verklaring dat fijne Ede{heytal$ni| fijne ordrcs hadde ontfangen van den Koningh fijn^i^ Meefter, om d'Engelfchen toe te laten de Duytfcheri in fijn Haeven te mogen aen taften, daerbenefTen? roet fich brengende voorde Admirael van de Engeliè Vloot fijn Majefteyts Envoyés miflive uyt {letHqf van Denemarcken, behelfepdedpfelvefaéfk. \
Den Heere Alefelt fondt mede als doen een Brieft geheel met fijn eygen handt gefchreven aen Sir Tho·? mas Clifford , hem verfoeckende den volghendeijl avondt met hem een by-een-komft te willen houden , op dat eenige middelen mochten werden béraemt tot een tweede atta(;|i4e, waer inne defe expreflien beh^l^ waren.
lek heite Ugenwoerdighmtfangen eet ordre van nüa Meefter, é"/:. indien het Godt de Heeri haddeghelieft dat 9y enfi ordres eerder iekomenhaddem «He het gepajjeer.' Λ vare veer gekomen geweeft ; lek verltmgefeer om d'eer van ugepcht te vtogen hebben, doch bidde dat het by naeht ge/chiede, vermomt, alfoo het den tntertfi van pnft be^^f Koningentenhooghftenraeekendeii.
Dele by eenkomft wierde vaerdightqegheftaetii waer inne den Heere Alefelt verfcheydpArtijckelep cn Conditiën te aggreeren voortghebracbtheeft; t9 weten, dat den beuyt gelyckelijck foude werden ghp^ deelt, doch daer uyt foude voor eerft genometi wpr»; den hovdert dunfent ponden fterlingt in cafla, de helfte voord'EfquadreSchepen, ende dewedpr-helftvoor fich cn de Soldaten, de Duytfchen die gevangen wier-> den fouden naer Hollandt werden gevoert in ledjghe oude Sd^epen, en dat geen van de (elve te Bergen fou- de blijven, op dat fy geen ghetuygen foude zyn vin, 't verdeelep van de beuyt, dat vier van de Enge|ff Fre- gatten fouden verblijven in de Ha,vcn yan Bergen,ten |
-ocr page 763-
744<58 SAKEN van STAET
|
1666- minften ƒ« weecken> voor gevende datzy vertoef-
__ den voor haer eygen reeckeniogh, om te verleecke-
ren de »ndere helft van de bcuyc, die achter ioude werden gelaten, en defelvebehouden in Engelandc te voeren, daer nochtans die helfte des Koninghs van Denemarcken, ende die -vier Engelfche Fregatten ab- foluyt, geduyrende de gemelde tijdt van ƒ« weecken, in fijn dienft fouden zyn, welcke propofitien met fijn éygenhandt gefchreven den Generaci Alefelt aen Sir Thomas Cliffort behandight heeft.
Doch die propofitien waeren foodanigh belaft met andere Artijckelcn, die een tiPteJe aenval impraftica- bel maeckten, alfoo die de Engelfchen in toomden om alle hare avantagien tegensdeDuytfchenteghe- bruycken, als byfonderlijck fy en vermochten niet naerder te komen als de Boom , fulcks dat indien fy de JDuytfchen van hun plaetfegeflagen hadden, fouden fy geen moeytcn gehadt hebben de fel ve in poflèffie te nemen, daer-en-boven wierdt hun verboden volck te landen > om van achteren de Schepen aen te vallen, ende dit alles onder pretext van de Stadt van 't vuyr te bewaren, dat onder'tghewoel mochte werden ont- ftoocken, daer niet teghenftaende defe provifie de Duytfchen wierde toe ghelatcn teghens d'Èngelfchen een Brander te vervaerdigcn, emme te ghebruycken als de windt daer toe dienen foude.
In defc conferentie tuffchen den Heere Alefeldt ende Sir Thomas ClifiFord, proponeerde fijn Edel- heydt dat men om twee a drie verfche Engelfche Fre- gatten foude fenden, om defaeckeenbeterfchijnte geven, doch riedt hy dat de gebeeleEfquadre liever te rugge foude zeylen naer de Graeve van Sandwich , duydelijck verklarende de macht dien hy hadde, om- ine de Duytfche Schepen in de Haven te houden, al- hoewel de geheele Vloot die foude trachten afte hae- len, met aendieningh, dat hy fulcks eenighen tydt wilde doen, feggende dat al-hoewtl de Engelfe Vloot na haor eygen Kuil om ververfingh trock, hy noch- tans reden ende gelegentheydt genoegh hadde om de Duytfchen eenighen tijdt in gefprcck op te houden, wegens de fchade by de Stadt ende het Cafteel in haer belchermingh gheleden , fijne Excellentie geliefde oock te exprefleren een grooteghenegentheydt voor d'Engelfche Intereft, ende dat hy verheught foude iijn de ghelegentheydt te moghen hebben om yets te verrichten, dat jegens haer eenige voldoeninge moch- te meriteren, voor't verlies van foo veel treflFelijcke mannen die aldaer ghefneuvelt waeren ; Sir Thomas Clifford na d'Efquadre van de Engeliche Vloot weder kcerendc, ende aldaer Sir Thomas Tyddeman , en dc Gapiteyns, met de welcke hy raedt hieldt, voor dragende, dat door defereftriftie, endenaedcelige propofitien, voor gewent, te ghefchieden tot prefer- vatie van de Stadt van brandt ; SijnMajefteyts Sche- pen verhindert fouden werden van hun voordeel op de Duytfchen te foecken, door haer teaborderen ofte re Lande van achteren aen te vallen i Sulcks, en foo fy geraden fouden vinden, ende dat fy onder he( bc- dwangh der Forten en Cafteelen ftaende, millchicn verhindert fouden werden de ν yands Schepen aen te taften, wanneer die van haer Gefchut machteloos ge- maeckt fouden zyn, alle 't welck hy den Gouverneur te vooren al te ghemoedt gevoert hadde ; Soo wierdt nae overlegh befloten weder na de Vloot te keeren 5 doch voor dat fy vertrocken, fond Sir Thomas Tyd- deman eenbcleefdi Brief aen den Heer Alefelt, hem aen dienende het voornemen van weder nae de Vloot te keeren, den Generaci Alefeldt door fijne voorigc irrefolutie , ende miflchien te groote begeerte van winft in fijn verftandt bedwelmt, was foo verre van tydt te winnen, brame ( volghens belofte in de laet- fte conferentie ) met de Hollanders voor fijn Mee- flers reeckeningh te handelen, weghens de fchade aen de Stadt ende het Cafteel inhaerbefchermingh ghele- den , dat op recompenfien ofte vergeldinghcn in fijn eyghen particulier, mifTchien gheauthoriieert door eenige veranderingh van raedt te Coppenhagen, hy de felve toe liet van Bergen te vertrecken, op d'eer- ile kenniiTe die fy bequamen door een enckelt Gil· |
jooc, dat haer Vloot in Zee was omhaernahuyste ΐίί*
convoyeren, haer daer nevens aififterende met de er
varenfte Lootfen, 'twelok fijn Majcileyts Scbepeò ' geweygcrr was. ^
Dit is een naeukeurighverhael van'tgeenc te Ber- gen voorghe vallen is, en accordeert in alles met het geene den Koningh van Denemarcken door fijn jy, gen Officier dien aengaende verftaen heeft j dochdè Deenfche dis-ingenieufe proc«duren zijn hier mede niet ge-eyndight, want fijiT Majefteyt bevindende een Efiwader van fijne Schepen fo quaiijck gehandelt door de Deenfche Caileelen , contrarie het accoord in fijn verwachtingli van door dien aenflag voor beydeCroo-
nen te bekoin,en eengefamentlijckenmutueelvoor- deel, i'eenemael ghefruftreert, ten wekken eynde fijn Majefteyts fortuyn van de volghende Somets- dienil in de waeghfchacl heeft geftelt, door het fchey- den van fijn Zee-macht, op een tydt, wanneer den Vyandt fich bereyde om met alle fijn macht aenflonds in Zee te komen; heeft fijn Majefteyt goedt gedacht met den Koningh van Denemarcken op defc ghchee- Ie faeck te expoftuleren, ende van hem reparatie te verfoccken.
Oordeelende, dat fulcks beft konde werden ghc. daen door een Perfoon die inde gheheele faeck van Bergen aituelijck ge-engagecrt was gheweeft. Dien volgende verkoor hySir Thomas Clifford, als doen (■erft van de Vloot gekeert, om na hem te trccken in qualiteyt van extraordinaris Afgelant, dienaewaer- heyt alle het ghepafTcerde konde relateren ende fatis· faàie verfoecken, door overleveringh der Hollandt- fche Schepen j die men fuppofcerde als noch in fijn pofTcffie tewefen; en'tfelvewefendeverricht, mtt den voorigen Afgefant, aldaer tenHoverefideren- de, te traftcren, enUuyteneen Vredeoffenfljfende defenfijf; en fulcks medege-effcdueert, mctgelijc- ke macht te reyfen naer het Hof van Swcden, omme die Kroon in 't felve verbondt tc noodigen.
C^ Sir Thomas Cliffordsarrivement en audiëntie tot Coppenhaghen, fcheen dien Koningh over bet gepaiTeerde te Bergen befchaemtzynde, en leggende de fchuldt op fij ne OfHciers, feer foliciteus en begee- righ om alle faecken tufTchen beyde Croonen te com- poferen tot fijn Majefteyts vergenoegingh , zynde feer ghevoeligh dat fijn Majef
ordrcs te fenden aen fijn Gouverneurs, Inghtvolge van'tecrfte «ccoordt; Seggende, dat hetnem feer foude fmerten, in ghevalledeftridleenlaDghduyri· ge vyandtfchap van de twee Kroonen wierde gebrooc- ken, door eenigh misdracht en quadeuytvoeringh, van 'cgeene dat tot des Koninghs van Engelands inte- reft door hem felfs gheproponeert was, urgercndo dat dit het eenighlte was, waer door hy fijn goede in- clinatien aen fijn Majefteyts belanghenkonoe betoe- nen, fijn Scheeps-equipagie niet vaerdighzijndeom· me hem indenOorloghtekonnenaiTifteren, fulcks dat de aenbiedingh van fijne Havenen het eenighHe was dat hy konde doen ; alhoewel hy, fijn felfi excu- ferende van hetgepaffeerde, ende fchoone beloften doende voor het toekomende, niet duydelijck ent- woorde op'tgheene voorgheworpen was, weghens het vcrfuym tufTchen den /WwAe July totdenw> e» fuiintigkfitnvm de felve maendt, alle welcke t/jdt verliep nae des Coninghs ontfangh van fijn Mije- flreyts approbatie, ende het fenden van fijne ordres aen''fijne Gouverneurs, als alleenigh dat zymeten konden accorderen op een methode van fulcks te ver- richten ende iii cijfer te ftellen. Endeaengaende het haeftigh vertreck der Duytfchen uytde Haeven vin
Berghen, ende haer foo vaerdigeperniiffie van diem
wierde alleenigh ghefeght, dat fy daer van aiet en wiften , maer verwachtende waeren een ke ende volkomen rceckeninghe yao alle hetlelve,
fchijnende beyde den Koningh ende fijn voornaem- fte Minifters daer dooc overrompelctezijn, enw- geerigh daer vooren voldoeningh te geven , eoaeu,
voorige misdrachc tc Ycrbetercu, fwTWlitfOoen liijck foude Zijn. ,
feer ghevoeligh van hetreghtveerdighreffentiment, ij η Majefteyt mochte hebben door het verfuym in |
-ocr page 764-
en OORLOG Η. Ί Ses-en-^venttghfieBoecL 7+5
|
/ Ingevolge van 'tweick , heeft de Graef Hanibal ΐίίο· 2,eeftadt op den t-wintighfim September fijn Majc- ' ftevts Envoyé vernieuwt de voorige propofitie van " η te taften alle Duytfche Schepen in fijne Maje- Lvts Havens, en dat op de voorige conditiën, we- ende nochyëw» van hare Oorlogh-fchepen endee?» Ooft-Indifch-vaerder in de Zont, noch t-wez van hare Ooft indifcbe Schepen totTunsbergh, en veele an- dere rijck-geladene Schepen in andere Haevens in Noorwcghen> die door ftorm en d'Engelfche Vloot aldaer in ghedreven waeren ; Ende om niet als voor- maels qualijck te procederen, ofte eenige grondt van fufpicie van haere oprechtigheyt achter te laten, be- loofde Graef Hanibal den gemelden Envoyé dat hy hun foude brengen de gefeyde originele ordres ende Brieven voor harerefpediveGouverneurs, endefy felfs mochten die door Expreffen haer toe fenden j mitfgaders dat fy in de Sond Galjoots fouden hebben, omme de Engelfche Vloot daer van te adverteren, en 'tfelve te eerder te verrichten ; doch dien felfden avondt den ee» ev twintighften September, dat den Envoyé verwachtende waj de volbrenging van Graef Hinibals beloften, in plaetfe van de gefeyde ordres, brachte hy feeckere tydingh van het vertreck der En- gelfche Schepen naehare eygene Havenen ; waer op dePuytfcbe Schepen inde Sondtfulcksvernemen- de, hare Anckers haddc gelicht en naer huysghede- ilineert waren, en dat de overige van haere Schepen die onlanghs Noorwegen hadden aen ghedaen, mif- fchien het felfde hadden ghedaen, illewelckeintelli- eentie hy van Monfieur Amerong, Gefant der Staten in'tgemelde Hof, ontfangen hadde, die eerftyan Elfeneur aldaer gearriveert was, endefchijnbaerlijck vets met hem brachte haer tot veranderingh van hare fcfolutie t'induceren ; fulcka dat hier mede die pro- pofitien aen haerzyde gedaen infgelijcks eyndigden, dieongetwijfFelt een offeafijf verbondt tegens de Sta- ten der Vereenighde Provinciën foude hebben gepro- duceert.
Door alle 't welcke kan werden befpeurt op hoeda- nige toevallen dien Koningh fijne raedtflagen veran- dert heeft, ende dat hy niet oprechtelijck het veran- deren der felvige fijn Majefteyts comportcment je- gens hem kan imputeren.
Vin die tijdt af obferveerde fijn MajeftCyti Envo- yé een groote koelheyt ende ingebondentheyt in alle de proceduren der Minifters in dien Hove, jeghens tem, waer door fy raedtfaem vonden in gevolge van hireeerfte Inftru«ftien, 't volgende Memoriaelden Coningh voor te dragen.
De Ondergefchreven Extrrordinarife Afgefanten vin Engelandt maeckten uwe Majeileyt, in haer Me- moriael van den feflhienden paffato, bekent de onver- genoegingh van den Koning haren Meefl:er|, wegens de uytftellingcn die hy bevonden heeft in de Tradtae- ten met uwe Majeileyt, ende in de onlangs onvrien- delijcken handel van fijne Schepen tot Bergen,contra- rie uwe Majefteyts Accoort, ende de propofil^JjKelfs gedaen aen den Coningh hunnen Meefter, waer door de Engelfche niet alleenigh geleden hebben d'oneere van te werden afgeflagen, endehetverlies van veele trefièlijcke mannen, maer fulcks heeft de Chriftelijc- ke Werclt den Coningh haren Meefter doen aenfien, hoewel onrechtvaerdigh 5 als fchuldigh in het viole- 'en van foodaenigh een Vriends ende Geallieerdens Haven, endetefeggen, datniemant van fijn vrient- 'chip kan verfeeckert zijn , als fich eyghen intereft, ' ■ profijtofFereerr, wae-
igh in fijneeregeraeck
_______________ zy verfcheydenepro |
Pofuien aen uwe Majefteyts Commiffarifen hebben gedaen, {die Zy infgelijcks geacht hebben niet oneer- 1'jck, nochte onvoordeeligh voor uwe Majefteytsin- tereft)doch wefende gcduyrigh uyt gheftelt ende af gewefen fonder eenige fatisfadie te bekomen, fij η fy door den Koningh haren Meefter bevoolen, te ver- Klaren een volkomen disfatisfaftie van uwe Majefteyts proceduren jegens hem, en met cenen uwe Majefteyt «en te dienen, dat hy alle geoorlofde wegen en mid- delen fai gebruycken tot fijn eygen rechtvaerdìge vin- 1666. dicatie. Ende ten dien eynde heeft den eenen ordre , ontfangen fijn fpoedigen affcheyt te nemen, en fich naer het HofvanSwedenteverhaeften, omme dien Keningh oprechtelijck te informeren van de beweeg- reden die hem tot de Aftie van Bergen hebben genoo- dight i en dienthalven fijn Zy genootfaeckt uwe Maje- fteyt aen te preifen tot een finale refolutie, die zy van uwe Majefteyt ootmoedelijck verfoeckenop dat zy d'ordres van haren Meefter verders mogen vervolgen·
Coppenhage den i Oa. 166 f.
TALBOT. CLIFFORD.
Defe Memorie veroorfaeckte in hun nieuwe be-
feerten om meerder te handelen, beyde den IConing, jne CommiiTariiTen , Graef Hanibal Zeeftad, de Heer Opperfte Threforier, en voornaemfle Minifter, en Monfieur Gabeis, van gelijcke macht en geloof by den felfden Koningh, mitfgaders alle d'overige fchij- nende verfet vaneen fpoedighbefluyt, refolverende op een dagelijckfchc byeen-komft, de welcke oock ghehowden wierde; ende naerype debat en delibera- tie, teeckende ende zegelden fijn gemelde Commif- farifen , benevens de voorfz Afgefanten van fijn Ma- jefteyt op den achtietide» Oótober, een ofifenfijfen de- fenfijf Verbont met Engelant, tegens de Duy tfchen, emme te werden vervolgt ter Zee ende te Lande, we- fende de gemelde Commiffarifen daer toe volkomen gevolmachtight onder dien Koninghs eygen handt gp Zegel; waer inne hy beloofde op het woord van ee- nen Koajngh ende Chriften , te fullen ratificeren alle 't ge^e foude werden geaggreeert.
Het Concept van welck Trat^aet daer nae na Swe- den isghevoertj wier inne het remarcabel is, dat de Deenfche Minifters infifterende byfonderlijck, dat de faecko van B.ergen voor ceuwigh foude werden verge- ten, ende noyt beklagh ofte eenigeneyfch dien aen- gaende in het toekomende werden gemaeckt, het daer op toe geftaen ende formelijck een fondameateel Ar- tijckel van 't gefeyde Tradaet gemieckt i». Sync Ma- jefteyts Minifters (niet tegenflaende dekennelijcke beledigingh, daer van in de voorige Memoriael ghe· klaeght was ) het behoorlijck achtende, de gedachte- niffe van dat onplijck te begraevên ten beften van 't Chriftenrijck, in 't vereenigen defer Jrit Proteftant- fche Croonen ; ende dat ten iëlven tjde ( als namaele gebleecken Is) den gemelden Koning van Denemarc- ken een Traöaet met Hollandt tegens Engelandt aen gegaen heeft, leggende het fondament daer van, ia de voor-reden, op het violeren van fijn Haven in Ber- gen, vergetende dat hy d'Engellche, tothetgeene fy verricht hebben, hadde genoodight. oftebeichaemc · om fulcks voor de Werelt fich toe te eygencn.
Ende om dit Verbondt beyde Croonen gebruycke- lijckertemaecken, wierde feecker referve daer inne vervat, dat den Coningh van Sweden in dat Verbont foude treden, ende het felve een tripel vereenigingh verklaren ; ofte by aldien den Coningh ende het Co- ninghrijck van Sweden 't felve niet opcnbaeromhelf- de, dat het felve Traöaetgantfch vernietigt ende in- valide foude zijn. 't Welck, ghelijck als het ter een- der zyde doet blijcken d'eere ende achtingh die fijnt Majefteyt tot foodanigh een Unie met de Croon vati Sweden, gehadt heeft j foo betoont het ten anderen het difrefped en wat rlijck affront die Croone aen ge- daen door den Coningh van Denemarcken, in her befluyten van eenofFenfijfVerbondtmctdeHolJan-' ders tegens d'Engelfchen, fonder eenichfints te ver- wachten , wat de refolutie der Sweden dien aengaen- de foude zijn.
Dit Traftaet en was foodrae tot Coppenhagen niet volbracht, of Sir Thomas CliflFord, ten dien eynde gevolmachtight, nam binnenff«>daghoftefsirrdaer na fijn reyfe aen na Stockholm , alwaer het bem door de Eieenfche Minifters belooft wai, dat haer Refidcnt met hem daer op foude confereren, ende volkomen macht foude ontfangen, omme fich by't befluyt daer van in dat Hofte vervoegen.
Binneij |
-ocr page 765-
74Ó S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666. Binnen een korten tijde nae.des Envo'yés arrive- __ ment cade audiëntie tot Stockholm, quam feker in- telligentie van Engclandt aenden gefeyden Envoyé, dat Klingenbergh, die op den vier en twintigjlen Sep- tember van Coppenhage in ftilte af-gevaerdight was, terwylen fy in't midden van haren handel met de ge- feydc Afgefanten waren , feer verre in den Haeg met fijn offenlijf Traöaet weghens Engelandt wasghea- vanceert. "
Ten welcken felfden tijdt, Jeuwel de Deenfche Re- fident in Sweden , ghekomen is by den grooten Can- celier van Sweden, en andereMinifters, haermet ernft voort prelïènde tot een aenvangh van een ofFen- fijf Verbondt met Engelandt tegens Hollandt ; tìnde naperfeöe nareeckeninghofteoverflag van den tijd , wierde namaels uyt ghevonden, dat op dien felfden dagh, Klingenbergh de Sweedtfche Envoye' inden Haegh, senghedient heeft, haer offenfijf Traöaet met Hollandt tegens Engelandt onderteeckent te zyn, ghebruyckende veele Argumenten jegens hem, om den Koningh van Sweden te bewegen in't felve of- fenfijf Verbondt te treden.
Defe proceduren van den Deen in Engelandt be- kent , ende foo bedriegelijck blijckendc weghens alle eer, vertrouwen en beloften, heett fijn Majefteyt goedt ghedacht Sir Thomas Clifford fpoedigh t'hem- waerts te ontbieden, om hem perfoonlijck t'informe- ren hoe alle faecken fich toe ghedragen hadden ; wor- dende beflooten, dat fijn abfentie van Stockholm niet ^ konde verhinderlijck zyn, tot yets dat den Deen concernerende was, in gevalle zy hunlieden »en het cerile Traftaet met Engelandt ondettceckent, alfoo als noch in 't Hof van Sweden bleef, fijn Majefteyts voorige extraordinaris Afgefant Mr. Coventry, vol- komen van alles onderrecht, ende ghevolmachtight met die Kroone te handelen ende befluyten een tripel ofiënfijf en defenfijf Verbondt tegens de Staten der Vereenighde Provinciën.
Het is vorders aenmerckelijck, dat het gemelde of- fenfijf en defenfijf Traftact tegens Hollandt, geteec- kent ende eezegelt is geweeft te Coppenhage, in het Hof van den ghefeyden Koningh, fulcks datgeen plaetfe werdt gelaten tot verfchooningh van het geenc namaels in Hollandt was verricht, onder pretext dat de Minifters haeie Meefters ordres qualijck hadden verftaen. Waer op aenftontsdes Conings van Groot Brittaignens Afgefanten medeghedeeltwierden, dat Graef Hanibal Zeeftadt in qualiteyt van Extraordi- narii Ambaifadeur foude gaen , fchijnbaerlijck nae Hollandt, doch in derdaedtnaer Engelant, omme haer des te beter te blinthockeii, ende tijt te winnen, terwylen hare Scheeps-preparatien bereyt wierden tot . befcherming vandeSondt, wegens d'onderwindin- ghen die de Hollanders apparentelijck vroegh fouden komen te maken, foo wanneer fy foodanigen triplen Unie fufpedeerden verklarende den voorn. Graef daer en boven teghenshun, fijn opinie te wefen dat Dcnemarcken fich vaft aen Engelandt foude houden ; alhoewel Sweden hem daer buyten hieMe j met by- voegingh, dat hy alle fijne devoiren daer toe foude aenwenden : ende dit wierde foo verde aen gcvoert, dat cene van fijne Majefteyts Schepen van Engelandt t'Ooftende over quam, omme hem derwaerts te voe- ren; in plaetfe van'cwelck, hydiredtelijckuytHoI- laadt naer Vranckrijck trock; omtrent welcke tijdt het Deenfche Traöaet met Hollandt publijck gewor- den is ; waer van de gevolgen, fonder cenige vordere aendieningh, ofte andere formaliteyten jegens Enge- lant gebruyckt geweeft zyn, alle Engelfche Schepen ende Koopmanfchappen binnen dien Conings macht aen te taftcn, ende opfulckeenrigoureufe manier, alsoyt doorecnigen Coningh ofte Staet gcpraöifeert is ; de Engelfche Fadloren in Noorwegen ende ande- re Plaetfen van fijn Rijck, wierden alle gevangen ge- ftelt, ende ingevalle eenige Perfooncn fufpeü waren te handelen met fijn Majefteyts Onderdanen , fijn hare Goederen eerftelijckaengetaft, ende fy gedwon- gen met Eede te verklaren, of de gemelde Goederen Éngeifchen behoorden. |
Dit IS een oprechte Deduöie van alle het feerde, tulTchen fijn Majefteyt ende denConinp^ Denemarcken, waer doormen kanbemerckenr'' ^ qualijck dien Coningh fijn Majefteyts goede wjn jegens hem (door byftandersgeobferveert)foon ticulierlijck getoont, vergolden heeft, endehoH nigh met hem te handelen ghewaerfchout zyn . l ^ bende fijne Majefteyt tot vindicatie van fijn eer' erf ghevoeligh van d'ongelijcken fijne'Onderdanen gedaen, goedt gedacht by defen te verklaren oDenh,
ren Oorlogh tegens den ghefeyden Coningh . alsfÌ"
gens fijnen grootften Vyandt , niet twijöèlendrrf Godt Almachtigh faldegerechtigheydtvaniijnfaeft beveftigen , ende hem gelegentheden verleencn d'on
ghelijcken hem felfs ende fijne Onderdanen aen th daen, tewreeckenj mitfgaders de Werclt doen f«n de finceriteytendeoprechtigheydt Tan fijn Majeftevts berte in defe faeck, ende hoe onmydelijck hy daertoe geprovoceert is.
ï@at onftectuffcöcn boo? bm bjant tot Londen nc- DcucOr/ i^ter«fttupt{jett)ol0enDe.
Londen verbrandt, of den 12. i^. 16 Seftember 1666. Uyt Londen d(nzoStf· tember.
Η Et is met geen Penne genoeghfaem uyt tedruc- irlilc.' ken den miferabelen toeftandt die hier is, door '"!)=· een brant, de afgryffelijckfte die Engelant oyt gefien heeft, de felve heeft a»jr/dagen en nachten ge-ïonta, duyrt, met foo grooten hevigheyt, dat het met alle menfchelijck beleydt nieten heeft konnengheweeit worden, Het begon op den twaelfden defer, ten etn uyren's nachts, in Puddinglane, eenSteeghnacde Brugghe van denTowr, by de nieuwe Vilch-ftraet tot een Backer 5 alwaer de Stadt feer dicht betimmert iü, en meeft van houte Huy fen met Leem of Piek be- fmeert. Ende daer was ioo feilen Noordt-Ooften windt, dat eer den dagh aenbrack, devlimmefoo veel meefter was gheworden, dat die den menfche- lijcken macht was ontwaflTchen: had men in't begin ΐ eenige Huyfen omgetrocken, daerhaddemiflchien ^ apparentie gheweeft van te ftutten j maer nu was 't te vergeefs: Den brandtging voort en woede dien gant- fehen dagh , fich verfpreydende tot nae de Grace- burgb-ftraet, ende nederwaertsvandeGanon ftraet aen de Weter-iyde, foo verre als de drte Cranes in d» Vintry. Den Coningh, denHertoghvanJorck, en veeJe van de Grooten, waren dien dagh en den vol· ^ geode feer befigh ,· maer den brandt luyfterde na defe hooge Perfonagien niet. De Inwoondersfiendedat έ den brandt niet en was te ftutten, vluchteden met haere Goederen veele na buyten, immer foo veel als konden. Op Maendagh nam den brandt noch merc-
kel^ toe; in voeghendatmendienerghenskoMe
ftutten, en verbrande des avontiten/iW» ver als 'Bynards Cafteel by Bellings-gate, naedean- der zyde verfpreyde het fich op Gracieus-met, Franshaw-ftraet, Lambaert-ftraet, Cornwal, duck-
lers-burg ende vatte aen de Huyfen, Jcomende aen de
Beurs; Voor Dinghsdag morgen was de Beurs, en an- dere Plaetfen daer omtrent verbrant : Den vo^ge""™ nacht gingh het voort en verbrande de Fleefl-ftraet, ver als St. Dunftans Kerck, met alle de Plac"^ fchen die en de Beurs, en vorder gedeelte yin 1 em- pie Crowne, OiBce, &c.coniumeerdenaldoordM
brandt ; waer na als doen cenige wederftandt geuara wierdt tegens het geweldt van den brant, en den viam brande opwaerts na Fettenlare^ omtrent halt wegc naHolborne, alwaer't wiert gefteuy^totWoensMë nacht, als wanneer een nieuwenbrandaotie f uytbarfte, de welcke gebluft wierdt op Dondcwa^.J omtrent ten/jpw uyren's morgens > * ^n
ftrueert de bouwingetegheni over<ieCloolters,j
een gedeelte van de Kerck en Hal. Op Dondejdego wierdt het,op alle Plaetfen in 'tgencrael g^gj, ^ |
-ocr page 766-
1506".
en ο ο R L ο G Η. 'tSes-èn-^Jeertìghfle Bocck. 74.7
|
TempieChurchbyHolbornbfidg, Pie·Corner, Al. <!θ· de;sgate, Cripplegate by het neder-endt van Cole- - man-flwECj aen'teyndevanüafing-Hai-uraetbydc Poftern, aen 'z opperftc van dc Biffchops-ftraet ende Leaden-Halftraet, cn dc Srandard inCornhil, aen de Kertk in Fan Church-ftracc, by Clothworkers- Hai in Minciglane, in't midden van MarckUne en aen den Towr-doek : En aifoo is'c op gehouden, na
dat he: meeftc cn belle van dc Stadt, daer de mccfte Kooplieden wooncn, was verftroyten verdiftrueert, zynde wel een uyr gaens iangh ; van Tempie tot den Xowrs Magafijn, is binnen dc muyren by na niet blij- ven ftaen ; cnbuytende Wallen is dc mecfte verwoc- llingh geichiedt in Fleet-ftraet, en van Holborne tot Fleec-brugge. Daer fijn omtrent tvaelfduyfcnt Huy- fen verbrandt, en tachtigh Kercken, daer onder de bt. Paulus, die grooteKcrck, foo verre als hy heeft lionnen verbranden. Hoe 't nu hiergheftelt is, kan men giflèn, daer de menfchen mecft in 'topen Veldt moeten logeren, alfoo alle in de Huyfen niet cn kon- nen, en het Volck ontbloot van alle onderhout» heeft men uyt de» Koningbs Zee- magafijnen tocreyckingh gedaen, en aen de omgelegen Plactfen, uyt laftvan denKoningh bevoolen, haer teontfangen, te her- bergen en te onderhouden. Den Towr is noch blijven llaen, alfoo men de Huyfen daer omtrent af brack : Doch den brandt was al in dc Poorten. Men heeft feer vcrvaert geweeft vooreenig verraed, weehalvenden Kuning aenftonts den Generaci Moock van de Vloot t'huys ontboot j en quam oockop Donderdagh hier. Men vatte verfcheyde Hollanders en Franfche by de kop, al of die den brandt hadden ontfteeeken: Waer- op men oock gbelaft heeft haer feer ftrengh te exami- neren : maer die 't in der waerhcydtwfel in Ccn> hou- den 't voor een ftrafFc van de Goddelijcke handt, bebbende ghelijck een Hemels vuyr gheweeft, dat niet en kondegheblull werden, voor de Goddelijcke wraecke voldaen was : In fomma : het is foo gheftelt, d« men over - flagh maeekt om een gantfche nieuvc Siadt öp een nieuw model te bouwen.
<£nbe[ietboIgenöe.
Extrail uyt een Brief van feecker goede fdrticu- IkrVriendt, uyt Londengefchrevende» thica- den ouden endeden twintigftcn September nieu- •wenfiijHéÏKa hondert fes en feftig.
IC Κ hadde gehoopt U L. defen voorftacnde voor- leden Maendagh al ghefondcn te hebben , maer door den grootcn brandt die hier geweeft is, heb' be niet uyt derven gaen. Den twaelfdcn nieuwen, ende den tveeden September ouden itijl, Sondaghs, '«morghens tuffchen t-wee ende i/r«uyren begon de felve in een Backers Huys in Podding-Lant, tuflchèn j Mingi-gate ende de Brugge, ende foo voort haerj Tkamtt-Street. &tc. Om kort te maecken, Λ^ΛΒί- fthe Stadt ven Londen i ettdt foo -üerre als haar Hier- ttyt fireckt is af geirandt, van den Towr aftot Temflt- itri (waer van 'c meefte ghedeelte noch is blijven ftaen ) in de Stadt is alleen ij ck ο ver gebleven Leden-, td-Street, Bijfchapgate Street, cndc de helft van Li- me-Street, ende Aldergete-Street . onder andere is oock de Ouytfch* Kerck blijven ftaen , de» Bifchef •m Londens Huys, enàù Grasham Colledg*, wacrnuj oeKoopliden dc Beurs houden. Voorts is alles tot de grondt toe af ghebrandt, footjanighen deftruöie is loytgeficn 5 het was een grouwel om den brandt aen ί 'e Gen, duyrde dagherij van Sondaghs'smor- gens tot Donderdaghs 's avonts ten waelfixyteo. f^ier · I» tachtigh Kercken fijn verbrandt, waer van niet een kan gherepiireert worden, totii.Pe«/rincluyj, die oock foo befebadight is dat menfe oock onder de voet 'li moeten halen j Hetwasverwonderenswaerdigh, Mtghcduyrende den brandt, ende een feer ftercken windt, de brandt foo wel teghen de windt op liep in verfcheyde ftreecken, als wel voor de windt langhi, oc Rivier die ten eerften b^deckt was met Lichter* i |
ende Booten ïttef goedt uyt der Luyden hatir Huy- fen j Den eerften düghilTermaebtigh veel goedt ver- brandt in Thames-Street j ende daer omtrent , de Luyden foo gheweldigh verraft zijnde j doeh'sach- termiddaghs iach ick in Lomhard-Street dat alle de Goutfmiis vcrhuyfden, ende alle de Stracten daer omtrent: 'cis niet om uyt tefpreecken, vvatgroo- te confufie over de heele Stadt was met dat verhuy- fen, men koft over de ftraten niet gaen door alle de Karren, elckfocht maer fijn goedt te falvcren, ende lieten den brandt fijn gangh gaen , ende wierdt dien- volgende maer weynigh refiftentie daer teghen ghe- maeckt ; Soo dat 's anderen dacghs de meeftc part van dè Karren uyt de Stadt wierden ghehou de η , mee- nende dat dan het Volck fich meer tot het bluflchen van den brandt foude begeven , endeiffer dien dagh extraordinaris fchade ghefchiedt ; veel goedt dat de Lieden in Kercken hadden ghebracht, als onder an- dereonder St.Pau/s, mccnendedathetindiePlaet- fen gefalveert foude zyn, is daer nae alles verbrandt, veel goedt is tree» ende drie rtiael vcrhuyftghewor- den. Den ì/Wì» dagh liet men weder alle Karren ea Wagens van buyten inkomen, ende dan was •ve ^ui peut al Londen over tot in alle de uyt-Paro- chiën i Dijnghfdaeghs was den heftighften brandt van alle , ende gingh foo gheweldigh fehiclijck voort, dat het de Luyden onmoghelijckwastevcrhuyfen. Alle de Velden waren vol van goedt. De Moort Filds, Lincolns Filds, St. Gillis Fild j ende P/ace in Convent' garde», daer hadden de Lieden; haer neer gheflagea met haer goedt als in een Leger. De Koninghfclfs ende den Hertogh van Jorck deden extraordinaris de- voir om den voortgangh van den brandt te ftop^en i foo by Holèorne als inTempleiaret daer den brandt al eens vermeeftert hebbende, 's anderen daeghs we- derom in groote vchementie uyt brack, ende foude fonder twijffel alle dc buyten Parochiën mcdeghe- fleept hebben, indien niet met degrootiïcdiligen- tie ende moeyte van de Werelt, door'tanimeeren ende acnporren van den Coningh ende den Due, het Volck den brandt voor de ivWimacl hadden ghe- bluft. Deden verfcheyde Huyfen met Boskruytop fpringhen om feparatie te maecken j geduyrendc dea brandt, waeren alle de G uardes van den Koning ende de Trainbaiids in de Wapenen. Alle het Volck wil- de met gheweldt hebben dat dc Duytfchen en Fran- fchen dc Stadt aen brandt hadden ghcftcecken, ende dat den brandt tot een Duytfchen Hacker hadde be- gonnen, die daer toe om gekocht was, ende dat dc Franfchen over al met Vuyr-ballen over ftraetgin·' gen , ende die in de Huyfen fmeeten, ibo dat niet alleen alle Vreemdelinghen wierden bydekopghe- vat, en ongemeen qualijck getraöeert, maeroocli alle die gcene diefc maer fufpiciecrdcn foodaenigh te zynonder anderen oock Μτ. Gtrmins Broeder, die- der fpo wat als een Franfchman uyt fict, kreegh oock wackèr tappé.' Éen arme Vrouw gacndc in'Mooro Filds met Savonnct-balletjes onder haer Schortel-kleedt," wierdt van 't Graeu w aengcranft, ende zy feyden dat het Vuyr-ballén waeren, ende hebben haer niet al- leen dcerlijck vérmoordt, maer oock aen ftucken ge* houden, de üorften van haer lijfghefncden j Den Duytfchen Öackër in Wcftminfter {Rietvelt, nota dat fijn Brocdcreen KaperteghersdefeVcreenighde Nederlanden is ) fijn Oven hetende, cn het Graeuw de roock ten Schoorfteen fiende uyt komen, rlepcnj De Schelm wil dè Stadt van dit eynde eockaen brandt fieecke», liepen in 'tHuys, fleepten hem daer uyt, hebben 'hefti fey nae doodt gheflaeghcn cndc ghe- wondt » fonder den Hertogh van Jorck , die (elft voor 't Huys quam , fouden hem om't leven ghe- bracht hebben j hebben fijn Huysgeplundert, endö ghenoechfaem gberüineert ; Men fiet van verre niet als Toorens ende Schoorftcenen over eynde ftaen. Het fai hier nóch al een wyleduyren eer't Volck die rafendefuric teghen de Vreemdelinghen fai af geleyd hebben, ü
Rcc t |
-ocr page 767-
7 767 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
t666. fcfiacöe toiccöt bracoot op De ijoIsjIjEnïii mas -niccr.
©e Memorie van Jen Brant van Londen.
fcljaae
Jiene jj^jg hondert vijf en dertig fijn blijven
ftaen binnen de Wallen. Jjctft, Vyf en Jeventigh Ackeis fijn blijven iiaen binnen de Wallen. Vier hondert thien te famen. Vier en fefligb Ackers fijn verbrant buy-
ten de Wallen. Huyfen verbrant fwaelfduyfent ad.pond fteerlings vijfentmntigh per aunum , den een door den ander ghereeckent is pond fteerlings 300000
Ad ttuaelfjizt Huyr is in ca- pitaci pond fteerlings 3Ö00000 In Goederen ende Koopman-
fchap pond fteerlings 1800000
Aen de Karren, Waghens, ende Schuyten voor berghen van het goede pond fteerlings 100000
Negentigh Kercke» ^ en St. Pauls, daer onder ghereeckent yeder op tienduy- fent pond fteerlings j is den een met den ander pond fteerlings 900000
De Beurs en al de Hallen, te faemen
op pond fteerlings 500000
pond fteerlings 6^00000
jlBeöia- ^ei^ffKii AmbafladeurstirtiipBïjbcnoocii in ecne "iirss hiritc tjaec compaffiEoüetiimbjanDt. ^aefóoninflö Dh« t„ sranttooojöt / öat ijct toef een Qcoot onflcluclt nbcc toa^j 3Dactj niet fonlianigD aï^ men in'tccriiöaiït 't fnb geü^efi / öftotjï {)Et üolcft een ocoot gijebfclte üan }«t ban ijaecBocDtsijEfaftJEcctbaöben/ fpccialijcfi BflCtenbc gfatVe ' faffrcöap ; «ilfnbe toa^toeliiftflcootfleaflebeelteban amtiiii öe^iabtStonbcn/ namentlijcft wervijide pacten af «oiiina. Böt&ianöt/ en ban ies,entncgentightóeccbenmaec elf oütc flftêljleüen; .J|5aec fao toaecen noctj Weft- monfter, l)ct Suyd-werck cn «n QCODtflebeelteban öe ©oo?-pcDen beljouben.
.©en Dabt anbec^ Dp öet bolchgljeencbeminfte be^alfectie lircnomen / enbc Ijab fijne JUSajeflept nopt Bcbaci)t bat Ijp bp i)et Polch foobeminbtlxia^. ^p Babbeh bcctcoutot een; groot flebeelte banöatcniib^ Delen in fijne öanben / Ijcbbenbe infijn epsenbebjae» riJige offoni"· vijfhpnciert duyfentponb fiecElinfl^/ tnbe baec onbcc hondert vijftighduyfentpo.nb|ïeec= iina^ban een man 5 <!Jni)ie noci) ujel vijf hondert duy- fentpond (ieeciinsjS in ben ; meefìefcljaebc toa^gefcl^iebtinbegcapbe bccbianbe Ïl^aten/ niaec Dat touc0eecbe raejefl bé tijcltlie iiiiiopliebettenoocli ί öc®?eembe. -ΐ : !!!. i: i
^ijne JlKajefiept beWacööDe oocfe De to?t bie aen eeniööc ban öaec CFCflfcncicifuftein&ebifoibjeban Den b?anbt obecgfhomentoa^/ iDilcfieconfufïefoo aroottoa^DatftjniBajeaeptUabbetoiifl laten fetten. iti Bfbanfleni^ A alleen om tebetoiiiiiibooi becafeci:! npbanbeCanaillc.i < .ïn ' ·, i
J^aecc iSycetoitien fepbcn onbec rnibecen bat ört niet te tbiijffelen toa^ of men fouDe ftiec nae be ^tabt (ienbeelbetecenbe maanifiicRec Betimmert al^boo? Defcn: cnbe batmenbanfBne|Eiajef{^tfoubelton>= tien feagen / bat ban Augufto : mv^it^rbem Uteri, tiamguam Marmoreemreliquit. ' (,i ,ΐ",.-,·.,ϋ
gtijne m5aje(lept bf Bonbe Daec op te fp^eecften ban ' De ©loot/ fcQocnbe/ bat ben acooten fiojni feec on= pelnrrtitfj toa^ booj «gnflelanbt actoeeiï /,bccoo?faeci Renbc Dit onaelucli üan ben,brandt, tn ban niettp·
fiebbenhonnenbeccicbtenmetbe-öioót,, ί
^pfepben/ Dat nunieecaeenappacintiebaétot i De conjunctie tuficöcnbe jfcanfcbeenbel^onanbtfchf ©iootritoaer op Dé» fóqiilnaöantbwoiOei/i Datflet niocDtênocölanajfacmBefcIjieben. , i
^p fepben; % foo De ©looten nu in quaemen/ foo jlna^ tebetmocDcn/Datmenfoobcelbetetocca^ |
ijck cnbe Denemarcken toacceil rnfbe-(0tals
liercScn / foo ftonben 5P niet fepatecen ban hatr (©cconfcbccetrben ; ^o fjjnl^ajctÏcptbfijacahöi: te canfcntrccn in kcum tertìum j foo honbcii baec Dooi Peel bifficultepten boo? Itomen; aïnbebactbooj be- nomen to)o?ben omme be fcïjulbttegebenaenEnee, landt, olss of i)ct flecnbjcbebfBcccbe. ©flioiiinnh
fepbe: ©p taoube niet tcactecenal^ in Londen ; Su foo Holiandt aen Cromwel becere Ijabt ghciiatn/ cnbe bat öp niet foo BÖcti«B& Gcntilhomme toné aiö Monficur Cromwel, cnbe foo Dat onBElucluiittbe ^tabt I .onden l)ab obec aefionien / foiioe Ijp m Dacc toe aecefolbecct Ijcbben / mare nu foube nuti fcgocn/ bat bie fcljabe baec toe Ijem Ijab Bcbjacljt. '
b'^ïmDaflabcucsSfepben; Vranckrijck enbc Dene. «ηη marcken foubcn nictaDeDifponccctlioniifiitoojtien/ρά om te tcacteccn in Londen j bat l)tt toa^ te tocnftljtn ?·"'"· ϊί bat nif η Itonbc upt binben een ^laet^ baec alle be patt eLi f tpcn ftonbentefanicnftDinen; i|et foube ώΕίβΛΕΐν-ΐΒίν ",5 een Bonnen / bat foo fijn .fUSajeftcpt toe fìonùtetn pact^ in De Spaeniche Nederlanden, bat Vraock-
rijckljetfoubcbifficultecen/ cnbe fijn .ïBajefieiitbait ' gebben be approbatie ban De ll^ecelt.
©e iÜoninBÖ fepbe : j^et toa^ accn ttoglfel of ©?ancl«:0cft foubc bacc ftonien/ cnbe allijio^öetia de Helle, om de Vrede te verhinderen.
b'^Cmbaftabcuc^ fepben : ?ïlfoo fijn IBajefiepten ^ Den Honinai) ban a^janchcijcU toacenfoouae-Bec^ toanten / cnbe öaei; ^ajefiept be ìHoninfliime Bof' ■Dcc foo naecfïi'aö acbcpbc op be ©jcbe/ toa^Öftte iuenfcljcn bat twee foo gooac Potentaten 6on&cn •jiecacco?becrt toojben/ enbcDelBetcltnutttnuni: beefde ©ieöeaescaent.
©c feoninali fepbe : men fionbc toel bate na ttao tetcn met Vranckrijck, DoOj mcbiatieban Sweden ; ï^acc «Êiccellencicn ccmonflceecben al toect Dat Hoi- ^ landt niet ftonbe fcfiepben ban öaec «©eaUiembfii / bp' | fonbil;lijfït betopic 3P onfeccficc toacen / toatUjctii3P i met «Ünaelanbt foube Itonnen ecgouben, I
fóoninaib frpbe : ©at be conbitien foubnt gocU ^ 5pn/ en toilbe Dat (icHeninöaecöaniifw. Hoilundt 1 honbe boo? Ijaec en Appelboom Ueceenigtien ficb met « Engeiandt op De conDiticn / cnbe baci; nac« loto ter- κ tio folcmnifeten j&et iocccfi. be affaire^ ccrfi toacs g ten af aiict>acn/ i^onbe men Daec nact oppublijcHe § .©laetfcn te fahicn homcny en toarciJftalfooallecn | een ceremonie., α . %
4£et men Bice ban Den brandtban Stonömtoilïc/ βί>ι»] cnbe (icnbe / bat niet betl meecin Eceteioenbia^/ | Doch toanöoopcnbe ban b'aenfeomlie Dcc jFtaiifcÖ'· ,οιιμπ·
©loot/ bja^ alcccbeBÏJcccfolbeecttotöftwpatticrcn futii '
-öan Dc 30lo.ot: in bolaöfnbemanicce. ©en een en t«n. twintighften ^eptcmbcc/ ,fiiiictc jlBifTibcn ban Den Suptcnant ^tbmlcaelde Ruyter, drie ban De fclbcöïiefciliebenin't^cfiipro Scven Proviocienj.icaeDenbe ten ?incRec oj^tnt Bouloigne j Be ccffie Den veerthienden, be tWCOe '^nacijt^ tuflcfien Den veerthienden mf^ JV^XS; .Üena cnbe De Decbe. Den vijftienden mebe pna®^/ CBbe öe biccDc infflelöcïi^oefcfijebtnin^bMjrtö^e ;^c{)ipiDen negenthienden Deff^/. tenJtoB^jW Μ ,blacRe gcc/.Duynkercken g, ^.iMibanbcmfó mijlen / ijouDenbe De laetfie/ onbet anöcten/^
|jp-,albact imct Sanbi ©loot op'tcfnbeboug^
ISionicn / cnbe becblijbcn foube/ tot naeto ^ ban ijaec i^ooaö .ï©oa. mu «^jfaf„>«22 aefiacn ben^fcictati^ Nieupooitbphen wnog benatuptcnant SKDmiracl de Ruyter W/.*® toaert^ Böefonben/ enbeiJfiftfomoi!'·®® bcJcflcnbjooibiae conflitutic banbE Wfs^Jw
©loot/ met Den BfiebolaeenbcaenïilibmbMW^
op flücöeiibecffct ooift Μ flenowoijöw»^ |
-ocr page 768-
en 00 R L O G Η. V Ses-tn-n;eernghflè BoecL 1
|
/ flbbij^ ban Oc 3|eccfh<iï5fcdrtimittcrtbcnijati't€öïi ) ^ rrictfcSHömiraiitcpttot Amfterdam, jfflcntooo'bigfi OP aiiöiïf orcafie aihiec tocffnöc/ ten ί)ίεη einibsin öc crmge bcfcIjcpDrn cnDt Qfcmtipacccrt ; (tocDt g()cüonDcn / bat aen ben BÖ^meWm atiiptc= naiit 'idöniicael foubc tuccbcn gheccffci&ecct / Dat liacc fêooSÖ Jflöoa· leebttoffcii fijne inbifpolltic haüDen öa-finen/ alsS inebe bieöan fcnigtje anbfce ©oofücn öan bc ©loot / bat baer op ooch toacen üec= U fiEcIic IBatcoofcn cnbe ^olbaten / brijalbtn be tfliiiuen bie be^cbcpmtianbe©Ioot/ booj'tquact jPffctoarcnobecoilioinm/m anbfce onscmacHcn men:/ nibe bccD^ilben noobfQ() en boo? ben 3lanbc DitiifliSJi) öabben gljfooibeeit- tjemaen te fcö?öücn/ jathp met be ©loot oenfionb^ foube gcbbcn tece= natticctn / enbe boo? be gee-gaten befec Eanben fto^ inciiOc/ be ^φφεη ban (0o?lofll) te boeninballEn tct plactfe baer be fdbe t'Hup^ aijcDoojben j, toel UrtllarnDe noci)tan^/ batfipmctöeniïrijgb^-raebt foUDe ΟεΙΊ*^" Wfpiciecen twintigh of vijfentwin- ligh ban bf bequaenifie ^tftepen / cnbe bie onbcr Kil capa&El®oofttcffnbin
nare be .ï^oojbt / om albaec te ftrupffen tuffcben 'tSandtenbe'tLandt, foo tot fecnciteptbanbeürti iDacbt toerbenbe <©o(l-SInbifcöe Ketonc-^cljqjen enDf tioopbaecbec^/ al^ anbecjint^/ bat|)pbaben
DienoDchnocbfes, acht, ofthicntocl besepIDe^rC'
natten ofte Slacljten / onbec ccn üfquaeni Conv maiiDcuc ban gDelijcftcn foube fcnbennaecbcjUoof» Iimoinölbaecenbaec omtrent te hcupffen/ in'teen (nDe'tanbcte obfirbfcenbebepjopoitieban becefpec» tiüe (Collesifn tfc Ifibmicalttept foo beeleenicf)(int^ tocnlijcft toefen foube/ oonh ojbje (iellenbe/ batbe étöfUin ban be boojfcfi^ebe twee biflinetc <efqna= bicé ban be (ifcfte ^olbaten enbe IIèatcoofenb}iec=' tmaclitiereett/ «nbe be feïbe uptö'anbetei&cöepfn file iiiüallcn fouben/ gljefuppleect / Datfe oocftban filjfiioiclbfame bibje^ enbe anbece&eBoeftentolttben totficn/ om completeliicft tot ultimo <©ctoEi?i in gec tthonnen bitjben/ oom baec bpboegöenöeecnigöe eallio^/ enbe boojt^ die 'tgeeneöp foube ooiüee^ lm htm bienfügb enbe ban nooùen te toefen: toirtben be ièeecen baec $oosf)lieog. <0ebeputeec> tal tot be fecteete See-faeil^enbecfocBtenBeautli^ tifectt/ om bod? öe ï^oofbe» öieöe meec-flcnoeinbf twee fouben cammanbei:en/ tie geteQui-
tetrhe inflcuctien te fci?meren/enbeb(eb«igljemel= imiEuptenant mmicael.de Ruytcr toetefenben/ om aen Bun bet&anbtcepeftt té toetben h toe{-bec= iacnöe/ bat Ijp bi felbe infftuctieti naetrgBelegenti Itpbt foube mogenberanberen/ enbeoocft toelam' plitten/ enbe boo3t^omaenöemaLuptenant?Cbmi= tael/noopenbe eenigebefTtinin /foöanigeoib?c tege? Urn enbe aenfcfeijbinge te Doen/ al^tjaecC.bebin» firn fouben ten blenfc banben^taetteberepfTcSen/ tntie tot btn meeflen af-B|cucft ban.ben®panbtte fu«en ntfcften 5 ©oo?t^ mebc floebt gbebonben ban aljdjjchcn te becfoecften enbe te antljocifecen öet €oil^ie tee Sïbmfealitept tot Amftcrdam ceflbecens te/ om tot be cebocatie enbe getcepatciecen bon be firie ê>cl)epen enbe twee jpcegatten ban tmiier tcoramanbo ban ben Commanbeuc Jan Gi- deonflen van der Burgh, nu bp be twee gjaecen in be JlfObtlanbtfcge See enbe baec omtcent ggeageect Ijtbbftibe/ cnbefiaer iegentooojbtgö bebinbenbpbe ftanfciic ©loot/ onbec ben fêactoaö ^Jan Beaufort foobmiioeoibje tcflellim/ al^ l)act«i2.naececleBcnt= Mt ban faccfien oojbcelen fouben te bebooren / enbe iotöacte meefle fecucitepttebienen: €nbebatban tinualim ban bc niect-genocmbe'^atanb^©Ioot/ «löc be ccbrnrn bieljaecÌ^oogBIItìog.IjabbovbetoOi Bfii ten bicn fpnbe beboo?fclj?ebcacnfcb?tjbin8eafn etn mtec gcnoembcn auptenantïibmicacïdeRuy- ferttbncn/ boo? cene beleefbe.ï[Bifri^einhracI)tcbe= Η m te lieHfn/ henniffe enbe notificatie foubc toec= «n ööcscben acn ben ftonlngö ban Vranckrijck, «10e bat baec innc onbcr anbeccn feube infiuercn/ wt baec ünosb .ÏKog· met aengenacmljwbt bab^ «nbttfïein / bat fijn pajejlepi / pnaenaepWt |
i66ê>
focn bnn't^iflti· foo brtre ton^bcrfoopfn/ ebcliberi cibje Böföcbrn f;ab Dat bcfleif^ Ì)lDote/ onbcc ben tocl-gemfitc l^crre l^ertogb ban Beaufort, bft Ca- nael tnbc bfcboïgbciÏP be éoofbrn foliftrnafberen/ om met bie ban Drfcn ^tart tc conjungt ten / mrt bcc= foecft / bat fijne ||l5ajf(tcpt bf gorbc bifpofitie cnbe Bbcnegcntbfpbt gcUcf be tc confcrbcirn tot op 't ©00?- ^ofc/ om alfbannutBbcttir"ifnmfbtbfii©panbi ^booft te ftonncnbicbrn/ cnbcaileinoaclöcfirnaf^ b?ruc& te boen : Cnbe cpnbelijch bat mùtatis muundU oocit foobanigc notificaric foubc toecbcn gbcbacn aeu benïtnninBbban50enemaccficn/ om tefïcechcntot ftjne Jlfêafcftcpt^ naricbtingbc/ cnbe toijbcr^ tcbics ncti fuIcïtsS cnbe baec 'tDcboojbcj fnllcnbebefcccfos lutie ben mccc-gcnofinbrn 3Ìuptcnant ?libmi.aclde Ruytcr nocö bcfen abonbt toe abcfonbcn toccbcn / om be fdbe acnfïonb^ boojfoobcelbemacnginflb/ ter eicecutie te ICBflcn / nacc jacc fojnic cnbe inboub / Bb'iycft oocli op^atcrbagbnacfl-homcnbe/ Dcfcji be ccfolutie gbefonbcn foubetoctbcn acn alle beCoI= Icgien tee Hbmicalitcpt/ om tc bicncntotöccfdbec naricbtinBe.
35ffefiefoIuiietoietbtnocbtön^ffacctBb4,o»it»frt tot ^atcrbagbbcnvijfentwintighflen ièeptembfc: «Enbe onbecttiffcben oocit gocbt gcbonbrn bat men Been 23oorg-bolch ban beinballcnbeöloote foube af bancficny mact beBfberle3©i«itccinbirnflofte^ols bpeijouben.
^onbagb ben fcs en twin tighfteni^ tct ©trgabei cinobstfommunicccrt feecRcc^jctcactuptbcnbjicf/ bÌRnot flbcfc0?ebcil tot Londen bcn tbienden Dcfc^ OUbcn totaon- fttjl cnbe ben twintighften nicutocn (tijl / bottbcnbe abbcctcntie ban ben Bcmelben bjanbt bic ben twee* den bcfe^ouben (iijlcntiebcntwaeifdennicultJcnfigl albarc toa^gbetoeefi/ enbe vijf bagcn beeft acbui>jt/ toaec boo? bie^tabtboo?'t mcrcenbeeltotbegconbt toci^bec&janbt: ©ocft ontfanflcn een Hiffibeban ten Euptenant 3ïbmipacï de Ruytcr, abefefeeben in 'éKanb^^djip beSevcnProvinciën, Jtplflaenbe nae»; be ©lachte tufTcbm Ooitendc cnbe Biancken- burgii öén vieren twintigliilen befc0 mo?Bbn'^/ goubcnbe abbectentie banbejegentooojbiaeconfiitU' tieban lianb^ ©loote / toacc op gebciibetecrt enbe Bbcconlïbeceect toefenbe be boo?fci)?ebeonbcctoat|jtc enbe toonbetbacclijche toebal / ( infonbetbepbtben (©enccael IWonck feff^ tot Londen Bbcatcibeertjjini be/ enbe bact: npt tep?eflime»;en fFaenbebatb'cn» aelfcbe ©loot niet t'n flaet mocfl toefen / ombinneti
ten ban 't boo?fcb?ebe C^tcact gbefonbcn fouben toet^ ben acn ben ïuptenant Hbmicad deRuyter, met ^iSaW' e);p?cfre lafi enbe bebcl/ bat bP bc boo?fib?f be Stanti ''' [f » ©ioote/ iHbicnbefeïbenocbeenicbfïnt^infiatetoa^/ om bacc mebe gbeageect tel^onncntocrbcn/ opfoa Snti impojtante tijbingc bp ben anbeten foube bebben te öeHStn. bouben/ fonbec bie tebaenfeparetrcn/ ofteinbaHen tot naebec D?b?e ban baec }|ooah.f!fêo0.biébemten fpoebiabftfn foube toetbén toeBbffonbcn/ enbe bic bp baec j^oosb I^OB· bootfcbicbe ©ioote aifoo bp een aebouben toefenbe/ ban Decfribccconfiitutienaebee foubebebbtn te abbectccen/fonbcc ban 't een of't an« hec in abe&?eec{te te bitjben. Cnbe toterbtbicc mebe boo? foo toeel Bealteceertcnbebcranbertbctgbcrefoli beecbe ban ben een en twintighilen bcfi^/ cnbe hei eenfcb?P^^ t)an bfnfeIbenbagcacnbenitteet--Bbf'· meiben auptenant ?lbmitacIaf-BbiöefcbiBbt} be^ fouben vier ^tiet;.Iupbcit met baerc IDintficn ban i>cbcbclinge met opcne mete afebefonbcntoctbcn/ bacen cour^ ban malHanbeten na bcbooten bccfp?ept ;0nbe / fcttenbe nati: be boo?fcb?ebe ©lacfite ban Biatickenborgh, oiume in tas$fpeenigbe^bepen/ fregatten / cnbe SiacÖtfti <n Zee mocbten fiotncn te ccncontcecen/ bie ban be boo?f^?cbe ©foote foube mogen toefen gbebctafcbeert enbe gebimitteect otn in tebaHenittbe^i-gatcB/ baec Die uptabeseplttoa* een / be fdbe in be naem cnbe ban toegen baec Hoogft Iföog. tc contramanbecen/ tnbc aen tefegacn / 001« t'wbonncwe batfe baec aenflortt^ toeberott» bet« iit;i! 3 tóettti |
-ocr page 769-
750.
S- A Κ E Ν van-;S Τ A E Τ
|
iaacttó fouùen öeböen te becüoesBen / enbeöefdDe — ©iooteop tefoecfien/ b.ìa· Die te bitiDen fonile 311η/ fonùn; ceniae naïatiflöraöt/ oppencbaHtoeDecöaO' cifll)cpt Daa· oüet: gljcficaft cnDe gccojciaecrt Κ öen nan: ecinenticDa» faccftcn; üoojt? is Q9ctc0?c= ben acii Öe CoIIcgie» tee ^Dinicalitept tòt Amfter- datn, in'tNoorder-quarderenÖem Vrieilandc, bat= fe De ^cöepen ban ^ace biccctie in Texel «pI-tceDe leflaenöe/ tén fpoebicf)(ïen in Sce fouDenl)e£i&ente njcffcni cnöe te fenöea «ace be raecc - oDemelbe '«satanbiS ©loote op be bïacftte ban Blanckenborgh boojfs/ Böeljjclt ooch ten bien epnbe j^gljefcljjeben acn ben Comniiftaci^ Knyffop be Helder : ^ujlcn= De öet CoïIesictecWbinicalitcpt in Zeelandt fapltïi^ fibc bcifocöt üjccben naec be boojfc&jebe Eanbg ©topte in aUefpoebtfopbeeltoatectefenbenaï^ïjaec «f. fonben oojbeelen be fcIbcbannoobmtefteDben/ om noelj boo? eenigljen tiibt teltoimenfubniiEcen / cnbe bJiecben mebe eenige êicmplacen ban I)f t boom «e^tcact/ al^ mebe Copie banbeboo?rcl)jcbej©im= be ban Den ï-uptenant ^bniirael de Ruyterneben^ bife ïïefolutie be refpectibe CoIIeflien tcc 3ilbmitali= tent toe gefonben/ om te ficecftentotbec felbecnas ric'ljtinge/ enbe totjbfc^ te bienen fuicit^ enbe baec 'tbeijooibe.
(jDnbertnlTcIjtn ben 25}iefban ben Coningb ban Engelandt ban bcn vierden ^ftobfc ouben (iijl cnbe öcn veerthienden nieubJen Pijl / totantbjoojbtban bie ban öacc ©ooOÖ ban öen icftbienden temiiec ïiiec Itoinenbe/ bjieröt terliontit gecoinnm^ nicecït acn be Ü^ecren jiiiniflfc^ ban Vrancknjck cnbe Denemarcken. ^p üiaS) lupbenbeal^bolgljt/ eitbe toiecbt tci fïonbt gfjeb^Ucht/ niet eenige fcjjecpe Remarqües j gfieiwettiracnj met iienni^ ban ben ^tact. ,)
Staiige JlRifftte
lian D(it JtoniiiB
HAuts & Puiflants Sejgnéura, nous ayons receu- ]a .voftre du dixfiìme du paiTé par ub de vos Tfompettes qui a rendu le Corgs dji· defundl ban'iïn- Chevaliér Banley, Vfes,parénte &amis,. πόφτεςε- oelanBc ypns cetre 'marcque dei vpftrq^humanité & cpurtoiue·. w» öe avjèc ie refentiméht "qtii lü^.eft deue, v'oüs próinettant iitetfiu jj^'noftre part un traitfpment recipro'qùV|owra fóiï quë Ié? occafions s^en poürrent prefenter., „, ■
Pour ce'quireguàrdèl'autrèpartie dë.Ypftre Lettre fur le'iujed de la Fajx, &laquelle refpond a l'invita- tion Éranche que nous YÒUBÌifniespour cetciÌèaie 2«e«V»e d'Aouft,-nous ne fcaurionsaflezdeplorer, & nousneplaindredéihefmequetouceslMadvances que. nóus faifons a eet efFetì ne fervent qu'à nòiis atd- - rer de,s rc'proches & dés itnputations inai fondées fur uoiire maniere d'agïr des choies .faices par
noiis, dopt Ie cpnfnìre èft'aflcz connu 6p{eliniinair reftpeu propres pouViintróduire la paix) eqmmejfi vouSifailiès voftre capital_devouloirperfuader:, &a vospeuples, &atQUtlpmónde, quec'eftnousveri- tableioenc.qui'foniïijesre? Aggrefleurs, &:Authcurs de cetté.funeft'e guerre.,^ qiie nousfermonsobfliner inetic i'qrcille a touteS| vflspropoiitionsdePaix > fans vouioir mefme vousìàire fjavoir qu'elles foot öosde- mandes,, & qu'en fin.c'eft nous uui rejetcons la Paix, c'eli vpus & vos Alliés^qui la deürés,. óc l^fqllicités > quand la verité eftque vous avezjufques icyrefufez de faire Ie moindre pas en avant qui peut avancerune oeuvre ii fainte, 5c qui ne mancqueroit fans doute de bien toftterminerlaGuecf;?, . .ϋΐπ;!jj
Cette maniere d'agir filfbrtexcraordinairejointea Pexplication qu'on. peut faire de vos intenfions par le procédé de, quelque's.uns de vous ( peur mettre acou-, νςη noftre honneur^: & laj yitice de noftre Ciufe blef- féc'par des àggravatiòfls fifenfibles) nous oblige de de- clarer a vous, ficatout Ie monde, corobien vosfug-
geftions fe crou vent eüoignées dc la verité&.de repe-
tenencorie.uneifois.quand, & com ment ila Guerre! s'eiliComtncncée.maliré nQus y les ad,vance^que nous avons faiöi.pour rcftablirla Paix , &,■ comme vous les avéz toufiours adroiitenjenc detournéts, ; vous af-·^ fcurint^ /qUe li a ravénirvoustrouveïesa propos dei |
laïffer a part vos reproches ( aux quelles il faut de ne, ceiTuéoppofernos defenfcs; nous nous employero^ plus uti ement a des Confeils pourguerircesplaycs & par la benedidlion de Dieu, pouren effacerlesc ' catrices mefmes, qu'a entreren contraverftsfurlcui origine, afin que 1'effufion f^eplusdefangproccftam foit entierement arreftée ; en attendantnousnepou vons pas nousempcfcher de dire & fouftcnircqspnrti"
cularitcscohime notoiresa toutlemonde,
Qu'en premierlieu nousavonsfaicftiredesinflan- ces frequentes&importunes, quoy qu'inuüies„q " la reparacion desdommages, &indignitescommife5 fur nous&nosfubjedts, alafatisfaftiondefquelksie dernier Traitté vousobligeoic, lequcl oous n'avons viole dc noftre cofté.
II.
En fecond lieu, que les Commandeurs.de voftre Flotte aux Indes Orientales defendireni a nos Vaif-
feaux fous la conduite du Comte deMarkbqrougV
1'entrée d'un Havre , ou ils alloient, danj icquel il y avqitdes long temps une FadtoirieAngloifepour. veue d'une grande quantitédeMarchandifésquide- voient fervir de cargaifon auxdits Navires a kur re- tour, toutes lefquelles Marchandifss, furent bien toft apres faifies & detenues par vos Officiers, cux dc- clarans qu'ayant depuis peu anoncéila Guerre auï Princes, avec qui nous avions defleindetraffiquer, cette guerre devoitpar.copfequentleurinterdiretouc commerce avec lefdits Princes. Laquelle declaration imperieüfe & extravagante fut de mefme environ cc temps Ia publiéeen voftre nom en Affriqueparl'Offi- cier qui y commandoit pourvous, avecdeiFencesa tpus nos fujets de plus negotier aveclesnatifsdecei Païs,i& quand nous avons demandésrepatMion des dommages fouflFerts dans ces licuxj &dcspfócedcsfi enprpies., & fait voir a ceft efFedt: une copieauthenti- que;d.e laditte declaration publiée en vjoftre nom au prejudicedel'honneurj &l'intercft detouslesRoy» i£ Princes qui fe trouventefgalementintereffiz, & ! qui fans doute > endoiyént refentir l'affronti vausnV y^Z pajs; voulu dcMvoucr cett'a(3;ion' öu.donncrli inoindre:fafisfa<34on:de5dòmm8gesfaits. π , ; ■ -«"S/lfiiji!··; ν·'·:;;;..1·ΙΙ. ,,. .'rn^^-ihii'^ ', Μη frof/ÏmeüeUj nqusdifonsqu'auffitoftque νοί ftre Ambafladeur DQUs euftinformé ^"qüele Capitai· nciHo/metj s'eftoit emparé de guerre «u verte, de vo· ftrc Fort proche de Cabo Verde, fuivanE ·ηί» ordres, nous aflèurames ledic Ambafladeur furnoiireparole Royale , que ceft aöé d')ioftilité;s'eftoit fait fans que ce jCapitaine en;euftreceuCpmmiffiondeBpui a,ce faire , que nousdefadvouionsPa^ión; i'avions defia mandé de venir , &qü'enfuicte d'un examen de toute l'aflFaire declarafmes. que la jufticeiED feroitiai- te, ;en chaftiant léditiGapitaine s?il feCrouvoitcou- pable ;, & qu'une.entiere reparatioil ieroit faite des dommages fouftenus: cette refponfe.quoy que fort I fincere de noftre cöflëi «e vous a pài contfinte» com- me elle devoit avo» faite fuivantlatencurdu Trait- té, aüicontraire vous perfiftates toufioilrsanousri-
prochetd'avöir autórifé l'infulte dudit Càpitaine jau- quel eftant àtrivéf «ή Angleterré nóus fifroes defenf^ dé feprefenterdevantnóus, enPenvoyanttoutiiuffi töft a la tour de Löfldre , cu ilademeuréprifonnier juFquee apres l'ouverture de la guerre ( fans que vo- ftre Ambafladéüi· ayc durant tout ce temps la > pro-
düiüvou avancé aücunechofe, fur la quelle onpour-
roitformer un Proees'cbntre luy) quoy Qu " a"e- guaft" qü'avant qu6 d'avoir aiTaillé voftre fort, a avb'it intercepté: vos ordres danï.leur cheram a li Guinee j^Ïaifant commandenjent a vos Officiers de le faiör de noftre Chafteau döCormintine, lequelil» i attaquerebt en fuite. '· '
IV.
En miatrhfme Üeu,PIfle dePouIeron nenpùt a icfté fendu cómmë.ies^ termes du Traiweportqient , jqu'oy - què nous envbyafmes Jeux'dimp'^^^^ tes a grands frais pouf en prendre pofTeffion, «u «eu ac 'cie HtfesOouvernews en difputerentlesordrt;f> |
-ocr page 770-
|
V.
Nous difons que Ie Sieur «/iBtfyier.eut une Com- 0iiffion deCourirfuranosSubjecis j j&danslemef- me temps que vous fiftes inftances aupres de noiis (J'erDpefcher Ja fortie de noftre Flottedeltiné a la Gui- „ée, difant que vous efties difpofés a recenir la voftre ditqs vos po^-ts, fur l'Efperance d'unibon accotnmo- demen'^, & dans Ie temps que vous nous aviez priéde ioÌDiire nos Vaiflèaux deguerreavecJes voftrescon- tre les Pirates d'Algers, ce que nousfifmes de bonne foy> & yifmesapres lediti J?»i//irfefeparcr de nos j'orces dans la Mediterranée, iàijs aucun advis donne en fuittede fadice Commiffion j öc devant que 1'onaic faify aucun de vos Vailfeaux icy, ils'etnparadesno- ftres dans la Guinee, & fit toucc forte d'hoftilité fur jios fujets dans ces Pais la devant qu'il fe vendent icy un feul de ceux qui avoienteftéfaiües OU que la guer- re ,fe fit fur VOS fujets > & tous ces cin^ eftant punduel- iement vrays dans la fubftance & forme qui efticy dit} & auparavant qüelaguerrcdefertfives'eftcom- inencée de noftre part, nous nedoubtonspasqueie monde ne vousjuge l'Aggrefll-ur, .& quefaifatitre- fiexion la deflus vous n'en ferez plus mention a noftre prejudice. La guerre s'eftant aiofi ouverte, Sc^ayant eu grand fujet de quoy louer Dieu dè fucces qu'il iuy a pleu de nous y donner, nous nous tenons plus obligé; dedefirer la paix, & par confequent denouspurgCr· des alomnies femées au contrairey ^omme β nöus| voulions faire continuer là guerrëpuifquenousrefü-i fions de declarer ce que nous voulons pour la paixi'-· > ;
Quant aux ouvertures faites a nous par voftre Am-i baffadeur dursnt Ie temps qu'il ai dctneuré aupres de· npus il faut nous remettre auxrefponces que nouslliyj ivons toufiours fate par efcric a tous fes papiers par la-| queiies noftre defir; pour la paix fe oiiHifefteïa alïez :j quant a ce qui foicpafleentreriousrianilescohférétl- cej de vive voliYur ce fujet ^ defeiaiuy qui enpedt reipondre ( a qui corame a urihbmóied'honneur iti foit affeitionnée a la paix, nous nous fpmmes ou-' vert particulicrement aùflì bieridqu'en general ) fi nous o'avons toufiours tefmoigné une grande aver- fion a la guerre avec un defirbi^ àrdane pour la paix,i & d'autant qu'un Prince Chreftien eft obligé d'avoir, netfouvant fiaSe4ix5fios'de faire coucher parefcrit des particularités pour nenousexpoferauxinconvenien- cesque voftre manieretì'agir a lors nous auroit doané.
Quant a la revocation de noftre En voy é de la Haye,· deyant .celle devöftre Ambaflkdeurd'icy, il eft no- toire qu'iienaeftécommechaffé, en luyoftanttous les Privileges 'que fón Charaitêre· loy donnoic, fes Domeftiques mis en prifoft, fic apres de plaintes al Mus faites énbpftfe noniVit pwö3ieaës;de vóftre_gartj jqu'gn n'ea,üferöifeplm a:infialiayenini fon Sedretìài- ffiuflì mis eDiptjfonfìjisiucun pwtexte raifonnable, lïc UM garde tniie aupres de fa^maiftm^ Bvcc ceniard.- &fs qmplQyes.pöiic:efmouvójïii;pteupIo contrèluy^ topt'cecy lfobiigeoit.:<{efongerafafifnr«é par une;re- ; irf|itteb9nneàei>!r/t ποί li^; r.Jibooì ΐισι <· ·\ο uDio) ;·:, II. eft bien: que Ica Arobafladtürs Extraordf»· du Roy.;T;reSi.Chrcftiejttïf3preaavoir demeu* lésquelques mois icy des le temprquenouseufmes ?ï«êtéleur rtnediàtión i; ilshQUs-firèncjquclquetì^ro- PofitÌDnspar.ticulieies jinaisilcfba^ffiivjay qu'ils del!- W!y()uerent< d'ayjöir<«u· pour celf auéun pouvoir'de Wus, au contrdeiilsiiousdirenfqite vóusavi
Mutement rtfnféi#y !Confentii>t,7alleguant34e voftre P'Ft φβ la, cjdnt^gionlàvóit teHemenrafToiblis &3p* i noSi:8®y^i m4s :que vilùslQe omus croy iés pis ®ft Qftatidq remettrcnoltre ElottC!co mer, diapréi
en OORDOGH. Ses-en^veertighfleBoecl -yfi
if iuants qu'il® n'efloicnc fuffifantes a Icijr decharge pour
li^^· trendicion.
|«i)prroité,.,le peultìeTaifon', ,8e>incertitude défdi- w propufitioBS/en un^ mot pea, pi®pres a fervlr-de ™ndement a-uajliraift&i infiftinü;mi'.mcfme temps "Ambaifìdeùrule-yoftre parc'icy. euft ^bu voir dé |
traitter fur ces prcpofitions , cu àutres reciproque- , i^g·^^ taent bonnes aux deux parties, leur nuediation le^- nit, & iJs s'enallerentj dec^arantquefurnoftrerc- . fi^s defditespropoiitionsieur maittre fe trouwoit obli- gé de vous aflìiter dans la profecution delaguerie^ Ce qu'eftant ainfi, le mondé peuc juger fi nousre- ftoic Je moyen de leur faire dei autrespropofitions de noftre parr.
■ Sur ce quis'eft palTéaParismrenoftrcAmbaai- deur Extraordinaire ^ le Steur de Beim/ngert , nous nous trouvons obligé d'eftendre unpeu, afinqaeie monde fcache la peinequiaeftéprifedeleur perfua- der que nous y eftions entré dans un Traitté formel, que nous yavions receu & rejetté des propöfitions tai- lonnables & qu'a Ja fin pous avions rompu ledit Traitté : par cequi s'enfuit'ib verrà comme toutteoec- ite affeire s'eft paiTé pour vous defabufer de la relaïicsn peu veritable, qui en eft eftéfaice&desconfequen- ces dont qns'eft prevalu par telles infinuations.
Apres le departdes AmbairadeursJFran90Ì5d'icy & la declaration de laguerrc deleurRoy, qui^nfui- vit bientoft apres, nous ne pouviónsmoins faire<jüe der'appellernoftre AmbaiTadeur Extraordinaire apres qu'il euft rendu fes Lettres detevocation, fé trouvant fort indifpofé:<une perfonne fort dans la confidence de la Cour le vint voir, & luy dit que le Roy ftìn Mai- ftre travailloit toufiours a vous inclinerà la paix, & que voftre £n voyé le Sieur de Beuningea, cftoit preft a produire des propofitions qui pòurroiefit fervir de fondement^ a certe fin, lé priant auflì, de diffcrer fcAi voyage, de fe voir àvec ledit Envoyé<^ez la Rey- -ne noftre Merè & enfaprefence 5 Noftre A thbafla- deurluy refpondit qu'ayant re^^u fon de congé il fe trouvoit defpouillé de fon Cairaiaère qu'il n'avoitau- cun pouvoirtràittsr, &qucfuivantfesordresilàvt>it acommencer fon voyage fi toft que fa fanté le luyper- mettrólr.' Q^ekjùes jours aprèslamefmeperfonjiele reviDt voìri -«e luy rénouvdk les ftiefmes inftànces fur l'intrerreiiei'illuy declarant", aunömdeifötiMai- 'jftre que s'illpéa-fiftoit encòre ù vouloir partir fans avoir • ouy cc que l'0h ^uloit propoferifìir lö fujeö: de li paix i'effiifipa de Müt l&fang qui poUrroit s'enfuivre luy -feroit infallibkfmfettt'itìjpUtó ί poür avolr opitiiaftre- iment réfiifé 'a piè'ftèr rOrèillé aui expedients quiia ■ ppurròienc-'àvòiri 'previenui Stii^s inftances fi prtf- fàntés ί j noftffc AmbaiTadeür pfomit de fe reudre ehez la Reyne fnoftre: Mere, pour le Voif.avec voflre Etì- i^óyé j declaràat toufiùurc qu'il n'aVoic àucuti 'pöU- ivoir ìJc craitteii: iiüaiis'qu'iliefcdUteroit volohtiérSÉe qli'on avoit a luy propofer',' àinfiiiu'il'fltal'hetifèaf- fignée , ouil.fetrouv'àiiuifi αή MiniftrÈduRoy Treï- -Chreftieii. i^rcB plufieUri diiCouiÏ & debatildétte •quis'eftoir paflé fur le fait de la guerre » l'En voyéteet- tant toufiours pour un fondemental que nóuseftloris •l'AggJteflcùr,^ coftcluantawqc le'meinie alteirtìrstive, quei vous cbus ave2,avancegac'eft'heare, a la iqy^el- -leiil deraandoicunerefponfe cathiigarique. -'P^f^uv reparatim^fifaiSt de part ^ d'aUtride touslihdà^J- ges depuU'ylii xonmeacements^ de lagKerrer'Où!ii»r'qui chaque ^partmiiei^eurafi cimmt dé ce qu'ilpoJfediftpM'· fenuménti t iNoIftre Ambafladcurilìiy. fift Voir fón br- reur dans le fondelnent deifón'tttfcours , combieà BQUS eftionsiefloignezd'eftrel'AggreiTcur, &Gom. bien impoiEblè ibeftoit defairechoixdeliune&u de l'autre detcesideui propofitions ii jufques a: cefqti'il fuft determinév ^land , & par qutla gucrrQ avolE eftc comméncée lans qùoy il uè fe póu vóit cpmptent dré le veritable fens de la ρΓοροΰϋοϋ, noftre Aöibafi. fadeur concluant que'ii'ayant aucbn pouvoifi pouif traitter, mais bien ordresprebiides'enr'eiiourner att pluftoft. aupres de nous le feul espedient àfon idvh
Piufieurs methQires'données par efcrit, •nous affeui eftoic.de &iiiecnvoy«rqueIque perforine qui nottstSC- 'ans;8u nom. de/ leur Roy qu'il· fairóit èu' forteque pofaft ces propofitions, pour avancer la paix, a la qae{J ^flUf'Y confcntmek.,i'& lés rèiponfei de noftre part ' ΙβίΙίςβνοίι que tiöuseftiötJS fort enclïns& ainfi fe ter- (faiiEquelles auffi nous?nouiremèttons:>remonftrans i mina cettc entreveuequ'onainomtnéefì fouveiitpat<
tout le monde un Traitté & là màuvaife reputationf de laquelle hbus k fi fort cou'ftédanislé cciurentdetJUS; af&ircs j Et puis que voirt le ropeïéseriCórisdsns vo- ftre Lettre comme une avance bien f^ieufe'3cÈö¥i- fìtC 4 fiderà- |
-ocr page 771-
75i S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666, fiderable a la paix, nous noustrouvonsobligcdere-
_peter 8 cett'heure cequenoftre Ambaflàdeurditalors'
qu'il cft impoflìble de refpondre cacegoriquemcn: a ces deux propofition» juiques a ce que vous en eyez plus clairement explique les tcrmes, & pour cette rai- ion nous avons accepté la mediation de noftreban Frere ie Roy de Suede, comme nous fcrons volontiers de tout autre Prince qui ne s'eft rendupartiecontre nous, efperanc par ce moyen de nous efclaircir mieux lur quelles condithns, vous dtfiresverttàhlementquel» fatx fi ftje, quoy que vous n'ignorez pas que nous nous fommes panicularlfé en beaucoup deschofesa cette fin > comme auffi ont fait beaucoupde perfonnes chez vous fort aflfeitionnés a la paix, & au bien de Icur panie, lefquth oh fourfuit a cett'' heure, par ce qu'ils (e font lailTcstropfaciiementperfuader, qu'en Juittedefdites propofitione vousprandrieslarefolution de nous envoyer quelque perfonne pour adjufter la methode de bien trattter la paix, & de prevenir Ics maux qui ont fuccedés depuis,
Pour ce qui efl: de nomraer un lieu neutre pour y traicter k paix a legard de la France & de Dennemar- que, qui fc rrou vent engagés dans la guerre avec vous, nous diibns que comme nous n'avons rien cu a de- mefler avec le Roy Tres-Chrellien, qu'en tam qu'il s'eft voulu interefler dans noftre querelle, nous ne doutous pas, que nous ne venions bien toft a nous en- tendre & recognoiftre noftre vray intereft , êe a ne foufFrir pas, qu'une amitié fi ancienne que la noftre tienne a fe diffouprc tout a fair par voftre refus opinia- ftre de venir a une juftepaix&auxmoyenshonora- bles pour y parvcnir. A legard du Roy de Denne- marcq, lequel ne pouvoit pas s'cngager en cette que- relle, fans avoir premierement v iole la foypublicque envers vous, & pu is apres en vers nous ( car nous nous trouYons icy contraintsdedeclarer, que l'entreprife au port de Borguesnenousfucjamaisvenudans la pen- iie fans l'inviration que ce Roy nous fift d'envoyer floftre Flotte fie la propofition de Partager avec nous tout le butin de vos vaiuèaux ) ainfi a l'e^ard de cette Couronne nous ne pouvons pis condefcendre a nom- raer un lieu neutre pour traitter : cependant ( malgrc loutrage fenfible que npiis avons receu de ce Prince pour efchangejde tant de marcques d'affèition que nous luy avons tefmoignée dans toute les occafions qui s'en font prefentées )inous nefaironspasdedifficulté de vous dire que comme nous acceptons la mediation de noftre bon Frere le Roy de Suede, al'efgardde France & Denneniarcque, quand touslesdi&rentJ -cntre nous viendröntaeitrcadjuftcs> nousnerefufe- rons pas pour mieux unir &afiirmir a l'avenirl'inte· reft proteftant d'accepter voftre mediation pour une >aix avec Denemarcque fur des conditions jufteséc lonnorables.
Pour conclure afin que vous n'ayez plus de quoy amufer voi peuples dans l'opinion que nous refuibns toufiours de vous dire ce que nous voulonsdc furqueì- les conditions vous pouvez avoir la paix,, & combien que cotte maniere d'agir foit fort nouvelle & extraor- ànaire d'outrager & attacquer en guèrre ou verte vos Alliéz & VoiGns,& apres leur demanderce qu'ils veu- lene, au lieu de leur ofiFrir unejuftereparation, nous ne laiiTerons pas, malgré Cous les inconvenients qui nous en pourront arriver, de vous fàire fjavoir cn mefme temps ce que nous ne voulons pas, auffi bien que ce que nous voulons de vous. Nousnedefirons pas, que voftre Eftat fouffre le moindre changement, que voftre authoritéfoit diminuéedansvosTcrritoi- res, ny que voftre liberté foit bleflëe par ladepen- dence d'aucun Prince de noftre cofté, nous ne deman- dons auiE aucun empire ou fuperiorité,fur les mere que celle dont nos Predeceflèurs ont jouis de tout temps fans controverfe. ,
Nous demandons que vous obferviéi inviolable- ment Se depointenpoint ledernicrTraittéfaitentre nous, & que vos declaratlons extravagantes publiez par vos Gouverneurs dans les Indtfs Orientales & dans l'AfFrique, commederogatoiresal'honneurde coiu les Roys δί a u droiifl commun des gent foient par |
vous anrullées & defadvouées, & qu'un tel reglement t*!/'] de Commerce foit eflablie dans lesIndesOrientales, " pour guarentir nos iu3etsaravenirdesopprtffion5& ' infultés que nous y avons autrefois fouöêrts.
Et quoy que nous ne nous propofonspasunrcm. bourflement en argent desfrais immenfes de la guerre, nousdemandonspourtant, & attendonsdevousuoe fomme moderée de deniers en confideratior.s desjar- tes & dommages que nous Ce noi fujctsavons foufltrts & tclle que fe trouvera jufte & raifonnable dans Ic Traitté comme aufli que caution foit donne'e pout 1'obfervation inviolable d'iceluy, Ie tóut comme les Mediateurs Ie trouvcront jufte & equitable.
En dernier lieu, nouspropofons, &noüsl'atten- dons de vous, que pour mieuxeflêöueruBccuvrefi neceflaire £c fainÜe, comme celle de la paix entre nous (laquclle peut auffi fervir de fondement aconier- ver celle de toute la Chrefticnté } que vous deputésen vers nous quelques perfonne pour adjufter lesparticu- larites que Ie puiflent acheminer a cette bonnofin, ce que faifant nous ne doutons pasqueDieunebenidé nos efïbrts, fie les couronne d'une bonne conclufisn, qui fe verrà dans les offices reciproques d'amitié, & de noftre coflé dans la continuitiondelabieoveillance que nous avons toufiours eu pour voftre eftat. Maisfi pour des raifons particulieres vous rejettez eet expe- diënt, & avec Ie perii de voftre vrayeinrereft: vous vous opiniaftrez contre la paix que 1'on vous met en mains j nous laifferons au monde de jugeraquiilfc faut prendre pour lacontinuationdelaguerre, avec les maux & calamités quienfuivront, «fi de noftre cofté nousn'avonstoutfaitquel'honBeurnousaper-
mis de faire pour les prevenir i priantDieudedifpofer vos Cceurs a faire reflexion, fur Ie vraye intereft pro- teftant > & de confiderer tquel point ilferaexpoféa la rage de fes Enncmis fi la guerre continué entte noui. Vous recoftjmandant au refte, Hauts & Puif&nts Sei- gneurs, Λ fa digne &c fain£te garde. Efcrit de noftre Cour de Whitehall Ie ^uttriefme d'Oftobie «ff & de noftre Rcgne Ie «/^«/Λ
Voürc bien bon Amy. 'Signé
, .« ·
Μ ·!·Γ,·Γ-,τ-;:ίΓ ;ί ;; r.o·. Μ ' t 'ι <
cHAliLnS REXt ii
j,;. .
Etplusba» : : ^RLINGTÓN.
7ranfldttuythetFranfcb.
TjOoietnieMogmieHeeren. Wyhebbenontftn- X± gen den uwen vandenyiiï^/eWiedervoorle- , dene door een van U Trompettert, die over gelevert heeft het Lichaem van den overleden Ridder Berdey, aen des felfs Magen eade Vrienden. Wy ne. men defe marcque van uwe belecftheydt eodccour- toifie op, met foodaenigh een refentimentals't^ hoort. Uw' beloovende van onfe zydeeenghelijck tradie,ment, foo menighmael als d'occafienfichdaet toe fullen prefenteren.
Wat aengtet het ander ghcdeelte van uwen Briw» raeckende het fubjeü: van de Vrede, ende het welcke antwoordt op devrymoedige noodinge, die aen
uw' ten dien efftöegedaen hebben den Aügufti, wy fouden niet genoegh kennen deplore- ren, ende ons met eenen beklagen, dat alle a vaflcet
die wy ten dienefiFedle doen, nergentanderstoeen ftrecken, dan op ons te haelen reprochen, ende qua- lijck gbefundeerde imputatieo op onfe maniere van doen over faeckenbyonsgedaen, waer van het con- trarie genoegh bekent is, {preliminairen wevnig pro- per tot voortfettingh van de Vredejgelijckofghyu
hooft-ftuck maeckte, van te willen perfuaderen, en
aen u Volck, en aen dc gantfche Werelt, dat wf waerlijck de Aggreflèurs en Autbeursaynvandeien
funeften Oorlog, dat wy obftinatelijck 'toorefluyf« |
I
-ocr page 772-
1666'
en OORLOG. 'tSes^en-njeertighfleBoeck. 753
|
. j, a]je uwe propofitien van Vrede, fonder felfs u te
' doen weten welckonfceyilchen zijn, ten lellen, dat
- y het zijn die de Vreede verwerpen, datghyende uwe Geallieerden de felFde defireeit, ende follici- „ert, daer de waerheyt is, dat gtiy tot noch toe gere- fufcert hebt te doen de minile flap voorwaerts om te avanceren, die foude konnen vorderen een fulcken heyl'gen werck,ende die niet mancqueren foude,fon- dertwijffel van wel haeil te termineren den Oorlogh.
Defc maniere van doen foo feer buyten het ordina- ris, ghevoeght by den uytlegh die men kan doen van uwe intentien, door het doen van eenigheonder u, {omme tebedeckenonfeeere, endedeJullitievan onfe faeek, gequetft door fulcke gevoelige befwaer- niffe ) verobligeren ons te verklaren aen u, ende aen al de Werelt, hoe veel uwe fuggeftien haer bevinden ge-efloigneert van de waerheyt, ende noch eenmael te repeteren, wanneer, ende hoe den Oorlogh is be- gonnen , de avances de welcke wy gedaen hebben om de Vrede te herilcllen, ende hoe ghy die altydts bc- hendigh hebt afgewent, U verfeeckerende by aldien ghy in het toekomende goet vindt, uwe reproches aen een zijde te ftellen (tegens de welcke noodtfaecke- lijck onfe defenGen gheftelt moeten werden } foo Tul- len wy ons met meerder nut kennen dienen van raet- ilagen, om te genefen defe quetfueren, ende door Godts zegen,tot uy twiiïïng felfs van de lit-teeckencn, sis te komen in twiftingh op haer oorfprongh, ten eynde dat het Horten van meer Proteftants bloedt t'eenemael maghop houden. Onderen tuffchen kon- nen wy ons niet onthouden van te feggen, en llaende te houden defe partlculariteytcn, als kennclijck aen degeheele Werelt. ^
Eerftelyck,àar. wy hebben doen verfcheyde ende im- portune inftantien, hoewel te vergeeft, tot reparatie van de fchade ende wederwaerdigheden , begaen op ons ende onfe Onderdanen, tot welckersfatisfedie het lelie Tradtaet u verobligeerde. Het welcke wy van onfe zijde niet en hebben geviolecrt.
Ten TaeedevAit de Commandeurs van uw,ς VIpp- fein Ooil-Indien hebben verboden aenbnfeSchepen, onder het beleyt van den Grave vun Marleèorougthst iokomen van een Haven, waer naertoefygÌDgen,in de welcke van lange tyden een Etjgelfe Faftprye was geweeil, verfien van een groote quantiteyt Koopman^ (chippen , de welcke dienen mollen tot Cargaifon voor de felfde Schepen op haer wederom reyfc, alle welcke Koopmanfchappen zijn'weynigdacrnaeracn geflagen , ende gehouden door u Officieren, verkla- 'ende, dewijle fy weynigh geleden den Oorlogh acn- gefeght hadden aen die Princen, met de welcke wy voornemens waren te traffiqueren, dat defenPpr- logh by gevolge haer moft interdiceren alle Commer' den met degefeyde Princen. Welcke impérjeufe en extravagante declaratie wiert omtrent den eygentydt op uwen naem gepubliceertin Africa, door den Offi- cier die aldaer commandeerde van uwent wegen met yetbodt aen alle onfe Onderdanen, van meer te nego- tiëren met de inboorlingen van die Landen. Èndeal? wy van u ge-eyfcht hebben reparatie van de geledenc fchade in diePlaetfen , ende van fulcke enorme pro- «duyren, ende tot dien eynde ghetoont e?n Copye authentijcq van Declaratie , gepubliceert pp. uwen naem tot nadeel van de eer ende 'tintereft van alle Koningen ende Princendie haer gelijck geinferef- «ert vinden, ende die fonder twijffel haer over het af- front refenteren moeten , hebt ghy niet willen defad- voueren defe adie, ende geven de minile fatufailie Van de gedane fchade.
ΙΠ. |
Ten derde», feggen wy, dat foo drae als uwen Am- mlTadeur ons hadde geinformeert, dat den Capiteyn mlrnes fich hadde meefter ghemaeckt in openbaren "orlogh, van u Fort dicht by Caho Verde, vólgèqs on- •eordre, foo hebben wy den gefeyden Ambaffadéur ep ons Konincklijck woordt verfeeckert,, dat defe van hoftiliteyt gedaen wa$ fonder dat dien Capi- teyn Commiflie van ons om fulcks te doen hadde ont·» fangen , dat wy die aöie difadvoueerden, ende dat wy hem hadden belail hervvaerts tc komen, cpdeinge- volghe van een examen vanhetgeheeÌewercÌ£> vcr- klaerden wy, dat juftitiefoude werden gedaen jnet te ftraiFen den gefeyden Capiteyn , foo hy fich fchuldigh vondt, ende dat een volkomen reparatie foude gedaen werden van de geledene fchaden. Defe ijntwoort j hoe wel feer finccer van onfe zyde, cn heeft u niet vol- daen, gelijck als hadde behoort ghedaen te hebben, volgende den teneur van het Tradaet ; Ter contrarie hebt ghy geduyrigh geperfilleert, ons te verwijten van te hebben geauthorifeert de infulte van den gefeyden Capiteyn, aen denwelcken, in Engelandtaenghe- komen zijnde > wy verboden hebben te komen voor ons, den felfden fendende foo terilont in den Towr van Londen, al waer hy gevangen gebleven is, tot naer bet openen van den Oorlogh, (fonder dat uwen Ambaflhdëur, geduyrende al dien tijdt , voorghe- bracht of geavanceert heeft yets ter Wereldt, waer op men foude konnen formeren een Proces tegens hem) al-hoe-wel hy allegeerde, dat voor het aentailen van uFort , hy hadde geintercipieert op haer wegh naer Guinee uordre, doende bevel aen u Officiers van haer meeilers te maecken van ons Cafteel tot Cprmatinc > 't weick fy vervolghens oock hebben geattaqueert.
Ten Fierdtn, het Eylant Vouleron is ons niet over ge- geven, als de termen van het Traftaet mede brach ■ ten, niet jeghenilaende dat wy ghefonden hadden tot groote kollen tvee differente Roeten, om daer van te gaen nemen de pofreflie , in plaetfe van het welcke bedifputeerdeh de Gouverneurs de ordres, al- leguerende dat die tot de overgevinghnictiuffifant waren tot haere defcharge.
Wy feggen dat den Keer de Rvyier gehad heeft cene Commiiljc om ohfe Subjeöen pp het lijf te vallen, ende dat op den eygen tydralsehy deedUenhouden by ons ,{Qin te beletten het uytlppen van onfe VJoot gedeftinccrt ijaer Guinee , feggénde, dat ghj^ge- difponeert waert uwe Vloote te houden inuw.e Ht- vens , op lioope van een goedt accomniodemënt; Ende pp den tydt als ghy oni hadt verfocht te willen vocgeij pnfè Schepen van Oorloge met de uwe,tc^ea» de Ropvers van Algiers, het welcke ter goeder tróu- we deden, ende hebben deer paer gefien,den gefeyden de Ruyter fich affcheyden van onfe macht ih de Mid- landtfche Zee, fonder van fijne voor-geroerde Com- miffie Wyolgena te geven cenigh ad vijs, endevpor dat men albier hadde aenghchpuden eenige van uwe Schepen, heeft hy fich meelïér ghemaeckt van d'onte in Guinee, ende dede elle foorte van'hpIliUteytpp onfe Subjeilen in die Landen, vóprd^tmep^Ihipr verkocht een eenigh van de geene diemcfliaengeljpir- den ha^c, pf dat men uwe Subjedleri Bi^prlppgh- den , ende allie defe vyf punöuelijclt w^erachtigl» zijnde in,hare fubllantie ende forme, als bier geft^ht is, ende voor dat den defenfiven OorloghVàήòπfς zyde begonnen is, foo twijffelen wy niet, datdè we- reldt u oordeelt den Aggrtiftur, ende maecltehdé dser op refleflie, ghy geen ghewach meer 'eb fulc maecken tot ons niedeél. Den Oprlogh aldus begon- nen zijnde, ende hebbendé jhèhadt groot fubjeft.òtì Gódt te loven over de fucce&n, die hens gelieft hécfé daer in ons te gheven, foo vinden wy ons méérder verobligeert den vrede te defireren, ende by gevolgh ons te purgeren van de calomnien die men ter con^· rie uy tftroyt, gelijck of wy wilden doen continuerei den Oorlogh, aengefien wy fouden refuferen te dttU- reren wat wy wilden tot de vrede, . ' ' " '
Wat aengaet d'puvertures aen ons ghpdaetj -tóor uwen Ajmbafladeur, geduyrendedentydt d^'tfcy fijn verblijf gehadt heeft by}pns, foo moeten wV Pnji re·· mitteferi tòi de antwpordén^ie wy hem àltydt» ingcr fchrifte hebben gegevenop alle fijn papieren, üyt dp welcke onfe genegenthè/dt tpt de vreede ger^gU
openjbaer wért._ W»tacógaét?t |
-ocr page 773-
754· S A IC E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. fijn tuiTchen ons in de mondelinge conferenticn op dacfubjedl, hy fai fich daer op konnen verklaren (aen den welcken als aen een man van cere, cndc fcer ge- affeftioneert tot de vrede, wy ons hebben geopentj particuiierlijck foo wcl alsin het generael} ofwy nict geduyrigh betuyght hebben een groote averfie van den Oorlogh, met een brandende begeerte tot den vrede, ioo feer, als een Chriften Prins verobligeert iste hebben, vindende niet ten propooite in gefchrif- tetc doen coucheren de particuliriteyten, om ons niet te exponeren aen die inconvenienten die uwe manie- re van doen ter dier tydt foude gegeven hebben.
Wat aengaet dc revocatie van onfen Envoyé uyt den Hage, voor die van uwen Ambaflideuralhier, foo is notoir, dathy ghelijckalsvandaer gejaeghtis, hem ontnemendeallede Privilegiën die fijn Caraiter hem gaf, fijn Domeftijcquen gheftelt in gevancke- nifTe, ende naer dat klachten daer over aen u ghe- daeo waren uyt onfen name, ende belofte gedaen, dat men in toekomende nict meer foo foude doen, fijnen Secretaris oock geftelt in gevanckeniflè, fonder ecnigh raifonnabel pretext, ende een wacht gheftelt omtrent fijn Huys, met ^eai/er/artilïcienge-emplo- yeert om het gemeene Volck tegens hem op te maec- Jcen ; dit alles obligeerde hctn tc dencken op fijn feec- kerhey t, door een heerlijcke retraite.
Het is wel waer, dat de Ambaffadeursextraordi- naris vanden Alder-ChrlftelijckftenKoningh, naer het verblijf alhier van eenige maenden, zedert wy had- den aenghenomen haer mediatie, ons gedaen heb- ben cenigc particuliere propofitien , maerhetisoock waer, dat ly loochenden daer toe van u eenigen laft tc hebben, daer ter contrarie fyonsfeyden, ghyhad- det geweygeiT abfolutelijcken tot de feive tc verftaen, allegerende van uwent weghen, dat de contagio foo feer onie Rijcken hadde verfwackt ende verarmt, dat ghy niet geloofde wy in ftaet waren, om onfc Vloote weder in Zee te brengen, ende naer verfcheyde me- morien over gegeven in gefchrifte, ons verfeecke- rende uyt'den nacra van haren Kóningh, hyhetin fuicker voeghen bcleydèn<foudc,dat ghy daer in foudt confentcren, ende de andtwoorden van onfent we- gen' ( tot wclcke oock wy ons ged ragen ) aenwyfende de énormiteyt, d'onrcddijckheydt ende deonfeec- kerheydt Van de propofitien, 'in eenwoordt» wey- nigh'bequaem om te dienen'tot fundament van een Traöaet, infifterende op dén fejfden tijdt dat den Amb^iTadeur van uwe lyde alhier moghc pouToir hebben, om te traöcrcn op defe propofitien, of an- dere reciproquelij ck goedt aen beyde de parthyen, foo eyndighde hare mediatie, ende fijn fy vertrocken, declarerende, dat op het fefuys van de gefeyde pro- pofitien,' haer mecfter fich YCtobligeert vondt u te affi- fteren in het vervolgh van deh Oorlogh, het wclckc aldus zijnde, fokandcwereldtcordeelen, ofonsre- ftecrde het'middel om eenige andere propofitien van onfezyde tedoen. ' ' '
Óp het geene gepafleeh is tot Parijs, tuflchen on · ien extraordinaris Ambafladeur code de Heer va» Beutiingeit , vinden wy ons verobligeert ons een wey- nigh te extenderen, op dat de wereldt mach weten dc moeyten die men ghenomenheeft, omhaerteper- fuaderca dat wy aldaer ingetreden waren in een for- mele handelingh, wat wy aldaer ontfangen ende ver- worpen hebben redelij cke voorftcllen , cn dat ten ' leften wy ioudeo afgebroocken hebben de felfdchan- ofingh- Uyt het geene volght, fai men fien, hoe alle die affairen zijngegaen, om u te defabuferen van die weynigh waerachtige relatie die daer van gedaen is, ende van de confeouentien waer van men fich heeft geprevalcertdoor fu cke infinuatien.
ïiï^ër het vertreck van de Franfche AmbalTadeurs van hier, ende de dedaritie van den Oorlogh van haer Koningh, die wel haeft daer op volghdé,konden wy njetpiinderdoen, als te her-roepen onfen extra- ordinirifeü Ambaflkdeur, naer dat hy overgelevert hadde. fijn Brieven vaarerocatie, fich vindende feer indifpooft> foo qutm hemb'cfoeckeneenperfoonte |
Hove feer in credijt, ende feyde hem, dat den Kc- rfcÀ ningh fijn Meeftergeduyrighwas arbcydende, omu te inclineren tot dc vrede, ende dat uwen Envoyé den Heer -van Beuningeit > bereydt was om voor tc brengen propofitien, die fouden konnen dienen voor fundament tot fulck een ey nde, hem mede biddende, dat foude willen fijn reyfe uytftellen, ende fich met den gefeyden Envoyé te laten fien totdeKoniiiginne onfe Moeder, ende in hare prefcnticj onfen Am- baiTadeur antwoorden hem, dat htbbendegehadtfijn audiëntie van affcheyt , hy fich vondt ontkleedt van fijn Caraöer, dathy geen pouvoir hadde om te han- delen, ende dat volgende fijn ordte, hy hadde aen te nemen fijn reys, foo rafch als fijn gefonthejthem het foude toe laten. Eenige dagen daer naer, isdca felfden perfoon hem andermacl komen befoecken, ende hernieuwen de eyghe inftantien op de famcn- komfte, hem verklarende uyt den naem van fijn Mce- fter, foo hy als noch perfifteerdevan tevertrecken, fonder tc hebben gehoordt 'tgecne men wilde voor- flellen , raeckende het fubjeft van de vreds: Dit het ftortcn van al het bloedt, 'twelck daer op foude mogen volghen, ontwijffelijck hem foude fijn toe te reeckenen, om dat halfterrigh geweygert hadde fijn oore te leencn tot dc expedientien die het felfde hadde mogen voorkomen. Op fulckc acndruckendc inftan- tien, beloofden onfen Ambaffadeur fich te fullen la- ten vinden tot de Koninginne onfe Moeder, om fich aldaer fameo te fien met uwen Envoyé, verklarende dat hy geen pouvoir hadde om te handelen, maer dat hy gaerne foude aenhoorcn, het geene men hem had- de voor te ftellen, ghclijck hy op de geallignecrde uyrcghcdaen heeft, alwaer fich mede vondt een Mi- nifter van den Alder-Chriftelijckften Koningh.Naer vede difcouriTen ende debatten van het geene ge- pafleert was op het fait van den Oorlogh, den Envoyé ftellende altydt voor een vaften gront, dat wyden A ggrefleu r waren, beiluy tende met de iélfde akerna- tive diegliy op defen tydt ons voort hebt gebracht; Op de welcke hy vereyfchende was een cathegorique ant- woort, te weten, dat va» d' een ended'anderexy^ gedae»foude werden reparatie vati aìlefchaàm zeJnt het htgm van den Oorloghe, Ofwel, dat eMefarthjett vreden foude blyvetti met het geene tegenmoriigh be- fat, Onfen AmbaiTadeur vertoonde hem de dwalinge in het fondament van fijn diicours, hoefeer het daer van daen was, dat wy den AegreiTeurfouden fijn, en hoe onmogelijck het wastekicfend'ecneof^an- dere van die propofitien, tot dat foude wefengedeter- mineert, wanneer, endedoor wien den Oorlogh was begonnen, fonder het welcke hy niet en kon^ vat- ten den wacnchtighen fin vandiepropofitie, Ooien
Ambaflkdeur concludeerde, geen pouvoir hebbende óm te handelen, maer wel een precifeordre van tea
fpoedighften te keeren naer ons, hetaffcheydenvan
een perfoon die ons exponeerdedefe propofitien > te
wefen naer fijn adrijs, het eenighfte cxpedient om te
vorderen devredè, tot de welcke hywift dat wy leef inclineerden , ende aldus terminecrde veue, die men foo dickmaels ghenoemt heeft door oc gcheele Wereldt een handdinge; de quf^?''T " „
vandefeifde, heeft ons foo veel gekoft in het beloop van onfeaffairei. Ende dewijlc ghy het als noch teert in uwen Brief, als een (becieufe ende coniiae
rabele avance tot den vrede, foo vinden wy ons v" obligeert ter dcfer ftondt te repeteren ArnbaiTadeuropdien tydt feyde, f ïschathegorijckelickte antwoorden n.i^Lh-
•pofitien, tot dat ghyklaerderge-explice^jjj ^^^. bende termen; en om defe reden, heooenw/B cepteert de mediatie van onfen goeden Bro^^^^^^^ Koningh van Swcden,gdijck wy gewi^^'S™ van alle andere Princcn, die fich tegens on^geen F
tychebbengernaeckt,verhopendedoord,t
ter ge-efdairciflTeertte werden, opwelCKa»- . ghy defireert.dat waerlijk den vrede w^dege^^^J alhoewel u niet bewuft en is wy ons hebben g J^gg. lariieert in «eie faken tot dien cynde,gelijCK ^
dacn hebben veele perfoonentotuweat, |
-ocr page 774-
1666.
en OORLOGH V Ses^en-veerüghfle Boeck. 755
|
I ia fcflionefrt toe den vrede, en- tot den welflandt van ' ' hun Vaderlandt, die men op defen tijdc is vervol- gende ) om dat fy haer te licht hebben laten perfuade- ren, dat in gh&volgc van defe ghefeyde propofitien, ohyrefolutiefoudt nemen, omaen ons tcfenden ye- roant omteadjoufterende methode van de vrede wei tehantielen, ende te preyenieren de fwarigheden die
ledertgcvolghtzyn.
Wat aengaec het noemen van een neutrale Plaets, om aldaer van de Vrede te handelen j tenaenfien van Vranckrijck ende Denemareken, die fich bevinden „e.engageert in den Oorlog nevens u, fegghcnwy, datgel'jck wy niets hebben tedefmeleren met den Al- der-Chriftelijckften Koningh, dan voor foo veel als' hyfich heeft willen interefleren in uwe querelle ; Wy en twijfFelen niet > ofwy fullen den anderen wel haeft verftaen, ende erkennen ons waerachtigh intereft, endeniet dulden, dat een vriendtfchap die foo oudt is als de onfe, fich komet'eenemael te floopen door u halftarrigh weygeren van te komen tot een recht- vserdige Vrede, ende tot eerlijcke middelen om daer toe te komen. Ende ten aenfien van den Koning van Denemareken, die fich niet en koften engageren in dele querelle, fonder eeritelijck ge violeert te hebben de publijcque trouwe ten uwen reguarde, ende daer naerten onfen reguarde {want wy vinden eni alhier gedrongen te verklaren, dat de entreprife in de Ha- ven van Bergen ons noyt in ghedachtefoudc hebben gekomen, fonder de invitatie van dien Koning, om onfe Vloote derwaerts te fenden , ende de propofitie van met ons fe deelen alle den beuyt van uwe Sche- pen ) fulcks konnen wy ten opfichte van die Kroon niet condafcendercn, om een neutrale Plaets tot han- delinge tenoemen ; Ondertuffchen ( nietjegenftacn- dedefenfibleoiïtragicn , welcke wy van dien Princc ontfangen hebben , in plaets van foo veel teyckenen vanaffeitiedie wy hehi hebben betuyghtin alle occa- iien, als fich hebben gheprefenteert ) fullen wy geen fwatigheyt maken, van u tc feggen, gelijck wy accep- leien de mediatic van onfen goeden Broeder den Ko- ningh van Sweden, ten aenfien van Vranckrijck en Denemircken, wanneer alle de verfchillea tuflchen ont fullen wefen geadjuftcert, wy niet refuferen ful- len, om foo te beter te vereenigen, ende te verfterc- ken voor het toekomende het Proteftants intereft, te accepteren uwe mediatie tot een Vrede met Dene- nurcken , op rechtmatige ende eerlijcke conditiën.
Om te befluyten, op dat ghy niet meer mocht heb- ben waer mede ghy u Volck foude amuferen, in de opinie dat wy weygeren u te feggen wat wy willen, en op wat conditiën ghy de Vrede kondt hebben, ende , il-hoeweldefe maniere van doen feer nieuw ende en- gemeen is, te outrageren ende attaqueren in open- baren Oorlogh uwe Geallieerden ende Nagebuyren, ende daer naer haer vragen wat fy begeeren, in plaets van haer tc oftereren een reghtvaerdige reparatie, ful- len wy niet naer laten , onaengefien alle incon venien- tendieons daer uytfouden konnen over komen, op den fclfden tijdt te doen wetenhetgeenewynieten willen, foo wel sis het geene wy van u willen. Wy én defireren niet datuwenftaetduldedeminfte ver- ïnderingh, dat uwe authoriteyt binnen uwe territo- rien zy vermindert, nochte dat uwe vryheyt gequetft werde door de dependentie van eeiiigh Prins van onfe ïyde, wy eyflchen oocknieteenighgebiedtoffupe- rioriteyt over de Zeen, als die geene van de welcke onfe Predeceffeurs van allen tydengejouifleerthcb- D2n fonder controverfie.
Wy ey (Tchen dat ghy inviolabelijck obferveert, van punt tot punt, het lefte Traftaet tuflchen ons ghe- TOeckt, ende dat die extravagante declaratien, gepu- oliceert door uwe Gouverneurs in Ooft-Indien, ende in yifrica, als deroguerendc aen d'eere van alle Konin- gen , ende aen het ghemeenc recht der Volcberen , door U vernietight en gedifadvoueert werden ; En dat «n foodanig reglement van Commercie in Ooft-In- oien werde vaft geilek,omme onfeOnderdanen in het toekomende teguarandercnvanalleoppreilienen in- 'ii'tcn,die wy daer ten anderen tyden hebben,geleden. |
Ende al-hoewel wy ons niet voor ftellen een rem- bouriTement in gelde, over de uyctermate koften des Oorloghs, fo eyflchen wy nochtans ende verwachten een gemodereerde fomme van penningen, inconfi- deratie van de verheien ende fchaden die wy en onfe Onderfaten geleden hebben, ende fulcke als gevon- den fai worden rechtmatigh ende raifonnabel in het Traftaet ; Ghelijck mede dat cautie ghegeyen werde voor de inviolable Onderhoudinge des felfs,'alles als de Mediateurs het recht ende bülick fullen vinden.
Ten laetften, fullen wy voor, ende verwachten wy van u, omtebeterfoodanigheennoodtfakelijck ende heyligh werck te volbrenghen, als dat van de Vrede tuflchen ons ( de welcke oock dienen kan lot een fondament, om te conferveren die van de gehee- le Chriftenheydt ) dat ghy naer ons toe deputeert ee- nigh Perfoon, om te adjufteren de particulariteyten, die den wegh tot fulckeengoeteyndebereyden mo- gen. Het welcke doende, twyffelen wy niet, of God fai ons poogen zegenen ende kroonen met een goedt befluyt ,die gefien fullen werden in onderlinge plich- ten van vriendtfchap ; Ende van onfezydein de con- tinuatie van degoedtwilllgheydt, die wy altijdt heb- ben gehadt voor uwen Staet. Maer indien uyt particu- liere reden ghy dit expedient verwerpt, endedatghy met gevaer van u waerachtigh Intereft, opiniatreert tegens de Vrede die men u in de handen leght, foo la- ten wy de Weielt oordeelen, wie men de continuatie van den Oorlogh heeft te wijten, met eenen de on- heylen ende calamiteyten die daer uyt ftaen te vol- gen j Ende ofwy van onfer zyde niet alles ghedaen en hebben, dat de eer ons heeft toe gelaten te doen ^ om die voor te komen, biddende Godt, u herten fulcks wildifponeren,dat ghy reflexiemaeckenmeughtop het waerachtigh Proteftants intereft, ende confidere- ren tot welck poindt het felfde fai zyn ghe-exponeert, aen de dulligheydt van fijn Vyanden > fo den Oorlog tuflchen ons continueert, Uwydersrecommaoderen- de, Koog ende Mog. Hceren, in fijn waerdlge ende Heylige befcherminge. Gefchrevcn in ons Hof toe Whitehal, den vierileHO&ohcrftSlhi*»hondirtftsi* fefiigh. £n van ons Rijck het eththitndt.
Uwen wel goeden Vriend, Geteyekent,
CHARLES R.
Lager ARLINGTON.
H^en mernbe nocf) al battet donine S^cn n;nf{ taoa^ / met Oe ^iebe ganbeling : en Daerom bXerDt op De felbe 25?tefupt aegeben De öoIaenDe cenliDecatie-
Korte Aenmerckinge en Je Aenwijfinge op den Brief ■van den Koning van Groot Brittannien,gefcbre· ven aen hare Ho. Mog. van date den viorden Oc· tohr fefthien hondcrtfescn feftigh.
ALsinJunioleftleden, naer een gevecht van-pw Bi!nei>. dagen, Godt Almachtigh de overwinning ge- gu'S liefde te verkenen aen de zyde van defen Staet, ende dat het doode Lichaem van een van de Engel- iuftiit» fche Hooft-Officieren, den Vice-AdmiraelBeri&^, teeeintt. was gekomen in de macht van hare Ho. Mog : Soo hebben de fel ve goedt ghevonden aen het opgcmelte Lichaem, ten refpeöe van den rangh ende merite van den overleden, alle mogelijcke eere toe te brengen, het felve aen den Koningh van Engeland doende pre- fenteren , met een beleefde Miflive, in date den tien- den]\M leftleden, daer op den hoogh-gemelten Ko- ningh van Engelant, in genoechfame convenable ter- men heeft gelieven te antwoorden, de offres van het gefeyde Lichaem aennemende, by fijne Miffivein date den vierden Augufti mdde leftleden, doende in 't eynde van de felve influeren pen proteftetie ven gene-
genc- |
-ocr page 775-
75Ó S A Κ E Ν van 'S Τ A E Τ
|
l666 gentheydt tot Vrede, daer op hare Ho.Mog.over
___ fcndende het mecr-gcnoemdc Lichaem van Bewtoy,
occafie nemen baer naecktclijck te expliceren op het poindl van de Vrede, nietalleenigh verklarendege- neraliick in alle oprechtigheydt haer ghenegentheydt te iyn tot de Vrede , maer oock aenwijfende, dat mee fuicke generale verklaringen , foo lange men in die termen blijft, niet een voet werde geavanceert, ende foo ïnen van goede intentie is, dat men komen moeftc tot de particulariteyten, waer door men fulc- ken gedefireert werck foude kennen voltrecken, daer toe als noch eenige prefentatien ende conditiën voor flaende, met verfocck, foo die niet fortabel moch- ten zyn, dat andere mochten werden voortgebracht, over een komende met foodanige generale verklarin- gen , als breeder te fieo by haer Ho. Mog. Miffive m date à^rì feflkienden September leftleden. Daer op den Koningh van Groot Brittannien heeft ghelieven te refcriberen den vierden nieuwen ende den veer- thienden Odtober ouden ftijl mede leftleden. En of wel defe refcriptie fecr lange is, behelfende veeleen verfcheyde perioden, foo werdt echter daer in niet een eenige ghevonden , daer in reden gegeven werd, waerom de voorllagen ende conditiën by hare Hoogh Mog. voor gheftelt , niet acceptabel fouden zyn, doch wel verfuheyde pofitien ende paflagien, die niet alleen feer aenftootelijck , maer oock diredelijck llry d igh 2,ij η tegens de waerhey t. Ende ter wy Ie de de- liberatien werden ghehouden over de ingrediënten ende voorftellen in de voorfz Miflive vervat , foo dunckt ons depynewaert te zijn, op de felve Miffi- ve eene korte aenwijfinge te doen van eenige poinilen in de felve vervat, vcornamentlijck van die geene, over de welcke albereyrs door ordre van de Regeerin- ge Schriften fijn gewiflèlt, op dat de felve naer ghe- iien, ende met een onpartydighghemoedt overwo- gen wefende, gheoordeelt foude mogen werden van de finceriteyt ende oprechtigheydc der proceduyrcn van defen Staet, ende van de ongeregeltheydt ende onrechtmatigheydt van de Engelfchen, met wit on- waerheden ende verdraeyinghen liien alle het felve haer doen tracht te bedecken, ende aen wien vor- dersde fchuldt van foo een luftueufen Oorlogh, ende het vergieten van foo veel onnofel bloede , toe te fchrijven is.
De gantfche Miffive werdt ghevonden afgedeelt in byfondere feftien, daer van d'eerfie inhoudt het ont- fanghen van het Lichaem van Barclay, waer in foo veel niet te remarqueren valt als wel in de tweede > en derdeÏcCcia, generalijck fpreeckende vandeoorfaeck van defen Oarlogh, ende dat hare Ho. Mog. eerfte Aggrefleurs geweeft zijnde, nu noch fouden prefer- veren te detou meren de avances die tot de Vrede wer- den voortgebracht: Ende ofwel het contrarie, foo wel van het eene als van het ander een yeder kenne- lijck ii, foo laet men niet naer 't felfde t'elckens voort te brengen, ende te adftrueren met foodanige argu- menten ende bewijfen , daer van de ongefondeert- heydc voor defen dickmaels aen gewefen zy.
De redenen dan van de blame vande eerfte Aggref- feurs te zyn hare Ho. Mog. aen te wryven werden in vyf volgende feftien geftelt, ende in de eerfle onder het getal van een werdt gefecht, dat den Koning van Engelandt op geene inftantieghedaen om te hebben refaratif\in fchade, totytff/i/4<f?;i heeft konnen ko- men, waer toe hare Ho. Mog. verobligeertwaerea volgens het laetfte Traftaet, gelijck 't felve van de zij- de dei Koninghs niet en foude fijn geviolecrt.
Wat van defe gepretendeerde fchade , ende gant- fche fatisfadlie is, werdt feer breedt gefproken in de fommiere aenteeckeninghe op de Memorie van de Heer Dorpningb, van den dtrtighflen DecemberJeflien hondert vier enfeflig. Tag, Senio, als mede in de Du- plijck, in geftelt op de Repliquevan deHeerUwp- ww^^ . op de voorgerocrde aeiueeckeninge Pag. 11.14. 50. daer onder andere klaerlijck werdt getoont, ge- jijck alle pretenfien, offijngemortificeert ofcegere- gu leert geweeft, hoe van wederzyden heeft moeten werden gehandelC} Dat aen de zyde van hare Hoogh |
Mog.punöuelijck, noopcndedeghereguleerdeBriM. tenfien is naer ghekomen het geene waer toe de ft W verobligeert waren, volgens den teneur van'tmeêr ·"·
gefeyde Traitaet, ende werd geduyrigh aen gewefen nergens in het TraótaetvandezydevanhareHoosh Mog. ghevioleert te zyn, maer wel ter contrarie aen de zijde van Eogelandt met het attaqueren, ende ne men niet alleen van Schepen , maer van Forten Sterckten , Steden , Plaetfen, en gheheele Lanrf/ ftreecken.
In het volgende ondier het getal van werden aen geroert/w^e pointen, het «ri?» van het uythou- den van twee Schepen uyt de Stadt van Couchin by
de Ooft-Indifche Compagnie belegert endeghewon
η en, als mede Porca: Het andere van feeckere de- claratie die door den Generael Valckenburgh op de Kufte van Guinea gepubliceert foude zyn: wat aen· gaet het «^i daer van werdt feer ampie gefproocken inde opgeroerde aenteeckeninge Ρλ^ , n. ende in de opgemelteDuplijck Ρλ^. 17. daer by onderN,4, van de bylagen, d'adflruftie van die van de Ooft-Indi- fche Compagnie met wat recht, naer voorgaende ex- empelen van de Engelfche felfs de opgheroerde Sche- pen, uyt defe belegerde Plaetfen fijn gehoudenghe-
worden, ende echter by haer Ho. Mog. ghepreien- teert, de geintereflèerde te doen hebben redelijcke fa- tisfaöie; Ende werdt hier qualij ck bygevoccht, het geene noyt voor defen en is voorgegeven gheweeft,
fouden hebben gedient, by n pagnie foude wefen aen geflagen : Byaldienmen ver- ftaet Coopmanfchappen de Engelfchen toekomen- de , foo is dit een manifefte onwaerheydt, altijds fijn noyt daer övereenige klachtengedaen; endeby aldien men verftaet Coopmanfchappen den Inwopn- deren toe komendi?, die de Engelfche hadden konnen koopen, foo heeft fulcks wel ende wettig mo^engc- fchieden door het recfat van Oorlog, 't welck permit- teert de Goederen van iyn Vyanden te faiferen, eade te behouden fonder bekroon yan yemant : En uyt de Dedudie van de faeck ter^plaetfe boven verbaelt, biijckt dat het niet waerfchynelijck is dat eenighgoed van importantie , de Inghefetenen toekomende, 't welek d'Engelfchen fouden hebben konnen in koo- pen , by de bedienden van de Compagnie foude we- fen een geflagen, 't welck anders, ajtmetdefelfdein Oarlogh fijndc, met goet reght, als boven is gefegt, hadde mogen gefchieden. Aengaepde het tmteie. daer van werdt gewagh gemaecktin dèopgeroerdeaente-
keninge Fag. lo. en 21. en Duplique Vag. 37. en werd aldaer aen gewefen, dat by hare Ho. Mog.facisfafloir-
lijck is gerefol veert, op het geene defen aeogaendei» voort ghebracht, oock dat niet alleenigh het contra- proteft vanSelwin, vrychoquanterendeinjuriemer was, als het proteft van Valckenburgh, over al op ge vult metextravagantien ende impertineDtien;mier oock dat de infinuatie lange te vooren gedaen aen den
Commandeur Cop, Gouverneur van Cabo Verde,
door ofte van wegen CapiteynHi/«wi> daeropghe- volght fijn alle de feytelijckheden, het befchieten, at- taqueren ende nemen van foo veel Forten, Sterc»ten, en Plaetfen, niet werden inEngelandtgedefadvou- eert, in fulcker voegen als behoort, veel mm dat daer over eenige reparatie en fatisfaöie ghegevenisgne- worden. ,
Wyders, onder het getal van ten mede aen geroert verfcheyde poinften ί van de weic
ke mede elck byfondergehsndelt werdt m de opgn^
roerde rcfpedtive Aenteeckeningbe ende Dupiycq· Als namentlijck, dat bet niet genoeg en was teieffic" op de klachten van defen Staet, alsCapiKynHiW''
vyantlijcker wyfe was occuperende de Forten P™
Cabo Verde , ende wyders <leg»nticheKufte «n Africa langhs, d'cenvoor, d'andernaer, v^ tei len Juftitie doen 5 Soo dat hare Ho. iVbg niet en 10 denvermogen fodanigeviolente Aggrepu"tƒ °" gaen ; als biijckt P/»^. 33. ?4· ÏJ ^and'Aenteke^fjJ pag. 66. 67. in deDup ijcq/datfulci«wet«^f, |
-ocr page 776-
i666
en OORLOG. Vijf en Vemighjlt BoecL η 6 i
|
\M ffitrttii (Ccactaet/ Pag. 33· s+^ 35"· ban De acntcitöcntiifle/ eiiüe Pag. 81. enöe eeiiigeüolaüinöe Mn De ©uplöfi·
©at i)ctapp?eije«l)É«n/ offetten fnbcn®out ban (ffflciifpn Holmes/ nfcteniji getocrflom fatljSfactiete ntwacnOifen^Staet/ ®upütq Pag.67. batuptljet ücfiouDEn ban öe genomen 5Fo?ten / en De patrocinic 1 oheüonDen {jceft öefen openbaren (©etoelöcnaec/ ahftiticoS) 'isaf te nemen/ op toat gronden jjjn open? Ltc tiiolfnticn enbcbpantitlyfte ageteffien aengenan^ nöiii/cnöeonöernomenjp/ 2llentc{tentngePag. 35:.
(Êiibi tDCCfljiec opmcutojï göefegljt/ 'ttocicftnocö nopt UDOJt öÖc&?acl)t W gDettjEcft/ üat Holmes fouöe gUfflllconccrt öitben tot sijn öefenfie/ datfy hadden eheintercipieert op haer wech naer Guinea, deghe- geven ordre van hare Hooch Mog. aen der fel ver Offi- ciers, om cc nemen het Fort Cormancin, ghelijckfy oock 'c felve daer naer geattaqueert hebben.
ifnDc of tod Holmes m fpne relatie gijcbutfgQ Uiepmclj ftoarigljepbt fcOönt tc macchen/ ban be tDaEcljcpöt oftctoeltaentebocn/ aliï blpcfttupttjetges annoieccDe / op het gene upt be0 felfsï llelaeiS of befetific tóbooziolub^acfjttnbeg^tiplijcq ©30^67. totf^ag. 80, ίδοο toect ebenluel in be ftlbe uiet gebonben of i)oo2t-ijDel)?acf)t ban ftet tntercipiecen ban foobanii gljch cnbe foo fulc^si toajEi foo foubenfet noo; tiicO 3ijt> oBetoeeft eentgije berbere tp te Bjengöen/ tot juUificattc ban5tin pjoceburen tn {)et nemen ban foo Deel fo2ten enbe ^laetfen; ban bat gp eirl)it)ercn« tieoefe gctntercipteerbe o?b;e batigaer igoogd HSog^ totiietncmen ban <{Co}mantin/t)abbe oengetoefenbU te3ijii boo? bate ban föne biolente artien. iicn beéft eec(i maergliefegt/ bat geintertipieert/ ofneficnöabteen Commiffte ban Dare Igoogö tmialle (jfngelfclje ïSclicepen en toebeten te nemen/ 'ttoflcö ais een mantfefle ontoaerljepbt bertoojpen jjjntie ( SUcnteecbeningfte ^ag. 25. ) ^00 toerbt nu Wi göc-trti'ubeert totecn o?b?c ombe Jpo?tteffe ban toantinte nemen/ Ijet toelcBf al0 een göel0cheof sraotcc ontoaerfiepbt alljier te teputeren flaet. ïget IjStoaeritatbe 5po?tre(Te ban Carmenttn boo?bei)ccc deRuyter igingenomen/ maet niet boo? bat boojbe ingdfcöcn langöji begeöeeleïttufl ban Stfctca alle bpanbtlöcfee actiën toarengepleegljt/ gfjeattaeueert/ ì liifcDooten/ beflojmt enbe ingenomen foo beeU fop ttncnbc ©laetfen/ enbe naer bat gegeel ,^icuto | Manbt tooiS genomen/ enbe fulc&!$ atsibe agreffien i ttibeattaquenunjberfel toierben/ enbe batbaer ban iiEtpbingen o\ierquamen/ al$iboen/ enbe nieteerber (iatnbe i^eer de Ruycer toegftefonben een noerber tiku upt fitacöte üanbetocltöe ftp tieboegfit ijS ge* to cft in bier boegen te ageren, ©bet fultfeg moet bcrep^ercnfe gljeintercipiecrbeo^bje/ boo? een pupr bctbifinfel enbe buple ontoaecöepbt/ fc|)anbel0t&ge= pctifccrt/ om be onberanttooojbelücfie actiën/ en^ ii« bpanbtljjc&e agg?efften/ foo uniberfeljjcften in Set oosl) ban be gebcele torrelbt gl)epleegljt/ te bonnen liecfcljooticn / ghcfiouben toerben / foo langfte / tot iwt bcfc gcirttercipieerbe ojbje / alS nopt fai feonnen flflcfcliiebcii/ toetbeoe-rirtiibccrt/ cnbe publiicficlgcti bcttoont. ijSacnmertlicniS toaetbigO/ öoe men aficbuprigi) ibfïjent be biolentie ban Holmes te Oebs Nocauttjorifeert/ baer gftenoegDfaem om benfelf» löbt gfjefcfjict liS be occupatie ban be gontfcfje Wintieban iSicuto ISebetlanbt / met be^teben «1 foaten inbefelfbe gljelegen/ opo?b?eban ben<Eoi ηΐηβίι; toelciieo?b?e albaer bate a®it6al ben drie en twiDtichften Ip^tl feftienhondertfes cn feftich Dp be
©ccupateurii ì(ì ge-erfifbeert/ enbe bertoont/ aliS in « ^uplöcq ^ag, toerbt acngBcroert/ enbefuloc "^(t en han toerben gdeloocfìent/ op o^b^e ban ben «οηίηαί) ban (ingrianbt gOefeOiet tefön/ bat ecfìtec "«tgcnii in be naifftbe baet ban gUebonben too?bt fiitft glietoacli gtjemaetfit / tot een manifefïe obet» / bat ben (©o?logft/ ten minpenln Megfte' eertl bpbe (CngelftOe/ met fienniffe banöa»' wconfngö/ boojaUe anbece feptilötfillcDin iitief BOnnen enbcacngfiebangen»
V Deel. |
® ojberjï onber Bet getal ban ten vierden, toerbt gfie:» fpiooc6cnbanöet€planbr Pouleron, battjft niiten - iiSobergljegljebenfooaliibe termenbanljet nEractaet mebeb^engtjenj toatban befefaeciieijei/ toerbt mebe pertinentelijcb gebonben tn be opgfìemclte ^entcpc&e=> ningöe^ag.aB.enzij.^nblijfq ^^ag.To.tot iy.ljoe allei gcbaen tsi't toelcö bolt gefcijicbcn/en Det ®ractact mebeb^atgt/metfulcben p;omptitube/ batbeni^o« ning baet ober bp fpne j® ifftbe ftare ll?o. lEo. (jeeft be- banc&t. <Snbealsib$?bet!S/feif!Stnginbien/ allebif- puten toaren ter neber gclegt/tjS niet een 4Engel0 jSfftip of ίΚαη getocefl/ om be pofleffte ban bit €plaubt te ne» men/beei min bat baer toe een ttoHclgcUe Bloot bet' toaertjS foube ïpn gefonben.
<@nbet bet getal ban ten vyfden, toerbt gefpjootben ban pet affenben ban de Ruy ter naer Ouinea / enbe 't geene baer ban bepenbeert / tnbe toert ban alle befe fa- ben iu^ificatoitlijcb gefpjoocben in bepbe be opgemelte tefpectiöeSllentepclseningeJ^ ag. 37. cnbe 38. en iilijrq gag.27.i>Oi 91. cn bolgenbejbaec upt men bebin- benfal/ batdeRuytergeenlafl gefjabtenijceft/ omop det Ijjf te ballen be ^ub)ectcn bau ben Coning inbiftinc- telgcbe maer toel bte openbare getoelbenacrsi en bpant^^ Igcbe 3iggcc(Tcur!S/ aljS Holmés, «nbe be fpne / bie niet alleenigbe^ctjcepen / be^uliiectcnbanbefen^raec toe begoorenbe / toaren nrmenbe / maer oocb alle jfo?- tre(fen/ Utrechten enbe paetfenbie boften bebo- men.
€nbe toerben bo^ber^Ì in bit Sllrtychel be faetben feei; tonfufelütb en boo? ben anberen bergaeit / fo tenregar- bebanSietberiatenbanbe H^ibbelantfcge ^eeboogde Ruy ter, aljEi 't ingouben ban toeberjtibt iï Blooten i ban Ijet eerfte Ì0 te fien in be Sientepcbeninge ©ag. 3 enbe ^ubli)cg §^ag. 5)2.93.94.. en ban bet tvi^eede in be 9ilen- tebeningen ^ag. 13. en ^uplücq pag. 2 3 .f)et toelb ge- tonfereert met 't geene albier toert ge jielt / fai men be- binben ben inbout ban bit 3lrt}jcbel beel te berfcbelen / ban get gene al^i boen in agitatie toasi / gelüb felfi geen tonjunctie ban ©looten opt berfocljt / ofte fojmelijcben getoeefienii / al!$ gier buptentoaerbept toerbt gefegt/ maer beeftócb allei toe geb^agen aen en in bier boegett ali in be bobengijeroerbe plaetfen cn aentopfingtje gfie» bonben toert^
OEnbe toert toel erpjefrelijcb gelotbent / geljjcb oocB fn bet naer fien ban beboben gefcb;eben aentopfingije blaerblycbetficb fai toerben bebonben/ batbeninbout ban befe vyf pofitf en punctuelgcb en na baer fubftantié en fo^me toaeracbtigb foubcn 3ϋη/ en fulcbi bet funba» ment corruerenbe / te toeten / be toaerbept ban bet con- tinue befer pofitien / oocb berballen fel moeten bet gbe« (itflineerbe / ban ggeen eecflen ^ggreffeur te ^gn / baec opgefunbeert»
só^aer mebe ban bomenbe tot be negende fectie in 0?« b?c / fpjeetbcnbe ban be fcb?iftclBth anttooo?bt aen ben ^mbaifabeur ban ftaere ïoogb Jpogtienbe fn €ngbe« lanbtreftbecenbe/ bantgbttot tjjbtgegeben/ enlion* nen bie niet anberi 3gn / ali toaer op bare Igoogli bp ber felf ISefolUtie ban ben negenden ©Ctobet feftlen- hondert vieren feftigh bebüen gocbtgbebonben perfide elucibatie te geben/upt be toelb e con^eer t be groote con? befcenbence enbe complatfattcetocgcni bare I^o.fl^o» gebjüpcbt/om alle ber topberingeboojte bomen, g&en berberenfnbbut ban befe feciieniet anberimebeb?en« genbe/ban in gbeneraie termen een berblartnoe ban berfte ban #oilogb / met fuppjcflTie en acbterïjoubingö ban eenige particuliere ouberturei / tot toecbnemingé ban b'opgerefen bertopberinge/fal bomen tot be bolgen- befectie/ jgnbebetiende ino?b?é/fpieec6enbebanBet ceboteren ban bei felfi Ifóinifter.
^oojbien 't ggeenefiban get ttrnHntiebattbefefette fooniet gbemeen gbemaecbtii/ ali toel bfe banbe boo;gaenbe/ ggelötbuptbe remfffien en aentopftn- gen boben ggeroert / fi afte nemen / foo fai get noobigH 3tin befe faecb toat berber / enbe ban fpn begin op te balen» TDen <$ecretarfiCun£eus,beeittrao?bfi> nariffe 3ïmB.ban öefen iStaet tn «ngelant ali ^etre» tactigebbmbe beWent/ iiinlifeao««tepWnletaUee-
jëiif nfan |
-ocr page 777-
|
« ,ίίκηβ 'tliff® 33· 3f· ban be
Zcecbeninfle/ cube Pag. 8i. enoe eeiUgeUololjentii
" ufliiùe ©uplöia·
©at Dcfappjedcnberen/ offetteti iniJcn€ouc ban iawtcpnHolmes/ nietenisf ectocf<iom fatijSfactiete flfüenacnöifen^taet/ ©upUcq Pag. 67. bat upi Bet youDcn ban ÖE aenomcn iojtm/ en öe patrocinlc L ghcüonöcn D«ft Defen openbaren <©ei»eliicnaec/ nhenpfoii 'faf te nemen/ op toatgconben 5ön open» Lee Dic enbebpanbtlühe aggcefften aengeüan- ahiti/cnDÉonöctnomensijn/ UlentE&eningel'ag. jy.
(iiibe baectl)tet opmcutoi Oöefegöt/ 't tocirb noc0 nopt Ü00?f oöcöiatöt Ist oöetoeeft/ bat Holmes fnube flttfallcgoccrt ijcüben tot sijn befenfie/ datfy hadden eheintcrdpieert op haer wech naer Guinea, de ghe- geven ordre van hare Hooch Mog. aan derfelverÜffi- aers, om te nemen het Fort Cormantin, ghehjckfy oock 'c iélve daer naer geatcaqueert hebben,
iiiiDe of tod Holmes in föne relatie giiebudgg ωφηίφ ftoacieöepbt fcOönttc maecben/ ban be tuatcljcpöt oöcbjdt aen te boen / alsi blpcfit upt jjet oe= annoiectüc / op het gene upt beiS felfsi Öelaeii of befenfie iSboojt-olHbjacötinbe «©upljjcq ^ag^iiy. totpag. 80. toect ebentoel in be fdbe utet gebonben of boojt-gOctJjacijt ban liet interctpiecen ban foobanti gljen ο2ΰ?(/ enbe foo fulcbji btaji foo foubeniet noo« Dit[)3!jrt öö.etoeeft cenigöe becbece 6p te öjengöen/ tot jalïificatie üanjön pjocebucen tn Bet nemen ban foabcel fonen enbe ^laetfen^ ban bat BpecBibecen:' be tiife ocintectipieerbe o^bje bangaec igoogB HSogi tot liet ticmen ban Co^mantin/Babbe aengelnefcnbie te3ün boo? bate ban fjjne btolente actiën, jlen liféft eetft maecgliefegt/ bat geintectipieect/ ofgffitnöabteen CommijTie ban Bate löogB 3®og. om alle «EngelfcBe ^cBecpen en «©oebeten te nemen/ 'ttoelc&aliSeen mantfefte ontoaecijepbt bectoojpen jtinbe ( iücnieeclieningBe ^ag. zf. ) ^00 toccbt nu Wt 0l)c- ttcnbeect tot een o?b?e ombe Jfojtrcffe ban Cojmantinte nemen/ Bet toeicBealss een oBdÖcBeof gtootec ontoaerhepbt altjicc te teputecen flaet. Iget Istoaerbfltbe JFo?tcc|Tc ban Cacmentin boo?bc]^ecc deRuyter 10ingenomen/ maec niet boo? bat boojbe iitfliifcfjen langBïi begeBeeleïSufl ban aifcica alle bpanDtlijcbc actiën toacengeplcegBt/ gBeattaeueect / bftDooten/ De(io?mt enbe ingenomen foo beele 5Fo?i ttncniic piactfen/ enbe naec bat geBeel .©ieuto betlanbt toaji genomen/ enbefult&jS aljïbe agceffien enbeattaQucnuntbecfel biierben/ enbe batbacc ban tKtpbfngen oiierquamen/ alsiboen/ enbe nieteecbec li aen be ^eec de Ruyter toegBefonben een naecbec i)i¥/ upt 'BracBte banbebiclcBe BP beboegBt i$i ge« iDici fn bfcc boegen te ageren. <©bec fulcBsi moet teftpjefcnfe oBeinKtcipiectbeoibic/ boo? een pupe betbirfufd enbe buple onboaecBépbt/ fcBanbelijcBges puttifccct/ om te onbecanttooozbeljjcBe actiën/ ea> ti5 bpniibtiijche aggjeffien/ foo uniberfdöcBen in Bet oofll) ban be geBeele toi:tdöt gBepleegBt/ te Bonnen litrfiöooiien / gBcBoiiben toecben / foo langBe / tot öatbefc gcintecc<:pieetbe ojbje / als! nopt fai Bonnen Oiicfflilcben/ toetbe ge-cïBiteert / enbe publijtfielrjcB wttoout. ï|cttj8acnmcïtftcniib).icrbigB/ Boe men Oflföuprigi) ibrBent be biolentie ban Holmes te Deb^ NgcauiBorifeect/ baec gBenoegBfaem ombenfelfs ^ töbt gftefcBict iiS be occupatie ban be gantfcBe pjoblntieban ^Sfeuto 3Sebeclanbt / met be^teben fi? fojtcn inbefdfbe gBelegen/ opo?b?ebaji ben€0» tiineh; toi'it&eo?b?e olbaec bate a®itBal ben drie en iwintichften Ipjd feftienhondertfes en feftich bp be
^cfupatturss t« ge-erfiibeert/ enbe bectoont/ al^ in « ^uplijtq ^ag. ói.toetbt acngljeroert/ enbefulcp 51« fn fian toetben gBeloocfìent/ op o?b|e ban ben ^onfnoB b?,n (Sngdanbt gBefcBfet «fö»/ bat ecfttec ^foensin be j^tffibe baec ban eöebonben too|bt «nitB glietoacB gBemaecBt / tot een manifefle obcc>
/ batben <®o?logB/ ten minflenin biegBe.· Willen/ eetft bpbe dBngelftBe/ met Benniffe banfia* ^ConingB/ boojalle anbeci fepKlöcBüiöitt be> 8onncnenbcacng|ieban0en»
V Deel. |
©o?bec!i onbec Bet getal ban ten vierden, biecbt gBe^ 16iS ά fpioocfienbanBet <£pianbt Pouleron, batl)ct iiitten .—^ isSobecgBegBebenfooal^be tecmenuanB" €coctaet mebeb^engBenj biatban befefacclieijci/ toecbtmebe pcctinenteltjcB getonben in bc opgBemeltc 2tentcpcfjei ningöe3i)ag. i8.cn 29. g^nblijcq pag.5O.t0t 5Τ·1)οε alleji gebaen t$i'f toelcb Boft gef(t)ieoen/en Bd (Cractaet mebeb^atBt/metfnlchen pjomptitube/ bat ben βη» ning baec obec bp fpnc ilgifftbc Bace 0. jjiao. Beeft be- bancBt. <Ênbc ali be?bet0 / fdfsi in ginbicn/ allebif- puten boacen tee neber gdegt/tüi niet een <2Ìngel0 ^rBfμ of j®an getocefl/ om be poffcfTie ban bit «Êplanbt te ne® men/bed min bat baec toe een BoftclijcBe ^^lootbeC' toaectjï foube jjjn gefonben.
(0nbec Bet getal ban ten vyfden, toecbt gefp?ootficit ban Bet affenben ban de Ruyter naec iBuinea/ enbe't geene baec ban bepenbeect / i;nbe toect ban alle befe fs»- iien iu(}ificatoitlt)cB gefpjoocBen in bepbe be opgemdte cefpectibe^emepcbeningep ag. 37. enbe 38. en ^u- blöti ©ag.27.5)0i 91. en bolgenbcjbaec upt men bebin- ben fai / bat de Ruyter geen laflt gefiabt en fieeft / om op Bet I j)f te ballen be .^ubtectcn ban ben Contng inbiflinc- tdgtbe maec tod bic openbare getoelbenaet^i en bpant^ IptBc 3Cggcc|Tcucii/ alsJ Hoimés, enbe be fpne / bie niet aleenigbe^cBcepen / be^ubfectenbanbefcn^raet toebcBoocenbe/toacenntmenbe/ maec oocB olie ipoj- tteffen/ iStcecBten enbe paetfenbie ft»BoftenbeBo^ men.
<2nbe toecben bojbersi in bit airtijcBelbe faecBen feec confufdücB en boo? ben anbecen becBaelt / fo tentegar- bebanBetberlatenbanbe U^ibbdantfcBc ^eeboojde Ruyter, ali$ 't infiouben ban toebecjöbts ©looten ; ban Bet cerileiisi te fieninbe 3llentepcBentnge pag. 36. enbe ^ublöcQpag. 5)2.93.94.. en ban Bet tweede in be Silen- teBeningen pag. 13. en ^upltirq pag. 2 3 .get toelB ge- tonfeceect met 't geene alBicc toert gcflelt / fai men be- binbenbeninBoutbanbitSürtticBdbeel te berfcBclen/ ban Bet gene al jS boen in agitatie toai$ / geljjB felfiei geen toniunctie ban ©looten opt berfocBt / ofte fo?meli|cBen getoeeftenijEi / al^BfcrbuptentoaerBepttoerbtgefegt/ maer Beeft ficB allesi toegeb^agenaen en in bier boegen al!$ in be bobengBeroerbe placifcn cn aeutopfingBe gBe» bonben toert^
Cnbe toert toel eicp^elTelgcB gelocBent / gclytB ootB inBetnaerfienbanbeboben gefcB^eben aentopfingBe BlaerblijtBeltjtB fai toecben bcbonben/ batbeninBout ban befe vyf pofitien punctuelgcB en na gaer fubflantié en fb?me toaeracBtigB foubcn jjjn/ en fultbS Brt funba» ment cocruerenbe / te toeten / be toaerBcpt ban Bet con- tinue befer pofitien / oocBberbalUn fai moeten B» gBe« fUflineerbe / ban ggeen eecflen 3(ggce(Teur te ^gn / baec opgefunbeert.
a©act mebe ban Bomenbe tot be negende fectie in op b?e / fpjeecBcnbe ban be fcBjifteljjcB anttooojbt aen ben anmbaffabeuc ban Bacre IgoogB ïlSogBenbe in ^ngBe» lanbtrefibecenbe/ bantgbttot tjjbtgegeben/ enhon» nen bie niet anbecjS jgn / als$ toaer op Bare ^oogli bp ber felf iScfolUtie ban ben negenden (©ctobec fefticni hondert vier en feftigh BcbDcn goebtgBebonben perfi cte elucibatie te gcben/upt betoelbe confleert be groote ton» beftcnbence enbe complaifancetoegcnii Bare ^0. iEo* gebjupcBt/omallebectopberingeboojte Bomen, ^en berberen infiout ban befe fectie niet anbecö mebe b?en» genbe/ban in gBcnetale termen een becBlacfnae ban a« becfie ban «©ojlogB ^ met fuppjcffie en acBtecfjoubingö baneenigepaciiculieceoubectureë/ tottoecBneminge ban b'opgerefenbectopberinge/falBomen tot be bolgen' befectie/ 39nbebetiende ino?b?é/fp?eecBenbebanöet ceboteren ban fel^ lEtniftec
^oojbien'tggeenef^bangettonHnuebanbefefette fboniet gBemeen gBemaecBttj}/ al0 boel bie banbe boo?gaenbe/ gBel0cBuptbe remffffen enaentopfln- gen Boben ggecóect / f^ afte nemen / foo fai Bet noobigQ ^gn befe faecB toat berber / enbe ban fpn begin op te Balen. ®en i$etretaciiCunxus,bee)tiwoibii nari flfe 3lmfi.ban befen ^taet tn €ngelant al^ ^ette» tditiïgcBtKnbe BeUent/ iiiinbteQnaUttpbtnietaUee^
en OORLOG. VijfenVeertighfieBoecL 761 |
-ocr page 778-
η6ι SAKEN van ST ΑΕΤ
|
τίΛιί alöactfÉbict ftftDictrecfi banbê amiftaflTabew^ becbleöÉn/ conttnuecenöejnfictDoen ban De affaires ~ ban Den iStaet/ maec fclfjï ban be aenfionifte ban ben Heer van Goch, aJiS o?btnatt!i ^ümbaffaDeuc / isJ bp fpcciale tefolutieban {)a»c il|o. iiaog. alö ^c- ccctacisibanbe SSmDaffaba tinbct ben opgBemeltfn liecc sttttbaffabeut van Goch/ gefontinueect gfjci toojben/ enbe fult6sS oocit al0 boen notti continue^ renöein beaffaicEiS ban ben ^taet/ jjSf)? fonbet aetiften banfön publjjcguenCatactcc/ ofte Set ret&t bet ©olcöecen/ 0capp?el)cnbeect/ cnbe fn feer ftritte gebancheniffe gljefmeten gctoojben / fonbcc bat men öaÉEban eenigfterebmen toassgebenbe/ anbecsS ban bat ftp centge albactftttenbe 33eberiantf£{ie gtjeban^ genen foube ijeöben aengefpjooclten ; fiet toelcfeeoft fultï altoaetmocinefön/ tnbec bact boo?giieen οη= OBeooïloofbe faecli en iiS te teputecen/ geconfibeccett Öctguaebt tcattettient'ttoelc&be a^cberlantfcpe «©es bangeni alöaec toacen genietenbe/ baet inne men alginocö opeen onoe8o0ibe enbe iSarbattfcftemaniet Ì0 iontinnecenbe/be felbeboo? eenfge aenfp?act6/ ofteanbece affiflentie / ban een pebcc toel motiiten toeti ijcn gefoulageect/beeï meecban een petfoon/bie men albaeeonbeceenpublicquenCijaractei: toaji ges booeöenöe. l^p ban albu.e gftebangen fittenbe / enbe gfieöjaiöt in ben (Cour/ foo 5Önba«cobec taecfcftcpi öen temonfïtantien obetgelebect/ cnbe inHantien ge^ baentot5ijn relaxatie/ foo tjpbcn Sïmftaffabeurvan Göch/ opojbje ban 8aêc ïilooti) jKog. aiji 6p be aentoefcnöe aExtraoibfnaciS 5imt)ajTabeucii ban ©ïancBtptB/ labotecenbe tot een accommobement/ metaentopfingöe/ batbefe maniet ban boentoasfon^ toetanttooozbelijtJi/ enbeficpbigfitegenifiet gemeene recfit bet ©olffteten/ bp be toeltfte altflbt ftcpHgB enbeinflfolabdtoatcn gtjeBouben/ cnbe inbpfonbete Ujotectie alle foobanige publijcgue perfoonen. I^et boais al te betgeefS toat men boo?t b?acBt / fip Cün^us iuaif en bleef gehangen fitten, «©nbectuffcöen gljef Deucbenljet/ batgeattrappeett/ en betbolgenj$ g^e^ «angen toierbt eenen Nicoiaes Oudart, ober artien ten öoogïjflen naec be toetten ban fiet ïanbt fitafi Saec/ onbec anbecen ootfi ouec 8et Bouben ban een ongeoo?looföe enbangereufe coitefpenbentfe met ben bpanbt/ ()et oplteUenenbebibulgfjeten ban fameufe Slibellen/ ftetetciteten banfebftie/ enbe to?cumpe> ren ban lÉinilÏet!^/ aen toien^ tcóutofgOept ben ^taet ten f)oogl)(len gelegen toasi/ enbe bierggeli)t&e meetj'ttoclcltnotoiil0t& betoefen toetbenbe/enbe boo? pem geen betfiflooningf) sgnbe/ foo Somt ben i^eec Dowmngh tuffcften bcpbi? / enbefept/ befen Ou- dart, We40f)ebeo?tig8iiihanMecheIen, jga^ome? iïÖcB te toefen/ ftemaÌjifulcBsi cetlamecenbe/ fonbet bact ban eenfgfte anbete betificatiebptebienelien/ ban 30« Bloot feggöcn/ enbe bat toeletteljjt&e^aeten öDeleben OudartfoubealjS^eftetaciiS gftebient 0cb- fienben i|eeceBofwel, boo? befet» ïïefibent ban ben l^oningg ban €ng{)elanbt bp befen ^taetj baerte» ef^ensÏ in confibetatie gfienomen ίί$ gïietoo^bcn / bat gp Oudart Göettoutot iot ïfpben/ gfietoecfi iff igeerei tatiiS ban totjlenbePrinceffeRoyale, enbibaer mebe ebetgöegaen in be l^amilie ban ben Heere Prince van Oranjen, enbe baet naet nocö be0 felf0 ojbinar<0 ïïaet ef)etoo2öen jijnbe / fulcfis aie ®omcj[i{jt6 ban ben Heere Prince van Oranje toajï/ enbe geen ©OmefijjCft banben föeet Douwningh en 6ofte toefen / of baet boo?
®atfeIf!Sopben epgfien bagB aWBptoteïbegcapiiieïjcnbeett/ notB inbeilaebt-6ai met ban ben Heere Prince van Oranje gftetoie^ / enbe fllbaet3öne3Funttietoaet o0enoomen fjabbe/ fulc6S 6atinbubftabclöc6l)P Oudart fubfert toajibe ^uftitie en BetiCewitOtfael tegt/'t toelfe ben Heer Pr.van Oranje en alle bes felfss ©omeftpe betobligeett/en in bet baet w8ennenöe^)n£e toeten bat banbeleeten^taten ban
l^ollant en 3©cfïb?ieflam. g&it ban ben meet Dounin? tegemowgeboeti teefenbe/ Beeft βρ aen befepetemp^ tolte febeneu nietiS gebefeteett / ofte ooc6 petsi getepiis ceett / maec al blpben aenöouben / bat Oudart jgn φο^ ineftiicBtoajie. ^actopgBebeutbtijjfenfeetno bei |
booibal/ bat beiïSoebet ban befen Oudart, aen hÉh ùk
öoenmaelsi |p?i(lberenöe ter ©etgaberingbe ban hs J; fêoogljiKog:l)aerabb?effetcnbe in fabeutban S' ' ^oon/ Baetgöefepbttoetbenbe/ batbe %treDon ningii ben felben Baten ^mn bethiaecbe boo2 m» ®ome(iöcfi/ 'ttoelcbe Bern toel motöte ffhaiicirA 3Ön/ in befe tonjunctute ban tpbcn enbe faecS baet in een openbaren <©o?logbbe ©loottn ten oX ren alberepbts BabbenflatB gBelebect: fp öacr «nin alleeenboubigBeptfcpbe/ Bet felbe met eebe DeMf oenbe/ bat nopt gF>ome(iötb b«n Douwmneh nLT- toecflBabbe/ enbe bat fclfi boo? be aetibomft in ϋ; Kanben banö'ieccDouningh/Bp alüiecnuicn wgi getoooat Babbe / en 5i)n ^omiclUiim geBabtenbe noth toaiS Boubenbe in 30ri cpgen in gehocBt ï|ups/ ftaentó omtrent be j®aili-25acnln'!S»iDtaben-l^asl)?;®iEt tegBcn|laenöe befe manifefle toaerBcpbt foubleefDou ningh al inBereren fön boorigB fegoBen bat Oudart fijn i©ome(iöc& toasi/ fonbet baet toeeenige anticre tebencnofbltjcB boo|tteb?engen/ ban fjjn bloot fea- oBen. <©elöc6 Bp i^ect Downingh Benfnocijbicbec quam te emanciperen enbe te bupten glntfe alU fie^ Booilijt&Bebe^ bie een HSlnlfïet / oocB ban ben eetfliii Caractet/ omniette fp?ee(Ben ban een ban fooba- nigenrang/ met ben toelc&en enbe niet Sooget te» iionincB ban €ngetanbt3i)nmeef}er Bent 1)αΰϋε go» gBebonben te boojfien/nietenbetaembe/ batljpijffl. tectiebetleenbe aen foobanigeolfitietenbanbetenak fcBe aSatie/aljS in bienft ban ben ^taet getoeci jnniie / om ben opgetefen<©o}logB toaren gelftentieect/ enbe niet toeberort» aen genomen/ betmit^ 5p niet enfiaijOtn toille p?c(leten ben eeb ban getroutoigBept aiS't Bfljooj, be/en baerom gelafi toaren te bettrechen «pt ïam. <©Palle befe itteguUeteactiën ii nocB gBebolgljt/ bat aisbeniigentban Baet lo. llSog. jfjem quam noti- ficeren bat Oudart niet ftonbe toetben gljeconfitett aliifijn35ome(lötB/ betoöle Bp toajseen Saeöt enli9 3&omejiijcB ban ben Heer Prince van Orangie, al^ 6o» brniSbetBaelt/ enbefulcBiSiuftitiflbel boo?bino3lii> natisi JïecBtet/ Bpïlect Downingh baet op öceftpöc- lieDentefeggen/ bat alle Bet geene Bern Oudart foui be toeberbaten/ ootB foube toetben gBebaenaen Hen petfoonbanben^ecmariiS Cun^eus; üet Mtgeai^ een bjeembe faecB geteputeett iji gBtbJOjben / bet- mitif ben KecBter en ojbinariii ^uflitie tot laU ban be» fen Oudart toel een ftoate fftaffe nabe grootöept ban 3i)n begane mi^baben feuben gebtten Bonnen beerete:^ ten j'ta®elcBallc0tip Baet <©ïoot iBog. fn be- BooilöcBe acfttinge gfienomen toefenbe/ enbe bat ten ^ectetarljs CunaeusBaetgBebootenfubjett 3ön6e/ cn^ be in ben btenfibanBet Eanbt ge^emplopeect Wf benbe / albiis ontoaetbitB / en onberblent toil foube Beöben mogen obet Bomen / gelijtU Bp albe- teptsitegeuii B«teeBt bet ©olcfieten ba|i gDrtJouöin enbet|uali)cB gettatteett toierbe/ Bobben tot pioiettte banben felfben goebtgBebonben te' o?bonnetcn / φ·' IBcBbetbolgen0 gefcBieti^/ ben^ettetatl^banben ^eet Dowingh gBenoèmt Cringam, toanbilenDe ep B« fttaette boen faifeten/ geöangenfetten en bp «w?'
fte te tratterenea te Bouben foobanigB ew ^
ben decretatisi Cuheeus nu langen tiibt gebanpn gefeten Bebfaenbe/ gettacteett enbe gBeBo*·"®". be too?ben:3&aet ban oocB öeBoo?l0tBe notlfiMtie gebaenlj» aenallebe aen teefenbe iQinifieriEiben ilpt^ BeemfiBeïSonlngeB/ ï^jincenenbeiStatcn/ totbp feecBetingebatfulcfijitot geenen anbereti tpnbe cöc- baentoej$al!$ bp tetojfie/ enbe nieton» kJ·'?'""!/ maettoelom te (iabilieten Bet regBt bet »01«««^ in ben ffletfoon ban be ^ectetariiS Cunscus gewoicett. ^et toelcBealleen p?0ffel0tfie faecBeöp aUe^öe pebft banbebobengetoetbe |®ίηΐα«ί op jgnbe/ is baet op gBebolgBt bat boo? ben ban €ngelant bp contra teto?ffeeenig2®ofiieP!i(9^ banbenSCmfiaffabaet vanGogh albaet beettjijn gBetooiben. €n ig betboleBf"^ ^AS Douninghupt öeö ïgage bettrocBiny latente trnm fcBulbenonbetaett/ baecban be €pffiftet| bfW; bocB m DeBomcn mm Piobffie m fePf^^^· ®J5 |
-ocr page 779-
1666
en OORLOG 'SeseuVeertt^hfieBoecL 763
rfnneöetitanöt > SUmtjaffabfUc van Gogh upt
SrfanDt bcttcecftfnöe/ 3öne ©pmcftikQuen om-
-ffaitcn/ enöciiem toebccomtoéoefiemen/ öaccoaÏJec
«ifW öen decretaci jS Cuna^us, öic men eerfl een page?
haa2tieorootefomnieeeUj3Ì/ boo^iteonbofien ban3p
LtencntieontlïupKnaf Qtjepatji beeft: 3^ocf)met
' In&ctjStiaaop wojaaenöepicfentattebanbe celax'atte
,j5,ocutemiüoa?öeno8ebansen Oudarcenbe Grin-
cainbobinoljecoeMj «©eltJciiöanoijcBbaecop Gnn-
aimfiinP'^'Ö^'^ ontfïagcn / cnDe Oudart met aenfee^
nEiiöatÖPBaïitieuiitöciSlanijtte toetttecften/ fonöec
DPtDacc toeöetDm in te ftomen. mii» fietnaecbt
te[|ja5ltìanalU0«0liipaffcecbe ontcent Defefaccöe/
mit αΐΐί 3öne cttcumflantien ; l^aec ebentoel ηοφ ött
{«ofieiiomen / Dat βΐιέί be bectogbectngge foogtoot/
Stotopenbacen (©ociogOupt gecUerpen toas/öp
Downingh tjcbucljt Dat ficm petö mocgte obecfios
mfn/op«ii3üntnecöienl)e|Bemo«e/ BeBomen ijeft:
tundeecnbecmarmgöc/ Datf)pbüo?3ön ©ecfoon en*
ti^ijmilte gijccutt motdt 30n boo; sentge ong{)emac«
ben/enne Dat gpittpubigcqueprotectie toiecDe gegoUi=
titn I baec upt tieeft toiUcn infetecen Bern petsi meec
ttlDcfen efteconfeceect/ alss 3ön publgc&e «iacactec
itflii mtbc lj?eng{)enïie / enbe fuicliss fpn ^SectetatijSljp
(iiojfïcnfct en Ijabbe bontten hciecben geacccfleecti baec
ω grm tseU<eegl}Ii)cfi ggecepltteectiji/ bat bieacce
WttilietHiinfie nieten Otelbt/ omgempet^meer
tegsben aliei D^t gemeen retgt enbe 3{)n Cacattec boo?
tefcniiimtDaiigöebenbe/ maectoei batbfe acte öem
gaf ((tt tonficmatte enbe becfeecfiectng{)e/ bat niet
jtgen^aenbe ben uptgebojfien / bp alle immu-
niieptenenbe protectie fouben gtjenieten/ aliHofbaet;
pit(©a?[og[)U)aji!/ enbetoaec ban alle anbece apt>
pccwf^e HStnilieciÊi toacen jouifTerenbc / fonbec meec:
i$onli5citiebebateeneenigepeeiobein befe Sltteglje-
tgai maec6t/ ofteeenig!^ argument fiippebtteect /
bate upt foube ftonnen toecben bcfloren ofte geinfeceect/
tatmenóemenbe 3öne ^omc6pcguen bp cetojfte niet
tnfoubf mogen tcflttecenfoobaniggaliÌ ben iieetvan
Gogh, of felfjS ^omeffgcQnen in €ngelanbt foube
6omm te bejegenen.
Sptallclict ibeirBe af te nemen isi/ op toatfon:»
tammt Het gDepofcctbe ben bit 3!lctöc6el i0 tufïenbe /
toiebet Ijet tetift bec 3^olcBccen ^eeftgebjoocben/
Iml^onÌnchbari €ngde»btmeteet;^ete app^egenbe^
Riiben^eccetaciiEi Cun^eus oft)eec€b»<@toot|fêo.
lüi tetotfie / boenbe öaéc tegfji'aif becfeecBecen ben
tt«atl!SGringam.4Beiijc6mebe fier geene baec top»
tüiilip eDeboegitt toecbe / ban bat toar^t bp get l^tupjSi
Dan Downingh gejlcit/ enbe Bet gepeupel tegenss^em
opgemactfttfoHbejön/ een gefingeecbe ontoaecïiept
11/ «nbe getontcoubÉettofte upt gflebonben Bp beit
^JttDowningh, naccbefectilltcpt ban^ön geeft in
togcltjcbefaecBen/ om te palliecenbe infamie ban
Stifetteetbectretlt / latenbeeenigesöne fcgulben on-
wacit;(@gelgt&mebe't geene gefepfit bjecbe in bit
«ttlcul bat men belooft foubeïiebben fukks niet meer
tedoennict toaet en of Ban fijn / al^bp getbootige
Enen ïfm ^ afte nemen/bat fiet niet te paffe enjeeft
3n be elfde ^citie iöect gefpjootften banbe intitpö-
nttetnbe negotiatie banbe eïtcaoibinacis ^fimbaffa-
«"töbanbenfUonincBban ©jantBrfltB/ gelficBin
«twee bolgenbe gefpjuofBen torcbt ban be famen^
wimeöanbclgeecehan Beuningen / in Bet ï^of ban
wiConinafnne |l^o?ber ban €ngclanbt binnen ^atöiï
Wftben^iéce Holtis / albaec SJmBafTabeuc banben
«ontncB ban €ngelant/ bepbe actiën / toaec in bettiont
®o?toe QDenegcntBept We befen ^taet geefttot öe
mm/ enbcBoeabbetSbatmenbaee ban in€nge>
S'ss/betopieacnfoobanigepjopoftlen/ flWalbaec
PpWïeeeftÉlt/nietiintoÊtbtgcbefeceect ; enbe bat
85t oiieene men in be tweede fectie ijcefi toiUen ban ben
/ öanal te toaetatBtigft
fcwiïi fc ' Win ^a» öe ®?ceöe
bL hl "l^^'^f'ÖSe mibbelenBeeft «aec gBefaetïit/ enbe
" ....... ooiaBefiootett booi
jeptobeteen eómi; foobeèlaisi ö^iteerlte aëngaét^
almoeten bJerbenafgetoacBt/ lietgljeen banbcfpbe
banben iSonfncBbanVranckrijck baecopfaf toecbcn
gfjcfecBt / toiensi SïmbaffaDeurö boo? bJàec göenoégB
Bebben gelabecesEt om toegft te nemen alle be omftane
bijfecenten / enbe aen ben Coninch ban <$ngelan bt met
Baecbecblgf albaecfoolangBenipbtaen ben anbeeen
gOenoegiJfaeme tommobitepbt gBegBeben/ om ban
fpnefpbefitBte&onnenopenen/ fooBet B?mBeliefbe7
enbe pjoptfitien boen tot ®?eebe / foo bat niet alg met
begcoot^eonbèfcBaemtBepbt alBiéÉ gljefepbt tucrbtj
geen middelen gherefteerc te hebben, om van dïe zyde
andere Propciitien te konnendoen; 4ÊnÏ)9 bppïfoo
beeiBettbiecbe betangfit/ bient B^cfelfbe tetbrtbm
geconfeceect met Be MiiTivebanben j|eecben Beunin-
gen, fpecialjjcB biè banben dertlghfteh |llp?ü leftleben/
bJelcBeinpebcrjJ Banben S$-i inijoubenbe een ptêf^t
beiBael ban Bet geene in befe tonfemuie gepaffeert /
toatabbanreiÌtotBet upttoeicBenbàneen raifonna&el
gebaen. «iEnbe toecbt V^ef foo biel ai^'elbciMujtten
beb^aecBepbtgbefetBt/ bat op befe altetnatibefip ben
!|eBce vanBeuningen boo?ge(telt / enbe bp Baet Hoogb
lEog. in Baec laeifle jpiffïbe gereiteceect / geen pacti»
culiere enbe nabete ejcplitatien gegeben foube 3pn/maec
fpn toel uptbjutBelBiBe betetminatien ban elcB bpgBe^
bjacBt/ en gBebaenbpfonbece erp^efftenenenumécài»
tien/ban beffilaetfenenbe ^teben toclcBuptBtdcBte
ben BeteenofBetanbec boo}(tclaen <SngBelanbt/of
aen befcn ^taet foube betUgben/ met een petf^te aeti^
tajpfinge / boat boo^beel <£ngelant l)p Bet rene of Bet an«
bec foube Bebben/enbe Boe feec befen ^taetbaecin
foube toe ggeben/in comparatfe ftellenbebe biepnigBe
balene ban Bet <splanbt Pouleron tegBeng Nieuw Νώ-
derlandt, ban toelcBec occupatie bef^ lliffibe necgen^l
enijïfp;eecBcnbe/ mijTcBien om baec mebeteontbeCi>
Ben be iniuflitie bie in befe actie (ieecBt / ggebaen op oj>
b?e ban ben ConincB ban €ngelanbt. ^at betrfcBei*»
beoccupatien enbe innemingen ban piaetfen/ βΐιί ont-
bét anbecen bit Nieuw Nederlandc, Cobo Corfo,
ggefcBietspnbeboo?Betaengaenbanbe oojio&Be/ (of
om betec te feggBtn / ben oojlogBc baec mebe (onbec
boojgaenbe beclacatie bp be €ngelftBen ttgonnen ) eti
baecomme fonbec toettigen tpcel / en oncecBtbeetbigB/
niet bjacen te gBcljjcBenen bp be gljenc bie ban befe 3pbe
gB^baens^n/aliibat ban Cormantïjn, enbe flnbei:-
finbtjS/ boo? gBeBomen/ fiaenbcenbe ten tpbeban
ben(@o}log{te/ enbaerombananbcceinficBte enboo;
Bet cecBt ban ^o^loge ben nemec^ met cerBtteecbigdi
tötel toeBomenbe/Bet toelBe ban anbece infufieoccupa-
tien bobcngBftoect/bolgBenii Bet cecBt bec 3@olcBe«
ten foo niet en Bofie toetben gBefufiitteect / enbe biergea
IBcBe meec j foo bat immec0 op be termen enbebe
pacticulaciteprcn ban befen altetnatibe pjcpofitien/
gBenoegBfamebetecminaticnen eicpliratten 3üngege^
be en gebaen/ alS eenigfintsf maec gefint Babbe gctoeeff
totfojtable conbltien ban te bJil(enf>omen:maec
toat Belpt Bet/al!$ men nietfien toil t jei allejii bupüer. ^n
4]^ngelant/gclöcB Biet bitjct/neemt men aen ficB be bjp*
BepbtomtefeggBenboat men toil/ toaecBepbtofon'
inaecBepbt gelbt baec eben beel. ^ocB id cemacqua-
bel batmen Biec boo; bp gaet Boe be Coningtnne iitSoe:>
bet ban €ngelanbt / uyt een vrede lievent ghemoet en
adve^e van het ftortcH van foo veel Chriftenen bloedt »
gebnptigB Baec aen 6et boojtfetten / enbe moptnuecen
ban een goeot accommobement geeft laten gelegen toe«
fen / enbe baec obec befe t' famenBomfteenbe Banbe»
tineefeecBeeftgeucgeett/ominBaec falep^ binnen
èatpten obecfïaen batt Baec ü^aiépcptte teetben
gBeBonben tot een goebe optBom^e upt befen 4^o;logB
totbel^jeebe/fulcic bat befe t'famen-Bomfteeenfb^
meteaenge^lbe l^anbeltngBeniü ggetoceff/beet toe
albootenjS te Bomen benenberen een gBectipmen ti)Ot
f^egeben/ om ^utBocifatie/ enbe ^pftrtictie
banb)eber3f|bte Superieuren tebcBomctt/ glKlticft
bterotoecootBi^geftB^ebengBetoojben, ^nbetoojbc
ööeoo^öeiU öiie öatgeüngBe afigBebjootBen te
fPtt
-ocr page 780-
780<58 SAKEN van STAET
|
16 66 fpn op &e toïcifponbcntie enbe men»^ bfe be €iiaf)e(-
_fcöe ontcentöiintböi inD^n lioefem ban Det ïanöt
b)acen enbe fobcrentie/ toacc upt fpgoope
Ijabben gtjefcgept / ban een fclieucinobe etibe tteeefpelc te lionnen upttoettiJen / enbe Bp ggeboltö ben <Stact tc Óengj^efepaceect/ fooonbecUnsü enbein fpn fclben/ ban fpn Ï^jUnbcn enbe «tESeaUtcecbcn / enbe bcctooU ggen0 fn onmatf)t om ffcfi te bonnen befenbeten ; toel 6e menecjJenbetonfpicatfen nabecganot toonbcclyt^ boo; «^obeiS ogenabig^e bcfiiecingl^e onbecfat 5pn gljC' txiecben. 3@at bojber^ aengaet be pacikularltcp:: ten I die gefeght werden gheopent te zijn door eeuighe Perfonen gheneghen tot de Vreede, ende het welvaren van het Landt, die men althans vervolght,om datfy ge* looft hebben een pai ticuliere befendinghe derwaerts te konen uytwercken, foo i$l ö«t fultj; : Ijoe tentge becöijei tenbe {jaecen fcEjulbiggen plfci)t bte fp gate ^oubecal· IK <@becgept fcgulbigf) toaien / ban bet; felbec intecefl/ «nbe bte banget ggemeene l^aberianbt/ Γο beele af gbe' gaen3i>n/enbe DaectngDeiaien foo b(ep inbie ban ben ©panbt/ bat fp niet alleenigö een ongljeoojloföetoj- cefponbentie met ben Siontnrb ban (iEnggelanbt/of bejü felf$$IIS(n((teij$ feci;etel()t& Rebben gbelouben / fn- foamecenbe be felbe ban beele enbe becftijepbe pattitu; lacitepten enbe faben ban get gcmeene ®abetlant/enbe bejïfelfjs toefen betceffenbe/ maec socbgebbenopgge; retgt enbe ggefobeett een gepmelgtb tompiot enbe factie in benboefem ban ben ^taet / onbecpjetert enbe ben naem banget boojtfetten ban ben bltinfabeucbanben Confntb ban Cnggeianbt/ bfe fP in gace ongeoojlofbe co^refponbentte enbe totffeling banllltfribebetifceecben enbe nerflonbenmetgetggei: fepbeb)oo?tban enbe ggeloofben met gate me« tieejïbefaecbfocibeccegebiacgttegebben/ batfp gaer gebben bucben betoemen / baec boo; ben Contnth ban <£nge(ai:ibtte fuIUnmaethenbengcootfien H^onactg ban be oantftge ^©cceibt / alfoo fp in gate imaginatie boo; een gcoote pactgpe tot becanbecingge in be iSegee; cingge / bie boojgaben ggemaetbt te gebben / enbe in be felfbeboojgaecfoQ ggenoembegoebe3@?{enben/ bec^ meenben upt te baect^en foobaniggeen 3&?eebe met <iEnggelenbt / in be toeU&e befen ^taet op een bpfonbe» ce manie»/ ggenoeggfaembepenbent banbie Croon foube teetben / enbe topber ji ggefepanert ban alle fpne «Sgeallieecben / enbe namentigt&ben Sionintfi ban 30^ntB(gcfi/baei:toegetfooin ^ngelanbt/ boo?get pjoiettetenbaneenfepacateganbelingg / met e)cclu« fieban3^iancBnjc6/ }a meteennantve ellfantfe genif get felfbe / enbe tot bfen epnbe een bpfonbece befenbinge becbiaect^ te boen bomen / aljj giec te ilan; be boo; get pouffecen ban get felfbe belept ig getoecben: Cnbeommegetfelfbegiecte Itanbe foo beeltemeec te gonnen boöjt fetten / geeft men ggebuprigg ggefpar^^ geert / enbebe <0gemeenteggetracgtetepecruebecen/ bat men be j&^eebe met €nggelenbt gonbe gebben ali$ menbie beggeerbe/ alleenigg met get affenbenban een ^erfoonnaer (£ngelanr. €nbe ofb)el een pbec genne» Igcg ii / bat be iSegetingge niet minber / alfi uniberfei^ lieg be ^nggefetenen ban ben j$taet / ggepo;teert Γι)η totbe3&;eebe/ al0biemaecop eerlgcheenbe feetbere (onbitien/ enbefonberte berb^eet&enget ggeggeben bioo;teenbe<t£(eallieerbe/ bantoerben beKomen/ foo iiSecgtectebebucgten ggebMefl/ batmetbitboo^gge- ben be gecutlgept ban get Eant in bangier gefielt foube fpn/ enbe ban in factie enbe fcgeuringge te berbalien i oEnbetopbecsteen quabe imp^effle ggeboebt teggenjj «egeecinge / al$s of bie be oojfaecg toasMtan get twif tinueren ban ben oorlogge/ enbebe J^jeebe niet en fiegeetbe; bit boojnementlgtg onber be onfiHnbfoe <(3e? tneente / bie baet boo? onlufligg foube bxcben dwnaeftt totopb^nggen ban fbobanigge tfonttibutien/ fon^ öecbetoelcgeben ^aet banget ïatticitniet en gan beftaen. me get luelcge in confibecatie genomen 3pn- be/ batbefe onbegoojijjcge tojtefponbentie/teggemj be ggemeene a^etten enbe fpetiale ^laccaten ban ben Xanbe ( berbiebenbe op fboare penen/ upt befe Xanbenineenigec manieren te gouben eenige toiref·^ ponbcntie ofgemeenfcgap boo; ^jlebenof apbcr^ |
fint^met b'«ïntooonbeten ban «ngelanbty «r, gare onbetgoo?ige / al$ ©panben fijnbe ban h.f iStaet) gegoubenfön; · «enbe bat boojtjs alle " bcnbergaelbe meneejïfagenfön banfeecnebacriS iafiCgte/ enbe pecnicieufe confeguentte/ Ιβλ» ^ be Gemeente ontctift/ be googe Kegecrlnahc/ üuptenalsi binnen becbacht/ be€5eaUiectben h/« '?».
^taet jegens be felfbebiffibcntggcmactbt / hS^ anbt ban pïetenfe bibifleenbe paripfcgap enbe btrn« Dectngetnbe felbe «cgeetinge bettoitticht/ enhi ^ beboo?noembe pjctenfe goop geboebt/ tn fim gemfiept totbefen jegentooo?biggen luttucuL S' loge getonfitmeett/ enbe netboige»!» be foo aS egetoenfcgte / enbe boo? alle mogelptfti » mibbelen ban befe 3DöeaenaehJcnDebettafljtÉ©S totnocg toenaer allemenfrgelfltfee appatcnüetttuft gge ggebleben iji/ tot onuptfpieecfttiijilie öie® banbefeni^taet/ enOebegemeene€ljji|ifnBep|/ Γ be boojnamentlgcb ban get Pjoteftantftbe Men/ ' tot ber(Io)iingge ban foo beel €g;iflen bioet/ én&e tuineuan foo beele goebe Slngefetenenbcftrtgniifl· ièooiiibJelaftenemen/ toatbe Confnogentie iSe. geecinge in €ngelanbt beooggenbe i0/ metflctlia. oen-aenggeroerbe / enbe get ggeburicg Boo^Bicnofien banberbjaettgeenl^ecfoontefepnben/ om te abk teren'tgeenetot soojtfetten ban be Bjeetie gchoojt/ bat men baermebebe 3^;eebe in 3Dn ganixn M/ batbiegeenebie aliS bobeti becgaelt/ geeft toen» bebaucgeren san gaer bebboir/enbetettetfifntot 3ijnintete|ltegenii bat ban gaer epgen tanbt/fuKSji poniffcrenbe enbe nocg bpfonbere (onbitien minute: renbe/ baerombetbolginggelpbe. tülieget biclc^ applicerenbe op befe enbe meer pafagfen Dan beft IBilTibe/fullenbooitgaen·
(Sot beoolgenbe fettie/toaer in ftlaerlijcfitcfpeuteH 3ijn beartificien bie aenbe fpbe ban €ngeiant)t toet^ ben aengeleggt/ om niet allecnicg met Oefen ^teet enbe ber felfber <tQeallteerben te gouben daten (pot/ maeroocbomgace IgooggjU^og. tefeparecenDantiet felber (QSeallteerben/ entie<0eallteerbenfelfj$onl)ec« linggini'aloufietebjenggen/ baertoet'e!tlien«i boo} gegouben toert een particuliere befenbinge neet ^ngc lanbt/ ommealbaereen feparate ganbelinggaenie (teilen/ fonber concurfieban be <0eaUieettKnbanticn ^taet/ toaerobec men totget booMIacnbaneennen» tcalepaeti^/ toaerbe |@intflerf( banbe 4E!eallite(« ben ggefamentl^b foube bonnen compareren/ niet entoii(onbef»nberentenbe ggelgcb befe artifidm enbefinifier belept/ foget betlineren ban le berftaen tot een generale ganbel ngge / bp booifitgtitfiept toel ijïaengemertbt/ foo toert bie in befe fcttie gponb^ ejcpjeflTelOcb uptgeb^ucbt/ enbebaer bp ben Comnt» ban ^ennemarben met ten feer tgoQuante oetoutgeert. g&aereniiniet aentetWpffelw/Mw« goocg-gemelten Coninctiiban ^enematcftenfalBem uptbieaengeto^eben blame toel toeten te efuttm/ enbe te betopfen batSpneHSajefteptnotg ten«£iai;« bebanbefen jStaet/ nocg ten reguatbeban «nge' lent / eenigge be minfle fauffete of biolatie ban get PU» giacque tooo;t in gem toert gebonb»/«be batoK
actie booi ©ergen in iSoojtoegen/ niet buptenbenniffe/ maer oocb tegeniS benwu ra" IBajeliept ban ^NnemarcbeniiSonbernomena™^
ben. ©ecircumflamientopfen'tfelbeeetSftaetU»
aen/ toerbenbe inbie attataue foottri oenübe ©eenfcge/ biegctrec8t/.b««<»«*«"^ bepUggept ban gawï^aben enbe(C««itoo?/ «atg ongebioleert temainteneren/ flW«e«n ^Lzfl a?
batop bfe inbitatïe banben »οηΙ«Λ ban^ro»^- ben/ beöngelfcge ©loot ttaer ^owto'ffS 39n eefonben / ombieactie albaer tfPl«a«n/^ bjupttebeelenaliiboo?gegeben wojt/ booibl^<w |
-ocr page 781-
en OORLOG Ses en Veertighfle BoecL 76 5
|
atwaue 0103« booiseballÉtt/ aenscfiomenfön/iiet OctoceftonöéftufrcöEn eenio&e 'Klinoitoan 2B?feöen of tpWnoe tnffcOm φ,φώί Sàtcfieti cn (ί «öeianbt te öonnen toefen gefcDiet / becl min bat öaec obet eentaöe inWfatic of öanötHnobe / rantoelcHeÖ«P»Wüchtooo?t fOube toefen gcbtolcm/ H»f( bonnen toccbeu0tjegouiien/ enDctiii albtenfulcjiÌ SiiaDDeeetoeefi/ foo foubeben Comnc&banaïn'
«lanDt öwn erpjeffebeputatieiicbDen söebecretcect ificfiaöt '©ennemawfien / omme albaec befe actie fiiticbioia'ieban een neutrale Jgaben/ tebcccjCiafemi niittefeagen/ bat ben Comntanbeucbanbe «engel· (che Inloot tegen? o;b?e£nbela(l/ cnbe
ómöie toebetom te eiimeren ban calangte/foube men nfet foo feet geIabo?ee« OcölJcn met i}et ίntoinnen nangetupgemlTeenbeljetops/ bateenbanbe J^ojten tieiÌ Contngii ban ^ennemaccben / enbe banbe ^cDe» mnbanöefen .^taetcecfl foube toefen gDefcgooten/ cnSealDujS be Jleutcalitept gebfolecct, i©m toeJtöe GtietupijDenilTete befeomen/ DpbeCngelfcljengioote ntoeptenfün aengetoent/ oocfö tot co^cuptfe banbe trou« tobaneenigetotbalfcöegetupgeniffei alle (iet toeic» ficnictnoobicg gabbe getoeeft/ bpalbteni)et eitjtec
gepofectDetoaecacötig toast;
fnCie bolgenbe fenfe/ naec bat toebecom bnptén luaerficpt/al${ eenpbec &enneltj(ei£i( sgnbe fjiecte ïanbe onmoaijel^cfebe Oemeente te araufeecen ofte teaftufeten/ Doo^Dfett foobeei upt befetbe pattidpet (ctiOefiinaenbe l^ooge iSegeecingfie / enbe genera? lpOÌ)eb)ùontsÌbeiuftitie banbe faec&en ban ^taet tPöacifelbentoelteobectoegen/ enbe boo?fnlc)tboo?t oetoogDinommetfoobeelmeet: getotUfggeptte fup- {io?cecenbeia^enbanI)etgemeettebefle} gDep^efuppo> iiKittoctiJtbeoutcageüienbe eerde aggjefffegBefcBfet K3ünt)anbefe5gbe/cnbebeec upteenbafie Ulatie gB^man&tban fatiiEtfactle enbe reparatie ban ftfìabe/ footoecbtgefept/ optoeltfeeconbitienniet en fai toer? 6cn0£(laen: €nbeofmentoelfult6eenfegoen banbe Ênoelfcöe fHfpect moet Bonben/ ble toel oBetooon Jön/ ban'tgenefpinbec baetmeefl beftterenfietcon: «arie te fegse» / enbe upt öet geene Bter ban be ® omi= itiobccbe Zee toert gefegiit/ filaerlötli afgenomen Eiantocrben/ be tople men om befe tpbt be gcimagt: mecbe domine ober be^eebjp toac berber ttaigt tcemnbecen/ aljsiopt inboo?<gf)e tpbent$igDep?eten' teectoQetooi^ben*
<Snt)e becbolggen^ ggeejcp^fmeert be tonbitenbaer opmen perfifteren toti. ®en eerften, bat Ijet laefl gemacAte (Cractaet poinctuelijck macg toecbenge- «ifetiieect: ^aer 3i)n tttaer twee Sltttculen in get ifcattaet toaec obec bebatten gebaUen boo; De lefts brrtopbertnge j fjeteene f0 obec ben fin ban fiet Vijfthiende 3llrttcul/ fp?eec6enbeijoe men falftebben tcp;ocetiecenoberbe p^etenften ten toebecfgben booi» etHjacfit/ Bet formeren ban een Epfle/ ®c.al!Smebc b'iïtcptiebaertnne gljemaecftt ten aenffen banbege- intcteffectben in be ^tifjeepen/ genacmt Bonne Ef· «rance,enbe Henry Bonne Adventure, cnbefpcfia-' Ötbteitaenfïen banbe tooo?ben poterunt litemincep- tamproiequij fyfullen haer begonnen proces mogen vetvoighen, 'ttoelc6 men nabertjanbt t)«ftbJiiien pupben tot een ^olftgtit ®?otejiban^tait/ tufTrften «n boojnocmben ^eete Downinghenbe «iEommtfTa? iifenbangaer lio.|IQog« abfolutelgcb tefuferenbete litrtolaenöetpjocesiobccbe toooifsfaetfee öegonnen icmecftjtjnbe boojifcBepenenban Hmfïecbamj <Sn·' «Dlöcötupt be meerget:oeröe SCenteecBeninge 8. 9 io.enbe^upiijci3pag. ly» enbe bolgijenbe Dat bp ftare l^o. jlSogi göep?otebeert isi göetoojben D^genjS ben teneur ban Bet (Scattaet/ enbe atóbe; noo?öe/ fonbetbacrfnöett«fnflete8ei)l)en tegeng^e- oant/ geipcfi aengaenbe befcobengeroerbe eicceptie/ öct ïetBt banbe faec6e felfjï/ enbe 'i geene baec ten bcpeubcert / berfcBepbe dScBjiften gBepuölf.
30" / toaec upt be recBtmatigBepbt een wfppebanBaec ^oogfj mogBenbe enbe Bet ton- «Mie aenbe anbece fpbe liiaecl0cB afte nemen fi |
50nbe ( fi ober ben fin ban Bet veerthiéndë surtpfecl 166 s
ban Bet (Cractaet/ ie toeten/ of bolgenS Bet felfbe/_
Bare l^oocfj Jlog; ticboegöt ftjn getoeetV enije beci mocBt Bebbenbe openbaere «0ctoclbeiiaec0 enbe ^g^^ greffeurit/ bie niet alleenicö liiét robben/ plünbcten enbe nemén ban alle ^cB^epen bic fionbe oekómen/ ben gingefetcnen ban befen iStaei. toeljcBbojenbé/ maeroócft met Bet opcpffcBen/ bcfcBiieten/ bebecB- ten / b£(ïo?men enbe bpanbe geli innemen ban #O^c^/ ^tercten/ ^laetfert/ i^teben cnbeEanöen bahben ^taet/ benfelbentoaren I)elebigenbe/ tegen^tèjlaien enbe te BetncmenbatfoobpantiöcB enbe onretBtbeèti bigBgenomentoa0/ onber pieten bat ben Cohintlt ban oBngelanbt/aljibaec ober geblaetBt toierbey fou- be berfalaertBebbenfulcjC fonbecfgn o^DjetegefcBfcben fiUlen boen bat recBt cn WlUcB ijï/aenfienbe onbéttnffen bat bie openbare «aBetoclbenaer^ enbe^ggjeffcnïsün Bare boofe bpanbiptte actiën boo;t gingen / toaér baït fti be ^enteecbeninge |^ag. 31. enbe bolgenbe tot 3 5/in be ^uplticg ^ag. s.en bolgBenbebjeebertefieni^» ,^00 men bit boo^ftel/ namelt)tB Bei onberBoubert banB£t€ractaet/ op be interpretatie enbe be fiiibàn bit StrtütBei/ alimenBet felfbe banbefpbe ban^h:· gelenbti!$gebenbe/ toii (tellen tot een fonbamehtbah be ©jeebe/ foo ijS bie ( «©obt betert ) notB berbe te fOecBeni ^e topic naer befe interpretatie/ get geene mertbefiteettéEnafgrpfrelöcbe faetfe foubejfln/ ai^ inbe^uplgcQ^agi S^i toert aengeroert/ men bleet niet batobeé eenige anbere3llrtt)culen of ^oincten in Betlef{e(^racteetbecbat/ baniiOn obfèrbantie gBe» BlaegBttoorbt/ ban toel batt befe fpbe batBetnehten / een Bouben ban ^cBeepen/ fbnbei! boojgaenbebe^ nuntiatiebant^orlog/ enbeboojtsiaiibetebpautlücliè aggreftfett enbe attaguesÌ tegenjs ben teneüc ban0et €ractaet / openbaerigcB in Bet oogB bàn alle be toereft/ fonbec eenigebooroaenbcpjobocatiebanbefejijbe/ of enberetoetteltjcBepjealleblerebctténte Bebben boo;gee bracBt/ Bet($tartaetbpbe(£ngelfcBe geenftt)t!$enfi$ onberBouben/ maer'tfelbe/ enbebaermebebeS^rebe gBebroocBen/ enbe berbolgenigecaufeert alle opgBe^ Dolgbe talamitepteni
(Scn tweeden/ eenbefabbabctüehtban be betlaca:: tien in be (©óftenbejliiefl SlnbiengBepubliteert: ^at in (@o|i'3{nbfeneenfge beclaratte foube toefen gepub' liceert/toacrober opteenigB bifabbeti foube toefen berfotgt/ eni^nietbelient/ ten toaer Bier mebe gBe^· fnmicert toierbe gepaffeerbe bóojCóuchin enbe Porcabaer ban Bier boorcn {0 getoatij geinaetfit /maec ijStoel gefilacgBt ober een p?oteflin 3SfrtcaobergcgBe< ben bpbcn dSeneraelvan Valekenburgh olbaer: 9©af baeroptefeggenbalt/ enbe Boebe <£ngelftBe in befen beelenfelfi fcBulbitB30n een j^et gene bder óberfp 30n ftlagenbe/ Ban toerben g^efien inbe SïerttièetfienlngD f)0Q. zo.aw enbe ^uplijcq Pag. 37 enbe 3
®en derden/een reglement op be Commertieiif (Sofl 3!nbien / baertoecbt nietgefegBt ban een gene« rael reglement op be Commercie/ ofte(€rettaet ban iHarine/om inbiflincteltlcBoberol geobferbeert te toerben/ bacrtoe Baer ll|o. JKog- altgt feec Bebbe» gelaboceert cnbe gctracBt: Ïi3at ban bit reglement isi / Ban mebc gfiefien toerben in be meer-geroerbe 3ten» teecBeninge ffiag. 18. enbe ©upipcg 3^ag. zj», en 30.
^llè toeltbe boojftcUen ban ronbitien tot j^jebe niet anber0 toefetibe/ ban poincten in bebat gebieben Jijnbe enbe funbamenten toaec op ten bccle beru^ be reelat matigBept banbe p^occbupren ban ben éètaet/ elsÌ upt be aengeroecbe plaetfcn ban be SCenteccBeningBe enbe be ^ebuttie Ban toerben gBefien/ foo ^aet te oorbeelen/ of met Bet proponeren ban befelbe toelee^ nenpa.ötotbe gBeborbect toecbt/ enbeiüiei; uptafggenomen Boebe innerlötBe incUnatf£nfn€n:<' gelanbttoteen atcommobeiDent moeten (eggBett/ te meet bat menbaec aetiBattgBteen epfcBban tem^ boucfement batt fcBabe / fonbec te tonfibececen bege» nebetoeltfie banibefe àUbe gBelebenfön/ enbécautie boo^beprefiatie cnbebtlboennge ban Bet i^ractaet/ fpnbebepbe ongeBoorbe faecBen/ toaecopb»{ toamn-
wt anbec( toel toanfoo groateneffentieenbegebolg fibfcabeldfoubefion^toecbetigefegt* |
-ocr page 782-
11S5
766 SAKEN.van STAET
|
1666 (8p toelcbe boojflcllen ftiOe iiofitfen bie inbec baebt
--ntetanöctiS fpn ' alji ïEpethiÉii ban booigacnbeQue»
tellen op oDenomcn / om onbet pmm ban be feltoc bcfen ^taet/ enbe be goeüe ^nflefetcnen ban bien lebetooben/ plunbeten/ cnöeontnemen/ niet aileei higl) ff ace <ί5oeöerenenbeίδφepen/ maccootlJ5po?i ten/ ^tcccBten/ ^laetfen/ ^tcoen enbe Sanben/ iDOjbtnocj^ g[)ep?oponeccteenbeputatie ban giec te öoennaec <gngelanbt/ om albacc te aöiufiecen be jpacticulacttepren tot een fficattact ban ©?eebe/ Doojtbaec alamen met een gefomoojbeel refleiite totlt ntaecKen/ aenbe eene 5iibe opbe boojflellen/ bie tot (en fonbament banfulcben aDiufiement tDecbenaSe<^ ieeötenbeaenbeanbetejpe/ mettoateen attificie mentcacDt tebclepben enbe opttelocheneen befen- iiinsge naec €ngelanbt / enbe baec boo? tufTcD^n ijaet ioogB |Bog. enbebec felbec <iE5calUectbfneet(l een miflroulnen/ enbe becbolgljcn^ieen bec)xipbccin> βββ/ énbe boo?bece feparatte upigetoeccfet toefenbe/ befen iStaet foo tocel te cemacfeelöc&erop Bet löfte tóallen/ enbe foo B«öa« boenlötRtoaii/ t'cenemacl te ruinecencnbet'onbeciebjengBenj jSoo ijütnel af tenetnen/ bat men In €ngelanbt in ben boefem be mfnfté ggebacDten niet en boept / om met een gocbt accommobementeen upt6omflete bfnben ban befen luctueufen en boo? be gantfe CB?ifienBept fcBabelj^tien (@o;Io9B / boo? be toelc&e foo beel CB^ifl^n bloet;» beci^ gooten/ enbebe tDel1lantbanöet§^;otcflantiSb)efèn/ In bangier ggedelt toecbt ^ Cnbeofmcn notgfoobeel p;ote(ieect ban gOenégÈntgept tot 3^;eebe/ baec be actiën iontraciicen be pjoteilatfcn/ toeet men tóel toat ceec^eninge te maeclten i0 -, €nbe gelieft men niet ontfien Beeft ben ^taet openBaeclücg eecft aentetaf;· ten enbe te agg^ebtecen / nemcnbe niet alleenicf) ^B^'' pen enbe <0ocbecen ban be ^ngefetenen/ maec ootfì be j$(ecc6ten/ jfo?ten/ Paetfén/^tebenenbeEau^^ ben ban ben d^taet : €nbea(0 men tot noobigebefen- fieenbe cetupecaticbanBetafgenomen ficBtnpofiupc ffcit/ B^feibetoilabftcuerentot een eetfie agg^cfTie/ foo gaetmen ebenalbu^ booni<S>nbec een gebupcigf p^otefiatie ban gencgentBcpt tot J^jéebe in generale termen/ betlineect men te bomen tot biepactitulaci- tepten bie boelclte baec toe acljemineren.
TDegoebe (6ot)t baii be Herten eenmael beciicgten/ enbe een Beplfomeuptbomfl geben^
^nbec baebt contincerbe fp niet bat fonberlingB eictrabagant toass/ alsibatfeb'aga?E(Tie enbeoo?facBe beiSï^JÖeBiS totlbi leggen op befen ^taet/ 'thacUfi/ ten minfienin Europa, bupten alle cbibentie toasf. φ'β beC&laringB dat den Koningh niet pretejideerde eenigh Jmptriam mam als Wat fijn Voor-ouders had. denghehadt, ende voorts begeerende d'on(^erhou- dingh van hei jongft in 'tjaer twee en feftich ghe- maeckta Tractaec ende dergelijck waren billick. IlSaer tbataenginglrbebeceprcBtefatisfactic banon> boden/ boo?tsS Ijet fenben naec Engelandt, oB^IÖcB tentpe ban Cromwcl, fultltjü toiecbt feerbonbicg en boo;fic()teli)ct) beanttooon in be bolgenbe ^jief:
SIRE,
tcftfjiip- tieani Dm ULo' niijoö.
Noat avons receu depuis quelque tcmps la Lettere devoftre Majelté, datéedeWhitehalle + Odo- bré, fervant de refponfe & la noftre du üx,feptief- m/Septembre precedenti Etbien que neus trovions en cette refponfe une preface pour juftifier fes armes contre cetEftat, fi eftce que nous jugeons, qu ii eli fuperfiud'entrer icy en eonteftationfur cefujet ? pjirce que nous fomtnès entierement perfuadès, que fi voftrc Majefté vouloitprendre lapeinc delire avec applica- tion ce que nous avons cy devaot faic comrauniquer
i)ar efcrlt i fes Mioiftres, &qui à efté imprimé en Hitte, ellefetrouveroitconraincue, avec toutlerefte du raondede lajuftice de noflre guerre defenfive, à laquellc nous avons eftlneceflìtés. Auifi nous nousy rapportoBS encore, jugeantcettc matiercplus proprc àremplirvm manifeftc, qa'àfervirdefujctàune lettre. |
Etpourcequi eftdes««point? que voftre MalcflA delire en U conclufion de fa refponle, noljs douï
dcclarer entoute. finceriié & reriié, ainfyuqe. ■ dcclaronsfur Ie premier, quecomrae nousiieero/"* pas avoirmanque d'obferver Ie dernier traittétres Τ gieufement en tous fes poins, auffi nê ferons "n ' point de difficulté apres Ic reftabliflèment de la de l'executer encore inviolablementà 1 a ven ir Ν ** promettans, qtlc voftré Majelté n'en ferapoinM'
fon coftédes'óbligeraufli reciproquementïl'obffr
tien punduellcdu mefme traitté.
Quant aupuis que les Miniftresde vnft Majelté, ScnommementTAgent afait eni cofted'Afrique éts dtcUrmiom beaucoup plus extr gantes que nos gens η' euffcnt pù ny in venter produire' comme on Ta fait voir ailleurs ? nous n'avonsjamaisfa i difficulté Scvouloni bien encore, ou pourmieuxdi e nous ferons bien aifes, que ces dedarathm foyentdes advouées de part & autre, & qu'iln'en foit plus p,^"
Ie, nonplusque fi ellesn'avoientpaseftéfaitel
Sur Ie trtujitfmt, que nous ne detirons pas moinsque Toftre Majeftéle«^/ifMfBt de commerce, queronptQ. pofe, pourveu qu'il foit univerfel & reciproque : pouvant pas nous imaginer, que voftre Majeftépuiffê avee raifon & juftice refufcr en Europe &aillieuis, ce qu'elle croit eltre equitable dans es Indes Oriea- tales.
Pout Ie que bien loin de nous pouvoir
perfuader que no«s fommes obligez de rembourfcr .les fraiï de la guerre , ou de reparcr les dommagcs, que voftre Majelté ou bien fes fujets peuvent preteo- dreavoir foufFcrts, qu'au contraire nous poHvons de» mander avec juftice la reftitudoH des navires&mar- chandifes, qui ont efté prisfur nous & furieshabitants de ces Province!, tant dans les ports, Havres&Ri- vieres de vos Royaumes, que par furprife en plcitie mer, paflant ie long de vos eoftesj Comme auffi de la Ni»i/i«e Selgiqm, de Caie Oirfi, & des autres pla- : ces, que nous tenions cn Afriqne y lefquelles ont efte ' occupees fans aucune denonciation ou declaratio» ' preallable, & nonobftant qaeitout ces vaifTeaux fe j trouvaflent dans les havres de voftre Majefté, ou bien ' proche de fes coftes tant fous la foypublique, &àla faveur d'unepaix fondèc fur an bon traittè, que fut 1 afl'eurauee cxpreflTs que Ie Ivliniftre, qui eftoit alors icy de la part de voftrc Majeftè, avoit donnie, quel' on ne devoit point prendre d'ombrage ny de jaloufie des vaifleaux, que voftre Majeftè armoit, ou avoiteB mer en ce temps là, avec une proteftation bien folcm- nelle, que voftre Majeftè ne fuivroitpas Ie mauvais exemple de 1'Ufurpateur CriWJWii, poer furprendre ; comm e luyjcetEftat ou fes habitantsjmais fi Γοη refufuit
deluy donnerfatisfattionfurlesplaintesfaifoitfairqu'a-
lors comme Prince genereux, il ne feroit point d'afte ae hoftilitè contre eet Eftat, que mis moiS) apres qu'el- le nous auroit publiquement declare la guerre. Tou- tesfoie nous uferons de moderation & ferons plus que Γ on ne pouroit attendre de nous pour cetefgard ,con· formement k ce que nous avons cy devant pretelle fur cc fujet.
Et pour ce q«i eft àn cincjuiefmeOoìnà, « voltre Majeftè faifoit difficulté de prendre alTeurance en noftre parole, feing, &iceau, corame nous de noltre cofte nous n'en ferions point de nous centen ter de cel- le que voftre Majeftè nous feroit donner, nous elcou·
terons voluntiersles propofitions, que Γοηvoudratai- re pour de plus grande affeurauce par une garantie oc» Princes&KftatSj amis&alliez.
Mais d'autant qu il femble par la mrfme refponfe» que voftre Majeftè eft encore perfuadèe,
nous pourroit difpofer àtraitterfeparreroment,iansnos
alliez, &àleuFCxclufion, nous nous trouvoos oblies
de repeter icy ce que nous avons desja pwteltc, 4 cela nefe peut pas faire, & par confequent quc «« ne ccfcra jamais; & ainfy que bonne paix il fera neeeiTaire, que voftre refolycàuD traitcc common avcc « jiues |
I
-ocr page 783-
en OORLOG., Vijf en Veertighfte BoecL η 6η
|
I sllies conjointement, & qu' elles s 'cn exp]ique,& qu'en i^itteelleledjipofe iconfentiraune placeneutre, ou - 1'bonneur & la commodité puiflèntconvier les Roys de france & de Danneraarc, aulli bicn que nous, d' en vo- verleurs Miniftres & Plenipoientiaiies pour traitter : Sans quoy, tout ce que Γ oii pourra center aulli bien que toutes les proteftations que 1' on pourra fairejferont iim- tilesi veu que nous demeurerons fcrroes & ititbrpaiabUs dansles tcrm-S de k rcfolution,que nous avons prife, de uenousieparerjamaisenaucuxiefagondenosailiés, & de ne prefter jamais l'orcillea cequipourroittendreau contraire, dire^eraent ou indireftement ; Corame nous laniineiauffi tres affeures de lamefmerefolution êccon- jtancedeleurpart. NousprionsDieu,qu'iliuy plaife toucher Ie coeur de voflreMajeftépour cec efFeftjComtne unpreallable&preliminaire, fanslequel nous nepou- ïons pas efperer la paix, afin que par ce moy en neus par- venionsautbut tantdefiredetousles gens de bien, & quenoüs puillionsprierfa bonte divine avecd' autant plusd' affedtion pour laprofperite de vorftre Majeftè, & de nous dire
SIRE>
LeZ5 Novembris ι6β6.
SIRE,
WYhebben t' fyner tijdt wel te rugge ontfangen uwë Majefteytsantwóorde, gedateercin Whitthal den •uiiritn ouden ende den vetnbimdtn Oiiober nieu- wen fiijl leftleden, ghegheven op onfen Brief van den yfj!KHi/i»Septemberdaerbevoorens, ende al hoe wel wyindevoorfzuwe Majefteyts antwoor-de vinden eene prefatie, aengeleyc tot juftificacie van des felfs wapenen tcgensdefen Staat, fooachtenwy het nochtans onnoo- dighdaerjeghehs alhier ih debat te treden, tlademael wy ons volkomentlij ck verfeeckert houden dat uwe Ma-
endeoock met den druck gemeen gemaeckc is, fich foo welalsdegantfche Wercldcoveftuyghtfal vinden van derechtvaerdigheyc van onfe afghe{)€rfl:e defenfie j daer toe wy ons oocÌ:als noch, als zijnde eygentlijcker mate - ne van een Manifeft dan van een Milììve, iniisdefen refereren,
Endewatbelanghtde i/y/poinilen by de coiiclufie vandevoorfz υΛνε Majefteyts antwoorde ghedefide- reert, fookonnenwy in oprechtigheyt endewaetheyt verklaren, ghelij ck wy 7jj η doende by defen, dat wy in onsgemoet niet bewuft fyn aen de pundtuele obfervan- tie van 'tj inghfte Traótaet in eenigen deele te hebben gemanqueert .cndedatwyoockgeendifBcultcycfullen j maecken by fucces van Vreede't felve voortacn me- de inviolabelijck naer te komen; verfoeckende oock Tan de fyde van uwe Majefteytover de voldocninge,cn pundluelé preftatie van dien behoorjijck geruft gheftelt te mogen werd en.
Op\(«i(f(i(,nademaeldeM!niftersvanu'WeMaj., en· infpeciedenAghentSf/w^'nopdekuftevan Africa vtù extravaganter declaratien gedaen heeft,dan d' onfe fou- (ienhebbenkonnen bedencken, veelmin in'twerck ftdlen, gelijck elders breeder aengewefen is: fo hebben wy noyt eenigc fwarighey t ghcmaeil:, en iyn oock noch tevredcjja fullen fe f·. geern fien dat de voorfz geda- ne declaratien wederzijdts^ii/j/ai/fiBMctj ende as niet gedaen gehouden werdön.
dàt wy niet min, dsn uwe Majefteyt, oegeeren hec voorgellaghen Rtglmmt van Commercie, rnidt! dathetfelvezyghenerael endereciprocqj niet Konnende bevroeden dat uwe Majcfteyt in Europa ende elders met reden foude konnen weygheren, 't gunt de lelvc in Oeft.indien als equitabel Iràmt te beghce-
Op 't vinie ; dat het foo verre van daer is, dat wy fou - öeo konnen verftaentot eenighe ηββ»^ of reparatie vanghefupporteerde Oorlochs fcoften, ofgheicdenc |
ichaden, 'tzyvanuwe Majefteyt ofte van des felfs fub- χ606 jedlen Ce wefen gehouden; Dat wy' ter contrarie recht- _ ■ - vaerdighe redenen hebben om re vorderen reftitutie van de Schepen ende goederen, ons endsonfe goedé . Ingefetenen, foo binnen de Havenen, en op de Rivic ren van uwe Majefteyti Rijc ken af-handigh gemaeckc, als in.'t pafléeren van uwe Majeileyts Kuilen, by furprii fe in Zee genomen, miftgaders oock van Nimw-tSidtr- landt, Ciii»C»ryi, ende andere onfe plaetfen in Jlfricage- occupeert, alles fonder eerige voorgaende waerfchou- winge ,of declaratie van Hoftiliteyt, eiidenietjeghen- ftaended'eenénd'afaderedervoürfz. Schepen haerin en ontrent uwe Maj efteyts Havenen begeven hadden i fooop de publij eque trouwe, onder beneficie van eert Vrede by Tj-adtaet be veftighc ; als op nader particuliere verfeeckeriÌigevanuweMaj. Miniftcr, doenmacls al- hier refiderende,van dat wy geen umbrage of nabeden- ken en behoefden te hebben op de Schepen van Oorlo- ge, die uwe Maj eitey t te dien tij dt ondeir Efquipagie of- te in Zee hadde, met gereitereerde proceftatie dat uwe Maj. glieenfinsibude volghen het berilpelijck exempel van den V/urfauur Cremwel, om in diervoegen yets op defen Staec ofte de Inghefetenen van dien by furprife te on dernemen ; maer dat üwe Maj ; geen fatisfàótic kon- nende bekomen op eenige klachten ontrent dife tijt aen ons gedaeii, als een genereus Prins aen defen Staet den Oorloghfoude denunceeren, dril maindeh tïjdts VOOr en al eer tot het excerceren van eenighe aften van Hoftili- teyt te prdcederen: welckenaengaendewy ons noch- tans,volgens voörgaende gedane verklaringen refoluter en moderater fulien laten vindeil als men eenigfins fou^ de konnen ofte hlogen verwachten.
Ende op 't -vijfdi·. Dat foo verre uwe Majefteyt fwarigi bey t foude maecken fich op ons woort, handt ende ze- gel te verlaten > gelijck wy ons anderfints van onfer zij de met dat uwe Maj. fouden te vrede houden, wy öock iti gheene andere voorflaghen tot meerder fecuriteyt door eeaegeraniit van Princen en Stattn, Vrienden enGeal- . lieerden, eenige difBculteycenfulenmaefcen.
Maer dewijle uwe Maj. by de voorlz fyné antwoorde noch fchijnt vaii die gedachte te wcfen,dat het mogelijk foude fyn ons te dilponeeren tot eënigh ft farm Tractiut met preterire ofte exclufie van onfe Geallieerden, foo vindenwyonsverobligeertalhiernochmaels ten over- vloet te repeteren dat iuicks niet en kan, en by ghe vol- ge oock niet fai gefchieden ; en dat het mitsdien nootfa- kelijk is om tot een goede Vrede te komen,dat uwe Ma- jefteytrcfolvereenfichdeclareretot eetie tiMtim han- delingé met ons ende onfe Geallieerde ghelamehtlijck, en dat uwe Maj. fich oock dienvolghende late difpone- ren tot eene nmrale handel·plaetfe, alwaer de Minifters cn Geauthorifeerden fo wel van de Koningen van Vra»- rijc\ en van Ottmtmarc\tn, als van defen Staet j met eerö en gemack moghen verfchijncn, fonder 't welcke aJla verdere tentativenof proteftatienfiillen wefeninutile aengefien wy vaftelijcken onbéweeghlijck gerefolveert fyn,en blyvenfullen, bnsvandefclveonieGeallieer- deh geenfints te laten fchey den, ofte eenigfincï het oore te lenen naer yets 't welck daer toe direótelijck of indi- redclijck aenleydingen gevenfoude, fo als wy oock wel verfeeckert fyn by de hooghgemelte oniè Geallieerden gelijckerefolutieen ftantvaftigheyt te wSfenenteful- len blijven ; Wy bidden dan Godt Almdchtig uwe Ma- jefteyts berte daer toe te willen neygen als eert prtallabü tndePriliininair, fonder'twelckede Vrede niet en iste bekomen, op dat in diervoeghen dé faecke tot een ghe- wenfcht eynde gedirigeert werde,ende wy fyne Godde« lijckMaj. met deste meerder aJFeilie moghen bidden voor de profperiteytvan uwe Majefteyt,ende ons teeé- kenentefyü
SiREi &c.
Den xj NövembÈr
ÏDefe tofect oote eecfi tnetiecom o»ùmtttunf» teettaen be f^fnillerit öan Vrahckrijck etiöe Detì- nemarckêoi ttfetteggen lOUitettlt
tl09i |
-ocr page 784-
7<58 SAKEN van STAET
|
booïöe^eecenbatl Heucfcelom enDetóaètPenfionarìs
-oocftgccommunifeectaenDcn^eecAppcboom; HSct,
«Sjrcnfe» betfOECfi otn bie onbec ftttt coubect te laten gaen aenbe
öoajtie %ecen Mediateursin Êngelandt. JlBct bojbecebet»
ScH blatingDbatbcfen israettaelfoubenaenbenöoningö ι htlomen fchrijven een dvüen Brief, met betfOfCfi bat }ί|ηβ|βαί I eacDt jeflepibefen iStaet gelicfüet'eytufeten ban befenbinge na Londen ;<iinbe bat fijne iKajcftcpttotlbe gfteUeben btn na te fenben na Aecken j aibien ben Üoningö sontieti eecfl gaf fpn 3^onincf)l|jc6e tooo^bt aen be i^eeccn ntftittm"' Mediateurs, bat öpfulcftjS niet foube biepgeren. g^aec «n öt op tg b' opgemelbe ilSiffibe af gijegaen ben derden De- cembris,
gel&oom
a^nàengaenbe'tmilitaictoaiialteebe ben vijgen twintig- ften Odober goebtg&ebonben / bat bp be iegbentooo?» ;S)tattn bfgge coniunctuceban tgben enbe factften toebrrom Commiffienvanretorfie, om teoOe»^ b'€ng(jelftDe coramiT- te egilwen / npy gljegftcben fouben toecben aen fini Hen be ggeenen bie fultbis fouben beggeeccn / mibtjï bat nie^ fcaftcn^. mùntopfoobamoDeofanbete aibeeeptsigeeobtineethe «neeife «ommifliie langfiec foubrn mogSen agijeten / ofte uptttis»· in ^eeblpben ban tot prima Martiitoeitomcnbe/ opbe becbeucteban't^Égip/ enbe alle ggebolge ban bien/ enbebaccen bobcn nocg op eenboete ban foomenigh- maelhondertCarolusGuldens, al0fp ett'tiiOp'tfelbe
bec^aenbe bat bp foo becre (p ben boo;f3 gepjefigeecben tgbtobecttaben/.toiècngijegeeleüSaenbt/ be boci?f3 ge^ntucecbe geit-boete aljetbanfoutoerbeubecbobbeU/ ootfi obec be twee lÈaenben getcipliceect / e nbe bat alfo becbolgenji boo; pebec H^acnt / bfe langer foube mogen upt blpben/ be felbe geltboete notg eenmael geaugmen^^ teert enbe ge-ejrigeert foube bjojben / be!$ bat fobanfgge Commiffic'baecberjiaenbe Collrgienter ^bmiraii- tept baec fp upt boeren / alboorensi 6p fcg^iftelijtlje artebeloofben teggenjS't aenftaenbe ]^oo;-^acr aen 't Sanbt op o;bfnaci0 ^olbpe te leberen foo beel bebaren ^oobtiS-l^oltfi / alü fp op gare onber gebben^^ be jigcgepen boerben / ofte ggemepnt toaren te boeren / tot bielcltenepnbe befe gaer ^ooggHSoggenbe refolu^^ tieggefonben toiert aen alle beggemdte Collegienter aibmiralitept / om te (icecüen tot bet felber naritgtin- gge / enbe togberji te bienen fultg$i enbe baet 't begoot be.
€ot een teetgcn bat ben Stoningg geen abfolute magt gab/öEnbemo(le complacecen aenbe Presbyterianen enbe Fanatyquenbecbgp in November emaneren bit ^latcaet tegen be Prieflers en lefuiten.
CHARLES R.
Coiiftiij® A Libo onfe getrouwe Onderdanen d" Heeren, Gee- "fO ftelijcke, Wereltlijcke, en de Communen in ditje- »tacca« genwoordigh Parlement vergadert tot weringe van ieacn 6e deiniblentienderPfl/i/^i/i, Onsootmoedighjckverfogt Ipesilfen hebben, datwyonfe Conincklijcke Proclamatieaen- ilonts willen laten uytgaen, dat binnen dn tig dagen hier in te limiteren, gebannen werdeuytdit Coninckrijck alle Prieftersen lefuiten : Ten fy foodanige (nietfynde onfe Naturelle ingeboorcn Onderdanen) die onfe Ko- nincklijcke Gemalinnede Coninginne, ofte de Co- ninginna, onfe gheeerde Moedergeobligeert fyn op te wachten: Ende dat byaldiencenigh Priefttrokc lefui- ten na den voorichreven tijt geapprehendeert wierden, dat als dan de Wetten tegens haer behoorlijck geexecu- teert foude worden,
Ende hebben wyders opens ootmoedighlijck ver- ibcht,datindevoorfchreve Proclamatie ftrickte ordre ghegheven werde aen de Rechters ende Baronnen van onfeThefaurie, ende alle Rechter, Mmifters ende an- dere lufticieren, Teneyndede Wetten door de felve teghens de Papiften mede geexecuteert werden, als me- de oock teghens diegheenedie voor foodanighghe- fufpeiteert wierdeù. Opdat teghens haer fpoedigh- lijck geprocedeert werde, en dat de voornoemde Rech- ters, Baronnenjen aadere luAicieren, bevolen werden |
op hare refpeftive Seflien ende vier en deel jarigheghe fpannen Vierfcharen.de Wetten tegëns dcgèiaieldép " piften in tniMidatis te geven. —^ ί
Ende Wy hier op ferieufehjck geconfidereert, ende met groot contentement de groote forge der voornoem- de Onfe ghetrouwe Onderdanen, de Heeren Gec- ftelijcke, Wereklijcke, end-ede Communen,indicie^ ghenwoordigh Parlement vergadert, tot prefervatij van de ware Religie in dit Koninckrijck gheftabilieert gheaccepteert hebbende, verfoecken, begheren, ende bevCelen derhalven, door defen onieProclamatie, dat alle/>ƒ«)>««, alsmede allePWf/?É(-i, die Ordies van de
S toel van Ronmen ontfangen hebben, ofte door derfelve
authoriteyt, ofregepretendeerdeauchoriteytvandien endedieniett'federtgereconciliecrtfyometde Kerck
vanEngelandt, dat de felvc, ende yeder derfdven voor denlietJenDectmÌ/eraenùontsuytdit OnsKoninckrijck van Engelandt, ende de Dominicn van Walles vcrtrec- ken,op pcene van onderworpen tc iyn,dat men de Wet- ten, ende Statuten van dit Koninckrijck teghcDshaer executere. Ende op dat de felve te feeckerderendete beter vertrecken moghen, fo Declareren ende Publice- ren Wy voorts Ons welgevallen te fyn, dat by aldient" eeniger tij t voor den voorfz titnim December naeftko· mende aen eenighe Haven van Ons Koninckrijck van Engelandt ende de Dominien van iVdUs fy, of eenighe derfelver verfchijnenfullen voor de Magiftratenaldaer, haer verklarende te fyn Pc/e/Zm ofte JiJitittn, code dat
hy, oftefy, haeraldaer willen cmbarqueren totfyn, j oftehuntranfportjlbodanige Magiftraten ende Officie- ren, toe laten, dathyofcefy luyden geruftelijck ver- trecken, endefullenfien datfe gefcheept, ende nacr Uytheemfche Plaetfen ghetranfporteert werden , ende datfc tot haer vertreck haer aflïftentie ghe- ven.
En ten eynde dele onfe Proclamatie te beter geobedi- eert, ende gheobferveert werde, foo belaften ende commanderen Wy ftridelijck by defen, aUe onfe Luy- tenan ten, Gefubflitueerde, Gecommiflioneerde Rech- ters , Burgemeefteren, Balj ouwen,ende alle andere Οπ/ fe Officieren, hoe danigh die oock mochten wefen, dat fy, ende yeder der felver in hare refpedive funilicn cir- cumfpetì ende vigilant fyn,van en naer den vernoemde fiWi»December, t'ondcrfoecken,tecndecken, en- de t' apprehenderen, alle foodanige lefuiten ende Prie- flers, als voorfz die haer ondeiwinden fuUen, in dit ons Koninckrijck van Engelandt, endede Dominien van Walles te blyventegensonfe voorfz Wetten, ende Konincklijcke welghevallen, en beveelen, hierin ver- klaert. Op dat de Wetten tegens haer naerbehooren in executieghcfteltwerden, behoudelijckaltoos, endeis onfe intentie (welcke wy hier door verklaren ) dat defe onfe Proclamatie niet bereyke fai de Priefters (nietfyn- de onfe natuerelle ingeborene Onderdanen ) de welcke van tijt tot tijt opde Perfonen van onfe ge-eerde Gema- linne deKoninginnCjOfte de Koninginne onfe gecerde Moeder op wachten ofopwachtenfullen, volgas het ContraiS van hare voorfchreve Houwelijcken. Dena- men van welcke Priefters fullen door haeropgne-
fchreven, ende onder haer refpedive groote Zeghels bekent ghemaeckt werden, ende die fignificatieWge- regiftreert werden in onfe Konincklijcke Rechtüanc- kü
kndewy verfoecken, belaften ende bevelen nder»,
alle onfe Rechters, Baronnen van onfe Theorie, ende andere Rechters , Minifters ende
dat fy lieden yderin hare refpcdivefundienmetaiiecn
onfe begheeren ende welghevallen hier Jn, ende in
hetvoor-gheroerdeghc-expreiTeertobferveren. JVia«
oockdatdefelvealleonfeandere Wetten, «g^^f
Ρψβιη aenftondtsinbehoorlijckeexecutieftelien,^»
mede teghens die gheendie voor foodaaighe ^
fpedeert werden: Opdat vervolghens te^en^^^^
Rechters, Baronnen van onfe Thefaurw de andere luftici eren, die bei aengaen mogü·^ ? . felve in hare Recht-banckca, ende in haer |
-ocr page 785-
cn OORLOG ^^^ P» veertlgh^e BoecL 769
|
ohacre vier-en-deel-Jarighe ghefpannen Vicrfcharen •0 nandere Recht-banckendcvópmoemdeWettente- e --------------ia ΛίΛβΛίί/ΐ
wnsde gemelte Papifltn publijckquelijck eeven,en beibigendatfefpocdighlijck géprefenteertj "eciteert, ende voorts naer dé Wetten tegens haer ghe- Irocedeerc werden. Ende dat alle onfe voornoemde
^jj-htersopliare wederkomile uythare voornoemde Circuitenjhiernavantijttottijdt éenwareen ilricïtc Rectkenfchap derfelver proceduren hierinnegheven onien(iinceüer,alfdanzijnde. Endedàchy het felve
aenonsprelentere. . -u
Gegeven op het Hofftot Witthal den timdin Novem- ber, in het «cAfWilaer van onfe Regeeringhc, unduy- jittftsbmdirtfisttif'P'gb. i · y
GodtbtWiWtdtnCmngb, ìj
lömtóebecteöeerentotöc e^antelingl)bec Vréede: BcbltttHicllMcenban Heukeiomen anöeceöaec lo; ffloocnbe ^eDcpUtectDcn Den negheo en twintighfteh November gccappo^teect /bat Oacr (gb.eenbelgeeren
SlmbaffoDcuci taan Vranckrijck<nDe aentoefenDe i®!» niftctis öan ùcn li ontncb uan Dennemarcken oBecem» muniwect ftabben ùe jnaiflïöe ten uoojfs öaeöe öp^Baei: tMogti IQoaentie eeeccepectt / emme aen ben ï^oning Dan <(3?oot Brittantiien afggefonbetite toécben tot ante l»oo;be ban fön IPajefteptjï miffibe ban bin veertiën^ denOdoberlcffleben aenfiaet JlKoó,öef(Ö?eben/ olKE D» Kft / caecbenbe Det aen^eilen ban een
ft(tt : Baec op gebdibeceert ooc6 oelet ftïnbe bat bê ge:: itielte igeecéu 38mba(Tabiiu:0 ban Vranckrijck en |®ti nifkllStian Dennemarcken Γtφbe bOOjf) eml»00}be mei dabben laten geballen / gocbtggebonb^n ën ber- (lambfltiïefelbe anttooojbe aWnu'tnetgefcöjebineH iioo; ÌK (}()£mcibe l^eecen «^ebeputeccben aen ben ψη Appelboom citcaojötnarii! «Cntjope ban be« iKo- «inthban Sweeden bcrBanbtteptfet foube toecben/ mttberfoet6/batfpn€b.befeIbe toUbe fenben aenbe (leren ^bieebtfe iBeblateuc^ tegenbooo^blgD ίη «en- üilanbt 3önbe/ om boo? gaec mibbel aen ben Boogftgc- wfiten öoniHtfe ïwn Engeiandt obecöanbiïeprtt te
Φί eeec Appelboom tolect geöouben petii al te nrilb meen oanbel-plaetji aen be Igeeren |I9^tatew0te SitiljengeftBicben. ^aeropgaf" ftoneti^gembefenabei; eluttbeti
^ Μ O NSIE FR. ^
tra
puis que Ie Roy de laGrande Britaigné fait un point In Γ d'honneur dc ce que les Vftats Generaux refüfent υ* a eeft heure d' envoyer a Lwidrespour y traiter ; ρ quoy qu'ils l'ayent fait du tenips de Cromù/tl, vous EQ pouvrés faire infinuer pat MelSeurs ie» Midmeurt W ce η' eft que par la COnfiderasion de l' Mttacbe- lunt ju'ils int a Itms Allies comme cda a efté repre-
eursHrtic^j/iMgcmoyvoaeavonsdit____________
«lïconverfatioa, dont Toue uferéspourlebien del»
fenté bien amplemeht autrefois j Et afin que l' on wtisfiffe d'abundant a ce pint d' hotuur^ je croy que 1« Eftats Generaux fc pourroyent difpofer a efcr.:- 'e par une Lettre cxpreffe au Roy de la Grande •«1«, que la confiderationfusditeeftlafeule raifoDj qui le leur empefche, & que fan» cette raifon, ils ne fë- yent pointdefcrupulea'y en voyerj peur veuque
Beurs les Mediatcurs puHTenttirerparoUe dumef- ®eRoy, que fur ce compliment par efcritil aggreera •jn lieu nmre, au confintement des ^ψ di Frame ΐί 'Oeitntmercq, & lors que VOUS aurés pouvoiranous Porter la mefme porcile de la part du Roy d' AngUtene, je m'oblige a difpofer les Eflats d'efcrire la fiif- «te Lettre en U maniere la plas eUigeanci, quel'oa «Pourroit defirer, pour ö'obmettrerien de noftre
COfté, ----rr^ ----r____1----- |
paix i comraeVous tróuvefcs cónvèiiir i Ëé je de- t€64 meureray, ' · ___u
Meujttür j " ' " "' ,.
. VorftetrcshürnblcServiteur.
yóHAMdePfWÊ^A
DelaHayeietr«>ym»Dccembrc lóölii V ";',. /
rarMei ttme Qualgc^ balbacti ban De Droccbn tenbao tliffll
, ..2
υηΤΝ ΗBEMy
DEwyldehKoningh van Grm Brmamìm maecké éenpowciOHtitef , van dat de Staten Generaci ; totbpdeferuyren' j-i-eftileren tof Lendm tè fen- den j om aldaerte haiidélen, ghetnerckt fy t hetbeii ghedaen ten tijde vin Crwm«//j ghy künd door'de HeerenMirf/üMw^doeninfinueren, dat.iulcx nieten gheféhiedt als dborde" cónfideratle van 't àttkbmunt dat zy hebben met hareG^sàllièfci-deh , ghelijclifulckà ten anderen inalewel aibpelijck ghereprefenteèrt is ' gheweeft , ende eyndelyck om overvloedigh te vol- : doch aen dit feinct vtm ttr, ick ghéloove dat de Staetea Generaci figh wel foudeii konilen dilponeren, door eéa · ' expreflb brief aen den Cdhingh Tan Groot Brinanmai tefchrijven, dat'dc boveflghefeyde confideratieis de temgehdtfif dièhaer fulcks belet j efade dat fónder defe verbintcniiTe , fygeen fcrupulfoüd6h thaecKen vandaertefenden j teneyndcde Heeren Mtdiafturt
.....- - ■ - - ' len i dat óp dit
eere éeh ht^trét D^hen vafa
tijcl(_ ehdfe Dennenutrcken jcn wanneergymagtfultheb- ben j óm dit felve wooirdt van wegen ^n Koningh van Engeland àeh ons over te draghen j ickverbindemy ^ deStatente difporiercntot Hetfchrijvenderbovcnge- feyde Brief, ind'obligànfte termen , die men foiidé konnenbégtéreöj orhvahonfe zijde niet nsitelaten ^ van 't geenc dat eenigfints mag feciliteten, dien Hap op het grootc wcrck der Vrede.
Dit is de fubftantievan'fgheeh d'Heer HiUi^rfiw en·· ick uindelaetfteconvefifltie hebbenghefeydt , wacr vangy, ten beften van de vrede, fiiltgcbruycken, 't iheene ghy fult bevin Jen te behooren ^ en ick fai akij dÉ jlyven
Uw feer Dienftwilligen Dienaer
yOHANde m^
Hagë den derden Deceinber 1666.
ieri öc- iEog. letoeefl /
geflooteii/nfet a ^chet volant. 2. ^[^at&pbCn boorl· giien3S?ief/raetben(i:cc(mpettef acnöBeïKiomen / be Mediatoren niet luarert BegtOÉt / oTljaec «©fficien baec bp gjgecequfeect; 3. befe eftoad gebiucbt ggetoeejt/ eec get Origineel bect»aectjSi ms Qtfto f(f)it{tt. 4. ^at oote be becrecc&erlngg ban beft
l^eet Raedt PenGönaris »(et toaüi βΙΓοΟ befCDapen Qiiep toee#:Hlf0OÖacc in fionbt dubitative dat haer Hoog .Mog.foüdenkonnen worden ghedifponeert, den Ko- ningh met een reipéaueufe Briefte honoreren , byal- diènde Koningh verftondt tot eeli hcumtertium, f. Dat de hms tmius 00(6 alfOO tOfCCbt g^StOnbitfOi:
neect: l^fet bie (n fitg fetf tonb^abel Isa^, paet: bie be ^lUeecben ban gaet: l^oog^ iSogfienbe foube aenggenaemfön/ alfoobat aen be 6iU<^epi)t enbe goebtdclitenbatv €ngBeleinbt nfettofecbe g^elatett; ifóaec d'arbitr^?nfie allejiaenb'anbece pattp ^eit. 6. ^at^grefiacbeexpreiiioi3esbeec(n reti/bfebegeméebecenmotgtencjcacecbeten^ 1 upt Uefbe tot befen é^taet / enbe beü gabbenfiiltb^te tiigö flBeHelt/ «nbeben becenbaegg nabe receptie (nganben bed SotHnggp felfiioiwfeiegBebiti/ wW be «oppe iwn
mn |
1
-ocr page 786-
770 SAK EN van SΤ A ET
ΐ«ϊΐίΐίΐι i^if Stgiöi ©Éöfionatitf /
_?5jttflJon öeti I^iec Appelboom. ïionljio!) nam
Dfeaen/ €öotö fepbe Die i25?icf ciebe teboo? jnHol-
landt toaS seöïutfet J <©och niet in befioojiijtfee tttilt-
tept / fojmalifeecDcn ficö , ptoec^e tooojöqn : n Φ
maffaire dt traitttr en me neutre . I^tct te ΐηίη / QlfOO be
Mediatoren alksi i)6t,ratljteöfn/nani ije 20?ief aen ; <ên
tieloófnè Γϋη iJnttaioajt aeu tie Ulebtatocen.
öoning felf öaö Oaec öecöaelt Ijoe bat öe ïebolte
in Schotlantnu toà^ öébempt/ gètiifcitcett boo?
eenioe gecaffeecbe Predicatiteli, ban be Presbiteriaenfe
factie i ©atbeBel-hameUöoajioÖetocefl eenii&betlle
Eieutenant / fün aenöanöp öetinöö BoUB /fa foo/bat
öie De tjaeite aen {jem / enbe «©enetad ban be € abatllei
rpefoitóefön/ bJajïeenMeeöeMiWtiiec j batonbec
b«naa«tfföen βοορ nteteen Ede}irianiDasi.;i 0m·
trent Edenhinrgh toafin ötffe iRctJflUn boo? be ^ίβοί^
«nftlfaiaö.eatei>enenöeila0en/ enbebeiS&fl^iiamfi^
0e.t|an0efl, . . ·,:·..!.·.i» » . .!U.U4 ;.··;;:- t-i
^föi,wintighilcril?£ceiiit).er Oieuftjefl (tfll/ Τφβο
ΚΓ >>«0 Medi%teursöat (iicnbebOnoenegent»
ö«i>co- fepbi Vraqckrijii; «m loe te laetc» bat befeo
Babbea #efecöt fmaeiöitót&te ,ma?c6eii / bat ίψ
®inTei. ne s©aic(leiit-ino0fu: ipnfentecen / bal «len föube
' tip eeniiemwtot tuyck·, Pufleldorp, ofHamburgh.
S'tat BabficijbcSflowflö nfetViiembbwtJiaeïti
fiantrci Cnbp bat .booj ÌUP 3l«Jiiopn secciicfonbe atttprereB
piaetfrn alie;eefii]ci!ieiini0ittle»/,!b<sb«?0?ciic Jjeftoiberci) fton»
beni S£nÖe-;ff!nbe/ ftifrVm'/'r deleHr^.tJ , fiCj) OeeC'
«eiaptmbifponecen., jilSait/ fepbe/ be^e<rea3fimi
oof6 tnei betitlicn / batDp niet
fao(^Piei0t|i i«rii«Mftonbe conbjefienbecen /
boojenbealeei; Bpüabbecnomen toat fadliteyt befen
^taetbp fijatUte/ omBoopteBebben/ batbe Ban^
belineB n^et fou^c bergeef«ί fön· ^aetom beft te fijn/
aftetoaigtenbenJSiief banbefen^tact. «Sgnbe te
Boopen/ bat(eifoobe]iïemarque£i op be$; ï^onfngg
©iief banben veerthiendendaobris nteutoen Pijl /
Biec upt göeöBeben / tamelflcft Barbt enbe rudes
tóacen/ batb'antbwojbt ofte 25?tef toatmobetatec
fbnbefgn. ι
j&ïnmif ^cBjeben bat Baec oot6b|cembt upt Vranckrijck
noest öottpajji öoo?gBeöomen/bairaenfooaenllooteljjth öef<
5?^"f°oabbopeecbenBetpoint derbeiendingh(ir»yi(-«»/« ) nae
acnfteme ÈngelandtjbOO? ccnb00?tiacm3iiaiiiiftecban HoUandt
jijthöi ben l^eec Appelboom ambe banbtgiicgeben. 3Ilens
Sita OÖ'ftcnfp'ifelije niitö^ben gfjebeWteett fro decrt-
,<Bnac to ardinum , nìiiF ίϊΙΙββπ «/««(««/'ffgBefoibeect / of
lanjBaù oochaenEiighelandt eenefoobane bcfenbingge fonbe
aenoOenaem fjitl. quidem cnm boe exprejji (Onditit-
tn ^refervate, by foo verre oock Vranckrijck daertoc
foude confenteren : eondithtit non ix^ttui be
feibe pjefentatie immerge ^ptcceecbe enbe bfel :
^efonberlijcb bat Bp felbec na 3@janrfirüc& baer obec
Dabben gBefcB?eben aen benlgeet Pufiendorf, enbe
gBecetommanbeett bat B? befejS ^taetjï intentie
bpj^jant&c^&baecinapptiperen teübe: <enbe bat
fpoQCg becfeec&ect toierben/ bat Holiandt baetom
toilbe (aten aenBoubcn in Vranckrijck: ^cBalben bat
boo2fp ban fulcEijï in Engeiandc alfoo Babben aen
gBebjatBtbat Baec eecft een fcB}ifteit)(be becfeecbe^
cingi) mogBiegBegBebent»o?ben / boo;enbe aleet be
boojfcBjeebebefcnbingl) aibaetfoube &omen ; ^at
Engeiandc onfcplftaec tot eene neutrale plaetji tonfeni '
teren foube / bebaeltgeaenbiebingB Engheiandc notB
nfetBabtgdeaccepteect; ëSoo bat allee al-notB bol·
Bomemlötbin fjjnoBcBeeltoaii; Hlsiofbaec ban nopt
0B«rp?O(ittienttiA0. ^et toelc^e ban Baer bocBmet
goebe manier niet &onbe berfluegen too;ben / alfoo fp
bemmbtm / batEngeiant,fonbecljaecalteebebaec
ban bennijUBab/enbe foube Bet Baer hennen na gebupt
Bebben/ aWoffp niet met ernfl Bet ®?ùe-toett6fotBi>
tentel)o;iberetì : '€nbe alfoo Baer goebec intentien
enbe <@fr<titien foo aualtit6 upt gBelept inierben /
foubenboo;taen aKejiin 8Ber(B?(fte boen «nbe epr^
fiBen.
φβη ifóqrfngbltkhen ƒcettftb^n fsmbaffaikuc m
nam bat men Ijict feiti toipnigB eBefiieftt toasban,
be conbuiteban lJi iFianfcOe auriltaire («rouuie :
om nocBtanji tetoenéu tKg^onnig^ opwcftitnl^h? "S
ejcBibeecbebenecritcn^auarö 't bol^cube flÈïtMtt/ f"L·
baneenSSjicfbanben Marquis.de Lionne aen Uttn», ^
füB^ben: <
■ ·■ · ■ l; - - .
DEpuistouteslesdépefchescyjoiDtescfcfites l
Roy m'a enifoyé querir pour m'ordonner dy 'aj. 1
.. .i jouiler, qu'ayancjugéqucrienae pouvoic plu"'''^l
ftoft porterMoniìeur/'£wy2«e</iAl«ftj?erarediercher& «we» Ι
a condürrè 1'accommodement aux conditions que'^'""' ]
l'on pe.ut defirer qua de luy continuer la guerre pen-μΤ* I
dancl'hyver, ibnfentimentleroitqu'au lieudemettrc
les Troupes en quartier d'hyver , on leur donnail ^
lieu d'eijtrer dans le Pais dudi: Ε-υέβμ» le pjuj ^
vant qu'elle le pourroyent , & d'y affieger quelquc
place, acjuoy fa Majefté croitqu'on auroit bienplus
.defacilitedereuifirprefentemenc quela terreeft fer-
me, qu'oDn'enadansletempsde pluye , ou l'onn'a
pas laiflé.de prendre Lefifm. Que fi neantmoinj
Meffieurs lesEflats n a pprouvoyent pas cettepenfée
faire un fiege pour des raifons qu^onne peutprevoir
de'fi loingh, on pourr oit au moins rendrc a /' Evèfqu,
ce gu'illeur a preflé j c'eft a dire en luy iàifaut b
melmcs defredatim ^ ΓΛ/Λ^ίΛΒί fon Pais léplus qu'oa
pourroit. Sa Majefté defire doncq que vous prono7
fie'2 la chofe a Meffieurs les .Eftats & en prellìézlarefo.
lution, a quoy vous adjoufterés qu'eÙe niandea
Monfieuri/»PM^/que quandlesEitatsne prendroient
pas la refolution dontje viens de parler & de laquelle
Monfieur h Tellier luy fait auiTi part, elle dcfire qu'il oc-
cupe fon corps de Troupes « buttrelaCompaignt, hmltrdit
villagei, & faire toutes leshoftilités qu'il pourra dani
l'Evifcque de Mttnfier,
Ν A het affchrijven van de nevcnsgaendedepefches
ontbootmy den Coninghbyhem ommytela-
ftenbydeiclvetevoeghen, datgheoordéeltheb-
bendedatgheendinck den Heer Biflchop vmMuafltr
konde brengen om de conclufìe op 't accommodemen»
volgens de ge wenichte Conditiën te foéken, als de con-
tinuatie van den oorloggeduyrende den winter jfyn ge-
voelde foude fyn dat in plaetfe vando Troupcn in haer
Winter-Qu^ieren te fenden, men aen de fclvc mid-
delgaffom het Landt van den voornoemden Bijféif
foo ver hetmogelyck foude fyn in te treckei],ende
in defelve eenighe Plaetfen belegheren, waer in Sijne
Majefteytmeiatdatmen altans terwijl de aerde vaften
hard is met meerder faciliteyt foude konnen reuflèren,
als in een reghenaghtigh weeder, m 't welck men niet
naegclaten heeft tucburn te vermeefteren.
Endeofingheval de Heereii Staetendie meeuingli
niet en approbeerdenvsn een belegheringh aen te
ftelJen om rceden diemen van foo verj-eniet kan oorde-
len, men foude ten niiBften aen den Biiïchop konnen
wedergheven 'tgheenhy aen haer gheleent heeft j dat
is datmen hem aendoe de felve depredatien, ende
zijn Landt meeftdoenlijck ravagherende. SyneMi-
jefteyt begheertdan datghy 't bovenftacnde deHee-
renStatenfultvoorftellen , endede refolutiedaervaa
preiTercn , waer by ghyfult voeghen dat hy den
Heer Pradei ber-ghtdat als de Staetende refolunen
hiervoor ghcmelt, ende van de welcke dcHeer
T»//i»r hem oock deelachtigh maeckt nietquaemcnte
nemen,dat hy begeert dat hy iyn Troupenfal gebniyc-
ken tot het ruineren van 't platte Lant, afbranden van
Dorpen, en in 't Bifdora van Munfter allemogeUjcltc
Hoftiliteyten pleegcn.
Sulcwgeelcfen fönöe / ^
teaieenbetloocenman; aWgebaen Bebbenbe teo^ ^
fönlafi.naaer men Beeft niet bernomen/ batjproer' k^j
omoptfuptisaengefien. wi"
toaji. Sw·
3&e|Bun|letfc8e omrent Oetmarfum e«»
miBenbe / quamen fterifi vyfthien honi^^f^ w»'·
te boet enb«(e j^eerte jn»yf efquadrons w»
-ocr page 787-
cn OORLOG Ses en veertighfie Boed ηη\
|
u dsn ianuarp 'si mdigenjs b?oeg8 oberbaiïeti Bet ^ Vrieftn-Veenialluaec bed befHacI entje ooet toasSge» ' iiucDt / enöf vier hondcrt mati ban ö' onfe in lagcn:iet ijnjitonbott» in moeras! ofbjatcc/enBaDficDtot ηοφ oeteftöetrt" : jBaecDoortmiöDclban'tffiracBtcn b£ ©pailDen Obcc / namen drie hondert en fefligh oge» Mnafien/ beiialbenbe (©fficiecen/en maecbten ooe= fienbupt; Defo&elöcfesi Deöen totEmmen, ecn^ojp lUlTcOi" Covorden cnGroeningen, 't een nicu= Με ftfUjoiDe öe oljeene Die Uoo? Boeckholc fuftU ncitflcii/ Datmeninöitfaifocnnietin't ©tlbthouDe
"""©enfevenden ccimpaceecùeb'i^eec^?fnjs Maurits van Nafibuw tec Jöecgabecinöft / cn öceft na Dat DefdUcopeeno^Dinatisf ^tcelacfcten/ oocbgljeDeclJt U)a0/ tappo?t ofteöaen / caechenDc be jongljfie erptbi» liete altoaecfipalsS generaci ftecft oöecom^ manùcitt / biaec op otjcDcUbcccett fpnbe / ijebben per l^oog .Uiogenbe ben geraeltcn Heece ^jtnce boo?
iegenomene moeyte enöe gedaen rapport bedanckt,
beu toiecDcn De üeecen Ijacc ïjoogd iBogOcnDe «öebe- nuteecDeii iongïjll getoeetl füiiDe te ® elDe / berfotDt en» {icgfieautóoriicect/ omme met / enbe nebcnieentgfie fteeten iSctommltteecbcnuptDcn Racdt van State bp jaec fflfjS te nomineecen/ DetonfiDecaticn ban ben mcecotmelten l^eece ^jince obec get ftucl^ ban be MU lltlemetDcngDeboIgöe enbe aenhlebenban Dien/ te DftllaencnDe in tc nemen/ ooc&baetbanrapposte botti ; öeis totecben Den 5|eete Ripperda tot Buyrfe enbe Royerööefuccogijcett/ enüegtictommttteett/ om in plaeife ban De ^eeren Raesfclcenbe Pallant, jegenboooj-
tii0Dal)fentfönbe/ lieboo?fti)?ebebefoignei>pte tooo-
»
M) Oetcappo^t tolecbtmctinggeliiatgtaiìSben
drie en twintighften.
Ho. OHog. Heeren j
W ^ Ρ uw Ho. Mo. aenfchrij vcns van den acht tn twin'· t V/ luly leftleden ben ick ondergefchreven den |j( wwiienAugufty daeraen volgende van C/ci/inae l» ènHaeg,ennaerontfangh van mijne Commiflleende Inlbmftie den dito van daergctrocken naer
Sw»/, welke, en andere Frontier-Plaetfen daer omtrent bymy gevifiteert, enfodanighbevonden2.ijnalsinde fecrete Notulen tc fien is.
Welcke vifitatien en andere aengewcnde devoiren l«fiien hebbende , in't doen repareren enwederop- hilen van Fortificatiën, en vervallen Wercken, in't doen af-houwen van Boomen, ende't herftellen van meerandere defeöen, doorGodesfegenfo veeleheb- ben gheopereert, dat den Vyandt ( op fyne aenkomfte ftcrckoverdeiTO/n(«gA duyfmtMaxi) nieten heefton- «lernomenopde Frontier-Plaetfen yetwes te attente- '«n, noch den Tffil gepaflèért is, hoewel de Macht van ' t Landt doenmaels noch veel te gering was, omfulcxte beletten.
Den Vyant met omtrentrtcJf duyfent Man, fo te Paerd «steVoet, in Ortnt door de Moraflen, die doen- Maeisdroogher waren als voordefen plachten te zijn, Sneraeckt, enderan daerin Gni/iinger-Latidt ghevaUen Jl'J^eibenickinperfoonderwaerts getrocken, ende «bbe met omtrent drie a vitr duifmt Man van 't Landts puitie foo out ali nieuw gheworvenVoick·, de paflen oodanigh befet,dat den V yandt door honger en waters |
cnacht m dertigb tePaerdtverftercktzijnde,cerftghe- refolveertheeft,ÌQplaetfevan defenfive, oiFenfive te agheren, foo haeft de voorfz Troupes haer gheweer. Sabels, en ander Tuyg, wat fouden hebben gerepareert, daer toe twee a drie daghen vereyfcht wierden j Et η keervaneeneodaghdieick cndertulTchen wegh ende weer op de aenkomfl: van fyne Keur-Vorftelijcke Door- luchtigheydtvan £rii»rf(«i«i-^Atot C/i®e alleen om mijn devoir , en een complement van wellekomil ai te legghen, fonder het minile verfuym van charge, en den dienft van 't Landt ■ gedaen liebbende, kan ick ni. t an- ders gelooven 5 datby u Hoogh Mog. nae hare beroem- de difcretie en equiteydt anders alswelis opgenomen, terwijlmenfoolaetin 'tiaer, daer den tijdtfeer ko- ftelijck was, en ghemenageert moeft werden, met fon- der verdriet. ende tot groote ondienft enkofte van't Landt ffoe» Λ (m«f//daghen naer wagens en vi vres heeft moeten waehten, die immers (foo men °t fegghen mach)voor de aenkomfte van de voorgemelte Franfche Troupes hadden behooren befteetengoreert gheweeii te zijn.
Soodatmen eyndelijck niet voor dsn ftvenden De- cember met beyde de Leghers den IjiT»/ ghepafleert en naerlwiim getrocken is, 't welck verovert zijnde, heeft men goetgevonden den "Vyandt felve in fyn eygen Lant te gaen foecken, in hec Velt aen te taften, fonder de minfte ftaet te maecken van eenighe Stadt ofPlaetfe t'emporteren, ghelijckmenoock daerom, àlsomdemarfchtefpoedigen, den train vertnindert, endeniet meer alsyïi Velt-Stucken van/eipondt, f«rvan</r« pondt, mitfgaders een Camer-Stuck van vitrentwintigb pont bals, om het een of het ander in dewech legghende Kafteelte befchietcn, twiebùndert fchuppeneniooveelfpaden, fw/n^i hauweelen, ende Kruyt, Loot, ende Londt naer ad venant mede gheno- menheeft. ByBoec^bsh komende, foude men even- wel geern gefien hebbe,dat men de plaets had aengetaft, fonder reflexietenemen,op'tgheene voorfchreveis, te weten, dat men den train foodanigh hadde vermin- dert , alsmennietendefoüdehebben ghedaen, noch behoorden tc doen wanneer Kien nocheenigh deffein had over gehouden,tot hetdoen van een belegh, nog- teopdekoudeenvorft, noch op't manquement van vourage voor de Peerden, en fulcks tegens het gemeen advijs van alle de Generaels-Perfoonen en hooge Offi- cieren van 't Leger, die verder te gemoet fagen j datdc vorft, by continuatie haer de plaets met fchande foude konnen hebben doen quiteren, alfooder naer alle appa- rentie^wel fes aócbt daghen foude moeten hebben door- ghebrachrghewerden , om die te emporteren , zijn- de de felve volgens goede ende verfchcyde kondtfchap- pen, niet met ee«j maermettiö(# grachten ende eene muyr omcingelt ende metfeven a acbt bonden Man befet, Oock foude lich het Volcfc, footepaerdt alstevoet, by manquement van huyièn,rontom de Stadt, onder den blauwen Hemel buyten alle defenfie hebben moe- ten camperen ende verdeelen, daer den Vyant met fyn geheelc macht in wtìyn igh uyren by een komen, en ge- mackelijck fonder eenigh hazard 'c een quartier of't an- der opflaen en laineren konde. Wat reputatie dit aen den Staet foude ghegheven hebben, en of men fich metfulcketwe» Legersinfoo felle koude voor foo een plaetfe hadde behooren t'arrefteren» endeengaghee^ ren, laetickeenyederdie fich den Oorloghverftaet, oordeelen» daer men doch door manquement van vi·' vres en vouraghe, waer van de notoritey t gheen bewijs
O---«avi* τ jPMixut.tJt.^v.'A WALkria . VXCdCJt VLfUlU^tlt;) WaCI Villi UC IIUIUJIbCyigllCCU UCWIJS
«oteyndehjck het voorfz Landt, en alle Streckten, ' nochdemonitratien vannoode heeft, niet verder 's moeten verlaten, fulcfcs dat die Provincie nu van —u-.™ u^.nn.u
^yand bevrijd is.
^"^««Λη November ben ick op uw Hoog Mo- fH- U Greeninger Undt ( nae dat de voórfz be-
Verf if j.*^ghens den Vyandt aldaer inghenoeghfame eoeeckcnnghe was gebracht ) getrocken naer Arnhem, werraen de Franfche auxiliaire Toupes den tviimigh- Jj ' "" 'V/intigiften ende den twee en twintigbfien (W λλ; > én ons gros,foò doof de niéuwè gê-
j^Wervmghen, als met het inkomen van's Landts , «®te, totopucii eit tmbtigb Compagnien te Voet,
Vyandts Landt konde in marcheren, en daer u Hoogh Mogende refolutien en ofdres rond uyt mede brachten defe advertentie, ,dat men naergelegenthey t destijdts i en foo veel het faifoen toeliet, foude agerfen. Oockkon daergeen genoeghfame vivresen vouraghe by-gebracht werden, vermidts de quade wegen en felle vorft, zij nd e in een nacht op de marfch naer We fel in d£ vi^tigb Waghens ghebroocken , ende verfcheyde Soldaten foo van d'onfe ί als , van de Franfche doodt ghevröo- fen. ■
Van de liecbten onder «Ie felve ontihien > ea hoe vce-
le |
-ocr page 788-
788<58 SAKEN van STAET
|
t666 ledoorverfcheydeonghemackenende behoeftigheden
. gepcrll jhareCompagnien verlaten hebben, hoort men
noch dagelij cx meer ende meer de klachten, foo dac by continuatie van dien Vek-tocht, de meefte Militie on- bequaem Ibudegewordcn zijn,om tegens het voor-jaer ten dienfte van den Lande gebruyót te konrien werden, zijnde alberej^ts ibo feer ghematteert, dar de ielve noyt infoollechtcn ftaet uyc de Campagniein Guarnifoen gebracht is j hadde men ooi-k maerein dagh langerghe- tardeert, foo fouden alle des Troupes, die naer yfejcl ge- ;aen waren, om aldaer den Rhijn te pafleren ende af te comen ,aen defe zijde hebben moeten blijven, tot ha. re totale ruine ,alfoo den Rhijn volysgingh, endeniet tegenftacnde de Schepen op 'tfpoedigfle en metgewelt ghepreft wierden 5 om de Soldaten af te voeren, zijn evenwel twte Samoureufen, met het Regiment van Motifr. de Thouraine voor B-ees i η 't ys blyVen fitten, foo dat men genootfaeckt isgeweeft, niet fonder evident peri- cul de felve over Lant na's üeerenbtrgh te fenden, om dat de felve nae hare gedeftineerde Guarnifoenen van Zat- fhe?i en Devtnter niet konden gebracht worden, noeh tot HfM ofte in eenige andere plaetfen op den Rhijn over raecken. Uyt dit kort en waerachtighvcrhaelj't welk |
ick des begeert zij ndc breeder kan deduceren, en fufg. fantelijckverificeren, fullenuwHo. Mog. nae derfel. 1 verhoogewijsheytwellichtkonnen afnemen, dat info
verre verloopenfaifoen,roetapparentieyanfuccesnie:
meer heeft konnen ondernemen, veel min uyt-gewerkc worden : Gslijck ick oock vertrouwe, dat uw Ho, Mo, na der Iclver gewoonlijcke difcretie defe genoeghfaeme onmogelijckheyt geenfints fullen duyden voor eenei». willigheyt : Voorts kan en moetickinvvaerheytfeggheo, dat ick de Heeren Ïradd en Μψ- Graef^ mitfgaders alle hooge en lage Officieren foo te paert als te voet,feer ge- reet en willich hebbe gevonden, en niet enwete datter ycts naergelaten is,'t welk men naer behoorlijck Krijgs- overlegh eenighfints van een voor deelighe uytkomfte heeft geoordeeltgehadttezijn, en wat my belangt, ver. klare ick,dat ick met alle refpeit en onderdanigheyt uw Ho. Mog. intentie en ordrcs naer gelegenthejt destijts, en conftitutie derfaecken, roet yver en vigeur hebbè ghetracht te achtervolgen, en in werck 't te ftellen, ge- lij ck ick my oock in allen voorval ten dienft van uw Ha Moghende ende het Vaderlandt abfoluytelijck offc- rcre.
Onderftondt
MAURICE.TrJeNaJau, |
Advys van den Heer Generasi Tradel en andere Hooft-Officieren van't Franfche Leger,
|
De Heer Prins Maiims van NaJJiuw, ende de Heer Pradel, oordeelen dat noodigh is de Stadt Bteckhch, in te nemen,om groote redenen haer wel bekent; maer de middelen ontbreecken hun om dit goet werck te volvoeren.
Alle Quartieren daer dc Troupes logeren fyn fonder vourage, fonder dat men oock daer ontrent wat vindt, hoe goeden onderfoeck nien daer over heeft gedaen,
Sulcx als 't onderhoudt ontbreeckt om de Cavaillerie tedoenfubfifteren, fokandaernietop volghen, als in korten tij dt haer ruy ne.
De Vivresfyn oock behalven dat feer fchaers in 't Le- ger , ende fonderlijck het Broodt, en de middelen feer bekommerlij ck om 't felve t e hebben, overmidts men 't van feer verre moet haelen , en de wegen feer quaedt zijn.
De Ammunitie van Oorlogh is in 't Leger in kleyne quantiteyt, endefoofwaerlijck om te bekomen als die vandeVivres.
So en kan het Leger, dat fo veel elTentiele dingen ge- brecfc heeft, niet lange beftaen fonder fich te ruyneren, in de Quartieren daer het tegen woordigh is.
Eene plaetfe aen te tailen die eene ring-muyr om haer heeft, ende een grachte vol water, en boven die gracht eenwater-dam, ofreeenaerden Dijck foobreedtdat men daer in kan logheren, en over defen dam noch een andere gracht vol van water, met »cht htndert man te voet, en meer als hendnt paerden, gclij k twte Borgers van Boek- hih gevangen zijnde, op gifteren hebben verklacrt.
Soo Tullen wy geobligeert zijn te volgen den regel die men in't attaqueren ghebruyckt, als men plaetfen aen tafl: die fich willen defenderen 5 ende defe formaliteydt vereyfchttenminfl:eni';j/bfte^i dagenjgeduyrende de welckedeRuyteryenochdereftevan't Legerfalkon- nen leven, alfo de voeraghe ende de Vivres niet konnen ftrccken voor fulcken langen tijt, fo dat de Heeren Ge- neraels oordeelen dat defe attaque voor ditmael niet en kan gefchieden op defe maniere.
Soude men oock de Stadt willen befpringhen, foo is fuicks noch foo veelte belwaerder : men foude moeten fulfcfii'aer Canon brengen op de Grachten, dat bequaem waseien gtóotebrefTchete maecken. : .(l.^
Ende ditgroot Canonontbreeckthier ; cockfoo kan een ftack alleen van ϊί/ίΓίη Hu/nti^ftpond Yfers, datin 't Legéi is, ende kort is, en gekamert als dit is met drit of- te w»; aiidfere ftucken van fis ponden, fyn niet machtigh eengEoote executie te doen, endefo promptalsfy be- hoort te wefen.
■γ ΰϋίι |
MOnfieur Ie Prime Maurice de Najput, Ö Mttifaut ht· dil, jugentqtt'il feroit tieceffaire de frmink Yilhit Bouckholt, fsur desgrandes raifotis qailmrfKt^t comteuts, mais 0η manquedes η>ψη$peur farvenimaiuijut' eet.
Teuts les Quartiers öu logent les Troupes, firnpMsifmngt ; ξί £■ meme il m s' en trouve joint mx environs , lefquth m ιβι vi' fitet.
Qua/ld la nourriture tn»niim four faire fiih^tr h Cavaellerie, elle De petit durer lengtenis fans fittmirmtint· ment.
Les Vivresd'ailleursfint rares dans 1' Arme, ^partiivliiri· ment leFain^es moyms penr enrectuvrir diffdles f per tipt'i Ie fautcereber hing , ίί les ciemins fintfort mauvais.
Les Munitions de Guerre fint dans l' Armi en petite piMiHt
les mtyens pour en avoir aujfi dijficiles, (emmefent iflix dn ^ï- vres.
l' Arme dmc, qui manque de tont des chofis eJJemitHis > «epmt Jemeurer qu' et) fèraïnant, dans les Quartiers euelletfi apre- fiat,
Vetthirattaquer me place qui eflceinted'une mureilh,
tnfojjepleind' eaa,deladecefoffeitn/llort,βμιιηφκιίΐ'ΐτ'
re ajjex.fpatiiUx piar y faire des legtmems , è «» A «/""f" un amr eββί plein d* eau , avec buinft cents Stldtts / J«fMnie Ö? plus de cent chevaux , αίηβ qut deux Bomgeeis de Bouckji'lh quifar ent frins, bier 1' om ajjeure.
Bile neus Migera defitivre lesformalitei q»*"i if/fw''*'' taque des places qui fi veulent defendre, Ö eesfermalitei venlin^ dareraumiins cinq ouβχ jeurs ; Durantlefquil^l"^"^'^^^'^"* ttylereftedel'Armef ntfcauroitvivre paree qmles fenf^^l les vivres ne pmvent abtmder pour un fi long terme, Uiffiiurs Hf Generaux jugent dm quel'attaque », fipiutfainf»"'?''"''' ye. '
Sienvmentreprêndredel'infulter, 1*Λφ Φ ^Vf'/ffi' difficile ; llfmdroit tondme dn grts Canenfar le bori dttjtjj', capable de faire Une grande ireftbe, f . ) 3
fr ee^ ce gros Canori Éimapque, cor mcfeUÌefù" iff^^ qmtrelivresdehlequieft ar Armee, ellrefl,avectiosouqùatrefiee(s » WVijfTi.,
pmr fmu une^j^^f^io;, ΰ ^r^' ^
" ■ .......r.'l
.■> "'i·:,.; ν- . SOP |
-ocr page 789-
|
Soo is oock'-t aenvoeren va η iüick Canon in een foo i'i j-Lercufe plàecfe, een feer befwaerlijck werck,dat het - jj"ennetners foude konnen failleren. r 11 ; r
Doch wèrdènde toe gellaen', dat het Canon een iiif- ί fante brefle hàdde gemaeft; -So moet τη en Γό veel niet " jy^erenvande dapperheydt'ivande TiOUpes, dat fflen kaS gelóven dat de Soldaten fullen aenlopen trops
f mie, en aen brenghendéontalbareineenightevan ijsboITcn, àie noodig fyh om twit fulke Graghten vol van water te vullen, ende die hien fai moeten pafleren ^gjjnen fai konnen komen aen de breilche die der fai
gemaci wj"· . " , ^ ^ .
Ende als al een overmatige couragie, haer foude tran- fporteren, om eene aöie van Oórlogh te doen, die dog heel contrarie is aen d' ordre van d' attaques j Söo moet UIC» geloven dut drie ofte vier ion^rt mufquettier, ftaen- debedeckt achter öeri müyr , en die fonder vrefefchie- ten eenevee]grooterparthyefüllénophouden,inha- ten wegh , door't dootfchieten of door quetfuren;ende dat die geen die't meeftefoüden opiniatrere»,onder de Rijs bolfen of fachines een groot gedeelte van de BrUg- sefouden maecken,
Soo moet men dan defe'propofitie verwerpen, om Büucholtt' attaqueren op dek tweede maniere, niet al- leen,om datfeonmogelijckis, màer onidàtfeóockis wreetenonmenfchelijck. ■
De Heeren Generaels feggen dan, alioo de yoerage ontbreecktaen de Cavallerye, de Vivresaen''tgeheele Leger,het Canon om een Batterye te maken, -'t Polver, d'Inrtiumenten, en veele andre nootfaeckelijckheden, dat men Boucholt niet en kan aehtaften door Belege- ringe, en dat men even fo weynig het Leger behoort te hazarderen door een generale attaque, overmits de na- ture van de plaetfe, en d' ordre vart den Oorlog contra- riefyn tegens een fuik verfoek datfo eKtraordinarisis;· |
Outreguelacendttite ieceCaniadanseulitup dmgtretixeft l6SS UnmvrtgefidificiUy qu'il peurrlitmdnquirl'entrefreuneurs. ^ ■ -
Maïs fuffrfe que Ie Catton ιηβ fait une brefche fnjfieatite ; U ntfauijiiitaMprefnmer deldvóleurdes Treupes, qu^óndeive crere qüe lis Soldati courrujfim infmle sporter twe quantite in- nombrMe de fafthines qui Jont neceffaires pour rtmplirdtuxfcf- fetpUind'eaUy ^ lefqutU ilfaudrtit pajfer avant de piittveir abó'rder Ubrefcbeqniferafiiittk.
'atre une
ψίβη digue~rrt,Jìcentrairta l'ordre des attaques j li fout croire 'jut trois eu quarte cents mufqumaires,qui font a couvert dir-·, riere «ne muratile qui tirent Jans orante en arreferont laplu's grandifartieencbeminparlamert euparleblejjures, C? quiles pius ipinii^résfiroien unefartie 'du pent, mejlex. avec lesfaffints»
•;ì1··;
ïlfaut dom rejetter la Tròpo ft ion defàre attàquer Bmckboti far cefi e feconde voyi,tton fuUment peur cèqu'iüe efi impofjibU^ mais pàr'ce qù' elle ejl truelle C? inbùmaine,
Mtffienrs les Generaux di/ent donq, que^ par cequ' en tnànqu'e difiuragi 'pmìr la Cavóilltrie, dis Vivres peur toute V Jirmee,d'e Cànènpbur peuvoir fairi ani Butterii, de poudrts, d'eutils , ïS dis ρίΛι Aütrescbefts , on ne peut affiegtr Biucboltpar trancbte,ÏS qu'en ne deh non plus baxjirder lesTroupes a fainune attaque generàìe\ Par (ι que lanaiure de la place, Ö ordre de li Gmerre font eonirairts a Une tentativi fi extraordinaire'.
en OORLOG. VijfenVeemghfieBoecL· 773 |
|
InocOenbc betbolainiïqüarttenupt Wefél én an- te· bfce paetfen abbpfen mcerbanbefoulen bec Fran- g fchen, alö ban fiate ocplotten op ben bpan&t : Φίειί fi Biii itn twaeifden Den iftaebt ban ^tate bccfocfit'/ bat ai- •■^tiotij be ©oubecneutii en Conlmanbeutsibanberei |«tibe iSteben enbe iffconttec plaetfen bàn befen ld» Ita» / fedeufeltitb loilbeh aettfcfijijbcn enbe o;bohne« ttnbatbefelbeuptftaceiESuàtntfoenehniet foogrbote pactpen aliSi boenliicë toajei / alie mogel0c6e af6?etit6 amben 25t(Ti{)op ban Munftcrenfpne (©nberbanén fsutie öiööen te boen / en aen bé felbe bigouccufeiijth be ft[)abeenlaflaenben,Staet/ enbegoebe ^ngefetenen tan bfcn / gijebacn / te ccponcrcn / om am ben ©panbt iitotjepleegftbegöetoelt/ fnfpnepgen Sanbt metna- bjutb te boen g^eboelcn / cojrefponbcrcnbe bact obec met malfianbecen / ofte bat gatt ï|o. iBog. anbetfiiujS oberliaor WaiiDcbbofren nabcr foube motten boo?fifti. . ®cn felben tpe ontflngft men ootlt een iiaiffibe Ρ öe tjccceu óöccücpufcctbe j$tatentn VrieHandt ; rt» 3nfonbctf)cpt bat be ©IfTcBoppelijtfie Boltftcten feer llcctfi oiitcent Nootd-hóornenbe atibcre «©uartiercn tinn Drente ffcg Heten ftcn/ enbe ben achtentwin- ti^ghdcn Dito ttiet ontrent duyfent ^cetbtn ontrent Emmen cnöe be omicggenbe piactfcn glKtüced toa» «n/ enbe alfoo alle uprcn fnfonberficpbt bp bftb?iei fcnb toebcc / onttoijffclijtfi meet topanbljjcfte ©olc^ ween te bcttoatgten (lonben/ foo betfocfiten ftacc €bcle bat fonbec t jjb berliesi een tonfibetabel feroutji patiïirijoPii-boIfB/ Ènbeinfonbectiepbtbanbe Sup- irtpenncc Drenthe boo?noemt/ gljefonben motsten »«bcn: ηοφonifangfteiteen ItólfftbebanbenCom^ nianbcuc Broersma, gijeftiljeben tot Coeverdenben Vier cn twintighften g^eiembcc \iOó?nDemt/ mebe ^vt'' /«' te mtbbernacOt/ tioubenbe in effect bat Ijet ïlEOec ban ben ©Iffcfjop ban Munftcr tot Einmer- 1 amp tn't (©jaeffc&ap ban Benthem, een upiban •-oevcrden Sao^ leggmbe / negenathien duyfendt jnnnneti ftcttft/ met beffcpn omme be felbc fattati Weten/ bcrfoecBenbe berfjalben bat ftem ten fpoe- "'Qlmcn fetoucss toe gefonben motöt toerben:-59otI) ïwwnöaet ïgtoog iSog. ontfangfien een Sltffibe ban V Deel. |
be ^eiïètt eebeputeecbc iStaeteh ban Över-Yifeii gefe0?ebiei» tot Swol ben een en dertighften ^ecemi= ber mebe oubfh ^pi/ Boubehbeln effect batgaec^b. be Cottipagnle banben ïïitmeefïecFrentzi bolgsn^ Saecl^oogB Iföoèftenbepatetit ban ben vijfden befei/ gebeflineect naec Heufdeh, niet ettbonbrn laten bec; «^ocuci: treeften upt gare p?ijblntie/ baec be IKunftecfciie ftntfn ; bolcBereti be boo?fc{|?ebe iStabt Cbèverden met een belegering^ fcgeenen te b^epgen ; ^e l^eeccn <@ebc- puteetben bàli bep?obintle ban Stad en Landen / Reb- ben ten felben tgbe mebe ter Betgaberlngli beiichbt gl)emaet6t/ b'tnbaffe ban be boo^fcg^ebe H^unfter^ fcfie l&olcbeten in 'tCacfpel Emmen in 'tboó?fcij?e- be HflHbtfcBap Drenthe, met betfoecS bat met ben eerflen eenigeCompagnientepeetbetibe të boet / ber- mtcar toaertjSgDefonbenmocDtentocrben/ metenbenebetiji fpticw bebetfocftte twintighdUyfentGuldeh, fot betallngljc ban be tcainiei-bEDocftcn enbe anbere Seger-laflen/ mftfgaber!$ rcmbourfement/ bpbe felbe J^jobintfe ban,^tab en S:anbcn/ in ben boojleben ^are boti? be «©eneralltept gebaen; Bebbenbe boo?tii genotlfii ceert/ DetbetfenDen ban eenfge 4Eompagnfen naei: betfcgepbepiaetfen / enbe onbcc anberen ban be Com» pngnien te ©eert/ ban be SWimeefleri Venucius enbe Wenge tia Coeverden: JSoti) ontfangtjen een jBfffibe ban ben «aebt ban iState / geftöjeben alljiec in ben l^age / [lupbén bato befeiü / baec bp be ftlbé tot berfeecberingf) ber gemelbe ^tabt Coeverdeh, * j, tegeni alle gebieefbe belegetlngi)boo?floegf)enbenai Dmnitt bolgenbeCompagnien/ om bertoaertjS ggefonbente toerben/ al0 namentli)cftuptReenen biebanbeCoU lonel Sedlenisky, enbe Capitcpn Lichtenbergh upt Doesburgh, ban be Capitepticn Arent Siootj enbe Bïcck upt Zutpiien / ban Bronsvelt, enbe upt Swol bte ban Keppdfox: aSDaecop l^goetggebonben/bat beboo?fcl)?ebe fes Compagnie» na Coeverden boo?« noemt/gefonben foube toerben.
Siilreebe in 'tboo;iebcn ^aer b)a$! toeberspbtii ittt clinatie gfietoont/ tot fiet maec&enban een 3Cfliantf(| tuffcijen befen «Staetcnbe Brandenburgh. ©aerban bJlecöt be befolgne in befe fisaenbt ttenfltiflch on- ®tt bet |
-ocr page 790-
seSS
774 SAKEN van STAET
|
D^cgan^etig^ttomen/ enùebantancepten ettbecontra cattceptet^seUeitt:<$(ttieom getteitt»i: tef^ètlitecen/ mtectit ben Igeet toan Bsverninck ooc& gecommftteect / tuneen&eecntiee Ckve fóti^en/ enbe boo? ppbeonbec- cecgtittge enbe f ntontatle / get gl^egeele teeccB foa beel boenlDc6tpa^tefac(litecen/ oot& te beboibecen/ bat Se^eSi^eKtt ©iflnöenftucaöfcBe iltnfdecöi Boeeécöoe liebtc gtl^autDocifeect en eBemacBtiggt motsten bjec^ ben/ omopbe bcici}fcg;ebecontet)te ban
befen ^taet op paptec te bjengen / te fluptem ®efe ce^ foluttetniectaen ben booinoemben ]|eecban B^ver- ninck gefonben/met becfoctg bat bc feltie fttj^ aenflont£i gecluaeKbtjj b)Ube be^iboegQen / om fnne bepefcge^ tot uptbaeciitgi; ban 't ggeene taoetenbe / te ontfanggen jenbe tttó m be booino^mbe cepfe t« pjetvareten : geiöcb
WftSop. 0Cft&.t¥bt(#t ^ ■ . ^ . ^
tcDe op't ©cud^rtiendeuigianuaïjilaeööenffipanbtttotfjop te >i ^„pji te Wedde,öaböe geen Sffiaoot /aW booj ontrent notD drie toeec&en. ^e poften biaren footoelbe- tnaert /batter ban buptenniet Ëonopgeretlit toojben: ban Meppen toaten geojbonneett eenige ©agenö met ^^oot enbe piobtfie onber't gelepbe ban eenige pesfeotc boet als? be ©?etbe naeftfelbe ftui>#teB?eni gen/n? aer Babben niet 't t^iicas ltQn»gn6omi n, ©an Rijnbeicjt&iaeg&be be jlaglftraetootSfeer tcactBan obecbeftanftDe/berfoeclienbeban befelbe/in<i5uati sMjn- foen leggftenbe / ontlaH te bjetben a ten min?
(ïitt bat.be felbe J^oltaetenbaft toegeeöoubsnmet®· SSLt^n^i^Piiert/ batfe&aer met Hunne aogBementenalJi faitmien anttócii mocfiten contentecen / be 3ee?g0ewn öaec hAnöe goeijt te laeten Beöouben / «nbe met gfietoelbt niet af te ltSSira nemen; aaSaccopfsSaenbeieecban Pra^el gftefcfiiei ^ ben/ batbefelbe fooöanieöe o?bje toilbe itcUen/ ten ®acc epnbebatbeboo?ffB?ebe€coupesitot Rhijnberckenbe oürïtncrt eiöeciS in goeöe bifcipline ggefjouben motgtentoets» «f" , ben / bat ooiB be felbe boo? föne onbetijebbenbe f tabel €coup(0 Binnen Wefei leggDenbe / alle mogelöf6e af- scfcöie- ö^eucït aenben ©panbtin get^tift ban lEunflet/ boo;ejccuEfien toilbelat^n boen: toierbt mebe acnbenCommanbeucbergemelte j^tabt SDefelgge- f(6;eben/ batgp tot bien epnbe aen be booiftj^jebe (^roupesSaUebebojbecinge/ aenlepbingeAfiulpe/ enbe alTiflentie foube gebben te geben/ toaer ban aen ben ge- melten ]geer ban Pradel mebe benniffe ggeggeben iiJlect; 3©öi>«!ïiiSaenbeCommanbeut!Sban Rhijn- berck enbe be Grave ggefcliiebett / bat fp lupben cefpec- tibeiüclialle goebe ojb^efonbengebbenteftclUn/ bat be35utgecsienbe^ngefetenenberboo?f55teben/boo? gare onbergebbenbe euarnifoenen ggeene foule^ / ofte oberiafi motgténaengebaen toerben.
jSaerbat b^n ^eurbo^fibe Heeren Rooms winckclenbe Copes gabt ggeggebenbentiiulbaneF- traojbinarisü Envoye ; öeeft men notgtani! algiet ftoas rioDept gOemaecfitomBaertettatteren/ alibietggei éume iöcB<Ênbopesi ban be Koningen, g&aet ober Beeft ben ban tifuc ]|eeciSeucb03figDefilaegBt/ uptiElebebenfeilienden bnr'Ìn'^" §anuatp· l^aetïgoogDiBog.Beböen'tnamaeliitoe gefiaen.
^e felbe iBiniflerjï bectoonbenben twintighilen, ciajen bat fp alteebe bcn vierden befe0 tet ©etgabetinggban A\)ci 0 c gaec l^oogg iBoggenbe gabben ftgjtftelptg oser gge^ Sïf lebert / een iKifftbe ban googgftggebatgte fïjn cieVie Ït«ucbn?fieujc6e '©oojlutgtiggepbt / bectoonenbe xanbcii beonipelgtite ober lalten enbe beftoaernifTen/ bie be eii ^tr cieefftge Eanben in 't ggemepn / enbe be iSteben in be felbe met gacc Ï|oogg iBogenbe <iESuarnifoen fgn» be befet / tegen;} folemnele (€ractaten / «Sapitulatfen / enbe be goebe nabuprftgap toierben aen ggebaen/ Doof be obertïercBe in guattietinggen ban ïïHpte- cen enbe l^necgten / enbe fonberlötfien bie ban beb;eembe jlatienna onlangg!$g{er te S:anbegge6o« men/ met fecieus Ketfoeth bat men befe eeftoaec» niffen mocgcen remebfetcn / enbe gaec iBinifier^ baetobec een toebetiatigge anttooo?be laeten toe feos men. €nbe tertotjl tot notg toe baecopnotg ref^ triptienocgreparatfeloa^ ggeboltgt/ gabtgooggfi« gebatgte fgne ltteurbo?|ielpe ^oo^lutgtiggept bp na- ture ^if eDen ban ti^n feftkaden befec be felbe füne lif · |
(ierjitoeggefonben/ ggela^bf* enbe becfoetbenniet allemte cepeti bene ffenjï aen gaer Hoogg ilogi bit bpgaenbe <i£]ctcact Dtan biti be^tabtWefei aen ©ojflelgtee ΦοοίΙ. ató tantgeec gebaen/toaeïS"
uptöiergelö£fiebeelboubtgeftoa«Ïlatfiten/mffl
anbere «leeffcge j^teben fileetft/ bat b'iES banbe «©uatnifoenen foogoogg fetomn^en / bjit l"
—----- ^ . ^ —» Ivutl· UJj rimPif
boen infbjmeten/ enbe reparatie enbe potft bo^ ninge ban befen j^taet Derfoec&en / ober be ftS bie föne goebe «©nberbanen toietbe aen ofitbaen ö?7 be aiföo be gemelbe jminlfier^ op berft^iWin antS ceboleances/ ban töbt tot tflbt sebaenlp Sni tien/ nitt tegenHaenbe alle aengetoenbe 6iEn / geene refolutien gabben fionnen matgtioti imitm om garen genabi(g|len Heere baec mebe » fin«no„ bolboen: ©erfocgten bat foobanige sefoto/ ft,^! bet berber uptflel mocgten genomen/i fiaet tci,' j?poif5 epnbe toe gepelt toojben»
j ' ExtraB'Brtef der Ma^iflraet <vm .#^/5 ί/ί» achtftenfeftien hondert ies en fefti^, gefcbreven aen zijn Keurvar- ftelycke %oorluchtigheyt van Branden· m burgK ft
iticii^'l
U-Keurworftcliicke DGorlvehtigheyts gepadichflc Brieven vanëen MWffidefes,. hebben wy in on- wiidi derd^nigheyΐ wd owf^ngen, cHdckpnnen daer ^^ op niet Gndwatep, IJ Kêurvorftclijcke pporlugïig. heyts wcemoediglyek γρ,ουτ te dragen, bge dat dele Stadt cnde Burgciy, by defe periculeufe conÉtiitie van tijden, federt vaia a drU wcecken met Staetfchc ende frantiifiit Volckcren rcfpectivc alfoo firn ver- vult ende hard gedruckt, dat defe Stade over befchaf·^ fenvanVuyr, liebt,Servicie-peenipgcneDanderfiDts onmogclijck is, diergelijcke foo berwafdijke oppreöie ende laft Janger te dragen ί Sulcks ooick dat eenige, van defe onfe Borgereh aireede Γοο jammerlijck l^n toegeflelc, dat fy met Vrouw ende lindt defe Win- ter niet fullen over brengen, ende de Imfihi Ruy te- ren by de Borgerenbet Koorn, Hoy, ende Sttoo ugens emigi ♦irfi/Λβ^ί ineeftendecls hebben verroedett, den gheringen voorracdt van Hout verbrandt, de Kanicrcn, i> talingen, ende andere Plaetfen groot en kleen mctgeweldt in genomen, ende Man, Vroaw Kinderen ende FamiBe van hare Be;dden ghedreven hebben ? Soo dat veel van de felve in Stroo fich moe- ten leggen, cnde ghcduyrende defegrootekoude ha- re rufle miflen, ende oock wel geheel gbeniincert fullen werden, indien niet U Keurvorllelijcke Door- luchtighey t, als onfen ghenadighften Landts· Verft en- de Vader, defe Stadt ende der felver Borgerye fich genadighfl: aennemen, gelijckwy dan u Kearvorfte- lijcke Doorluchtigheyt hier mede oiiderdanigMt, daerom verfoecken ende bidden, om door der lelver hooghc voorforge, ende 't geene fy daer m verroo-^^^ ghen, daer tegcns genadighft te verfien, s^^
't3®a3Seen filacgtige enbe fefwtfitfge ^tifM»» fepbegetfönet Qgelöcö ίη^ηί^^βΚ! S te gffcgieben. ©eel bet fpcrö/ tocpniöM"^"^ m Politijeke lepbentop be MiJto'^i. ben: wfu*m,crMn.. ©aren t onw
ober get ggebaen tappoit ban be W^EgS teerbe: ®efe fepben/ niemat^i « ^ββΤί
AtiDrAeVtenho rimnelMfli Tiaer ratlUOjt ttlOe
obergebenbe fimpelöifi gaer tfc: „ΜΐρΜί Contineerenlie toat be ^eeren ^««.^Μβ enbegeopineett gabben/ enbe fp ftf ffiji nae gai? bilie toetenfcgap: ootft'« W^e bcfo?meletebenen ban ben toasof Bouckhoit gabbe ««SSnSif.
bet» ingenomen. 5©e45£Ìieputeetbein^W^ «reiwBoofbenliiteniitilanbatetófiKKni""^''^ |
-ocr page 791-
en OORLOG Ses en Veertighfle Bosck. 775
fp öabettQuattifempelaen'iSïïaitbtsJ iBlllitie/ cnbe 1.666
inbuceccben oocb onfe jKilitaite tot ontoille. ©m ____
niet te fpjeecften ban fjaer plitnberen in 't (iSuartiec bdu
Nimmegen , Veluwe , Zutien cnöc Over-YiTeli
affoo guaebt al^ ben Bpanbr. mopt» bc lio»
ningdfeifbjac&nietteeben <£ngDelenbi/ maccgan^
belbe gDebupcigl) in 't oDeIjcpm/ enbe ïaloucjÏ ban
göecucijten / bat men ban Ijiec met Enghelandt
icacteccbe; 25egöecenbebatbeni|etE Goghuanbacc
foubebectcecËen/boo^cnbealeectjp toilbe ccfolbercrt
tot be ruptuce. ]@oetDelfulc&j$ban{)iecg[)ebuprigB
toiectgljeucgBeect. ginbefe tiibt toarcnoocbfpecu?
lateucs!/ bi.efnbenacmban€b?iftopgocu0 t25ecnac«
buj3i ban <0alen bonben [jet befliael gdetalbanben
ailnticg^i^ nameigcb 666. 3(inbecen bonben bat in'c
gljeOeele C net gljebonben toiecbt bet getal ban
1666. namentlöcli upt be numecale ïettetii 3!·
a.ÌK.m f. upt {jet eer(le bat be ©iflTcBóp toaji
benAntichrift, enbeupt bctahbecbatben fongtiflen
tiag boo? Danbcn toa?/ cnbe bat laec bc 3Becclbt foubi^
becgaen.
'tEegBectoajSfoo bjoegB nfetfn <5uflrnifocn/of ©fKBi.-
menbegoftbiebecte belibcceren obecbcn aenfiaenbcn raife
©elbt-tocBt i tot bien cpnbe toiecbt ben drie en ««
twintigiiftenbeniSaebtban Staten becfocDt/ battcc ®fir
foo beel/ enbe foobanigge i^coupen te boet enbe te peer-' locfit-
befoubetbecben gebifpicteect/boaec upt eenfojmeci le^
Ofìecte J&elbe foubenftonnenboecben gDeb;acOt : (Ceti
tweeden j bat{iaec<£beleonbecanbei;enb«ecoptoilbe
letten enbe befojggen / bat be Compagnien en «©{fitte?
ten / pbec onbec gace iSegimcnten mochten Inecben ge«
rengeect ; i€tn derden battcc oot6 bp be {janbt mocBa
ten iUetben göeüjatöt / enbe tee bequamcr plaetfe gbe-
ceebtggefjoubeneeniglje halve Canouwen, ombiete
J^elbe te {tonnen ggebjuprben/ foo boanncec ben bienfì
ban ben ^taetfulcbjS quamtercquijrecen/ enbeber-
epffcpen; (€en vierden cnbe ten laetflcn/ bat ben mcec
toel gemclten ïtaet alle be €aptiepnen toilbe aenftt);y»
ben/gaec Compagnicn aenflonbtjjte coinpletecen/
bitibeeiei ijï gecefolbcert te fcg^pben aen alle be (^aubec^
neucji enbe Commanbcuciü langfijü ben Rhijn cnbe bett
... -- , Λ. · 1 YflcljaUimebeacnbe^teticncnbcpiaetfenleggBcnbe
ifPbcöaei toacen acht hondert man tot «©uacnifoen; j jnöjgjgnfjnbe nacfï aen't iStiftMuniier, batfe{)aec
«ccc/niet mcec alsi drie hondert. b'iSenc pactp .-----L·.^. , ------
fipbctiaectoasSgeen Voerage: ®e ^cccen «iBebepu
tctttiin beclilaecben gefien te {jeliben in ()aec bDebec-he^:
Kiiljan'tliupiiteGrietenbatbc fcanfcftecen '©oip
Mtijt a^n Boeckhölt IjaöDen geplonbect/ enbe met Baec
^ÏictienbolgBclabenmet ìioopteDcbbcngSecencon;
ιη«.
iSeetliec toajS 't bat be Lunenborghfche felf enbe an-
Ïtceootbneutcalenaegliibupccn boacen bectoonbect
iat ccn acgBec ban twintigh duy rent man gBefailleect
liabt te nemen een Cicogne / α10 Boeckholt enbe bat 't
tenocoote bifceputatie toass boo^be 3I^apenenban
bti) intact, ^e ρ;1ηί$ gefinbe namen baec upt oo^faBe
lefeoflcn / bat be tóepublöciie noobigft flabbe f emplop
tiancenCapitain €ieneratl/ enbebe Hilitaice nopt
foubc b)ti pacecen aen «iDcbeputeecben toan ben j$taet
ofein^olitöcBe.
InbccccemacQueecbenbatbe jpcanfcge (Ccoupen
iiojfaeciietaDacenban ben ontoille. SDant aÜR ben
«Sinne fpjaecltenfp niet aljÏ ban te gaenfn <iBuac=>
nifoenentie SDintec ^uactiecen. ^e Igeecban^·
[Elftot Aernem jgnbc boecbcfulcfte bifcoucffe; cnbe
Joctociiipbaecnaecinbeni^ageanbeciifp?at6/ enbe
lictbeti l^oningl)!} intentie boa jibe €coupe0 felf
•nbe 3©(luec te boen agljeccn ; foo moeft men h nemen
W ttn compliment. 3®ant Pradel booj fön
^ftben te l^obe fpn boen ttel geeft fiaenbegeBouben.
«oobatinallemanietetcgBelobenbJaii/ batBp lad
nabbe fnöc a©imet niet te agBecen/ öatW/ ben
wchopte becfcBoonen totinbe ^oomer. (Cnbe't
nasi in allen manieren fufpect enbe aenmectBelt)cfi
w ben öoningft tot nocft toe niet een (lupbec fubi
cnbe niet een man tot fetout!$ Babt gBefonben te^
OücnEngheiandt, enbe toatBpgöefonben Babt teeBen
gBeflabidB/etttietoanti)bttottübt / op be befte be«
guaemfte/enbe feecbecfle maniere foube Bcblien tein»
formeren enbe laten informeren / biaec ben 3^anbt fig
Biec of baec ontBielt / enbe naec onbecbinbinge cnbe be-
Bomen ftenniffe/ben felben alomme met ciccwtfien/cnbi
anberfinbts; boo; be IBilitie onbec Baec «iDoubecne ofte
Commanbe (laenbe/allcn mogelüclte af b?cut(t te laten
boen ί enbe ingeballcrcnige «©fficieren/ foo toel Fran-
fche alst anbece ficB mocBten aengBeben / ofte pjefcnte-
ren/ om ten bien epnbe met pactpen upt tegaen/ ben
®panbt te foeciten cnbe attacguecen / batfe fulcBii niet
en fouben bermogen te inrpgccen/of te beclineren op pe-
ne ban baec ober aengefien / cnbe gBeco;rigeect te toer-
ben.
g^e ]®eet i^jinss Maurits toiect ben achten twintigh-
ftcnbccfocBt om fitlj ten fpocbfgBlien in gerfoonte
bctboegennaWcfei.enbaeromtrcnt/metautBotifatie,
om bolgBenui t^ gljcene nacc ingfjcnomen abbgs
ban be felben ^eere 5^2lnce Maurits van Naflauw j cnbe
oocB ban anberenbeji noot fünbe/ ban töbttot tfibt
foubetnerben gebecretrcrt bp <0cbeputeecbcn ban Bare
ï^oogBlQogBcnbemcbebccteaerbtti af te fenbcn be
militie ban ben ^taet / leggBenbe iti be <0uernifócnen
op ben Rbi jn, cnbe Yflel enbe anbere bacc iti gBc-entla«
beecbe ofte baec aen gcenfenbe plaetfen/ fp bselbie gBCj*
legen Jön op ben 25obem\)an Gelderlanten Over-Yf-
Cei, bolgBcnjf Bet particulier enbe ejcpjej» confent ban be
lUeeren Staten ban be felbe ^jobincien/ βΐί) bie gBele»
gBenloacenopteccitölObanbe Gcneraliteydt of baec
bupten / mitfgabcctt oocit fobanige anbece compat^
te Soebtente ^aecbe al0 in een fpccificgue Xpe
foubenlnerben becbat / in een groü ofte met een blepne.
..... „ ___________ _____pattB&enbpewurfienuptbe boo?f5 <i5uatnifoenenof
ichopbatbeebmeec fcBabe ali) boo;bel: anberflmjf opben JPpanbt ten beffen te boen agB^cen»
(®tt i Φίβ
«n /cntic te cattefficen ί <Söocli in 't partfcnHrt «eten
Li ^fttefcaof)fnfitbÖ«ljarc. femantfepbe battetin
' 'r i^ect wacen 0E tocefl; dertien Generaels Perfoonen :
prins Maurits , de Rhijn-Graef, Pradel enüe aclit
Gedeputeerdenmae&teuelf CH noCj) twee fimpele Ca?
ijltaiii? / aen De toilcheöe «©cDcputeectie bcel οϋ«ί)οο?0"
πίιοειι. Φβ iEieDcputeectie ftpDen / bat ban btflin aen
fcicanfcljeöaoben orooteontollUcöepbtoBetoont tot
tinnactöe/ enöe batfe beo|)«rDcntii<i5uarnifocntc
ojfiueiifctjecnooc&toelbat Pradelpctjï fulrösSmoe-
|e (tcbboi tn ia|i setiabt. 3©ant (jec ben ìloningD ΙΐΙΙ-
toijiljcni atìopeecOe. <eiibe'tisi foo toel onbet be
@ >111(01 / ald onber be €ljicucoün$i/ bat men be
wiD( ban ben patiënt niet toii al te caii laeten toe loo-
Bill.
jinDccji faò rtten bat be Munflerfche 6o?t!Sbflecnaes
Ilici acht a tien duyfent man te belbe guamen/ enbe
Vriefeveen (n Over-YlTel cnbe Emiiien (p Dren-
the Oüetüielen enbe plonberben/'t bolcö (loeaijen/
(it flcoanoen toeglj bocrben. öonben b<e (n 't ® tlt bup,
uni Deonfe mocficn 't ooch öonnen. Φε «iSaser-
ω tóojöenbicötoUöbcftbuibigfj banloeenji. Höaer
lioebunnen Coppen autentjicb fjin: al^be p;intjfpa;
Icn tiatleten i !Sn göeen bingöen meec onfeeci
bccD(Pt>t alei tn't becOael ban be «©o^loggj} actiën,
ülcli patticuliec ^olbaet becteltfjet tot fpnboo^bcel:
©antfpneecöangöttec aen» <gnbe't<iban oubtjs
te ecntpoO^nfcBaptoanbe öcöoii-lteben/ glorieus
te 3ijn. pautu0 enbe (Cecenrfufi gDetupgb^nt:
iüiimtiim tm ccciiuntfms oàiofisfabuUs. Et iegatut Erafmus
tipovtrhitm ■.Oukibittuminexpirtis. «Ênbe't 5i'CanfcO
fpjECfh-tooOibt fegljt: Ilfaitbonbattre lesglorieuxj
ibnes'enventent. jamais, jgiemanbt toü bebennen
batÖPOÜcflaaenisi ofbetloocenöeefti ©oebtcfetolliS
[uojtenaeiietmenbat bepbe pactpen fico be bictocie
ioefcljjijbeni €lcftmaechtbef£öabe ban fijn 30panbt
orootci;. ^elben gljebeutt get bat b' een ben anbecen
ΙΟίΐΟφΙ : Tut ιβ kviniacenjuticx, 't |Eoet ban 00C6 niCi
manbt bjccmt bunclicn bat inbefe 25oecficn/in't
llutli öct <0o?logl)Si baben clcfi HSilitaic nietfainbt
flint recc&entngö of aUejS befcft?eben nae fijne fantafie.
(n bit flucU ban Bocckhoit, b' een pactp
-ocr page 792-
776<58 SAKEN van STAET
|
upt!iEfe®Étoa-
ijetinge mftf0aDet!S bê« Icere ban
• * » ^ « *
uptbinSactbanjStaeten/ mettoolftomenmaciit en: ïjeftjccfaelöebel om fonötr rugge-fpraeckeacnöaenöe 'tcmploti&ecboo^fjmiiitte/ naec uiocnomen abbtii^ toanbengemelten ^cccc ^iiiicc Maurits bau Naffau, oocfefoofpfuit&sigoetbonöen/ ban anïwte {)ooae ofte iiimbece<©jficiecen/aUeiitetcfolbet£n enöe tffmuc- ten/ oföoenefffctuecen/ toejS naec gciegentfjtpt en- tje becepfcg ber boo;baIlenbe faec^en/ ten mecjlen bfenjle banben ^tact/ ehbe afbjeuch ban ben Bp- anöt/ f)ebonbenfoubetoecbentebeöoo?en / baec we toooj öaec ComititffKn tn BeltoociijcfeeioimafouDe toojben gebepcfcBeetiVenbit ailesi onbctrainbect enbe fonbec^jejubittenanbe betfberatte naecbec re j^ouben
teect. enbe aliï ban oncft te Committeren/ Jbp «eebe ^ moeten;üeloben/ batfe nietimeer optboo?beil banbe i cenali bianbete ^iobinttefaubencef[efteten/;maei atleeneigcb letten o{tbenbien(i ban 'tgemeene.lttanbt/ mitfgabec0 befo^genbat: be boanbeboirenbie bpeenige raiUtaice getommitteett fouben mogen bjetben fon» ©etfiot bec eenige oocBlupcBinge bcdgens ö^oibie ban'tïanbt ttgen 't geitcaft mocftten toitbeni
pen ban Cotnmertié/ Raa Zeyien boecenbe/ fonbec fpetiaiepecmiffieoftecontelTieban gaer ^ootgHèog·/ opfoobaenige penen/ aljSbp. be boojjjaenbefiiaccaten naec tegöensi toaten gebecreteert / fuilenbe topberi ootit be cefpectibe €olUgten ter 3llömiralttept met ben atber eerflen aetigefcJjjeben toerben/ batfe baec inne niet en fouben gebben te bifpenferen/ of baer toe per;> miffieteberleenen/ onbec beat pjsteict fukbjï foube: mogentoefen/mitfgaberdintetreti^en enbe inutil t«: maetfeenalletonciffien fiier beboorensf gegeben/bie: nocggeeneffettgefo?teectfoubemoeengebbcn;bejeifou be mebe aen bie ban be Wepne ©ijff öctp/öoo^ben gant- fcBeniStaetgeinterbiteect toecben, na« prima Marcii naefibomenbe tjare t>oo?f;^ neeringe / tot Dare j©oo.nabereo?b?e/ te oeffenen/ mebe op foobanige penen/ aljSbp'tiongöfie patcaetbaec tegen toaren gefïatuccrr/ 't toeltfe tot bten epnbe />. foo ten ceguarbe banbeboojnoembclilepnealjitenaenfjenbanbegroote ifne oicr Viflcherye gerenobeert foube toojben. ten aiii gn be Oanbelingfj ober b' alliantie met Keur-Bran- OTcnHM denbrugh quam liet meefï aen op ben ®ol tot Gennip iiEanDen-öi« fij" iSeuc - ©o?(leIöc&e g&oo?lut0tlgOept teeber 6wflfj. epfctiten, 381^ toehomcnbe.. ïiiet fepbe men bat öptoel op ben €ol petit mocBt Öebben tefeggen: ^met <®otB niet op te Sticent. ®en tweeden, begeerbe ύε^οΐ Dp «paratie ban ft0abe enbe foulenin't ïanbt en tf^in· ^teben ban Cleef / fgne ©nbecbanenaengljcbaen/: iifp. enbeeen Reglement in't toe&onwnbe* iSwli); teiieri be geoojbecu ban fteare pjactücöe. ^p, begfteetbe oot6 / bat get aen te nemen boitb y baec toe be|f ^taet foubegeben vier mael hondert duyfent.gUlbeniS tof werf geit, ett t)p bi vyf mael hondert duyfénE flUlbentf |
bie quam Biec ^onbacl): 3©aec obei 'öaöoiSÏS?/ Oaöeringö 3Önbe/ tote» lecftoubt boor ben Crpjpffe Dtm gecifclJiibecït met bupKcact ΙΓι! boociglje. iHaenbaegii ljoo?bemcn/ batim f, tÉtb«cl) nae mibbacij feif^ ^ag bccttothen/1,,^' Cafosïban ben igeec tàcuc ®o?(i op Nimmel? SUrfttoancnbebat bcaen fjem oftcfonbeiictuiefl^f "· be|fe(ffÌjftoa!5opoebangen/gimmet!S'"·^- ' -
'iinss ban Tarante toiecbt getefcöjibem/ bat fitoM" ì Jgoocf) H^agBenbe ficfttoel lieten geballen benoo^jnto. ' pber iconbuite enbe btgiiaiuie bp fjem inn btfTton/ enbe ruineren banbe ©panbiljjcfte€toup£jï (n öcii OüdenbofÉh boojnaemt gljepfeègijt / ' enk öat Βακ
ilooaö jKbgöenbeaotftbettrouUJben/batBpbcbooh ftljjebe fpnengocben ptiet/ cnbigtlantietenniecilin^L""''! öienjlte banöe Eanbe/ .enbe mee(leaafe?eiic[i benöm
ϊαηΤιε «©i'nabfgatie eti ©ifTcöergeaenoaenbe tsferbe ben ©panbt oribermocpt foube continueren=: lé' ti '
coop ecrften Februarius toet(laett/ bat bp tonttfluatie en itiebe aen ben felben ©jinte/ alis ootb aeniin i^m»! hitröiri generaelöcft op alle getoeflen berbooben foube toecs uecnéui: ben 25ergljen op ben doorns/! ìiiiifgaDfri''üf ·
met «as {(affjfqug juuc gei uptloopen ban alle ai η ben Cemmianaeuc tot SSjeba geft^euin / bat
fplupbetil^aec upri>e^ebangI)e«enalbftetDpee&?atDi9"'3i , fouben pcbben te infojmeten/ enbe: boen iBfejiinetni irt totensi bienftbe felbe epgemlöfft tosR»/ in μΓ^ fpecièof be ©fftcieten/ Coben ben'bow^tiwmöen str bienfl ban ben; Biffchop van Munöer j niet inanöetc l^eeren enbe "©jincen bténft en toaten/ teactöeboof. ja^] noembe Ccoupfii ggetoojben/ enbe aenöljenomai / fsM aljS-ooeft ban toaec fp laefl gijebomen toaten/ enbi toaet:^gungem«enli)(topgegoubeHlgabt)eB/b)aft)ef: inf« ' feprtén bp DiKr' teoo^i öBenomert j toiïteBiricif / cnti« toaecban baenfprefojt oft fetouti toaeenbethjac!)· tenöe/ merfpecifitatie toaerfegöeboojcn/ enbetoooa- ae0ttc0/ mitfgàberiofonb'ec befelbe aeen (önöer- baenen ban:beren^taec/ ofte ^efertctirsienbe ^tec^ loopet^ toaerennbig. ί gaere Compagnie ;{nDe;öt»tfl jbériaten gabbm/- - enbe boojtsi aaes .bwer af» öc bien^ ban 't JEanbteenigDiittii g^eiigeb foube,moocn jgtti g&oen baiecbtnotb bntfangftetteeir iBifföföan be eetile pjefiberenöe enbe anbete; Sabcn ban Brabant w gfleftljiebeniamiec inben Hage.,. tjupben bate, bcfci/ öoübénbe in effect bat ftaer Cbele boo? bitftlKpbeB f<6t gÖerucBten onberricljt toierben/ bat feecfieren i?aep> «« onber bfen naei» ban iïemmeè^i: ba»;be Φκοΐίεη
banbe Stbbpe ban Sti Bamaatsïijcfflöetentein öen pa
Oudenbofch,,: alSÈitiebe bie ban'r Sanat
gletrempeect fouben fiebben.in Μ
ban gSimoembei jptutfietftee €«»ιΡ"»ί·βί Ö"' Kf
fcö?ebe <iBuOTat<»/i5ì aliS mebe baieeiiiafief Pf^f, k
tJiften albasiJ aeft?ifilbftf)cöulbicii'foumtoffcn/ |)aiic€Öeleiiaiïomrae göerffölbeeEfiftaböcnbni m^
tuceur : <5e8tÉfaeCbectoóErtsie· f«BÖp/-i u m
- ■ - - - - · lUOJöJJ Iff/
ι<ί6δ g&e!Siüicti?n6pl3ÉfinoeautDorffccctenïicgee(ommit-, natf^ %ficicgötiìjbtjs: öattrnpueis
tecct iie^eeïentian . . » . fouöen: cnöe ηοφιαη^ nktatnijcm homsnbcS
fulcöiDon? cenjipieffe ^tettotö
•iinìo?0ljini toaöfjicc een ftcttb 0i)erutl)ibat S ben Hage löaö aengljcHomen. ^ocft quam 3 ! boo?fct)pni €nbc pecftìicecben Bacci^ooöü ^ (jaec laft bat Ijn fouöe flupien. In
«©efouleirin bC Mcyerye enbc 't Mat^ulfaet ban Berghenop Zoom Continueecbenal nochbooi hpiUnn f'^l iterfche, Diefoo toel op 'tilupsJtOtWoud" in 't<©o?p Oudenbofch fjaec focljtcnte tecferw
_________________________________________ll^aec be bigtiantie foo ban ben ©iins ban Tarante
noopcnbe'tbeflellen ban'tSegEctegcn^ 't aenffaenbe j i» be Meyerye, al? ban Vorft Frits van Naflau» boojsaeei^ejS toiecbi ban nu af baft geftelt / bat | omtcentbe tweeiaeitie ©laetfen baasifoosoeijt/ Dat Pon tegenssijetacnfieenbe booM'aec iipt alle De p?obtn- ' be ©panbtalbaecfonbec bpSanjS eenfeöcn tcgenilaiit tien naec oubei: geboasme <<3cbeputeet:ben genomi» | bkcbt toebec upt gebboonggen/ gaet meefl oeban f^ « necwfwbentoCEbenom te ©elbe te gaen/-enbe fou' l gOen aebenbeng&aectoanben Capitepn Kirckpatdk tuS benbi-^ecen <®ibeputecÈben albecepts getommiti | btn fefthienden beeb om(lanbtgtj cappoir. icntrni^'S |
_________ lé biaegiftì
enbe te 'fïiipiétif
toferbe geiti Wéi'«peffen^ tocgftefc
biett Ciwéjfe ijuflinürt^ÏBet:/ gBelöte^tB' t««'tett
Mif W ÜWl&edcPenfiönaris tWOiWoibl^;
itjittogöelitliföubè i^ötö^
"^Ten^ tocgftefonben; ighbiiibicree®^
-ocr page 793-
i
|
hfloibefianDtban ^ufiitteantwretin «iceiwpeUigoyi rtuftlticN aeepuniiect toetben ; a®aec op lö goetöftes
honOcnaenöengBemEUenKaebtba^Brabandt tewf»
f riii£«n/Dat foo öacfi als Daec ï|oo0lj iKoeeniie öe ge- rtnulcceïöitnfozmatien befioitienJouDeöeUDEn/fP Dé iciöe acn Dacc «iDde foube boen communtceren/ (uUini bcoocH tópbctii aen be «©oubetneuïS ban 's Hartoleii- bofch inöc Bergen op den Zoom, mitfgabecsi àen beh iommanbeuc Vaickenhaen tot Breda, gljefcDjeöen mìiWi batjp lupbenben boo?noemben ^jotuceuc (ficnerad ban ^?abant)t / albacc aen gebomen fgtibe / ?fitnir tfaulfitie fouben öebben te bicnen ban foobant» n[ einfojinatten / alö fp/ ingljebolglje ban Bate IgoogB logenbe cefolutf e ban Bupben/genomen op be iBi ^ itifbantien Igeece ^?iuceban Taranteuptbegeban^ 0ciimiiibenöaKnopgDeb?ac{jt fouben öebben DeÈo-- ittcn.
S^cec Kien cenbanbe <i5ebeputeecbeban Sce· La latibt/ tecJSccgabecingebanüaecJgoogöiiaogOenbe ffi ujaialbaecfiBicirelficfisainboen tappojiban'tgBei hanbÉlöe met Geur Brandenbürgh ( onbcc be ©janbens SMfcBefaetgen ggeflelt; enbegoe boben al/ om MMectunbe'tanbec toteen bo^tbeflupt teb^enggen/ ^ nibe t)i getnenfcBte bjutj^en baet ban te genieten/ noo« bfg^ toaiEÌ bat pjomptelgit op be ratificatie ofte be becf («tbccfitglie ban bien futftfantet bp ben BoogggBe» Datöten ^eere Keurvorft te geben / toiecbe göefucneett kforaine ban vier hondert duyfcnt ^Bulben^ / tot bol- iiocn(no(jebanbetebebingi)cn Werf gelden, baectoe De refpectibe ^jobincien fjabben gtjetoont gaece boo^ tuclgdept / om pebec fgne quote baec inne p^omptelg^ Kfoutnecen : ®en göemelten SJeer Kien (;$ boo? fijne gj^momcnemoepte/ en ggebaneopenrngB/enbecap^ tio;tiicbanc&t: ^nbeboojbt^lettnce gBebaen;önbe iantie boo?fcD?ebe ionrepte Traftaten, enbe baec ip gIgeBoojt be naetbec (SEluctbatten bp ben ggS' melbcn ®eec Kien op becftOepbe SCctijcBulen toe göe» ii^tijt / ootb gelefen be ütefoUitie ban Baec i^oog IBo< ocnbe jongBd gfienomen / in befe faecbe op ben neghen· den befet loopenbe H^aenbt / ig naec fecteufe beltoeta- tie goebt gBebonben/ te confentecen in 't p;ompte fbucniiTementbanbei note ban Zeelandt, inbeboo?- f([|;ebeviertnael hondertduy(enc45ulbenjj bObCngt- nteit / toccbenbe ben ]geec (i^ntfangBec <t0enecael Vinder Stringe, göeautBocifeect enbe gelaft bacc toe be nooMgBe ojb^ejiSte ftellen : ^lle^opbaftbectcoutuen bat be ©iobincien / ban be toeic&e fnlcftjS toietbt gIjcicQutceect/ niet bomber in gBebjcechen fonbenbip- ten/ öarequoceinbepctitienenbetonfententec ^ee optcbjcnsöen/ enbebe UbmicaliteptinBatejegBen- tDaojbigtje noobt enbe fcljaec^tjepot baec mebe eenigg- flnbti! te foulagijeren / fonbcc be felbe geBecl^cfe bp öinljalistotlalïe'oanbie i>?oDimie te laten/ aisi niet tapabd ;i)nbe fuKbS langcc te bjagen.
[tesa ©e J^ecc ïïaebt ^snffonariji de Hubert, fieeft oot& 5L«c©etgabccinal)bec i^eeccn Staten bau Zeelandt, Uii^n feventiendeh February gftecepicfenteect / ben % esIjentoooibioBin gijebaecigchen totflanbt ban |«««iicö6 ©abeclaiiùt / niet alleen ten aenfien ban ben Wn?P!nbaren <©D?iogl)niet ben SomngBban <gngBe- ■· 'anbt/ enbe ben 25iffcBopban Muniier fönenSfibBe- '"nt / inaec ooc6 ten cefpect ban B^t quaebt/ bat iti w be Spaenfche jgebeclanben teaBen0 ben ^taebt ^tfa Diccbt glKmolieect/ baec ban bebeginfeleneenigfien 'U3tatl)tec bcnanbecennublaeclütfi inacen gBefienj ™öcboo?ecc(i aenbequabe gBenegBemBepbt/biebe |li>Qefetcnen enbe (i^nbecbanen oan ben ^oningg uan ^paignen tegQenü ben jSiactenbebe Gereformeerde ;
met fcBimpigBfpjeecBen enbe laflecen o wifen: ^cn tweeden, bat alobeceenigiien tgbt "«racpbe üan be ^paenftBeiSolbaten enbe gn- socretcnen/ onbec ben naem ban Munfterfche in! ewccrcije göEtoeftin nan ben ^taet be goebe ijngöefe- i SI®" Jaöben geaggceffeect / raiiBanbelt / enöei ehl'L^P.!?" eB.eplonbert^ mltfgabecsi öjn wof
en OORLOG Sesea Veertighfle BoecL 777
Staten naiiZce lanb (CtlTitUCB aen fiaa;
talit(t?c om ben: otter ben bcnr^aen fen «mt. fartifac «taeepft
litDOibe |
bitlanbm : (iCen derden, bat in be boojftBiebe ïan* bengjgeBeele (Ccoupejsienbe Regimenten inacen gBe^· boojben/ËpeengtiebjatBt/ enbe baitatleii ten <@D?loge boojflen/ enbe ban baec onbec ben naem ban ben ^iffcBop ban Muniier, toanbtlgc&ec bJöfe g|):eDoecbc ppbehboobembanbefen^taeti obecballenbe niet al- leen be goebe «©nbecbanen ban ben ^taebt op Bet onbooifienfte/ alssöaecbeclatènbe 00 Bet ®cacs taet ban Vrcedémet Spangien, enbe bKiibolgBenjS op een feecËece jgabup;fcBap j màec pbbgBentie baec benebenjï te attatQueren/ «nbe in tetiemen be ^o^tceffen ban ben j^taebt / gBelüth in be Ean? ben ban Overmaze, enbe ont'cent ben Oijdenbordi irtBrabandt. onlangBiSmaecaltè 6làei;en toaSgBé- fien. (€envierden, t»a«ibe naeutoe cojcef^nbentie menEnghelandctoeiaente meccBen / oocfttoat toe<= boécuptbejSpaenfcBe ^ebeclanben/ banallécBanbe <tE(oeberenban Contrebande bectoaerbtiJ toiecbtgBe» baen/enbe loeberom ban baecbe CngBefcBetottimo» bitepten / enbe effecten ban onbecfteuningBe / ban bebpanben banbefen ;$taebt ontfingBeni enbe bat baecuptinel baajii te appjegenberen/ batbe'^paett' fcBe ^abeag open(ïonbeom be (Ccoupejii /biéinÊ'nge- landt iniecben becbeecbigt / dlbaec te cêcipiëcën/ enbe boojbtïi gBelegBcntBepbt te gBeben / om befett ^taebt ban be ^paenfcBe 3übe mebe op Bet ortboo^fltenlte te attacQuecen / tot boelcbcn epnbe / 't ggeene tol biaiS te appjeBenbecen be fituatie enbe paffen ban befe SÏanben/ boo; ^paenfcBe «©nbecbanen toiecbenon^ becfocgt/ af gB^fien enbe becfpiebt/ gBelücbbagBe» IpcBji maectebeeientoiecbtbnbecbonben. (Cen fef- den, baecbp Ëomenbe beconfpicatie / biebecfcBeen gBefoimeectte toefen ban Paepfche Geeftlijcfcheydc, enbeBacebtoalingB^n enbe fupecftitien aengingBenA tooonenbe enbe fcBuplenbe onbec Bet gBebiebt ban bert ConingB bàn Spaignen, tegBenjs befe Ëanben enbe Üe fuyvere Gereformeerde «©obtiS-bien (I / öMt bfe/, toaec Bet mogBelöcft / te eytcipecèn / hiet toice- fponbentie ongettotlfTtlt ban,be geene bie Baec aenBang enbe o;b;e op ecnigBe ®laetfeti in befe Xanbet) λ gBenoegBfaem openbaeclBcb toiecben gBetolleceect f batBetbecBalbentgbt toaiS/ om tegBen^foobanigBe macBinatien/enbe bpanbltjclte Attentaten p^ompteo Igtb tebooKien / eec Bet te laettoa^i j fünbe boo; ben^taetbeelbetec / beni^onlngB ban Spaingnen boo? een openbaren vyandt te Bebben/ aljS booj foo een gheveynfden ©jienbt enbe J^abnpj / Bebbenbc jegBentooo?bigB foo mertbelöc&e ^coupc$s bp be Banbt/ bie ben naem aen boenbe ban MunAerfche, onbec bie baniece/ beSlanben op Bet onbooifienfle fionben inbabeecen/ gBelticBIjet felbe albeceptjï upt Bet gQepalTeecbetoast gliefien/ enbe BonbtfcBappen oocfimebebjacBten/ batben||Bactii-<(5ceef ban Ba- den , jjjnbe in ^paenfcBen of igepfecfcBen bienft/ meteen confibecable(^coupes ban ontrent vier duy- fent mannen fuUfi.(i foube Bebben gBebaen / enbe al» bereptiïoptoegB ggctoeell/ ombecScoupe^ in ben (©ubenöoftB ingljeballen / te affiftecen / enbe bojbes tebeffeinenbp be Banbt te nemen ; op alle Bet toeir- 6e fecteufeliicb fünbe gBebelibcceect; Bebben alle be EebengBetoontBet gBeene boo?rtB?ebe itftenupttec- flenteappjeBcnbecen/enbeiiee bcrbolgBensi goeb gBe^ bonben/ batbel^eecen o?bineriS>iSebeputeecben tee <0enecalitept/ aite (jet felbe naec f^n gBetoicBte enbe importantie / tee J^ecgaberihge ban Baec ^oogB iBOf gBenbe fonben cepjefentecen / enbe tcacBten be faec« Ben baec Beenen te bicigecen/ bat obec allebeboo}ftB}e> bep^ocebupcenenbebabelQCfaBeben / Dan be Stegecin» gBc ban ben ^oningB ban Spaingnen, eene plompte fa« tiiSfactiegBe-epfcBtenbe g^eggeben mocBte toecben / oocB cepacatie óBebaen ban allebefCBaben / Uebe goebe ^ingBefetenen booibe gBepaffeecbe fontei enbe bpanotigc&e aogceffien Bebben gBeleben / enbe boontjes gBegOeben beBooHöcBe affeucantie / bat fnlcBiin 'ttoeBomcnbentetmeec en foube gBcfcBieben / maec tee contcacie bat beefen ^taet / niet aliEt alle nee« bupjiycBe bjienbtfcBan enbe tojiefponbéntie ban pattfenen^uactfecen.ban B^ogfte^t'acBteiKafiingift l^tt·} fou· |
-ocr page 794-
77« SAK EN van STA ET η
|
ifiéi fOMiwowfangiicn; bdt bctt gooofifllemelttn __ JStacr/tterfpeclapftnto^ tooj^ifl Wt^ en
Ö^ÖBMftoÖeftelt / tetiti'trè poftende
òf« isiteupoort, öfiwrii '«ftigficifcïie (aicoupeis fouDcn Jtìa?tietttn<Jfte Doo?0ÌfelStcn / onört toat picttjetiiit feìttéjjotè fouue mogtìn» toefen ί ^at oa tse liod3fel)?ei liftWftWttepofnten/ ein6ö?teentie caiBefliwiqueanti àniiiir^otfjt tooiöeii öeDoibett / om té moaöen toeten/ todetiraet öeïleöetWcéöaecraufttcijifdn&eri tjeftben ^nmtn / fonHiec öaet lan^fiec met eitoiie topojöen enbe öeÜeéfjiifeljèn/fnnlieceff^it Uanbc ^paenfejjjbete la^ tmii&pèn» <ënlJe geWectfit / cat be oenae«höe Paep- ,, fchs öèeiöièlij ckheydt, ik (iaocftstS entte dentilafecsi tcnjcfn- toaw^toe boüen'öecsaêlöe p?oatiBpreii/ oocö bcnopse etriijïliï! pan öe fdttó aeMepöeciS erttfe uptöoecbetiS »jiàh1>iM/ùatùec8a(»éttttc ©ccsióilednöfietoattgaet ?o?ft ÙC ^epöBÖênöe fljtlói tóo?öeó göei)fcg9eert / Dat o?= ipiatca' ijiieifl!jtcltto0?beu gpàfle^^ orti atte öe ^apenten kantte op ti «ftdlin / enbe öat beo^tsi öe pac= 1?« be ^étófóljiptit öatt bt.P#ïffièn, binnen .tïi mét elliE® rtiocïlt too|öen üetnfeütot / jirtacl tfg(mnifel0ti6 8i)e-cteftttei«/ èrtbebe Pàpéri citói lefuiten &fe l^et βίβίίΐβ ïariüt ÏHJ0|l00pen / ©oft Dat g^rttjiri^ opbattjet j^itpctttnletianöfteÉ^ «cfrn "" fmmm^tm Itiatf) toéfctwn ggebotbt /.batöpalie ban Voitatöirgöeteetftom/bmöaet öef ftectéte fieipenaf 6amm rtcÊiftÈti : ®at ootft toijbeta be becfteciöfttngije «πβΪ?.® Oàtrbe <i5uatntfoenen/ banöenaeflgöelegöertfconi tierehban Brabandtenbe Vlaenderen, tiiet iansflec masfttoojbenuptgljefielt: €nbe obetrtiibtjïtentijtic ban een fnbptett obecbai/of al0 be felbe totect té gemoet öeften/ of bilHcben gfjebjeefl nfet itoobfg^cc enbe toaiS al0 pjörapte o?b?e en cefolutfe j ίδοο foubcn be i^eecen o^bfnaciii <0ebeputcecben tee <3enecalftept Saec Igoogö iBogenbe bccfoecftcti / bat be betoufle mt' teban Aucborifatie banbatum bén
, ......mo£0ttooiben
p0e-5iienbéect/ omrtaec aïjelegfijntiifp&t ban faec^ «en / faabeel Cart^t>agtiien,en Écög&jS-boltB fn be Dotijf^ebe (i^iactiet^b'angeteme <0uai:hffoenin't enbec te com manberen/ ehteoberlegggen/ al^naec opSomenbe occaffen bp be ^eeren jStaten ban Zeeland IPjdbfncie of be^eefenöaec«©ecommittiecbei5aben foubebebonben too?bennoobfg|^ enbe b6o? ben Sanbe bf enfifgti te toefen / met bo^bece autgoicffatfe om alleies »e befojgften/ ehöe't onbccnemen/ bat iotbemeeUe fetutltepbtenbe betfeechettBepbt banbé boó|fcö?ebe ({guattleren foube geoojbceltenbegebonben too;ben nootfaetbelgce enbe bten(iig{) testin : 3@o?benbe be %eten banbeiSabe ooc&bp befcn ggeaut^otifeect/ om upt befe ^;ob(ntfe foo beci ^olbaten enbe USatco^ fentotbifenfie ban be boojfcl)?ebe (iSuactfecen bet- toac«0 te fenben/oatit be HSagajgnen tot betfc0affin- gebanallecganbe beOoeftente openen/ alsS beop{io=> rttenbe noot en be bfenfi bant Eant foube 6omen te bec- epfcfien / en be ftoache befettinge ban be <® uacnifoenen aliif ec eentgljfint^ foube Bonnen toe laten j ^ullenbe be Qemeite Igeecenojbtnacfs! (0ebeputeecbetec<@eneceUi tept Baec ^o. jKo. mogen becfeetbccen bat in befe met alle noobfge fo?ge / bigUantf e / enbe pjomptitube foube toojben gep?ocebeet;t ; enbe baec benebensï aenfiouben / batfngebolgebanfo beete en ftecatibe becfoetbenenbe f nfiantien niet alleen be 43uacnf foenen binnen bi e ^jo^ Hint e enbebfe banbe emlegggenbe dguactiecen een mat ÉónbenabelötB mocöten toerben becffetcfit/maec ootiieenfgöe atoupejEi boo? enbe omtrent Rammekens fp <p geebjacBt/ enbe in jSmath-jScftepen beec- WOÖ eöeljouben / om ficg bp alle opöomenbe or- tafïen HjompteliicB baec ban te Bonnen btenen/ ter» plaetfc baecbenoobt fulcB^foMbe bomen te requtce- ren.
^ft allé? W bp Baec Ho. i©og. in be8oo?l9c&e confï^ t>ér«lijie ggenomen : D^aec toat aengtngf) be meecbec ct:' guéttttegenbefdapenenbes^acpfetegebjuptben/tofert BpfdUantobecgenomen.
<@m bat f η befen tgbt tofecbt ggefpjoocBen ban te be^^ coepepöenlfeeecJSjtaji banTurainetotiiet<i5eneraeU ftBa^ pKUle^ m ban
ΤηΙ',Τ feiten:
Kt".
iilcutou
«ïtierr· |
benonbec-béto ben ached- twirifigiten qa ^{jn iauaUfiiatf e nfet ftont / m ban fieuteS tienètael vandeRuytcrye,ende GouvériieurvanW fel·,'=ènbe nfet alifjegentooo?b<glj Cheffende Genets^ fe van dè Militie bàri befen ïötQet/eribebdetobctbp&l ««É Saebt ©enfionacfsi eeniflöe totìflbciatlentoefinbir f"®! mobeetbt. gsnaec béltbetatie-gcebtgebontim beïftaenbatbelgceren o?binac<s «©cbeputiftbmTr ^ döenetalftcpt albaec fouben cep?cfemeccn / bat öe öm lenbanZeeiantfaecnemenbe/ bat fulÉBjialleen fS toefen gftefcötebt / om bat j0et ïegec banbctiêStaetfe' gB(ntooo?bf gö ban ben anbeten toa0 gefepatccrt / nici en bettr outobenbat bp be tcfpettibe |^?obtni<cii eéhtóe be minfle Intentie foube toefen om ben tDciBemeltén l^eere ban fpne boo?gaenbe emplopais Cheffen Generaei ban be iBllf tte ban be ^taet ertufcten/tnatr tectontcatie om fóne a&o?tielijt&e ^eoiluthtjnhtpt baetinteiontlnuecën getgtB gare «Êb. lEo. oojljeeibtn
padwjii ban fp ® upji é«bé 5^etf0ohi nfbltlis ouamin
té Iccqüitecen; bééf toepnfgec bàtter gébat^t fouöe tooj- bén om pemant ban bupten tot Bet sBefacft ofte meet- becei^lop obérbé ü^ilitfebanbén j^taet te eifge· ccn.-^^uHenbenfettem<nfpï§eecéno?blnarfiJ 6eti{. putééÉben tee «Senecaiitepbt naetfilg óm flooren eniie onberfoécBen toatbefért aengaenbé bp be eeiie ofte anbeceban be ^jobfntién màtgté toétben getuii6^ reect/bocB toat fenïfmentenbaec obeconbcröe (0eD<- puteérben ban be anbece ^jobintlen tofecUin göi- fijeuct; gBebenbe ba«Bare onbecbinblngj^fpflcWflc gBéCfrtumfiantieecbe enbe ggetrotitoe abberteiitle àtÀ bfe ^iobfntfe/ alsitoefenbe faethen baep benWenH enbe tufte ban ben ^taet befonbcrl^cB toe^ een ggrlc·
i®e Euptenant 3llbmfcael lan Evertrz mtt denhien Stoepen hruplTenbe/ ontmoete eet» «fqnabic bml imin
vyfafcs en dertigh «ffngBflfcDe <©ο?1οφ iScliepcn/itsq
Ö!tÖalbénfitÖ fη macDt bette mtnbét bebtntotiebona SS öeraben in te topen;baec toacen nocp ryffcptpeii bup^ ftiiic» j ten /be toelBe boo? Ooftende tiabben geieMn/fogoj&jc "ι·"» Babben ban be ©lagge te gaen foetBen / bfefp tin foubni Dcbbengemifl. '©teban ZitekndttoatenitartboojfEn: beBommect/ j^abben tecfiont twee BaertUfigett nptee-- fonbentottoaerfcBoutoingetenepnbefpin'teetfleoiie- reetfleséégatficB motBtefalbecentenbe(ien moficlp. ^pbecfotÖtenootB BetCollegietec aibmitalftepbtfn be Maze notB twee fnege 3©aettupgen upt tefenbiii/om be felbe toaecfcBoutof nge te gaen boen. 45etttelte «Snoel- fe^cöepenBaöben fltBtenancBec gfiefet b? Ooften- de.
Φβ l^eeren ban Ommeren, enbeanbeceBaetl^o. eapp* jlSogenbe «iSebeputeecbzn Bobben ben drie en twm- tighften getappojteert/ bat fp gebffiteett/ «nbc ö^ ten ig «icamineect Babben be cefpeetibe Ctattaten toonaUi- » amie ertbe naebec coniunctie/ mitfgabeti raccBctii be ben Tol enbe Licent tot Gennip met be !SeuC-®0?fl ban Brandenburgh gefloOten/ ooch fi felbe geconfereect Babben met b'inficuctle/énDcan»
bere Baet igoogfj jHSogenbeKefolutfónben^eccoan
Bevemingh gBetoefen ejctcaojbinarii "^WS·^ ban befen ^taet aen be Boogö-gemelte «^«««"J* ®o?tl mebe gegeben/ oftenaegéfonbeH/ bifp'bebonben Babben be boozfffijebe V^
accojbetcfr: a®aec op is» goet-gebonöen/ oai n« (€tatta<t/ ttoopenbé ben boojnocmbenToim st- eent tot Gennip CoppelflcB gefottbétt foi^e toctben aen ten «aebt ban Staten/ met beffofte «bele aenfïonti toilben boen i^cOTtfecen be fwmi banvijftigh duTfent8ulbcni/omrnö^ol0«i»®"S ten beBoebe ban be m«c Booglj-88«to«»® JS^kÌ upt-gBcBeect te toecbw/ t^g pgf Bet trnmm ban be boojnoemben Tol enbe Lj^n ttMfTfi^fitrt rtm ho» rnchp htt tuitzfcllJébe tapttaji |
-ocr page 795-
|
uotesf W fii Wwmé Ö3I1 viéri^aériföndert.at^^^ / ÌfàteiM i^^
ί öflii Ö'wWift^Pi
Sffcmeat traitfliifiwmngBcn gtópïïiett wtiitfteri muötbantie ban rürtgi%éwc-©a?fl?l0t!fe
i loojiucjjrtöas^i*
■ reet acmaecl&titiDfmEtaietDmtii^elcM tenficbanertiijneeöneüe
I-s aiöeicecntgtié'attt-
-rviVT Jt (iWc ijefüttiecémicn WeeB^ijt tóicïDenttiffcoiö üÏn lieèc èìot Bëvemingh , enhe
Iss tofêcEc ^llof harf^fl?,^^^^
tanBrandeüb|if K/töi, Qeve ööegtóöén tejftft/ipni
l'i^tòflctljaniismriiiimtórte nöc& ïliribe Colbert ISÏtaltiaetin loco^fln&Inptlj
toir dΈftradM àÌ6ffHoi>cni|fl0Ìie te^BÖebetiiteai^ Ιΐΐωίί gecDt-gBiiïonitten àeii jör ilfeétDan Béümrf- l^liite fcSjööert öat Wen ban Be-
liSvêmingh egeèh? conficeritfin altw^ tnet öen Is lüismticn l^eecVaene;0ïj^oubetii.!iaöt y maec. βΙΙξεή; IS iiprenrontte Jjooj-gpebalÌÉn toasï /vWi Vane op feecSii I κη tjjbt in ùc Camee Uan öe igeetê Keur-®o?fl aóam / |tt3 baetDen gljeùaiijtini^eei; ban Bei/emirïgh alöecè^;^ |ffi(£iiiDt)en tgïitigftetocefl tea?/ ftmö^cjaat ij'eeö ijifte i'anöcc ban maliiantiecm totftènV Sijrtbe «tet an^ ρ tetituité ^σάιϋέη ban (Ιίρέη l^ojitantie fn
\± pfcmte ban fgn ^öCÏlucötisBipöt
iKWtiebcn f^itttebW AnhalttMroöÊn|Brt0Öebifffei^/ I» laet battben booitioeiitben igwMh' BétemingH |
779
ttèrtToï^tóiKrifnBanbittbanbeftceïèn Böiitee- < Irél chbéflWjeke gateioogö isfe Ìfemiiitiirfffàei6en/ tìntcoértli^Beif of É^^Éife iïan fijciöjtóiöfté riict seirffjéhfèftt^aöe fioniiiHtof^itfn bàn ttóèWbàlj Eèteien / '^be of bJéftrbiftMifiSe fetbe m'ÉNoube bàbqiten gefìe^tiif rtf ètetfiiifh dUSf i; éé s nfge CoWjJÖsWfWoftceije'-titTO bt aanbgotiiöe ^i&épËnbart tèe
bÈ ]^ooft^étficfèceriBec
ÖöEöéberfÉécBecfnge fiettoafri^^ctjacét /önSlWJilc bégomert infojmatten bp be bteo^noèniDe «aoObél^tft^ enbe Commanbetitii ingfiEbijigc ban bc bobljfeétje fkré iÌÈàji/iìefblutie enóebfe bàjbcc W» menfoubélibnnerfbjÉctien omrent Sjet felbct Jpï^ii/ foobànigliefieWfponecct tetoetbenafer naefti^jBfte .''ψ: «ribeèrigeniUi böüfaeiöcn gècce^écitfotibè tBètbeti ^ i Kbe|iobi^'jtitietìbebaetbàntàppB?tae»rDaèc loöij ì - u
'11^00. .....■ ··■'· ' ' ' ' '· ' ■
f 'g 3inbèritt'Öaeö&i! ftebbenielgeeren <©èb#frtiÉ&"èidtóot -banbè ^óbittHeban Hoikhijt ^c ^tc^ut
f^ëppen'^wtp^rn ftabbsii fni!
bbo^ tentje J&cyirlyckeetibe ^MùtiRéddie^Wml· JUSunflci
ban M^riciitinbe 6é piaetfertbaet oititcent 111 w Sif ' -b^h pan .övém&zé 0ljclegf)eH / enbe bat Wf 0ììì fiptbóecfndp «ìiii bfen oèfli in
f^n bàri "^Wautept ban 5ï5ür0|)cten énbé gnhu..........-
fiieneh bêï felbee iStabt eeniaöén beojïiièbt^Mh, 'i ' 'roapènen fSnbé toefen 00eö?agljT ; a©aiE óp i^ïlS", ' geebfgfiibohbente betfoeitenbenRaetvanStótéibat ' f aiép ®b. fotbétfeèt ftedrige becmeét - igBcmeUif^teBt .Maftrichtc«be. omIe0gfienbe ©tóetfén 7 foobi^föéh ÏI&rt»ptend?Öjétoilben jtellcn f f «tbê We boepWi|ih ióÉh ató itaer, èblnaeÉ cirtgentteflitìnraeAentóiiiftftir! fléM bfenfiri^^èSèiuflöepbt ööttiJé®anbe » bfniienteBe|iiiörett. ; : ·7ϊ-/το- ^i},! ι^^ec 'litìgi Jabberi bén aaebt ba^ì^iai^h tm Déttxiaenbt (otètéïutie bunBaft ijeftitaffcbati&ei^ ^ëH· eacu
v,r„, , ,, ------- . _ . , bcrmaeit
en ο ο L Ο ö. mjfegVeertighftt Êoeck. |
|
8iiil)atfabenrd'Eftta4tìs te gàen infojmeren cnbe bet^ tdliöcnii alle ópg&cnóTOeneombiiigeite ptfliperen teEBtencmen. ···■ -·■·"'' ■ " ·'.
iB» ®fejSti)btsitofert£i(ic&téE©et:è9be«ttg8i gijeiefett ™ in ?§bbp!ï bes tóaibtjitiah ^tat^ ; gpiömen ten tèt |ii!i guacoebanbeiiBibangen^epjlVÌàftiichtbeBomen/ ■giticii bte bp ben^eece ©jinceban Tarante binnen ■S iltn Öudenbofch bettdpt / cnbe boben 'sHertoghenii hiilrofch , Breda , Berghen op den Zoom ebbe 6p Olltiioöen^teben opgfieb?atj)ttoaren. 3©aeropben bel-ööemclten Saebt ban iStatê'fjS. berfotfit / be tEfpccttbe <i5oubecneuEiS enbe Contmanbeurji ban Μ boo^noembe ploetfcn acn tefcRjgbcn / enbe o?- oonnccen foobaeniofie ban be booïfctijebe «©fieban» spenen / alsi Bèbonben tofetben boo? beefen fn oicnft te sijn /enbefiaec Compagnie ais Defe«eurs Overlopers beclatente fiebben / tefenben naecbe ©iiacfomen baec bet felbec Ctimpagnien te0Sen= fioijtoaren logetenbe/ omme albaer naetröijjgÖf* wötanöêie «n ijcmple 0iie|ïcaft tettjetben / enbe roatöeiangïjtbfegöeenebe toeitfeefonbec defertieban wo?gaenben bfenfi f jgnbe gingSefetenenban befen ^taet) fiaecfneebt enbe bfenff ban ben ©fffcftop öanMunfterofte fnbienfïban artbece uptfieemffSe ^«rcn Dabben Begeben/contcarf e be ©laccaten enbe oi? ooitnantten bien aengaenbe ggemaecHt enbe gfiepu^
fmancren/ toiecbt ben ïftaebt ooilibcefotötfoobanti te (lellen ten epnbe bat fegöeni be feibe / a Ot«boigcnbegöimeite<®?bonnantten enbe ©lacia» h, Sy^E^^^nectt motgte toetben j Φβη toat aengfngö γΙλ «ngtebienten ban 't boojfcgjebe abbjjji noieinbienftenbecebtbanben Si^lwaetenoeetoeefl / notöte ^efetenen banbe '«wblaten/ ttetftagn/ bat'rfelbe abbpi öfié^ |
ifi^l^^Mffe 'drnhien HoiVdérÉ'fóVen en feVéMigh ^f^Ì^ iwanbefcf&i^tf-inbebat metBtfilbe t!ctg?oóÉ. fpu'i tié öjojben tié 'Compagnien ban be ranftjjej^atfÈ i fn bteitfl bah befen iStaet 5önbe / te toeten pbeü Cöiw» ' pagnfé met vijfen twimigh iftoepèM/ batbdbènblen ((0C6 U^f fjft b0Ò?ft|j?cb'e getal ftaili dertien hondért feyen en i^nt^hiteppetibeitoWpaoniebatt Capti tepn Lodewijcfc rari Brakel béiftétibt / enbe be' reflé tot drie hondcrj ttign toe gëemptópecrt fouben toè^i bén / omme baec upt 0efoampect te toetben drie Còme pagnién bf^bê §|?obtntle ban£tadbea Landëtifjtrïro» tìjbfnaciiifrt 6aecboatocn0Enoraen iiabbe/ batijait Cbele baetop 0òet^gebonben gabben gaec i^oogg HaogÖenbe te tipiefenteten bflt be boo?fclj?ebe der- tien hóndert iê?ea en fevientigh Soppen/ ingeböii gRe ban fraéc ||ooq{) jpogenbe ïTcfolatlc ban txti negenen twintighften éSeptembec left-lcbcn ÊpBfliec Cbele aengeno}nen tot iafle ban Gelderlandt, Zeé- landt,UtrecKti Vrieflandt, Orer-TiTél, enbi Stad» ende Landen , tot egalffatte ban be betfteccBifigiié Bp be p20biritfé ban Hoiiandtgebaén obetbe Com* pàgnfen pé^tben / ftaenbeop bet feibetrepattftfe/ bérbeelt toerett obetbe Compagnien boenmaen^ ge» beftfneect totget emplopinbe iongpe erpebttie te oelbe/ fonbéc bnbetftljept ban repartitie, of ooillr ban Natie/ inbfecboegften bat acht fianbe jptanfcBi Cómpagnfenobbetanberen lecbe baetuptbetfiett&t toaren getoeéjl/ enbe bat be tneet-genoembe dertièa jiondertfevencii fcTentigh i^Oppefl cefpectftte aett» genomen s^nbe/ boo^'imeeten-beei tot ttot^ m ^f befect ban futniffementen ban penningen fn {«Con» fenten geb?agen op be betoufte twaelf maei hondert duyfent gulden, mitfgabet^ op befuppletoftepetftfe ban twee mael hondert dttyfent gülden, beft tOC
onbet anbecm geaffectéett/ egeem beieetti#e9ab' ten ontfan^M/ nUtfgdeber^ Mt bobm bcm fxt
öowfj |
-ocr page 796-
78ο SAKE Ν van STAET ù
|
i666 boo}(3fonbjjfou!je 6om?nopte {loutienenDete teffei
--ten/ tenupttecPÉninJuliotoeBomenbi / ffeHenbèbeci
galben öaec looöö naogcnbe fn Dcöcntfiitt / of be felttó neten fouben oojbiclen booi ben biiend ban benSanbe / enbe tot beceittmnolie ba^ becfelbei: gepu f^ameffttentfe «ypebientec tesgn / bat be boo?fiB?ef Ijedenhien hondert icveh-en fewndgh Öoppen / opbeejcpiratiebanbentübt / boojbe felbe
een 0genomen todten/ggcUtenticèctroüben toecben / enbebe #canftlie Compitgiiten befHetcSt ctibe ee> «Éceuteett upt eBeBooreh f canftfie/ aiÌjterbolgeni be enbe inconfojmttc ban boo?gaenbe abbpfen / öp BaecoEbele bknt&aincn tcc rcqutfitie ban Baec HaoBBenöettecatibelöcboïjesfieben / toaet toebefel'· s^Kt Degaettoacen refececenbe ^ 3@aecop ijigoebt aKie- β»" sSf'bonben / batBetnieutoaengfienonien^olthtot fup^ KS Pletie banbe Compagmen ban ^templijp laetftte toaen '©dbeaSeBjupffet / niet Mf Maert «aejifiomeiibe/ 0Öeca(T«ectfoubentoo?b?n ; enbe toietbt ben JSaeb bah 'efTtctn ^tatftbetfocDt/tebeiteeen/ batbefelbeonbec an- bete ^flinpasnien / tot recteuterfnsipeJjan be feite 0&e|lèetben moffitén itóojberi. ^an affoo tot noift toe becfigepbe #?obfht(en / biepnigf) 6f niet dén ben itieecg^emelten B.aedt betaelt gabben/ toaetuptget lt)oo;noembe boltd gabbe beljooten^ betaelt te ϋοοί> ^enrettben / Jboiecbt ben felbeh Kaedt oocb mttiïi beefen öecfogiit/ aen be «fpecttbe «ttaptupneh / beteelfji οηΙΐίΓβιι Se 'tiioair5nieuto bolchten epnbealSi booten aen gèi Sete nsrtteti öaöben / enbe Mpt bien ijopfbe fiace fietaièlingBe « «ti atijteten (lonben / afteetfieningö afftgnatie SJJi'"" tegìBeben opbebefectueufe ^jobinttÉrt / om albaet Öaceöetalingöe temogljen bebojbecen / bejitotetbt ,0enfelben«aebtooch brtfoifit / Baec igoogö 3iKog[. toe te {aten bonten Duri abbp0 f η beat boeggen be op^ OgemeltedFcanfcSe conipagnien/ bolggensSbeboojfj |aec^o.|Kog. tefolHUié banbehdeircighften ^lanua^ tp/ mét vyf-en-twintigh mannen becftectbt enbe fietaeItfoubebfenentefiDetoen/mftjiiaebec!$fioebeboo}f5 : drie€ompasnfe bp be opgemelte ^^obMtfen ban Stadt ende Landen aen gegouben en betaeit bietben foubénci g^jnjart ®en«aebt baniSteteabWfeecbèaenB^t^oogft etjfc'tfli- IBOÖk bert fes en twintighiien February , bat ben imüaii ^eete ï^iinö Maurits van Naflauw foube Defiootett tee öanbtgBefieltietooiben eenefommefianvyf-eh- ara be»· tvvincïgh flonbett «©HlbenjS / tot onbetgout ban fecteetc Mete tojcefponbentie/ enbeomme te piomptec enbe feecf Hawfi ^^tliic te mogljen aggeten / mibtfgabeti! om ooe= tot onoec be enbe pertinente gonbtftgappen te gebben ban be^ finutbon jgpanbt bcftepnen j ^at boo2tsÌ aen ben ggemeiten S® Ifêeece ®?ince / omme te teguiecen beffelfS ®afel / rpnbeit·. enbegembaecinnefcgabelooi^tegouben / meetbelpcEi
tit, foube begoocen qgefutneect te i»a?ben een fomme Dan duyfentGuld^ns» enboojtsibe ©ffideten tepaect toe ggefiaengetoubeggetalban ^aetben : 3©aet op ijïgoebt ggebonbenaenben ggemelten Igeere^^in- ce Maurits van Naffouw, tot onbetgoubingge Dan beffelfsi (itafel toeecftelijcfe toe te iioeggen een fomt me ban duyfent Caroius Ouibeng alsS booten j bitecbt mebe aen be (^ftciecen te l^aecbt . toe ggefiaen ghelijck ghetal van Peerden, al0 in ben ImW tooojgaenben (©oiloggggcbiupc&elQcetoaii getoeeft/ tarci ' toel betflaenbe bat be on&oflcn ban bten toebetom gge ^^ bonben fouben toojbcnupt benombje ban be lüup- tecjs/ baet mebe gaete Compagnie ijetminbectfous fufcjcBp ben btojben / ebocg belanggenbe be tojtefponbentfe ©^nntnsiifn / acnggefien be boo?fcg?ebe fomme van mrftwt^yfentvvimigh hondert Guldens niet fuffifant gge» oo?beelt toterbt / om baec upt te betballen be on- 6ο(ίβη/ bie tot onbetgoubingge ban fetteete £o?te- fponöentieenbe ontbetfiingge uan -gspanbtii beffei·? nen / noobtfaetnelöcfe bp ben toelggemelten Jgeete ffijfnce fouben moeten toojben ggefuppleert j epebtggeùonben / bat ter faetSe uooifcgiebe aen ben fe(fien tet ganben ggefielt foube toojben / be fomme v^ vyf duyfent Gulden, enbe oetbolgend baet oan o;- tonnnantteBebepefcgeect.;
.(f^gnbe tet 0ecgab$tfngge ggetememoteett-be nnaeXggeben bpeenfue Collegientet ISbrnitaliteptgè^ |
bat nocgmaelsi m tié «oUeglen tee ΜμΕ ^
fetieufeteiommanbatie/bat/ aengefien r""""""""^'^ IBog. ben Coniiigg ban Vranckrij^kbanbê iSfi tinggeenbe equipagie.^bet boo?fffiieb&^aelf wr·^ pen; mitfgaberi Uan ^ttffettif emplorban bffi L bolBomentlöcB-gabben betfeetfeett/b^KS baet tnneoocö ten üpteïftenteiöiileh ebenucten me felbe ïïaebtaiiïiifeetbe oocB tee fiibcc batfe be .Compagnlén tes^aetbe fn
eetoccd ten ttsi»' negen, acht, enbe.vijfCompagsί
tie^ be t»e((6e ggecompofeett
,beele:ilpt thien, negen, acht_________
nien met ben anbeten 0e-egalffeett;ijjïböen/ in Wctl"»» boeggen bat allebe felbe öefïaen fouben upt ack ' «ompagnien /upt genomen bie ban ben ^ccre ban t» s« Haultérive: 3©aetop 10 0oet óebonljen/ t'apmo-^«is Jöppbe 3lpe ban-egualifatie: iSaecBentieDe ScmS* giipeftten te ©eetbe / Wfetbt boo? b' aenffaeniie Com· pagnie ggeatfepeett be Eijpe bie ben twintighiïenlS''»»·
bifesSboo? begetnelte l|eeten Ciebeputeecbcn ttt S
©ecgabetinge geélcgibeett / enbe ten fclbni Datór^g aen ben Saebt bandiate toe gefonbcn teasi.,. .tumt '
Φβη feven en twintighften ttiietben.gfimnotetit beboojlgepaciaten tégen be®aett ban Groeniaudt; iiet alle noobige pjeiautien/ annuUecentieoocEtaiieiiS footiane Contracten/ alss eenige iKiatïoofm öactï!»"»» ober fouben moseHgebben gepaflTeèlct. ff^
' aiengaenbe be Éanbelingg met Brandenfaurgh, βικΤ geeft ben ^eet iSefibent Copus ben eetjien jlam'"®'· boo; gebjagen/ bat ben lleet l^eutbo;^ met bid fteet Beverningh al$i ©olmatgttggbe ben bifiti -iStaet/ eene defenfive alliantie op ratifitaikgilloKnST gabbe / enbe bat be boojnoembe l^eet ban Bereming e^ ή» niet alleen op fitg genomen gabbetie ratificatie υίχ té bjengen / maet oocB te befojgen bat fcct6cte ηα^ bete pointtengeaggteett foube too?ben/ al^nantEiiti Igig/ bat 't gene 6p get cerfte en tweede SIriijcfid üaii 'ti€tactaet Dan affiftcntieop fiojtten tjjtit acnaene- mentoai te toeten te leggen/ niet foo P3C(i)ssop Cène veerthien bagen / maet op een vier Cf vyf gelimiteert foube mogen too?bén; ootB totoptie banfan0eur-©o?(ieI0ifie ®öO3lucBtf0öept foube blpben be Werf-gelderen fn ClcUe/ ofreAm- flerdam t'ontfangen: ®at mebe fjin (lelgcSe g^oo^lutgtiggept bolgenjSget fevende arti- gel ban 'tboo?fcg2ebe Ctactaet foube (lacn mf- «lUSf be een of meet «©ebolmacgtiggbe te flcHen i^fff^^ bie ban gaet ï^oogg iBogenbe omme ben inp"» bonbientebetricgten; ban ephbelficö batew/^J"^ boleantes ofte bcftoaernifTen aljS ban Speu-U!bbe, „„,^ enbe anbere / baet ban monbelinsg toasi e«n»
genin confojmitept ban be bnbcriinoöe bctSmK';,^;,, nfffen enbe naet alle billiggcpbt getemibfcett foi^e ω^ιβί toerben: Sfêoubenbe iioojts betfoerö/ fateenepwct- fe oenoemt enbebefïemt mocgte toetten/D«r oe toebet-jöbtiS ïïatiffcatfen uptgetoiffelt fpiibê»^ ben / enbe Commiffatfffen genoemt enöe β^"'f?': feett/ om fltacftS nae be ejettabitfe Jfcn öe (Iroupeö te monfléten/ enbe bie in pobanfocnf^ te biengen/ bat gaei; een maendt; Soits flU « ^^ foube mogen-tooiben; mt oofBWneérilcnCT^ bCttachtighrduyfentiSijtfiiSbatltiitiS befee (iaenbe te betballen binnen aeTCpjontptcìp» Detnelt/ enbé-be firpbiggepbt ban 't eeift ban wn Tol ènbe Licenc tOt Gennip fOOgaefl Me* O^Jg focgtenbe afgebaen mocgtetoq?bcit;JDacrop W
ùéte^o. UB08.®itop. totbefaeiftsn
miteect/ onttetit Jet cqufpeten ban gate cöt,,^ ijeötèn in^e bettufte-twaelf^tgepen nabe SS '
.....- - ■ göebt gebonbeS;^
lantfcge ^ee ggebeftinéect. |
-ocr page 797-
cn OORLOG Sis en veertighfie Boeck. η 8 I
,,i,„rehöatl}aec€&.aüebeöooifcB?eDepointefl fcoflben (CotacntoöfjngefieÉbappecbel^ioWmiittncDmó- ifffii
lii^^ifiictcn/ocamincwti/entieöaecbantappojtöocn. (tenaengcöpen: i$alDicïlteUch. —
^rmotatie ,getrocken uyt den Staetmn Oorloge des laers i 66Ö. van 'tgeene de Trovintie
van Vrieflant te lafie komt, nevens de Generaüteyt ,βο in de ordinar is als extraor-
dinar is ConJenten te fVater en te Landè voor denjelven Jare,
I ^i- op den ordinaris Staet van Oorloge. Ter loopendeCMaent
pk e 7 Compagnien Ruyteren oj·» 3 i j Pcerden
L'beloopen pcf Maendc iSjii
De 5· j Compagnien te voet op 3170 Koppen mon-
leren tot 36714.
D e quota van Vrieflandt in de 4 0ΘΟ man op 4.66
Kopjjeii kómen tot _ JjSp
Militaire Tratiemeaten, monfti.-r-ComniiiIaris Ì
Wadit, Ammunitie ende Proviantmeéfters, Inge- I
iiieiirs, Officieren van iuititie, Minifters en School
iiwefters Canonniers, Appointéz, en anderfints, te |
liimen tot ^ ^ \
L)e Ser vys gelden voor de Soldaten in Guarnifoen
&c. 716 . .
Andeii eonlcoftenvanOorloghe niet den aen kle-
ven van dien f044 · 9 · I
DeLijfpeiilioencnvan de gelicentieerde Krijghs-
Officieren. 20. . I5 , 8'
, Komtin'tjaer.
ι·'·;· ^i;
10113J. / j w i;
440^72 ; 7 .
'47031 rto".
8603, . II . ö
(Soy33
\ 250
%omma vaitde laUen van den ordinarii flaet van
Oorloge
Op de extraordinaris flaet van Oorlogh. Ter hopende Maènt
De 4 Compagnien Ruyteren op 340 Pcerden be-
draghen.
De 7 Compagnien te voet op 711 Coppen mon-
teren tot
Deluppletie der oude Compagnien op '1290 man
bcloopen tot · r ·. ■
Militaire tractementen der Krijghs Officieren ko»
raen op
Seftien Caiioniers bedragen.
^Qmma van de Ujlen op df» extraordinarii Staet vin
Oorloghe _ . ,_
Komt in^Jaer,
9?25>8 . II . 4
87400 , 4 ;
j;;I233I7^ .,18 . ;
Huf .. sr, τ.» «iï:, .1'
f ii'.^yo? '-fiuii-j^'i ^
•btev λ304, /'ìjiìq'
■-''"3 Ì7'820 . ti . 4
8108 · 4 . 3
- ƒ 7 ·
. 10
f-:'....... , .■!'
Petitiën by den Raedt van Staten verpocht'. ' fér loopéride Mamt'.
Dequota in de 2 tnillioeneri bovende4milli-,7 > -r) -pi/ v? ,
nen rede geconfènteert tot'den aenbouw van twéé > ,, ' 194^$^ V.j 6,,;. 4Ì
®ael24Schepen van Oorloge, beloopt 3 ..i-.r· ■
De quota iri ρ Millionén tot een Eqnipagie ter
iüiUi':··: -^-i'iM.eliips^:
ito '«"i
SÖf!i«ir,i;S «,iÌ'31ii;JÌ!ÌM
■Uìiiiiiii.
Auxiliaire Ttoupesvolgetìs'tcontràCtmetBranden- <.'■
«ifg gereqüiréërt' . v.i.'i'^ iij -
^equotainiyooooogi^Jei«voIgeóscoiitract/ ; u^n \m\ln'J ■ ■
ïöoikomt 1-.
f^f'imavMdc'Pcrìtick^dmRatàvanStam «f-' 'j,/'Γ '"Γ"'''
f»cht ■ ■ - f· 91'
'^""Kòmincìder! "
ioih'ji! ιτ:·ί; Ciliut^ί
-ocr page 798-
S AKEN van STA ET
|
Rê capitulatie.
^ SomntA va» de Ordinarti Siaet van Oarlo^h Somma van de extraordmans Siati van Oorlogh Somma van de verfochie Pethten 'öan den Kaedt
^amen te fame»
Hieibygedaen het geenede Ptovintic in 't parti- culier te iaftc komende van de Intrelien, Lyfrenten, en anderfin ts, genomen by de Provintic
Semmatefamen |
Ter hopende Maent,
62Öiy. 8, 3Ì 2648J. I. li
228491. 13 . 2
aycoo.
»3· » |
Komt m't her. né
7ίΐί84· li». ^ '
317820. ij. ° 16726P9.
274«poy. 10. 2
4200Ó0.
3161905. 10: 2. |
Opkomflen "vandeTrovincievan Vrieflandt,
Tachtpenningengelijck defelve anno i iój. zijn Verpacht.
Öe HaVenpacht voor twaelfMaenden beloopt
't Gemael van gelycke tydt
'É BeeiìiaeijW/i/iw,
Schoorileengelden cum annexis, uts
Coilfumerénde Turf en Braridthout
Innegebrouwen Bieren, uts
"Ses en twintig perinmgen mede voor twae^lf Mae ndèts
SommaPashtpemiHgen
StiiyfgeWe dtduilis deducendis
ϊο· 2·
yooooo'
3i68Ü'IS· ' ιό *
ïiöVpÖf'V
Somma te fameit
ti
" - ' FloreeWi Renten en anderfmts.
DeFlooryneriis 1 i8y 52 Flórynciii) fchellingen 5 penningen, yder Om-
flaghis naeraftoclite vanllondertften penningh 13 3609 Floiynen eene fchcl;
j penningen, komt in 't laet · ' '
De fes lluy Veis over dc Fiorynen extraoidinaris
De pacht-penningen en Stuyr.gelden.
Siot van Reeckéfiillgh vali den Otïtfahger QeneraeL '
■ - ri ■ . L · i . i't,
Komi te l^men
De Doops-gefinden fullen vcrfchieten tegéhs per ««Te'> Volgens refolutie·
d' officieren fuilen vangelijcke vcrfchieten volgens de Lijfte,
Komen de ap komilen van de Provincie famen te bedragöil tei fómme van
De Òjnfenteti tot lafte vail de PròVincie bedragen tot - ,
Qiiame als dan noch overigh. ' . ' " '
cificeect/enbececeommct;
tanίίöatb^^)ölQeflöeΦffίc{erêπfo^Pfll««Jί»;fJfS
tafce/be teeenbjooibiee ©ffifcieten ««
„eenaliïbetegentoooiblae ©fficlcwnboo? wet!'»®
^cr^tbe/Staten ^an vicrilandc tonflbsccrtntie be
otootecntie ftoawlaften boojöe mcnfeöbultifaeenbe
unt bm c>;cc<Titan: Qcoote pnitfcn Staetii ban noobfofj
bftne tot becbal ban be Iaden bf!S<©a?loofj0 te sSateccnbete
"Γ 3lant)e /^bccoojfa^iftt öe fcljaetjihept ban i^enninofte η
π πΒπι. 'g x^antg «iÈompfülcen/ enbe De ftoare mtoöclén met
be bÏcUüe tic oocbe SHO^ferenen tecbe bela(l toarcn / en
lütio} foo bed niogciiicli ban anberen berftgoont begoot
ben te b^erbeny ö ebben Baec get boojpel ςη pjoiect ban
be Jgcercn tn 't minder getal flictinimftteect / noopenbe
Aet Uptbinben ban vijf mad hpndcrt duyfent (iSulben /
ftjoifteifcftotiienirih Eanbebpbe Officiti foo Poli-
tiicq aW Militair te Doen toei laten geballen/ enbebfen- ''Wft eèfoJttrtefiebBen'^Saen^^^ V"'
WleenSEaeoiboMiteèity alle «^fficUtm foo PöUsijcque - ' ■ ' - '--------' -.....
alj$ Militaire op jBap enbenibecgepltgen aenbontenbe
«nbe alfointwee €ewtgnen enbe aen't Comptaic ban
■^n (Otjtfanspw^Pe^welWairiïh, tenbfijnpeban't
362407. .
ίΡ497. lö,
110252. .
315091, IO.
37yi8. ,
loopj
31428. 10.
1118287. 10,
44^40■ »8.
11(52434. 8
-ocr page 799-
|
lü
'vandentaux % waeropde Officieren '"geflelt viorden om tot dienfi van Η Landt ie ^erfcbieten jraopoo Tondt Qp. May en 41- derheyligen 't elcken de gerecht e helft.
NEgen Staten Generaci yder i jpq Pone komt
B·· TweeRadep vanStaten,uts.
3000
15000 lyooo 21000 5000 IJOO
3000 lapop
2+00 1000
IfOO lópp
4000 1400 1000
1800
1500 600PO 3000G
158^00 4.000 1000 2fOO 1000 2000 1000 zyoo loop acoo 1000 3000
ICOO ï20O 600 800 }00 J400 800
ÏOOO
600 1000 400
lyoo laoo 1000
ÏOOO
1000
lOOO 1000 loöo
13 yo® 3000
Tweein deGcneraljteyts Reecken-kamer adi.
Tien Admiwliteyts - Heeren fonder de Ontftnger, Secretiiris en Fifcael van dien medeelckxifooPondc. ^
Thien Heeren Gedeputeerden Stafen uts. Veerthien Hpere^i vi^q den Hpve, idem VyfReecken-mei;l%2rs!a4 loooPpndt
'sLandts Secretaris
d'OntfapgerGeneri^eii de Rept ^ meefter yder ijoo Pqqdt.
DcnCommijs
Di vier Clerquen viin 't College eickx 600
Pondt ,
'sLandts Advocaet DeHoutvefter Fifcael Loco
Vier Moniler-CommilTsrifeii yder 1000 Pondt
VierSchans-meefterselckx 600 gulden Gerecht - Scholtes van 'tKrijgS'gerecht Twee Affeflorenendc Secrecarisyder (ίοο Pondt
VicrTuchthuys-Voogden met den Schry-
ver elckx 300 Pondt Dcrtigh Grleduyden yder 200 Pondt Dertigh Secretarifen yder looo Pondt
Dl Ma^iftraten en Siiriiartfen der re-^ ifKtm Steden.
'' Leeuwarden Secretaris Boolfwart Secretaris Franeker Secrctari» Sneeck Secretaris Doccum Secretaris Harlingen Secretaris Staveren Secretaris Slooten Secretaris Worcum Secretaris Ylft
Secretaris Hindelopen
Secretaris
Dijck GraefvanVyfdelen DijckGraefvan Winberitferadeel Diick Graef van Wonferadeel Dijck-Graef van Hemelummerolphart Dijck-Graefvan de Zevenwolden Onfanger van de vyf deelen binnen dix Ontfanger van de vyf deelen buy ten dix «cretaris van de vyf deelen |
Ammpnitìc^nieeftei? van't tandt
Bpumeeftersvsm'tïjl^ndt . ^
Majoor van Leéuwaerdcn
Majoor van Harlingen
Acht outfte Advocaten enSecretarisSclieer-
hagen èlckx30oPondt VrerKamerbpden elck 300 pont Den Munt-rneefter ,
DenWaerdéyn DenAiTayeur "
Keur-meeiler van't&lver '
Keur-meeftervan'tTin ^
Curatoren van φ Accademie eicks 300 Pondt ■
■''.iffooo 'xiooò ^10009
8io(» 4500
'iiépQ aopQ
24,3 lOJ? 5ÒOJ50
D. Vaitkenier D-SctetM/US B'Wilbtiims Cui D. ÏrauMlius D. Matbtus D.Mtl D.Mttfchiut D. Terrtntius D. Dl Gran D. Gniimus D. St$ind»jn D.Wijbinga DHuéer De βι^ίαήχ DiSiblmhlCerius
tJMilitaire Officieren,
Vier Collonellen elckx 25Qoppn^t, ^ Vier Overfte Luytenanten èickx;
Pondt , , Ses Majoors ,!t wee ie Peerd twoe te voet, elx
loooPondCj \ ^
Seven Ritrmeei^érs yder. 3 oopPphdt Vyf en twintgh Capiteynselcks2opo Pont Vyf en vyftigh Schrijvens elcx ibo'o Pont Seven Schrijvers van de Ruyteren yder no
Pondt ., Negen Schrijvers van Marinier» elcx foo
P©ndt ,
Elf Schrijversvak de nieuwe Cpmpagnien
cn OORLOG Sis en 'Veertighfle Boeck.
,690
ZJp?
"■■■^óo
'"'1000
'looo
'' ìóoò 709 Ίορφ ■'Vgöi
, ' ■<
yder 600 Pont Collonel Swartzenborgh te Peert Admirael Tjerck Hiddes de Vries
Lat.
Semma
^e l^tec l^euc gecft ben negenden HSaert ee egeautgocifeect be l^eecen Blafpiel enbe Copes tot upt- tnlfTdfnog becCcactaten: (Seftenonbccbe Branden- burghfefaecftiji.
^it tueccB ban altf anti e foo eelutRelgcii upt gebotrc ^Qnbe / fieeft }§n Heuc miilel tt^óOiìatStigfttpi ban Brandenburg latcii ingebcn t)«t Dolgeiibe in fabeui: bah ben ïgete ban ©tangte. ιχ
I/o, MogMeeren. |
1100 "Λ iff Eftfietenhoortoverali cndemoethetvoorieefl Suram
pe® 1 XVI vift^ekennenien vaneen goetwerk, dat alle die
I loo , gcene, de welcke de ruft van defen Staet ter ber- tanaie
600 t ten nemen, tenhooghftendaerover verheughtfyndat
ίοο ! de Tradaten tullchenfyne Keurvorftelijke Doorluch-
600 tigheyt van Braadmturgb ende U Hoogh Mogende eyn*
600
[■Harlingen
I Mackum
Doccum
J Slooten
j Staveren
I Worcum
l^Hinddoopen
tigheyt van Braadtnturgb ende U Hoogh Mogende eyn*
delijefc tot wederfijdts verghenoeghen fyn voltrocken; <
Niemant twijfièlt, of Godt de Heerefal deredelijcke
" ende
243100
-ocr page 800-
ι J
SAK EN'vati STA ET
|
έ én3e goede intentie , döwelii'e béydeliooghe partijen hebbsn,foodanighSegenen , dat tìégew.enfte eSèi^ni yàii ruft endé Vrede ten ecrften daér orJ fullen komen'te' vólgen.; . .
T.en minfteh kennen u Ho. Mog. wel Verfeekert,zijn dat hooghftgedagtefyneKeurvörftelijckè Doorluchtig- fieytfijnér zijts alle uyrterfte efibrten faldoen otri foóda-i ingóogewictebereycken. ' ' , "'^,.1
Sijndegerefolveert en hebbende alréde"den aenvànck; dàer toe gemaekt omme hen verhandeldè'promptelijckj èhéxadtelijcktedoennaerkotneij.
Verfoekende oock dat tot dien eynde ί van wégènSu' Bo^Mog, yètnarit rnet^henoe^fame Itlftriiöie eftpoü-i Vòìr tot zij ne Keurvorftelij cke Doorlughtigheyt rtachj TCwdcn gedeputeertjmet dewelcke hy al e voorvallende ; ^kep fai konnen overleggen , coiicerfér^rip tewerck
i^de foo wanneer u Ho. Mog. föu'dénoordeelen dat- ter poch yets meer was het wèlcfcë aende ïijde van zijne iKeürvorftel. Doorl. ten beiten vàtì defen'gtaetjofte van jèenigedérProvinticn in 'cbyfondérfoude kennen ghe- daM ofte bygebragt worden. , ^ ; ' *
, . Soo hebben u Ho. Mog. 't felvè màèr bekent te mac- ten,, en fich verleekert te houdeh'daffyneKeurvorfte- jijeke Doorluchtigheydt fulcks met'alle hertèlij cke ghe- Èeghentheyt endejpromptitude fïl aih^lettéren, ende ;daèr inné alles doen , wat van' een g;oédt opreght jTiiendt ende getrouwe bondtghdnöo^kan"Werden ver- ,wicht.
SijneKeurvorftelijcke Doorluchtigheydt vertrouwt ναή gelij eken, dat u Ho. Mog. ooek voör hem en de fyne fodanige inclinatie fullen hebben, ι
Ende dat het dienvolghende u K[o. Mog niet onaen- ghenaemfalwefenibo wanneerfynè'Keurvorftelijcke poorluchtigheyc eenighe occafie foude i;noghen komen ' aén tewijfen , in welcke hem ofte de fijiiö Vrientfchap ïcondegefchieden. ' : ^i;,
Te meer nu regenwoordigh de Tradaten fijn geper- fcaeert,enfülx, datdaergeenombragë éiikanwefen als ofuHo.Mo.voorfyn. Ceurvorftel,Doorl. ende op 'deffelfs voorftellirigeri yèts deeden uyt bedenckelijcke Infichten, ende niet uyt epnliber en Vrygèmoedt ende genegentheyt, ■ " *
Ende dat daeromme'u tio. Mog dé décalie dewelc- iceflch tegenwoordig prefgntecrt, wel fullen willen cm- brafferen ,
OmmefenemendePerfoonendede Intereffenvan fynen Neve, den Princi van Omùgim op 'i meeilc in Re- commandatie.
Ende dat dicfyn verfouckififonderheyè machpïaétfe Wnden, daerfyneKeürvorftelijcke Doorl. altansver^ ftàet, dat u Ho.Mo fouden beilg fyn, om over dicpoint, te delibereren, en over de vacerende hooghe Militaire ' Charges te difponeren.
" Gelijck oock hacr Edele Groot Mog. de Heeren Sta- teli vaii HsUandt ende Wé^mieflandt op 't point ftaen, om""neiïèns andere faecken j oock hier over te ver- gaderen.
Sijne Ccürvorftelijcke Doorluchcigheydi laet het aende hooge Wijsh'cyt ende difcretie van U Ho. Mog. gliefteltfyn, hoedanigh fy fyne Ceurvorftelijcke Doorl. inregard van ditfijn ν erfouck fullen ghelieventc confi- dereren/t!i ' ., π. ■
ί--. Het fy als een 0«(·ΚΗ.ί»ί ende Biwf^isffwt van u Hoog 'Mogende dewekkc inden welftant vjn hareö Staec de fynevint, . .j ,. j
Ofte, als een feer nae Blecdts -jerwanti van den Heer^ Prince , wiens Avanccment hem ter herten gaet,
Ofte-, als deffelfs-wettige en ghedeclafeerde^M^i» die oock ia die qualiteyt geobligéert is voOr de felve for- iaidraffen»
Γ ' Ende of wel fyne Ceurvorftelijcke Doorluditigheydt alhier niet fai fpreecken van de veelvoudige mtrite» ende noi»bU4itnflen van deffelfs voor Ouders, ende,hoe God de Heere daer door defen Staet foo merckelijck heeft gefegent, ■ ί t
. Noch oock gcmcent is,eenige andere reden (dewelc- ke anderfintsVeeIéfyii) bytebienghenoth UHò Kin |
.daerdoortöthcys^greerenvandk^^^ viintockVer-
ipek te eerder,te bewegen, ( , . '
" Veel min yeti te toucheren j^ah'de veèlyoudiie'^'èijg» wenftè goede eiFèden dewelcke evident zijn, öm'te L' len moeten volgen, op de favorable Refolutie dewelck" u Ho. Mo?hiero{)fouden mogeii némen, ' | .
Soo kan echter fyne Keurvorftelijcke Doorluclftfo heytuHo. Mog.niétverberghen, Dat fynsoordeels noyt occafie fóo favorabel als deéfe is falghebooren werden,
Waer by u Ho; Mog. haer Cordiaeljghemoet ende affeftie tcgèrisfyric Keurvorftel.Doorl, toogevoeiickeii ipudenlconnenuyttenj ■ ·'. i ' Ènde waer dóprfy deiiband vaii' onderlinge Vtìent- fcha'p meerder föudenkonnenverftercken.-i -n , Sijne Keurvdrftèlijcke Doorluehtigheyt laethetaen ' de Hoog Wijfe en dc vry e difpofitie van u Ho. Mog. t'ce- nemaelghefteltzijn, wat Refolutie fy ten beften vaii dén Heei-e Prince van Orangien, liier op fullengeiiev^n te'némeii; , . .
Maer u Ho: ÌÌog: koniieii wel verfekert fyn j Dat de gunfte, dewelcke fy fullen goetvinden hier op aen hem tebewijfen,
By fyne Churvorftelijcke Doorluehtigheyt endedef- feifs naekommeliqgen fai werden ghehouden, voor ce- ne fpdane Vrientfchap waervahde Metoorieby het Chilrvorllelijcke Huys vm Bmndtnbnrg noyt en fai wer- den geextinguéert. I ' Ende dit is 'rgeene, dat wy ondergefchreven volgeiis ipecialen laft ·, niet hebben konnen noch mogen onder- 'latén u Ho. Mog. mits defen gedienftelijcken bekent tc maken,
En wy fullen daer op u Ho. Mog. favorable Verfclarin- ge tegemoet fien. ■'·> ■ . j'
Gedaenin 's Gravenhage den tlitndm Mutii/iflitu· hmdirtfei cnftfiigh. ^^
WasonderteeckenÉ iVtrnerWilblimBlaspciliJehanCtfts.
iBa«fuIc]cö«fi UpHoiiandt öB«ngPolcl)nocl) ftnaetfetgtjeftaijt: nfcttoiUenlieïiat Baectentuptcne^l
'göyfouDe tocröen opgBeöjonööcn öat Domeflijcq ^JJ'J
' ^éc felbec töbt fji oocli tee ©eceaöerinotlöOti^fi" / bebofaenüe 3lij(le ban Compaönicnte paerDtcniiite boebt/ enöe ban'tödoopban gare öefolöfnoOe «ncc ÌK fieccBte f)f ec naec gefpecifiteect alle tct iEaeiiöt oa"
tweeenveertigh Öagen/iSibaflÖCltfltÖen vijftienden Maert.
Lijfie van Compagnien tePeerdeen tevoet,
ende varit beloop van hare befoldinge naer
deflerckte hiernaegefpecificeert i alk ter Maendtvan 4 a dagen.
<£en Compagnie «uptstm l^ariuctufiiïss ίαη 8ó ^escDen.
tifoM
om itra gitiir
intf Hai
su'
6 De Ritmeeftér ter Maent tot Traite- ί ment i y ο Guldens, endefis Peerden 1 elkijgiildens, micsmet hare man- I nen ge wapent, op de monfteringhe -O prefent fynde,
konitt'famen 4 De Lieutenant tot TradlementS· guldens, ende wVrPeerdefl, preiénc alsvooren 3. De Cornettot Tradtementyagul- dens, endei/r«Peerden, prefencals vooren , . 2- Quartier-meefter met lü/et PecrdeH 2. Trompetters,eJk25guldens op l>> Schrijver.
Hoef |
-ocr page 801-
1.666
cn OORLOG Ses en wrtighfte Soeck. 785
|
48
Hoef-Smit (.■, HarquibufierselckstotiS guldens, met fu-^Z/guldens voor ad vantaghc van</»·'» Corporaels, komt t'famen
i888
Sumimxio^gl
(gen Compagnie iSuptewn Igareuföuffetiïban?? ^iiOcn.
g De Ritmcefter met fis Peerden al»
vooren
^ De Lieutenant 'met vür Peerden als vooren
j De Cornet met </r»'» Peerden als voo-
ren
1 Quartier-meeftermeCitü/iPeerden als vooren
1 Trompetters eick 45 guldens, komt I Hoef-Smit. I Schrijver.
ίο Harquibufiers, clck 28 Guldens ter Maendt,mct(iüfli//· Gulden voora- vantagievan//ri< Corporaels, komt
t6pz
Summ»i6i}gl
(gen Compflftnfe ban 11iSoIbaten te boet
I Capiteyn voor fyn Perfoon I Lieurenant I Vendrich
α Sergeanten, ekk 14 Guldens
3 Corporaels,elcki^Guldens
i Trommel-flagers, ekk 11 Guldens I Schrijver I Chirurgijn 1 Provooft |
44 Muiquettiersiüi, ζ tot 14 6 tot 13 i8 tot 14 18 tot II
3 longens,elcfc8 Guldea
gS
I Capiteyn voor fyn Perfoon I Lieutenant I Vendrich
4 Serjanten,elcki4GuIdcns 3 Corporaels, ekk 1 ί G uldens α Trommel-flagers, elck » 4 Guldene I S.hrijver I Cnirurgijn
14 Bïloopent'famen 4x Spiefltn,als 1 tot 16 a tot 14
3 tot J3 8 tot XI 8 tot II
38Mufquettiers,aIi I tot 14
4 tot 13 17 tot IX 16 tot II
3 longens, elck tot 8 Guldeni |
|
Komtt'iiimeo
3() Spie0en,aIs
1 tot
2 tot ly 2 tot 14 4 tot 13
13 tot IX
14 tot II
63 Murquetciers,ali 1 tot 14 6 tot IJ 10 tot iz tot II
3 longens, ekk 8 Guldens
"J
SwiMme 1582^/
<Scn (Compaonie ban ^olbaten te boet.
I Capiteyn voor fyn perfoon I Lieutenant I Vendrich
2. Sergeanten,e]ck44GuIdens i Corporaels, elck 16 Guldens ί Trommel-flagers,elck IXGuldens I S;.hrijver I Chirurgijn I Provooft
Komt t'fame*
3<i Spieffen,als
1 tot 16
2 tot 15 1 tot 14
■ 13 tot 12 14 tot II
436
VDcel. |
76 Summa litigi
Aldusgedaen,in denRaet van State gearrefteertdto lyMarty 1666.
Pr, ®4n Grcveptins.yt, Ter ordonnantie van den Raet van State.
G. van Sliugtìaat,
l^ceren ban l^ollant !)cE)bcn acngaenbe ben twee hondertften penning ben twintighften lEatrt/ 9i)£-
emaneect {)(t Oolgenbe ^iatcaet.
Waerjchouwìnge.
De Staten van Hollandt ende Wcft Vrieflandt, «I* gfarrnrt lendengeenendiedefenfullenfìen ofte hooren banani» lefen, Saluyt, Domiiwitm , Dat wy tot verval ja·" tot in van de fware laften, dieden Staet der Vereenighde Nederlandenghenoodtfaecktwerdtte draghen, door fionftttt- denfwarenendegantsonrechtveerdighen Oorloghe, fttnptn- daer mede den ielven Staet foo te Water als te Lande """SB· by continuatie wertgliedruckt, naer voorgaendc rype deliberatie hebben goet gevonden ende gherefolveert, tot den ophef van een twee hondertilen penningh voor den toekomende jaere feflienhtndert fevtn tu ββίώ, met dien verftandc, dat foo wel Borghemeefteren ende Regeerder» in de S:eden, dis Schouten ende Gc- rcchten ten platten Landen lUllen werden ghechar» geert, ghelijckdeielveghschargeertv/erdenby defen, endefuicxghehoudenzijn te verantwoorden vijfmacl het volle floth van de Quohieren vandcnduyienften penninghinden jare fipienhtnim vin m ly/r/jfighe- formeert, fonder daer vanyedtstemoghendefalquec, ren, dan alleenlijck de tauxatie van Perfoonen die t'fe- dertdenVoorfchreve jare feftitnhiniiertvitr tnvurügb uyi de voorfchreve Steden ende lurifdiden van de Dorpeh metter woon vertrocken zijnde, jegenwoordigh in ee- nigeandereStadt, ofineenigh ander diftriótvanon- fen Lande van Hollandt ende Weft Vrieflandt woon- achtigh 2ijn,endc aldaer eficaiveüjck aeugewefen wer^ ©bil UeB, |
-ocr page 802-
802<58 SAKEN van STAET
|
Si<S6 den, midtsdatdaervanalvoorerisaenonsghèdoceert,
—........endedàcropRefolutietOtverminderinghe van 'ceene,
ende verhooginghe van't andere Quohièr ghenomen fai móeten zijn. Endeop dat de voorfeyde Borghe- meeftercn ende Regeerders van de Steden, mitfgaders Schouten ende Gerechten van de Dorpen , 'cvoor- fchreve flot ghevoeghlijck moghenende konnenuyt vinden, ende opbrengen, foo auchoriferen wy de felve, om kort daer aen jeghenwoordigh bevonden wordende ün den haren by nieuwe tauxatie > verhooginge ende an - derfintsfodanigh te mogen omflaen, alsfy luydenmet demeefte efgaliteytinallerechtmatigheydt lullen be- vinden te behooren.
Ende naerdemael de voorfchreve verantwoordinghö van de Quohieren de Atìnofiftitnhendertviertnvìjftigh als boven vafl: ghefleldt zijnde, onle goede intentie indien deele bmnen het diftriö:vaneenige Dorpen nietfoudekonöen werden voldaen, tenwaredefaecke by veranderinge van voorige Refolutie in date den tien- dtn luly des voorleden laers, r aeckende de Landen en- de andere valle goederen , buyten gefetenen toegeko- jnen hebbende, eenigermaten wierden ghefaciliteert i fooverftaenwy, dar alle Landen, ende andere vafte goederen ofte gerechtigheden , binnen den voorfeyde onfen Lande van Holiandt ende Wefl: -Vrieflandt ghe- legen, die voor ofte in den voorfchreve^ire feflitnhondert vier en'yyftigb tndsialcknitsn tydevan't formeren der Quohieren van dehduyfenften penning, Lüydenbuy- ten den fel ven Lande gefeten, aenghekomen hebben, ende die midtsdien oock explicite in 't felve getauxeert zijn, fchoon ghenomen daer van naederhandc onfe In- gefetenen of Onderdanen by koop of anderfints Eyghe-
naers zij η geworden, dien onaenghefien daer van den voorfchreve geconfenteerden tweehondertfte penning fai moeten werden betaeldt, voorbehoudensnochtans aen de PoiTeiTeurs van. dcfelVe 't recht van de ordinaris doleantie, by fo verre iy met eede konnen verklaren fo veel niet ghegoet te zijn, als fy foo over de perfonde als over de voorfchreve reele tauxatie hebben te gelden; Des dat den afilagh door de voorfchreve doleantie yal- lendejniet ter plaetfe van hare wooninge,maer ter plaet fewaer de voorfz vafte goederen gelegen Zijn, minder betaelt,en oock wederom aldaer gefuppleéf c fd moeten werden»
Edoch fo wamièer van fodanlge vaftegoederen aaer date defes, onfe Inghefetenen en Onderdanen by koop ofte anderfints Eyghenaers fullen worden, dat de felve dienonaengefien'tMiddcl van den duyfenften penning ende tweehondertften penningh fubjeitfullen blyven; Ibnderdat dienthalven ecnige doleantie, plaetfe hebben fai, maerdat in'treguartvandedoliancie diedePof- fefleursvan fodanige goederen naermaels mochten ko- men te doen, alleenlij ck reguard genomen fai moghen _ werden op de fomme die fy over hare perfonele tauxatie boven de reele fchattinge over de voorfz vaft goederen gedaen'thaerder woonplaetfehebben te betalen, en dat des niet te min de felve aenghekochte goederen, oock in de begrootinge van haerlieder capitael, aJs een gedeelte van hare middelen gheconfidereert ende ghe- reecken fullcn moeten werden. Endeten eyndealle ende een yegelijck weten moge,waer naer hy hem heb- ben te reguleren, ende namentlijck medein'tkoopen van eenige vafte goederen uy t handen van Buyten ghe- fetenen, hare reeckeningeciaernaer moghen maecken moghen, Laftenwy datdefenalommegepubliceerten Maffigeert fai werden daer fulx behoort, ende in gelij c- Ice faecken tegefchieden gebruyckelijck is, Gedaen in den Hageden twintigften Maert 1666,
Ter Ordonnantie van de Staten Werit.ttatt Eemmtnt.
«rapiop gjifoo get emplop bàn ben ï^eerc ©jfncc ban Oranj e nu feec in Det bifcoutiS toas / ftctiBen tjc ^eeccn
i>aii<®- ban Gelderlant ben eenenen dertighften fflSap/ flilo
weft·.· ioti/ aenmertltenbe bc nootfactfielöBBepbt bat tot ton^ f«bat(e ban benlupltec enbe aenfim ban ben |
/ oütB lücetfngBe ban alle befojbics cnfe t„» fuffón boo? al ftcguaem metpecmaraentE OpperS' ' «i denaöec &elKUtt{0teEa«Debeijoo?öenaenacftZt toojUett/ naet öoojgaenöÊ öeUöeratte Den ©eece S öan Orangnicn, tti aenfienföne jacen abantcctbS. feiS totmatucttepDt guamen/ ooch ttpben felWS^ST fonöecenpbec enbe inclinatie totect bebonbcn narf tefiomen/ enöeöenaantie Dfcnflte boen/anèlm/^ xmm enbc ofiicreeert tot Capiteyn en ffiS'^ Generaci over de Militie ban Den jOcteenlaöeti Wa
enbC ,^ι^ Mik^r* ^^ ... win
banöen b)o?ben ben öoogfisfiemelte ^eete ffiiintè hi» »«· Orangien ten mittficn aengfiefteibt tot φΚ» w be Cavailerye, on»me onbec be topfc conbuiteenöe ma nubuttiebanbenleere^jince Mauritsvan be eypebitie ban Daec Jgoogt) JHogenbe ©nut-amCS,*^ bp te bjooneii / al0 mebe om ben Raedt van Sm«Γμ mogften compacecen/ enöealbaec^cffie?iem?n/om baniongösS op be sronben ban be «egBecinoe tcieerm berflaen/ enbe baec ban geimbueect te toetben/iaftin beöace CSecommitteetbentei: «©enecalitepötomm« allecebenen ban inbucttebie faecbe baectecn e geipen bf ciofìecen / enbe beacbcpben bp b' anbete ΰια, bincfen/ batbefe fiacecefolutie Baec sBctoenft eff«t mocgteegenieten/ enbe bat baec beneben^bannuaf aen t aengeenbe be befslebingge ban be hoonaé <iEBac0[e ban Capiteyn en Admirael Generaci een In- ftruaiertiogte toetben sefojmeect/ccguattncmmDe niet alleen op boo^gaenbe oube inflcuttien /maec ooth op be tonrtbecatien ban Oaec €béle jjQoeijen&e ban Sinno feftienhondert feftigh baec omtrent ollClli» men/ fooin't ciceiS ban 't felbe Slaec gBeinficcÉtt 50«.
«Snbibêl^eecmban Zeeiandi fiebHenomtEcnttien?'^ felbentfibt ben tweeden 2tp?iUec ©ccgabcclnoObanito**
DaedgooggiBogenbe boo^gDeb^agengoebatbe een gace pjinctpalen altoostS ban opinie gD^lveelt cntie nOCBlOacen/ bat alle be hooge militaire Chargesnlet alieenein <©ο?ΐοβ6ιί/ maecootBinbebjebigljeipiitii noottoenbtflOtoiecben geceeufceect / enbeSactomme biel öabben öBetoenp bat alle be felbe in Bate fucteiTite bacatüce biacen becgeben getoojben / alj^toanneei; ben Staetinöeiboojleben/ ^laecbp ben onbsttoacBte» biolenten obecbal ban ben BiflchopvanMunfterWcii aengaenbetotmectbelijt&enonbien^ ban oen Sanbe niet ongepjobibeect fouben 3t)n gebonben getofcfl/entie nu Qotft niet ggeoccupeect / om op be booüffcnfnge Dan bien te beliöececen / oo?beelenbe betöaHieit bat baec opalnocfttenfpoebigBlien nietboo? een Cam- pagnieOfte®elbttOCÖt/ maecperemtoirlijck enÖN^ vitmn ftegoojbe te bJO?ben gebifponeect/op be Commif» (ïenenbe ^Inficuctienbienietöcöoefbcn teöJojtiEnge' maetfit/ maecoppbecbanbefc beai ban ouötsf οϋδ» acceffeect gfiebonben toiecben/ becmibtieliefooDa- nigBe p?obifionele emplopen/ enbe biefelcHenfi met ceniSaifoen&omcnieeFpicccen/ banbitcrcDjjt coDè autOocitept/ enbe bienbolgfjenbe ootft ban fooöanlöcn bienftenbebjuclitbooiBet gfiemeene aanötnlirfton^
ben toefen/ alStoelbe gOeenebie voor altoos toojDfn becaöeben / beljalben be mocpelijefeDtben/ onoOrnuciM ten enbe jalonficn/ ble upt be bernieubJinglJ? enoe betanbeiingBe banfoobanigfie googp öeöfenfiiatlfn onbecmpbelötB guamcn te cefulteren/ foo «« ff'f^"® ban be iKtlftaire/ bie in een gijeöuprfafji jlPP/^' Benfie/ enbe bieefe toiecben gfjeBouben / af^beJf cingBefilfiS/ bie bienaengaenbe niet bJcl anter^ m^ met bibecfe enbe bifccepante fentimenten
tcfnmnSS beraffiiS
tommitteect. '©ebooigBenoembEiecccn jSrtcp^ teecben bonben Baec ootft erpiCjJ gfieiaft/ Wtw J? bcfeowafieenbegBelegentBfpbt «"«'«««"^fjifji met be aenhomenbe bpnaecbolfionie maturufptK
«eassffiseeï
fpeutt/ommebe in actie te Bomen i enw «n P" ©abetlanbt eenioBe toictft babelötlt W^n^^i' |
-ocr page 803-
en OORLOG. cmjfinFéerÙihfieBoeck, 78.7
, (ijiDijfcii/ mft b'anöice iSontrgöenweM-te fp?ectlien
Ste fonfereten obec iìjn. avancemm én ïmplop/
Lbfeieùtie/ baec aaticej$> tpt feec impojtantenbe i tettoantit tioo; i)lop&t enbegoo§saixfut(^(Tie amben
to^aem tofljii ®et öecjjalüm be Jgeecw ^twii pince; a®ienS
Staten becbacöt foube jöni. ^ii.mfY»; .ombat-öptoMi
in. JjanbenJban .aijeben,bie (Btuclbei*. go54c
tesüni <gubÊiaeeoro</ al^ oin aUseB te bilapéwtfr.
befe t^ifttiatK ieelandj: enanbet;er/; enbe öopp. baii'«?airaBt
Tati!Sfattiete>g0jcpaenbe |^?ing-geftnbcy fpjaecbtó'i'"'"
iban gUenegBentftepöt tot aennemio^he vaa Ijpwr^f
coórdcin'tJtaerJfciìijiÈn ghemacckt metde PrincpifelWntijan
Royale. Cnbe fiaec i|pogBepbt be. ©ilnccffe:.
riére «et Baec bat geballen. b' gintentte en 6on IjeacPïk"'®"'""
teas/ bat Hollede Bim foupe aennemen aie «en>
KindrvaniSt^et-j *nbe Bem gebén een goeöii onbeciip.„,«.H/
iBoubt.enbeÏoebCjiSïaetji-ïieben.' : , , -ι^νΤ
^ie ban;z.eelandtnamenfultbjiniét h)el: |]@éens sen.
ibeti /^ Hoilandt qjjam ö'ebutatie enbe tnfpfctie niet als·
leen toe : 3@ili2en 00C& Baec part baer ban Bebben.'..
Cen boo;neem^ Slibt ban be J^ergaberingt fiibe^
jStaten «Senepaei fepbe al laccfienbe op bat pjopoolt:
I m i^eec ofigollanbt meent ban ben.§p?infil
te.mae(6eneen.KindtvanStacti |©aec ftftfie bat ftp
felf eec langB W i^yn een Kindt van d^n Prins. "3©ÌU
lenbe feggöen/ bat eer langB Bp. fonbe gBeraetlKtt
toe Bet felbe: em opperfte bet^iobt/: bat fpne Heercn
jgooi-Ï^aberen gabben gefiabt j enbe batgp alfoji fou«:
be bjeiben·. Vader inplaetsi banKiadtdes Vaderlanti^
HoUaudt toosi.nocötanji, bécHasn met eenparigil·
flemmm/i bat nwB aeoöelgeeceniban Zeeiapdtiiist
foube tooibetigctìejoinaissecn diiatöiri«itb)ooit. sr'·^
< .€nbe bae^ toaiei opcbeen bebecl^t.Qceben : em bàt
iVranckrijck altaniS.UKt Eogelande:iDi^j0?lt!003Ìjnt>ft
ongeetne fat&Ïat Bet opperilp. Biefiafö. gnam : aeft5 te.
Igeec ^iinsi :>·ψ6ίΐ toeltftenbcftFr^ïjfGhc met.bfiibep
molitie ban Qtangie Babben ü' om)?i;be gBéRelt ί «Eiis
bebiefqa baetum/ aig om^e p^oiimitept ban,bm
^ίίηίΐ aeaben.Ïtoningh enbe Boope ban futcegïe
ibcCtoon^vantlkigclandt, jHfleafH bjeefen baft jjjR
jHpogheydςmeβIï.«^ngélftöal?3Pwnfcit
I i'^e igeéreftbaa Zeplandt^biaiBtfftODCft- in/. eenepac'Hc».
ifcBecpe&lacötè obefr bBÌ^oyttgijtpii bapbe Papiijreni
• iSeflccterenbe tp^wbafw. bii=:beJMunfterfcfje Bab*
'ben gcbacn in't Jwarquifaet van Bergen, cnbê fpsjti»
^alj)cfttn'tgp>o?pOudenbofch.· gE>at men beftoojbe be
©apifietiiWetteEanbe meerin toom tcBouben; «©e»
beiibe fp-^ren ban Zeelapdc t? hennen / batfe me>.'
be gBeioof; gaben een be gUnr^^ten/bat bcfen Mun? '
fterfchen ÖDrlogh toaiieenreligieuxe 6rjjgB: €nbe
al$i men bacr tegBen fepbe bat immersi ben Bonfngg
i ban Engelandt toaiï gereformeett, <nbe bat ben iSo»
ningB ban Sweden, bie mebe .toonbe meer Munftcrj
aljei aHberiStn^bcfentesijn/ b)ai$ aSbangelifcBi <Soa
biierbt gbefeptbat ben i^ontngl) ban Engelandt enbe .
fÜne 35i(TcBoppen meer Paep* aljïGereformeerttoa»
ren. llàaerbeEiebenfagen toepnigBopBet gitali;·
aen$i inoojt bat be^oubetaine
enbelBacBtige potentatengantfchgeencReligie Bébs
ben: gimmeriSniettoanncerfein Baeröraem niet
paft. Siisi ben öoninoB Carel van Sweden in poolen
tooglj met appacentie om bat ecBcel Ojjcii Evange-
lifch te maecben i toatbecb Dennemarck, Bran-
denborgh, en dcfen Staet i i§agBenfc be Religie aen i
neen/ fpilieipen ben Keyfer enbe Poolen dac Evan-
geiifch licht uytblafen, enbebe ^toeben toegfifagen.
®0en Munfter ban ben Biflchopin'tgiaecfeftighbe»
legert toasS gingen be (0ebeputeerben ber StabtBier
bpeen pberfelfiibp be Predicanten feggBen: Ghy
iydt by wylenfevenjaer predikende eer ghy eenPa-
pift bekeert : Siet nu een occafie om een geheele
Stadttebekeeren! jiiaaetBct pa(le boen «iet in be
ftcaem. ©otft altana fcBeenbOpgemelte6lacBtetof='
ber toel te paffen tnbe braembanbe i^eerenban Zee-
landt: ^e ^;ebi6anten albaec ( gBel0c& elberti )
fagengBeburigB met fcBeele oogen/ batfe bupten alle
oefacB toaren tnbe poliep en be faechen ban ,$tart:
^aec aleer ben Abt van iVliddelburghpieegBbpfian?
allei alintt te boen. btag be <@ee(l(lg(6gtpbc
» een
tnànbatte
OojloD^ ιγιεη tiat;^ met ·.
. .4
igcl^ndc :, é900 naei;
SanDmi ïanbe'tnlje <0?acffcf}ap ban Zeelàadtj;^
Uine öecfiDfPöE notablei cefïcpienv. ban ^tafct cnbe:
«aieeangftt feecgieai foubeafien Aljat ben |)ooò8-
nJSdtcnïi8£t #?róce/ toefenbe-ecn inftmment van
fodgrootenhöope· boo?be gemecne üïcpublijcfee./· bp^
defienade, ofanbecfintji tOtbe hdoge;èndeemmen-..
[frOarges fóo Ipffélööt.bp fijn 5&oo?lut[jtio8eiibiìs
«flU'OuDccjai mocgte biccben gepjooto:^
witFj ofte ingijeballe 6« fclbctaoo? alnptif metaijefi
medi GOÌbt'btnben ban>albe itebenttan be Uiì>ì(!:ì
niet motfit tDojben eeabbouecct/bat aeftben felben ban
liiittiinffen/ motftt iBOibengebefÉceeèt be Cfiacge ban';
Generaci van de Ruyterye, om onbfliBéttoÌjjel bele|>bt
ctitit manubuctte tian be Maürkstitn
atnjiaenben J^eibMocgt bpte booonen; enbe aifboibe
luattücque enbeoeffentngge banbe HSilUatce factiën
«tie Commanbementen teobfetbeKnenbete leiren/
(Htie bat bea fioogö-gemelté ©eete p?tnce boofiir
miicöt tooaben göetnttobuceew tnbenjlaedt vanSut-
len, omme albaec fonbamentele henniflTe bart tiè
grontiai enbe beUiibt ban be ggemsene Xanbt-faeCi'
I1C11 temogen bebomen/ enbe atfoiu^meec bequaem^
oDemafcBt/ om te fjjnec töbtijei hooge ende emW
wnte Charges,'bact loe bemettteban fön^oo?i
ΐιιφ((οίΐδΡ0ΐ!ί ©oo?-©«bet0/ enbebenbiendbanben·
^tast hem komen te roepen, mét ÖÖeméen tontéttiï
mnt temoggen i);b{enen/ alie^ op ben boet cnbC'
(Din göelijchboojbere fgn l^ooaljepbt Fredrick Hen-
drick in ben begfnne ban ben ^ate fefthien honderc
«Defijn^oooöepbt Wiiieio, bepbe SoogglSf»
fil!)c6ec memotte tn ben giace fefthien hoadert acht:
tndertigh, enbemebe bp {jet aenbieetten ban twece
jjeren van difcretié- tn ben Racdt jvan Staten eCCé^)
mbe tocoangö tsf toecgunt / op,bat öefen iegentooo?i
Wgen ^jince ban Orangie infgelöcBsi tnbiecboeglien
inoc armen enbe ben boefem banben ^taettoefenbe
ontfanob^n / albaec boQ^bec motgt Ino^ben gequeecbt
tnbe boo^goebe onbectdjiftngge; boojfojgtie enbe
toeUccficgt onbec <0obe0 genabigen 5egentotbe ^ge^.
iDiiille pecfectfe gj^eb^atgt : J^ecl^oopénbe fp i^eeren
6ebeputeetben/ bat alle be anbece^ont-gljenotén
tiiiiioabigij enbe boo?flcl mebe foubeiam-
pimcren/ baecopbe fetbein naem enbe ban toeggen
ö'opgeraelte igeecen i^taten ban Zeelandcinflantei
ih bjtccben becfocijt {jacc fabocabctjicË te biilien
. i)tthlacren;3©accopoebe[ibeteect jjjnbe/ tsSbebooj-
icl)?cbefaeci{ebpbe anbecc Pjobtntkn obec ggeno-
cj inen.
fiabben obec be felbe faetöe aUebe tnpattfca?
liete tonfccentte gOelueell met be i^eecen ban Hollant j
naè met bte ban be anbere ^jobfntfcn. HoU
tsij landt pcïfifteecbe bpOatemaicime/ bat begooglje
Ciiacgen ntct beQoo?ben pecpetuelte jjjn/ maecmet
rtchc cïpcbitie of Campagne te epnbtgen. gin Zee-
landt toonbebe ïlegeringó gftenoegljtnbec baetbats
fe niet feec begeecben meec oppcr-göefagO : a®ant fp
i" «11 ^jinss niet gaben fpn Hecljt ban premierNobie ;
iinpöefp Babben Baec toecbonben met Holiandt om
mt oe[)ocige CQacgen niette bergebenboo;batbe^;in0
ta· foubc achthien giacen oubt 30«. lEaet 't gijemeene
"oitfj ticpgijcflatiigöomdcn Prins; anbére 00C6 bfe
wet reecheninglj niet bonben bp be oUgarcfie. «enbe
« Predicanten alUntfialben bjoegen ongebulbigö/ bat?
ItDoigins! ijaecepgeneecflecefoimatie/ fiaec bonben
wtolaot banallegöcfacöin bepolttpe: Zijnbeftaec
"[«obct-gcblcben aliS jusfiditioficcmitnandit 'tai^eitb
eitijbtaengenaemtiïbp 't gemeen/ enbe alle bienae
«tanbecingöe Da&en. «©m alle bie te complaceren
mocftcn pet boen. sfinbecsi toonben fp alfoo gtooten
imaec&teBsbbmtnbcn biancB ban ben epgen machti-
gen Nedtor al0bieban Hoilandt: Ijoe toel liaecniet
«asobecgefiomen/ toataen Holkndcin 'tgiaetach-
^len enbe vijftigh toasf booi ben ©jfns? göebaen.
enöi HoUandt in&éfen tööt meenbe bat be cecoms
-ocr page 804-
788 SAKEN van STAET
|
1666 em<9. in't£0ifer. ^efe D?utDt baribe reformatie
toasS ötttet : €nöe notficanjS toasi be fcBulbt ban fiaec epSSencefo^matfe. ^pgabtien tteDootenltetectoete ften j «©elöcB V «ensBelfcBe 25i(TcBop9en We Set mfte gitütnotö maecöen <n Set ©atlemeni /m ban be eecfte iSabtnbed i^onfnc^ja! 50η· <sntie eenpbec oo;bcelt OfeltganiSbe Gereformeerde Geeftelijckheydt alÖiêC
nfetfouDee^eetn totllengebben b(ec|}élt)c6ggefatg fn ben^taetl €nbe 6an nf» fien biaecom Det Baec nt« toe en bomt i mtl faecBen bet iSeligie fou- ben öeetec toojben betcacBt/ en 't Minifterimn foube foo stiet 6onten fn becacDtfng^· 't i0 een bjaaDe ban iSecBte/ toaecombe «©eeftelötSe gfjeen temporede (jPoebecenfoubenmiigöenpolTiöetenl Siile Gerefor- meerde Doftorenfullenfeggoen/ ia^'enbep?actique li^ootbfootianigl^: b)anc niet een ^^ebtbant iff^ec btebeloftebanacmoebeboet/ inbeel plaetren ootb le^ benopbe Fafìorie «i^oebecenbfenotg begonbenjgn. USetgfielöcb cect)t foube ootbntoglien begoubenenbe Sebben alle anbece Geefteiijke Goederen/ b(e gefecula^^ r(feect3pofbe(eifeneert. ^aectegen^t'alleguecerT bat Chriftus enbe d' ;Apoftelen felf fön HtÉiienbe bet^ atgt géloeefti ®at (sì Qu^kèry, Fanàtijck. ^OO fou< ben bè ^iebicanten ootfe moéten alle Viflchers, Tolleri naers enbe btecgQelümsün/i^benbebantaecganben' atbepöt/ göelgtB onbecbe Doops-ghefinde, bfealle' toerelbtftge i^becfiepbt becfmaben. i^en mo|l ootb giieen Tempels of Rerckeïi ftebbiMw USen foube ooth nietaljSfn't Hebreeusóf Griecksmoiten leetetienbe fcD?0ben/ ombat^fpbfefpjaecB gebben gUebjuptbt. ^aemenfoube't ^acgtmael ootBiUftti'^mojgBenjS maëc moeten genieteiV nfétnutgtecen/maec na'teetenbangetPaerchkm. i^enfoubenln't tele» beten ban 't SacBt-maelben (i^eit ban Pauius xi. Co- rinth niet moeten lefen; loant bte ^jfefloa^nocgnfet ttt be buceibt ten tpbe bah be in^ellfnge ; H^en foube be cefi ban'tggegeele fo;muUec moeten nalaten; biant 4Ïg;l(luj$beec ban nfet geeftggemelt. j@en foube moetenbevoeteneecflwaiTchên. naenfoube't^acgt' mael Ifgggenbe / niet ftaenbe/ fittenbeofbnlelenbè^ moeten ontfangDen. H^en foube nfet fimpeltith fn't aeafftfìt met toatec ft>}enggen fn ben boop/ ntaec j^et ggepeele Efcgaem boopen fn eent Sf- tofer. i
^e%!eei;lKeue-®0}(lelgt6e ^^anbenburgftge iSe« »etfo«6 fibemCopesiieeftbenachtftcn flpill bertoont batïip Srffoa gela1lb)aööace^oo0e31©ogBenbetebei:foet6en/ bat ytnbttie fgnel^euc-Bojftelgcbe ^oo^lutgtfggept^ «©nbetba^ «raföa nen fη Pruyffen enbe acötec Pomeren, foo beel be felbe ten m Upt be iSteben ban Coninghsberghen. Colbergen Ofte ip;ufc(n. anbereiSee-gaben$$/metbace^cgepen Commeccfe toatenboenbe/ opbipe ©afpoonen fouben mogfien > (CcafTlquecen -.Betroecbenbebecialben/ batbaectoe be noobfge ^afpoojten gebepefcgeectmocDten teecbeni €nbe alfoo gate loogig IBogenbe op gelgtbe boet alsi bp beCcooneban Engheiandttofecbtggebaen/iuecen tequfrecenbe/bateen Sölieban ^tficpen bfeuptbe bOO?f5 Igabenji in Pruyflen enbe achterPomeren af5epl. ben/enbe ganbelben / obecggeaeben foube biecben/ ten cpnbe bat ban toegfjen ben ^taet tee plaetfen baec 't begoojbe / be noobf gge o;b;eji ggeHelt fouben toecben ombferg^elpcbe .Scgepen b^penbe ong{jemoiefteect boo? •sJEanbtsi<©o?loge-i$cftepenenbe iommlfffc- Baecbecjj te laten paffecen ; ^0 becfogte gp/ bat gaec »0i Jiao.fltijbacr obec bp <0eftf)?ifte foube tolUen ber» 6la(en/Bacban(alj be boojftgjeebe Epfie foube moe^ ten toefen / enbetoat effect ft)nei&euc-3©o?ftelgtbe ;!^oo?lutBtfgl]cpbt$ 4^nbecbanen baec npt fouben l^ebbente bectoatDten ; ^Baecop ftSgoebt-gfjebon^ ben te becfoetben ben gcmeiten Igeec ISeflbent / bat gp toilbe p?ocucctcn/bat be Itijfie bec boojfj ^üBepen aé jjace^o-IISog. obcrgftcuuert mocfttetoerbcn/ombe ftlbcgUeficn/nactbetbie^aengaenbe geblfponeect te ixiecben.
(CecfelbectöbtfigBeBqojiBetcajgpoitb^be^^ |
<0ebeputeeïben totbemflftafcefaetfien/metenbeii» beni eenfgöe Igeeeen «etommttteetben upt bmS; van Srate , gde-ejcamfneect Debbenbe be ikS^ ban ben 3&?0ffact Hans WiUem van Thid Κ ben Euptenant ©ootfit lohan Peilers^; η,^ώΚ lohanRufo, fioubenbeïn ^ett/ bat be ejacf hm
becNath, alommefnbenEanbeban VaickcnLmh enbe 'sHertogenrade Brandt brieven upt
Babbe/. ommebe contcibutfen albaecinte tob»^ boenbe monbelf nge baec bp boegBen / bat rün deer^^n ofte be «ommfffacf fen ban ben WtBop bauwS b nnenAecken te bfnben fouben 39η/ nc6endelonghenDecioi 3®acc opti BoetoiiS! ben/eenbe|iaagt|lceetban Aecken fouliegtrtK!. toecben / bat Baec <!^bele foobantgBe ojtijetonben^L· lee/enbe We boojfienfnge boen/ tenepnbe batuptfia; re j$tabt enbe 't teflTojt ban Wen boo;benboo)noTmbm vandcrNat, etlbe Canoiinicken, ofteeentofeanhi™ MuQftcrrche<@ff(tiecenaenbefen^taet/ oftebe gefetenen ban bf«n/ gBeen fcBabe / ófte oberiaflmottite «oecben aenggebaen / ofte bat Bare igoosB Haotöentie fftBgenootfaecbt fouben btnben/ fultfii leggenti ftau enbe Bace ïngBefetenen te becBalen i ^sg toleibttKn
be toMe laten bomen Bun abbpi/ of ben^ere Rhijn.
mve OEioubecneuc bec jStabt Maefìricht niet fout» ijii goocen geo^bonneect te bietben/ eenfgB®olt6banfpit onbecBebbenbe Ciuecnffoentefenben naec'ttetdtoic ófteceffojt bec gBemelte ^tabt/ om albo» te btu blgben tee tgbt enbe tollen toe / bat ben meec-gefeiiiien van der NatmetfgnenaenBang fiBbanbaagiemi· mctfoube{iebben.
;. !, . -1·
g&eSlatBten obecbe fioubtBepbtbecPapiftenfipbi,^ ifêèerenban Zeeiandtfn sBebjatBt/ fibtnthiendenS gBecappo?teect: 3@aecop gBebellbeceect: oocAgj^otiPi lebt 3gnbe / bat op be gcoote J^ecgabecfng^ ben fevn en twintighften ^anuacp feftienhondert een ett vyftigh,bpbegBefamentlgtbe ^onbtgBcnoDtentiBO) 'tmeecenbeel opbe boojfcB^ebe pofnten biai boojfftn enbe gge^atueect / fi ootB goebt gBebonben/ bat be boojfcBjebe nfolutfe banbe gtoote 3^»gebtc<ng&e aenbecefpectfbe |^;oWntfengefonbenfoubel»erben / metbecfoetli/batbefelbepebecfnben Baten foobantc gBe 0}b}e biflbe^len/ ten epnbe / batbe patte· ten tot fnbfnbfngBe ban be Papen enbe Paus ghe- finden, gBe-emaneect / bfgouceufelgtfi naec |aec fo}> me enbe fnUoubengereitetuteect mqtBtentoecben;
fi ootb mebe boen aen alle be (©ffltUten 1» be Wflcftten ban be 4E(enecelftepbtb>el ftj^rptip aen ggeftBieben / bat fp ifeben be boo^nocmt» patta» ten enbebe bojbeceBaec l^oogBHSogBenbe terolutie fuctefTibelptg baec op genomen enbe gebolgt/punttuc löcb f η alle Bun beeien fouben Bebben te acB^tbolgp/ enbemetalle btgueuctecejiecutfe ftellett; tiooj bien men bebonbt bat Bet aén We iianbtt»di««p quam te Bapecen/ fi becfïaen bat een pjcemie oqfpiw foube toojben/ booj We gfieene be toeltfie fouOinbonieii aentebjengften een ofte meet (®ffi(fecen/ bfetontra' cfe be boo?ftB?ebe pactaten met eenfgBi pai^» ofte ©aui-gBcffnbcnfouben Bebben gBetompofw efeenTgfigfielbt oftenootenofte bebongBen/ Bet felbe p?Q;mfe gfiebonben beojben iJPt öe ^
fTuSSreaTnirn»^^^^
leentalimet ecnpatfgBepbt banallebe _ --- . _ ... .. «nbefoubeBetmtijtSelbecbattnBaiCi^?!^.
«nban RacsfcitenbeanbeceBate ^oogBifiogBenbe genteopg«meiteïSefolutfeb«nö<nfc*ei«?ew»^
fouben Beötien / enbe fouben be felbe baet en boben notB vier dubbelt, tra teBoebe ban'tgBemeeneEanWBeböenoptebJf*/™^^^ betalenBetgeenefp fnmanfeccali booten ontfa* enbe gfienooten fouben Bebben / ««0« nebeniban Bare beWenlngBen »»1««« öS^ïm enbeanberenfn Baec plaetfen.gBee«il!^®KJ^ bcrflaen bat binnenben tpt ban *ier batebefei/ gBcene verloovea «MieenlaBe pafpiip^
ΐ» |
1
-ocr page 805-
|
I . A.n«lOTUacpfcftienhonderc een envyfcigh, coiicec
Lcifoiöi; aimbaffatieacS enöepuölöceue Minifters -ïirtbeHotfteemfcDe aenDefeloe bccnteBtot
MS(;ccntlclÖc& öooi b'apgemelöe l^eecen fjaeci^oos iìnooiiOinDe «©öeöeputeecöen gtjececomtnanDeect w"töen 'tfcloe alfoo na tetPiitón iiaomen j Cnüe ffliecDin öe i^cecen ban Hollandt qqcEi uecfogljt De mm öanDt te toülen ftoHöen/ ten cpnöe öat öet Mtie fÖifo?nteenöe tn&ouöenpumuei
iiciJ g|)c-e)c«utec« mocöte toecöen / enbe ftaete Sn- niufeietien Delet be ereccitfe tn Oe ^upfen ban be gt)e« mflttMinifters toecbcnöe oöepleegfjt / te afTtftecen nfiiiitebJooncn ; '©esitoiecbt 0etlaet(le 3(lctöt6cl m ije meccoö^^nulte iSefolucte gfieampUeect / bac
lliöeniöeOfficieren, Schouten, Scheepenen , Vor- iters.'enbeanDece publjjciue bebienben/ oacbgBeei neanöere Rentmeeftcrsbi» pemanbt inbebeflctcten banDi <i52necaittept fpuben mogften aen gljeftelbt toDjöen / aWbie ban beware Chriftelycke Gerefor- meerde Religie toaecen ; enbe op bat fiaec ^oogö {ggahenbe tenbolIenbecfeecËect fouben mog&enbjei' fftt / oat becfialben be cefolutfe ten cefpecte ban be boo^ fiüeeüe Officieren g^ienomen / bolfeomentlftcfenaec ghcÈomen enbe gOeobfecbeect fouben toojben/ toiect ùm@;otuceui: ^enecaelban BrabandcoocEi gDeiafi inttegöeo^öonneect / fiem ejcattelflc&te gaen <n fat' meten/ ofbeboo^noetnbecefolutien ooc6b)iecbenge,^ obtempewcct / enbe göeene Officieren, Schouten, Schepenen, V orfcers nochte Rcntmeefters ftebonben/ iian Die ban be waereChriftelijcke Ghereformeerde Religie biaeceni enbeanbece bebtnbenbe / bte am> ftmbtj} bangaecebebfentngj^e afte jetten enbeteont;: (laen / cnbe ban füne becctggtf ng^e gaec ^oogg oïmtie lappo^t tel boen / ombeüglieften a(i$ banan- tete in Baec plaetfe aen gfieftelbt te toecben j cpnbeifttfe iigöfwfolbeect / batbe fcgaeben öie eentgöe Predi- cjncennuonlagöiSbooipattpen / gBeöoomen upttet iöeiictjt ban ben üaoningD ban Spaignen : of eibeci / in §aete^ecfoonen/iêapfen/a©oon(ngöen / enbe«©ae- tongdeleben dabben / bolgDen$Ì(jaec iìooggiBog. ticratf be cefolutte becgoet enbe becbjagen fouben Uiei:^
b)aeg[iefcgiebtenbeaeng|iebaen / enbebe cefpettibe Officieren ban be ^07pen enbe ^laetfen toel ecnfie- ii(6 s^ela^ enbe aengQefcgjeben / bat fp lupben be boii2naembe Predicanten öaece jpantfKen enbe anbe^ cefecfoonen (ngaecebebientngen cefpectibelöte fou" tien (teutten te maf menecen / enbe befelbefoo bee( gen aengfncg I)egoo;Iöc6 befcgutten enbe befcDecmente- oöcnalleobetlaft/ fc&abe/ enbe fnfolentte / bie Ijun ioube mogfien biecben aen gliebaen. ^e igeecen €ie- iieputeccben ban be ^jobfntien ban Hollandt enbe Weft-Vrieflandt Ijebbenbe boojfcftjcebe faccfee obec senomen /om tn ben t)aecen b?eebec ggetommuniceect tctecben.
•©e iljeecen jacob van Coevorden tOt Stuirwolde εη« ita.iii]ohan'schrieck,55o?gemee(lecbcc ^tabDeventer I)(bl)en ben elfden SCpjf I betfogt gljelaft te mogen tooj- i benopbepjopofttte g{iebaen / enbe bpg{)efcg;ifte tee Becgabectnge ban gaec Ho. Xlog. obec gelebect / boo; ^^rabccitraoibjnariiS enbeojbinartó <l5ebeputeetben ban & Zeeiandt, op ©jpbag ben tweeden beffelben USaentjï/ ^iiteni)D)]enbe|^et becgijeben ban alle be bacante hooghe militaire charges, enbe fulcfi^ì pecêmptoitlpcB enbe "à vitm, enbe n(et booj een Campagne of ©elbt tOCBt (tl i}ct abanceten ban be ^ecfoon ban ben i^eece J^jince wni^canietotbe l^oogDeenbe €mfnente C^argejl/ 5 im ^oo;lutC)tf ge boo;oubec0 fo lo(feip ten bfenfte <>an ben 9:anbe bebleebt / of inbten baec In boo; aiiJnog ^et otemeen goebt binben ban be ggemeene wndghenooten niet en feonbe toetben gfiebffpo» neect/ bataljüban ten mfnften aen googggRemelte Hineffiioooöepbt tof erbe opgBeb?agöen be COatge pan Generaci van de Ruyterye , omonbecïiettoÖi bi» wenbemanubuttfe banöe Keete^jiHiS Mauris « aenftaenbe ©elbt-togöt meöe lip te ttoonen / alfwbepMttfitaee l^an fflWlKn |
te obfecbecen enbe te leecen; €nbe bojbecif gtje. biacDtinbeti Raedt van State, ten cpnbe albacc ie becËctisDen fitnbamenteelégenntfTe ban be gconben enbeöet belepbtban be göemeene aanbtjï faècfien/ enbe alfoo bequaem gfiemaecBt öe bbojgDemelte fiooge eminente «tjacgeii / met een gemeen betgöenoegljen / ten bienfie ban ben ^taet / te 6onnen tnebieneni Ïl^aecopfgnbegDebelfbeceecbt/ gebben ^ibbetfcDap enbe^tebenbe «©etommftteecben tet «©enecalttepbt gfieaui^cifetct / om tee ©ecgabetingfie t>an Daéc IJoogöHogenöeBitbaettoemebite ijelpen öfrigtje' ,,Χ,,ίβ cen/ ten epnbe He bacante l^oogöe militaire Amptón «urncrei. fuccefftbe / niet boe? een töbt / maec ad vitam möCöten «h' too?ben becgöeben / om boo? te 6omen beele enbe becfcöepbe tnconbenhqten/ bfebeiongfie auatgucn bec ©panben ben ^taet jwbben boen fien enbe geleect / baec boo? te toefen becoo?faRc6t/ fonbec nocBtanSbe pecfonen te nomtnecen/ boo; «n al eec 3P fpeclelnc6 ban isibbecfcBap en ^teben öaec he naecbec fouben fön ge. lafiet jenbeoot6b0}bec# omnetbe <aetommrtteec- ben ban be anbece ^jobinclen te «eben f η conftcentte / enbebaectoeteWrtgecen/ bat aei fnn Hoogheydtben mme ©jtnceban Omgien «jngöejjiiubiceert be m·· folutfeban ben lace feftienhondcrfêsenfeftigh , teil aenff en ban be onbecgBelgtgelttcb bienr«n/bte beiS felfd ®oo;-<@ubeci ben^taebt onfej! ]dabeci^nbtje( Babbcn toegBebisacBt/ enbebocBbfe fobecce aemetoaffcBcne matuctept / becgljefeltfcBaptmet een meic aligtìe» meene benntöenbec^anbt ggefpeutt toecbetbe gene· reufe inclinatie fn BoogBgemelte l^eeece ^iinie/ toicc» be gebefereect be CBacgBe ban Generaci over de Ca- vallerye of Rüyterye ban ben ^taet befec ©eccenigbe Igebeclanben/ mebe op ben boet enbe na't ejcempeiban bebooctge^;fncen/ bejïfeffietpecfoontoiecbe gebjatBt fnbenRaetvanStaten,om albaecgeigfealiS in be armen ban ben ^taet toefenbe ontfangBen / berber te toerben op gBcqneetöt enbe onbec «©obeit gBenabigBeniegfien tot bebequaemBepbt enbe perfectie ggebjacBt y toaec boo;banbenfeiben/ niet minbecal!$ ban fgne Φβο;» lucBrtgBeenbeon(tecffel0£6el9ooi<®uber?/ alle göe» toen(tebien(lenbo9?ben ^taet ban befe iSepK^ljjclie fouben bonnen toerben bectoacBt enbe te gBemoet gBe* fien»
<enbe fouben be <(Eiecommf tteerbe ter «generatitepbt befeiSefoiutteopden Tour ban be ^;obintie Bebben teupten/ enbe ban ttiOt tot tübt ober ftB?pben be tonftberatienenbemotibenbanbe anbece ®;obtntten omtrent bie faecBen/ enbealiefintjïBelpen bearbepbni bat meteengBetoenfle Barmonie banbefamentlyciie ©onbt genoten Bier in toierbegepjocebeert/ en in rail banonbermoebelgtb bifcrepantie/ baecinbenabrre o?b;ej!t ban iSibberfcBap en j^teben af-toacBten. 3®at baer obec bp Hollandt gebaen of niet gebacn bolgBt Bier na.
(iot Deventer Babbcn be ranfcfie gebacn een groos te infolcntie fclfsi ben Commandeur albacr becbolgenbe tot in be Kerck. ^a^aer ban fai icB mp refereren tot fijn ?&Jlef.
ffel Edele Groot achtbare Heer en,
MYnHeeren. lek hebbemijn plichtgheachtet, Snfolni-.
om dat u wel Ed. Gr. Achtbare, enmydaeracn "cÈcr
gelegen, iseenkortenwaerachtigh verhael te fg,"^' doen van hetgeen op giftere zijnde Sond^ den «iiiVo- jjcntre Λ» defes is voorgevallen.
Het is dan fulckx : Dat ick tot uy tvoeringe van dc refolutie en aen mygegeveneordres mijnaffcheytghe» nomen hebbende van den Heeren Kflr/wi/ir Droilvan deTiB»»t«>Iii»i/i-icitN>/fln</fCamenaer, ende Secretaris Stradai des middaeghs omtrent em en <w« uyren ben ghekomen inde Ïtlfiraet^ alwaer my eerftont- moete de Provooft Ïabiusi daernaeghekomen zijnde omtrent de deure van de Stadts-KiuckfneenfeeckeTt Diinflmetght draghende in haer handt een Fleflche, wcl^e Ma^ghtBjyyraeghde, of het Vnifivtfn noch
en ο ο R L ο G Ses en Veernghfle BoecL 7 8 7 |
-ocr page 806-
SA.KEN van STAET
|
^l^^enistover , maer als nochby d'onie befctwas ^ wy
_al voort gaendede Maeght antwoorden , ende fey-
de,dat den Heer Droft van'tTuiiewruicke tydinghe mede was toe ghefchreven, quamen by ende om- trent ons tWM Fr»nfcbt Soldaeten , waer van d'cene de Maeght liiecde Vuyft ftiecin haeréNeckej ende datibovehement, datiy hemdaei· over aenfprack , ende ick in 't Franfch fey de, het is hier gheen Wyfe ye- mand moeylijck te vallen j ende op de pubiijcke Strae- ten over laft te doen: WaerophVmy ftoutelijckaen- ipnck,Nufiiick^nocbmur *(««> ghelijck hy oock aen- ftondtsdeqejflaendedeMaeghtmetfynhandt fo on- ghenadighaen 'cHooft, datfy eerighe treden van myafdeynfde endebynac ftrüyfAelde:Doen feyde ick , gf doittiiit weldaigby Jts-tetrin Strattn vitlun. Dus te faemen -woorden wiö&lende raeckten wy uyt de Polftraet, ende quamfiaerby ons de Luy tenant/λ Mye, welcke defe onluft yrfnemende den moetwilliger in 't Francois aenfprack «nde vermaende om hem ghe- ruft te houden, , ghy bibt den Cmnmandmr
vitrydimgbyuffiBjch-ldighii^i Daer ophy terftondc van den moet willigler wicrdtaenghevallen endefoo- danigh met den D'egherigeforceert , dathyghenooc- faéckt wierdt tot f-n Lijf; weer fyn Rappier van gelijc - ken tetrecfceny ende iouden dus aen malkanderen geraecktzijn, ten waere des Moetwillighers Cameraet hemghevaL enick mecmijn Rappier tuiTchenbey- dengekoinen was, foeckende met alle vlij dt hem Moetwil-'iger te doen apprehenderen, maer als hy hem wederon los gewrongen ende geworfliek hadde, ftuyr- deick oiijnDienaersnaedeRuycer-wachtCj omde- fen Moetwilliger tcvcrfecckeren, ende dan aen de Franibhc Hoott-wacht over te leveren : Ick voortgaen- de ende komende omtrent het overftapi van het Kerck- hofnae de Waterftracc, waeroverde Moetwilligher fihetredenwas, faghhem ineenHuysloopen, ende aaeruyt ftracx weeder-keerende, byfigh hebbende omtrent thhu a mailf andere Franfche Soldaeten met bioote Deegens in hacr handt, welcke den Leuytenant i» Mje weder foo fel aen vielen ende forceerden ; dat iyn Ed. ghenoegh te doen vond om uyt hare handen te ontvluchten, ende ick noodigh oordeelde tot fijne reddinge deWagt felfs te hulp tc roepen,tot dien eyndc de Water-ftraet afgaendc ende door èen feecker Burghers- huys omtrent de Cirps dt Ga»rdt door lopen- de bevondt de Franfchenin grootenaentalalbereydts Wacht, welcke de Jelve len, dat de Schildt-wachtfijn Poft haddenïoetenverlaetenendewerckvondtom op fijn. Peerdttcbiyveni alfo fy hem by de Beenen ter neder foghtentetrecken : Ickfulcks ficnde , trat toe, en- de raeckten midden in'tghedrangh ende onder de Deeghens, endeede mijn uy iterile om de Schiltwagt tot fijn Poft weder te brengen ♦ cn de Wagt te mainteneren, endewaér'tdoenlyck deghemoedercn te ilillen ; Waer in niy eenighe iiufqimtiirs du Rgy ghetrouwelijck fecundeerden : Onder defe tumulten wierdt daer doodt ghefchoten, ende een op't Kerck- hof ftaende gheraeckt, die oock aenftondts neder viel : Ick vernemende dat het ghetal der Francoifen vermeer- derde, endeharehevigheydt grooterwierde, vondt niy ghelijck mede eenighe van de Wacht, als zynde fonder hoope van fecours en ghenoeghfaem overwel- dight door de groote meenighte, gheperft om te reti - reren, ende, foo moghslyck, te falveren. Dat dit de ware gefchapenheydc van het ghepafleerde is , fullen alle onpaj tydighe, die daer by ende omtrent gheweeft Zijn konnengetuy gen , ende ben ick altoos bereyt, des noot zijnde, met Eede te beveilig cn,
U wel Edele Achtbaerhedensonderdanighcn Die- naer
HINPRICK d> SANDRJ. bat ben l^eei; Haictosg ban Simmeren be
in hevigh ; aftie teghens de foodanighforceerdei |
CÉffe35ouatfite gaec ©jouhj iföoebcc/ hin ,iir ^intighften Mmt totjaet becfotöt te fiom™ y ^ öe i^m ban Gent tet ©etoabetlngj pieftS, omüaeeïgo. lEog. bcftcnut te maetficn ft = ban 't fcibe Sfutoelürt. ^ulcb ooth ScfiSfe^ a^nbelgeetcnbanHoUandt. ^eecen^fi?^ Wufen, enbe Bootfina, toietben öBecommlttcEffi ^^ toeaöen öaec ^o. J©o0.e»be ben Iccc Raedt p!. Κ fionarisbantoc0eniHollandt,om aen öaec Ifêo trombe gelutft toenfeOingen ban ^cIcBbaecnaettot Clevetec Wefemiebanbcn öeucboift enbe »eutbo?liinne ban Brand LSS ^ toierbt geielebjeert.
3|nbefetötittrotteecbefeecbe faec6e ban bcii .„Η,βιχι· gen mt ®?fnce ban Oranje, om aen frin »Γ'.ΪΤ? ^PttegijebeneenfgJj empio?. Wen M^eSJn «i^ ©oilogjj caufeecbe beel mutmucatte onttec otootTn ^m ' be itlepn/ binnen enbe bupten 'g %amu ^Zt men ban een muys gijebeten bjietbt / bat fuitfe neri i eöenö ban baen auam atò bàt öe HSilft(e κ^ί een<iöenecaelji|^etfo0n/ eenflluflec i^ooftlnat fict imtcb m ©oilogöi onbec be ban M! gien, foo geluc^igg enbe aenfienltjcb toajï gegaen qsat altanss / b? faure ban bten / men toie« Hetoom « qöen boo? foobaenigijeneen, bie men <n bootiali tgtien al!» niet geatgt enbe met een gefttgt bonbe bl»in> gen / enbe onbec be boet ftouben. g^it p?ti6ten ootfi befjeöeöanten i en ooi ö mebebeanbece ©joblncijn toatengecefolbecttotben Piinee. ^efetcnDa» ^eiant b?iben 't gfiebupcicg : ©eel oocö tu Êolianit i USenfepbeteel ban veertien Eeben ; b'eenminli'ani ' ^tmeec: enbe *t Beeft namaeli geöleec&en liat ban löegen Engelandt baec onbec toietbt gfiefpeeit/6» occafie ban be cojcefponbentfe / bie boo? öm ïtit- mee(lecBuat metoogiupiftfng totect gefioubm. €n<· be ben 25iflrc0op liet blafen /alg elbecii geféptii/ Wü- helmus van Naffouw, toaecBp0et itoniiebom fioo« ren/ om oneenigljcpbt onbec be jKilitiefotoilalion' bec'tJ5olcheiec te boeben. g&ecBalbenfaeOmmbat aenb'anbec jöbe 006 te Hijbec toiett baji gefiouDen m Vranckrijckjbiegacengecoepenöabbentienpjiniïban Tureone ; toaec tegen fig (lelben aUe öiegBifmt töarcn tot Bet ^Upöl ban Orangien
^mecntoegBtebinben / totecbtgBeöaatopö"ti',,„, pebient ban t' f aec feftigh j boen boo? ben iontngtìait ^ Cngelanbt /Biecsönbeen becboIgBeniboo^be §?ίη=*ιικΐ teffe liïopale fullenbe cepfen naec éngljelanbt/be fdbc faecfie biiectBacbt aengebonben: en biaecopbolgbc 'teiepebtentban aen te nemen ben^eece^jlnceboo; een Kindt van Staet. g&it bJiecbe alfoci 00(6 flljftaf ben aen Baec ^oogBept be^?{nce(te Douarierc,bie baec op aenHoUant ben tweeden April bebe in seten Bet bol' genbe.
Ed, Gr. iMogende Heereti.
WY en konnen niet naer laten u Ed. 6root Me. döor defen voor te draeghen , hoe dat wy den Prince ran Orangie onfen Soons Soonc nu^^^ hebbendeghebragt tot in hetƒ«^ί;Wf jaer fyns 9"°"'
doms, endefulcks tot jaren van oordéd ende dilcretie jmM ons althans ten hooghften bekommert vinden , om β»'»^ hem vorders te geven die onderwijfinghen ende aenlcy- dingen,doorwélckèhy degoede endeheylfameReg' ten, Privilegieti en Maximen van den Staergrondelijcic foiidc mogen leren begrijpen en erkennen,en daer dwr
te bcquafflerwerde om in tijten wyletotdieniten luy-
fter van den Staet te mogen werden ge-employ^nin
foodanige charges ende employenals UEdeieOrOTt Mog. foüdeh moghen goedt vinden aen hem als üw te defereren, , ,
Ende alfo wynaer aendachtig overleg geen brtM middelen konnenbedencken , dandatw «jde dw Prince onfen Soons Soone, die eer ende da gn^
luck mochten hebben , dat U Ed. Groot Mog. m con
tinuatievaa de liefde , de welcke de felw voorn»
........„ ^"""iv* VA* vfc jp^iii» ftiuuakic viAU U^huluc 9 ucwviv^w^- —- mma
teffeMarie aleenigBe ^acen tabop gBetoatBtenbe Huys van OM»ii,akijcs hebben gehad, dat fluckomm» «n]ÖMttWlÖiiUKC(Ö0Bt<( Ö«ft «pnbelötö öf denPrmw diegedeire^d? onfe^vi^ |
-ocr page 807-
cn OORLOG Êes cn veertigilfte Boech 7p i
0
GetteckeliÉ
Àmtlit, Trmeijfe d' Orangit.
«ϋΙΛβ ÖJfect öienbflöil Bp ί 3ieocn Oüet Beno-
men / möcc bc finale ccfolutte te nemen upt ol^eltelt tot
naDereiielitietatie·
©en negéödeii April bUl &efe «folutfe*
ί Ndermaclgedelibereertfynde, op de Memorie by
»' AdeVrouwePrinceffe Dwewi-» van Orangie, aén
"" haer Edele GrootMogendegHeprefenteert, vp-
foeckcnde om redenen brc-^J" Jaer inne ghementio-
iieert, datdefelveendedenHeere Prince van Oranje
haer Hoogheydts SoonsSoone, die eere eride datghe-
hickfouden mogen hebben, dat haer Edele Groot Mo-
gendeop haer fouden ghelieven te nemen, deri felven
Heere Prince, onder des Swk JinSie ende con-
duite te doen gheven die önderwijfinghen ende àeii- m 't Hof ran fijii Hoogheydt in fundic ende in charghc
Icydinghen, door de Welcke hy de goede heylfanié
Rechten,Privilegiëni einde maximen van den Staet
grondelijck foude moghen leeren, begrijpen tnde e tkennen,
ende daer door te bequamer werden, ommeiü tijden
ende wijlen tot dienft ende luyfter van den Staet
te mogen werden ghe'-employeert, in foodanige char-
ihejendeemployen, alshaer Edele Groot Moghende
fouden mogen goedtvinden aen hem als dan te defere-
ren, in voorg^ende notulen onder date den iweedm de-
fcr broeder ghemciltioneért, is goedtghevonden ende
verftaendatde voorfchreve memorie door Gecom-
aiitteerden, van haer Edele Groot Moghende nader
^eexamiüeertetideoverwogen, mitfgadetsde Verga-
^eringhe van advife ghedient fai worden, in wat voegeh
ende maniere,'t voorfz. verfoeck ingewilligtworden-
ded'inftruaie «inde inftitutie van de hoogh-gemelte
Heere Prince beft ende bequamelij ckft ter executie ge-
fteltfoude konnen werden , en in fpecie wat Gecom-
mitteerden tot diredie van dienen fouden dienen te
Werden gebruyckt, mitfgadersof eenige ende hoeda-
nigheperfoonen teghenwoordigh omtrent fy η Hoog-
heydt ge-employeert wordende , in dienft gecon-
tinucert,endeby veranderinge van den Gouverneur,
in 't Hof ende by fijn Hoogheydt tot Gouverneur
ende Surintendent ghe - employeert foude konneh
werden ; Ende fijn daer toe verfocht ende g^commit-
teertjghelijckverfochtcnde ghecommitteert werden
by defen de Heeren van de Riddirfchap j mitfgaderrs
de Heeren vinDerdrecht ,νίύΗαηΙιηι ,vin Όιlf,ya.nL·f-
im, van Amfhrdam, van AUkmtut, Tin Hmc», van Enckiuf
fm ende van hledenilicq met de Raidt Ïenfttnarit;
3&en tienden iijietttt Sfetbafï aBe(ï«löt op bolofienbe
wpfe»
zijn, ende dat oock om merckelij ckc redenen van Staet
gheene van de felve wederom aenghenomen, maer an-
deren in haer plaets ghefurrogeert fouden behooren te
werden, hebbeiide de ghemelte Heeren haer Edele
Grdót Mogende Geéomiilitteerden tot bekledinge van
de plaetfe als Gouverneur eh Surintendent voorfchre-
ve voor haer-lieder Advijs voorgheilaghen den perfoon
vandenHefervan Gent, eerfte en ordinarii Gedeputeer-
de van de Provincie van Geldtrhm, en op dat haer Edele
Groot Mogende ihetter daedt mogeh doen blijcken tot
de voorfz veranderinghe niet eyghentlijck uyt perfonele
reflexieofteverkiefinghe, maeruyt redenen van Staet
als boven te procederen, dat over lulcks dé jegenwoor-
dige Domeftijcquen van fyn Hoogheydtfouden behoo-
ren te werden ghehouden in goede ende favorable re-
commandatie, tot foodaniehe charges endeemployen
waer toe de felve Capabel fuTlcn werdén bevon den, en-
de waer na fy haer fouden mogher, komen aen te bieden,
in fpecie dat haer Edele Groot Moghende aen de Heer
van Suyltfltyn Gouverneur van fyn Hoogheydt fouden be-
lioorch te laten volgen uytdefinantievan Hollantende
Weft-Vrieflandt, gheduyrende dentijdtVandeVoorfz
inftitutie, 't gunt de felve jeghenwoordigh tot lafte van
fyn Hooghey t is profiterend of ghenietende, ende dat
aen de Hofmeefter 'Joban Btnel foude behooren te wer-
den gheconfereert eene van de eerfte vacant vallende
Compagnie ftaende ter difpofitie van haer Edele Groot
Mogende; maer wat belangt een van de Edelluyden ge-
naemt Brimlij wefende een Enghelsman, ende aoor oca
Koningh van Groot Brittannien in 't Hof ende by den
perfoon van fij η Hooghey t geftelt, dat de fel ve, vermits
denjegenwoordigenOorloghraetfyn Majefteyt, naer
Engelandt fotide behooren geren voyeert te werden,welk
Ifoorfz geadvifeerde by eenige leden overgenomen zijn-
te^ \ de, om dier op d'intentie van de Heeren hare Compiit-
k " Γ\ E l^aedt Penfionaris heeft ter Vetgadéringe gé^ tenten te mogen Vcrftaen,cnde als àau^mul ^Jimel haer
5," L/rapporteert de confideratien ende 't Advijs van pp die fake ten principale mede te yerklaren, isdefina-
de Heeren haer Ed. Groot Mog. Gecoinmitteeri ; Je Refolutie dien t halven te nemen uyt geftelt totin 't
^enhebbéndeinghevolge ende tot voldoeninge van i begin van de toekomende weecke, tegens weloketijdt
derfclverRefolutieCommiflbriaelindate den mghn- de Leden.mits defen verfocht werden, ghelijck de felve
^edeierloopendemaendt, ge examineert ende over- oocl? hebben aengenomep, d'Heeren hare prindpaleH
'«Ogen't verfoeck by de Vrouwe Princeffe Douariere difponeren, teneynde van de voorfchreve delibe-
van Orangie, den tvjudtn daer bevoorénsaen haer cene goede finale ende afkomftegheiuaecktwef-
F^ele Groot Mo^nde ghedaen, raeckende d' inftltu- de.
"e van de HeereTrincevan Orangie, in de rechten, ^ , . , . . ν ^ . , r. κ u r.
Ptivilegien ende heylfame maximen van denStaet, ©endertiende»to{«l)tÖ«Cban0BimafC6t&eftoU
*aoe i^mentlijck ia wat ioeghcn ende inaàiereo't
Öe
.-^„jnendekenniflc, onderdes Staets direftieende
coBüuitó te doen geven, op haer fouden geliev en te ne-'
""soo hebben wy goedt gevonden den meergemélten
PriticeonfenSoonsSoone, mits defendaer toe aen U
Edele Groot Moghende κρτφηηπη, verhoopende dat
jj fclve daer over foodanigh iullen gelieven te refolve-
ren, alstotmeeften dienftevanden Lande, mitiga-
ders fyne welftan dt ende bevorderinghe (oude konnen
dienen»
voorfchreveverfocckingtwillicHtwerdendè de vöorfz
inftitutie beft ende bequamelijckft ter executie gheftelt
foude konnen werden, in fpecie wat Gecommmitteer-
de tot dircftie van dien fouden moghen werden ghe-
bruyd, rhitfgadérs ofeenige ende hocdanighe peifoo-
nenjegenwoordigh omtrent fijn Hooghey tgheempb-
yeert werdende in dienft ghecontinueert, ende wie by
veranderinghe van den Gouverneur in 't Hof ende by
deperfoon van fijn Hoogheyttot Gouverneur ende
Surintendentgheemployeert foude konnen werden»
zijnde de gemelte Heeren haer Edele Groot Mogende
Gecommittéeiden op 't gheene voorfchreré is van Ad-
vijs geweeft,dat 't voorfchreve gedane verfoeck by haer
Edele Groot Mogende foude behoorèn te werden ghe-
accordeert ende ingewillicht ,en dat voorts tot dircöie
var de voorfchreve inftitutie, foude behooren te wer-
den geemployeert A GicmmhtindtH die voor defen
indejare^/!i>«i«»</ert yfji/iitotfaetbeleydtvan deedu-
catie ran zijn Hoogheytgeehgeert zijn gheweeft ,ende
in voorighe refolutie van date den ntgbmdm oaobtr
desfelven jaers ftaen ghenomineert j ende voor foo
veelde Gecommitteerden i^teenighe Leden zijn ver-
ftorven, dat by haer Edele Groot Moghende in plaetfe
van de felve wederom andere bequame perfoonenuyt
defelvé Ledenibliden behooren te werden ghefurro-
géerti Dat voorts *t Vobrfchreve verfoeck ingewiiiigt j
ende lïihs dien d'inftitutic van fijn Hoogheyt byhaer
Edele Grbot Mogende op hàer ghenomen zijnde, daer
mede van felfskomen te vervallen de Commiifien en-
de qualiteyteii van alle diegeenei diejeghenwoordigh
-ocr page 808-
791 SAK EN' van STA ET
466t
|
DEStatcn vanHollandt endeWeft-Vrieilantrij- pclijckghe-examineerc enover-wogen hebbende feeckere memorie by de Vrouwe Princeffe ÏDoua- riere van Or<»/»ji> den tweeden defer loopende maendc aenhaer Edele Groot Mog gheprefenteert, houdende in effcdte dat haer Hoogheydc niet had kennen nae lae- tenhaer Edele Groot Mog. voorcedraeghen, hoe dat defelveden Princevan Omn^e haren Üoons Soone j nu hebbende ghebrachttot in het y»/IA(We jaer fyns ouderdoms, ende fulcx tot jaeren van oordeel ende dif- cretie, haeralthans tenhooghilen bekommert vondt omhemvorders tegheven die onderwyfinghe ende aenleydinghe door wekke hy de goede heylfaeme reg- ten, privilegiën ende maximen van denStaetgronde- lijck foudemoghen leeren begrypen ende erkennen , ende daer door te bequaemer werden ommtydenen wylen tot dienlt ende luyiler van dén Staet te moghen worden ge-employeert , in ibodanighe Chargen ende employen, als u Ed. Gr. Mu. fouden goedtvinden, aen hem als dan te defereren.
Ende alfoo haer Hoogheydt naer aendachtig overleg gheen beter middel ende konde bedencken , dan dat defelveende den Prince haer Soons Soondie eer ende dat gheluck mochte hebben , dathaer Ed. Groot Mog. in continuatie van de liefde , dewelcke defelve voor het Huys vanOrawj;/»» altoos hebben ghihadt , dat iluck, omme den hoogh-gemelten Heere Prins die ghedefireerde onderwyfinghe, aenleydinghe ende ken- nifle, onder Staats diredtie ende conduite te doeh ghe- ven, op haer fouden gelieven te nemen haer Hooghey t derhalven goedt-ghevonden hadt den meer-ghemel- ten Prince haer Soons Soon daer toe aen haer Edele Groot Mog- te prefenteren, verhoopende dat de felve daer over foodaenigh fullen ghelievcn te refolveren , alstotmeeften dienftevan den Lande, mitfgaeders fyne welftandt ende bevorderinghe foude konnea die- nen, hebben naervoorgaende ferieufe deliberatie't roorfzghedane verfocck geaccordeert entoegheftaen ghelijcfc het felvc gheaccordeert en toegheftaen wert by delênj oock voorts goetgevonden en verflaen, dattotdireilievandevóorfz; inftitutie ge-employeert fullen werden </(/the GecemmitteerJm, die voordelen in hstizeïfi^hitnhondirtfejligbtot hetbelevdt van de edu- catie van fyn Hoogheydt ge- eligheert ly η ghe weeft, en in voorighe refolutie van date den mgendm Odober des felven jaerftaen ghenominecrt, dewelcke daer toe wederom verfoghtende ghecommitteert werden by deien j Ende voor foo veel de Ghecommitteerden uy t de Steden vanJD«rrfrffif ende AmfltrJam ia'tgheheel fyn verftorven , dat by haer Edele Groot Mog. weder- om andere bequameperfoon endeuyt defelve Stee- den in haere plaetfen fullen werden gelurrogeert ; Heb- . bende faaerEd, Groot Mog. voorts verftaen endever- klaerdt dat 't voorfz verfoeck, als boven ingewillight, ende mits dien d'inflitutie van fyn Hooghey t al nu by haer Edele Groot Mog. op haer ghenomen zynde , daer mede van felfs komen te vervallen de commiilï- enende qualiteyten van alle de gheene die jeghen- woordigh in 't Hof van fyn Hoogheydt in funÖie ende in charge zijn, ende dat oock om merckelijcke rede- nen van Staet gheene van de felve wederom aengheno- men,maer andere in haer plaetfeghefurrogeert fullen werden ; Dat wijders van wegen haer Edele Groot Mo. aen haer Hoogheydt bekent ghemaeckt fai worden dat haer Ed. Groot Mog. tot bckledinghe van de plaetfe als Gouverneur by den perfoon ende in 'tHofvanfyn Hoogheydt het ooghe hebben laten vallen op den Heere van Geat, eerfte en ordinaris Ghedeputeerde van de Provintie van Gelderlandt, ter Vergaderinghe van de Heeren Staeten Generaci; met verfoeck daer op haer Hooghey dto confideratien ende goedtdunc- kente mogen verftaen , ende of de felve in 'temploy van de ghemelte Heere van GenJt, ten fine voorfz oockmoghe hebben een wel-ghevallen, dan of haer Hoogheydt daer omtrent moghe hebben eenighe an· dere fpeculatien ofte gedachten, om daer van aen haer Ed. Groot Mog, rapportghedaen zijnde, alsdan nae- dcr dienchalreo tc werden gherefolveerr, fulcx als naer |
exigentlevanfaecken bevonden fai werden te behoq. ren. . ■ · '
Ende op dat haer Ed. Groot Mog. metter daetmogea doen blijken tot de voorlz verandeiinge niet eygentHcic uyt perfonele reflexie ofte verkiefinge, maer uyt rede- nen van Staet als boven, te jprocederen ; Datoverfalcx de j egenwoordige Domeftij cquen van 2,yn Hoogheydt fullen werden ghehouden in goede ende favorable re- commandatie totloodanighe charghes ende employee waer toe de felve capabel fullen werden bevonden, ende waer naer fy haer fouden mogen komen aen te bieden ♦ Sullende daer en bovenin fpecie tenaenficnvan dé Heer Zufl,fli)n,Gouvemeur van fija Hoog., mitfgaderj ten aenfien van den Hof-meefter hh»n door Ge- committeerden van haer E. Gr. Mo. op de voorflaghen dienthalvcii al-bci cyts gedacn, ofte noch te doen na- der over-ley t ende overwogen, mitfgaders de Vergade- ringe van Advijfe gedient worden in wat voeghen ende manieren,"tgheenevoorizisinharenregarde, met de befte gratie ende met de meefte ghevoeghlijckheyt ter executie gheleyt foude dienen te werden i maer watbe- langhteenEdel-man, ghenaemtirw;/^, wefendeeen Engelfman, ende door den Koningh van Gmt Brittm- ttieti in 't Hof, ende by den perfoon van fyn Hoogheydt geftelt, datdeielve, vprmidtsdenjeghenwoordirhea Oorloghmetfyn Majefteytnaer fai worden
gerenvoyeert.
Ende wat aengaet het verkiefen van de verdere Do- meftijcquenin'tHof, ende omtrent den perfoon van fyn Hooghey t, dat de gemelte Heeren Gecommitteer- den tot des ielfs inftitutie ende inftruftie omtrenthet aenftellen van de ielve niet anders fullen difponeren dan met voorgaende communicatie en advys van hoog gedachten haer Hooghey t. .
Endefal'tgheene voorfzis uyt den nacm en van we- gen haer Ed. Gr. Mog. aen haer Hoogheytbekentghe- maeit werden, met betuyginghe van der felver finccre inclinatie en goeden y ver om 't geene voorfz is ten be- ften van den Staetin'tgenerael, envanfyn Hoogheyt in 't particulier genegentlij ck uyt te voeren.
A dusgedaenengherefolveen in 'sGravenhageden itrtitndm h^ïilHiftfiiinlmdtrtfti mf'ftigb,
©en vijftienden jgnUefnsftebolBiiebatiöaec <2051««,,, (iEicoot HSoueenlie cefolutfe in bate ben derthiendeotiiïfet befec Ictopinbe maenbt egepjoceiJeett tot furrogatiet»iw ban petfoonen upt öe iSteöen ban Dordrecht enöc m Amfterdam, omme Itt plaetfe bati be ^cenn ban nani Barendrecht enbebatl Polsbroeck, tepbe fïttflOjbii Snjfl^ natlö (©eïieputeecöen ge-emplopeect te toetöcn tot öl· j cectiebattbe (n(iitut(e enbeitiftcuctie banlun ©Ifrtteban Orangie, metenbe öeneben? be i^Eitsn s ban Noordtwlj ck, Foreeft, enöe be Raedt Penfionaris banbeboocfglje «@ecommttteecbeitinbenjaie feft>gh gBeeligfjeett totfiit beUpbt banbe educatie ban Ujn lioogDepbt notO in tebenbe lijbe toefenbe / Debbenpec (ÊDcie (©eiot USogenbe ten fine boojfs gefuttoge?" be l^eecen AdriaenvanBlyenborgh, ^eecban Naeldt-fc,tröJ wijck,oubt-25o?oöermeeflec bec iStabt Dordrecht, enbeGillis Valckemer, iegf)enlDOO?bÌ0i)dienendeiior- ^^^^^ germeefterben^tabt Amfterdam. baectoebOojbeKl' μβ®" begijebepefiBcectfoubcn bjo^ben gfjclijcfie tomminiettttt· miHMismttandis aljSbooj begetoefenei^eeit» teecben tot be boojfj educatie gfieDepififteew ef'S': boaS: «Ênbe toferbenbe gemelte ieerenjate <Sbeic <©coot iKogenbe (©ebeputeecben mitiSbe^ngeaun o' ttfeectenbegöelaft totejcecutie banöate €omn»1l«^ enbe banbe booi-getoecbe ftaec (ibcle <0toot cjfolutfebanben derthiendenbefei ttebett/ enbe be poincten baecinnflbiïbMJ"®«®;;*
boenlötöteneffettetebiengenjbiifoubebanbebw,^
fcöjebe göebane beröiefinge W mfffib« bêtttooibettaenbenbooanoembe^eet^ojöp^»»·^ Vakkenier, jegentooojbf 0Ö abfent ffiefenW / meib«' foeclienbeöegöeecteomfice wterefutteban be bw?' fcö?ebe Commiffie ten fpoetósöpen Dettoaettiü te we boegen. |
09?
-ocr page 809-
|
ΐ9ί£οβΙ«Είη0& oecapponectt/ bat te »?OKtoe éi J^?pouarierevanOraiigieii;haeÖateen Oaet ftOOi- 'ftfdtiöaii booj-gelefen cnDe tecBanUiti eeflelt bete- ffite op Hen derthiendcn Difec lopenDi maenbt nHenonien /.raet&enDe d'inftituiiè ende inftrudlie Ede Heer Prince van Orangie BiiC IgOOöDepttf «οίηιίίδοοη/ öaéciiEö. 45i00t 3®iO0eBt!e oantfcjj l^jHcufeljjcfigabbebebaticitt boo) be gunfie/ ene/ Ïheaifectte baec boo? aen be Doo9D«0emelte üe»e ftWècnDeiiet eantfcije tietoefen/ wet bee- fi riliöli «Wffien/ enbe goebe toestoenfcftittööen, Lf nW sMgt/ bat booniJ mt lioostiept (nbeboo?f3 iSefoluttefn ftueunbe/ baec toa(nDef(lbe&e6tntgemaec&t totett bat gaec <Sb. Xoot ^09· tot beUleebfngge ban be plaetfe alj^i öouüemcueöp ben ïwtfoon enbe fn 't l^of ban fön fioMheptDetooge Dabben laten ballen op ben Heec ?an Gent, met becfoec6 om baet op Baer HoogBept* Lfibetatten enbe goebt- buncben te moggen bec« (tam/ beifilaecbt gabt te oo}bee(en bat {laei; <£0. 6}oot pos- gebaen gabben een feer goe-
deverkiefinghe, bfe fiaec IgoogBept oojbeelbe niet itcfit te gonnen boecben becbetec ; SSaec op gUebeltbec^ e(tt ÏiinDe/BsC'I'eneaecffb· ^;oot iBog- bin gge^ ittelten^cereban Gent tot be boo^noembe tgacgge sgn Gouverneur gfteeltgeectenbe ggecommttteeït / fldiitiitiefelbe baec toe gge-eligeect enbe gecommit;» tcecctDiecbtmUjSbefen/baecbandem upt ben neem niDe ban toegen gaec €b· (iEicootliaog.boojben^Saebt »(nftQtmct0&ennt£! foube toecben gegeben/metbet^ om fltg be boojrcd^ebe laltnfettetotileRontcec»
-|$3llntiecen baegBü Beeft Bp glftecappo;teect bat tKlee»nBaec<eb. <ES?oot i^og. ^Etetommftterben / pen&elngebolgBe enbe tot bolboenlnge ban gaec sèfolutie ^ommfffotfaelfn bateben dertienden be« fnloopenbe maent obeclepbt enbe obetbjoogen/ in bat boeggenenbe manfecen b'fngceblenten ban be fdtóïttfolHttecaetSenbebenJleere ban Zuylenilein <?oub»neucbanben]^eec®;tnce ban Orangië, en> klohanBoreei f^n l^oogBepbt^ igOfMeefiec / met bibe^e gcatfe/ enbe met be meeeegBeboegIilü(&:< (KPt/ tee eicetutfe gelepbt fouben Dienen tet»0}ben/ iin abböfe toacen / bat aen ben ggemelten $ee» 'm Zuyienftein upt be jpinanCien ban Hollandt (DdeWeft Vrieflant gebuptenbe ben töbt ban vijf jampjomptelgchenbe p;ectrelücfi foube begoocente tDic&en betaelt / 't gunt ben felben jegentaoojbicB lotiafteban fgn l^ooggepbt foo obes ojbinariiï alst miao;binacijïtcattementin gelbe toasi profiteren» kttitK ggenfetenbe/ enbe bat aen ben l^ofmeeftec Boreel foube begoocen te toetben ggeconfeceect eene kanbeeecfie bacant bailenbe Compagnten/ ^aeni^ betetbtfpofitiebanf)aei;€b.<I5?oot^og. ban tneltg lioo;f3ab\)ü!$I)pbe Seben genecalycH copie becfotgt 3inbe/i0be finale cefolutiebientBalben te nemen upt to otielt tot naöec belibecatie. ? tenfelbcnbage ììcìoocìì tecBergabetingBgfieleren »,fc«ftct memorie bp be leecen alöiec aentoefenbeep rtotiao;t)lnaii!$etibe ojbinatid «Hüebeputeecben ban be «pjoWmiebanZeelandtaen öaec <ib. 45?oot jEog. i^ttScmeremeett/ fioubenbebatbefelbe becflaenBebben; Miiatl)piiaee<eb. <!5?oot |Kog. toaji aenggenomen Be topficht ende diredie obec be petfoonban ben ï|ee= Kgjince ban Orangie, ijace Jjoope enbe fiair bec= «nutaen baec geenen ftelben/ bat gaec €0· ^joot intentie enbe mepningge toajS b' l|eecen gaec winnpalenonbeceenerebelöcftepiopoitieiniietbooifs epCchtendc diredie mebe te abmlttecen/ om bec» racpbe totl gefjnbeerbe cebenen en inteceffen/ booj «flwin't bjeebe gebebuceect^ en bie bei noot Jijttìie/ ocrcpjefeMteect foube fionnen toecben j ©er® '^«nbe tojjbcce be biel - gemelle Ifieece» 45eb£- rwt^fn banzeeiant bat ben Boogö - gftemelten wee f^inte om ceben fijeebec in be boojfj me» jjone gcbebuteectinbenRact van Sutegeimciimteect ffiwoflen toecben /met becfeetiiecingebat fnltiiit •^Viwn tiace p)in(ipaKnc«nfonbecUne|tn0tDot |
contentement enbe fati^factie foube bomen toe te bm^ t66é
gen; toaeera gebelibeceect Jönbe/ iiJ goebt geboe»___
ben enbe becffaenbien-aengaenbe by voorgaende re- «onans folutieaI-beiydtsgedifponcerttcwefen,enbe biejj 00« iaettt becminbectgoétgoebonbenbat boo; be Deecen ban itn beRidderfchap enbeanbece gace <Sb. 43}oot|]eog« «i3etommitteecben in gebolgSe enbe tot bt^boen!" ningge ban becfeibe^iSefolutie'-CommifTociael in bate ben fesentwintighiicnbecboo^lebe maenbt fiiec Beboocen!Sitecatibelüt& met be meec-gBemelter^e> ten <$ebeputeecben ban zeeiantin tonfecemie gge« toeefijgnbe/ obeclepbt enbeobectooogBen/ mttfgas> beciï Baec <£b.<{Ei;oot|fêog· ban ^bbpfe gebient fou^ betoo^benBoebanigBfc^ftelgtti antb)oo}bt be gBe>i meite Heecen «Sebeputeecben ban Zeelant op be boo;- ftB?ebe Bace memocie toe geboegt/ enbe in toat boegen be felbe met be meefle geboegBlBcliBcpti bien oengaen» bebeiegentinbeboo2t0gebimitteectfoube beBoocente toojben. j ;
^oen ili ootEi tst }0ecgabecingB gecefumeect <rommiffietngebolg( enbe tot bolboeningB banBaec <5b. ^joot i^og. cefolutie in bate ben vijftiendeo befec loopenbe maenbt getontipieect enbe op 't papiec geb^atBtboojbe igeecen 4Eie(ommitteecben tot dire- aieeninftitutie ban ben i^eete ©jinte ban Oran- gien i 3@aet op gebelibeceect jnnbe/ Bobben Baec ^b, €i?oot miog.Baec be boo}Btommi(fie)»elIa' ten geballen/ enbe bien bolgen^ geBouben boo; geacce* ^eect/ in-boegenenbemaniecenalibefelbeBiec naec bolgeBbebantQoo}bete)boo}be flaetgeinfeceect· comnKf
De Staten vanHoUandc ende Weft-Vricflandtby fttSirt·. derfelverrefolutievanden dertienden deferloopende fSi·,?.^ maendc op haer genomen hebbende de forii ende con- ^januj duitcover de ioyiiiMtii en iw^riiS»» van denHeere Prince (ijditf. van Or/utgim} hebben naer voorgaende rijpe delibe- ratie om d'executie van de fclve refolutie onder de
authoriteyt van haer Ed.Groot Mog. particulierlijck ^..... . .....; '.
authorlferen ende committeren mits defen deHeereo fficbhltvaaJirDitsHecTc Via Nimwijclf, uytd'ordr· vandeRidderfchap , Adr 'mnvta Heerevta
Ne/W/wjfVit. > oudt Borgher-meefler ende Raedtder Stailt Berdrnbt , Gillis Valckjriiir Borgemeefter end· RaedtderStadtilmif»/rii/«», Nenoitigbvan Ftrufl Raet ende Meeflcr van de Rcecken-lcimer over haer Ed. Groqt Moghende Domainen , midtigaders Raedt endeVroetfchapder Stadt A/tkmntr, ende ^lèim d* Wit y Raedt Penfionaris van haer Edele Groot Mog. ghevendede felve midcsdefen fpeclalelallende bevel omby allemoghelijckefortable middelen onderGo- desgenadigen Zegen voornamentlijcktebehertighen, ende forghe te helpen dragen dat den hooghghemelten Heere Prince lutl tnJegmMijck, mooghe werden ghein- ftrueert ende onderwefen , in de waere Chriitelijcke GbtrefirmeerJi Riligii, mitsgaders in de goede en htjlfam* Eigbttn , Privilegitn , tnde mtxinun vm dm Stait , ende omvoortsgheneralijck allestedoen, 'tguntfyluyden tot uy tft'erckinghe van haer Ed. Groot Mog, falutaire intentie ,in devoorgeroerde der fclver Refolutie var· vatfullen bevinden te behooren, iaften ende ordonne- ren , &c.
Aldus ghedaen ende gherefolveerè in's Gravenhagc, den vjftimdtn A pril fiflimbndtrt fis tn fifligh.
^cfgelgtbiftinboojbenl^eec «aebt t^Rfiotteif^ tee JSergabccingB gbecappojteect be tonfiberatien enbe't abbi))} ban be l^eecen Baec <lib.<0}oot iKog. <0eiommitteecben / Bebben in gBebolgfie enbe tot bolbeeningBe ban bccfelbec cefolutie itommiffociael/' in bate ben fefìhienden befec loopenbe iQaenbtgbe- ejcamineett enbe obertoogen / beninBoubt ban fees 6ece memocie bp be l^eecenalliecaentDeefettbe tK^ tcao2binaci0 enbe o^binacitf OBebeputeecben / ban
be^obtMtie ban Zeelandteen Baec <Ìb'€iMIIog· se* piefetiteect/lypbetibeaijfbolgt; -
Edele
ly der handttenemen, cndetebcvlijtigen,verfogt, ;heauthorifcertendeghecommitteert , vcrlbecken ,
itttmot^''
atlnao-
itnöeD'
tibmifïït
rnixfiitit
cn OORLOG, π Sìsen VeerùghfleBoeck. 793 |
-ocr page 810-
i666
79+ SA.K EISI van-^S Τ ΔΕ Τ
Edele Gr.
Deextraordinarisenordinaris Gedeputeerden van
hebbendevfiTltaen datbyuEd.Gf.Mogi
foude weefen aengenomen j hec opfìghe en dirntn
over dePerfoon van fyn Hoogheytden Heefe Prtnce
van Orangim, ftellen haer hope en vertroawen dacr hee-
nen,dat u Ed. Groot Mogi ■ intentieende meyninghe
is<le'Heeren haere Principiilen , onder eene reede;.
lijGkepropòrtie in het voorli opHcht ende dirtaie mede
te Admitteren, om verfcheyde welghefofldeerde rede';
nenwide intereflen voor defen in het breede ghededu-i
ceèrt, en diè des noot fyndemaerder foude konnen wbr^ ;
den gcFeprefenteérï^-Ende overmidts u E. Groot Mog.'.
oordeelen,' dat hier door d'obilaculen vanhetufflBCiH
mtni 'vanden 'Hooghghedaohten Heere.P.rincè fulleti
wöfen géremoveert, foö.hoopeü ende vertrouwen de
OthdergeifehrevenJGlledepecrden van ZetlMtdat Uf'
Edele Groot Mog. daer op nu favorabelijck reflede-
recfdèiVS'-^ör alle. dinghen noadtfaöëkèlijökifullen
oordöelëli dataen demfelwen Heere Pifincfi,hoeeer'--
dtìihóe' fejédteroccàfiewrordéghegevea , ioni daer toe!'
dènoódighe bequaemhöyc enda kònnidbteacquire-
ren> elidè hyvervo!g}ienS ,in den Raede yaluStaten /
gheintFoduceert , welck aeniienelijck döllfegie aén-
fyn Doorluchtighe Vader endcGrootyaderóniterfiê-
li jcker memorie, he«fc gédient als voorden Schoole en
Academie van wijsheyc endeexperientie; , hebbende
op haerintrodudtie in het felve noch niét bekomen, ge-
badt dejaren ende. maturiteyc, als waer toe den jegen-
woordighen Heere Prince van Grange bereydt is
gheavanceert; Ende naedemaelfyn Hoogheyt is een
iJubjcii: vangheen minder hoope ende verwachten,
alsfyn Doorluchtighc Voor Ouders fyn gheweeft, Soo
fullen UEd. Groot Mogende nae haereHooghcwijs-;
heydtJichtelijck konnen oordeelen , dataen defelvc
gheen langhfeemer occaiïevan. kenniflè, endeweten-
fchap, m de faecken van Staet, Militie, ende Finantie,
en behoorde te worden ghegheven als aen iyn Hoogh-
gedachte Voorfaeten is iverleent geworden ; Het welke
ae onderghefchreven Ghedeputeerden oocfc hebben
korinenbemercken dat aen alle de Provinciën fonder-
lijcfcaengénaemfoude wefen,alfoo den Hooggedagtea
Heere Prince van ürangien daer door oock inden
Boefem van den Scaet foude werden ontfenghen j tot'
wekkers hooghe dieniten en employen hy door een ge-
meenen univerfelle inclinatie wertghedeftineert, Sul-
lende onghetwijfFélt hec ghenereüx ghemoedt van
den Hooghghedachten. Heere Prmce daer door fon-
dcrlijck wordeninghewonnen , ende tot alle deught
ende cere te meer worden aengheprickelt , ende
behalven dat dit een Ghenerael contentement ende
ghenoeghen fai koomente verooriaecken, ende van
yeder worden gheapplaudiOTeert : Soo verfeeckeren
deonderghefchreveHeeren Gedeputeerden , dat hec
felve aen de Heeren Staeten van Zeelandc een Ibn-
derlijckcontentement endefatilTfadlie fai koomente
gheven, Ende dat onghetwijfFelt deefe gheluckighe
concurrentie van gemoederen, in defe jegnenwoordi-
ghecojmundure des njdtsfoohooghlijckgherequireert
wefen ial van een ieergoedeendegewenfchteoperatie j
Ende dat U Edele Groot Mogende voor al fullen wegh
draeghen de cere ende roem van wijsheyt, ende goe-
de dircéiie, die defelve daer toefoovoorfichtigh ful-
len hebben gh;contribueert. In 's Gravenhaghe den
fiflbiciiJi/i Αρ,,Ι fflhienbotìdertfts tnfifli^h. Onderilondt
υ Edele Gruot Moghende bereydtwillighe, de ex-
trapfdinariseiide ordinaria Gedeputeerden van Zeelant
ende in derfelvernaem
Geteeckent
Ì kndï;Doo?iiefentó i&amo^toBebijaìjt ■/ nfatnebüm,
I0.(6jeti Hon toectiin.to«.flöefcf)icöt oftotgeteen / tó
Datiöaec.<eb£le.4Ei?oot iBog.,· tiiec fouiicn naeiaf '
tetisiuiniregnajiiiK öan alle/t ggmie upjjaec foa^
bifealjSattOeieaijeliObÉntSelienJOan impojtantiefn ' :
b0,ma8iienihjoiöin>i|iirijoniJsU/on<eritoiefttji,(K Jr .
Domeftijckiavtöaiiti^v^iaeiin 'ieBemgen/ oftoH i;
iDe®l?Ol)intten»»W WPÌiandtenDe Zeelandt fn^'t te '
fonDefientfEnecfiibe/. onKcntùeiaectmStatinbftn
titeca}le;öaÉtMUbe£otnntHnfcatie en; ioic^ontiemS·
ea toat ìli t bao?f5 twwdp point acn gtneit k Hat àf ή S
meei&tDelgBemelt«i|eftin «©cbeptueertenban ΖβΓ
landt'btÉBtöalöentoooibeÉfcn tee'-'------
iie-;tefoln«eiÖan ljaic€t)i <©root JEiogenie inbaw
bfη ^ ls(l lebm / bat öaec boo?f3 nabec 0Ép?opomeiöc'
toasfinnaccbi t bcliberatie / enbe bat op be felbe uact»
cebelibccatie ηοφ nUt gabben bonnen msEben gheMf^
pmiKK. ' ,
jl^^Éewn. iEjctra^binacfiSenbcoibiniidji diiebe»
puteerbenbautte ^jabincienban ZcëiantgéiiËcnbm
twjntighften, nocömael$i infiantdütö entie met «ehe»
henfbaettOËbfenenbegiurgeectteniepnbebatriinjgoeit
be jgeim Prins van Oranje tnbeitiSafitban iStateotin.
tcobuccect mott)te)»oabcn/ ontalbaenfombamcntele
Ittunifre banbe «Sconben en get bekpt ban be gemeene
^Henbtslfaeefien temooenbehomen/l»aecop(imb^e>
geggebaen boefenbe Hebben be]|eecen «tBebep-bantR
PiOb. ban Geldcrlant...... Vriesflant,, Qver Yffel^n·
Stade en Landen,betölaett bp bcj^citen DiKCCfpiCtil»
Plintipalen/tot be inttobutite banben S^e^e
ffijinf e öan φcan je / in ben toelgem. «aibt ten fine ali ΐ
Bóbenooc6fpecfalöcBenbeeïpjiffelij60ela(iter{in/ia Ì
Iniexbenmft^bienbel^eecenbanjl^ollaQtberfoBt/leec'
baec oiimebe fabocabel. te lüiilen becËIaren.) t'ir
^ei^eicen <i5ibep. banbe Ipiob. ban Uytreck
OenoperpjefTdanbanbeCbilIgDg: ^eeren Statetii
gare ®?fncipalen/ ban bate ben néghendebere^ilüt)
locitejc J^ecgabeifng boo? gebjagentnbegeurgeerr/bat
eene Inftrudtie boo; be Capiteyn GeneraeltnW βΗύΚβ :
(©enecaeist ©ecfooneny ad vitam bp be götfamentiöifie
35onbtgenoten / mocgt loecben becaemt enbe bad eDc
fielt /tnaec op gebeUbeceectfpnbe/ fjigDebtgtbonDmte
becfoee&en be anbete |^;ob(ncie / bat be feibe fitl) bietc
aengaenbe ten fpoebiggfien mebe taillbe bet&laten. ktriRh
«Ibetsiliïgetoacögöeraactfit batinpiaet^banbcn feu»»
Heec ban Zuyieftyn tot goubecneutban S. H. gefttlt JM'
toiettbe Jgeec55aconbanGent,gi)dötfiootbEfnani)cc mmts
«t^belmanbanfpnl^ooggeptjïCarnet/ eni|ofm((flei
en Stalmeefiec totecbt aengfjedtclt. ^ücngacntie be
pecfoonen enbe cangg onbec be felbe biect gderefolbü^rt
aljii boIgDt.
ExtraB iiyt de Notulen van *t gehefoigneer-
deby de Gedeputeerde van de Staten van
Hollandt ende fVefi Frίeβandt tot de In-
flruEiie en inflïtutie van den Heer e Tr'mce
van Oranje,
Tien^.Mey y666,
Is naer voorgaende iterative deliberai ien en nacnn-
genomen berigt van de Heer van Gtnt, GouTerneur·
van den Prini van Orfl»;i, met comniUDiatic ende
advys van de Vrouwe Princeile Dtutrien by hae^dele
Müg.geeligeert tot EdilmaN van de Cmn· «n fyn
heyt/or. miifs ZMtde Liuchvm Γ///ί« Heere van
ve»dir, Hcffmr. Ur, lan de Έ,, Heere van Jiltrmtl-lfmt,
endetotSialmeefter hr.H,«drick,vin Hewevaü
ettwirks' cl^, daer toe mitfdien voorhenluyden rdpeai-
velijck degerequireerde commiffiengedepeicheertiui-
len worden.
Accordart mndt varfi. ÌHitulin ; Ìndi vi«S difi» fndir-
tnt\fnt
lOHANdeWlDTl
Fr.
DE Η uy BERT.
«oiiant? 3©aecopgcbelibereectfijubc/ ijs goebtgfiebonben
enttonojt enöe becdaen/ batbctoelatjemelte ^eecen <i5£bepu=
««ce», (gjftijn Dan Zeelandt tot anttooojbt foube toecben
toegfieboec8t/op^tboo?fiÖ?eebecerftepoin(a, uat be
)>οο}Γ5 boo^geflaggen / abmlfTie enbe pactfcipatie / om
becfcDepbe pregnante «benen pe %«ei;en ban Zec-
-ocr page 811-
|
15 naervoorgaendedeliberatie» éndehàeiingheno- iDcn bericht van de Vrouwe PrinceffeDouariereTan Orii»i» noopendc 't gedecideerde en geobferveerde ontrent den rangh tuiTchen de drie Officieren van 'tHof) cnde by de perfoon van den Heere Prin- p. van Orangic met communicatie ende advijs hare Hoogheydt verilaen ende gerefolveerdt, dit conform 't vcorfclireve ghebruyck oock voor- [jen onder de voorfchreeve Officieren den Edel- jrtanvande kamerfal weefen de eerfte in ordre, de fjofmeefter de/«/«Λ, ende den Stalmeefler dtdtrdt, endedat dienvolgendc de perfonen tot de voorfefunc- f jen te eligheren hacr daer naer fullen liebben te regu- leren.
AcitrJtirt nut te vtorfeirnvÉ T^etuhm .· teJii mias enitf' ii^/w» *
JohandkWit. im
iid m lacff ban April gebben be ïft«eten te Wit.Kien, enBootfmagetiaen gaeccappon· teacen eefonticn 'f, atnöcPioWmienbanGeideriantenOver-Yirei. φίη gSi negenden April qMemitttOtZwol, ÌKDen'ί aBteWtt''
iacgiJDcfcpiOpofttie.
\u
Ι" ElMog.'üeeren,
De machfnatien van de Vyaildea vanden Staet, den fwaeren Oorlogh daer denfelven medewerdtaen ijal ghetaft, foo te Waeter als te Lande , hebben ghe- 1 duyrigh niet dan metal tebekommerlijcke delibera- tien de Vergaderinghe van hare Hoogh Moghende I onreHeeren Committenten, gheoccupeerdtghehou- den.endeghelijck aendeeene zijdedc fmartelijcke fchadcjfoo te water als te Lande , de Inghefetenen over ghekomen , daer van een goede ghedeelte van U Ed.Mog.Provintle mede de bittere na-fmaeck noch welit beproevende, hare Ho. Mog.niet minderver- drietigh 5 ende in het binnenfte van haer Ziele tot «n groote droefhey t is raeckende, foo hebben fy aen d' andere zijde hare ghedachten laten gaen, hoe 't felve teredrefferen , enditquaedt afte weefen was, ende daer toe haeredeliberatien foodaenighaen gheileldt, I darden Staet mochte voorfien 2ijn met ioodanige mid- delen jende ver volghens efFedive byde handt gheno- nien> waerdoor alles in fyn vooriéhen floriiTantedi Staet ende welwefen mochte werden nerftelt j ghelijck Godt Almachtigh alle defe deliberatien lbodanigh heeft belieft te zeghenen. dat jeghenwoordigh Jeghens den macbtighften en formidabelften Vyant van defen Staet den gmtji-n Keningb van Chriftenrijck , ghedilpo- neert is gheworden parthye te kiefen, ende defen Staet tnet een openbare rupture teghen delTelfs Vyanden te fecoureren ende by te fpringhen metibodaenigh een affiftentieals U Edele Mog. bskent is , behalven het 'n, weickhet credit van foo machtighen Koningh isby brenghende , ghelijck noch den Koningh van I^mnwinrcl^ttmede ghepcrmoveert is gheworden, om lyne Wapenen, nevens die van deefcn Staet te voe- ghen, endefulcks gheflooten fynde een nader Allian- 'ii tuiTchen denfelven en defen Staet, te verwachten o ndefalutaireeffeden, die men van die kandt is be- togende, endegelijckhare Hoogh Mog.hareghedach- ^-fihfl'l'en laten gaen, ommenietalleenigh metdeefe Alliantie , maer oock met hare equiperende , efïèc- νΓ brenghen van foodanighe confiderable
^'ooten, machtigheralsoytby den Staet isonderno- n^cn, de faeckete waeter te herilcllen, foo hebben fy oock niet minder haere forgheaen gheleghttot refta- oiiHcment van de faecke te Lande ende afweeringhe 'n violente oppreffien, foo onverwacht, van foo een ÌSabuyr toeghebracht fynde, daer toe aenftel- 'cnde boven verfcheyden nieuwe Levus, alle voorfor- ^ooi'fienìghetot eengoedtende acnfienlijck eiot-Legher , omdiea tnredtvaerdiihm ufurfutur op |
hetlijf te konnen komen ; Aengaende eeni feefr con- 1666
fidcrable Alliantie ende'Tradtaet vanconjunaievan _
Waepenen, foometde Vorftenvan Lunmburgh voor sf , als naderhandt met den Heere Keurvorft van BrunJmbargb , die elck gheportcert met een grooten yverendeiiefde tot wclftandt van defen Staet op de beenhebben , cndebereytomeerlldaechste marche- ren , foodaoighe Trqupes , dat yeder byfonderghe- noeghfaem baftant fchijnen te fyn , om gheconjun- geertmetdemaght van den Staet, den Vfurpateur te vtrjagben. Wyiullenons , Ed, Mog. Heerenopelck van de voorfchreve ' Alliantien ende deliberatien in hei particulier niet extenderen , ende tot wat fubfidicn den Sfaetbydefelfde werdt verobligheert, alfoowy oor- deelen'tfelveuw Ed.Mog.ghenoeghbekendt te fyn, maer konöen niet fiaer laeten te fegghen, dat haer Ho. Mog.mverwachtinghefyn, van door alle defe voor- forghe in kort te fien den Staet voor een goedt ghedeelte gheübereertvanfeer fwareonderdruckinghe ende ou- trae;es,alswaer mede althanswerdtghedruckt, ende en uw Edele Mog. op het aldcrferieuile vermaendc
w:
endeghebeden hebben j datfoo gaeme als fy faeghen hare Provincie bevrijdt vanfwarigheydt enderavagies daer de felfde althans noch mede werdt befoght , dat willen reflextiemaecken op hetgheene wyin laftheb- ben u Edele Mog. voor te draghen, raeckende de con- fenten ende prompte fuyveringhevan de felve j want u Ed. Mog. konnen wel confidereren, dat van alle de- fe preparatienetide alliantieöniet te verwachten is, byaldien de Penninghen , daer toe noodigh , nieten worden ghef urneert, jae ter contrarie by ontftentenif- fe allefwaerigheydt ende bekommernifle te bedugten, foodaenigh dat die niet tefurmonteren fullen fyn , de Vloot ende macht te Water buyten employ, het Leghernietin'tVeldt, het debanderenvandemach- tigheTroupes van de Geallieerde, indien niet ergher feeckerlijck volghen fai, by manquement van Pennin- ghen, ende by ghevolgh de Provinciën endevoornae- mentlijck de meefl: laborerende fullen blyven in haren noodt, by aldien niet handt evir hardt gclegnt ende word, confentcn gedragen, en de felfde gheiüy vert en werden, en of wel haer Ho. Mo. van goeden y ver tot het gemeen dieuwEd.Mbg. altijdt hebben ghetoont, niet hebben getwijiiHt,tcmeer , dewijle de kool u Edele Mog. foo feerop dennaghel isdruckende, als yemandt, foo hebben alhier haer Hoogh Mog, goed ghevonden defe befendinge te decreteren, op het hoogh empreilement foo van den Ratdt va/> State-, aL· van dc Admiralitejtm, waer van de eerfte en corps, ende de andere door haere Ghedeputeerden, in haer Ho. Mog. Vergaderingever- fcheenenfyn , vertoonende met de redenen daer toe dienende, de ïnconvenienten ende onheylen , die den Staet van het Landt onverraydelijck over het hooft was hingênde,in cas niet met prompte geld-mid- delen by gefprongen wierden ; Wy fullen ons om kort- heydts wille refereren tot het geene breeder by haer ter Vergaderinghe is gherernonftreert, ais hier is nevens
tiende, waer op dan haer HoogMog, haer als genoot- ruckt vindende, ons aen u Edele Mog. te communice- ren ten eynde wy u Ed. Mog. fouden met alle bedencke- lijcke redenen trachten te difponeren tot iuyveringh van de defeften, fonder uytftel indcalbereydts ghedra· gheneeonfenten , foo te Water als te lande , midtlga- ders dat willen in brenghen haere confenten , op de extraordinarispetitien eaerinnenoch nietenisgecon- fenteert, fynde alle» mede breeder vervat in de Staten, hier nevens u Ed. Mog. ter hande te ftellen, ende dewij - Ie op voorgaende beiendinge tot gelijeken eynde, we- gens haer H: M: gedaen u E: M:geUeft hebben fodani- ge falutaire refolutien te nemen, en eflfedl: te laeten vol- gen, foo willen wy niet twijfiFilenof altansnudennoot grooter is, den goeden y ver, ten beften van het gemeen niet kleynder te fullen ly η ; wy konnen hier tegen wel tc gemoet fien,eenigcbekommerlljkeobjedien van onver- moghenen defaftre door den VyandtQverghefcomen, maer konnen daer op feggen,dat andere Provinciën die haer altans ten uytterftenevertueren , ghelijcke klach- ten voort brengen, ea menige vaa de felve φ ereyts foo·
φαιί-
cn OORLOG Ses tn wnìih^e Boeck. 79 5 |
-ocr page 812-
796 SA KEN van STA ET
|
j 6Ó tf danighe expreffie, die ghevolght de ruine van den Staet ■ - merhaprflepen fniiden . cndedoor dien de traegheyt van eenighe Landt Provinciën , in het fccoureren vandieaendeZeegheintcreilèert fyn , inde lette me- de ghelijcke lanckfaemheydt foudc baeren , foo vin- den wy ons verplicht u Ed. Mog. de fchadelijcke confe- quentiedaer van voor teftcllen. Wy fyn van ocr- desl.datdaer den noodprell , foo te Water als te lande , fonderonderfcheydtde faeckvan hetgliemebn moet worden by ghefpronghen, byaldien wy ons niet ghenoegh hebban ghe-expreflèerc , verfoecken wy in nader conferentie te moghen worden ghehoordt, cnde vinden wy ons gheinftrueert, om u Ëdele Mog. opalle objedente konnen voor brenghen foodaeni- glieredenen,daeruw Ed.Mog biUicklJck aenfuUen konnen defereren, ende metcenen, watanderePro- vincien-w'elcke den noodt ende den overval van de VyandtfoofeeralsuEd, Mog heeft ghetrofFen , is by der handt ghenomen, om te konnen machtigh werden foodaenighefomme van penninghen, waer by den Staet nasr proportie van hare quote f> η fecourerende, opalle 'twelckuEd'Mog foodaiiighe refledie ghelieven te nemen, a s de meriten van de faecke is vere; fchende : Aldus ovcrghegheven ter Verp.aderinghe van de Sta- ten van O verYirel,tot Zwol defen fiif/i^n April nieuwen ende den Jen tn dirtighftm Maert ouden ftijl,/efiuuhuniitrt ffunfefiixb.
En was geteekent ythan Ji Wit, Johan Kiin, Έρο van Beiifmii.
g&accoplie J0?efibecenbe öeeft öïlfHeben te biaa tati amtoao^Dett / fn'feccDelecfDe(tttie cibiletecmm / met te fciiM tmfloebtfjtpiefTie/ten «fpettcban ftacel^o.naofl.bat flUe$i foubc toecben aöeleö8t in fetieufe beliöeratie / enbe bat ban tocgen be jg^aten ban «©bec-Pffd op ijmgiie-- p20p0!ieecbe / foabani0e reflectie foube maften / batber- tcouben / jgace ^o. HSog. baec bp fouben contentement nemen.
«atebfc i^p öebben bo?beri be ^tactenhesi HlaniJtt! boo? HfccBt. mlDbel ban be ^ecc <lEi?ifftec Roelinghs , boen bie? S"^i,„nen toanej:tca«en bec tefolutienban öateïgo. ίΕοα. tccnt; caec&enbe f)et fub^ct ban tiaec CammiiTie / boo; foobcelalsSfpecteecbe tot befe^jobintie/mitfóabertf pjopafitic bpbe 311bmicalitcpten / tee J^creaberin- glie banflaccïjoogB iBoo.gebaenfiactbanbebefeCi tueufe tonfenten / enbebetalingge al(esiali;igfei;nae( bolgljt.
ExtraÌÌ uyt het Regìfler der Refolutien van de Ho. Mog. Heeren Staten Generati der Vereenighde Nederlanden.
Vtntrisdtn ip Manti 1666.
Is ter Vergaderinge gelefen feeckere memorie rm de aenwefende Heeren Gecommitteerden uyt de Colle- gien ter Admiralitey t, behelfende de poinöen van de telt middelen by hen-luyden op gifteren by monde aen nare Ho.Mo. voorgedragen, Waerop Ecdelibereertzijn- de, is goetgevonden en verftaen, dat de voorfi memorie copielijckghefteltfahvorden inhandenvan deHeeren hare Ho. Mòg. G::deputeerden gaende nae de rerpeflr've Provinciën' -, ora de felve te difponcren toc fuyverin- ghevanharé defecten in de albereydts gedraghen con- fenten, tot'de faecken te Water ende te Lande , midtf- gaders tot Jiet openen van haereconfenten, opfoodaeni- ghe extraiprdinaris petitien , als waer inne de felve noch niet en hebben gheconfenteert, omme fighby die ' occafiemedete dienen van devoorfz memorie , fulcks ; cnde daer 't behoordt. Was gheparapheert A vtn Nffvieu , vt, lagherflondt accordeert met voorfz Re- gifter
Gcteeckent
N.Jt-uffii.
hClum dti^ Mmii 1666. |
Ho.KjHog. Heeren i
d' A Enwcfende Gecommitteerden uyt de Collegieg ter Admiralitey t tot Rotterdam, Amllerdam in Zeelandt, cnde het Noorder - Quarticr op huyden in U Ho. Mog. Vergaderinghe binnen ftaea- de, hebben op u Hoogh Mog met alle bedenckelijcke redenen cnde motivengeinfilteertghehadt, ten eynde dat de Provinciën cenmael mochten werden ghepermo- veert, tot fuyveringhe van der felver defecten , in de albereyts ghedraghen confenten tot de Zee ; al ncch tot een meickelijckefomme monterende , om daer uyt be- taeldt te werden deghedaeneende ten deelenoch on· ! betacldelaftcnvandefware» equipagievin devoorlec- denjaere , cnde daer met de Collegiea ter Adniiral.teyt als verkropt ftaen , ende onvermydelijkc fwarigheden zijn te beduchten , lòo daer inne niet pronipteiijckea werdevoorfien, ende noch te buyten ftaende pen- ningheiivan devoorfz defecteneffectivelijck wcrdeti ghefurneertt^nComptoire van den Ontfangher Gene- raci Doublet.
Dat mede fpoediglijck confent moge wordegedragen in de gedane petiti. iuppletoir van ntgt bondin drii hffm fitr btiidtrtl'ejU^bguldiri om daer uyt oock te vervallende laften vandevooiledenequipagie, voorfoveeldsalbe- rey (its gedragen confenien daer toe niet hebben konnen flrecken.
Van ghelijcken dat de confenten fonder wijder uytilel moghen inkomen op de ghedaene petitievaa n ginmilliointn guldens verfoght toc de equipagie voet difenjare van tviu infivmtigb Schepen van Oorlogkeen t«;ef//Fregatten 5 wetfyne toeruiiinge vanBranders, Advijs Jachten, Galiots, en de ander kleyn Vaertuygh, boven ende behalven dsfofthun capitale Schepen van Oorlogeop de Gelderen van de Ooft-lndifck Comp, gerequireert werdende.
Is mede verfocht gheworden, dat fpoedigh confent moge worden ghedragen op de petitien fpuppletoir van twiemillioiHen guldtHS voor tiuet marl vier en twinli[ ita· ghebouwde Schepen van Oorloghe, jjoven de viir milli- eenenguldeus daer toe voordefen verfocht cndeinghewil· light, en welckctt aenbouwdaer uyt niet heeft Konnen vervallen worden, als aen u Ho, Mog voor defen klaer- lijck is gedemonflreert gheworden, waer van ds eei Ile van dj vooiCivier en twintigb aenghebouwdeSchepen, a 1 lange in actuele employ gcweeft zij nde, ende de laet- fte binnen korten in poiluyr ftaende te komen, om van gelijcken ghe-employeert te worden? Soo konnen onder reverentie van u Ho. Mog. de ghedane ende onbetaelde lailenopden voorfz aenbouw niet langher uytghellelt worden,fonder de Collegienter Admiraliteit indif- credit ende merckelijcke ongeleghentheydc ie doen ver- vallen.
De bovenghenoemde equipagie van iv/ii m ftvtmig Schepen van Oorloghe ende twaelf Fregatten roet fyn toe behooren al verre gheavanceertzijnàe, foudende felvebinnen Λveynighweeckenin actueel employ ,'tfy ofFenfivelijckofte defenfivelijck jeghens den Vyandt konnen ghebracht werden , foo de Collegien ter Adini- raliteyt in 't korte by ghefpronghen worden met een ro* table forame van penninghen in minderinghe vande con- fenten tot de faecke van de Zee al· biteyts gedragen en noch te dragen. ,
Ende worden u Ho. Mog. verfoeht, voor foo ^'el de Provinciën ende Quartieren aengaen, die door yy- andtlijcke invafien onvermoghend zyn gheworden, dat totvoldoeninghs ende rem'bourfement van dcrfelyer quote de npdighe ordre ghelieven te doen ftellen, niiü- gaders dat gherembourfeert Averde het extraord^aris in de equipagie op hetinterponeerdecredit van deHeeren
Staten van HoIIandt, ten verfoecke van u Ho. MjJK· gt^®; daen, als mede wech ghenomen deverbintenifle byü Heeren Staten van Vrieflandt ende Stadtende Lande, tenopfichtevan hareconfenten indeordinans equipa- gie ghedaen, ofanderfintsdefelve daernaer gheregu- ieert ; by ontftenteniflè van alle 'tAvelcke de Col|egien ter Admiraliteyttot haerleetweefen fcetWcrcklangher onmachtigh te zijn, «« J^® |
-ocr page 813-
uU
|
Staet van 't geene de réfpedive Provintien hebben gefurneert tenComptoire vanden Ontfanger Generaci Mr.Philips Doublet ofte oock 'tgene op defelve Provintien is gcailigneert op de navolgende cónfcnten.
In twe millioenen vierhondert duyfént pont tot Wftruften en prepareren 'van nog twin-
Vj op noch nieren is betaeldt.
Hollandts quote bedraeght ijtjj^zy. 0.0.. I dacr op is betaeldt 76x000, o. o. rcfteert noch
»3242^. b. O.
ZeelandtS quote bedraeght 716*7· 19· 8· daerop «betaeldtZ200. .. refleertnoch704i7.15). 8.
Uytrechts quote bedraeght 8106 , . die ten volle is tlftielt.
Vrieflandrsqnotebediraeghtjijijö.isi.Ö. . dàerbp noch η iet en is betaelt.
Over-Yffelsquote bedraeght 8S47,i5), 8. daer op betaelt is 481^.8, refteert noch 4021.11. 8. Stadten Landensquote bedraeght . , daerop Doch riet en is betaelt,
'tLantfchap Drenthes quote bedraegt 3934,, ^daer op noch niet is betaeldt;
h twaelf hondert duyfent pont tot verfierc- kinge van 's Landts CHilitie te voet en te Taerdt.
Gekierlants quote bedraegt ^735:0.. daer op door het Nimmcegfche Quartier is betaeld 23575-. τ. 6. refleert Ecch 43394.17.(5.
Hollandts quote bedragt 699712.10, . daer op be- ticldis 678516.10. refteert noch 2119(1..
Zeelands quote bedraegt iioioo. daerop nocimiet «h isbetaeid.
.^j^^ytrechtsquote bedraegt (Ì51976... die teii vollef)
Vrieflandtsquotebedracgtï39937. lo.o.. daerop betaeldis 39937.refteert noch 0.0.
©ver· Yiïèls quote bedraeght 148 50.tenvollehii oetaeld.
Stad en Landes quote bedraegt 60975.,, daer op be- «fidis45ooo.refleertnòch24Q75r. I
tLandfchap Drenthes quote bedraegt 12000... dàer ; op noch niet en is betaelt. !
In de fupplitoire petitie van Vindt
dujfitt Ïondt, daer op is j
V.Deel, |
flen op de expeditie ie Velde.
tjelderlandtsquotëbedraëgt iia2y.D. o.daeropbe- taeld is 6000i.. refteert noch 5115.
Hollands qiiote bedraegt i 16618. ij.. die ten vollen isbetaelt, ,
Zeclands quote bedraegt 1836(1.13.4. die ten vollen, isbetaeid.
Uytrechts quote bedraegt 1166a, 10. o,. die ten Vol- len is betatlt.
Vrieflands quote bedraegt 2 3 3 ij. 18.4;. die ten tol- len is betaeld.
Over-Yflèls qüote 7141. i3.4.daerop betaeldt is 6400, rcfteert noch 7 3 8.13, 4i
StadtendeLandensqUütebedraegt 11662. lOi, die: ten vollen isbetaeid.
'rLantfchaps Drenthes quote bedraegt 2000» daer bp höch niet en is betaeldi
tig kloeke Oorlog Schepen, 'mhuyren van ι i„och nieten isbetaeid. noch veertien ofte vyfthien Coopvaerdye- Hollands quote bedraegt 34·"2·5· f · i· daet op Be- Uepen.verjierckïngeyan 'sLantsMi- ^
htte tevoet en tepeerde , mitfgadèrs de niet en isbetaeid. .
Iiorderevoórpeningevan de Bróntierén. 1 Uytrechtsquotebedraegt:34ii4.6.7.dietenvollen
1 isbetaeid.
^^ïlderlandtsquotebedraegilt 320Ì4.) ó. o. daer , Vrici]andsquoiebedraegt68ixi. 11. 3» daeropnog
7« vy fhondert vyfentachtigh duyfent feS en twintigh Vondttotwervingevan twee duyfent Ruyteren ende vier duyiènt uoet knechten, mitjiaders drie maendert onderhoudt voor de jèlv 'è, Gelderlands quote bedraegt jaSj-}.. n.Si daei bp.
ί nietenis betaeld.
Over-Yfl'els quote bedraegt 10890, δ. daer op iiocli riiet en is betaelt.
StadtenLajidensquotebedraegt 34114.Ó. 7,daei' op noch nieten Ì5 betaeÌd.
In hondert vyftighduyfentPond tit wnxijnievandtië duyfentveei-Knicbten, mitfgadtrs tWee huundeatndtrbiüdt
vandifeht:
N«6 in vier hondert duyfent Pontì -vimattnfes hon- dert duyfent Pond tot dt legtr'laflm tn de virfteirclfingbi van 's Lams Militie vtrfociit.
Op beyde de vooriz Confenten en is by de reipeöivc Provinciën noch geene betalinge gedaen.
Staèt van 't geenedé refpeftivéProvindeo hebben ghefurneert ten Comptoirc van den Ontf. Gen. Mr PhilipsDoubletjof- te oock 't geene op de felve Prov: is geàf- figneert op de naervolgende coniènten.
in twee millioenen vier hondert duyfenC pont tot het uytruflen ende prepareren van noch twintig kloecke Oorlog Schepen^ inhuyren van noch vttnith^ev^ïtièxi Coopvaerdye-fchepeniverfierckinge van 's Lants Militie te voet^en te peer de^ mitf- gadersde verdere ^oorfienïnghe van di frontieren.
GElderlandsquotebedraegt32oi+.o. ii. daerop hoch niet en is betaelt, Hollants quote bedraegt 13 99415. o. ó, daer öp isbetaéld761000,refléertnog637415. Enis ghehéel defe quote geafFedeert totdeiaecken van de Ζες.
Zeelants quote bedraegi 71617.19,8. daerop befeeli isiaoo.o,o.reftcertnoch7o4i7,i9.8, ,
Uytrcchcsqiiotebedraégt 81Ó6 . dicténvolleiibd- tneldis. ,
ntt Vrie^-
en ο ο R L ο G Ses en Veertighfie Boeck, 797
fai moeten ftil ftacA > en dacr door alle albe- Jn tWCe hondert duy ifent Pont toi Legér- id' |
-ocr page 814-
798 SAKEN van STAET
mitsgaders voor twee CJVlaendenoàTer-
houdt van de fehe.
Gelderlands quote bedraegt 8418.15.,, daeropno»
nietenisbetaeld, ^
Hollands quote bedraegt 17454·· *·4·. daeropnogh
nietenisbetaeld, ^
Zeelandsquote bedraeght i377f· o-o.daeroptioch
nietenisbetaeld.
Uytrechts quote bedraegt 874'i· »7· 6·. dieten voL
len isbetaeld.
Vrieilands quote bedraegt 17492.3.9. daer op nog
nietenisbetaeld.
O ver-YiTels quote bedraegt 5 j 5.0, daeropnoch
nieten isbetaeld.
Stad en Landens quote bedraegt 8746. i7.6.daerop
noch nieten isbetae d.
't LandfchapDrenthes quota bedraeght 1500 „daer
op noch niet is betaeld.
Jn vier hondert duyient pont tot de Leger·
laflen.
Hier op is by de refpeftive Provinciën noch geenebc-
talingegedaen, ^
In twee hondert düyfeotpont by de Tetitie
fappletoir j tot verfierkinge en vermeerde*
ring van V handts (Jiiilitie verfocht.
Hier op en is mede by de refpe öive Provinciën nog
geene betalinge gedaen, als alleenlijck by Uytrecht, ia
minderinge van der ielverquote* defummavaniooo.
Gelderlants quote bedraegt 11125 «.daerop betaelt . EndenochtotvoldoeningHe5(i<iz. 10. e.daeimede
is iooo. -refteert noch 5^25. de quote ten yoUen isbetae d.
Hollantiquoiebedraegtii(itfi8.i5-O..dietcnrol- ƒ» twee hondert duyfent pont, tot vier
^'zedaSt'squote bedraegt 18366.13.4.. die ten vol- Maenden onderhout vande Lunenburife
len is betaelt.
Uytrechts quote bedraegt 11662, lo-. dieten vol-
len is betaelt.
Vrieilantsquotebedraegti3323.18.4. dieten vol-
len is betaelt.
Over-Yflels quote bedraegt 7141.13.4 .daer op be-
taelt is64oe. refteert noch 741.13.4·
Stadt en Landensquotc bedraegt n66z, 10. die ten
vollen is betaelt.
"t Lantfchap Drenthesquote bedraegt 2000,, daer
op noch niet en is betaelt.
vijf hondert vijf en tachtigh duyfentfes
en t wintigh pont, tot wervinge van twee
duyiènt Ruyteren , ende drie duyfent
voetknechten , mitsgaders vom^ drie
CMaenden onderhoudt van defelve ver-
focht.
i
Gelderlandsquote bedraeght 32834· 11.8.. daerop
noch niet en is beraeld.
Hollands quote bedraeght 3 41125. o. 2. daer op be-
taeld isx75000... reefteertnoch 66125. o. a.
Zeelands quote bedraegt 5:3724. »7.9.. daerop nog
nieten is bctdL-lt.
Uytrechts quote bedraecht 34114.6. 7. die ten vol-
len is betaelt.
Vrieilatits quote bedraegt 68212. ii. 3. daer op nog
niet en is betaelt.
Over-YlTekquote bedraegt 10890.6... daerop nog
niet en IS betaelt,
Stadt en Landens quote bedraegt 34114.6, 7. daer
op noch niet en is betaelt,
'tLantfchapDrenthesquQte bedraegt jSjo.» daw
op^cteais^twlt,
itf<56 Vrieflantsqüotebedraegt3ï99(i. ijj.S.daerop niet ƒ« hondert vijftigh duyiènt "^OMtOttewer^
^^^ (Juyfgj^j. Doetknechu
en is betaelt.
Over-Yffelsquote bedraegt 8847.19. 8, daer op be-
taelt is 482y. 8. refteert noch ^ozzt 11.8.
Stadt en Landens quote bedraeght óióx. ,, daer op
noch niet en is betaelt.
'tLantfchap Drenthes quote bedraegt 3^34. .. daer
op noch niet en is betaelt.
/« twaelf hondert diiyfent Pont tot •uerflefc-
kinge-van'sLantsMilitie te voet endete
peerden.
Gelderlands quote bedraegt ^735». .. daer op voor
betNimtneegfche Quartier betaelt is 13955. x.ó.re-
üeennocb 43 j<>4. ty. 6.
Hollantf quote bedraegt 699712. le... die ten vollen
is betaelt.
Zeelandtsquote bedraeght irojee.. . dacropbe-
taelt is lyöyo,. refteert noch 5i455-o:
Uytrechts quote bedraeght é'j) <;7y... die ten vollen
is betaelt.
. Vrienantsquotebedraegti3;)937.10.. daeropbe-
taelt IS 1019 37. to, refteert noch 38000.
Ovcr-Yflelsquotebedraegt4285o..o.. dictenvol-
len betaelt is.
Stadt en Landens quote bedraeght 65)975,,. daer op
betaelt is 45000,.. refteert noch 24975.
't Lantfchap Drenthes quote bedraegt iiooe,,. daer
op noch niet en is betacJt.
In tvfCQ hondert duyfent pont tot de expedi-
tie te Velde,
Troupen,
Hier op en is by de rcfpedi ve Provinciën noch genj
betalinge gedaen,
Staetjen van de extraord.petitien^ waer van
de confenten noch niet enβη ingekomen.
X^ En thienden Januarij/i^i/VsiiHi/fiT iiyf
I 3 ιο/φϊξί petitie ghedaen 3 ter fomme
van thien iDndtrt duyftNt^oadt tot het
maeckenvan afFüyten, Wiflèrs, Lepel»)
&c. 4000·
Den vyf/len Augufti feflienhimdert "vyf tn
/i/?i^4petitiefuppletoir, ghedaen ter fom-
me van mgtmbim hindert drie duyfent vier hm-
dtrtjepg pond tot de nodige onkoften ter
Me van den Oorlog ter Zee, &c. 90340Ö
Den/fj»» twinfighflea September fefiii»-
bindert vyjenfifl igh petitie ghedaen, ter fom-
me van/èwH iWf»t</«;i/i»f pondt, tot het
asnnemen vanftue* Ruyters,ende
driehandirt dayfent VoCt-knechten j ofte
tot het aennemen van twn a drie dujfmt
Switfers, opdefepetitieis coniêntghedra-
ghen j ter fomme van vyf hondert vjf ">
tachtigh duyfem fes en dertigb pond j dacr toe
komt te bedraghen de aenneminge van de
duyfent Ruy tcrs ende drie duyfent Voet-
kneghten ; midti^ders de aenrits-gelden >
en drie maenden onderhout van de iel ve.
Den fes en twintigbfltn September fipi"*
hondert vyf tn feflig petitie gedaen ter fom®®
van vyf hondert duyfent pond, tot verfterckio*
ge van 'sLandt s militie en andere L^er la-
ften,daer op is niaer confenten gedragenter
fomme van vier btndtrt duyfipt pond > iulC»? *onoe®
regeert tcgoafencer^ Ih " Ve»
-ocr page 815-
en ο ο R L ο G Ses en Feerfiihfie Boeck. 799
|
houdtterFortificatie wercken der Frontie- rtDvanden Staet.
Pen vitrdtn Odloberfiflimbondcrt V}f infis- ftjripeticie gedacn, ter fomme van vjfbondert Afitit pondt, COC hctgieten van Canon over ^verfoopeüejaren.
Den pivintitoJttti^oYcmber'fiflitnlunJeTt vff i^tif^ipcticiegedaen, terfomme van tvm p,i]lioenen toccen aehbouw van «w« tmtl vin
Oorlog Schepen 2oecpoo
Den fel ven dlto,pecitie gedaan ter fomme ^jnni^wmillioenen toe de equipagiè ccrZee poooooo
£)en 'dtrdeit December ftfUtnbendnt iiyf m a/jfpecitie gedacn, eer fomme van/ïi bmdtrt infii" pönd fupplecoir , toe onderhoudt ïandeLnnenburghfcheTroupes, ende de jn/in hindirtfeven en vyftigh Ruycers, ende der· mhmdirtfiveneafeventigb VoeC-knechten , djeropisgheconfenceerc Ky/ htndert duyfent pondt, fulcks reft noch te confenteren in i loooo
Den ftt'in · twintigbflenSeptcmbeTjiifibien yjirtvijfea-ftfligpetitie ghedaen terfom-
•geiders.
Jiftitabendert vjf ea
tot het lichten van fes'duf/ent Wa: 'Den iiTthienden Januar
me van htndtn vijf enfevwtig dayfent pond > ......crc -geld
iry JeJUetibendert v) fifyh petitie gedaen, ter fomme van acht hm- ^rtii«;/int|)onc,cotte Leger-laftenin'tVoor- jaer te vallen, &c.
Den Mhflen February feflien hmdert fes en feflig petitie ghedaen, ter fomme van fei en dsrtigb iijfmt pond,tot het verdiepen van denRy η tnYiTel
36000
Ho.CMog. Heer en.
Y hebben aen u Ho. Mog. tot verfchey den tij- den , foo by monde alslngcfchrifte , ieer ern- ftelijckgereprefenceere, de conllicutie vande Finantie ende de defeftueushey tvan de Provinciën, in'tfuyveren der felver confenten gedragenυρ ver· fdieyden [eer importante petitiën,mitsgaders de traeg htyt vande gemélte Provincie in ' t dragen en openen van der fel ver confenten, en hebben wy mee eenen aen uHo. Mog. tegemoetghevoerc, deonheWen enin- convenienten , de welcke onvermydelij ck den IScaet over (laet te komen, in gevale de Provinciën haer daer omrent met geen meerder vigeur en promptitade ten dienfte van den Lande kómen tecvertueren,wy hebbé in continuatie van onfen gewoonlij eken yver, tot be- vorderingevan de ghemeene faeckegeoordeelt niette konnen ledigh flaen u Ho. Mog.'tfelve nochmael by dcfentereitireren.Ende opdat Η Ho. Mog.dienthal- veni»rtinencclijckgeinformeertmogenfyn,te com- municeren »wm diftiniÜe Staten j d'eene van dien be- helfendededefeóten vanfurniflemeaten vande Pro- vintien op de gedragen confencen , de andere van de confenten lelftop de gedane pecicien, met feer ernfte- jijck en ierieus verfoek, dat u Ho Mo. de mecrgemelte Provinciën gelieven te difponeren toe voldoeninge van leene en 'tandere .fonder wekke wy coc onfe dediarge ïogmatl moecen verklaren onbequaemtefyn, ende ftiullen blyren, omme te betrachten 'tgunt toe vol- doeninghe, ende inexecttcie van uHo. Mog. falu- JJirelntentie in de jeghenwoordighe cccurrentie van wecken allenthalven wérdtgereqnireert, Waer mede, Ho. Mog. Heèren ,"&c. Inden Haghe den *we ^^*Wmtigbp,nfebτàanifeβbienicήdertfeS^nfefligb. Was
^fwapheert'R. eeoPepnrii» vt, Ondérftoöl, ter J^'^ijjaitic van den Raedt van State der Vèreenig -
it NedéVlaridcn.
Wasgetceckent G. v*ii SlingelMit. |
ExtraB uyt't Regifierder Refolutienvan 1666 de Hoogh Mog. He er en Staten Generaci der kereenighde Nederlanden.
yovis dm 16 Mmg 1666.
D'Heeren aenwefende Gedeputeerde van <ìe Pro- vincie van Utrecht heeft ter Verwderinge gte- prefenteerr, dacd'Heeren fijne Principalen wel met acngenaemheyc vernomen hadden , dat öp de- fel ver vcf fofeck den elfden Februarli leftleden, Wasge- petitioneértgeweell een fomme van/w « dertig duyfent pond, toe verval van deqnkoHente doen ontrent Schenckefchans ende elders, om den Neder Rhij η en- de Yirdtebeneficiéren, ende met meerder water te voorfien; Doch dat haer Ed. Mogende oockdatrtie- vens met leedcwefen verftaen haddén,dat in de felve pe- titie by eenige Provintien noch niet en was geconfcn- teert, veel min dat het fel ve werck met foo veel yver ende emft als 't wel noodigh ende té wenfcheii was, Wierdevoorcgefet, ende daerom nodigh hadden ge- vonden, door haerEd. Mogende Gedeputeerde al- hier ter Vergaderinghonophoudelijckteurgeren, tee eynde,dacaile'c gene tot beieyckingevan'tvoqrfz ooghmerck dienftigh geoordeelt foude werden by den Raedt van Stare, fonder eenigh uytftelaengheleydt, enbyderhandtgenomenmochteworden, opdat, by aldien buy ten verwachtinghe in de voorfchrdve faeck, daer aen niet alben'de wekhemelte Provmcicvan Utrecht, enverfcheyden andere, maerooidcdenge- heeien Staet foo veel was gelegen ) nier naer'behöüren endemetallecrnftwierdegevigileert, dewélghemeltc
p^itiei
hebben O----------------------
mceralsoBs cootingent in de voorfchreve fötóni^l·
Heeren fijne Principalen in üer"felver y verfcn'deprömp titude, dife haerEd. Mogende in'tcorifêntüren ende
prompt furneren van der felver quote, 'tot üy tvderinge van dïnjegenwoordigen fwaren Oorloghfob eXtfm- pl^rlijckhaddengétoont, nieten mocttten'komente verflaeuwen. deghemelteHecre Gedeputeerde hréft ter Vergaderinghe mede ghecommuniceert, 't gbeene meer welghemelte Heeren fijne Principalen by-miffive van den fefibie»den defcs, aen den Raedr van'Scatebe- kendt fieniaeckt hatlde ,raeckende de verfochte pfotnp- tebetalinghe vah derfelver volle quotein'ciegedrage- tie confententot verval van de Leger laften, tìoodigh tot de aenftaende expéditie te Velde, ended«er bene- pens vermeldendeveiifcheyden andere gedragene Con- fenten ende betalingen van der felver quötes, daer by vermeit ende ghefpecificeert, van wekken irthoüdtyer voorfi miflive, hy Heer Gedeputeerde noodigh geàcht hadde haer Hoogh Moghende communicatie tegeven op dat dàer door te klaerder konde blijcken de prompte betalinghé van de meergemelde Provincie van UcreCht, ende op dat d'andere Provinciën daerdoor te meer mpchten werden geanimeert,om van gelijcken te doen, alibodendienft vanden Lande bydefe ghevaerlijckc conftitucie van tijden ende faecken, daer aen ten hoog- flen ghelegen is, zijnde de voorfchreve rolffi?ehi,etfiia volgende van woorde te woorde geinfereert,
Edek fJMoghende Heeren.
WYzijn verwondert dat u Ed, Mogende belieft hebben aen de Heeren Volmachtighden, eb- de Ghedeputeerdencotde naefle expeditie te Velde, eenighe affignatien te verleenen op de quote defer Provincie van Utrecht, inde acbtbiadert ditjfint pond gepetitioneerttot de Leger-laften voor dit loo- pende Jaer, de wijle u Ed. Mogende volgens derfel- ver appoindtementvanden /i/Aodefes, opderequ'e- ftcvan den Gommis Leeuwen hebbe goet gevonden dat daer uytfullen worden bctaeltde Vocr-luyd«i defer Provincie, diede Generaliteyt indelaetftedx- editiete Velde met hare Waghen» ende Peerden ghedient, ende der felver dagh-gelden'^eel |
-ocr page 816-
800 S A κ E Ν vah^ S Τ ΑΈΤ ■li
|
16 66 len komente bedragen, vermits yeder van dien, al-
__ voor^nsmendie heeftkonnen bekomen, toeghefeyc
fiin'i'i//'Gulden 'sdaeghs, ja hebben fommigelJorpcn alhier moeten belooven feszfe-uen Gulden,ende wil- len niec vertrouwen dat d'intentie van u Ed. Mog, foudezijn, datons, ter faeckevandac loon niet meet als</«> Gulden'sdaeghs fonde werden ghevalideert, , dewijl wy infulcken gevalle felfs de verdere Gul- φη3'6 daeghs, tot latte van onfe Provinciale Finan- Γitiefoudemoeten fupporteren, 'cgeene gantfch pn- redelijckj ende ons niet te vergen foudefijtij Soo om '. dat wy indieprefFantenoodtde Waghcns yoorgcen minder prijshebben kónnen bekomen, ende veel ,'grooier getal als ons aenpart in de Waghenste Velde ',gh.eweeU:fijndè, was bedragende, hebben ghefonden "àlsoock, dat wy van'teen ende't ander u Ed. Mog. " alvoorehs hebben ghepreadvcrteert, ende by refcrip- de genoechfaemconfentdaertoe hebben óntfangen, _ Daerommïverfoeckenwy, datuEd. Moghendede Lijfteder Wagens, onderden Wagemeefter Gene- raelberuftende, yeder teghen^ »;>ƒGuldens'sdaeghs metten ierften gelieven over te leynden, waer uyt uEdele Mogende als dan fullenkonnenfien, datde voorichreve Wagen dienftenonfe quote indevoor- ithreve acht bomitrt dujfent pond verre fullenfurmonte- ren; endemeynenoock, dat voor ons alte befwaer- lij ck foude fij η, dat wy felfs voor 't aengaen of in't be- gin van de expeditie ons.volle contingent in degemel· te acht hmiirt inyfeat pond foude moeten voldoen, daer nochtans d'andere Provinciën, of niet, ofmaereen kleyn gedeelte van hare quote [fullen betalen, ende in casde expeditie fijnen voortganck niet mochte komen te hebben, het reft in te houden, ende verfoecken daeromoock, dacwy vaneenghedeelte van de beta- linghc van de felve Wagens mogen -werden op gcheft ofte pns een andere quote daer toe aengewefen, ende voor alle de vporfchreve aifignatien, die op onfe voorverhaelde quote nietkonnen worden gheaccep- teert in ghetrocken of tot betalingh van dien, by u Ed. Mogende an dere ordre geilelt*
Wy hebbel} oock bevonden uyt den StaeC van'c geenedere^edlive Provinciën hebben betaelt aende refpedtive Coljegien ter Admiraliteyt op de confen- tentot defaeckevaade Zee, ons den vier entwimigh- /ïe» Februarii leftleden, dooru Ed, Mogende toe- ghefonden, dat wy noch worden comptabelgemaeckt ofteghedebiteert met verfchey de importante Poften, als voor eerfi met 5937. 9 - over de reft van de quote defer Provintie in thien bendtn duyfm fondt daer toe den vijfden Augufti fefitn honden vier en fefligh defcharge 15 verleendtgheweeft, noch met 15457. <>. o. alsrefté van onfe quote in twee miltioenen vervat in de defcharge van den feflbieodeti Decemberfefihitn bmdtrt vier enfefiigh item noch met 8 7+i 8. ly. o. over onfe quote in thien bandertduffentpmd begrepen in de defcharge van dentlfdm Fehmnxiifefihitnbtndtrtvijfenjeftigb. Enten leftennochmet 107110. 10. -inplaetievan loyioj. II. I, ende als reft van onfe quote in feven miUiocmn gecomprehendeerC in de defcharge van den veertbienden AprilJeftbitn hondirt vyf en fefligb, daer wy nochtans alle de voorfchrevc reftanten ofte fommen in baren gelde, op fijne behoorlijcketyden promptelijck endenaer behooren hebben gefurneert, uytgenomende voor- verhaelde loyioy. II. I. endenocheen weynigh daer toe overlanghe Ordonnantiën van betalinge fijn eedepefcheert, diealsnumetdeneerften fullcn wer- den voldaen.
Gelijck wy mede bevinden, datwy noch in een an- deren Staét van 't geene de refpedive Provinciën heb- ben ghefurneert ten Comptoire van den Ontfangher GeneraelMr. Philips Doublet, ofte oock van't geene op.de felve Provinrie is geaffigneertopeenige confen- tenden rtfitiwwi/indervoorfchrevemaend Februarii alhier ontfangheni werden comptabelgemaeckt over onfe qpotein vUr hindert dttjfent fondt tot de Leger · kft- tén van den voorleden Jare, daer nochtans by ons op " de felve door u Ed. Mogende ordre ten dienfte van de ^benereliteytal-ghereetsisbetaeltaenHaver, Hoy, |
Bufpoeder, &c. omtïcnttlfdHyjentftndt^f^Wtnieh,^. reft van de voorfiquOte dooru Ed < Moghende ord '
mede daer toe werden ge-employeert,waervan defn '
cificatie ende reeckeninghe alle dagen te gemoet we " denghefien, die wy vertrouwen meer als' hetvmi' refttefullenabforberen.
UEd.Mogende debiterenonsnochbyden voorf
Sfaet met de quote defer Provincie in viffbmitrt du,r Ptiidt tot vier maenden on derhoud t van de Luneabo» fche Troupes, die wy hebben voldaen, nefFens no^" de eerfte helft van onie quoteinde vier hindert dmf Pcndt totvoldoeninghevan't Traftaet met den He» Keuf Vorft van Brandenburgh onlanghs gheiloten · Ende fai tot betalinghe van de tweede helft op huyden mede ordre werden gheftelt, alle 't wekke wy goedt gevonden hebben u Ed· Moghende by defen belendt temaecken, teneyndede reipc^ive Staten van beta- linge byu Ed. Mogende aendefamentlijckcGeunieer-
deProvintien overgefonden aenftonts mogen werden inghetrocken ende ghedrefleert, ofte andere in plaetie van de felve aen haerlieden overghefonden, op dat van onfe prompte betalinge mach blijcken ; Ende d'andere Prövintien daer door moghen werden gheanimeettvaa gelijcken te doen, alfoo den dienft van 't Landt, byde- feconftitutie van tijden daer aentenhooghften ghele» ghen is. Hier mede '
Ïdtlt, ζίί·. denfes den Martiifefliea bondertfes m[ιβί^ί/
DE STATEN.
WAerop gedelibereert zijnde, is goedt gevonden ende verftaen, mits defen te verloeckeneeHee- ren hare Hoog Mogende Gedeputeerden gaen- denaederefpedlive provinciën, omdefelve tedifpo- neren tot fuy veringe van hare defeden in dealbereydts ghedragene confenten tot de, faecken te Waterende te lande, mitfgaders tot het openen van hareconfenten, op foodanige extraordinaris petitlenwaer innedefelve noch niet hebben eheconfenteert, dathaerEd.bydie occafiebyde defeaueufe Provinciën mede alleeffica- cieufedevoiren ende officien willen aenwenden, ten eyndedattenfpoedichften hare confenten op de voor- ichreve petitien van fes en dertigb hondirt pindt tOt verdiS" pinghe van de Neder-Rhij a ende Yflèl ingebracht, en- de dé fpoedige furniflèmenten van penninghen daer op gecffeftueert mogen werden. Was geparapneert o»» Nyeveen, vt. lager ftoodc, accordeertiDct'tïootrihte: ve Regiftcr.
Geteeckent N, Ekjì/ÌS.
'iS flSfbbaeöïjii öêöti η öaêc eïtcaojbinatW toöait Eoaementtoegcffelt eHebonbeneen JHöaeltöM/ éìidì iiebbeti fjaec Uaec toeftn uecgaflen De '
Yffelmuyden , Griffier Roelinck, mÌtfgaOctÌ Ben ©ecce Coenraet van Dieden, .25uce»llecöan
Zwol, enbcnoeti eenfge anöece; DUDaetbantófOen öeiajoöfntiedsböcneetcacteict. ^
g&ei naecmtöbaeaöss <ss 0a«c Doo? öe opaB™"» ï^eecen «©ccommitteerbe tecSanDtgefieltwi fcftapsiEïeroluttey opDaecgepcoponeecöüflöwnwn/ al^Uolgljt.
Ridderfchap en Steden de Staten van 0'«· derStadt Veere,
refpeaive Ghedeputeerden van Ά
cie^an Hollandt, Zeelandtende VneflMdt,^n«
Vergaderinghe vanu Hoogh Staeten Ghenerael der VereenigWe N^ over-leveringhevan hare "cdcnj glen he^
naer gheproponeert |
-ocr page 817-
en O O R L O G sis en Veertighfle Boeck, S of
|
jjjft afficacieufcende krachtighe redenen van mduftie beweghen tot het draghen van confenten eöde het ' doen van prompte furniiTemencen van degherequireer- jegheldt middelen tot defenfie van den Staet, in defc bekominerJijcke conjundure van tijden, footeWa- (cj als te Lande j ende proteöie van de goede Inghefe- tjnenvan dien ; tegens de pernitieufemachinatienvan Vyanden breeder ve rvat in der felver overghegheve- ne propofitie hier na gheregiftreert, hebben haer Edele Mogende welghemelte Heeren Gedeputeerden voor jjgjjdefenaenghenonjene moeyte bedanckt, endc jrerióchthacr Hoogh Mogende te willen verfeekeren, jjtRidderichap ende Steden, ten hooghftenaeiighe- psemisjilicdefelvehaerdevoorforghevan den Staet
den van hare Provincie geinquatiert, ende voor 't mee- lendeel van de fel ve geinvadeertghehouden worden- de,daer uyt niet alleenlijk rwee derde panen van de ge- nerale middelen defer Provincie by den Vyant worden Ktrocken ; oock de domamen ecclefiaftique, e nde an- dere opkomften onder der felver deftrid gheleghenj naeroock dat de particuliere Inghefetenen van hare opkomften ghefruftreert ende in 't toekomende door ondragelijcke concuffien, afhouwen van holtendean- dcre devaftatien bedorven : Daer en boven van een ge- deelte van het overighe derdendeel daghelijcks noch doen vorderen tot het opbrenghen vanonlijdelijcke contributie, ende dien volghens den Staet van defe Provintieilellenineen totaleconfufie ende onmagt; Sijnde jeghenwoordigh Ridderfchap ende Steden welvergaedert om ferieufe befoienes frirmeren, om haer in defe dangereuie occafien nae hare j eghen- woordighe gheleghentheydt foodaenigh ce ^evertue- ren alscenighfmdtsdoenlijckfalzijn , ghelijck die dan'haere Hoogh Moghendeaena'eenezydehej^lig. lijck willen verfeeckeren, alles daer toe ende tot dienfine te fullen contribueren, onder vertrouwen oock dat haer Hoogh Moghende aen d'andere zvde merhare hooghe wijsheyt énde difcretie felfs fullen. believen te oordeelen, hoe oamachtich meti alhier iygeworden, die middelen door bcneficieringhe, inwilligingevan nieuwe Negotiatie, oft anders.uyt te vinden, afs men wel tot het fel ve ooghraerck tea dienf-^ tevandenghemeenen Staet, volgens die d],tijatsgê. toonden y ver van herten ioude wenfchenjwaervan men haer Hoogh Moghende door d'ordinaris Ge- committeerden fpoedigh ende qmftandich openitighe fai doen geven. Aldus gcdgen, binnen SwolÌc den Iinin denighfleti Martii fefihien hndtrt fes en feftigK Ter Ordonnantie van de wel-gemelté Hoeren Staten»
Geteeckent
D. Roelincln, · rr-
^PDcb&enùcfctbe t^iceceniiebantfatboD^eUe tibill· ttptcn enbe bdecftïjcpt ijaec Deicgent / επ tooo?namint> ••■ï' löth ban be fpoebfge aubtentte enbe cicpcbit (e/bat ft> ban aNnict naec laten fouben aen ijaec ïgo.jHao.caï»ï)o?t te boen.
^p ftebben boibetii ben samftfjen baeö gfie-emplOi tot Wfiten ban bitftftcpben S^eeeen ban be wfSÖccfnoöe enbe bojbece plftfttiööebenban tiWUtepi gtnöe beboic / nioien ban afftUept/ enbe WecöBelöC:'
^onbagB ben elfben fiS ftaec fiomen falueten f η öaec ^oacmctu ben lueete piefibetenbe/ enbe ijeef t ftaec beci iwther t / bat be Staten ban O ver-Yflèi nf et en fouben oan Den anbeten fcöepbcn / booj en al eec effettibe foube öcceroibeett enbe tngetof lUaöt Sebben noobtgBe ntibbe^ : "/'"fupbeïlnoöebanbe tonfenten boo? foobeelaW h"5']"»Wboenlötiifoube50n/ ^eenige bciibccatfenbaaren/ toaec mebefp altfjanil OOeoccupeect bonben ; ίδρ Rebben be opsfietwelte ^eerenbebantfit/ aljï Boben /enbeoöetetommanbeect '«it«en0oebetoni>ufteenbefün<ö5belBept0(Kb0talle(i |
ten beflen banget ggemeen te toillen gelpen bebojbe^ i£6<s ten. - '·■·:·-
€(elti6eretontmanbatfe {jibpfiaec otiebaenaenben i^eecPaUant,ble{)aec mebetntjaei: iloQ!)ementi0&o> ntcn bfnben en baUbleecen.
^pfpnoot^eefalucectenbegebalebtteect oetoo^ben " ban ben l^eete Raesfeit ^eec ban Twij ckeio,«©?o(l ban - Τ went, bie onbec anbete {}« eft boo? oettelf / ben feec be» folaten^ant ban tiet ({^uactfec ban Twente, met bec« foecb / bat 't felbe toiiben mebe tiaec l^o. iBog. (n Daec cappo?t aencoecen / op bat tot fdulagement ban be g{]e« cupneecbe ^ngb^f^tenen petiS motste toetben gDct'fol^ beect/ baecboo; fp 6often geboden befatQtlgliepbt ban be iSegecf nge bte men in befeniStaet gebooon te ge» bjtiptEien.
<£ielg(6mebe|Daccf$! 6omen balebftecenben ii^eec ^Sjtffieii: Roeiingh, fiaec becfeetbecenbe nf et alleenlgg ban be goebe bouie enbe g()enegf)entgept ban be «Staten banbfe^?ob{ncfen/ maecootbcommunicecenbe bcc» ftiiepbe pjoi'ecten/ bfebpotcaffebanDaceobechomfle op get tCapüt enbe fn beltbecatie toeren geb^atgt / me( Doop bat baecDppet? b;ntf)tbaeclgc& foube toetben beflootem
^p fpn ben twaeifden omtrent be mfbbag berttotfien ««"«η lipt Swroi, en bien «bont geawtbeert tot Deventer. ff'®
^PÖebbenombentöbtte mafnogeren goebtgebott» ben / bien boojmtbbagB tot Deventer te cepofef ten/ enbe ïieettc pjepareten tot be befofgnei / ble opbejöetgabecingöban be Staten ban Geideriandc ftonben té becganbelen / enbe bien-bolgeube goebt gbe;» bonbenboojeenbanöaecte notffiteten Ijaecimemfe enbe obec6omfle albaei: aen ben btcecteuc ban be y^tt* gabecfnggebec Staten ban Geideriandc boben bec» melt.
€nbe 3ön 'if abonbtji baec aen geacïibeett tot Zut-
phen,
^nbê^eliB'ctiCbaecop gefonbettaen be lécere Weel-ötot
deren, Burgh-Graef tot Nimmcgen Dlrtaeilf van «"'illfHl deVergadennge van éc Staten des Landts, met <n-
ίΐη y öem te boen begtoe-
«filintl toetfoecften/ bat m be ©ecgabïcin^ gSilff/Λ ''^^«nt maecbeti öaec aen-
Commiffie/ boiö rliSLÏS"^ δαρίί aengewórfen jgnbe/ hfj M^h»?%!giment naec «ottietìJàini
δ" SPrSBwOecbe bebenbt J&ebben gBe. màetBt/ met berfpech / öptoilbefön goebe bfrictie en^ treööt te toetcft leggiien /. op Bet göeené / toaec toe fP^toacen gfielafl ten goeben effem móÈöte toecben gtjcbjacöt / enbe bat foo fpoebigBlgib boen» IDchfoubesön/enbeSeeftbÉnopgBemelten i^eec ftaec gBelie^cn te becfeetbeten / bat op be faecfte enbe Bet fn^ect ban Bftec «<i;omtn(fri< foobanfgBe belibe. tatfen tofecben gefioubcn bp be tefpect tbe iiSuattfccen / bat bupten alle ttoöffel JP fouben een fatiifactoire tcfolutfe ontfansBen./ :enbe gaf Baet in bebent» ben / of fp niet en fouben toillen bectoeben tot naec ben mibbagB/ ommeaubfentieielie&beninbe 3i^ci:gabe« dngBe ban De ^ten beji Xanbtjj / op bat baec boo? niet gBeinterpelleect mocgte toecben in Bace belibecatien/ bie toaten aenflellenbe / baec toedien boo?mibbagB BaiJtien goebtgB^bonben te Dateren / enbe inB» pointt flonben om foobanigg te cefolbeic ren omtcent Bet flut& ban be tonfenten / baec uptbaneengBebefireerten fatiiJfattoic anttooo?beonö tegebenfoMbé tefultfrêri/bécBalenbe pactittilietlöi&/ Boeberbebaecin geabanceett toa$. ^p Bcbben Bem boo? be communicatie bebant&t/ en berberi gefccBt/ batfpBaecgeceet fouben Bouben/ om tee anbientie geabmittecrt tetoetbéti / .foo toanncc get be ^taien bcj^Eanb^belieben foube op fìiU&entgb enbe upcé al0 Bacc€b.|ISog:goebtfouiicnmogen tinben/ cnbebat Bacc niet berbeeUn foube.tot na be inibbag te toacBten/ te meer/boo) bien fp ttiet aengBenaemBcpt bec^on» benbe bclibecatiebirbicnmo?gBcn toierben aengBe* fielt/ en be goebe apparentie bie baec toajc/batbie foube totfatfiifattieuptbalien.
3 ϋαβς |
-ocr page 818-
SAKEN van ST AET
|
een öan öe iSeg«<nge / Die fp flet geetie <n la(l öa&öfn / niet naei;sgelateli gebDetiIRfeecfecfeufetecmen tere» tomn^antiéten.
'ii laaetnUööasDf ontccnt öe itfoc&e drie «pten (|jn|jacic6omeii Otnbew be ïgceten Willem Ripperda l^eeceUan Serwoolde,!Sactit in ben ^obe ban GcU derlandt , entie Jacob Schimmdpenninck, ^Htfatl^ flBec tieii ^uactiecjS entie ©ucgbetmeeficctot^utf pD^tt/bc toclciie [laec toegcRiï&e j^tacen De^ Staiti ùe0 ijebbenbometìbegc^euiieaìjebebcnùt mancUea / batfp <iEiefommtKiÉ« toaren upt |)et nttötien ban {iaecaib.il^og.)9ccgabecinge/ oin^iaectec autiten- tkoptc öalen/ geiijch isoùìte felbe Ιίί ^cDacn met alle cibile beiegeninge j enbe gefeten in twee Cacoffcn / gfjeb^atgt fj^n aen be (^jbiuati^ ^i^ecgabct-plaetjï banbf .SratenbeiCÌ Eani]tjïopi3en;^tatit|)upfe bin^ nenZutphen, enDebooib'opggemelte ijeecen geins tcobucecct fünbe in be 39ècgaoci;(itge ban be ten boo;noemt ftin ggeplaieect gDetoecben een l)et ÖooöBéeprtbeban een langöe Cafel/ fiaenbe btoars boöïöe ^tgciojfieenertDe ftilcft^ op be aenffeneiöcfti tte t)Ia£tfe,aeniD£(c&c (Caf^lmcbefatenaen be linc:: BeCJpe tuat lager af beileeeen Dlederick van Wei- deren, l^cf'ce ban Leeuwenburgh, Burgh-Graef m 't Rijck, ïïicljtÈC entie iïaebt bic ^tabt Simmes gen/ Everhardvan Heckeren%erebanNectelhorfl:, enbe Engherhuyil-n iJïaebt enbc ïanbt-TDioft beji «©jaiffcjjarsï Zutphen, enbe Hendrick van Effen , l^eeteban Hslburgh enbc Vanenburg, gEanbt-®?o(i
ijanVeluwe, fi)niiebooit}iìie©irgaberinge feet fce^ quent/ enbe naec bat fp eenigge inoojben ban tibilti> teptupt Oen name enbc bantbeggen gaec^o. iBog.
iiabbea upt gSefpiooiften / etibe obetlcberinge enbe ectuce ban be €cebenrtalen/ Jebben foitimtetlöife fipmonbeoecfiaeltget fubrettban gaecCottimiffte/ inbe baec naecfcöjifteititö obec gfiegijebeneenepjo' Mfitie ί ©art een tenenc ais? eert bte toatii Over- iflèlf . ,. ■
®aeeopben{^ee»^ucgl)-<5;aef / al^ ^icecteui; DanoeBecgabecingeop {jcèfc gelieft fn feec beleefbe termen te feggen/ bet gaet:gep;oponeerbe foubetoer^ bengj^elepbtinbeliberatte/ enbenae gt^etboonte moe^^ ten toeebeneéBiacBt in be Quatieren, enbe foube gaec tenfppebtmetitoe iaten bomen / be wfeiutien/ We ï>aec op fonbentoerben genomen. ; .
a®aerop toebetom boojtié cpgfiene ^eeten / bfc Saet op gfiefiaelt Sabbcn gijereconbütfeettföh eBe^ toetben/ métbeepgertëCacoffen/ tot in öaee Soge- inent/ gSebuptig öefegficnt toojbenbe/ ten aenficn ban fiate ^o.Haog: Commiffïe met allecefpett enbe
DeleeftBe <Snbel foobanig
Yflel, ■
l^aet fcöapsf/ Staten
Brakel,
leijbcn ootft boen bfenen be'#?crt)iót{i. ban i|e ièïtracten/ aJsi.öiet booten aen j Over- liet ftöepben ban be l^etgabettngè b?iS ïantjïi fopii! ftaet bebenbt gtjemaecfit /.batlBpbe itf^ommitteeer toaren be l^eeten lohan van üraKei, êeectot Karmefteyn . . . . dé
Bye / ^eeë ban 3©ape|lepn'1!è?o?gijeméc|tet tot Bom-
ittaeot iifzainati!» inoemgone οαπ «tpnueriHiiui/snoe <©ebep'uteetbeinbes <i5eneraiitept0 iScecften-fiamet/
lacob Schinimelpenninck, ^COmmiffaciÌcnÌBucgge- meeflet'llii: iSrabt Zutpiiêhl· Frederick paulTürck, itit . Willem,Huygens,
ntiartigebetnpgfngban beaoebeeÖWeéntöcptbanbei^tatenbegaantitjïom 6p te fpjingen (n befen gtooten noot aen benïStaet/enbe benfelbentefecot|retenrtietbfòtiuteufe tonfentén/ en^ He pjomi^te fupbetingge banbefelbe gaettetfianbe ggeftélbt'beij tefoluù^ ))àn t«néucaljt
bolffit» |
ExtraB uyt het Reces des Land-da^ès bimm ue^ Zutfhen, in Mart io en v^pril 1 houden.
De Staten Vorftendoms Gelre, endc Graeffchaps - Zucphen , ghelioort hec gheproponeerde by deS Heeren, iobmi de mt, oudt Raedt der Stadrstffi»»
Dordrecht, hhanKien, RaedtendeoudtBurgheniee.»t« * fterderScadtVeere, cnde Epa van Boetfm»t»Timiaburf ' refpeftive Gedeputeerden ter Vergaderinghe van hare Hoogh Mogende, endefpecialijck van hooghftgemelte Hccren aen haer Edele Mogende afgefonden, volghens derfelver CredentialenvandenrtfiWemie» Martyleftle- den fith led, oock overwogen 't geene by defelve in ge- fchrifte is over gegeven, daer toe principalij k tenderen- de,dat defe Provincie mochte bewogen worde, om niet alleen prompte confenten te willen draghen in'tghcne bydenRaedtvan State, indefetrubulente tijdenvan Oorloch, teghcns die pernicieufe defleynen ende ma- chinatien van de ghemeene vyanden van den Sticc tot defenfie ende beicherminghe van de goedé Inghefe- tenen vandicnisghepetitioneert, maeroock, om de felvè^ met prompte furniffementen van Penninghea met den eeriten te fuyveren , hebben defe hare
Hoogh Mogendcaffendinghe voor aenghenaemop ge- nomen , ende daer i η aengbemerckt die gewooneforgh. Vuldighcydt, ende vigilantie die de felve altijdtontrent de confei vatie van den ghemeynen Staet endeonsliere Vaderlandtghetoont hebben, vindende haer derhal- ven verplicht,omfoo welhaer Hoogh Moghéndevoor haretrouwhertigheforghe, als derfelver Gedeputeer- den wcgciio u»'» ^-ngWpwcnde officien, tot volbrengin- ghevan hare Heeren Principalen laft te bedanckenj oockmet eenenteverfeeckeren, dat haer Edele Mo- gende wel ter herten nemende die afHiótie en concuf- fièvandeduyrghekcchtevryheydtvanden Staet, niet anders trachuen noch bcooghen, alsde felve metalli moghelijcke middelen; onderden ZeghenvanGodt Almachtigh te berfchermen , ende foo doenlijck uyt tebreyden, ten welcken cynde haer Edele Moghende haeralréede oock hebben gheeflageerttothetronfen- teren in 'tgheen by wel-ghemelten Raedt van Staten tot fpbfiftentie van den Geunieerden Staét, fòo ter Zee als teianderi ghepetitioneert, voor foo veel als immer- tneer in defe fmertelijcke ende Landt - verder- rende Oorlogen hare Provincie voor een groot'gedeel- te.treilende, heeft konnen ghefchieden, waer van hare Gedeputeerden ter Generaliteydt metten éérften ter Vergadénnghe van haere Hoogh Moghende fullen ópèninghe doen, ende d' efFeöi ve preftàtie ende fuyvo- ringe·, na die ghelegentheydt ende coiiftitiitie van hare Provincie ghedaen worden. Waer toe aheede een goede forame van Penningen vaerdighleydt, foodanig, dat haer Edele Moghende vertrouwen, dat daer in con- tentementfal werden ghenomen. Onderftonr, Ac- cordeert het voorfz Extraól. Oirkond my Onderghe- fchreven'"'
' : " iiti, Geteeckent
■ ' f' f'·',. ' ■ ■ .
■ . W. ίΡΕΝΓΗΟΙΤ.
a®aetopfpbe felbe Heeren {lebBen bebantftf boo? Bate gftenomene moepte/ enbe berfotöt/ fptóilbcn be éStaten bejS ïanbtjS ban ftarent teWfliien bebancUcit boo? be faborable aubientie en fpocwge e}:< pebftie / gelftcft fp öare Ï8oog0 iHogenbe niet foube la* tentc.rapporteren alle eet enbe tibilitipiinpa"®®' iegBent/ niet tüffelenbe / of öet foube fiaet ίϊοβ^ί lEOfl·
fingnlierlijcit toel beBafen/bengoebenetttltenbe pebft/
bie fp betnemen fn be J&jobincie altanii tot benban <®elt-mibbelen/ omben gSemenennoobtban
<Snbe fiebben be opgemelte heeren Baer gBemaetbt/ batfp lanBabbenbanboeggentK.^taten bes ®anbts! Baer bien mibbag te tracteten gelöCB dw UifeïiieoOCfefsiaeftBfebt. .«««.h*. |
-ocr page 819-
|
rtcnbintien en faluecen / De ï^eeren Burgh-Graef,Eant ^jofte Dan 2utpheiienbeVeluwe, ööeaccompeg- ηΜ«ιη«ηοφ öccfcDcptielSeecenlJanDefiegettnge. ^(n vyfthienden gebbei) üan gaec beboic ggeatgt te rtfoltjccen acn Dcc felfiec^upiSeeniirtcì^eecentoantie geflcetinei > fpectalijcli De l^eec Burgh-Graef, en IsnDt-<®iij(ie boojneemt/ en om affcöept te nemen.
(Êiiöefjjntoööeriim ftaecïogement Daec ftoriien faluecen / enbe öaleDicecen / betftljepDe Igeeccn ban De öcnbcetingöe / aisi namentlötft Den ïgeec Burgh- Graef, DenJgeec Wijnberghen, cetfte Kaebt in't Bof aan «öelDetlanöt/Den i!ïacDt$fïieet ten Hove foperda.öe J|eercnbanLoenen, Winfem, Braec- kel, Wijnberghen, Jgeec ban Ouden Aller, cnDe antjetcttieec / Die met alte Demonflcatteban <gere/ ten rerpecte ban {lace ^o. H^og. Commiffte gaec ftfbbcn be jegljent / enDe beiupoBt De aftenegentfiept Dfe toticcenOebDcnDe / omget«peltte bonnenfucnecen3 D9.:&ei;0communftecenDe / toatDelibecatfen biaecen (loutjentie/ ommecffecttbeupt te btnben foobanigBe fómmc ban ^enntngtten toaec bp Dace quote in De bec^ focöt petüten fouDen Bonnen bolDoen / en 0oe Daer toe alijeceptj^eengoebe fott^mein bóo;caéDtf)aDDenggea' mapct/foDatfpjjaci; ïijoogO iKoog. fouDeniionnin DerfcHeccn / Dat bolgen^i De penningen effetttbe te bOi' ìKfouDcgebiagttoecDen.
ïjt^mcDeijBcc bomen falueccn/Den Comman»
bfUt ban Zutphen, De iSecc Schimmelpenningh, ges accortipagnecctmetéenige ©fflcfetenbanöet <iBuacs iilfoeti/ bfe met alle wtbieDtgöepDtenDeDemonficai itebaneec ten cefpette ban{)aeci|o.|Bog. CommifTie jaecöebfeen bejegent.
^aer i^mcDe bcmenbinben fn [laeeïogement : ©octo? Bruno van Dam, 25arg|)emeefiet Can Deute- coEi, enbe Beeft öaecboo? cïJeBouDenmet alle tivf , tu amftanttcn Denbefilaeglüthen flaet bait Die StaDt en - üoe be fclbe toai gecabageect / boo? De (Tclioppelöbe ®coapejJ/met becfoech bat baer op befioojlghe refïerie mocDtcimbcn gfieniaecbt / omintotEiimenbe bfe iStflbt met eenige ^ö?ttf<tatie mot tjte tob?ben bè tfien/ ί taec tüeleFiberenöeeenige p?o)etten/aentoïjfenbe Dcfa= ni(ti|«t om Die plaetsi wiet toepntg Boften te toecben ge^ ftt(Bt/tin cefpecte ban DefabocaWe iüüatte ban be fcif» b«/ent)eboo?|Ïaenbeeenfggemfbbden / ^ ombeonBo^ Nee btnbcn^^p Rebben baec op gtrefecDt / bat iBcl berreechcct toaepen / bat gare l^oogB ^o'g. mitgroote bjocffjspbtttof öaecongftematB / ewbe met niet mfnbec fmerteaiii bcBommecnlffe Daetoiii ttemtoacenbeltbeccrenbe / omaUeii te fietftellen / tan op fictbojöece oIjcïJioponeecbe alsf bupten Baec €oinmiffief0nbe/fp niet op en Boften feggöen / maec tiatfiet fdbe bjel fouben rappo?tecett. ®entwintig- flcn bcben tappojt / en toiecben BebantBt.
ISantoegBenbe f^jobfntiebatt StadtendeLanden toaercti fliet eenfgliêt)cttao?b{naEtsS<©etommfttceci fen/bJcmetbOjbWatfsSiiEietommftteecbenDeDenDen dertigften be bolgenbe p?opofitle.
!ε!π
Ho. Mo O'. Hëére n.
GElijck wy u Ho.Mog.uyt den name van onfe Hee- rcn Principalen , de Staeten van de StadtGcee- «ine^wendcOmmtliitiden, hebben voorghedraghen >(i. dé befwaerlijcké laften endc exceffive onkoften , fóo de voorfchréve Provintie by defen Mitnflerfchen Oorlogh tot hare defenfie ende 'propulfatie des vyandts , uyt hare diftriàen heeft moeten füfti- nerénendc acn wénden , foo hebben· de felve ong oock noch daer-en -bóven ghdaft u Hoogh Mog. "p'tfeewceghlijckft te ghemoedtte vóeren den dè- 'oJatén ende pitoiablen toeftant der artne ende feér vëlè oeordefde Ingeretcnen,· dè welcke door den onvermóe- oelijcken inval dér blHchoppelijckè Volckercn ( ende WS tijdts met de 'Λ-éynigh aeöwefènde Militie niet tonde worden gékèert) vana! haer' fórtuyne ende goed^en zijn berooft j alszijndealle aër'felver leven- dige Have ende Beeftenwegh ghedrevën i haeripeu- .«en ghefpolieert, hunnen vóótwed vah Koom i |
Voeder , ende andere levens-middelen t'eenemael 1666
gheconfumpért', jaeoockhareHuyfenende Schuyren __
tot de gronde' af ghsbrandt , behalven dat haere Landen door'topenfetten van Sluyfep , Doorfteec- kenvanDijcken tocghemeene defenfieghefchiedt , 'tmeerendeelsghemindert, ende door het foute wa- ter bedorven , endeonbruyckbaer zijn ghemaeckt. Waerby oock komt 'tgheenniet minder fmertelijck is, dat een groote meenighte van Luyden, diefich inde Voor-fteden met Thuyn-ghewas, Koeyen ende anders waeren ghenerende haerc huyfen , hut- ten, hooven , plantagjen ende alles hebben moeten afbreecken ende demoJieren , ende alfoo den effenen grondcghelijck maecken, mvoeghen dat de fchaden door defein vaile gheleden, ende veroorfaeckt meer als v^/ Ïanntn Gtuts komt te bcdraghen , ghelijck als uyt d'opftellingen endefpeciiicatien der refpedive Ca- fteolen, ende particuliere befchadighde fommierlijck kan ghelij eken) ende fulcks boven het groote nadeel't welck de Provincie ende Inghefetenen van dien inde opheeve der ghemeene middelen, neeringh loosheydt endeanders daertoeisgevoeght, waeromme voorghe- melteonfe Heeren Princip5en hebben gheoordeelt» datdei-f^denén pnde billickheyt vereyfchtdatdieghee- ne, die om het gemppn van hare Goederen ende tijde- lijeken welvaert berooft, ende in armoetghefteltfyn, oock uyt het gemeen eenigher mate worden ghetrooil ende gefubfidieert jEnde hebben over fulcks niet willen nalaten defe harer Ingefetenen rcdenmatighe klachten aen u Ho. Mog. voor te dragen, ende daer by lyck te verfoecken dat u Ho. Mog. wille gelieven den de - fokten toeftant der yoorfchreve Ingeietenen ter herten te nemen, ende defelveinharen grooten armoetmet eenighraifonnabelfublidie na u Ho. Mog. difcretie tc fubleveren,
I
®eiB«rene)ct?ao?bfnacf!S <®etommftteerben upt Zeèiandt rjuamen epgentlftcB om ecnigfie / met Hol- mei sjol iandt, ^orttcftöciueDffputen. ^nfonbetBepbt aens gacnbe Betrof / gBciompofeertuptneghenïe!o?lanb' ^Öf fcBeenbe drie ZceuwfcheiSaeben. Cnbe alfoo niebe bïe ban Hollandt BlaegBben Datmen in Zeelandc niet h)ilbe laten cjcplotctecenof obcbfeccnbe manba> mèntenofcitatfenban 'tl^of : ^00 Bebben bfe ban 'tfelbe lloffebect cenigflen tgbtnict tofllen abmft- tecenof fefTiegBeben aen twee nieuboe ütaben / De i^ecre Moordhamer ban toegBen Middelburgh , enbebel^eece Serooskerckeban boegOen tee Veere genomineerr / om in 't felbe ^of te fitten in plaetfe ban twecaf&efto?bene. _ ,,
IBenboa'ieootBfnbffpute onbecbe ttjobintienobec larVc^ac 'tbeftellenbanbe BoogBeHailttaiceiTBacgeiEStebflbe: ari. Zeclandtenöeanbere toilbenbat'tfouDe jgn ei/oi- tafMi^macnbefelbetegBebentemec ontfag. USaec IfoIlanbtbeEftobbt niet betberal^ tot bcfen tocBt. «Dn^ becruffcfienbóiecbt ©?cebemet j®unftet gBemaecBr. Zeelandt tirgeetbe bocfi bat ben^^ins ban Oran- pie m0tBt'd)0?bcn oBebeffgneecttOt Getieraelvan de Cavallerye, en gcintcobucecctin ben Raet ban^tai te. iEaec Hollant Beeft baec in gebonben Bet erpebient ban{nfpêctieobecd'educatie,al!ite fien isSin Barecef folutien.
5&en3ilbmiraeHItuptectoaSalr£be ben twaelfden «bmi.^* 9Ip?ilupt <0oecebe gBe5epIt met thien^cBepen ban muma <©o?log0naec't Cerei :2llltoaec Bet cenbebouu foube 30"·
SaciBenbeBêt Bebelijiben feften lEap lip Baec «Pwft- ï^o.ï©og.becfteen/batali!eecfte|^erfoon enbeop^ SoofJ'" pec-Booftobcc'tSanbti ©loote gBebuecenbe h'aen- ftaenbe trpebitie tommanbecen foube be pecfoon Michiel Adriaènfz de Ruyter , ÏUptenant Slbmii cael ban Hollandt enbe Weft-Vneflandt : ®en toeicBen cBeBonben tbiect ben (iSebt te boen aen De lIleeteBaec ^Kioogfi liaogenbe (©ebeputeecben ieg0en- löoo?big in Texel fIJnbe/ Die baec toe fpetialöcfimitji befenhifecbèh gBeantBorifeect banbat Bp Bewin be ïJOójfi €Bàtge eettoutoelöcB foabe quöten / en boojti
Hooft-OfHciérenCornclis iEvertfz JEtipttnant
en OORLOG.' SesenVeertighfleBoeck. 803. |
-ocr page 820-
820 SAKEN van STAET
|
x<S66 aibmftael ban Zeeiant, ben Euptewant Stbmftail ■. Acrtvan Nes, öflj ïuptcnant SCIimirael Cornelis - Tromp , Huptenant ^CDmicael Meppel, Tjerck Hiddes iuptenant aiomicael ban Vrieiiandt, be m> te - tfibmicaêlcn de Liefde , van der Huift, Banc- kert, Schram enbe Coenders , enöe iStfiOUtcn bp ^acfit lanvan Nes, Sweercs, Cornelis Evertfende jonge ,StackhouwerenÖe Bruyofvelt ; Of 't QÌ^tf beucOeofbeoBentelte Euptcnant atömitael deRuy- tecpebtsimenftBelöibsimofö obecfiomen/ cftóelbp fittbte/ ofanöecÊongSeleolicntDepöt tjet tommanöe obecbeiioo?fcB?ebe®loobt nieten foube honnencrecs cecen/foubebpbiSJfelfiSafliecbcn/beg 45oDt betljoei be / of in tajS ban tooo?güefctIieben (wol)«le0iJentöj>bt of abfentte be boojnoetnbe jSloot al0 eertic foonofoppec igooftcommanbetenben boo?noembcn Êuptenant Hbmicael Aert van Nes, enbe bp bess felf? oöet Ipben / of abfemie öen Euptenant Jlömi^ rael Tromp; g&eiSfoube be nicec ofiefepbe Eupte» nant3CömtcaildeRuyterenbeanbece ^ooft ^^ffine» tencefpectibe foobamg|jeoib?e Hellen bp ijaec onbec Debbetibe iScfleepsi (©fficfecen/ batinta^banfoobai uiggen boo^bontatbe ongtieleggentgcpbt ban affiec^ benöaenbeöetgöeuetöt/ en göe«n«fle«ttocienbeon» bet 'ii©panbti ©loote/ geenöemlnfle teecbenenban foobjoebtggetoeballen btitecDe ueipeuct / maecalle^ in|taetg{)egouben. «i^nbebJiecbtbefe l^aec fêoogD· ieoööenbetefolutie gefonbenaen begtjemelteEuptei nant Ébmtcael de Kuyter, gt)elijtb ootfi aen be boo;^ noembe%ecen0aec IgoogOHSoa. <iBebeputeecbeni« Texel, oinbenboo?noembenEuptenant ^bmtcael de Ruyter ittboegften aisboo?en/tebe-eeblgf)en/ en beninlioubtbanbienaen ben^njgD^-caebt beiienbt te maecöcn. ïgeeten «öebeputeecbeïi ban Hoi- landtgebbcnbecblaect l»el eicp^e0 boo? te be{)ouoen bat ben tweeden utangg aifiiei: bp fo;me ban ejcpe^ bfentalii boo; befen aen ben Hluptenant SllbnKcael Cornelis Evertfz toc-ggeboeg{)t in't toebomenbe n<ct en bÏiecbe ggeb^upcbt tot eenigge pjefubitie: Φε i^eecen 0}btnatis$<6ebeputeecben banbe }^;obintfé ban Zeelandtl^ebben be bobenfiaenbe claufule tocU^p^esS gecontcabiceecttotnaecbeco^b^ebanbe Igeecen [laei; pjintipalen.
^t)nbeggegao?btget cappojt bati belgeecen ban
fiurtfjSf <©mmecenenbeanDece0aec j^a. iBog. «èebeputeecs Γη&(ώ>(. ben tot be faetben ban Brandenburch, gebifiteect enbe gge-e)camtneect IDi^^benbe üet memocfael ban be ^eeren alDiec aenbjefcnbe ejctcaozbinacisi XI^U fteciSbanbe l§eccöeucbo?1t/t!Sben vierden |©apop 'i poinct tacthcnbe be bolöoentngöe bec belooföe fubfl- diengoet-gebonben/ bat af-ggstaaacbt foube biecben getefectban Ijaec HSog. fecteufe eenfcg;pbtng aenbecefpeaiüe^jobtnticnben eerften befeSgebaenj op '(tweede poinct nopenbe bC Regementen, Ijebi lien be ïgeecen «©ebeputeecDen ban be gijemelte ©jobintten topieUjcfi obec-gcnomen Bet fcöjifteliitft cappo;tbientf)alüen bp be op-gD^ntclte i^eecen gaec jiBog. òQebcputeecben Dupben obecgDegebem ^ejE! foube op't derde poinct aen be ^mmiffacijsi banEmrickgöefc{j?eben toscben/ bat bMntetbictie {)iecbeboocenüS aen beopgetnelte Muiten ge&aen/ aljj ttutoas! bomcnte celTecen/ enbe batbe felbeonbecs Dtnbecttoebccbectoaec^fouben becmogente bectcec::
Scelant
ωΐ Biet ©etgabecingö ban Zeelandt ben feventhlenden Dat teau inbacBtfgl) ofiemactftt 3unbe bat in beti boo?leben l'are ifpoi'" booj Det acubjingljen öan be ^^jobincte ban Hol- land t be faecben ter €Senecael baec geenen toaren gebt» cfgOeert gtietoo;ben / batter eenig{ie Igeeren upt be ]i{eg0ecingi)e op 'if Sanbtd 3^loot tnaren gSebepu^^ teert /met bolmatgt ontme baec ober op get opperbes fiiecenbetommanbote gebben/ nietteggéntiaenbebe ernfïigDe oppofitie toegfiensi Zeelandt met Beelere» benen baec tegmen;» gdebaen/ bie uertroutot tnierben al itocD ban bie bjutgtenbe operatie te fullen toefen/ bat ttpbegooggeiÌteggerfnggeggeengBebacl^ten meer en fouben ba (en om opt eenig^e <0ebeputeerben enbe <0ebolmatgttgBbenop be 331oobt ban ben ^taet te fenben ^ ban of ecgt^c btipt$n alfebecmoeben ouam |
te öebiucen/ bat Set felbe of bietgeliJiiie toebttom , tec<eeneralitepttoietbe geoppert/ fo teicrbe bp fen goebt-ggebonben enbe beipaen / be feeeten m- binari^ <0ebeputeetben ter 3i^etgabetfngg ban fia^er 1^0. iBog. te gelapen fiet felbein foobanigen oebor nietalieen bfgouteufeUjtl^ tcgenüi te fp^eetben / tZ fultbsiniettegeboogen/ maet ootB betmmentie baertoeonberbeganbt beboiren fouben i»02tien acni getoenbt/ om be p^obintien baer toe te Inbuteten/ bact tf geni mebe alle contrarie beboiren te lioen met hé Boogygflemelte ©jobintien te imbueren ban be tÉ» benen enbe argumenten ter contrarie btentnie/ éhùV Baer berbolgenjü tod te boen bcgr jjpen / bat ben hicnft ban Ijet itanbt abfolutelöcö bereptte/ bat be ocnthüim terree toierben upigeboerbt bp be J^ooft-^ffjcjetcn
acn be J^eeren iStaten ban IgoUanbtfcliie^
Ξί/e/e Groot Mogende Heererii by Jonderè Goede Vrtmden, Kabuyren ende Bontge·^ noten-
WY hebben in onfe teghenwoordighe Staets-ghe« ' wyfe Vergaderinge omftandighendeghetrouv rapport ontfangen van de Heeren onfe Gedepu- ' teerdenjonghft gheweeft zijnde in 'f GraMH-&i^i,Yan j^f^Ì van alle het geenein de conferentien ghehoudenmetf%kii de Heeren gedeputeerden van de refpedlive Provin- den j ende fpecialij ck met die van u Edele Groot Mo- ghende aengaende het avancement endeemployvatt ΐγη Hoogheydt den Heere Prince
van Orangim is ghe·» pafiTeerc ; die ons vervolghens niet en hebben ver-, fwegen noch achter gehouden alle de moti ven ende re^ denen, diedewelghemelteHeereuEdeleGroocMo- gende Gedeputeerden byfonderlijck in de conferentia jehoudenden unm dertigbflt» Mnir» laetftlcden wydt- oopig hebben by-gebracht, om ons by haerrapportte doen ghelooven, dat het voorfchreve avancement eida cmploy nietalieen ontydighwordengheurgccrt,niaer oock voorden Staet jegenwoordighondienftigh, jac dangereus ende bekommerlijck,cndedaerenteghen» voorde vyanden dan fonderlingh avantagieus foude wefen ; Doch de voorfchreve motiven ende redenen by onsrijpelijck overwoghen zijnde, en hebben wy in de felvegheenede minile kracht ende perfuafiekonneii vinden, emme ons eenigh fints in het voorfzfentiment over te halen ; Gelijck de Heeren onfe Gedeputeerden de felve oock met een fonderlinge befcheydenheydt en de overtuyginge heben weder geleght, en met vrugtt, foO wy h oopen, op het gemoet van de Heeren u Edplft Groot Mo.Gedeputeerden aengedronge. Dandefelve Heeren onfe Gedeputeerden in continuatie van haren goeden y ver ende direiilie in defen toegebragt,hebben haer daer mede niet geruft geftelt, maergoedtghevon- den , alle het geen tegens het avancement ende empio/ van de hooghgemelte Heere Prince van Omgit door de Heeren u Edele Groot Moghende Gedeputeerden was geallegeert, mede te reprefenteren aen de Heeren Ge- deputeerden van de andere Provintien,in conferenticn met de fel ve fucceffivelijck ghehouden, om daer over te vernemen der felver Sentiment,om in foo iaipomn- ten faecke niet alleene op onfe opicien tc fteu- nen j Doch hebben onsgherapporteert datfy in gee- nenvan allen dierghelijcke verre fiende appreheniien ende bekommeringen hebben befpeurt, maer ter con- trarie een vmbmhijt ì om het voorfchreve avaiicernent eqdeemploy te bevorderen, ende wel fpccialijck om den hoogh ghemelten Heere Prince var. Orangsi, vermidts het doorbreecken en4e maturiteydt van
fijnejarenvan capaciteydt voor al te introduceren m denWM/wSwf,, verldarende het merendeel daer toe albereydts laft ende ordre van de Heeren na- |
-ocr page 821-
en OORLOG .S'ì-j- m Veemghfie Boeck. Soζ
|
eenendehet ielvefentiinent; Wy.vindeti oös, Ed^i ^ Qroot Moghejide Heeren, door defe verklaeringen "niet weynigh gefortificeercende verilercktin onfe voorgaendegoede meyninghe endeopinie, vertnidcs de Hccren Gedeputeerden endc Regenten van de hooghe-Provintien doorhaere wijsheycendelanghe ' experientienden dienfl: endeinterefl van den Staec weten te cavelen, ende dien volghendennieten fouden willen helpen favoriferen ende bevorderen het oeenwaer doordeghemeene Rep'ttbljcke eenighen ondienftj dangierof bekommermghe foude konnen worden toegebracht, veel min aen de vyanden van den Staeteenighc de minile avantagiegegeven :, Wy vinden ons derhalven gheobligeeit u Edele Groot Mogende het voorfz ayancementende employ van dqn hoog gemelten Heere Prince van Ormtgitn by defen , jjochmaelsgantfchvrund endeernftelijckte recom^ manderen, endeparticulierlijck fijneintrodudtiein inden Kift^""Sfflti5 daertoede HeerenopfeGede- puteerden op den ftfibietiJm der voorleden njaendt een korte ende niette min wel geraifonnëerde iHemo· ne hebben in gegeven, ende hebben wy uy t u Edele Groot JVIoghendereiolutievanden feventhUndin daer aen volgenden, foq veel defe materie aeegaet, met aengenaemheyt ghefien , dat den inhoudt van de voorfchreve memorie is ghebracht in nadere delibe- ratie, dicwy vertrouwen in de jegenwoordigeStaets ghevvyfe vergaderingh van u Edele Groot Moghende tot een goec ende gewenft eyndefal worden gebracht, ende dat daer op fonder langer uyrftel den hoogh-ghe- melten Heere.Prince van Orw^/w met ghemecne ! bewilligingh van alle de Provinciën, is het moghe- lijck, fel werden gebracht in den Rmdt υαα State, op den voet, ordre ende commiffie, alswaer op fyn Heere Vaderende Groot-Vaderbeyde onfteriFeliic- ieer memoriealdaerfijn gheintroduccert, opdacfyn Hoogheyt alfoo van jonghs op als metde handt van degemeene Regeeringhefelfs mach wordengheleydt tot de kennifle ende maniement van hare a&iresj en- de vervolgheiis des tebequamer ghemaeckt tot het draghen van den laft van die hoogh aenfienelijcke employen j ende bedieninghen, waer toe de felve dooreen univerfele gheneghentheydt wort ghedefti- neert, endegelijckfulcksindèvoorlede tyden isghe- imputeert voor een afte van wijsheyt ende noodighe Toorforghe, foofalhet felvejegcnwoordigh niet min- der in haer Hoogh Mogende worden geroemt oock inu Ed, Groot Moghende gheprefen, dat de felve het haer daer toe fullen hebben gecontribueert, ful- lende oock geheelij ck over een komen met dat opficht endevoorforghe, die u Edele Groot Mogende over den perfoon van den hoogh ghedachten Heere Prince alleen ende buy ten haer andere Bondtghenoten heb- ben ghelie ven op haer te nemen, waer door wy ver- trouwen dat de felve haer in defen niet wijders fullen willen laten verloecken, maer veel eerder ghebruyc- kenomfyn avancement ende employ felfste pouffe; ren ende andere die buy ten vermoeden dien aengaen- de eenighe difficulteyt efte retenue mochten hebben daer toe mede te perfuaderen,· Behalvendat hetfelve een algemeene approbatie fai vinden foo by de Regen- ten als goede Ingefetenen van het Lant, daer op alshet
fnet noodighe voorfichtigheyt gefchieC, fondcrlingh ineenRegeringhegecompofeert alsdieindefe
den, ■welfonderliiigh moet werden gereflefteert, gelijcku Ed. Groot Mog. t'anderen tyden van hetfel- Vegevoelen zijn geweeft j het fai oock wefen een poind Van dim^haerhiyt bewcfen aen het eenigh mannelijcke over- bhjffel van den Grooten Pnns mUern onfterffè- %ker memorie die met verlies van Goedten Bloedt flefondamentenvan onfe vryheydt en van defe Re- publijcken heeft gheleghc, de welcke voorts door de wijsheyt ende kloeckheyt van Ojne DoorluchtigheNa- ntentotfulcken hoogheyt ende heerlijckheyt is ghe- bracht ; het fai oock eyndelijck dienen om het genereus goet naturel, dat in den hoog gedachten Heer Prin- ^ wort gevondê, en daer, van dagelij cks meer en meer Wkenc vanyerftanten befcheydcnheyt wortgefie^, |
,te meer op te wecken endei gaende te maeckea y iSié om alle vordere kennis en deagt onder Gódes ghena- dighen zeghente acquireren ende byfonderlijck om - · S de günfte ende gheneghentheydÉ die heni üyt den boefera van de. ghemeeiieRegheeringhin dier voegeti ioude worden toe ghebraght met bëhoórlycke danck- baerhéyt etide ghetrouwe dienften te vergelden ,· Wij- ders Ed. Gr. Mog Hteren, foo vinden y/y ons gcobli- geertomde connexiteyt vanfaecken naederraeceeii Nvoordtaenteroeren, het bewufte «Λ dirtSii over den Perfoon. van dén hooghghemeltën Heere Prince van Oran^i> daer in u Edele Groot Mog. ohfe admiiEe ende participatie gheheel ghelieven van dft handt te wijfen , foo als wy buy ten verwachten heb^ · ben ghefien uy t den inhoud van derefólutie van denfi- iieathiendtn dsr idvcr Maend , bovenghemelt, kon- nönde defen aengaende wcynigh fatisfaiftie vinden, in, de gheneraele verklaringh van in defe ende alle andere gheleghcntheden van importantie, met ons ofte on- ie gheautllorifeerden te fullen gaen in devertroude communicatie ende correfpondentie ; daer van wy anderfindts niet alleen geenieeen begin, maer noch meer de ghewenfchte vruchten foude fien , in ghevalle de hooghghedachten Heere PririCe wdere een perfoon die alTeene maer relatie hadde tot ïi Edele Groot Mog, Provincie, endeniet wyders als tot liaere particuliere dienften ende employen wier- ,de ghedeftineert , ibo foude het felve koniien ' Werden ghehouden voot een puyre Doineftycqüc faeke.
Dan het is hier mede gheheel anders geleghen, ver- mits de hooghghemelde Heere Prince is gefooren vah , een hoogh Miniftervan den Staet in't gemeen ende van meeil alle de Provinciën in 'tparticufier, diedaer- 'om alleen in den Haeghe ende dienvolghende in de Provincie vanHollandt refiderende, omdat de hoo- gheRegheeringhevanhet Landt u Edele Groot Mo·* gende het faveur doet van haer Stoel ende fit plaetlê daer te houden 5 hebbende oock aldaer ghercfideert als Stadhouder van Zeelandt in de bedieninghö van fyn fuhftie ontrent de ghehieene Juftitie, fuTcks dat de felve nevens onfe andere Raden van juftitie istereputeren , als mede gherefidcert te hebben in Territorio Zeelandia^ werdcnae denjeghenwoordighen Heerè Prince va» Orangien tot a le de voorfchreve hooghe bedieninghen wederom ghedeftineert, endtì fulcKs om te weefen een eminent Minifter van dèh Staet in 't ghemeen , ende van meeft alle de Provin- ciën in't particulier; énde watkander de reden ende billiklieyt meer conform wefen,als dat het opfigt en di- redievan een perfonagie , aen> de welcke de exerci- tie van foo veel van de Edelfte deelen van dè ghe- meéne Regheringhe van den Staet, ende van het· meerendeel van ^ particuliere Provinïien fai wor- den toevertrouwt metonderlyck goedt-vinden, ende to't'haer particuliere fatisfadtie werde ghereguléert > ende de hooghghedachte Heere PrinCe alloo ghe- tradteert, als een Soonvan de ghenieene Repubiyc- quedaer alle de Leden van de Vnie te faefticn by iyil gheinterefleert, endeWy voornamentlyckofti dat fyn Hoogheyt boVen àlle voorgaende reipééten in onfe Provincie foo veel Seigneuriale endé Iléerlijcke goe- den tìefit i ende voor alle dat wy de ftlve tefynertydc (uilen deelachtighraaecken , met foo notaebelen por- tievan onfe hoogbe ende fouveraine Reegheringne , volghens derefólutie albereyts by ons ghenomen ; Dit ons ghefuöineerdeheeft eene pertinente analogie endes over eenkomfte, met het gheene ten tijde van de Gra- ven «nde Gravinnen pleeg te ghcfchieden , by wek- ker minderjarigheyt , kranckiinnieheydt. of andere ongheleghetitheydt , of als de felve ten huwelijcis fouden werden uytghegheven het gherequireerde op- iicht, forgheenderaedt dienthalvennietafen vloey- den van de Prov^cie daer die ghebooren waren, maer van de Staetenvan alle deProvincien , daer de felve Hertoghen , Graven , ofte Hecren waeren , als by Ilare Peifoonen ende goede Regheringhe éven fees- geintereflèert ; het is waer dat de qualiteytende het geC^van de hoegbgedagte Graven en GmiuBcn he- li: |
-ocr page 822-
8o6 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
.dëóghde- V<^rfaetèn , die defe liefde ende heyd , ivaèr door fyn Hoogheydt tot lioògb,é funétien .verdt gliedeltineert, komttever- porfàepken : Dóch het is mede waer dat de voor- fchreye. eminente bedieninghen , alhoewel macr Wipiftenaèl , echtèi: van leer hooghe confi dcra- üc chd'e ghewighte zijn, ende die dapper veel tot .de .riifte,^,. fecüriteyt ènde welvaren van den Staet jn 'cghepifien, ende van alle de Provinciën in-'tpar- ticuliiet· tonnen éöntribueren , fukks dat yder van défeÌvéàaer by mede ghelijckelijckgcinterelTéert is, lendp Jiipyolghende met de redenen ehde billick- hcydt;n|i,0t.cnkan Werden ingefcliickt , dat men een perioMgietótfoo hoóghe endeimportanté faécken ghedeftineert, ehdê die tot den ghemeenen Staetende allede^Provinciengelijck fyn relatie heeft, UYt het opfight ende inftruiHe van eene Provincie foudeont- fangén ; defuccellivc Heeren Princen van Orangien enfterfielijcker memorie , en hebben by Tefta- mente, uytterfte wille , of eanderfmdts hare Kinde- ren noy top ghedraghen aen de direftie ende opfight van eene Provincie, maer haer aen de ghemeene Vnie ghcrecommandeeit ghelaten , die oock hare eunftc ende voorforghein verfcheyde lefpeélen over de fel-" ve beeft uyt gebreyt ende betoont. Wy hoopen ende vertrouwen, Edele Groot Mogende Heeren, dat uwe Edele Groot Mog. aen de evidentie van alle de vöór- fchreve redenen fullen defereren , en dienvolghehde de ghemeene hooghe Rcgeeringeinde direftie en op- fignt ontrent den Perfoon vanden HeerePrincc van Orew^jV willen kennen , immers ende in alle gheyalle ons daer in mede admitteren als by den hooghgédag- ten Heere Prince meer als eenighs andere Provir.cien eintereflèert ; Oock in ghevalle by uwe Edele Groot
che Mo
ighende buyten alle hoop ende vermoeden, defe» aengaende eenige andere bedenckingen mochten wer- den op ghenomen, foo verfoecken wy u Ed. Gr. Mog. gantCch vriendt ende ernftelijck in middeler tijde de introdudie van den meer - hoogh - ghedachten Heere Prince in den Raedt van itate fondèr vorder uytftel mede te willen toe Hemmen, ende ons daer medepar- ticulierlijck te obligheren , ende fyn Hoogheyt al- foo door die wegh te brenghen in den fchoot ende boe- femvanden ghemenen Staet, daer uyt dat hy voort '
irhekomen ende ghefprooten is. Sullende dan voorts yη Perfoon, ondecwyfinghe ende inftruftie den Alder- hoogften bevoolen laten, die hem van fyn geboorte af .tot noch toe, niet tegen ftaende veeleadverfiteytenen teghenfpoeden, wonderfijck heeft bewaert, enfelfs voor den ordinairentijdt ende jaren, met verftandt en befcheydentheyt ghematureert. Alles, foo wy hoopen ende vaft vertrouwen, tot vorder verbreydinge van (yn Goddelycke cere, dienften ende welvaren van 't alge- meene lieve Vaderlandt,
Edele Groot Mog Heeren byiondere iroede Vrien- den, Nabuyren ende Bondtgenooten, fullen wy uE. Groot Mog. toe wenfchen eene geluckige en voorfpoe- digeRegeeringe. In'tHofvanZeelandt totMiddel- burgh den . . ,
fiflien hindert fts en ftpig,
UweE-Gr.Mog goede Vrienden, ^abuyren cn Bondtgenoten. /
Di STATEN. \
ïlaetitenbe twt fommanbement obec.Sanbti ©üJOteBeööenbe^eccen ban Zeelandt aen Baec:feo. mog. ben een entwintighften. óÖei£Ö?eben / gftes eoopttfiBiBöenmenfoubefmcBiïenbeben làngftban be ]^oofi (©fficiecen foobdentgB; BeBbengöereguleect/ B^tf^loebanbenBsgMban be ^aB^etittgB tbt epbiepaigDeSai^n. B^ivaett^ gBeo&fecbeict :t»ae gB^bteeft/, ^nbefooaLesbetebeaenb^biUfcBBept oocfi I notoiclgtggoameRtebecepiTcDeni ^aa-B^nnpc
iftiilS reditair,.oocl(;boogercn eminenterwas , en dat den
__ Heere, Pjrincè van 'Orangien ten refpedle van de
Rcpubiycqwe ' ...... '
niaer alleen Erfghenaem is van
de'dèftghdcn ende nieriten van fyn Doorluchtige |
gebefetettt toetöt / ma« bat ftaec «otxsg " boo?be inftantle banbe «eecen 45ïbeputtffihL„ Hollandienbe Weft-Vrieflandt fiaecnof
optteboojenfnjirejubUieben be Zeeu-wiche feggA. ({^f^ctecentec ^eegabben laten pecfuabecen; ^tbn biasieenfcecliatbe/ enbe eeboeltgefaetgegebiteftbat
fiaei; Sluptenànt Sibmfcael bie met ben ïuptcnant aibmtcael bahHoikndt, enbe Weft-Vneflandttol· latecaeltoa0/ gijeiücftbe twee fpjoWmien toaeten; upt toeltbec^ igoof ben fp tiaec Commifflen inbe booi* noembequalitept ontfingen/ toajrfutjjettgiemeetftt geWeed/ bat een<©frirtecbantninbecaaaltttpt/ «nbe
benderden incangt)/ booten boben Bemin ooutc commande foube gibbtn götfutcebeett/ fnbten W cafHs, EntoebaUenbaectoegöerefljuiteett/ toaieefco» men ce eictecen / B^t melcBenu bp beboojgemeltebatc l^ogBJiaogcnbe ïefolwtebanbenfefden befcum^fiti Bel^cb ma!$ geaggcabeect / becmit jï ben vierden ciet in o?D?e jegenWoojbigB mebe tot bie toaetbiofitpt ujietb gtjeöefttweect / Bet tocltfec noptiboo?ö{fintoai gïjep?etenbeect beeimintoegeftaen/ fcfiönenöealfoe be BoogB-gemeltc ©JObintie ban Hollandtenöe Weft-
Vrieflantnoytghenoegh te hebben, maer altoos meer enmeertebegeeren, enbefultB^bp («ItinuatieUan
befeBaecïgoogB iBogBenbe conbefcenbentieHattljit
opper commando tee SSeegcnoegBfaem epgen^ ente ban ben eenen Hollaadfchen *■ ......
op anbeceal^ hereditair te maetBen/ gebenbeSa^ boben met Bace aenflootelgtBe aentepfeenfngen te fim.
nen / bat Bate gebacBtenjujcB berber 0ngen: jB([an*
genbe be 2ieelandiche Vi>-Admirael eiidè de Schout
by Nacht Me en toierbtntet alteen boo?be dfienleu- toe enbe nopt ban befen gBeintrbbttceetbé o^enfe Euptenanti 3ibmiralen in Baren raftgB imeetUtct» tDaerbtjSgebjongen/ maernnnotB baerenbólHngt' tonfltingeett twee©ice-afibmftalen enbetwce^töoB» ten bp JSacBten ban ^ollahbt te hJötöén / fwMtfie ten refpettebanben Zeetiw&hen Admiritc Baocten inAi^eftus beiiboo?lcben 'bi«pten tónniffe
ban Eeelanbtbia^ bebonben/ tégBèn^alle rebeticn boojgaenbê p?attötlien/, tirhietalleen mftubjartjt bat be SeeutofcBe igooft-^fficieretfaltooi raaereen (©fficieban Hoiiandtbangeljjiftegualitept getebecrt Babben/ maerfelf^inberfcBepbeotcafienenbegcbaU engBepjetebeert ; altetiet taielcBe faetfien toaren bic feerberrruptfagl^n/ enonberlebèn baneenehbebe felbe BoogBe iSegeeringBe / bie toeren tip ben anberen getomen / en bienbolgénbe gBelütb imnteriie een pWr op fön rangB enojbje in Bet belepiit ban faet' Ben moed participeren/ nfett)eBoo?beng[iei)onb$iite bierben/ fonbeclingeincén foogebaeriet!ietontunt:> ture ban tjjbtaljibe tegentooo^bigBe/ baerbeeenie- Bepbt/ entonfibentie/ meer alji opt ten IPoogDliett noobcfaecBeliitB ijaafi ρ Ï^aerom berfocHten Baec HoogB HSogBenbe gantftB b;ienb/ enbeernlteltlcB baer ineenemaelna beBoojente temebieren/ en bon· beti Baer genootbjucBt Baer ^oogB naogeube te bet- Blaren öp befen / bat fp baflelöcB Babben getefolbeert/ fulcBiiin toe toeBomenbeniet meer te tollereren/maer baertegBenfoobaenfgBe mfbbelentcgBe&Wrtfn/i" bpber Banbt te hemen/ bfebaer toe ban bemeeffe bjucBt/ enbe efficacie fouben toefen/ gfteljjiftfp be felbenualBabbenbpbe Banbt gBeBal»/ ooiftgBcbe* libereertfi^be ombfeeffettibete gfiebitipcfien; ban Babbennaer eentangBenfierfeu(i oberlegB baer,ttube béfe tftbt aHeen toillenfuperteberen be gemiwesei publötq ten beften / alBoetoel gfiebaen Biwen^/ alle be onBeplen bie baer upt foiöe BeMeniioj^w refulteiien / niet tot ZeelanbtiSlalie ofte betanip»?- binge foube Bebben geftomen/raaetter torowgs^ro
beranttooo)bfngebanbe5lwBeutiiwnbife«ia^^
ongeBoojbe hfeutofgBeben ; batfeoocBnietfonCTW» iatenbenbefeBare ai^èperfle cefolutfeoint^ SSoffttgBenotennaetberfiènntffete 06«b<«/Jg tMtóöanallébe r-------------— |
-ocr page 823-
t66S
|
h^tiiietaOelutB öeöben/ batbefelbibaecaert tiol&o» ^^ ^«liititV fouöen öefececen/ «nbe niet tiultien Dat - S et otiöec öelitiin öanöe Unie fooöanfgöe pjoi Scnechoutientotcciien. OEntieal öoetoei oe ffiaec >wo?fc{)?ebeï^ooft-(©fficiecen/ aW iupben coucaoieenöecece/ öaec Uanfp foobcile p?eui MiVfiaDDcnoOeaetoen/ feecbetöjictigö mofïen ballen; f iVitcoutolicnecetec/ batöettjaec tot toel boen ^Lneteufe attten tegljen^ben ©panbttemeec foube a mucöcleneitöe antmecen/ om fjaet iSo» α Énb£ ootft baec booi te meet te tJetfuabcreti en te Enaciotten/ bàt be Zeeuwfche Suptenant SfiomJi t«l Het cïpectatifenbe Piemie baneere op fon cangö nDcojöze nieten Ijabbe öeöoojen te toecben ontfiou» Μ/bat ftemfoo notofclijtfe competeect / nofft öaecc wee enbetel^ooft-(©ffitiei:en op foo bcsiabantagfeui ieulactfete ccagecen/ bieijaec beo?fatentn boojige liUnopt in biet boegen entoaren gebcïgj^tgctoeeft* ®iftecccnWitfenj banVrybergen» Kan, tnbe tf«Schrieck öaec igoogö maogijenbe «öebeputeecben in ···'· 'ίϊαηΟΓί! ^atftt / Uggenbe omrent be Helder, ' f[ti2itìen ben viér en twintighften jKap / bat öaec <gb. fiaaelötfeiüfeecobEtloopenenbe geimponuneett totcci toitoanbeele i^cöippetsiöieöaece i5afpoo?ten alleen ban De «ollegten tee Jibmicalitept öeööenbe/ mttg- ϋίωίιοοίβηη ^eecen «©ebcputeetben op göegouben tDictöen/ fonbec onbecftiiepbt/ ofbe felbe f ngefete- wnban befen i^taet/ of ban <6caUieetben «nbe ^(utrdlcn fouten mogen a0^eecop(!$ goebt flhcbonbcn/ bataenbe gcmelte l^eecen ©ebeputeec- bfnmftjigabeïii aen be gcmelte gefamentlgtfie €ol· itflfen tee abmicalitepbi gfiefcgieben foube toojben/ tatalnotööaec ^οοαί» HSogfjenbeernflfge meeninge timeintcnttetoaiS/ bat egeene iSfBetpen toegefioo- Rtibe angefetenen befefc Eanben/ ofte ban «©eallt- tttöenenbe Igeutrfllen ban ben ^taet fouben gebben lipt te loopen/ fonbet: alboocenjs baec toe rpecfaigtb tonfeitt ban öaec loóötj gBogöenbe geobtineect te ticbben/ enbe bat btenbolgenbe alle be boojfcOjtbe ;8cl)cpcn / bie ban foobaniciJ (onfent niet boojfien Isaten/ binnen be<0atenbefec Eanben fn glgegouben ^ f(iubcnh3o?ben/totnaecbecoib?eban fjaecJgo. ilog.
^ct (Ccattaet ban ©jecbemen Munfter gemaecfit «in tionbcc bie faecöcn te binbeni l^en ffiifftfiop ban I^Paderborn, eenbec <©uacanbeuriS/ ftgitfete f0n ade Jjit van Guarantie boo?eenejtpïe0 «iEbclman. «B Icnben felbentoiect ben vyf en twintighften gfte- ^ Ofbw een üictcebemiael cnbe beleefbe 26?ief ban bantfi κ ffgglngB/oocli een <0oube ïSettingB enbe üSebatlle
icrlnactbe ban vyf hondert guldens, '©cn fes cn tAvintighften fti)iebenbe ^eecen <©f- ï^bcputcecbein'tnieutoe^iep/ batboo? fes «Engelfriie fregatten opgiftercnbaec bitgtboo? be Sl^al tsaren oenomen SeVen l^cberlantftlie Coopbaecbp-ftBepen/ l;"? 3i)nbe notUeenige anbeteBct ©He in-gejaegljti ^p ' hebben baec op aenttom^ met ben Euptenant ^bmt< taci de Ruyter j cnbebe ïuptenant aibmitaelban Nes, mufaabeciS met ben 3[uptenant Sfibmirarl Tjerck Hiddes (löctf&e twee laetffen 6p gebal aen Iiacc ^oo;tb}acen)bencffcn!üb' aeninefenbe €(eiom« jnltteetbcniipt bc Collegicn tee Hbmicaliteptinbrii- watiegcbiatfit/ bjatinbiegelegentijepbtfoube bies Btnbp bec öanbt genomen tetoctben/ be toeltÈealle oantiat Sentiment jfin gehjccfl/ bat Bet boel nootfai «töcft foube iön eenige iStBepen ban 'ssnanbtis öloottebetaffcöecen/ óftt be boo?fcBiebe «Sngelftije eatttappccrn 'enbe becbec onBeplen booite Ëomcn/ ■emcecaifoo fiet ienonlpbclgclie faetle ftöeeiite jfln/ jnofctufTchen batfitfifoo een confibecable ©loot oas^fclicpcn baec binnen <©aetsS Iiebonbt/ te woe» «nacnfien/ bat een ©panbt met toepnitö iStèepen oooj öe öuft quam fiiabecen/enbe ban baecbcc? itöcpbe ^tijeepen hjetöte nemen; maecbaectegenjs «ab anbece jpbe getonfibeceert toefenbe/ bat men pecfecteSenniffeBabt/ offitlj note eenfge/ en» «öoebanige «engelfcge matBt bobe» be boojf? fes i^ccgatten tn gee foube mogen ontfiouben /en bat mits '«cnöeenba|lffta?t0emaeitt6oni)}ecbitoatgetalban |
fcgepen ful&en epnbe/foube begoten te bifpitieten. #at Bet OOC& becBalben / litStel^cl^ foube fionnen gebeucen bat be boo^fs bp Baec te bifpitiecen^cBepen boo? groo- téc macBt foube ftotittentoetbenbejegBent/enbe Bet Oooftöomentefiooten/ baecboo?be aeniaenbe eicpe- bittenfeecfoubenUoecbett becacBtcct j beBalbenbat oocfi be boo?f5 te befltnecen ^cBepen bp contcacie boint niet feec gemac&eljjcb bp ïantji ©loot/ alBfec foube te brengen 5nn / toaec boo? oot& be boo2f5 ©loote foube toecben oBefepaceect» ^oo Bebben fp geoojbeelt baec in te cefibecen becfcBepbe bangereufe bebenthingBen ; βρ alle 't toeltü fp met ben eetflen Baec l^o. f efo- 'lutie foUb en te gemoet fien.
'tgerep;efenteecbe tec©ccgebecingB gBebaen ijS ben feven en twintighflen goebt-gebonben te becfoec» hen/ aen be «©ecommtttecen be ^eeren Huygens, Raet ©enfionacigdeWit, vander Hookkj cnbe Gerlaciui omme fitB aenüonbtjï nae 'iSantö ©loot in Bet Tex- el te begBebcn / metautBocifatte / enbebolmatBtom met enbe nebenj» be l^eeccn Witfeii ; van Vryberghen, Kan enbe Schrieck Bare Sïo. H8og.«5cbeputeecoe ie^ gentooojbi g baec sönbe / allcji te effertuecen / en upt te boeren / ootB te boen effectHeren/ enbe uptboeren / )»ej$ be uytpieüingë ban 'leSlàhbtii ©lobt / mitfgaberjï Bet emplop banbe felbe iti't gcBed ofte ten beele foube mo« gen caet^en/ inet bengebolge enbe aenBleben ban bieu/ fonbet berbere rugBefPiaöebaer ober te Boubrn/ ofte baec ban aen Baec !|o. JKog. naetbec rappojt te boen Ofte obec teff B2öben..
i@nbectu(TtBen Bebben bel^rercn banZcekntgBe^ been een groot bcblagB ober bc non preftatie ber fubfi: bien aen Baec belooft tot b'equipagiei baecbpboenbe enbere en meecbet Beet beftoarcniffen / te fien inbe bol« gettbebebuttie.
Ho. Ckog. Hteren.
YbemerkendatuHo.Mognaerhaergewoo- <9acr fte-: nelijcke Wijsheydtende voorforghe, in defe
bekottimerlijcke conftitucievantijdtjgheen fake meer en hooger ter herten nemen als het furniilè- ment van noodighe pènninghen, ghelijck oock het felve in der daedt is vaii de vòornaemfte tniddelen waer door defe fware Oorloghe , öndërGodes genadighen ^ieghen , met vigeur elighewenflfucCesLnwerdeh uytghevoert ; Öaer ter contiarie foo wanneer de noodighe voorforghe defen aengdendc foudè komen tedeficicren, foo isnaeüwelijcxeen goede endéreputa- tieiife uy tkomfte te hoopên j Dit is de ooriaecke Ho, Mog.Heeren, datwyin onie jeghenwoordigheStaets ghewijfe Vergaderinghe iiu eeni"he dagen achter den anderen op dat fubjeaferiéufelijCk hebben ghedelibe- reert, zijnde ons voor eeril een pertinent en waerach- tighvertoogh ghedaenvande over grootecndeMi·^- /ive fcbaUen -van dt Aimintliuyt binntn dttft Pmvifitit , veroorfaeckt aen de eéne zydedoor hare vigoreufe equipagie ten dienfte vandenStaetj nietalleenenee- vensmaer, oockboovën allé andere Àdmimlitijittnghe- daeh , als hebbende den gheheelefi voorledenen Winter al haer Bootfvölck in dienft, ende hare Schee- 3en in adtie gehouden, fónder een ëenig man af te dan- cen, daerallcde andere JUmiralitejun haervolckheb- ben geJicenticert, endedien-volghendehare finanti- endaerdoormerckelijck ghefoulagheèrt, aen de an- dere zyde de «c»/«/ϊλ"»" van de vitrPrivintitnin het jheenefy totde Zeefaecken fchuldighzijn , fonder- Inghevan deProvintien van GiUirhfnJtenOvtr J/Ttl, bedraeghende te faemen eene fommë van vjf mntt htttitrt iwtt tnftvintigh iuyfint wte itndnt dirtbiengHÌJttis, twetflaj/vers en fiS peiinwgbtti ^Etide al-hoe-wel dit ccn feergrooteenexceflivé femme is, èn de Jldmiréittfc welredenibudeghehadthebben i alle verdere equipa- ge , acnbouw van Schepen j gieten en inkoop van Canon meé al het gecne daeraeti meer dependeert te cxcufercn,totdat aen haer devoorfe fomme ibuden wefenvoldacnenbetaelt, oockyetsgheavanccerc op reeckeninge van de tugiin millioeneti tot verval van de equipagie m ditloopcndejaer > dacrinde felvcvaa
de
iStBcpn^
iccrSe
nacc
fflfjcci tot liptpjtf. finge ban tiej^loot
SrcTant blacs!)c ober br
nonvK- limit ötï UibfitiKn jotb'
öquipa/ gir.
en OORLOG «n vêeriighfie Bocik. SóJ |
-ocr page 824-
824 SAKEN van STAET
|
ϊβ6(ί defiir contribuerende Provintien competeert eeiie
___ fomme van fesmail honden drii t» ftvtntigb duyfittt
viir beudertvff enfifligh guldens mgentbien finyvers twailf fetmingm : Soo heefede gemelte Admiraliteydtech- ter moet gegrepen I en haerinfoo fwai-en en kofte- lijcken equipagie op nieuws ge-engageert j uytbren- gende, volgens het getuygeniffe van de Heeren uwe Hoogh Moghende Gedeputeerden en alle die kenniiTe van faecken hebben een fecr iuffifant en yan alles wel voorfien en toc-gheruft Efquadre: Daer van u Ho. Mog. feer goede menften ftaente ontfangen, alicene op hoppe dat haer de voorfz. penningen van tydc tot cyt iullen werden gefubminiftreert, en noch meer op het vertrouwen dat fy hebben dat wy defelve in haeren noot enextremiteyt niet en fullen verlegen laeten, maeruytonfe Provinciale caiTe aflìiteren en te hulpe komen, ghelijckwy in der daet foo menichmaelheb' benghedaen, dan wyfullen oockeyndelijcfcghcnoot- faeckt werden dateenmaclvandehantte wyfen en af te iny den, om de totale en irreparable ruine van onfe finantien voor te komen Den toeftanten gelegent- heyt te Water alfoo ge- examineert hebbende, foo heb- ben wy oock in-gefien en dooifocht de conftitutie va.n dc fatcliinii Lande, en bevonden dat wy tot onder- houdten beftiervande felve, boven de conüderable fommen dieby onsalbereytszynbetaeltfooopreecke- ninge en in voldoeninge van cenile ptthien als tot beta- linghe Vàn n'tiirt-gtldtrs en Soldaeten,. tot verflerc- kinge van de ordinaris- Compagnien aen-genomen, noch rfifteertcene (omme van drie maelbeudirt achten tacbtigb dttjifeM ntghen tèndert fejlbien guldens tbien ƒ!«ƒ- vers en negen pttmingen, niet teghenftaende dat wy nevens de andere Leden van de unie bekennen moeten daer toe onfe confenten te hebben ghedraglienj Dan uwe Hoogh Moghende hebben onget^vyfieltby het opne- men van de felve, feer wel geremarqueert dat die al- icene 2Ìjn gheaccordeert óp hoop en vaft Vertrouwen dat de andere Provinciën hare quoten in de gedane pe- titiën ter Zee mede aen de Admiraliteyt alhier ibuden voldoen, welck beding en conditiefoo redelijcken wel- ghefondeert zijn, dat die by niemandt met eenighe re- denen fouden konnen werden teghens ghefproocken ; Wy enghelovenoock niet dat uwe Ho. Mog. of y· mand van de Bondtghenotcn ons foude willen verghen een prompte en exaiStc prxftatievan dclaften te Lan- de, endedat wy met eenenen ten fel ven ty de het ver- fchot van de laflen te Water voor de deficierende Pro- vintien op onfen hals en fchouderen alleen fouden la- den, endealfoogenoeglifaem de faken teLandc ende te Water gelijkelijckuytvoeren ; zijnde oock'tielvein gheenen deeleinonsvermoghen : hetii waer dat het verfchotte Water ons by de deficierende Provintien kan werden gerembourfeort, maer de ghepaflèerde ty- den leeren ons, hoe weynigh ftaet daer op is te maec- ken , het verfchot van over de vyfthien Itnnen Gsudts dat wy aen de Admiraliteyt hebben nu ghedaen in den voorgaenden Enghelfchen üorlogh en gheduyrende de troublen ende ongheleghentheydt in de Oiflerfche Quartieren , en druckt niet alicene maeronderdruckt onTe finantien , ende niet teghenftaende foo veele en meenighvuldighe devoiren by ons zya aenghewendt, om eens daer van het dcughdelijck rembourfement te mogen bekom en, So is doch alles tot nog toe tever- geefs geweeil. Wy zijn oock, Ho, Mog. Heeren, vor- dersgetreden tothet examineren van de extraordina- ren Stut -van Oorlagbe , foo als die jegenwoordig nader is verfwaertendegheamplieert, daer op wy ten refpede van de forme in het drefferen van de felve ghebruy ckt vooreerftmoeten fegghen , datdiemetde ordrevan deRegberingheniet overeen en komt, vermits de befoignes van die nature ghehooren tot den Raedt van State , en van daer oock moeten af-vlocyen. Ten anderen , dat wy werden befwaerdt met onfe quote jndegheheele -uierentwintigh Jonnen Gmdts dieghe- feght werden dat op Aqïiachten Juny des yoorleeden jaers foude wefen gheconfenteert , daer nochtans ons confënt niet verder ende is in-ghegaen als lox. tbien Tonnen Οί»Λί totaennemingheende verfterckinge van |
de Militie te Lande, ehdedat onfe quote in de
tonnengottdts foude werden ge-employeert tot defaeck"
van de Zee. Tenrferrfew, dat de Provintie vaaHe// ^ , endé Wefl-Vriefinndthyàzn voorfchreve geamplieerd^n j Scaetvan Oorloge te veel is geavantageert, als zijnde I alle loMende maendt aengeflagen, met den confide, rablen Poft van bonden negen dnyjent een bmJeri een enftv \ tigbgalden ^eerthieti fluyvers vier penningen I Daer yand"
betaiingeuytftelkanlyden, ende alfoo werden gède'
layeertende verichoven, ofte oock veel tydts niet heelijcken komenteghefchieden, endedienvo/frend' j daer van veele in de caflèkomt over teblyven daer ; wy ter contrarie niet anders als met Poften vaadê Af//,·, ti werden bcfwaerr, die contant moeten werden be" taeltennieten konnen werden uytgheftelt, veelmin daer van yets in caiTe over-gehouden. Ten vierde» moeten wy remarqueren, dat het voor denietequiper rende Provintien een feer avantagieulè fake is oat de petitien die-de faecken te Lande concerneren in dier- voegen in een Stait ■vanOotltgb werden gebracht, ende equiperende Provintien daer in tmcr advenant hierc ; quote aengéllagen en geobligeert als met contant te ; betalen, daer die petitien tot de faecken te Water blyven fluctuerende fonder behoorlijckevoldoeninoe; wy meynen derhalven datu Hoogh Moghendegelijck meenighmael voordefen is voorgheflagen, foodaeni- ghen Staet van Ooriegb behoorden te laten forniereti, daer in de Poften te taster ende te Lande ghelijckeüjck wierden gebracht, en de eqüiperende Provintien wei- dende aen-gellagenmetde lalten w Zm , denietfqui- pérende Provintien daer en tegen met foo veele laiten te Lande naeradvenant foude werden befwaert, foo en als naer de quoten van de refpsCtive Proviritiea foude bevonden werden te behOorèn, dier mede niet alicene veele moeyelijGkheydt ende onghelijckdatde Provintien den anderen komen re doen, foude werden voor ghekonien, maeroockden dienft van'tLandt promptelijck ende met naedruck ghevordert; Dcfe noodigeaenwyfìnghe ende confideratien alfoo gepre- mitteert zijnde ende ons wyders ten principalen op de voorgemelte extrairdinaris Staet van Oorltgb verklaren- de; Soo moeten wy u Hoogh Moghende tot ons leet wefen feggen, dat wy van de iwintigb Compagnien op onfe repartitie ende tot onfe lafte ghebrachr, niet j meer als/w by provifie kohnen aen-nemen, om dd I toefegginghe, diefy dien aengaende voorlieenen ee- nigfmts van ons hebben ontfanghen. Naraentlijek, de Compagnie van den Collonel Sedlenijkj , mitfgaders de Capiteynen, Cafpir van Eek, Maurice de Rame, Cermlis j Tocke, ÜHgn Ïynhmts , ende Cafptr Braem , ghelijck wy , oock moeten declineren de verfterckinghe van de Com- ' pagnie Peerden van den Ritmeefterli«fl(j endeal-hoe- welwydaer toe gheen andere redenen en hadden te al- legheren als dat wy in debewufte®ier«« twiiitiiiTiiMin Goudts , niet anders als f ton van de felvéen hebben geconfenteert, ende dien volghende inde «friWn» in dier-voeghen niet en konnen werden aen-gheilaghefn , foo foude het felve naer de ordrevan de Regheringne fuffifant en ghenoeghikem wefen, immers foo veel als onfe quote in de voorfz veertbienTumen Gmts komt te bediighen. Maer daer is yets , Ho. Mog. Heeren dat ons meer druckt , namenthjck ons onvertmgbin t voornamentlijdk en ghenoeglàemalicene veroorfaeckt door de non preflatie van eenighe Provir.tien in het geene
f/totdeZff/ifiiteBfchuldigh zijn, ende dat f/hare de-
' feften, die even - wel elders moeten worden ghevmi- den, zijnde de Schepen voor defen en nu wederom loo vigoureufelijck ghe-equipeert, de Matroofen aengeno-
men de Viftuallie en levens middelen vetfocht, op ons
hals en fchoUderen alleen laten vallen , ghelijck boren pertinentelijck isaen-ghewefen, voofnamentlijcit de Provintien van Gilderlm zaOver-JJT'l (moetende inder daedtde Provincie van Vytrechtm haere cordate preita- tie van het voorleden jaer by ons werden bedanckt.niet twijifelende of defelve fai in 't lopende Jaer blyven con- tinueren ) het gheeneonsin wa?rheydtinfulcken pet- plexiteytende benautheytvan finantiebrengnt, dat
wyby continuatie van ib'odanighe nonfrejlamnf g» " |
-ocr page 825-
en OORLOG S^s en'U^ernghfie Bocci S09
|
nootdruckt englieiicrft fuUen wefen noeh andere mid- ( dtlen byder handt te nemen, en voor eerft de ver- ' ftfrckinghe van de Compagnien ftaende op onfe re- rtitie afte -wyfen en die te Jaten op hacr oudt getal, P' vooits alle andere kften te Lande te declineren, 'unt wy liet voor ons felven nochte voor ohfe goede Ondi'rdan^n en Ingefetenen, noch oock felf;s voor 'jjoügh Mogende nieten fouden konnen Verant- vooiden, datwy in een totale onmacht en confufie fouden vervallen» énde dien-volgende niet capabel weien, ora ons felven ftaende enincredijt te houden, |j„in aen de Unie engemeenen Scaet onfeaffiften- iietebewyfen, ghelyck wyvan den beginne van de Btgeringe tot noch toe foo trouhertigh en met fnlc- jj^naedrucken fucces hebben gedaen, enomfoodani- rhe extremiteyten tevermydenen meer als Voor de- len tijdt in wefenen gelijckals in leren te moghenbly- vcn, ioo fouden wy tot onfe uyterile fmerte, ghe- nootdruckt werden de Admiraliteyt alhier aen te leg- jlien, darfy van ons géén aliillentie van penningen neeren fiillen hebben te verwachten, waer door de fclïcdan v&rvolgens genootfaeckt en geperft foude werden een gedeelte van hare rappe en wackere Ma- troofen aftedancken, en de Scheepen aen de Wal te laten liggen, daer mede nochtans den Staet en haere Geallieerde tegens haren moedigenen aendrhighende Vyandt, moeten werden befchermten gepreferveert; Wyhoopenen vertrouwen Hoogh Mogende Heeren ditdit oni vertoogh 'tgeenewyfoo confidcntelijck ennaérwaerheytinü Hoogh Mogende Boefem ftor- ten, aldaer naer merite fai werden geconfidereert, envervolgeni de noodighe remedien Verwecken, die wy dan vervolgens met groot Verlangen fullen te ghe- jDoet fien ; Doch om onderwylen uwe Hoogh Mo- gende noch meer te overtuyghen hoe feer wy gepor- teert zyn om alles te doen dat ecnichfints in ons ver- raoghen foude mogen wefen, foo fullen wy vërklaren de voor-gemelte Compagnien en verfterckinge van de Compagnie van de Ritmeefter de Bum by ons afge- vefen, te fullen accepteren, ingeralle wy verfekert tnogen werden datdeielve by allignatie foude werden betaeltbyde Provintien van Gelderlandt cp. Over-TJJtl uyt de penningen diede felve van het voorleden jaer aehde Admiraliteyt alhier fchuldichlijn, in wekken gevalle wy beloven dat wy de felve penningen weder- om Toorreeckeninghe van de hooch gemelte twei Pro- vintien, aen de voornoemde Admiraliteyt fullen vol ioen enbetaelen; wekken voorflachals in allen dee- Itnbillijckende redelijck , en moet niet werden van dehandt gewefen, onderpretext datmendefaeken te Lande niet en moet mengen mee de faecken te Water, vermits defelve, niec tegenftaende foodani- gen accommodatie, ghenoegh van de anderen bly ven gediftingueert; Zijnde oock in den voorleden jare door diergelijoke accommodatie verfcheyde Poflen , diewy te Lande tedragen hadden, by de andere Pro- vintien en voornamentlijckbyde Provintie van Ürr«if Jjoldaèn : Ehom défe onfe prefentatie nader tejufti- 'ccren, foo moet men inde tivee Provintien van Gel- Mandten Over-rfel twe faecken confidereren, ofte een genegentheydt en wille om hare quotes in de petitiën en confcnten ter Zee te betalen, oftewel een voornemen om die te excuferen en van de handt 'e wyfen; Incasvanhet «rfl» dat te hòopen en ver 'rouwen is, foo moet het haer geheel in different we- •en, de penningen tor voldoeninge van dien her- *»ertstefeöden, ofte wel de felve aen devoofnoem- «e Compagnien uyt keeren , inwelck laetrt felfs'rioch "leerder avantaigete vinden is, en in cas buyten alle Vermoeden van het twitJe geval, foo foude het meer "stndt werden , boyèn de voorfchreve afvfryfirghe "ockde acngetogheri middelen, om ons te redden «nftaende te houden, by de handt te nemen , naibb veel vertoogh en trouwe waerfchouwinghen defen wngacndegedaen, ghelyckde Gecommitteerde van «e Admiraliteyt alhier u Hoogh Moghende noch geleden door eene memorie zeer klaerlijck •nflelevendich hebben vertoont en= aen ehewefen , > Deel. ^ datfyop wtynighna alleen foovan de deficierende Provintien te eyiichen hadden , als alle drit de Ad- miraliteytenin Hollandctefamen , zijnde d'Admirai liteydcin Vrirflandt foo gheluckigh dacfy hier contin- gent geheel ende, ten vollen vindt uyt dï quote van dè Provintien van VrUfiant en Stadi en Lauden ; Dan daer op is tot onfe groote verwonuei inghe nistsghevolgt, veel min ghcprocureert, dat de Admiraliteyt van Ztt' lant ; defen, appgaende met , de andt-re foude werdenghelijck gheftcidt ende alibo eenigher roateiji ghefüulagheert,gelijck ha^r verfoeckd.ertoe tendeer- de; wy fien in defe difficile deÌiberatien, ^at de Provircien van GddirUndt en Oyir JJJil , lichtelijck lullen klagen van onvermoghen , veroorfaeckt ^or de hoftib invafien van den BiiTchop van Aitrnfltr , ghslijckoockin der daedteenigequartieren van defel- ve daer van dapper zij η ghedruckc gheworden, lbo als wymedefecrwcl ten propoofte dierghelijcke equi va- lente klachten fouden konnen alle^ercn : mterwy weten daer en tcghens oock wel, dat heele Quartieren en veele floriifante Steden ende plaetfen onbekom- merc en buyten fchade zijn ghebleven? Dochwyendc zijn diegeene niet, die eenighe van onfe Bondtgheno- ten boven alle vermoghen fouden willen helpen peri- fen, foo wanneer haer onvermoghen klaerlijck foude konnen werden aenghewefen, maer wy verwachten oock aen de andere zyde foo veel van uwe Hoogh Mogende rechtvcerdigheyt en particulierlijckvan die twtt hooghghemelte Provinciën, dat men ons die inju- ftitienietenfalverghen, dat wy der felver onvermo- ghen ende de defedlen daer uy» refulterende,alicene op ohfen halïfouden nemen, om die uyt onfe Provin- ciale cafle te fuppleren ende de Admiraliteyt ter hande te ftellen, opfoofwacken hoope en apparentie van rembourfement ; Soo der eenighe abfolute onmacht by die iweegoede Provinciën ghévónden werdt, daer mede moet onfererachtens ghehandelfrtrerden, ghe- lijckde nature ons leert in's Menfchen. LichaetH dat deghewoonte heeft fyn gheafRigheerde en lijdende Ledematen met alle fyn vermoghen ende kra:chten ta huipe te komen, en in diervoeghen foude het gemeen· Lichaem van den Staet, in defen die tvut Provin- ciën moeten fecoureren, en vervolghenshet quantum van haer onvermoghen en defed daer uyt refulterendc uytghevonden zijnde, by den Raedt van State een petitie la ten doen om vervolgens by alle de Provin- ciën naer ad venant hare refpeftive quotes aen de Admi · raliteytalhier voldaenende betaelt werden, ghelijck wy oock onfe quote daer in prefenteren te vol- doe»; Dochincasditaendeghemeene Bondtgheno- ten niet fmaeckelijck mochte vallen, foo fouden α Hoogh Mogende den OntfangerGenerael Doubht kon- nen authoriferen, om het voorfchreve defeft en onver- moghen te negotieren tot lafte van die tw» Provintien die dan de jaerlijckfcheintereften en oock te fyner tijdC de capitalen felfsfouden moeten verlbrghen, tot wek- ken eynde dan foodanighe bondighe béloftctì en fnftra- menten by de hooghghemelte Provinciën ibiiden moetghepaflèert als byden Raedt van State niet on- langhs, maer by haer advijs van den vijfden ΟΛο- ber des voorleden laers is voor gheilagh;n, en om noch eenwoordt van den bovengheihelten Staet van Oor- logh te feggén , om te dienen totwegneminghe van de diffitulteyten en laften die Ons lbo druc- ken, foofoddedcfaeckefoodanighkohneriwerdeft in gh'efchickt, dat de iw/efrj/j Compagnien te vóédt op onfe repartitie gheftelt, bedraghende alle loopendc maendt fwintigb dajftrit , een bondert drit tn ftfligh duyfent Gulden feven pujvirt , fouden konnen wer- den ghetrantfereedt op de repartitie van de Pro- vincie Van Htllmdt, énde de felve daer en tegens Hietghehjcke fommeontlaft, ende wy daer mede aen gheflaghen om tot de faecken van de te werden ghe- employeert, datdehpoghghemelteProvintiefoo veel teeerderbehoordeinte willigen, om datali dan voor h&er nocheenegrootefommeVan»e^iin mtachtig duf^ fem ende acht Guldin vtiribiin fiujvtrs ter loopende. tnaeftï foude over blijvenj maer defc refjieiiivcf
»oer- |
-ocr page 826-
8jo SÀKEN van STAET
|
t666 voorflighen ofte wel dierghelijcke die noch beterende " fortabelder mochten uytbedacht, fullenu Hoogh Mo- gende onghetwijffelt nevens ons oordeclen dat de faee- ken onder dcBontgenoten behoorden te werden gema- niecrtjom alles buyten yerwarringe en confufie te hou- den j om alfoo tot deu jeghenwoordighen Oorlogh hetgherequireerde vigueurcn nadruck te brenghen, en occk daer door de Geallieerden van den Staedt, fon- derlinghdie in hare partye foo cordatelijck ghetre- denfyn, inhaer goede wil en voornemen te fterc- ken} en meer en meer te amineren, tot welcken eynde de beloofde geld fubfidiea aen de Heeren Vorilen van Bre«ywj^en Lamnhurgb, dieinderdaedc de eerfte hulpe hebben toeghebracht, aen den Heere Keurvorft van Bmndenbargb , die het voornaemlte in- ftrunient is gheweeft, waer door den Biffchep van Maa^ ^rrtotonredenisghebraght, enfyn Majefteyt van-De- ntm»riktn die figh mede foo favorabelijck heeft ghe- engageert, promptelijck aende felve behoorde te werden betaelt, enoock daer door het woordt ende Zeghel van den Staetfoo folemnelijckgeintcrponeert, ghelibereert ; Wy bekennen datwy in defen ons foo niet hebben konnen evertueren als wy'We! hadden ghe- wenft om redenen boven geallegueert, oock is het nog in ons vermoghen niet om onfe eheneghentheydt en goede wille corapletclijck te volcìoen , echter om dien-aengaende mede niet te onder laten eenighe prCHvett tegeven om andere waer het moogelijck» ^er toe des te meer te animeren, naedemael den dienftyan het Landt fulcx ten alderhooghften vordert , foo fullenwyuytonfe jeghenwoordighe fchaerie ende be- klemde Finantien voldoen de helft van onfe quote in de vyfhondtrt ditjftnt Guldens , tot onderhoudt van de Bntnfiuijckftk' ende Lanenbttrghjche Troupes TOer den tijuï van noch vhr maenden , item een derdt 'm onfe quote van ghelijcke fomme tot verval van mir maenden Soltsen andere onkoften van de anxiliaire Troupes van den Keurvorft van Braadenbargb, een ghe- lijcke Λ^Λ/ί/ΐ»·» in onfe quote van twaf// handtr t mjcfligh dttjfint Guldens, totvoldoeninghevanhetTraiiaetvan Alliantie met den Koningh van Deneniarcken op gericht, bedraghende àzdrit voornoemde poften/if m ftventijrb Juf/eftt acht baadtrt drie tn dtrtigb Guldens *ïi;d»yftuyvers ea v-jfthim pennighen , welcke fom- me nu promptelijck fai konnen werden ghevonden , uytdePenninghandie wymetgroote aengenaemheyt rernemen , dat de Provintie van Utrecht , in voldoe- ninghe van haere quote in de mghm millioenen , befighis by een te brenghen , met verfoeck dat het refterende , by accommodatie als boven , door de Heeren Staten van Gelderlandc ende Over-Yflèl magh werden voldaen ende betaelt > alfo hetonsonmoge- lijck falweefen daer toe door andfre weeghen yeti meertegheven, gelijck wyuHo. Mog. fulcks naeck- telijck en tot volkomen contenternent fo als wy vaftelijk vertrouwen, omftandigh en niettemin krachtigh heb- ben aen ge wefen;
Waer mede
Ho. Mog. Heeren, &c, In het Hof van Zeeland tot Middelburgh den κη tn dtrtigbftin May ftfiitnhondtrt ttn tn fistigb. Onderftond, uwe Hoogh Moghende goede Vrienden de Staten van Zeelandt, ter Ordonnantie Tan de felve
Geteeckent
JÜSTÜS dt HUTBERT.
Itcbb£)i οοδ Dcrflaen bat men be 4^uaitf ceen ban
Brabandtenbe Vlaenderen (bepitncÌpaclfteban Zee-
landfl^nbefnl^laentimn fm eegoetenaeinterefTeect) te feec toa ji fiélaflentie: <{Sn&e Dabben gefteit De bolgenb^cann&ecati»!. |
Redenen en Ganfideratien raeckende de bek^ ftingevande quartieren van Brabrandti!! en Vlaenderen. reffort ·υαη defen %taet.
Edele Mog, Heeren^
O Μ uwe E.Mo. te dienen van onfe confideratien en advys aengaende het introduceren vanalder- ìl^nάQbelaβingtπtΏάcimpi>βttιn inde Quartiere" van de Generalieiyt, en namentlijfcofhetfeW^an cftê
vermag te gefchieden, anders als! met [gemeen confcnt
van alle de Proviutien, en dienvolghende oock van uwe Edele Mogentheden.
Soofullen wyvoor eerft premitteren , datai hoe· wel de Nederlantfe Provintien al over de acht huintù, ren hebben geitaen onder de Regeerlnge van hare H,r- togtn, Graven en littren.
Dat niettemin haer fouverain ghefagh foodanieh is
ghelimitteert en ghetempertgheweeft,datfyingroo-
tefaeckenendiewaren vanfonderlinghe impottantie met ea vermochten te diffoneren^als met bevjilliginge en gttit vin· den vande Staten van de refpective Previntien,
Onder welcke faken , het invoeren van Tollen ea opftellen van Schat t ingea en imftfitien, ge ene de minile ύ gheweeft.
Maervanoudtsvoor een fondamentcle Weten or- dre gehouden, dat daer over niet anders als metconfent en goet- vinden van de Stalen van den Lande; en fonder haer niet metgemeene toeftemminghe van hare Leden cn konde worden gedifponeert,
Synde d»eremgetioemtge%üirden Bedt» ; die dm miildilinuiiii ferfuafie van de refpietive Leden , dt St»tin vu» diHLindnm· trferende , wierden verf egt.
Die oock altoos feerforgvuldighfyΠ gheweeft om dit poind van vryheytwelte oewaren.
De Graven van Zeelandt, als die eenighe affiftentie van Penninghen van nooden hadden, warengheobli- geert op den bodem ende erve van de Provincie te ko- men j of ten minften yemandt van haren bloede te fen- den, om die aldaer van de Staten van den Lande te vet- foecken.
Het welcke ofte wel diergelij cke in aille andere Pro- vincien is gheobferveert, !geworden j
Tot dat de Graven beginnende te empieteren op de- fevryheyt,
Ende dat ten tij de vzn Due d^ Alvi den twiatigifimtn tbienden Penninck wierden in ghevoert fonder daer toe gheobtineert te hebben het eenparigh mfent van de Staten.
Soo is het felve geworden een van de voernaemfte oorfaecken, waeronï de wapenen teghens den Koningh van Spagnien fy η aen genomen ;
Speei»l^ckjipc\ by .de twee mtable Previntien vut Erétiit en Vlaindereut
En foo wanneer dat de Provintien den anderen nw- der hebben verbonden j foo is wel voornamenuijck forge gedragen, dat dit noodige poinift Tan<vryheyt wel foude werden geconferveert.
Gelijck daer over inhetefitW»»^ Artijckel vande
Unie van Utrecht voorfichtiglijck wertgedifponeert,
Maernoch pertinenter tenpropooftein hetei^'W' Artij kei van het fel ve Verbont, a waer flaen de navol- gende woorden.
Item, fai mengheen Acccrdt VM hpaxdt φ' ken, necbte Oorlogh oeuveerdtn mch eenigbe 'f''
tributieninflelliH, de Gentrditeye vati defte virhnde aen- gaende Jan met gbemeen advfs vate de veerfebreve Prevm- tiett ;
Sulcks dat het invoeren van Impofitiii>^alaflngM' · eximeert is van het ghemeene beley t van die '"P* confederatie daer op de Regeeringe vaa de Ho. MOg. Heeren Staten Generaci isgefondeert. ,
Het IS waër dat in die tij dt gheen ghewefte of Laoa^ ftreecke en was dat genoemt wierde Qumtn vm λ u'
neraliteyt, endedatderhalvengefuftineertfoudeffli^»
werden, dat de voornoemde Wet ten defen met en ω" deweefenapplicabel: |
-ocr page 827-
en OORLOG. SesenFeertighfleBoeck.
Soofoudendefelvemoetèng^ouden, maeriovee- t66S
Ie prc-eminentie en recht te hebben verkteghenals de -
voorgaende Hermgen en Graven over de voorfz Quwtie-
ren hebben gehadt.
Daernytdan volgen foude, datfy tothetopflellea ea
heffen V an eenige Impifitim cn Scbattingm by haer Hoogh
Mog. foudcn moeten werden verfocht en gedifponeerc
daer in te willen confenteren.
Doch alfe het in diervoegen niet en kan geièhiedcn,
vermits de voornoemde (^artieren geen particuliere
Staets gewijfe Regeringe en hebben ,noch aen de felve
om veele verfcheyde itifmmontMi re/pedben niet wel en
kan werden geaccordeert,
Soo behoorde haer ten minften de fecuritey t te wer-
den ghelaten, dat de geene die haer als il,ntgh en Grnef
komt te regeren, haer met gecne Impofitien en Schattin~
genkomete belallenj als men cDnfenienbev/HligevMalle
de Leden die den voornoemden Hertogb en Gre//com-
poferen.
Ende is het ongeluck voor de voornoemde Quartie-
ren foo groot dat fy door alie hare iuckelinge en rff/i^w
ioo van de gemeene als particuliere Staetsgewyie Re-
geringe geremoveert blijven, daer van fy voor heenen
Leden zijn geweeft , xynde occl^bare SóUvtraitie luflitiigbi-
bracbt buyten batr territtir, in meeft iekleet met perftonen in an*
deU Trovinciengeheoren.
Soo diende haer ten minften te werden gelaten defe
eenige prxrogative en gheruftheydt, daer van dat alle
Scedenen Quartieren in Ηί>//Λ»Λ, Zeelant ende andere
Provinciën buyten de participatie van hare Provinciale
Regeringe zij ndejfonder na bedencken komen te jouif-
feren. ' . '
Namentlijck, datfy nieten konnen werden belaft
ofte met eenige impofitien befwaert, als m et eenparig ·
heyt van alle de Leden die over haer de Souveraineen
hooge Regeringe,in plaetfe van de voogaende ofgefwo-
ren Graven en Heeren, compoferen.
En gelijck in defen alle overftemminge in de refpeai'
ve Provinciën is gefedudeert, fo is oock de felve op ge-
lijcke maniere en gronden van het beley t van denghe-
meeoen Staet geremoveert.
In dier voegen behoorden de voornoemde Quartie-
ren getradeert te werden, en niet toegelaten, dat de
felve door het meerendeel van de Provinciën met eeni-
ge Scbattinge» en Impofitien fouden werden gefchargeert »
gelijck men nu onlanghs door een ongehoorde reden-
cavelinge heeft beginnen te praiftiferen.
Oaer onder dm vcelt^ts particuliere interenen kpmen tê fiiuy-
len , als bet ontrtckin van Ingefetenen, Ntringin, Handt werc-
^en, endiergelyckff em die in d'andere Provincie ofte Stadt ti
locktn > en alfoo de voornoemde Quartiertn to verarmen,
Datrn'er de rejpeüivt Vrovincien jidoers behoorden te we/en %
en fon der Unge den Ratdt van State in kracbtt van bareftinÜieeea
Vjackende oog te houden.
Vermits de weerdigheydt en importantie van een
Landt bcftaet in de veelheydt van de Inghefetenen, cn
haer \velvaren;daer uy t met vrucht en profijt de midde-
len en Impofitien komen te vloeyen.
Gereguleert werdende naer ydersgelegenthey t, con-
flitutie en vermogen. '
Gelijckin de voorfz Quartierenalbereydtsgefiende
misflagen die defen aengaende door al te hogen belaftin-
ge, fijn gecommitteert.
So dat het geene men dickmaels de naem wil geven i
te gefchieden tot particuliere ondfcrfteuninghe vandc
Finantien van het Landt, ter contrarie tot vermindiringt
van de felve komt te gedyen j want daer de Ingefetenen
wegh trecken, en de Neringen ophouden, en konnen
niet alleen geen hooge fchattingen werden ghche ven,
maer werden oock de mindere cnfukxde Taeckefelfs
verloeren.
Oock foo behoorden de goede Inghefetenen van de
voornoemde Quartieren fodanighghetraaecrt te wer-
den , dat zy m^ly dfchap geheugen mogen dat zy met
de Wapenen van den Stact zij η verloft en gereddet, en
geen oorfaeckeghegeven - om teklaghen, datzy ondw
deReèeringheyanhaer HooghMog^tchartgedruckt.
werden, ^
^pij.i Da^l
Dacr op dient tot /blucie dat fuicks wel waer is, mapr
' dat by het voornoemde gheallegeerde «egtndi Artijckel
" niet aliene voordien tijdt jinaeroock voor het toe-
kcmcDde isvoorfien.
Vfibiedende duydelijck en fonder eenighe exceptie,
eenige Jmpiflen, ofte Contributitn in te voeren de Gene·
jaliteyt van dien verbande aengaende.
fju is het notoir dat de Quarticren inBrabandt en Vlam-
i,„n, zijnde ghekomcn in den Boefera van dc gemeene
Regeringhe j de Generaliteyt nietweynighen concer-
ner^"·
poch als defe faeckewat dieper werdt in ghefien,
foo fai do felve voor de voornoemde Quartieren
ncch vry favorabelder moeten werden gheconfide-
icert·
Het is notoir dat de felve hebben helpen ccnipoferen
de Unie en ghemeene Regeringe en gefamentlijck niec
de andere Provintien de Wapenen tegens de tirannye en
over-heeringe van Spangien aennemen.
Het meerder ghedeelie van de Edelp" Jie in denjaere
φιη hondert fes en feftigh de R «ijuelte aen deHertoginne
vanP^irwprefenteerden, gehoorde in en7/aee-
irwteHuys. , „ . .
Naderhantfyn de voor-gemelte «wm Provintien van
de Unie -wederom afghefcheurt, niet door eenigeinoet-
wiilighedefercieofteverlatinghe maer alicene door de
dwingende mach t van hare Vy anden en door de fwacke
MdTievan hare Bondtgenoten.
Doch defe voornoemde Quartieren door Codes on-
verdiende genade wederom aen Vyandt ontnomen en
ujr hare over-heeringe gebracht zijnde tot het ti-
chaem daer van ly integrerende Leden zijn geweeft.
Soude ν ee 1 eerder konnen gefeftineerc werden dat fy
jm//« re ρφ limimi, in alle hare voorgaendc gercgtighe-
den behoorden heritelt te worden.
Gelijck oock fuicks ten regarde tran veele andere Ste-
den en Quartieren gheleghen binnen dejeghenwoordi-
ge ftemmende Provintien is ghepraftifeert ; Werdende
naerhare reduaieuyt de handen van de Vyandert
wederomin de particuliereengemeene focieteytvan
dc Regeringe en beley dt van faefcn ontfanghen cn aen-
genomen,
Eninderdaetfooheeftde Unienoyt eenìge intentie
gehad om conqueftcn te doen op eenige Provintien ofte
eenige Quartieren van de felve.
Maerwel ishaer doelwit gheweefl: om dieuyt de
oppreffie van de Spaeniche Regeringe in haer vri jheydt
tebrenghen.
Gelijck oock de Heeren Staten Generaelin die tyden
verklaarden geen Oorlog tegens de goede Ingefetenen '
van BraSatit en ViaenJerm re voeren.maer alleen de voorfz
Speenfche Regerin ghe, die haer druckte»
Ghelijckoock de Quartieren van Br/iiaet, die daer
van door de Wapenen van denStaet gheluckelijck ver-
loftzijn, harepretenfienen verfoeckdcfen aen-gaende
op verfcheyde tyden en noch ionghft in de jaere fefibUn
i'Hitnieninvjftigb aen haer Ho, Mog. hebben ghead·
dreiTeert.
Doch alfoo daer op om verfcheyde ghewightighe en
ncceiljrerende redenen niet wel en heefc konnen werde
gtdifponeert, ennamentlick omdefelve wederomte
aamitteren in deeemeenfthap van de hoogeRegeringe
van denStaet. ί " 6 ë
Soo en behooren nochtans de voornoemde Brdantfi
(nVUimfcbe Quartieren van alle andere prerogativen
ÌÀyve Regeringe niet geheel gepri veert te
^"ttendemetghehoudtii werdiri voor gbeconquifletrdeQnar-
, ghiliick_ dickmatls odieujtlyck werdt gbefegbt, maer
ghiajfmende Undtfchapfef, , Stediu , tn leden mo
("O ais boer Hc. Mog. de /,he ghev/osn φι» imitu·
En indie qualiteytgeconfidereertfoen behoorde het
meoiaer met te gaen gelijck van deRomeynen eertijdts
ak'ÏA'"·^®!?"® Mo· al wil conridereren
' ' Gr»/van de voorgemeke Quvticrpi,
-ocr page 828-
SAKEN van STAET
|
Daerisniet aente twijffelen , Edele Mog. Heeren ^ ofdercfpedtive Piovintien alle de voorfi argumenten
en redenen na haren gewigte wel overwegende, fullen daer aen Volkomemlijckkoraen te defereren.
]a felfs al dcficieerdsn alle de felve, die nochtans foo kragtig en concladent zijn,
En datdevooifz Quarcieren moeiten werden aenge- fien als pure vyantlijcke Conqueilen, daer voor de felve • geenfintsen kennen ΛveΓden gereputeert ;
Soo foudcn de felve nochtans moeten vi'erdcn ghe- confidcreert,a]secniluck: goets datineenondeylbare gemeenfchap by derefpeitive Pro vintien in een ghe- meenefocieteyt werdt gepoilideerc.
Daer uyt dan vervolgens nevens veel andere plichten die de Societeyt mede brengt onder andere mede foude vloeyen dat in de voorfiqaanieren ghcene Impofiuen ofte bslaftinghen fouden konnen werden inghsvoerds: als met chemeen corifendtende bewiUiginge van al- ( ie de Leden 5 die de vootnoemde Societeyt komeötc compoferen.
Sijndc naeRcchten geheel notoir, dat een ghemeen goedt niet anders als mecgemeenconfent van alle die den eygendom van dien toebehooren, en kan werden belaft ,·
Jafelfs als foodanighen belaftinghe al firhoon mocht wefen aengheleght tot ghemeenyoordeel , foo foude niet te min deghemeene toefleraminghe daer toe van noodenzijn;
Weftnde oock in foodanighe gevallen (onditiefrebilen^ tisfofoir.
Hier mede, Eciele Mog. Heeren, is kortelijek aenge- Vfeien het Recht datalle deProvintienen vervolghens oock Uwe Ed. Mo. in de Regéringhe en het beleyt over deQ^artierenvan Brahmdtta Vlamdtun , en fpeeialijck aengaende het introduceren en opftellen van Impofitien en bchattingen competeert.
Nu reileert alleen te confideren hoe dit Recht, daer in men den anderen niet en kan overftemmen , behoor- de en diende te werden gebruyckt.
Voor defen heeft de Regeringhehetgheluck ghehad datdeHeerenStadthouders , volgens de Unie, by fo- danigen difcrepantie intervenieerden, om die te accom- moderen of te befliflèn j
Doch dewyl defelve daervan alsnoch niet en is voor- fien , ioobehoorde deredenen billickheyt ondertuf- fchen hare plaetfe te fungeren.
DaerinUweEd.Mog.noyt ghewoonaijn tekortte blyven, ghel.jckde felve oock albereyts die maxime en fuftenue hebben geampleiteerf, komende oockge- heelijck over een met de natuei lijcke redenen , dat de gealTocieerde Landencn Ingefetenen nieten behooren te fyn van betere conditie, als de Landen ende Ingefete · nenvande ghefamentlijckeProvintien , met wekkers goedt en bloedt zy gereddet en vry gemaeckt zijn ;
Doch aen de anderezyde en behoorden zyoockniet meerder te werdeh gechargetrt, veel min boven verm ogen ghedi uckt, als wefende niet te houden voor vyandclijcke Conquelten , maervoorgheaiTccieerde , die voormaels in een verbondt en Regeeringhe zijn ge- weelt, en de Wapenen nevens de andere Provinciën voordeVrijheycthebbenaengenomen, gelijckboven is gf prefenteert.
Sulcx dat het daer op alicene aenkomt, om in defen een rechte egualiteyt cn gelijckheydt van belaftinghe uyt te vinden.
Daervan den regel en Cj^Bff/nrf niet en moet werden genomen uyt een van de Provintien, daer de laftenen impofitien alderhoogft,nogteook uyt die Provinciën, daer defelve alderleegft werden geheven ;
Maernaedeweertle, deugt, welvaert , ende ver- »nogh:n van de Landen en Inghefetenen van devoorfz Brabantfeen Vlaemfe Quartieren;
Heten foude niet redelijck wefen dat de maeghere heyachtighe Landen in Brabant, de periculeWenbe- fwaerde Landen in Vlaenderen i noch oock de Inghe- fetenen in beyde Quartieren, hebbende foo kleyneri welvaert en Neeringe, en foo weynige middelen onder heer in alJes fouden moeten belaft werden als die |
koftelijkeen fecure Landen in de Provincie vanH ι lanten Weft- Vrieflant;ofte als der felver Ingefetenen^"'^ die ίο vol neringe en welvaert zijn, en onder de welcke fogrooten rijckdom fcliuy It, en die laerlijcx fovee! wc. ten over cn aen te winnen.
Dit f< ude oock geheelick ftrij dig wefen van dc maxi- me cn fultenue van egualiteyt boven gemelt.
Want de voorfz Brabantfche en Vlaemfche Quartie ren naer de hooghgemelde Provincie van Hollandt en Weft- Vrieflant in middelen en impofitien aengeilagen werd ende, ^
Souden inderdaet meerder ghechargheetten belaft zij ft als de andere Provinciën daer devoorfr middelen en impofitien niet foo hoogh als in Hollant gheheven werden,mede uyt oorfaecke van min welvaert eri kleyn- der waerdye van de gronden : ·
Ende dienvolgende oock nogveelhoogeralsdePro- vinden van Gelderlanten Over-YiTeljalwaerdevoor- noemde middelen en Impofitie nog lager alsinde ande- re Provintien geheven werden.
Hetisieerlichttebcgrypendathet magere Büft'uel in Brabarn nietCooveelienHisrngflt cn kan betalen als de vette en volflagene beeften in HtlUndt.
En dat oock de lichte ichrale Landen, dienochfoo veel culture koften, foo hooghen verpondinghe, noch fcoreel van de befaeyde ghemeten niet en konnea opbrengen, als de koftelij cke en vruchtbare Landen el- ders , en particuiierlijck in Hi//a«t gelegen.
En fo fyn de Vlatmfche quartieren mede naerproportie teconfidereren fonderlinge diemetlaftingeen pericu- leufe dijckagien befwaertzijn.
Den vtertigbflin penning, die men inde voorfz ^uar·^ tieren vanBrabatidt en Vlaetidirm wilt invoeren op de HypothecatienghelijckiiiHollandtwertgepraaifeert, is voor de felve mede al te befwaerlijck , oock buytea praöijcque in de andere Provintien , immersindePro- I vintie van Ze£/e»i/noitgcintroduceerr,
Overmits de Ingefetenen inde voornoemdequartic- r&n vankleynegeringe middeltjens zijnde , en gheen voorraedt van huyiraet ofte kleynodyen hebbendct veeltijts genootfaeckt werden om harePachten ofte an- dere fchulden te betalen , ofteomhare befwaerdefa-
milien te fuftenteren, ofte haren Landtbouw gaeede te houden, kleyne Capitaeltj ens van vjfiigb en bendert gul- dens op te nemen , daer voor zybygebreck vanctedyi genootfaekt zij η haer huys of een ftuck Landts te verhy. potequeren.
Werdende inde Provintie van Wollandt weynig fulcke' kleyne Hypothecatien gedaen, maer meeft van groote
η en, die ghebruyckt werden oftocaenkoop van ;ren ofte dry ven van Koopmanfchap , diedanwe-, derom «yt de winften werden afgelegt en gequeten,
Maerfulckeen diergelijckeongelijckheyt foude kon- nen werden aenghewefen als alles tulTchende Provin- ciën van He/Wtende fPi/ï Vritflandtea de voornoemde quartieren van Erabmdt en Vlaendmn, in de balance νια equiteyt en billickheyt wierde gewogen.
Het fai derljalven nootfaeckelijck wefen dat door er- dre van haer Ho, Mo. ditgeheele werck met den gevol- ge en aenkleven van dien eens rypelijcfcAVerde ge-eM- mi neert, en met goede kennifle van faecken de midde- len en impofitien in de voorfz, quartieren foodanig ψ reguleert dat zy aen de eene zyde nieten mogen werd; verfchoont en van beter natuere gehouden a s dc ingeft tenen en qeaitieren gelegen binnen de ftemmendePrc vincien, noch ook niet harder cn boven hier vermogen befwaert.
Gelijck notoirlijk gefchieden foude, ingevalle alle de Loudm en Impifitim van HoUant haer wierden op den geleght, fo als boven is aengeweiën. ,
De Magiftraten en geintereifeerde van de voor® quartieren foude by dit examen konnen werden· gnt- hoort ? ' j.
Die oock voortaen nieten behoorde te werden atge-
wefen, foo wanneer zv eenighe klachten ende dole^-
tien aen die h.ooge Regéringhe hebben aen te brengea .
gelijk voor defen verfcheyde malenisgefchier,met |
-ocr page 829-
ιΰ/iö
cn ο ο R L ο 5 Ses en Veemghfie Boeck. 8 i 3
|
^Miefotideerde remonftrantienofnietnaer beh®- „nteconfidcreren, ofte wclgheheelijck vandehaid
Daerfdoock behoorlijckreguard moeten werd» genomen, dat de Lapa en Jnpfititn in de voorfzqiar- rieren felfs, allei egualijck en cae een rechtmatige ]ro- portie werden geheven, daervannu merckelijckeaiii- Ccn werden gelien. .
Als by exempel, de Polder van Srtsktàs m VhinJtru is te^fenwoordigh met hecextraordinaris en daer ly gevoV·"^^^^^^ > met de fwff ftuyvcrs
f^ji&igmut, voor de Ti aótementen van de /iaiicu vtn Ylundtrtn, belaft met ftvitiinviertigb /?«/»»ciOp yetitr , daerlietiseen fcer fwaere Dijckage , befwae^t met hooghe Dij ckfchooten, moetende tot hare verfeè- keringe boven de drh inlagen airede gelegtjnoch re^l- veren tot een vicrdt.
Dacr en teghenzijn de Landen in der Groegeleghen, refende fulckepericulen noch Dijekghefchooten niet onderworpen, maer belaft tot twiemvjftigh etittnbalvf ptjw.
Noch grooter ongelijckheyt ifler ten refpeöe van de Polder van BrtfitiJi, die noch veel fecuirder enbeeter gheleghen zijnde als der Groedt, maer is aengeflaghen mttfivin (» dertigi en e»» helve jitiyvir.
Sulcx dat in het tauxeren van defeen andere Landen in de Quartieren van Vlaenderen groote miflàghen zij η gecommitteert.
En moet hier oock met een woordt werden aenghe- joertmet wat een ongelijckheyt de penninghen tot be- rlinghe van de Traftementen van de Raden geordon- neert over Vlaenderen werden geronden,naementlijck uyt de twnflnyvers gefteldt op ydergemit.
Suladat het platte Landt de voorfz Traitcmenten alleen moet beforghen, endaer mede belaft blyven, fonder datuyt de Steden van Vlaenderen daer toe yets wcrtgecontribueert,
Gelijck nochtans wel redelijck ware ,alfoo de juflitie meeristothaerendienft, als tendicnfte vanhet platte Landt, vermits uyt de voorfz Steden welti/fnfaeCken van Appt! voor den gemelden Raedt devolvercn teghens eenelake van het platte Landt.
Watnuaengaet datmen de voorfz. Quartiereh van BrabandtenVlaenderenfoude willenaenflaen meteen quote van «/erboven het hindert van alle petitiën , die totlafte van de refpedireProvintien extraordinaerlijck fouden werden uytgefchreven.
Dienaengaende moet werden gHeconfidereert j dat fulcx uyt de voorfz Quartieren niet foude konnen wer- gheprelleert als door het opftellen van nieuwe middelen die daer toe faffifant fouden wefen.
En overmits de Provintien dc voorfz extraordinarii Petien veeltijcs betaelen of uyt het overfchot van hacre ordinaire middelen ofte by middel van negotiatie, fon- der die met opftellinghevàtì riieuvire middelen uyt hare Ingefetenen te halen ;
Soofoude daeruit volgen, dat de voorfz(^artieren daer door fwaerder als de ftemmendePiovinrienfou- tien moeten werden belaft j
Kennende uyt hare ordinarii middelen niet over- houden , alfoodiealle in debeurfevanhetghemeenc Landt vallen, noch oock geene penningen negotieren, 11Γ00 zy dien-aengaende geneRegeringenoch Policie en hebben, gelyck wel het Landfchap Drenthe doetjdaeir ®cde dienrolgende de meergenoemde Quartieren fcer "uyten propoofte werden gecompareert.
Doch wy achten feer reedelijck , jae nootfaeckelijck te Wefen, dat foo wanneer by eenigke opkomende noot offwarighcy t de refpecti ve Provintien tot opfcrenginge ''an hare ijuotis in de extraordinare petitien werden ghe- "ootfaekt extraordinarifche middelen op te ftellen, ofte «e voorgaende en oude te verfwaren ;
üattlefelveextraordinaris middelen ofte verfwarin- Re rnede in de Quartieren van Brabant en Vlaenderen wer- ^^I^^S^voert op de gronden en proportie boven aenge-
Hetwelcke danuythaerghetrocken en in debeurfe 'an het ghemene Landt geprofiteert werdende, it al het gene de felvein redclijckheyt kan werden gevergt. |
Sonder dathet nodigh ofte eenighfmts convenient is^ dat het provenu van dien de naem ontfanghe van ceni- gÏ quote ofte contingent 5
Die op geene Ce/ure ofte Quartieren apli^abel en zijn, als die eygene middelen en Kegeeringhe hebben j eti dienvolgende oock niet op de C^artieren van Brebandt en Vlaenderen j Konnende oock des noot zijnde de vorde- re abfurditey ten en onmogclijckheden, oock de manie- re van executie, waernaer men de alfoo genaemde yete over de voorfz Quartieren foude willen uytvinde.klaer- lijck werden aengewefen.
Sulcx dat UAVe Edele Moghentheden defe nieuwein- ventie en benaminge met goet fondament hebben te- gens gefproocken, en van de hant gewefen.
Waermedede Gedeputeerde van Uwe Edele Mo- gentheden verhopende met 't toedienen van de boven-^ Itaende redenen en confideratien Uwe Ed. Mog. goede intentie en begeerte te hebben voldaen, fullen den Al- mogheiiden hart grondeJiick bidden voor de proC- periteytende Welftant van Üwe Ed.Mog loftelijckeRe- geeringe.
Van alle welcke redenen en confideratien wefende gedaen Lecture, en voorts by de Vergaderingherijpe- lijck overwoghen, fyn de fel ve nae voorgaende deli be- ratie by alle de Leden eenpaerighlyck ghcapprobeert en aenghenomen, om wyders gefonden te werden fooaen deVergaderinge van haer Ho, Mog. als aeri alle de re- fpectire Provintien , nevens de Brieven van addreflé tot dien eynde ingeftelt, en infgelycks by haer Edele Mogentheden geapprobeert.
Aldus gedaen en gearrrefteert ter Vergaderige van de Heeren Staten van Zeelant in het Hof aldaer tot Middel^ burgh den «ryïenluny Anno 1666.
Ter Ordemmtie νκη leerÏd. Mogentheden,
^cl^fireti <0el)cputcerbfti(n.'t Texel ijcljDcnoefbt aBetoonticn omtw fabocflbletoinDt / Die ben eeiften Juny toajï toflêpettöe / begljereet fjjntie ^(iKpen te Ooenloopenüuptengaetii. 'ta®eltU foobacnfoti Qbe* futcebiectiji/öattien Euptenant 3itira(racl de Ruy- ter met be iSiOepen ban tre Maze cntie ban Am- fterdam ten cöctalc ban ontrem vyftig jeaftensï ben abonbtfönin^eegljeraeffec / enbeijaecoljelurftelijtlt gBiConjungUeect ïiebbcn metbe jSicDepen ban Zee- landc: ben bojgijenben bagi) met het bjoegö gljctpe fouben/ontiecbenbojbccen 5egcn<iBobts / bcgljccebe ^cDepenbanfict|^oo?berguattfec biecc enbe binbt bicnertbe/bolgcn/ gfjeijjtBmebebjietbt betfteoptbat binnen twee a drie baaucn «pttccli)cli fouben honnen boen/ be gbeceebe ^cBcpen ban Ijet Collegie tet 3ibmis t:a!i:eptiR®?tcjïanbt.
ginjuniotoasseen groot aental «IBeÏicputectbenupt b"<©mfanben/ caechcnbcOactonbetlfngOe bifputen/ meefi ontftacn boo? 't afficcbee ban Prins Wiileai. i^oe {)et felfbe befett mocOt isojben gljeruppleertj JiBecfl ober 'tflutfi ban be monfteringh ber ©oU macl)ten:'tbjclcli boloen^booagacnbe üehenbetegici ment gualjjcii tionbe geftfjiebeni
<©rtifp«.
frrrö.tipt
Ιι'ΦιαΜί*
lanDcn
elbfer
obrrcc-
«ii8«on-
önlnige
öifpmtn»
€)p 't felbe toiert cliemaecAt get bolQ&enbe ^^oiect : ^aermebefpfiinbecttiocben; om nagcbaeh rapport toebectebcmen.
At lbo wanneer der difFercnt endifpuytis over
depluraliteytranftcmmen , ende waer die fou- den moghen zijn , in fuicken ghevalle den Syn- dicus ghehouden fai wefen een ordenilijCke omiae- vrage te doen in de particuliere Onder - quartiereo der Ommelanden , endeaende Leden van dien haer refpective vota ofte advyfen, hoofd voor hoofd doen teyckenen , onder cle slaufutade nir> rtvcatido , ende dat dan voorts de Syndicüï volghens de pluraliteyde in conformiteyt van t bewufte Reglement in faecken daer overftemininghc plaets heeft, fai gheboude» fyn te concluderen ; Eode roor foo veele ghc- klaeghtwordt, dar men den Syndicus foude willen cenfiringeren inct fes oftc meer Ondcr-quartiercn ta ^PP i een- |
-ocr page 830-
i666
8I4 SAKEN vaò STAET
|
conckderen, cndc fukksin poiniten daer inne vol- gens hcc Reglement geen overilcmmingeplaetï heeft
dat in foodanigen geval, den S);ndicus mede onirae- vrage fai moeten doen in de refpeftive Ondcr-quar- tieren, ende onder de voorgaende claulule^ii »i»rf- tedoen teyckencn deadvijfen vande refpec- tiTC Comparanten. Welcke fuftineerden dat den Syndicus in de poincten daer inne ghepretendeert wordt geen overftemniingc plaetste hebben, ghehoudenfal zijntc concluderen. Ooek by gefchrifte onder fyn handt acn dc cinfrài/ra/erraA panyen de Copyen daer vanmeeten overleveren, endedat de pluraliteytdaer Zijnde, in defaecken ofte poinden niet ctncertiinniie het vergeven van Ampten, ende het geene daer ace depindttn·, cven Wel fai gehouden zijn te concluderen. Desfullendeoppofanten, haer ten allen tyden vermo- gen teaddrefleren aen Lier Hoogh Mogende de welcke nairgenomeaekenniiTe vanfaecken, oordeelende dat tegen het Reglement is gecoBcludeert, als d«n foodane conclufie fullen anuulUre». Sullende voorts tegens de refpective comparanten die den Syndicus met haer ilcmmen, tothet nemen van foodane conclafic lullen hebben behouden, of gtctnflringeen , geprocede»rt worden, volgens den roet hieronder beracmt, ende defelvealï Contraventeurs van het voorfchreve Re- glement, naew/ffnt/Vvan faecken. fullen worden ge- ttraft; Macr in gevalle datter queftie is, over verghe· Vinge van Ampten ende 't geene daer van dipiniem, dat de advijfen als vooren, wel fullen worden ghccollec- teert, macr defaeckc blyven buyten conclufie ende infufpmfo : Sullende de partyen fich ten wederzyden, die fich daer over fouden mogen addrefTeren aen haer Hoogh Moghende daer op der felver decific afwach- ten.
Ende nademael volgens het fesmdmichflt Artijckel yan 'c Reglement in de vergideringe van de Ommelan- den ofte Onder-quartieren van de felve niet en mach vrordTn gtdi/iieriert, veclminover deportementen van Staten ende bedieningfaen ofte van de ordinarie Landts- daghen, uyt het lidt der Ommelanden, ofte oocfc O ver 't infiigtun van eenige muliten, fo fai men fich daer van t'eenemael hebben teonthoude»: En in cas buy- ten vei'moeden 't eeniger tij dt ghetracht foude maghen worden tot de voorfcnrevefaecken ofte eenige van de felve, bypluraliteyt van itemmen conclufie tzformo- ren, fallulcks geenfints mogen gefchicdcn, maerde voorgenomen conclufie mede moeten gehouden wc- (ea infufptnfe y ommeby haer Hoogh Mogende rt in- tegra daer overgeoordeelt te worden.
Endede Avyle infonderheyt onder anderen flaet te remarqueren, dathstpoiniitvan de monfteringheder Ommelandcr Landts-daeghfche Comparanten , het eerfte fundamentisvande OmmehnderRegeeringhe, ende dat overfulcx voor al dient beforght, dat daer in- ne met alle circumfpeitie ende rechtmaticheyt werde geprocedeert, ende de monfteringe na een onpartydich #*iimf«vande qualiteyten der Comparanten gedaen, ende occk geconfidereert dat de voürfchreve monfte- ringe fomtydts is gedaen ten overftaen van eenige Hee- ren Gedeputeerden, uyt het middel van haer Hoogh Mogende Vergaderinge, ende dickwils terprefentie van wijlen den Heere Prince mihrn i/<w Naffmw, als Stad- houder van de Provincie van Stadt ende Landen, door wekkers hooge authoriteyt de gevreefde oneenigheden voor een groote gedeelte tijdelijck fyn voor ghekomen endegeremedieert; Sooismedegoedt gevonden ende gerefol veert, dat haer Hoogh Mogende alle »u;«jaren, immergeduyrende de minderjarigheyt van den teghen- woordighen hy furvivMm, gedefi<ineerde Heere Stadt- houder, tegins SainaPetri Landts-dagh, rfr;#Heeren uyt het middel van hare Vergaderinghe fullen depute- ren ende af - fenden, orarne devoorfchreve monfte-- ringebytcAVoonen, ten eyndede examinatie van de qualiteyten der Comparanten in goede luftitie gedaen, ende daer door aen een yeder volkomen fatufaHi, ΛΙ worden ghegevee. Wijders geconfidereert, dat de vafiigheydt van het Reglement alleenighdopendeert |
aen de precift endi vigartufe executie van dien , en- de dan door het verilerf van de voornoemde Heere Stathouder hier inne mede is ontftaen een mtù,ì defetì, welcke noodtfaeckelijck dient gh>fufpit,rt te worden j Soo werdt alhier gheordonneert , dat nu vodrtaen , immers gheduyrende de minderjariglieydt v|Eïl den teghenwoordighen Heere Stadthouderaende
ftlve drie Heeren foo uyt het middel van haer Hoogh Ntog. Vergaderinghe van twee jaer tot tvin jaer tot de mönfteringhe der Comparanten worden ghecomrnit- teprt, fullen worden voor ghebracht, de klachten o- vér de contraventien, foo teghens 't voorghemelte re- glement mochte worden ghepleeght, ende defelvege- au\horifeeit, om Proces te doeninftituerenendever- volgens teghens den geenen die befchuldighc mooghen worden, het voorfz reglement te hebben gecontrave- nieert ofte overtreden: In ghelijcker voeghen als by hetfis en dertighfle A rtij ckel van 't ghedachte reglement vandiealdaerghementioneerde neghen Arbiters, item in httftveade Artijckel, additie vanfyn Vorftelijckt Doorluchtighey t den Heere Stadhouder is geftatueert, ende fai het Proces, in dier voegen voldonghen zijnde, door gemelte Heeren haer Hoogh Mogende Gedepu· teerden aen een onpartydig Hofvanjuititie,buyten dc Provincie worden geionden, onime daer overeen dic- tum vanfententiete formeren, hetwelcke uytdenj- me , ende van weghen delonckeren, Hoevelinghen, Eygenerfden en Volmachten der Ommelanden tuflen deEems endeLauwers, fai worden ghepronuncieert ende vervolgensnalyninhout achter volght ende na ge- komen, ende anderlints na OBvermoedelijcke ιρρηίύι door haer Hoogh Mogende geduy rende deminderji· richey tv an den Heer S^tadthouder met de macht en mi- litie van het landtgeexecuteeri worden,
Endeisom verfcheydeneinlichten mede, goedtge- vonden dat de ftrafFe, de welcke teghens de contraven- tien inhet i»»i(in/Krii^ij(ifArtijckeldesReglementsi» in-gefteldt, aldus fullen worden getempereert, nament- lijckdat een Edelman ofte Hovelinck» mitfgaders den Syndicusende Secretarisder Ommelanden in cas van contraventie, voor de eerfte mael follen worden gecon- demneertin een fummavan ®;fr(i»j/i»i CarolusGul· j dens, en een eygenerfde ofte volmacht in twu dujfita 1 j Carolus Guldens en het fweidimaet ionderonderfcheydt ! geftraftmet deportement van alle Ampten, Staten en ledieningen, mitfgaders afwijfinge uyt de Ommelan-
bevondenwierdeomme de eerfte geldt boete tc beu- len.
gn öe Ommelanden fiomenbe/ « bair Eanötioaöö seeüoubett tien dertienden July : alpjaec aj^ fes onder-c^artieren ^cfiben gftiiiefallDopK" W"tn>;; tooo?f5P2oiect/enbeQmfoltïeettfulc6!ia<nflaec|ooaro^^^
iBosenbeper jflSijTiöeBtBfnt te ntaecBen; ©«te"™ alöaecin'tsfiemeen oefeoBtaiennntS'®®"^ ^.Sil» (©enecael te imilUn obec stüen een Kt0t öat Baec Φοοι enbenatiipiöabseeeben. .
<®ei^ectenban Afperenet» Vrybergenbanwwpn lipiii benïïaetit jijnbetot '«Hertogenbofch, fiftjcwn "an κ ««
ben Jaetftin |©ap / bat fp Iwn ter fdöi"Jf ?e· f«i· cfcfit tofetben bat incajS ben pai aupilfafce €couppesi obec ben ïanbe ban luy^, η re
6ef)oo?lijtft boo?be aenBomltebetofienKl»
pesaeconfeweettfoubejön/benbownoi^ boo? allemfbbelen felftfmet fvtelö*'"^^^^^^^ too?iieB / öoHöenöe booibtif b/tfoert bat JoogO naogenbebcc fclbec
fcfjeCcoupciOctgeene 'ttoelrt WlaeniiOerty^^ cefolutie bccfotOt foube ^e omfanaD"» ^ fomt eenigBebetaKneöÊ ofte teflftutfo boen. «pv eerfte potntt f0 ben twee"den iCgDembiHeydc, batSPfiffiwotS^Ji^" " J bbirt |
-ocr page 831-
en OORLOG Ses en veertighfle BoecL· g j j
|
li fifbOen te t)®"iboe0iieti 6p öeni^eece 45?abed'Eftra- ^ fi et 2iimBa(TatieHCiictrao?lifnaciSljan®caniBtöc6/ ^ flttime toan Den felben te öecnemen/ of enöe toat U'eaOeltflöt toasïop bcpaffaeieïiecmeec-göemclte boo? bestanden Ban Luyck ; ®an mataenginöÖ tvcede polnct/ ίί becdaen/ bat Alle liet / ί""" toel-oBemelten iSaebt haBiState/SÖcbupcenbeben macrcöbec öoo?fclj?etoe ifcoupf!^ Qbcc ben aiobem ban be (0enet:alttept / aii$ [jpjjeéjOijUïttentian Gelderlandc enbe Over-YlTelj (,LDap«ntieb£nboo?fc0?ebematfcBoUec öacc tecti- tnic öerfotljt foube öïo?ben / toel tot lafie ban 'i gemeen ne Sant ingeho ft / enbe Set noobigö betfcf)ot tot Dfen róiiDe gebaen foube moeten too;ben/maec bat baec ban aecnc uptbelinge of biflcibutie aen be gijcmelte €cou' rtcö/ alsionbettJetaUngebanbienbp befelbeteboen/ aficDaen foube toojben/ boJgenö enbe (n confo?m(té tan be njcfcntatie / bientöalben ft? ben gemelten $ieec 5imöaffabiurd'Eftradèsg0ebaenobecbe befojgtnoge han Vivrei tn beiSfelf^JlÊemoMaclbanben twaelfden iB9Pboo?noemt:alleii metbfenbecdanbebatbe toel- ncmelteè?obintiebanGcldcriancfOHbe tooiben φ' iuacantjeen ban al fobanig becftfiot/ al^ tot d'Eftradei tnöe'tgeenebojbettftot becplegtngöeban be gemei- bt Ccoupcji Bp be meec-ggemelte l^jobintle ban Gei- deiiindt gtiefutttee«foubenmoog8en5iin/ intasi be f canfcöen fulcöS in't ggefieel ofte ben beele n(et en qua= mentebccgoeben/ mitjsibat tjtevbanbp tiebanGeWeriandt Dfec nae DcDoojlöcöe blgcB fou? bcb)o?&en gljebaea ; €ottoeltl^en e^nbebeefe gaer êo j^og. refolutie/met enbe nebenit eictcattautgem tiica uptfietbooifs iKemotfael/ mftfgabecsi Ba»c bq. jUSog» cefolntte ban ben vyfthienden öee felbec maenbt/ gijenomen obecfiet betfoigfien ban vier dayfeni Pondt »oii-Bcupb( / ïoot enbe Eonten / liao}beboo?t)oembe (^itoupeüi mebe / mtbtüS betalen' be / ggefonben foube ino?ben aen ben op-gDemelten Saebt ban ^tate / mibtjigeebecji aenbe ggebatfite ©{OWmten ban GelderUndt enbe Over-Yffe , om te licec6entotbecfelbei;nae({tgtingf)e / fuK&ii enbe baec 'tl)Cf)00?be·
) ^eïgeeren ban Zedandt^ebben ben derden^unp iiCin-oöebolgee caWtgfiepafTeetbe tn SfipjU aen öaec Ï»l^o |@ag.gDefcg^benbatfpupt|)et tavmi t^n be ra l^iecenöaec e]ctcao?binai;(!f4£SDebeputeecbe onlangDiS eDtoccupeect ge&benbefngaec ^oogD |@og.3@ecge' £ talngg metfonbeclfngdcontentement uecAaengab'
..........:,Vrieflandt
■ijj enbe stadt enbe Landen enbe nabeeöanbt mebe be ^jo^ » blntieban Uytrecht met Zeelandt toaeten gfietoo^ ben/ ban een enbe get felbe fentfment / omme fiin ^oogbepbt benüeece ^;lnce banOrangie, b»e> (tOenübenggemeenen ;3taette (ntcobnteecenfn ben RaedtvanStatCjombcel enbebecfcfiepbene effecten / enbe cebenen ban conftbecatie baec toe btenenbe; ®an alfoobe ©iobtmtenban HoiiandtendeWeft- Vrieflandt no alleene cefleecbe / bte gaec bten-aen· oaenbe alnogg nfet en Oabtbec&laecbt / foogabben fpobeceentgöe baegöen aen ben b>sl-gBemelte^?o- Wmle een gUeaccaifonneecbe jiatiTtbe laeten af-gaen / ontmebe felbe tot untfo?mftept met alle be anbece %(benban gaec igoogD JIBagenbej^ecgabectnggetc oetocgijen / {jeböenbe oocftbaec öpgljeboeggt gaec (^eeianbtjj ) ggeboelenaen-gaenbe bebtcettfeenop· liQljtobec ben pecfoonban ben googfi-glebacgten ^eece^jinte/enbe mie get felbe epggentlgcfi foube tompeteecen: ^pbecfogStenbetgaecÌÌO· ^og. beo fejacegoebemepnfnggeenbe fntentUnbp begoogg' Sliemdte ^;obfnt(e ban l^ollanbt mebe gDeltefbe te Ktonbecenenbe foobanlgfie ggetooonl^tbe enbe conbe^^ «aölcbeboice» aen te toenben / ten epnbe be felbe Baec öoeeec Doe ëetec metallebe anbece fiobintien ^tötconfoimecen / om / toaecitetmoogBelöiltln oefen met een ggemeen tonfent enbe eenpactge tieiDttUi Omgöteftonnnentonclubecen/ beemttss öet met tiet ttipectbanfiaec iioogj®og.ffiergabecinaBeniettoel '«foubeqHaöiicen/ öatbefefae(iiefo$ fjubeWiiben |
fluctuecen / enbeboo? eene pjobfntfe op-gïjcjjouben t66$
bjojben / enbe alfooallc Baec gcatie fiomênte ber- _
Hefen / nocfite ootB eenigBftntji cefponberen aen be teaecbigöepbtban bie Boogfje ©ecfonaoic / bic bft emplop foube too?ben töegljeb?atöt/iioct)tcobec een fiomen met ben btenp enoe nntttgBepbt / bic baec boojljpben gBemepnen^taettoo^btgeBoopt/en on^· feplbaeclütii te gemoet geftet).
®en vierden luny be felocBe vier upfen fgn o«» bec jepl oBecaec&t betefiecenbeachc^cöcpcn/ftaeni betecbicectie ban't Collegie tee Hbmlralitepbt in Welt - Vrieflandt en ben Noorder-quartier alle filoeCs 6e(@o?logB-fci)epenenbe boojnamentlijcB bie banbe drie]^coft-<©ffii{ecen/ 5tinbe Bet ^tDip ban ben ïuptenant Sibmitael ban Meppeien, een ban be capitaelflebanbegantfcBe ©loot/met lachtighduis fien gBemonteect / baeconbec cemgDefesendertigli ponbt Sfec fcBooten : gupbe 3©inbt niet toe - laes tenbe bat be boo?f5 «cöeepen Bet Lands-Diep fouben upt-loopen/ Jönbe feibtal bOO?'tSpangiaerts Gat metgoebtgBemaecöinZeegiietaeiht / fmtböbatnu nocB alleen cefleecbenbe iScBepen ftaenbetec bicettie ban'tCoUegietecmmicalüept in Vrieflandt : g^ocB fpnootbgebolgt.
g&en vyfden Capitepn Vyfekerbooj 'tjSpan» «effercn giaectji «Eiatmeteen ^upbtoclletotnt/enbe ban Wen aoonbtoocö ben Vice-Admirael Coenders bOO? 't Landcs-diepmeteen (©oflelöthctoinbt / bcpbefonbec eenigB ongBemacfi/ Hupten €iaetS gDecaetiit/ foo batn»begantfcfie ©loot/ ertcaojbinaciitoelgflecon^ llittieect en ban beei capitale iScBepen getompofeert in .'tgeBeel inZeetoaS
«aeSenbe Bet taecB-fcBaffen ban be jpcanftBe^coui ^ - «en fcöjeöen be Sleecen ban Gelderkndt ben vyfden jfn""" Juny : ®at tecbJölefp be felbe «coapen toebecfieci fcbjöft centeuptbieenbebe |p?obintie ban «abec-^ffel naeE^i^S^P^ ©jancscgcft obec Baec teccitoic boo? Baec «Secom. ΖΖΓ mitteecbeBabben boen gBelepben / enbe met beBoo^ t>( au;:(· .lötlieEiiapes moeten boojfien / sönbemetfoobanigBe ï?epgBementenbejegBenbt/battngBebaI Bet felbe η et OtiefcBiebealle&efOibiei tebectoacBtenfionben / enbe Bet be €coupejj onmogBelötb toa^ booKieningBeban ©tb?e{! inbefegBelegentBepbtinbe macfcBeteboen/ Babbenfp nietlionnen nae-laetengaec ^oogBlBog. bebenbttemaetBen / enbebacBtenbe<(EienecaUtepbt allebegBebaene E(iapesenonkoilciih)eoBen!$be bie« gBeniialiSanbecStenbefen epnbe göcbjnptöt / mee obeclebecenbanbececipiffeban beofitiecenen becla- catien'tfönectöbtin ceeckenfngBete b^engBen / en? beteg^n^Bxcepjompfte confentenen foucnifTementen teKo;ten.
^Ï^etfeootBboleenji ben patente enBet gBeconbeni* eecbe boo; Monfieur de I'Anglée met Bacc i^oogB menigBte ban aü^agBeniS ban tcanfpojt tot fou» lagement ban Baec eauipagie / enaenbt^oeclupben aden van guirand enbe inbemnitept becleent/ enbe aen Baec<aecommitteetben gBefcB^eben Babben ten epnbe bp gaec föo. JiBog. b)ilbe bcbo;becen / bat al^ be felbe (XcoHpe$> Bet teccitoicbanbie i^;obintie fouben paffecen/ bpBaecK^o. iBog. goebe o;b?e gBefteibc mogBte b)o;ben/ enbe bie boojfieningBe gBebaen/ batuptBetbeftcict banb£<EieneceUtept foobeel gen!$gBep;e(i enbegBeceetmogBtenjp/ ombe ^a» gagien banbe bp Baec becleenbe3@agen!$ toe Boxmeer toebecoptelaeben / op batbeBaecebiebecominfeec- BecBepbtnaecBupiümocBten&eecen. ^p Ijabbentot bien epnbe / goebt gBebonbengaec 4Eiecommittccben baecnae toe te fenben / omme be feibe biebecom t« boen af-BaUn/inbectcoutoenBaeclioogB jQSog.foO' baenigBe boo;f5 ojb^e / baec toe foMben Bebben gBe^it/ toaec toe fp Baec bafielgcfibeclieten j (iEnbe inbien onbecloopentlgrg bec felbec <0Betommttteeiiie tee boo}fc{);ebe plaetfe gBeen o^b^e bonben gBeflelbt/ enbe be jpcanftBe€coupe0gBeietBmeecmeelj} toaji gBe^^ fcBiebt / be felbe met fO}te bp Baec mocBten beBouben/ feo becfosten ìp Baec iRo.lBog. beliefben baec inne in tijbt!» te boo^fien / anbecfinbts» fouben niet iionnen lebigB fteen / in gtmat ban fiaec 3f cte ban <0uarenbt
ten |
-ocr page 832-
Si6 SAK E Ν van STAET
|
16 ten Winde batt betìEanbe / alle te löbéne ftijaeben ■ ί, aenfjace tonfenten cnbc fourn(iTeitì«"ten te lio?t£n/ ÉnBaceingöefetencnterefunDmn. ^p fjatibeB pota upt jjaec lio.nsoo ïïefolutie in Dato ben tweeden Juny
fefthien hondert fesenfeftigh, nfte Dit bsttCCCU DeC
boojft iCtouppeji becftaen / öat acn Dc fcloc tegDeniS bSf taUnge gefucnecctfoube too?ben vier duyfeün5ont55of» 6cupt / Ëootenïï.ontcn naccaöbciiant i iSpljabDen öecöalbenniÉitoilUn naclatcn Dact ïiio.jiiaoo.behent tettiaccben bat Deboo?noemtJe (CcouppESi boo? ftaec bertcfcfi upt be KcfpeciibeS!Saoaiijii!ïbanöe<auac |
nffocnen Dat«f ^.'obfntie / ffift fjabbin boen furnerfi tegeniigegebentÈcfpilTcfobaniöcn gepjopoitioiimtin quamttept ban Simuntite na abbenant ban fiaet aenta f η meeninge fonbec bat niet te toilUn bert ceclicn
Eönbe In bcfen tfibt gerucijt bat be ^toeetffiie bon, Babbenbenöonjngl) banDcnemarcken in Holftevnl t'tnbabeccn/ foobjatengeüeftineert totferoufö bon "w Wen vyfRegimenten. 3©attcitbfenmacftöbonnob£n toaiS en uccfogt totcct/en toat baet op tofett àercfoitìeir iStefienuptBetDolgenbe: ' " |
Luna den 7 Imj/1666.
bànacfc' p\ESaten Generaci der Vereenighde Nederlanden, hebben naer ingenomen rapport van deHecretivan
J_jr Rats/e/r, endeanderehaer Hoogh MogendeGedepHteerdcnstotde Militaire faken hebben aehtervolgens
derielverRefolutie rerklaeit, ghelijck inm^irgiae van yderpoindgeteeckent ftaet;
Keende Ho\Mog\Heeren Staten GencraelderVereenighdeNederlanden,
Ho. (JHog. Heeren-
DEf;/CollonelsgcdeftineerttotdeeirpeditienaerHi)//?i;w,hebbenvoIgensUHo.Mog. Refolatie of ordre
mee de Heer Clingmbergh extraordinaris Envoyé van den Koningh van Dtnnimarekin gefproocken hebbende,
ibo over de route als anders, refereeren fich als noch aen Concept by de Heer van Amirangtn als Gecommit-
teerde van UHo. Mog. ende d'Heer ji/r/i/t cndcdegemeltenC/i»fe»i#r^4ghemaeckt,alszijndc'tbequaemftc
ende'tfeeckerfte.
Tot wekken marfch defe navolghendc perfooncn ende faecken van noodenfullen hebben.
|
I.
lerfiili/cli, dat U Ho. Mog. believen fpoedige ordre te flellen tot het betalen van de achterftallen der Trakte- menten ende Soldyen van de Gompagnien .ende' Offi- cieren , gedeftineerc tot de voorfz marfch.
II.
item, dattenminftennuiiai/riimaenden bydww» tOtTraftcmenteii van de Hooft-Officieren j endede Soldyen der Compagn ien mogen betaeld werden, en voorts foodanige ordre ftellen, dat door U Hoog Mog. ofiie relpedlive Comptoiren daer yder Officier ende Compagnie opgerepartieertiijη van maenttot maend gedurende 't verblijf aldaerper Wiffel op Huraiwr^é (als Zijnde de befte bequaemfte ende naefte plaets) pronjp- telijck moge getrocken worden j
IIL
Item c en feecker Peningh ter difcretie van U Hoogh Mog. tot uytruftingh ende equipage voor yder Coli,
IV.
Item dat lot de mcefie fecuriteydt en confervatie de fclve Troupes fo te peert als te voed te Lande moghen marcheren, om fo by den anderen zijnde te minder pe- rijckelfubjeftte wcfen,
V»
Daer toe gerequireert werden vhr Regiment ftucken, met haer compleete toebehooren.
VI.
Ende boven die tenrainften een voor-wagen met een afFuyt compleet om of een der a£Fuytcn quamentc breecken.
VIL
Als mede behoorlij cke quantitey t van Koghels e de Kruyttot de felve Stucken,
VUL
Mitfgader» Kruy t, Loot ende Lonteti voor de Muf- quettieri.
IX.
Sai oock wel nodigh wcfen een Generad van dc Ar- tillerye.
X.
Item, een Quartier.meefter Generael.
Item, een Tiftad en de Auditntr dat met öen peribon foudc konnen gedacn werden.
ΧΠ.
Item tviit Predicanteh ali een roor de Cavai 1 ery », cn de een voer de Infanterye j |
Op 't ter Ile en tviiedi point datghefchreven fai werdeg aen de refpeölve Provinciën op weickers repartitie de gedeftineerdeCoinpagnicnfynghebragt, dat defdre promte ordre willen ftellenjcnde die voorfieningedoeR dat debetalinge, niet alleen van de achterftalligheden van de voornoemde Gompagnien , maer oockdathuii fuccefGvelijckde maendelijcke Soldyen moghen vol- gen, ende ten dien eynde de refoeöive Wiflèlen ver- volgens geduerende haer uytwefen vafttijdttottijdtge- geaccepteert, ende wyders de felve een maentof twee te avanceren ί
Dat men de Collonels fai traéleren foo als die in Dm- marcl^ttj, Ïtmtn ende elders fyn geweeft, getraifteertfyn geworden, endewertden Raedtvan Stateverfocht, emme de Rctroadtaindenharente doennaefien, of ende op wat wyfe de Ctefs hier beroorens dierghelijclc employ hebbende gehadt, foo ten reguarde van uytru- ftingeali 'tgheene wyders totconferratie endeluyfter van den Staetfoude mogen werden gerequireert, ghe- tradteert zijn geworden j
Dat hier over noch naerder fai worden gheconfereert met de Heeren Min ifters van den Koning van Denmurt^ k!»i ^turvigm, door den. Heer vali j^nifi»^;» die daer toe mita deien vcrfocht ende gecommitteerc wert.
De difpofitie op 't vffdi, Jtfd, enfivendi point wert op gehouden tot aaerder deliberatie.
Dit athtftf point wortgeaccordeert endeden Raet m iState vcrfocht daer toe dc gerequireerde ordre te ftel- len;
Wert alt noch in beWeocken gehouden »
Het tiendi point wert geaccordeert mit» dat den Qh?!"' tjer meefterfal moeten ghevonden werden, uyc de Troupesghedettineertna Holfteynby'i: Chef voort» flaen.
Wert tocgeftaen als boven by'tCbcfmedc voor te flaen.
De Troupes te voet ende te peert fullen vcrüen wer- den va· een bequacmPrcdicafltj gjj, |
-ocr page 833-
0
|
XUL
EenDoitorMedicinae.
XI
Een Regiment Barbier.
XV.
MitfgaderseenKiftmec behoorlijcke Medicamen- ten voorfien. ^^^
Twee Ingenieure yeder^et eefi Schry ver.
Een Edelman van het Canon.
XVIII.
Een Vuyrwerckcr,
XIX.
VierConftap.cls,
X X,
Een Pro vooll met nodig volk en ee η ScherpTcehter.
XXI.
Tot y der ftuck fes a ach peerden,
XXII.
Een Capiteyn met vj/fm twimigh Pioniers.
Item fts Timmerluyden die mede voor Pioniers ken- nen eebruyckt werden.
XXIV.
Een Wage- meefter met een Condudteur.
XXV.
Drf» Wagens rooryderCollonel yder metrfnePacr- den ; of geldt daer voor, voor de geenc diefe felfs fullen beftelleni XXVI.
Voor den Luytenant Collonel tmi Wagens, en voor dertfpedive Majoors yder een wasen.
XXVII? Voor yder Compagnicte peerteen wagen. XXVIII.
Ende voor yder Compagnie te voet yder twee ζ drh wagens, foo ten aenfien van de groote marfch, als fiec- ken, verleende, ende de bag^ie mede te voeren. XXIX*
Item dat de Wapens fo van de Ruyterie als voetvolk indeGuarnifoenen mogengelaten vs'erden, midtsde groote incommoditey t van de lange marfch.
X XX.
Dat den rangh van Ritmeefters ende Capiteynen de- wyle van verfcheyde Regimenten zijn, by U Ho, Mog, mogen gefomicert worden ;
XXXI,
Ende dienvolgende mede Standaren aen de drie Re- limcntente peert van de Collonel Wteldtren^ Grave van Sì/mi .endeMi.
XXXII.
Mitfgaders, Vendels voor Regiment te voet mogen gtgeren wederden j
XXXIII.
Dat de teghenwoordige Standaren van de Prins van Auvergne, als zijnde fyndc Ed. volkomen Regiment, «er by mogen verbly ven > ende geen andere gegheven ïorden.
XXXIV
D« aen den Collonel Wielderentwce Keteltrommen, «oeltaen ende gegeven worden, XXXV.
Item,dateenlgeVellen met Snaren ende Lynentot ί romraels in voorraed mogen mede gefonden werden.
XXXVI.
Item, fo eenige OfScieren, en Soldaten voor het ver- kicken mochten kraiick, fieck of verminckt bevonden "orden, dat de fel ve yder uytfy ne Guarnifoenenvoor andere Compagnien fullen moghenvet-
XXXVII.
, «ie Soldaten te voet, en te peert, op de marfch in "«neete weer, yeder twu kannen Bier met tvstt pondt mogen hebben, en«w«« Offenterweeck
c "'^'^^tHaver.foovoordeOfficiercnaIsRuyter», "Voorde byhebbende paetden beftelt mogen w e rden. |
Op 't JertietiJe ende veirtitn3e point dat de voorfz trou- tS66
pesoockfulllen werden verfien van een Veldcicheerder__
Generael,
Den Raet van State wcrt verfochtdin voörnoemderi Veldicheerder Generael te doen overleveren een van de twet Kiften die voor de jonghfte expeditie zijn ghe- prepareert geweeft.,
In plaetie van twee werdt een Ingenieur tocgcftacB.
De deliberatien ophet/<tif«t/Wi, mhtiendeeadertt' point wert noch opgehouden.
Dit mintighfli point werdt toegeftaeri, Defe twee pointen werden noch opgehoudeii, Werdt geoordeelt onnodigh te wefeti.
Oit vier eh twititigbflt weit ghezccordecTt en daercil boven en rademakei·.
DeCollonelSjLt.Collohelsende Sergiant Majoors fullen van Wagens verfien werden volgens ende incon- formite van d'ordre van't Land,
Hier mede fai gheobfervcert werden d'ordrè van'c Landt;
Defesaengaende fai naerder werden gedelibereert fo wanneer de Trouppei te Lande fullen gaen, anderfints wert het onnodigh geoordeelt.
HaerHo.Mog, verftaen dat de wapen tewaterfuUcn werden overgelonden,fooin 'tgintsgaenalsherwaeits keeren;
Dat defesaengaehdeghelet fai werden op den ouder- dom van de refpedtive Commiffien by ende van wegen defen Staet uytgegeven en den rang daer nagereguleert.
Den inhoude van 't ttn e» dertighfte ende twei en dertigb-% Jïi werdt toegeftaen. .
Gelijck mede het drie en Jtrtigifle pointi
Den Collonel Weldertn fai werden yeriïeïi van een paer Keteltrommen.
Dat de Capiteynen de Snaren ende lynen, hierbe- zyden gementionecrt,fullen hebben te verzorgen ;
cn ο ο R L ο G . Veemghfle Boeck 8lJ-
Werttoegelïae*.
Gelijck mede dit feven m dertetlptcixilebttn dertighfit point wclverftacade reor baer geit.
£nd |
-ocr page 834-
1666
8ιδ SAKENvanSTAET
><161
|
Seefee- ©lOOte tllün ^eefönöi tUfeeDbill fevenden giunjjaen öe ©joöituiei» 0efcD?etocn/öat be felbe ^£t)(enaten <@otiiieljit{]cn tooojtitiSp&cftniien {laecett tnilben ojDonneceti t)ace <l3ebet)en baec naec teWtigmn/ batljct (Soötüe ï^cece gflelfeUe mogOe föncn aenabfecn 5c8en te becleencn oöcc öetoooiftftze- toe 'iSHantjtii ©loote/ enbeöefeltiein öe aeiitlaenöe ftataille tcgenö ben ©panböienu aUebagen foube Bonnen booj balUn / te gelepbenentefteccBen/ ten cpnb» baec boo? be bictorie op ben feiten bpanb mocB- te tDO^ben be&omen/ oocbbe matluen banbe <6eal:> Uectben fnfaelijcfiif met fpen <0obbElijthen jeofien bpte toefen/ om^etOate meöe tegeniSben gemeenen : Ipanbtte mogen bp bjengen / enbe batalfoo becbol- geneboozBepbeeen goebe enbe betfeecftetben Vrede mocOtetoozbcn gijeconfcqueert/ batootHfp ^jebfi banten be gemeenten fn bepubljjcque ïSeccBen beci manen/ batfebangeliJc&inöate particuKece <0eöe< bcn€iobt3lllmac0tioDten felbenepnbe WetigBliitB toflben bibben.
«cöfB. ^eï^eecenHuygens, ïïaebt PenfionarisdeWlt,
Deen Vrybergen, vander Hoolck, Can, Schrieck,Gcrla- cius, enbe Gockinga, (b'^eec Witfen abfentfönbe) Igace^oogO iBogcnbe (0cbeputeecbcn enbe <6eboU ittatQticgben / tefpettibelijch ofte gefamentltjcb iongflfigetoeellfönbetn't Texel, Bebbenben negen- den fommfecljjclt getappo^eect/ 'tguntbpbe felbe (nficacötebenOaec^oogö jKogenbe futiefftbe tefo- lutien enbe autgocifatien ban bare^ refpettibe/ ben derthienden enbe ies-en-twintichften jUiatttj/ mttf- gabctjSben fevenentwintïchften lEfpalle leftlebenfoo alfifettn'sGraven-Hage, alsï in't Texel b00?n0emt
gOebefoenemenbe berdtDt toasJ / ten aenffen ban't UPt p?cffen eiibe obet 't emplop ban 'i EanbtsS ©loote/ enbe ban 't gunt fη becfcfietiben confecentien met ben l^eec SUmbaffabeuc d'Eftrades geïiouben/ omtrent Het felbe fub)etttoa!$ gf^cpafTeettenbe boojgeballen; 3i@aecop gebelibeteett fgnbe/ gebften fiaec ^oogl) IBogenbe be gemette l^eeten Date (0ebeputeerben eri; tie€(ebolmatlgtfgt)ben bebantbt/ gelt)c6be felbe lie- bancftttofetben mfti befen/ obecbe vigïiantie, ende goede conduite bp Ben lupben tot nocfttoeitt 'tgeene boo?fiö?ebeti!/ öBeb?upcfit enbebp gcli?atBt/ enbe toecbenbe i^eecen Bace l^oogB H^ogenbe «Siebepu^ teetben tot be fecreete conferentien obec ije faecfien banbe Zee, metben gebölgeen aenBlebenbanbien/ mftiEt befen betfocBt/oocB foobeelbe!$noobt toajS/ op nieutoji ggeautBocifeect ommeinBcatBte ban be boojfiBiebeBace HoogB iBogenbe boojgaenbe tefo^^ lutfe aldnotB bp continuatie op inBomenbe ^is^ieben / ©jagen/ enbe öebentBlngcnban't (©ppec-Booft obec be boo?fcB?ebe ©loote/ of lip anbece boo?ballen/ raetBenbe'tempio? ban be boojftBiebe ©loote foo» banftBnabectebf^onecen/ enbe beet obec alfulcBe becbeceo?b?eiiaf tefenben/ ootft baec obec met ben eemelten l^eece SJmbaflTabeuc d'Eftrades foabanigB naöececontectetiteBouben/ enbegefamentlgtBe me- fucejii te nemen / fp lupben ten bfenfle ban ben Hefouben BebinbentebeBoocen.
Tt.iure Maurirs ffBjeef ben negenden Juriij
ïurmare tiat nu alle be JfcanfcBc auiilfafce (€coupe0/aen |
fScdiive^.ben iSBtin gelegengebbenbe/ metfeec goebe ojbje^ (uptelle be 4Suacn(foenentoacengBetcocBenjSpe ©oiReljjefie φοο?1. Dab toepnigfibaoBen boo? Bet bec» tcecB ban be felbe / ben €ienecaelPradel met alle Booge <@fflclecenupt be nae^e-ggelegen <{5nacnifoenen aen een (onb; ban hondert twee cn twintigh Pcrfoo- nen gettatteect /enbe oocB op Baec bectcecBjet Canon conbtom Wefel enbe Buderick boen lOffen / booj hjelii Beeecefp Baec Igo. jiKog. tenBoogBfienbebcn btDatic» Ben. ^ijne ©o^fidijcBe ^oo;lucl)tigBeptiü (ιρη^ι; geblebentotMoocktoe/ommealle befojbjcis foobeti boenipcB te beletten / gBei0tB fp {jaec ban upttecmaten toeleenbiftceet gabben betoont. jStjne l^eucboièc^ IgcBe'^OOJlUtBtfgBeptban Brandenburgh IÖ?Cftf|acc aen be boo^nocmbe ^laetfen in bataille fien ttaen/cn&e in (Centen magnifücBggetcacteect/ toaec obecgtooc contentement betoont Beöbenbe / fön bien felbcn baae / te toeten ben feften 3|unp/te boet en te petbe benebcnsi alle be ©agagie / obec be Maes bp Moock gemattgeetf.
5®enthiendenSlunpföntec ©ergabetingf)oöf-tic=- , Bibeect/oocBglielefen feecBece jStatenbp ben ©nti .«Ώ fangBec <i5enecael doublet gBefo?meect / taedicn; be 't gBecne bp be cefpecttbe i^jobint ien ten €omptfli= cebanben(©ntfangBergBefucneect toass/ in mintic· cingBciianvyfTonnenGouts, totvier ilaenbenon· becBOUbtbanbe Lunenburgfche (Ccoupeji/ aliSoocS fn betwaelf hondert en feftigh duyfent Guldens,
tot bolboenfngBe ban 't^cactaet ban mifantie met ben Konintfi ban Dennemarcken öBeflootiiij 3©aecopidgoebtgBebonben be boo?ftB?ebe ^tacten aen be gemette ^jobintien te fenben / met faleujS tttf foecB / bat be felbe aenfïonbt^ Bace befecteninuoo^ fcBjebecefpettioefommen toilbenfup&ecen / ettbebet fe becgSeljeelequotesainofiiten fpoebigfiltentjbrtbe Bjengen.
g^ie ban't«ffollegiete»; Sfibmicalitept tot Amfter-cgoifL dam gabenbenachtilenbefes Baec igoogB üuöfientiefcj fn bebencBen / of be refpeitibe Collegfen tee ibmlralii j,^,' teptnietfoubenbeBoocen aeng^emaenttetoccben/ om albecBanbe boo^caebt boo? be ^tBepen ban i@0}l0eS ban Baren ceffojte onbec 'js aanbtjS ©loobt in- be / f η tt)bt jï gBeceebt te maetBen / om be felbe naec b' eecfle cefcontce met ben ©panbt/ toebecontme bati alleai te Bonnen p?obibecen: ©ecfoetBenbe boo^bt^ batbefelbeCollegfenboo? p?ompt fucnilTement ban eennotablefomme ban l^enningBenin minberinglie becgebjagBenconfenten/totBetgunbttooojfcfliiBeisi mocBtentoecbenbciiuaemgemaetBt/mitfgaberibflt
baec en fmben ootB geconfenteect enbe glefutneert mocBtcn toecben be gBcpetftfoneecbe twee mii- lioenen 45ulbcni!/ Om be laetfie vier en twintigh nfeuto aengöeBoutobe iScBeepji-Bollert / fn ftaebt ban emplop te Bonnen biengïjen/ e«be te ftibPlf' ren / 't gunt aen be eecfle nocB toass bfficiecettöe : ^£0' gBenbe boo?btii/ batgBeenbjoogBc bibzesilipbeopi
gBemelte'iS SlanbtiS ©loote gBefonbenBabben/ om
te bfenen tot fupplement ban bebcfctten ber Capttcp' nen / gfielijcB tee nomb?e ban twee hondert laffen ttfl? öBerequiceect/ bermfbt^ Bun tot notg toe gabbe Bet fucnilTementbec ^ennfngljen/ tot fuiteen epnbe Bp ben öaebt ban iState te bifoigen ί met op ftfgoebt gBebonben aen be gBemclte f^
Sibmfcelitepbtte fcB?öben / batbe felbe allerBanw cacbf ban noobfgBe beBoeften boo? be bobett-gBcwec- be ^tBepen/ ban Bacen ce<To?te fn tjjbti gt)M«« toilbenmaetfienom be felbe/ fntaiial^ boo?/ ws'
bêcommetenfpoebfglienbantealle!ïBonnettP?omDe#
ren ; ^tts fs nociimaelsJ aen be
bi nf ien f η fecfeufe tecmen gBefcB?eben / bat be mbm^^
nocDtenfpoebfgfien/ enbefonberiangBec «PtP«·®"; ben fupbecen Bate befetten f« be 36/5?* fenten totbe faetBenbanbe Zee, mitfgaberi pw ronfentenopenw opbf ^ce jgJgJJJ^ |
s
L
-ocr page 835-
iÖ(i9
en OORLOG Ses en veertighfle !BoecL· S 19
|
/(Λ 45ult)ensi/ oBelÖtBOOtllÖcnRaedvanStaetebecfOöBt l])i;(:tituptb£j$€>enecaUteptj$ Quote tnbe ejctcao^bfna? -— ïirtpetitten/ tot De tooojfiBjebe ^ee-faecfien fooDaeft Doenlücü ts fucnecen tie ogecequtceecbe pnningDen tot DeninBoop banbe droogeVivresöiecboljen becs mclt.
m 3i>cn iSaebtbati iStateSabaen gaecbeftenöt bBéì tìtic ma«{Jt / bat jp ί« oBebolaöe cnbe tot ejcecutie ban öaec ' έο.ίβθ3 wfolutteaanöenelfdenjilBcp leftleben acn be^cerenj^taten banberefpectibe ^joblmten/ on^ ti^canbtcen bp aenfcg^gbingge bebenbt oB^tnaetbt ijaööcn/ batbeDetaUngöe banbe fietoufle derthien- honden feven en fevencigh 3©0gt-ftnec{)ten / eilbe fe- venhondertfevencnvijftigh iSuptecen / baec mecDe j^oetenbete peecbe cefpec- tlbdjjcfitjtscbeboocen!;! .becflecttitbiacen sBetoeefl / metDenbagöbatbeaenfcOjijbingöe / taechenbebe giialifatieban '!SSams!<irompaflniente©oetcnbe te ^eccbe / aen be ]ftitmecftei;j$ enbe Capttepnen bcc bo(i2fcO?ebebec(lcc6te€ottipa8nien oBefiojnen foube fön; maecalfooben öagB banbe boo?fcBzebcnotifi' tücfeenoe banbececeptfe ban gaec / bicnt; rjalben aenbe ©ffictecen gljef cfneben / beöonben toiecf benfeec te bactecen/ enbeonfeeci^ecte fgn/ ggecau- l^serc/foboo? be bifiantte banbe cefpectibe ^ümt- nifomen /'. aie mebe bat be boo?rcÒ?ebe 55?ieben boojeengocbt gljcbeeltegBeUcOtbp^oliiciteucjÌ ban be Campagnten op betfcfjcpben tgben toaecen af- oOigacn/enùe oocöeenigfjebatt bfenfceclangBfaem acn bccftgepbe «i^fftciecen tee Danben gfiebomen / boo; bfenf)aecnfetfee(:6ecitjc6t)e6enbttoa0 bepaet:< fei]anbeefelbec<i5uacnifoen/ becmttiübe meentgB» buIbfgBebecanbccingBen/ bagBeIöcEi0 booiggebal- leit/ fonbec batbooj be ©jobfnciet» aen gun baec banggegebenlnajifoobantgBe abbectemte / aliSnaec be ban ben Èanbe enbe ten bf enfte ban ben ^taet toennacetetoenfcbeng8ebjec(l / bat Baec €belebeci Dalben noobfgBgeatBtBabben Baec ^o. Hog. inBe;= benc&en te geben of be felbe nfet foube bonnen goebtbln- ben / batfeechecenbagBgBébetecmfneect foube too?- bm/ op bjelcftebooifcB^ebebetaKnge foube 6omen te felTeren/baec toe fptoaceniioo?(ïaenbe ben tfiien- denöaglj oan April leflleben j g^at fnfgBEl0c6si ten bfen|ieoanbenS.anbe/ enbe tot boo?6omtngBeban alle confufte in be öetalingBe ban be nieutoe üïeglmeni tentel^oetenbete l^eecbe tongljIiaengBeiiomen ten DoogBIlennoobigBtDajJ/ bat een feetberen bagB ge:: fielbt foube Inojben/tot betoelcge be felbe betaeltfou:: ben biecben / tot la(ie ban be <(5enecelftept upt be tonfenten bacc toe bpbe gBefamentljjcBe iSonbtgBes nooteii gBebjagfjen/ enbe becbolgBenii ban ftoebanis DüenbagB begBemelte ïïegfmenten fouben moeten fiomen tot lafle ban be ©jobintien / op tnelcöeriS quotesbe felbe ofbeCompagnien baetonbec ceffo^tes tenbe bp ben ^taet ban «©ojlogg biaten gBecepactfeect tot toeiihenepnbe Baec €.goet gebonbenflabben Baec ^o.jHSog (n öebcncben te pellen / ofbe felbe «iet en fouben honnen goebtbinben / alS een cefpectfben nrmi. mm a quo, ö ad quem te acceflccen / ben t waelfden ban pe IMaenbt Martij itiebe leflleben. ]gaec |Bo. Beb;: wiif<ci)'tgeeneboo?f5i!itoel laten oBeballen / enbat oKnbolgBenbe be UetaclfngBe ban be boojfcBjebe oerthien hondert feven en feventigh J^oet-Bneg- t^En enbe feven hondert feven en vyftigh Itupteren fOU? ^öomen te ceffecen/ met ben thienden Aprii lefileben. vcjj bjfecbt ben iirmwusejaoy^adqufmtm ceguàtbe oan ùeboojfcBjebe nieutoe Segimenten / geacteffeect wntwaeifdenjBattp leftleben / alle'ttoeltRe ben toel- «y^nelten iSaebt ban ^rate becfotöt tofecbt be cefpec « "w3B?obftttien{>paenfcB?0bfngBe bcBenbt te raaec» wn om ÌC (ïcetben tot Baet natigtingBe / met en nebenji wtfocch / bat befelbe be Compagnten bec boojfcBiebe r®"®iïtegimenten bpbennieutoen iStaet ban<©o?i i^opijeniupbengBecepattieett / banben twaeifden «öartpaftoiiben Betalen.
Onbcctuifiijen gebeutüe be ^lacö met ö'<i ngilftBei |
a©at baec ban Wel tefeggen/ iSiiJtefienonbecti'Cn» gelfcBefaBen.
iSaBenbeben^taetbanbej^cBepcn fn tTexeiin:: gBeBomen/ftBjeef benCommfffacig Knyf benfef- tienden luny bat Bp be ^cBcpen albaec tee iSie' be leggenbe / tjabt acngefepbt Baec Jgo. jlgog. Bebcelen/ boet) bat be felbe ntet bebonbcnBabt foobaenioB ae^· conbitloneett bat Bonben upt5cplen; jsccmitjï atte beCapitainenabfent en boenbe toaccn / om bolcb te toecüen : oEbcntoel Babt öp be felbe oBdad te 3CP- lentjoben be (€on Dan be Staen enbe albsec te atic» Becen/ enbeBace dTapitatnen (toaecomme ban pbec ^cBipeenaf-gljegaentoaiï om te Baelen) albaer af tetoacBtcnbiefoob^aegBcBomcnjjjnbe / foube oBc- laflen in ^ee te gacn/ enbe te 3cplen naec 't Goereefche Gat, ten toaetc Baec ïgoooBlliog. bccmltsi Betin^ ballen ban befeiScBepen andere o?b?cBcmgcUefbe te laeten toe-Bomen; Bet StBip^neecB/toacc op pitepn RuartHillebrantfz ban *t Collegie ban ®?fef- lanb/ mancQueecbe nocü (beBalbenbat mebeonbecfiCH toajï ban bolcB) fes en dertigh fiutBen / 3önbe een nfeuto enbe tapftael jStBip / Bonnenbe boeren fes en fcftigh (lucBen / enbe foube be befittecenbe ban beinBomenbei^cBepen Bonnen gelicBt enbe baec op gBeimbarQueect boecben,- 30i)ber$iBabft(Bbecboegt aenboo^bbanbeéScBepenbie gtftecenenbe banbfen mojgBcnhiacentn-gBeBomen /Jtjnbe beefe naebolgen- be 'tiScftip be Spieghel,toaccop gfiecommanbeect
Babt ben ©ice-Slibmirael van der Huift saltgBecbie fnfön recBtec 25o?fl: met een mufquct-Booglid toai DootgBeftBooten/ Bebbenbebaecneben^vyf-cn- der- tigh Dooben / enbe fes en feftigh gBcqaefften. 55e grootemajlobec boo?bt/ enbebooit$S BeelftBabeloosai toasi/be0^atecbaegB£i op o}b?eban ben ^bmirael deRuyter uptbe©loot oOefleept/ boo? ben Capi> tepn du Bois bie een gaef ^cBfp Babt enbe fcig bolcB fonbeceentgBebooben; enbe Babt be felbe gBelapnaeC bat Bet boojnoembe iScBlp be spieghei Babbe Bin- nen gBefleept/bobenbelgelbec te antBecen/ enbebien bagB toebec upt te loopen ; Capitepn 3|an be^aen 't iScBfp Galans oogh t'eene mael cebbelooö toas pet0 gBequefi / botB toenfte bateltjtB ooB mebe met een anbec ^cBip toebec in ^ee te mogBen gaen / Dabt eenentwintigh booben /«nbe feventigh gBeouetffen/ Babt gBedaggen tegBen$$ Bet ^cBip ban ben ©ice m» micaelbanbe Witte Vlagge, bentübtbaneenupi.op 3P/ aljï toanneec malBanbecen fcabeelben / toillenbe Bemniet abo;becen alfoo t eenemael cebbelooüi gBe» maecBt BabbeenbenocB b2oegB in be tjjbt tnasi.Ca:»
pitepn Jacob Cornelifz ïwardt ban Amftelredarn 't,;^Bip be^^obintie ban Uytrechtalle fijn Sionbts· Boubtenb^ (€ontoenaenftutBen / boojt^ Beelcebbe^ loos / Babt / inbe dertigh booben enbe yjftigh gOe? quetffen : €apitcpn Jan van Amftel 't ^cBiP naemtbe Vryheydtalle fön aonbtBoubtaen ftucben/ enbe Bvel cebbeioo^ / Babt oocB elf booben neghen'· cntwincigh gBc5Uet(ien / Capitepn Thomas Toby. afz't^cBip HardenvijckBet conbtBoubtal tefamen cebbetoojï enbe aen ftucBBen / Babop vyf booben enbe reerthien gBceuetflen : bito Capitepn berBaelbe / bat be Blaeuwe viagge op H^aenbagB '{imibbaegB^ metachthien^cBepenban#o;logB/ bpbe €ngBeI> fcBe ©loot toau gBeBomen / enbe ten vyfupcen naec mibbaegBsS ttpt be ©loot boa? ^eplenbe / Babt gefien bat alsi boen be maften ban be Blaeuwe vjagghe obeclJoo?btlaegBen/ benjStBout bpiaacBt Swecr» 't^cöip Goudabjp cebbflooS/beboobenenbe geguet* ften niet Bonbe op geben / boo; bien becfcBepbefrBeepjï> boUB binnen beo^bt Babbe i mebe 5iin fc^beloojst ingBeBoomen ben Schoudt by Nacht Bmynfveldt, 'tftBip^?in0Hendrick CafimierBab mebeberobett een Capitepn Floris FiorifzBlom't^cBip be Son, ben Cemmanbeuc Jan Vinckeibofch 't^rgip Fnfia, Babt toecooett 'tftBlp 't Wapen van Schotlandt 3önbeeen jfcegat met ftucBen 'tjScOip be Naeghel- boom;kDaeeopin ben boo^leben iaere gBecomman» beect Babt Capitepn Boon,' uoerenbe twee en /eftigh tlutBen/ge nomen Bp ben Vice Admirael Coenderebe
baet |
-ocr page 836-
Si836 SAK E Ν van STAET
bast op ijabt feftich toan fijn bolcfi; 43i(ïren tonsi
onùec anDerenoOetoceft tpben 'ìlòmitadCoertAde-
laerban Dennemarcken j Öie ()cm öDencae» tOOHöe
enöe oDenoesöfacm 5ijn felfsü p?cfcnre6cbe oinmc met
fiinpitfoon enDef£{)rpctiin Dicniïbari'tEanötteocnsi
ö'iÈngelfcftcupttEöacn/ tnbiEnöe jiBimftct banfün
^Toningljjcfte jilajeftcpt fuöcn HagefuUftjï adi^ffc
toetefiacn/ cnöe'tappjoDÉrfti/ cnöi fuuöeöen οΟβ»
meltcn Slbmtrael natö eenicO bolcii ( alfoo «iet oDe-
noegDfaem bemant toajS )l)an bcfe iuocballe frljccpen
fiomien tdecben bn-gtjcfct/ enbcfoubcoocli bcfcljepen
ban 'tNoorderquartier mebc Qlicfupplccct ftonncn
toicben met'tfcloet)olc& / enbe honöcn alfoo binnen
een a twee bsgen veerthicn α vijfthienfcl)cpcn Ìilaec
OÖemaecöt enbe uptgetufl toecben; «©ofljfiiertoe
foube bep?efentfe ban öaec ^ooglj jUBogcnbe toctspf^
fcfien/ omme beontoilKge Datelijch aen Eanbt te
fetten/ ofte anbecfintsi te boen naec oDiliOljentÜW
ban faeciien.
SHengaenbe bc pjefentatfe ban ben SEbmiratl Ade-
laer j ^tem aengaenbe tDatbe%ecban Amerongen
fcfj^eef: jiacbecaetfienbebe boojftfliebe achtftljcpen
ban <©o?logO / ten bienfte ban ben Conlng ban Denne-
marcken Otecte Eanbe gljeemplopeict omtcent öet
geceet maecften ban be toeltHe fitt) al eenfgfjc bifftcul·
tepttoa^opboenbe/ boojbien be feluefctieepenfbiaei;
eüelaben/ enbe met ^mec fioolengeballafl toacen/
bie tuebccom ontiaben / en Dan alle noobtlüenbfg<
gebenboo^ften motlen b)ecben ; ^ocObat j^et €oUe«
efetet abmicalitept een bolbcecbigenpbec getoont
dabt/ om Oaet l^ooglj j®ogenbe goebe mepntngB
ênbe (ntentiete bolboen/ tnioiibetDeptalsifp baectoe
erttaojbinatie fouben toerden gOefuDftbieect/ ofte
toel bat Baec ï^ooglj iBogenbe fouben gljeUeben te
becftaen/ batbefete boeneequfpagfeljaec foube bali»
bècenfnminberingOeban be oljebebaltfeecbe fcgeepen
ban Daten teiTojte in bejongölie DattailUe upt'ii
SlenbtjSi 3@looe al-bcceptëingcballen/ennocQtn te
baden/ alfoo (jaecboüe contingent in bebelBufïeeQut«
pagie öabben gcfurneect. gtem aengaenbe eenjiaifi
fibe ban ben öoo?öoemben Commi|Tati0 Hendrick
Knyf, fioubenbetn effect bat ben gemelten JgeecSfibi
micael «iSenecael Adela^ } Dem βΐηοφ ten bollen
Denegen getoonbt gabt/ ombe boojfc^^ebe achtfcge^
pen ban (Do^logD / boo? enbe ten iietioebe ban ben
Coniugi) óan ^ennemacciteniiierte Eanbege^^eQui;^
peect enbe tegentooojbigD in be vUeter leggenbe ten
bienfieban ben Eanbe te laten geitjupthen/ maec«
feenbe alleen bifficultept obec 'tfubiect infönCom-
ittifTaci!!! iongDde H^ifTtbe gementioneect caec&enbe
ijctoecuflingeofte appjoDatie ban öen^eec ciingen-
bergh, enbiobec 'tontlaben banbe befjoeften tube
felbe fcfieepen geembacqueect tot obec-nemingReban
betoelcHe een ofttoee jpl^ut ftljeepen becepd fouben
b)02ben/ ombe felue beDoeftennae ^ennemaccHen
tetcanfpajtecen: l^ebben fjaec Igoogij JllScgöenDe
Qoebt gljeüonben/ batöe bicectieombe boo?ftt)?ebe
acht fcöefipsn/ met be meefie piomptitube in ^ee/
enonbec be ©laggc te l3?engcn/ mitfgaberiJ ftet ont-
iaben ban bien/ met ben gebolgeenaenlileben foube
oOefclj^eben too2ben/ acnbe igeecenWitfen enbe ban
Amerongen (jaec ^ooaD iKogeHbe 45ebcputedrben /
mitfgaebecii aen 't gemette Collegie tee SCbmicalitept
tot Amfterdatn, metbien betflanbe/ bat ijet felbe
«tToIlegietotbecbal ban be onliojlav btentljalben te
fupponecen / üobcn be penningtjen albecepti! tot Doo^t-
fettingöe ban bc crtraoibinacijS cquipagte gecoucfjeect
cictcao^bfnairc gefubfibicect foube toojben nae p^opo;-
tie Jjan ben töbt / bat be boo?fcl)?ebe acht fcfjeepen in
bienfl gehouben fouben toetbeii ; toiecben be i^ee;
tenbanHollaniit'jctfotlu becfeluec ccebijt öoojbe
fietaelingBeÏiei; booifcfj?cbe onltotlen te toillen intec-
pomcen: a®i)ber!Stó berftaen/ bat aenbe ftjeecen
Witfenenbe banAnSerongen, imtfgabetsSaen'tCol·
legicter Sfibmicalitept tot Amllerdamfu'tNòorder-
quartierenin Vrieflandt, gefcl)2ebcn foubetoerbeu/
bat foobanigenp?omptcnO?bjegefamcntl|)ch enbe ref' ^«v»,,-.
jtrectibeljicRtoiiben lieKeii/ bat elle be fcBeepcnban ! fpiaecftemetbeJ^etcen Oaere p?inttpalen
«©ojiogö/ (ïaenbetec biceaie ban be oOaneltc e-m,
legien/ refpcctibeieocntooojbioftin Texel 3nnbc7Èf' λ ft
tejcbectljct jonoBfleötbctöt Ineljchonien/ oftennVh
teftomen/ betoilciicinfiaetsijnbé ombier.flte hcin
neu bosn / met alle bcbcntbclucfee fpoct otoec narlu c '
be bgcO gcreet oöemaetfet/ ban©olch/ Jjcuh /
^tftacp / enbe anbece noobige bdiocften boojficri ; ófte
uptbeingenallenccbbcloofe fctjcpen uact oljeieniJ,,
ijepbt ban faecfien / obcrgegaen / ima 'Sïantji Bioòt
inbcWielinge, metenbenebfuS be boojfcOja'eacht
©eenfcliefcljepen/ gljefamcnilijth of apart ten aibcr
ccrfiingöcfonbcnmofijtentoetbEUj <©ciijch oocftariï
be^ectenGkscnbe Majontsma,i)aecl§oi>g JEoaciiiic
<iSt'bcpureetDen tot Hellevoet fluys, mitfgatiErit aen 't
Collegie tee Sïbmitalitept tot Rotterdam gDcfctocn
foube tnecben/ batfp bangDelötfeenalieiipttctfiebi"
gilantiebJtlbengcbiupclten/ tenepnbe batbeftiicofu'
in 't Gocrefche Gat, 5cbeEt be jongDfle bataiUfc tìio^,
ballen / fonbec eeniglien töbt becliejs / boo? fooVcd
fulcbjs bocnljjcIitoaiimebenaectübtsSgiKlcgljemöcpht
booifien / aendonbtsi naec be ©laogljegBtfonbtnmon.
ten toecben ^ <©css foube mebe aen gö«famenil|jtfie<i:oi-
IcgienteciilömlcalitcptnoiijmaeligeftljjEbentoetbcn/
bat boo? foo beel fulcBji Bllemljalben nocö niet göcf(fi|«
foube moggen 3ön/ eenigfieuptben Ijatennae bete-
fpectibe Zee-gaten befei Êanben/ altoaer ceiiigijebaii
be fcöepen ban «©o?log0 ban Ijaten rcffo?te fouben itiil·
giien leggDen / ofte jebett be jonsöfte öataille itiortal.
len 3ijn / toilben af beetbigijen / om be fiBcpen btein't
Ëojtebequaemen ggebjupcbbaec ggemaetbt btinben
toecben aenflonbtjs ban boltfi enbe anbete noottoenblg<
geben bp fuppletie upt be cebbeioofe fcOepenaij$ a'^an»
beciS te boo^fien enbe otibec be J^lagge te boen Eiomm /
mitfgabecöbatinallecpleeen goebt aental Branders,
ten minjien tot twaeif tcie nate be ggetoooneìiitlie
p?opo?tie anbec fiaec 0{|£l>iupt6elöt6 toltoli δίκη
p?epat:ecen/enbenaecbeboo?f3@laggefepnben / βΐΐίΐ
ootB be refpectibe Ï|oofi-<0fficiet£n obec'siïentitg
©loot aenfcDiüben/bat be felbe figlj ten fpoeMoö»
(ten naebe boo?f3 ©loot / mibt^gaberj^aenbe Ca»
pitepnenban Baece biccrtfe/bat Itaec fonbec eitileö
bectcecË nae gaec onbectjebbenbe fcgepen foube Sci&in
te&egeben.
3ien be l^eccen «©ecommittecbe» enbe <i5cboIrtat|i» - ^
tfgBenobec'templop bec ©lootfn bc Wielingen Dcù-
öenfiaecl^o. lEogi gefcBjeben ben neghenthiehden, pcD^u'
batfe öaec aen b'eene 3j[jbe pectinentelpcb toilben info?-
mecenenboen fnfo?méc«nopbe bolecetife acticncnùe
mannelitcBebappecijcpt / bicbpbelgooft-iöffitftttn
banjS ïantiS ©loot/ mitfgabecsï bp be Copftepninin
anbece 25ebel-Bebbctentn ttetjongBfleg8«betlit tuf»
fcöen be ©iooten banbefen ^taet / en bie banEngelant
OoojgOeballentoacengcplecgt en getoont / ombaetop
becbolgenjibpalleoccafie fabocablecefiettii teöonnen
too?bcn gemaecftt / en aen be onbere 3pbe ootB be oocbe
ÖanbtDoubenenbeeffectibe upttoeccBen/ batnlttal'
leen ejcacte cecijerciie mogfite too?ben gfiebaen tegöcni
alle bie gljene bfe in Set boojfj conflict eentgSi wandeb-
voiren fouben mogett öebben gljecommftteert/ofte
befo3b?egOcplcegt/ofte oocft toelanbecfintjSfjaectf
gfienjSbe gDegeDeno?bie8abbenBerloopen/ma« bat
oocfebp-geeolgfjebaec oOetnaet gtielegentöepbt pan
fai cöen p?ompte en oigouceufe ^ufiirte/ anbere een (f-
empel/mogte gcllatueect too?ben,
^ennegentienden 3unptofecbtgriiftOO?bt&«t rap-
port aan bel^eecenöan Ommeren enbe anbece ijare
ffiio. naog. iSfjebeputeecben tot be iactfim ban oc
Ommelanden , ggebifiteect enbe fS^
benbe beooenfïaenbe biffecemenfitcïbobitufitticww
cefpectibeEeebenbecboojfs Ommelanden, pattö^
en bim ind, gfieRooibt / oocö boojflaghcn glKoam
Öetiöenbc tot toecijneminglje ban be tobo?f3)KCftim'™'
,enbe booifeomingUe ban blergDilöthe St
menbe:g&aecopi!S goebt gljebonben / "atbe doojij
pactfipen ten toebcc 3Üöen naecgTjcnomene cugges
fmaec6eraetbeföeiccn fiaere Miintipalen/
c-aftc-
late 9ti-
mtr.ünn
©cntn-
Marchcti
©Knfe
«fflftcn-
tif aen
ttcfm
dtact
ife
fiJi
tioc
ipei
nfit
per
nen
. 9
li'fifbl
:Mt
bo»
tnlit
m
kh
fttto
iösni
ifnap
fuctii
^cnf!
icn/
«ciiftì
muil
-ocr page 837-
en OORLOG Ses tn vaertìgh^e Boeck 811
|
frtfrffllijcegBeconlJoteect eitbetflatiict sunne/ «nföBe
flhinfiaretceensi öenvyfthienden ^ulp aenftaenöe to&infiectoaictö fepnDeu / tencpnöeom alsföan bc ato in finaljjcft fonöec üetöcc bilap öp-geUpDt iiflf.aeDainteüsoibitt.
Malle öci^ecccn <i50«Mmra(tteecbe fn be Zee- «ten öcfec ïïanbenslKibe enbeaenbe €olleöieii tcc \dmiraliteytiSig{)ifcB?eten/batfeijaÉc Igooalj Jlfêoö. tfti ftjocbfgfien totlbeii laten toe-öomen eene pectinen; Wpjie ban alle be fcftepen Oan befen jêiaec bie 3tbett L^ngftcData<llieinbeiJoo?f5 ^ee-gaeten rcfpectibe (iieficballcrttoaKn / metfpectficamban benamen L^fficiiïcn enbe Capitcpnenopöefelüecomman- MKtiöeof öficcommanbecEt öcbUenbe / itiitfoabccS Mti be monture enbe mamiingfje üan bien / foo bte hi(i2bcboojf5 öataiUfctoaiï ofjctoeefienbe alSnu/ iBCÈban bcbooben enbe oDeiï"«(tcn / bie op oöe- fjntitn/ aljelfltli "Of ^ ^^ fclicpcn ban befen ^taet/ iie tn be boojfcIjzebeOatatlUc oljefoncften enbe oüe» füjungfjen toa«n/ enbe alcfnoclj betmifi fouben moaeti teojiien / al^mebe ban beEnghelfche ^jtnfen in be bo«f5^ee-aaten ccfpeciibelöcö cp-gljeb?ati)t / met pÈcificatie ban be namen / «Capitepnen enbeHSani ningen/ oociimonturebecboojfj op-gi)(l)?aci|tefcöei Den/ met enbe nebenii Bet gljetalbanbe^DebangDei ω inbefclbe^ciiepen bebonben/ aliioocötoat!€ni gelftlje ^tOepen / boaj foo beel men betnemen fion oe- fpjongcn cn g^fonc^en toacen. ©enEuptenant Sibmicael lanEvertfz betnomen «'IiÈbtietiDe bat fpn ®?oebcc Comelis Evercfz, aen ■ tolctibci^eecenban Zeeland Dabben gljebefeceett f)et lii)tccnbanbe©iaggi)eenbe ftoHben ban ben rangö / fntie toeccbigbepbt ban get Huptenant SlbmicaeL· f(9apbanbte^lobintie/ boo^Itet oncfanggen ban ί Kit ongelucfifgfje ftöoot in ben J^cece toasi ontfïapen / teftaenfionbtiS fijnen MenP gljccffercect en in^an» tilpbecfocBt / om fijne functie inbe©loote ban ben ^taetfelfit temooggengaenbebienen / ten tipttec:> geetioBfpnbe / omin beefentjjbt aen0et®a
telaniit/ fijne boocfgBegfiettoutoe bienPentetontÌi nueten ; toenfcfienbefgnleben / benbepembEntöbt bacctoe gficbomen fijnbe/ boo^DetgOemeenebevete ntooljcn op-offeren / gBelgtfe fijn Vader, een ban (PtitiSoonen / en vier ban befrelfii25joebecii alle Bet !lielut&gabbeng[|e{)abtin bibecfcije conflicten/ te;= mgaec Jgo. Iliog. Bpanben op {]et ^ebbe ban ttretcttecben/ iKttoelcbebpbci^Emn banZeekndt Minbe obectoogj^en/ enbpfonbgcliit6 gfjeconfibe^^ (cectbi capacitept ban ben ggemelttn Suptenant Stb^ Lmlcad/ ftjnlanggeerpecientieen gronbig^e ftenniffe ilnbe faeclten enfaicten ban ben <eo?lcgI) teJI^atec / Inegoebt conbuiteenbe beboefene couragie in kfameufe cefcontreittegdeniSben J^panbt / felfiü in ittongOclucfi&igt) conflict banget boo^leebe^aec : tolflDenis be eenpatigDe gï)etupgf)eni(Te ban allebe Wt-(©(fic{êi:enban Saec]^o.|Bog»®loot / albaec Mem gljetoeeff fjjnbe / foofjebbcn fp ^eecen ban ^ilanbt/ oöeoojbielt / bat ben ^taet banfaobae* iiii!)ci^ooft-i0ffjciecen inbefe tijbi-gBelegtjentöepbt («tQosbe bicnflen foube ontfanaljen / enbe becbol» w goebt gjfjebonben/ barljp fiJne functie banïupi 'tnant Ibmtracl ban bie #?obfntie/ in ben aen^ Weupt-tociit ban ïanhtsJ ©loote / enboo?t^ wctcffibclöcit foubc gacn beölebcn ; Sulcfi^ Bab» kh fp ^cecen ban Zeeiandt noobtgij gliebonben/ fjaec pooslj Jiiaog. op Ijet fpoebigtjfie befeenbt te niaec» «cn / mctbiicnbelijc& becfoecfeben felben te toillen ««fienaisiiaec p^obincialen 3tuptenant3ibmirael/ ™n>ttalsigi[iefubo?bonneeEt onbecbe «bmlcalitepbt ^oatc / toaectnne acce^ijebbenbe / enbe be cerfte pactfetoasioccupecenbe ; en betüolgljensi bie boo?- "wngeteboen / öatfip fnbe booifsaualiteptmogét enbegfiecefpecieectalii naecbeljoocen/ r.^^'ÖenjJgBeccbjeffeectiietgcene / baecobeirfp RDc^abbin ofteiiabt öaec te beftoacen / gljelficfe tiaec
»>.ιΓ ceoenen nanet naooen gnefien upt oe
y Deel |
iSaechenbebe Gapers bie met 5pcaitf(ge Commifpie boecen/quam quepie/ toanneecal{)ieceenige l^jinfe - op b;acDten / enbe be Capec bie Qigiec niet intUenbe tee jubicatureftclleni
q&en drie-en-twintigften ^uni) fjS gDeBOO?t Set tap» pojt ban be j^ecten Huyghens j enbe anbecc fiaere «n«fraa l§oogi)jiisog.«i5ljebeputeecben totbefaecften ban be ^ee/gDe-eyamlneectDebbenbebesfêiflrtbeban 't«ol» legietetlbmicaltteptin 't ^oo?bec-quactiec / Sou. benbein effect bat albaec bp Hendrick Laurens van Putten , baccnbe met iCommiffieban benKoningh van Vranckrijck, op 0l)eb?ac[)t bjas feccöec gljenacmtbeHoope , afgöcbacen banStatin , enbe fijne labingbe ingtjenomen ttebbenbetot Dantfick bp ben boo^noembcn Commlffie - baerbei: becobert booj'be üiebiec ban Londen, begeecenbe be felbe te (tellen tot i)arc jubicatuce / batbaec op ggegoojt fjjnbe eenigöe gfjeinteceflTeecben / befelbe gBenoegö- faeme gfienegDentfiepbt göetoont Dabben / om gaei; boo? Sïctötec te agnofcecen / met becfoecö bat Bet booj^ noembeiScDipenbelabingDe bpfiunm acceffgfienoi men mocDteboecben / ban bat Saec<!!b.ne gtjefien öebbenbe/ beCommiffiefip ben öoogöfigBeraelten ^oningB aen ben boojnoemben Hendrick Laurent becleent / nietengabben bonnen bebinbengBcguail» ficeert tefijn/omineentgDenbecIeficg be)ubicetu» obec be boojfcB^ebe acte bicecteltjcb aen te bonnen matigBen/ gebbenbe oocltbaic neben^ eBeconfibe^ ceectBoebanigB fpin befe faecben fouben banbelen / batfefubject fouben δοηηεη fpn Betmifinoeg^en ban beeen ofte b'anbece pactpe / boo? bien foo tnanneei: fpbe reclamanten ontfeggBen fouben Bet becfogBte erteli / te bjeefen fouben ftaen / bat aen be ötoon Sweeden iimgBebefgoute foube moogBen oöegöebert too?ben / enbe fiet gBeboogBenbe / tnbubttablement gBepccceett fouben toetben / teoBenjS Bet (Ctactaet met ben mecc-Boogiift-gemelten JSoningB ban Vranc- rijck, benfevcnentwintighflenlpjil fefthlenhonderi twee-en - feftigh op gBececftt / bicfoeclictibe becBalfl ben beer op te moogBenbecflaen / Batel^oogBJQog. goebemeeningBe enbe intentie ommeficB baecnae te mogBen reguleren ; ^aec bp gBebeli&ereert / oocb Qto letfönbe / bat Bet twee en twintighfte Stctgcfiel baa 'tboojfcB^ebe (Cractaetidmebe b?engBenbe/ dat de
Oorlogh Schepen van fyne Majefteyt ende haer Ho. Mog. mitfgadersdie van hare rrtpedtive Onderdanen I die ten Oorlogh fouden wefen uyt gheruft, in alle vry- ' i heytharePrinfen, diefeop hare Vyandenghenomea , fouden hebben, fouden vermoghen in te brenghen , daer'thaergoedt dunckenfoude, fonderdat defelve Schepen ofte Prinfen komende in de Havenen ofte Bayen van d'eén ofte d'ander, aldaerghearrefteerr of- te aen ghehouden fouden moghen werden : Nochte , oockd'OfBcieren vande Plaetfen kennilTe nemen , ' ' of de voorfchreve Pfiniênwel ofte qualyck gheno- men fouden i(yn; maerdatie vermoghen loude weder uyt te loopen, cnde vry endeliber gheconvoyeertte werden na de Plaetfen die hare Commiflie medebrag- ten; Siigoibtgebonbencnbeberiiaen/ bat aen't ge» melbeCollegie tec3Ïbmiralitept gBecefcribeettfoube toecben / bat Baec <iEb. ben boo?nocmben Henrick Lau- rensmetfijn opgBeb^agBte 9;infen fonbelatenbei^ ttec&en fonbet figB be benniffe ban bte fa6e aen te ma* tigen.
( ®en acht- en- twintighflen ^unp 'ί aUont^ ten ne- stani» ighén upren/ii$op'tgBep;oponcetbe bp be ^eeten m'xtx iSaet Penfionaris de Wit enbe vander Hoolck , twee
banBaetg?oogBiÊogBettbe<©ebcputcerbenenbe Φε» ^ bolmacBtigBlien/ tot eirptbitieban 'i$%anbtjf©looo tefn be Wielinghen, enbe ban baec fiettoaertjïgBe'' Bomen tee ©ecgebeiingegcbaen/ goetgebonben te becfoecben bel^eeten <6Becommitteecbe üSabenban IgoHanbt/ batBaet <Sbete aenflonbtfi be gBeteQui» reecbe o?bie!S toilben laten af gaen / ten epnbe bar foobeele Compagnfen te boetal^tefaemen bonnen upt maetben be nomb^ ban twee duyfent bop" pen ofte be^oIbaeteninbenBaecen <0uecnifoenBoti» benbe / figB in ell» pie enbe met alle bebentbelüc»
tii |
■.i
f.
-ocr page 838-
838 S A κ E Ν vah^ S Τ ΑΈΤ ■li
|
i6S6 fieftOÊtit ùtìit ttatBt ettöc bacD «ae öê boo?ff6?ibe
__EanUii ©loote öfbDen tc bitboesSen / iaft
enlje oib?e/ ommealiwec oöeactibiectfönbe/ tepa^ men/en&enactefiomenöeojöjejïljunbp bc gljsmel' te Igeeren tfm ^io. HSog. «0ebcputeecben cnbe 4Öe)30l· macötiflösn/ ofte in becfclbct abfentie bp bcnEuptt» nantfornicaci deRuyter,tot becfterctiinglje banbe - meer-flOefcpbe 'sfEantss J^loot alsi anbecss te oBS' ben / Desi tofecben bc ofjcbagfite ^cete» «©öefom-- uiitteecbeKaDenbanHolland-Oochmltjfi befen oOe» autDorffeect / om be Compagnteti boo? be todcbe Supbenί^atentεn hjaccnoöföepeftBeett / t'Daerbec aenöomftc alBfecaen te Ijouötii / nm baec tnföc be Cortipagnicn ban Ijfecnaecbe Wielinghen tefenbes oDetempIflceect / enöe be «©uacntfocnenbaiic uptbe felbe gDiliifit fonben toccben / toebec ber|iei:t&t te toecben; (Cenanbccen öebben&acc loogfi SEOflfn= beffcö toellaten göebaUnbe autï)oc{fatteenDeo?b?c bp meet-öBemeltc i^eeren Oaec Jgo-llog. eebcputeeci benenbe «agebolmacgttggben / aen ben «!cguipag<e- meeftec Abraham BiiTchop ge geben / omme notö acht tot twaelf Branders intlupi ten fpoebigjjfien te pjei pacecen / enbegöeceet temaecHen / öoben enbe Be= Dalben be Branders bp be cefpetttbe CoUcgien lec Admiraliteyc, bolg0ensi [jaec contingent te eguipgf een. €pnbelpch b)iecben be boo^nocmbe i^eecen <0gcbeputeecben enbe <$()eboimatl6ttgl)ben ggeau; töoïifeect/ omme göefamentlöcfi ofte ijet meetenbecl bangenlupiien/ baec toe bpijaec tecoraraittecen in hen ^iDeep!S-=öc0gBii-caebtte pjefibecen/enbeboo? af teabbifecen/ fo nog^tanji/bat be te to )fen fententien op ben naem ban be boojfs J^tggiScaet allen gcp}onun« cieertfouben toecben.
^ie ban'tCollegfe tee mmicaUtept tot Amfterdam Dabben gDeaöbifeect / bat onaenaöeflen |)et Ver- ïjaiibe- bodtteafjenjiibeBaectobec^cc/ eate^oo?beelsÌ6oog= noobigO foubc biefen / batconfem bjfecbe betleenbt aen De Mofco vifche Handelaers, om een aental ^φί ί pen bectoaectiS te moogfien fenben / ten epnbe om^: me ban Archanghel ijccluaect^ te boen tcanfpone- ren be CoopmanfcBappen bfe Bet boojleben ^aec albaec toacen blpben leggiien / enbe boo; 't meecenbeel be(lonbenfnaUerf)atibcScheeps behoeften , alö Maf- ten, Hennep, cnbc biergBc(0t6e / bte bp befe con- lunctuce ban tuben / mbegcoote confumptfe ban be felbe / fooalsfaptbfijonsölibecleben gBebotljtenba- tatUfe biaji gDebleecften / booi ben bfen^ ban 't £anb alBlecnoobfaet^eltitg tofecben beccpftltt; ItliSmebe feecHeceiSeguefte banbegBeramenttütËe €oopIfeben BfecteEanbeftanbelenbe op Mofcovien , mebeten- Decenbe ten fine ali booten : ïDaetop göebelibewect fönbe/ijsgoebgöebonben/ bat aen 't gïjcmelte Colle» gfetec^bmicalitepttot Klmltccbam gBereftcibeect / cn 't Collegie tee tfibmicalitept in 't Noorder-Quartler aen gDefcgjebenfoube bietben/ bat Baec €beie toil- öen fo?meeccn/ enbe BaetJ^oogBlKlog. ten fpoebfg- ftenlaten toeliomen een toncept ban Reglement, be- ijelfenbeeerflbe begtootingBeban'tgöetalbec jêcöe- pen/bietotaf0aelenban beboo?rcB?ebe ^cBeepiSBe- BoeftenfoubenbienengBe-emplopeectte toetben/ en ten anbecen alle bebenthelgcBe piecautie / toaec op cn toaec naec met ben mtnften onbfenfl ban ben j^taet/ en fonbec te alteceten Bet verbodc tegBen be ®aect obec ^ee Bet upiloopen ban fooöanigeiStiepen foube toege- laten bonnen biecben.
SJen Bet Collegie tecSfibmlcalitepttot Rotterdam iii gBefcB;eben / batfe Baec ten upttecftenbiilben e- itfhtc toiïtM^e"'' int 't^tBfpban Capitepn Laurens Da- fcinaimn vidfz be ©loot te boen bolgBen i Cnbe nogB Baece twdtiot obecigBe twee nieutoe ^töcpen met alle Baefl te boojfien enije mebe in SSee tebjengBen / tot bolboe^ iiingBe ban ftun bolle continggent. (Ccn anderen aen bat tot Amfterdam, bctojjle notB ecnlge ^cBepcn . mantqueecbenaenBun tontingBcnt / batfe op'tal» iecfpaebigDffen totlben ttatgten te fuppleren enbe bat met capitaele ^cB«pen / foo bed boenU3t6 ban niento-gDeboutobe / enbe batfe ooc6 alle be bcrbeee nieuloe i$cDeepentoflbcnBIaec maetltm / cnbe obec |
bentemoogBentoetben: ©atfeöocftljact éo toilbenbeiiCBtenOf Batevier nieuwe Branders S Zee/ enbe naec besloot gljefonbcn tDaetcn: aenten«lbfcöoogBtientoa$igBelegBen. ®cn d^Z een be Hlbmlcalitcpt in Zeelant, bebJöie noch ffct b»i; ^cBepen tot bolboenliigBe ban 't uolle oftcìai h,; achtien^cijfpen/ sönbeBun tomingjint in èj Γ guipagiebanbeni^taet / enbe boo?i3c Φοβ-^η^Γ fcBe Compagnie mantguferben / batfe 'tfeibc tai
bentracBtcntefupplerenmtt capitale / enbe fooh
boenlythban be nicuto-gljcboube ^(ijcütn (arm vierden acn b'lfibmlcalitcptin 'tNüorderquWer Bace twee Branders ten fpocbigBfïennasc be ©loatd fenben / enbe te becicBten Boe becce bate mfh toa0 gBeebanceect: '©atfeoocballfBarenlcuto-afic! Doutobe i^cBepcn toilben boen gfieccet matcfifn / enbe boo?tii gBcliitfi Biet boben acn 't Colitof tee ^lbmicalitept tot Amfterdam bJos! Qöeftfcebei? €nbctcn vyfden «enb'Sllbmicalitept inVrieiiandt· betojjle nocB een #o?logB ^cBip / twee -ptcgattEn / enbe een ^^anbec aen Bun contingent mancqucecDe/ batfe 't felbe befect ten fpocbigöfien hJilïien idfn fupplecen : <©ot& iiSacn be^jobimie öait iStaDt enbe Eanben gBefcBjeben / om 't felbe ^Tollcafe met geit te tbillenflpben / enbebe «Sgebeputcetbsn upt be felbe ^;obintie in be boo;ftB?eebe ^bmfttiificpt baectoeteBouben/ bat Bet bolle contingent alis bon» een bolbaen ibiecbe / met bpboeginjBe in alle be te fc.Bl0ben^?iebenaen begBemelbeCollegfentec ^D- micalitepbt / batfe baec ban niet in gBeb;eec6enli)il- ben blyben / gBeconfibeceect bat men upt Eoghelandt feet&ecabbi)!$Babt/ batfe albaec alle bebolc aenhicn- ben om toebecom met hondert ^tgepen in ^ceie Bomen/ batfulcB): toelnocB eenigge bieetlun foutie moeten aen loopen / maec bat men ggelmiitentie tieefen tgbc / figBban befec^übe mebe ten upttetflen foube bien te ebectuecen / om 'fi llantit{i Moot te fleccBen.
b'^fibmicaelbeRuytcrban ben ticndenjuiy » sd lenbe Zuyd·Weft ban 'tNoord-Voorlandt, biCfOflBt Κ onbec anbecen feec ecn|iigB bat Bern be bebaufie Bran- ders ban 't Collegie tee Sllbmicaïitept tot Amfterdim, en in 't Noorderquartier ten fpoebig^en morfitenhjoj- » ben ioe gBefonben / betojil Bp be felbetot ficbojterfösi! ban ben bienp banben^taetten BoogBfiinbannoo-t benBab: 33aeeopnocBmael eenbegdemelte Coile- gientee 3fibmicaliteptgBefcB?ebeniji / batfe be ψι- fcBjebeBace Branders alnotB cecBttoe tcgötaentot!- ben fenben naec be ©loot banbeniStaet/bieaengettof" fen foube bonnen toecben boo? be Bebiereban Londra omtcent be monbtban'SKonincksDiep j ben oc- lÖtBen ijïgBefcBieben aenbe Ifêeecen Giw en^ Me- jonfma, Baeclgo. ilSog. CSBebcputeetbtB totHeiic- voet-fluys, enbeöp beefelbee beetceifiaenöelgwtM
<©ecommitteecbenbantCollegietectibniitalitepttot
Rotterdam , Baec albaec bebinbenbe / batfebetwce ^cBepenban <©o?logfi/ 'teenegBcnaemtGr^tHoi· landia, en 'tanbecbe Prins; tócbec ί«ώί11)ίη«ίβηΐα» finsi bienenbe/ Bacen conci mebe bctbiamtftoiwc» laetcnboo?tfetten; «©otBisfaenbe» ^eecban ïm- muy den een ban Baec IgoogB SKog. Texel; eniB beffelfö abfentieaen
beci/geBoocenbetot 'ilanbii "i^Ss ,,
baec in 't Texel nocB bebonben / ofte eecp -mm 1
ftonbentefeomen/oothtenfpoeöioBien I benpjelTen/ enbeBaeeen touciialii booten Iw ittf'i
ten naec 't boojfcBjebe Koninghs Diep ; epnw»
iioocB gBefcB?eben am benieec eitcaojbinaciss iKinifiec in ®?aniBtjJtB / ^ |
-ocr page 839-
en ο ο R L ο G Sts e» Vemighfie Boeck. 8 X
|
denftaö bÈboMben/ mÈtffïifusS eiitie etnfligl) bet» Tm nat Den ^attoeUean Beaufort met alie®o(lin ftricBteo?D?e mocBt toeïöentoe gefonlien/ om ftcm Ltfijn ftpijebbenbe MootoocB Dettoaectite becuoes nen/ enöefttDöaet mebete tonjunaecett/ tot bebo?5 htringlj öaii 'tööet""»® «Snbeiji Ijtec ban ittcact afjefonöen aeniengemclten ÏHptenatu aib^ niiracl be Ruyter omie licethen tot beffdfii na» ticntineö.
©eCdmmanlseut Bemmelop 'jS Graven-weert i fcoiccf Ötrt negenden 5|uljj öat be CampaijHie taan lï'ii Wti .©eroeant lEaio? Henrick Turck met patent & üanüaei: l^oooU iBogenbe albaec ic^c|iecp/ taoo? liL.'tfioo?f£D?e»'f op 3lnc6et toaiS oDcbomen/ ttt> S iKbatiiPlart g(|c6cegen Ijab toanbei^eecen iStarcn Dan Gelderkndc be gemelbe Compagnieopte ^ou^ ^ tiiii/tot naerbcc oibjeyan ïjaec <Êb, lEog./ oacB ontfanaftctteen lEiffibebanben boojnoemben ^tt' geant Major Hendrkk Turck, 't b00jfcf)?cüe fubject mföc tonccrnerenbe: 3©aei; opiiS glKfcBiebenaenbe U] tel-0cmclbe t^eccen Staten ban Geiderkndc, bat iWÈeDoojfcfijebe piocebHpren bitettelijchtoaren (iriji fiinöe)cöcnsibO?b?ebanöctEanbt/ op'tflucfe ban te èatcntcnben fefthienden 31nu8 fefthien hondert een-en-vyftich, opbegcoote ^alebau'tl^of alfjiet iPöe gcfamentlgtije 35onbgenooten gDeaccefleett / (iitie bat alüt anbere pjobtncicn foobantcj) ejcempel foiiüc toillcn bolgen / bacrupt feec bcel etibefcOabe' Ipetonfuften fauben bomen teontflaen/ tot'groot nabeelban ben ;^taet üefecEanben/ batgaec (Cb. iSogenbe becljalben be boojftöjebe Compagnie ah nocO bitlbenlaten pefT^cen/ fonbec De felbelangecop ngouben. jifêebetóaenben Sergeant j|lga)o}l urck göetefcriüeect/ Datfp Daet; Sjooglj jliaogi)«nbe ^a- untalnocOboIgeniibenteictfoube gebben tepereten/ oftetotl boo?ben (©fficiec/ bte'tbcöooröe/ boencti pareten/ fonbec baet banlangijecin geb?ecthente tilpben/ op pene ban beec obecaengeftente b)o;ticn· ünfjf eictcactban befe lefolutfe gtjefonben een ben Commanbeuc Bemmel, omtefiret&cntot DeiTclfii nacicOtinge/ enbebJiccbtöfecmebegïjeQltecicct tnbe ingctrot&engaec^oogO |@ogenDe ccfolutie ban ben negenden befec genomen / enbe op fcethece jBiffibe banbt l^eecen «0eDeputeerbe Staten ban't <0;aef< fcljap Zutphen, be mcetgenoembe Compagnie taec» Itnbe/ baecbp befclbe toa^ gedelt in ganben ban iimilïaebtban State om t'abbifecen/ 't toeitb baec Cdclemet toefcnbingeban Cjrtcattbanbefe toiccbt iKhenbt gemaecht.
Euptenant Slbmitael be Ruyter fcfoeefben twaeifden iJalö/ öat W alle bebotten tjab aenges tornt om tee beco?b(nèecbe plaetfete Bomen/ maec toautotnotOtoe becginbert boo? contrarie biinbt en> k feetbupfcótoebec/'foo bat al ban ben boojfcöie» be tbienden ben goetit ban be naaei^/ ftJnbe be Noordt-hoeck ban'iföontntfiii'©iep gefien ijab/ ® t|l ten 3Soo?ben ban flem vij fen een halve rnjji / en Bab met alte neerfligj^ept fijn be(t gebaen om boo;be «ebierete fiomen/ maee baaiifelfjïtöt bien mibbag ofct becbec gcabanteect/ bat Qp be boo^fcfj^ebe öoetü ban be naaejS / nu omtrent 3©e(l vier müien ban B«müab: Soobatfipintweebagijenanberftalf ηΐβΐ eiitaüanceert biasJ. <©i(titcn biacöt ben Capitepn pjaDam Krjjnfen een StocebfcBe 5plnpt on- De ©lagoSe / bie boo? achtien bagtjen üpt ben (©ri? Sonötgftcjcpit b)aii / gljeiabcn met #fccenbe fefthien 'elicti enbe €eec / ftebüenbe be toil na ί^α- bc iSjace geijjch fjin 25?tehcn lupben / be Scftippec oljcnacmt lacob lacobfi Grijs ^ ftomenbe bed Stockholm ; jceft be felbe laten paffecen/alfoo't "•afc fl'.ujt moepte omtrent öet©olt6 gaf:®att Dl? « JBogficnbe göeliefben bat öp
•iic StljcpcnmetPeck, Teer, enbe Hcnnip gijeias «n / enöe boo? bie ïStbiece bp 8em aen gcljouben isec- » nbc naet HoiUndt of Zeekndt fouDe fiebben op tc fen- oen/ fouöe baec omtcent bec felbic ojbje met betlangen K^moetfien.
tindrie uptennaec-mttlweB auatttm «irie |
^eenfcge CoopbaerberjS upt bc ^ebiere / bie bai;c fe- 166 6
ven toeechen beflagijcn öebben gOclegiicn / be «Scljip' ___
perienbe SclKPcngenaemtEwintFinfon, fiupt» Stllip Sainéta Maria, Bcnediöus Chriftiaenfz, Pinas, 't Stfjip göenactnt Saind Johannes bJilUnbe nacc Laerwijck, enbe AndriesChriftofièls^ fen2500tjegÖe- naemt be HoopebiiUenbenaerCiiriftianìa, rappo;- teerben beefeti mojggeri ban be Bay (η be ^oo;bt gtjejepu te toefen / baec bési JSoningiS ©loot (lertfe vyf- tighStgepenlagg /baeronbecbe ^bmitaelMonck en be Prins Robbert, baet fp gifieren langfj artt boo?bt toatengljetoecfl/ enbefagenbatfeet grootenfiaeflge- maecht btieibe om opt te Bomen / feggenbe mebe bat- ter negen |^oningf)!ï Stoepen ben baet tot bcneben be ]Sebiere ino;b;egecengeertopbet»agDtlegen / toaet ban nu al vyf fionbe fien / enbe toel te toeten bat fi» fe- ftigh ^S^anberjS meeft blaet Dabben / goopetibe betgal· ben fgne reftecenbe ^janber^ upt ^ollanbt fn alle fpocbt mebe toegefonben fouben toerben / b'<Êngel- fcBc fouben omtrent be negentighStD^pen toan <©o?lo0
ft Klant
5®e i^eerenban Zeekndt gcbben boo? Daecï^ee-Sïiecrt i:en «©BetommitteeciKtec jSergaberingf) ban Ijaet S'Sli'ti- ^o.iEog. altoeberom ben vyfthiendenSiulp / feeti""^ inflantelticbenbemetrebenenbaer toe bienenbegfieur- ^r nee geert / (jet emplop enbe abantement ban benieere<nù«n ©jitttebanOrangie, enbefpetialötö batfgnioog- Ijepbt ten minften in ben Raedt van State gDeintro» buceett mot{ite toerben / om albaec fonbamcntelé ftenntffe ban be gtonben / tnbe Ijet bdcpt ban be gemeeneEant-faecüen temiggen {jcbomcn; 3i©Bec op bp Dàet i^oog HSog. iji goet gebonben te berfoetben bei^eerenban Holkndtbatbe felbe baet bicn-aen- gaenbefooDaefleinigbfintiÏ mogbelijcit toaü(/ inton- fojmité ban be àbbpfen ban be anbece ^jobintien me- be toiibenberblaren.
©entïbmiraelbe Ruyter toasstenïintfier: benfef-®'«?.„ ^ihienden ^ulpbOO? belSebier ban Londen, (iercft «» 15?. eenentachtigh'^aianblÏi Stftepcn enbf jftcgfltten / >»0» «e met neghen 2&;anbet0 / bupten b'3fbbü!S-aat||-SÏ'^ ten / Jocpenbe bat be Scgtpen upt Goere alü bat banCepittpn Davidtfen, cnbeoOiö ttiebebfenobec- leben Capitepn Houttuyn , enbe upt Texel ben Stöoubtbp HatBt Sweersmet bérefie ootfeBaefl bpöemfOBben toeefen/ met ie ccderenbe Branders,· ^en vijfrhienden fgn b?{e ScBccpftcnji upt ,be ïSebiec gDebooraen / enbe boo? fijne!®3anbt-toat8- ten onbecbe J^laggBe gfiebjatljt/ fjjnbeboet ban tweeSweeden , enbe ben derden een Danfiker, αίΙ· meet g()cDellefi / enbe ben veerthienden *it abonbtjti banbejï©panbtsi ©lootgi)e5eplt/ bfefp finfeetljjtii repponeerbengbereettefpn omuptteBomen /tnaec en Dabben bejt ï^oningBiS Stgepen niet Bonnen tel- len/ boo} be meeniggte bec }dictuaille enbe anbere Sffiepen / enbe be Brandew bie baér otti eti bp lagfien / maetfepben enber-toerf bangoebec j^anbt te toeeten/ batfp norbbefe toeecBe htepnben afte home» / met in b£ feftigh Cottingïiüi Stftcpcn enbe vyftigh Sjanbeti / bic fpfelfSfiabDcn fienfilaetmaechen/ enbe ai bpbe 3Bloet toaeren / foo bat fp in be tach< tigh ConingDiStgf pen percB fouben toeefen / enbe nocö toel twimigh moeten laten leggfjen / bpmanc- gnement ban ©oUB / IKafien / enbe a®ant/ 3®ciït)alben Bp be Ruytei niet eti tto|j|feibe / of fouben BojteltngD to'ebec te faemert tot een Ijoo^- trejfen Bomen ; 55atfp al te faemen tocl gficmoei gare afBomtie toaeren bertoacDtenbe/enbe tocnfcg» te ebbe berfogOte nociimaeDübatbötpeboojggefepi· befesafevenBloetfiefc6epen/ enbebjanberii moriteti bpjgaecBrpgljen / l^etfoubecengcoote berftertBingge ggebett / en ΐ^οΐοί touregie in bc 39loote nocb itteec bermeeïbccen.
Twee baegen baec naetofect epftacih fesentachtfg ftficpen ban ^o?logg enbe fregatten / enbe thien Branders> becöoopenbe bat met fiet becbec «ptpecf- fen banbecelte foubi too?bengOebigileeert/enbe tocl gecontinueect. ^en achdénden b?oeg{i ontfingtt ^ boo; een (]Cp;e{Teti afggefonbcK <SbeIman eeti^ |
t-
ïii;!
-ocr page 840-
840 SAKEN van STAET
|
\6é6 iöitefbanö«nl|eiïe|iaaiefc0atd'Aumont,enbe een anljetbanlie Agemde Glsrges, inöoBüenöelJegoeti Oepmanföneiêajcftept uanVranckrijck, in^teen^ öieöen baiuwce duyfent uptgödefene msufquetticti i>(c omtrent Galais gijmetfionlien / omop'0Sant£i 3@loote te teecùeti glje · embarQiicect : Jgp tjeefi baec op fn fubHamte oljeanttooojbt / fpne jpajei dept mette boojnaeme ìgcecen enbe <©fftttecen ban betten te Debantben boo: bec felbec gcoote ggenegOettt^ fiepbt / totöebojbectngijeüan begöcmeene faethen/ enbe bat ()p {jaec I^oogti jiBogenbe ai!$ ftjn Hecrcn enbe ^bec()eben baec ban benntjTe foube gtieben / maec Dat anbecjiCdIüoblof) biel ggetnniu toaeccn/ enbe notg gtffecen toelduyfeni: mannen toebecomte rug> oe/enbe naec'tÏSabedanbc gabbe boen beecen. ^icn felben moigljen / bocfi een tocpMtglj fpaebtc fön gembp tweebi(ifncte occaffcn ootbbsei ggebJojben gaeclgoogiiJil^oog. jUSìiffibe enbebp gaenbe refolu^ tien/ ban bate ben vyftiendcn enbe {efthiendenbeefe0 met be buplicata bec feiuec / (ïcetöenbe cenibeeljS tetabbettemfe ban'tgfjcpaffeetbe / enbe anbetbeclö uecbattenbebcc fdbecbebel/ om alle jStgepenban Neutralen mee Waren van Contrebande , op die Kufte gheattrappeerCwordende,aente houden , en optefenden : 'tJBelc&öpfcljieefalfoo foube toecben acgtecbolggt/ enbe bat albeceptiü baec Dan een be^ 0fngabgDemaecbt / aOeitjcftban ben boojnoemben Capitepn Laurens Davidi^ enbe fön boojftHjebe Compaignon / met fitl) onbec beBlaggge óabge^ &;atltt twee SweedTche jfleHpten / bepbe fiomenbeban Stockholm,enbegelabenmetPeck, Teer, Yferende Koper-draet , bp tjem aetiaBelJOilben ben fefthien- den beefec iBneirbt / in ^ee acht mglen bupten b'CngöelfiöeaBal / bebjclche öp(deRuycer)aeni flonbtiS met bet 33σΙ(β ban ben felben <Sapttepn 6efetaen't€olleg<etec 9ibmicalitept tot Rotrerdam Beeft af- g8cfonöen / benebeni alle Papieren enbe documenten baec toe fpectecenbe in een jacquet» toegge3eg()db / jcgfjenbe ben eenen ^tfiippec oOe^i «aemt te fön Jurrlen Bartels.'t ikttfip bêt Witte Peert beb)i[ teDebbennaecHavredeOrace , enbeb'anbece Qênaemt Hans Keyfcr, 'i ^CÖ'P S. Nicolaei, naec Nantes.
88en be aBePpBaelftfje jpe taai men toel gflenefen ^fcQe banbeni©o?lo0l) / maec niet ban bevreefcj denne- toCTWnee ghenthienden fttl?eben be ïgeecenban Deventer ban gwfeec b'atmatucebecSwceden , enbe bat be nannflerfcöe afgOebantSte ©olt&ecentocbecom inijetfelbe éStift fouben aenbomen / altoaec al biec iSegimenten te ^eecb tot Borckenenbe Boeckholt ggelogfieect fou:= ben fön/be toel&e tot Duimen enbeAitcren, naec becmoeben ggeitigiiactiect fouben boo^ben/ bat oocS ben «©betften Pleuren met twee ïtegimenten te boet upt Henegouw fn 't boojnoembe ^tift Mun- fter becb)aci)t foube biecben / enbe bat ben S^eece SSlfTiOopban Munfter boojeenigöebagnenvyfCom' pagnien ©eetben foube af gljebancht {jeDben / be baelc-- &e in bienft tjan be ^toeeben obecgegaen foube 5ön : 3I9aecopÌ£ÌgoebgDebanben/ be boo}fcl)jebe be enbe bp laggente (lellen in Danben banbe Heecen ban Ommeren, enbe anbece liaec Ï|oog0 jKogfjenbe OebeputeerbentOt be Deenfche enbe Lunenburgfche faethen/om met enbe nebenjSeeniggeSieeceviBetomi mitteecben upt ben Raed van Staete bp flaec «èbele fclfitenomincccn/ befclbe tebifiteren / eiaminecen enbe baec ban rnppojt te boen / beö toiecben be üee^ een «©Debeputcecben ban be boojfcfiiebe ®?obincien becfocDt banbe felbe abbertentie enbe Benniji te ge» ben flen be igeecen fiaece pjincipalen / om te ftm> 6en tot tee fetóre nacitfitfngöe/ enbe topbeciS te bie* nen fultBi enbe baec 't beSoojbe. «pnbelijcB fg bec» fiaen / bat aen ben JSelKbent Sasburgh gBefr6?ebcn fous betoecben / bat 9p fitB foube ftebben te info?mecen enbegaed^ooggHSooenbe teabbectecen/ of in bie cauactiecen eenigD boo? ben ®i|TcÖop ban Mun{lergl)etDo;benlbierb: <(5elt)ch ootB aenbel^ee« ren Baec (6D«i>iput»cben totNoord-
koom )»f«(t/biit «^ttoati seltjclieH teil· |
ben inguitecen / of boo? o?ï?e ban ben feibcn 25tffffinM in bie gebiÉfïcn eeniglje (CcoupengelitDt enbebp anbecenoDsbjaiÖt toiecben. ■
JlBeteen ©affaet-^Saccque ban Galais quametie· «λ be 30looteban b' SIbmtcael de Ruyterdrie aiöDecJftwid enbe bec felbec gfjebolgen/ ais bie tJanLotteringen iêoone b.in ben ©jinteban Harcourt. Quaiim ■ be ban Cavoyj mêbe b?engt)enbc ©lieben bari ï^eece (©jabe enüe <®oubetneuc ban Charoft jnhs ai"" Sigsntbe Glarges, inljoubenbe becfoech om ftaecon fijne ©loote in benaenflaenbefiagöte mosen toonm tegenii b'€ngelfcl)e/fp fjebben be eecpc natfit «n biii 2llbmicacliib0o?bg8etDee(i/ enbaec naöeeft fm öaec gOcboecOtop een ban föne fecunben/ cDinaimt 'tiêtljip Utrecht ben CapitcpnHendrickGotsken" om baec te betccBaec commoöitepttebinlitn/emJ tenaengaenbanljetgOeöetljtbpfiem be Ruyterobcc tefiomen; ügpabmiceecbe op't ijoogöftebeginectufc gOenegentgcpbt ban befe jiìatie / toant ben ii^ecc^nent fcljjccf ootiibatlietalbaei; beelcbjabe «eoeliup&en/ ©olontacifen/ ©fficieccn/ enöe gemeene iSolDaetm feecbebjoeftgab/ batmengaecboo^alji not;) tegen^ be (SngclftBe niet en bon emplopecen. J^oo? twee tia> ee#oo?benBpopbe Kebiec eenicDfinsi tanonneten/ foobatgpftaet maet&te Bet adieu-fchooten biaeren/ en baec mebe ben ©panb af guam / maec en Bab noch nietbecnomen/ niet tegenfiaenbe be toinbbaec tot feec fabotabel geBab Babben. ^en twee-ea-tvintich- ftenöaboocB toelontfangen/ Baec i^oogft iBoeende .«Bifïïbebanben twintichften, met b'aenRomjie ban 'tJ'iupt-fcBipbe vergulde DiiTel, met eenige benban Rotterdam, inBoHbenbecefcciptieop Defitte ban ben feventhiendenbaecteboocen; Siebantttmtie Baec SioogB iQogBenbebat be felbe Babben beliebtii contentement tenerne»/ batfip ben Collotifl Itter- fum, enbe föne bp-Bebbenbe iBilitieBabgebimltteert enbe naec 'tj^abeclanbt tecuggegB^fonben. gemelben feventhiendenBaboocB ötögBSJ-taeït gc» feten/ tee occafie banbe Capitepnen bie Baec in tube oaecbe longBfie lattatile metBunne^jinfen ban'^ Sanbtjï 3@looie Babben begeben/ anbecjf aUnabe oeo;bonneecbe Readevousin be Wieliagen, entKf^rt vijf geconbemneect inbe nabolgenbe amenoen/ altf vander Zaen in drie di^lent <®Ulbeni/ Hendrick Adriaenfz in duyfent «iSulbenS / Jacob Andrieffï Swartintwee duyfent vijf hondert «©ulbeni/ettöi Jacob Willemfz Broeder in twee duyfent i5tlH)itlÌ/ alle ban Amfterdam, enbe Rut Maximiüaenüpt Üi jKasein duyfent (©ulbensi.
iiffin
Φβ i^eecenbanZeeiandt maetBtenlïeebtii ftoatit= Beptin 'tbetaelenban feetbece veerthien Ciirtpag' nien: ^iejtbe ]^eecenBraeckei enbe anbece Seet]go.( jKogenbe <i5ebeputeecben tot be militaire faethen/ Oebben gecappojtf«ttbat Baec €bcle in gebelge ben bec felbec cefolutien ban ben fefden befei/ met enl» nebeniseenigei^eecen <©ebeputcecben upt ben «aebt ban ^tateinconfecentiegBetoeeftblaten/ enbeobec» legBt Babben boo2toat eicpebicmen enbentibbeun/ w
^jobintie ban ZeelandaenbeeeneiijbemetbenMefi
te geboegBlötBBfpt gebifponeect foube mogen tóojben/ omaentenemenbe vcerthien Compagnien te wet/ opbe felbebp bennieugebjeffeecben ^taet ban «oìì logBbanben achtilen naactö lefilebengerepat leert/
enbe baec aen becbolgcni beberepftBte latenboen/ mirfgaeberiintoatfojme fict be defec- tueufeipjobincien aen be anbcre jöbe ben mogen boo?ben/ om te bolboen Bare iceipecnw ^otesinbegebjagen confententotbefaetetn^nw
Zkì 5®atBaec<£b. ootftbecbolgenienintonpjmi'
te ban Baec «Joogft Höogenbe KfilWie^^^ji/iJf,; thiendenbefe0gBe-ewmieeert8abben/;iO»«PW ren <0ebeputeerben ban Hollandt enbe Weft Vneiiwt/ tenboo?ftBiebebage metbetebenenba«w «enraw Babben geucgeert/ namentlöcfi öatbe mwmin bie eenig&e «ompagnien ban nieuttJ-jöelOTi^ ®ίο»Ρ«ί* afgetoefen Baööw/ of» öiffi(wt«^ |
-ocr page 841-
en ο O R L ο G Ses m Vemìghfle Boeck, 8o;
|
fiitalirt/ «wet fe meefle getooclptfi0tpt Bifioojtien Htjonwttte too?öenomiiefelbe aente nemen/ S fiate öetaeUMge bantötit tot tööt teberfo?gBen/ 5!. flfyontflenteniii banWen Dat ten mfnpenfoo beel ί ban be l»i>Oifcf)?elie nieuiae ^coupei/ Boe eet foo ^ ifÉüit eelicentiecrc motsten tB0?bew/bat b'aabere nfiftoiiufle ©jobtncien naetp?opo;tie bangace fluo- tanfittìooaecofte meetbec beftoaect mocijtentoo?' U- ^atfp i^eecen «Sebeputeecbenbanabbiirefou? bcnitin/ battRbeaUecfecteufte tecmenaen be^jo^ Wntunban Gelderlandtenbe Over-Yffeifoube öe^ fioown geft8?ebentc»30ïhin/ mettcpjcfematienban alle be ongematbcn enbe ongeUeentgebtn Die ben «taetbei^eEanbente bectoacötenöab/ tip albien fifftlbenebcnsianbcïeficö nieten foubea eöettucccn In be Dctalfnge bet fubftbien/ upt hcacpte ban be wfprtKbe Silliantfen aen ben Conintft ban Denne- nurcken, mUfgabecÖ acn be Keur cnbe Vorftenban BrandenburgenbeLuneriburgh belooft/ enbe fpecia =
lp mebe tnbe betalinflö bec Soidyen enbe Traóte- menten aenbe jongöfl-acneenomen'ii Sanbtjs iBiUs Ile te Doen/ mftjSgaöetitnbebolboeninge bet geb^ai mnconfentenenbe atetec(iallfae penningen tot b'eï' pcDItle ter Zee flijercauiteett / bat bienüolgenjs be ïoojfcD^ebe ^jobtntten niet alleen fouben totllen be? fojgen bat benieuto-getoo^ben jismtie op fiaec ^jo» Hntie gBercpactieett p?onipteiötli betaelt motfiten hiejbcn/ maccootfibat beboojfcftjebe atfiterftallige fuBfibfcn/ enbefurntffememen ban^enmngen/ban tpt rof töbt aen be cefpecttbe Collegien tee 3lönifcalt· ttpt/ enbe in fpetie aen bic in Zeelandt tebecbe gfjes 6iatljtinoiDtentoo?ben/ enbealfoo becbolgens Bet fclticColltgte bcquaeni0cmaet6t/ ombenbienjlban ten Eanbcallentbalben te bonnen betcatgtcni Φβι bangelijtlicBoochbe^iobincieban Zeelandt göe^ bifponeett fOHbemogBen toojben / ombe nicuto-ge» teo;b(n i^litie bp ben e]ctcao?binarij$ ;Staet ban <0oilogBop BaetgBecepactieetttebetaelen/ betoelCi 6enuopbet»an-betallngebanbe ©jobincieban Over YiTeiiMbe Gcldcrlandtinbefaecfieeban Degeetoieci I»efge)»efen/ ettbetotnotBtoe onbecaelt b)ajoeble<= lien/ tnetiïpjeflïebat Baec ftoogij iBogBenbebefe feetbe foofeectecBactengingB batfegecefolbeectDoai^ ren/ bp albien be gefepbe §^jobittclen geen meecbec pt)(c fonbe toe brengen/ enbe binnen ben tpbt ban twee iGaenben niet lieten blüc&tn betere beboiren/ ttt betaUngBbanbefaetbenteEanbe enbe te^etec/ tunnu eenigen tBbt BectoaettjitoaiS gefcBiebt/ niet alleen Bate <0ebeputeetben ccfpettibelöcfttc toeeten banaUe bicettie banfaecBtninbe fnbalterne Collegia enbte tea(@atecenbe teïanbefoube fiomenboojte ballen/ enbe bat tee tpt enbe togle toe bat beceipet; ilbt ^onbgcnooten foubm Bebben gcfien/ bat be gctietQte l^jobiutien gelgtbalit b'fliibere fitB betet fouben Bebben ge-ebettueect ; nemaecooc&bat Baec i^iuigB iQogBenbj&ptontinuatiebantoan betaélin» gen/ genootfaecbt fouben fyn eetiige Compagnien te ^eerb enbe te boet/ tnbe raeergcmtlte ^jobintien <>5uecnifoen Boubenbeonbetaelt te laten/ enbe be penningen baec toe gebc(tinecctte boen Itjengenin bantien ban ben ©mfangcc <©enerael Doubieth, ora gnonberteertenbe gebifttlbueeette bobben aen foo» banfge Colleglen tee flbmitalitept / als; aen b)ien IP mec(t fouben toefen betftBulbj metbetfoetb bat be ncienban Gelderkndt enbe Over Yflelcm befaetbentematniccen/ Baec ^taet!$-gEtoBfe]Sec« gebctinge BoeeecBoeliebet fouben toiUen boen tonbo^ «ten: iDattodbecji oot&op 'talletfecieuHeaen be fiobintic ban Zeelandt gefcBjeben/ enbebe felbe jetfotBt foubebefjootente toetben / bat boo? bien Iiaec <2Ìbele iSoggenbe nu 6onben befpeuten / ben gtooten etnfi bicgaec IjoocBpogenbe Babben/ om WO} alle mogeltjcbe tnibbelen be befettueufe Dinttentnfpoojbangoebe enbe p}«mpte betalinge te gengen/ batbe felbe alinunietlangcc foubentoillen «epgetcn tebetaelen / beTecrthicn Compagnien te ooet op Baec ^;obintie getepattfeert / enbe bp afgetoefen / om ali· beioibjc? bie Biet upt foube |
ttiogen ontftaen booste fnmen.
S^ocB ontfangen een iSifftbe ban ben fiaebt ban ^_
;State/ gBefcBjeben alBiecin Den ^ageben twm- tichften Defesï / Boubenbe in cffeft bat Baec oEDele boo;be]|eecen becfelbec«iESebeputeecbe»t)p Utappojt ban&cn becnotnenBebbenbebenuptflasB/ enbeBet refultat Dee babengecoetbe conferentie/ naee rijpe Delibera» tiegBeooibeelt Babben / Dat bpbe tegentoooibigBe limi- conflitutien ban töben enbe faecben/ <n geenbetlep l'^S? manieren foube beDoo?en oBep?ocebeett te teoiben/S^^"" totlicemieringeban eenigBclKilitie/ maeebe felbe gBcBeelenalinbienfi gBeconttnucect/ ombeimpo?^ tanteenpeeemptoieerebenenenbemotibcninbe gbe- melte Conferentie gBeallegeert/ enbe op batbeboo^ fcB?ebe sBilitie onbee be rcfpectibe Compagnien in completen gBetal ggeBouben mocBte toojben / mitfgabeejïonbeteengoebeenfiritite Difcipline/ Dat mebeDei|>jobtnfien naecBace eefpectibe euoteji be laden tecfaecfteban Diente fuppo?tercn/ cgualijcb fouben mogen b;agen/ bat aen be Defectueufe in gamfcB ernftige termen fouDe tooien gefcB^eben/ of teel boo?eenaenfienl8cBe?&eputatie lip een mon»· Delinge acnfpjaecb bigoreufeinflantiengBebaen / ten epnbebatbe felbe om Delitfbeban'talgemeene ©a^ DecianDt/ en tot befcBarge ban Baten fcBulbigen plicBt gebifponectt foube mogen too?ben/ om D« jjfêi itfeopBaee repartitie ftaenbe inacBt te nemen/ enbe tot Decfelberfucceffibe betaelingfie bantpttot töbt plompte o?b?e teflellen/ battoööeeSoochgelöcfie 6racBttge Dfboiren fouben befjoorenbp bec BanbgBe^ nomen te toojben/ ten ceguarbe banbe ©jobintien/ betoeltbe in gBcb;eec&e bleben te fupbcten/Baec confesuen gebjagen tot be faecben banbe Zee, enbe ingeballebaec op aenfïonbtif nieten mocBte bolgöen benoobige enbe gBetocnfcfjte fucceffen/ Dat alfban bpnaerbeebelifeetatie foube bienen gBebacBt tetoo;» ben/ op mibbelenban meetbec nabjucemettecbaebc enbe eeeeli)c6 aen enbe jegensi be Defectueufe ^io? bincien tee ejcecutie te leggen/ DocBDat tot geen toe* gBenban conftrainte foube t)eBoo;en gBep;ocebeertte too?ben/ boo? enbe aleer Bet boojfcBiebe tentamen ino^breboo? af gegaen 3i)nbe omfeee getoicBtigBe rebenen/ betoelc&efp ober boobigB fouben aen Baec^oögB Jjl^ogenbebpmonbetebebuceren: 3@aec w gebelibereert^önbe/ ijïgotbt gebonben enbebee- paen/ mitsi Defen te oecfoecften ben meecgemelten ïiaebtban ^tate/ batBacr «Sbele een Concept ban iBifTibeen be bracBticB^e enbe efftcacieujie termen toilDen boen coucBeeen/ énbeBaer l^oogB Sl^ogenbe laten toebomen/ toacrboo^be rcfpectibe ^jobincien eenmael enbe ten langen leden oBcbifponeett fouben mogen toojben/ omBacedefeden in be faecben foa te Sdater aljï te ^an'be fonbee langBee uptflel te fupbecen.
ailnocB ben «cht en-twlntichften ^fuljj WaS Dc J^lootbanben j^aet boo?be lÌtebierenan Londen; «ttint ^Ibaer Quamenbp BaeruptBet TcfTdten SCncbec actun beCapitepnen Buyckx, Floris FloriiTzBlom, met Baer onbetBeböenöe ^cBeepcnbe Vereenighde Pro- SiJot vinden enbe de Senne, bcncffenjJ Didrie reftetcnbe omttcn» Brandt-icheepen ban Amfterdam, foo bat fp nune- L' gen-en-tachiich'!iïanbt!ï^tBeepenenbe iregatten/ ïVkSs' derthien ^janbctiSenbe achc 3Ibb0^-^atBten (tercb
toacen om baer mcbe ben JSpanbt te bejegenen/ toien!$uptbom(iefp nocB bagelgcb^ metberiangBeti bertoacBten. 3^eboo?fcB)ebe Blom, enbe een Dee ^;anber$i B^bi inpalfantin fpnebeitoatrts!' 6omf{e OBeeefcontreert en aengcBouben/ enbebaee tttebeg:e- bjacBteen JdlaemjEC <t5ai}oot ban Brugge, gBelaben met Vlas, Werck, Snuyt, van 'tVlas, Mebalen, Yfer, enbe eenigBe ^pecerpen/ gebbetibebe toilna Nieuw-Cafteci : ^p 10 ban onbee tot boben gBcbifï- teert/maer geene SDarenban Contrcbanbe gbe' boHbenenbe baeromme tocber ontflaegen/ enbe fBn rep0 laten bobberen.
b'aibmfrael SreegB onbettuffcBcn lad em «n p^omt onberfoecb te boen/ nae be bubbel bobemD; Wl· Zji Ì ten |
-ocr page 842-
Soé S Δ Κ E Ν van S Τ A E Τ
\6(yS unet1tie(€önttett/baecfnlielielDUfle Vaer vrercken
_ ( öaet ban be Refiöent le Maire gab gefcöjetocn ) fou»
ben mogen fgn toecbojgen / 't mcub bejJ anbccen oaegis
'jimojgenii tertlonbt aiommeboo? be 3i91oot geeft
g[)elalt/ enbe t0 b(e;c(aengaenbe een nieutoececTiertije
sppbec ^rDtpecft^fet/ maectjebben niemanbtbcc-
nomen b(e pettoesi bonb ofte ontbethte.
g^ei^eiren ban Zeekndt (jebbcnben clertichften
anltnw-^oo}gtieb?agen/ bat een Concept ban ^nflcuctieop
ifetoM 'tpapiecgBeb?ac(}t motlitc toetbcn/boounbe ten
i/tran ' il^fiOife ban een Capiceyn Generaci ban 't 3tegec ban
sniT»! ^^ren ^taet/ tntgbcn enbe tojjlen bp tjacc Igoogg
irretmi'lBogenbe teelfgecen: 31^aecop gebelibeceett/ enbe
ö'anbece vijfj^jobintien ficö baecitiebe geconfoji
meectDebbenbe/ t0beboo;fci]jebefaetbebp be ^cccn
ban HoiiandcoÏec genomen/ betoeltfte becfotijttoieci
ben fUt) baec op mcbe te bJitlen becblacen.
^e igeecen aentoefenbe <0ebeputeei;ben ban be φίΟ'
bintieban Zeelandt/ gebbentecbergabecfnge notlj-
VKuet n»ael0boo?geb?agen/ batbenïgeece PrinceranOran-
ituiie gie tot be ccfllte fnben Racdtvan State geabmttteect
«lauAte motgt b)o;ben: 3Baec op gebeiibeceect fgnbe/ tjibe
boo;f5 fa^e bp be l^eeten ban Hoiiant obecgenomen.
(ïetfelbectöbtioiecben beCoUegten aen gt)eftB?e<
benombe 3@loatete cebictuaiiUcen notg boo? dne
Maenden ban ben le(ïen Augufti te ceechenen/ tot
ben leften Novembrie,
«©nüectuiTcjien taetlttcn b'oEngflfcöe ootltfilate/
«nttift b)antbeRuyterfc();eef ban ben kflenjuiij, bat ben
»iwUn®panbtalboa? twcebagenbe ïSebieceaf/ enbe al
niet tachtich ^eplen te boojfcDön begonbe te fiomen ;
deRuytcr fteeftop 't OibinacijSscpnalle ^ooft ©fft»
tieten enbe Capttepncn aen boojbt göeljabt/ enbe
metbeeecflc gecefolbecct/ batmet'0llanbtj$]9!oote
mat fouben af5eplentot buptenbe l^ancfienbanHar-
vics, ombeplaetfebaec fp boenlagentefilepntoajü/
om met bsebec-jptjï capitale J^looten tegen benan:>
berente agecen/ enbe beet mebeben J@panbttiipm«
tetegeben omuptte&omen/ enbe temeetopbebiac^
fie Zeetetceclten/ baec'jïïanbtsi^loote boo?ljace
bangeceufegtonbenmocBt toefen beb;tlt/ enbe tieeft
Haecboentefamen met alle bebentiieigtbe rebenen
snbemottben bermaent enbege-entoucageect totget
bettacljten bangacen pUct)t/ |)et toeitbeoocl^ ban
ftaetalle tefamenmet een gtoote tojbialftept
!ooft/ enbe betfeecfiett te fuUenboen; iSptcocfeen
boen'$inamibbag{){i fiate btnnen-toac^tenaf/ enbe
bei$eplben metbe geDeele inloot omtrent anbcrgalbe
rngl/ baet toebec gct ^tttbec lieten tialUn/ met
boo?nemcn cm IjaetnocDbeeibecombe ^upbtebct>
boegen/ totin 'tgefitgtebanket Noord voorkndop
bebtacfie ^ee/baeiomme fietten googìiflien ( fepbe
9p)bien(ticDfoube toefen/ batgaec fiioogD H^ogen-'
bealommebaec'tbe[too?t bau bit betplaetfenban'if
.%anbt!ü 3@lootengt)eliefben&enni(fe tegeben/ opbat
alleJ^eet-tupgenb eaenbe felbe toiecbenafgefonben/
moiflten toeten bat fpbiefouben fionnenaen treffen
tuffcDen fjet boo?ftg?ebe 3^oo}lanbtenbe be J^laem^
fcgebancHen.
'i<©ebe(ljt bolgijbe baec op ben vierden Augufti
«rittcjt nieutoenoftben vijf en twintichftengiultioubeinipi:
mntii i^et <engel!S bcrOael 10 oeftelt onbec b'€ngelfcBe
facchent 3110 mtbeöoeOet ben ïuptenant SSbmirael
Tromp Beftöjeef, Mlljiet fai ficllen Doe Det ben ïups
tenant StbmitaeldeRuytcr betöaelbe ban ben vijfden
Siuguftt/ leggenbetenMntfiet inbe Wielingen, tuf
fcöen'Vliffingcn enbe Scuteiande, bat namentlijtfi
benggemelbtn baggten cifupcen boo? b»mibbecpe
ininbtlSoa^belp/ (lettoierbt aen gehangen boo^be
Slbant-gwarbe bp ben Euptenant Slbmirael Jan
Evcrtfz, tegcnibteöah'i^panbi! witteVlagge, en^'
iiebecbolgen0fön( Suptenant Mbmitael de Ruyter)
hoof» gedeelte, tegen 'tHoofd-efqeadre ban ben
©panbt mette Roode vhgh, maec bat tot Jüne «nbe
«ramp. beefec bertoonbetfrtg8 / ben Euptenant SUbmicael
Tromp enbebeffelfiiaeBeele €fauab?emetopgegyd·
Zeylen foo bette ac0tèc 't fijne bleeir leggen/ aw be
SSbant'guarbe te booiitlcli abanceerbe / foo bat ben
®panb baec tuffrtjen bepben tnbjacB / enbe h»
Tromp op fijn rangh in geCn aftie hadde gheficn
alsalleen tegen den avondt een weynich met eem>lii "
Vyandclijcke ichcepenran 'tefquadrerande Blseuw
VJagge: <©nbeitBffcl)en toiecbt feec obiinact find^
Ruycers efquabje enbe^tölp gebocöten/ jcbben^
tegljelgcb op Jp ben Generaci Souverain, Nafebr
enbe becfcöepbe anbere ©panblflcfie capitale «fh,
pen meet/ bocijontfangenDaet in bier boegenTaiL'
B<m fijne ©0(1 lieten beOouben/enbe naec een gebfZ
ban drie upcenboo?een tjjbt berlfeten/ gacnbi hi»
Generaci Monck ban fijn eerfte ^CBipopecntwee l^
Ober/ oelijch öp boortttanfpoit bctBiaggefath/
enbeljem oocfi monbelingi) toierbt göcrapiwjtrjrV/
baec mebe öp gelegentijepbt riceegfjomcen tocpti ch
abem tefcijeppen/ enbebefiiöspnbe iiem toat tereh,
ben facö be boojftijjebe f0ne 2fiöant-guatbe fioe lans
gerBoeliclitet boo? be tofnbtaf öoubcn met Bram
zeylen baecBp/ en blinden boo? ben SSOEgfj/ cnnlH
tegen-flaenbe berftfiepbe fcBooten na gaet toe ifet oaen
&onben3P tot geen (lanb gouben toojbengfjebtaciit-
'ta®elch boenbp ben €ngelfcf)en <6enecafltn fnii
efquabje göctemargueertsijnbe/ qnamenjpiiKiiir
ffecch op Sem ben iluptenant Sibmitael ds Kmt!
enbe eenige ban fijn bpljebbenbe ,;$cgepen toe/en
(ionben een gebigen (lo?m metbieboo;/ opDooaetiat
liemonbectuffcljen ban acfitetenboo? ben SibmltacI
Tromp en Meppel, ofoan boo?en boo? 'ttocnta
ban ben Sfibmitael Evertfzmet gunne Efqajdreifon.
betoetben ggefeconbeecti maec allei te berfleefi·
toant onbectoijl alle 59η ^eplen / daenbe / enbe ΐοο^
penbe 3@antenbe iSonbgout/ foobanitg b)fecbtont>
ramponeect/ bat gp fijn ^cgipniet ttaet teliooren
honbecegeecen/ of baec upt langer güeniKtlfacm
tegentoeecboen/ om be meenicgte fijner boobenen
gequetfienj 't3P@elc6 banbe reben fijn gett)»fl/ ble
6em gabben genootfaecEitget meeffe oro0ettbebe[oii<
penbe ^tgeepente bolgen metfilein^epl; tuant &£>
ben iluptenant Sfibmirael Tromp biemetfüjitfino'
b?ete toinb-toaettii toai fionbe fip niet Bomtnien
niet tegenflaenbe ben gefepben Euptenant SEbmf»
tael Tromp toel fionbe/ fnoenbeebegp 'tniet/ niet en
te toeten toat reben Qembaertoegabben gtmobeect i «mt
i^ptoajÌban alfoo flaenbe enbe retirerenbe ratgtjoJ
Zuytw-aertsafgeraecEit/ toant be flappc&oelte niet
toeenlietgrootebaerttemaetfien/ bie Srootli niet
enfocgt/ ombat notgal contiuneerbein begoopt
bat gem in fabeur ban ben boncfier bemeetgemelbe
gegeele Slrriece-gtiarbe foube gebben bp ogebomen/
enbe bat gp'ttoercfi baec mebe geli^cfiergenbt foube
gebbentoebec begonnen >|I9aet benbatgaenbjtcrAen^
be becnam niemant ali'tgroi ban be Engdfdic
©loot Bembolgen/ biebocMtoebec BebioIjSiQonDw
tecanonnecen; i$p(Engclfche) lepben'tal afmet
booj upt na Bem toe te fcBicten / baec op fip/ dc Ruy-
ter , ■ Baer acBter upt anttooejbe met fijne fipJeibenDc
.iSiBepen/ fulcW bat/ «aec batfreenJöjanbtcop
fiem af fonben / bie tip boo? fijne en anbere CBaloupen
onber anbere gemant mette gBeneteufe Sectfn
balierS be Loraine, Lavoy, enbeCoaflin, en bet
felbecgcbolgB bertoaerttftegemotbt gefonben/ ne-
cefTitecrbebjucBtelooi be b?anbtbaetinfe (ïfetBcn/
enbe'tbolcBficB met ftocmmenboen falteren/ Ott
ben ©panbt beneenen boo? ben anbcreniwban Bcm
aficpben/ bocBin 'toeficBtbefiominbeeemofc <"'1«
^cBeepen / bie te nacflt te loeftoaert ban Bent ïoam
getaecfit/ fonben eenigeban be Bate bettoamy om
bieteonberfc&eppcnj 'ttoilcfilpbinteriBmbe fö«
onbecBebbenbe Officieren aen üoo?bt ö^njP/
o?bonneerbe tot twintich in'tgBetal onber ben
SiOmiraelBanckert omtcentbe fpleetete 1)1?»«»/«"'
be bei ©panbti beffein te DetlJiBbiritn weicw
Officieren en Capltepnen Bem boen
Bebben fienniiSgBegcben ban Bare enbe anbewfcp-
ben/ ongelegentBeben en berliefen/ bieB?alie tn«
ben eerffenBunne öeBoef-cebeW foube boen föjmeKö/
enbe aen be cefpectibe Collegien toe fonben : gn t^o?
toierbt Bem oocltöelwm gBemaetfttbe boobtban^
-ocr page 843-
166^
en OORLOG Ses m njtarnghfte "Boeck. S07
|
icficpiiconltlooft-öfficiicen inUeCapftepnen / eljS Den ^bmitad la» Evertfz eec^ fön teen af/ baec naec obcriEDin/ ben 3Ebttitcael TjerckHiddesde Yries fön ijfcnaf / enbeinfiact üanftectien : fön ίδφίρ toajï te nat fit ^an lem aDecaebt /bat ban ben J^ice-flibmt- ifld Banckert aB«fonti en / beh ®if c-3itiltl{c«el Coen - ders ωαίί mebe boobt / al? ooifi be «apftepnen Ruth -Maximilliaen , Jurrien Poel, en Hendnck Vroom mUfoabecfi Hugo van Nièuhof, ert€orne- lisvanHogcnhoeck , b(e tn bieflaet acnfieet quet- iuren b'ecnc tiet been af / en b'anbec in be buprii fto}ben: banbedJSpanbji fcDabein'tpanfcuiietbat' efieentìeunijS/ maecbe olKmdbe «©ffitUteii fepben weefcticpentei)ebbcnncnfin(6en/ m tweebÉrbïanj ben / en 3P te famen fagen bat feec toacen giettoffen / en Deel oroote tampen Oabbea
^cnS-uptenaniMDititrael Tromp boo? be Wielin- gen horacnbe / ben fefdcn ftgjeef/ bat eergtlieren (ben iierden Augufti ) Den ©panbt tntrent neghemigh Attjc»enP«ifioponfe©loot toaüiafotiehomen / be totiiD 39003b ©0(1/ boröftiUctiei, T^atbenEuptc» nantlan Evertfz ntaecSte b'?8bameuaïbe ; 3®aec op ben ©panbt JjrftfpB aenb?anbe:5Bati)P (aupte^ tiant Stbmitael Tromp)tomnianbcftbe d'Arricre- guar^e bact tttÉC W cofe Qins tegen? bei bpantji arriere
guarda, of BlaeuweVlagh eÖeiOIHmanbeerttip Sir fercmiai Smith, g^at βρ Tromp, bOO? Ö?ongl) en be toefbtduam/ enalfoo besïjppanbsi Arriereguardc banjjaerbatailleaffneebt / teggenbe felbe bectitenbe fotfcolienbenavondt; 't felbe efquabje op be blMcEit bpoenbeenbebegclbeete natlitbecbolgcnbe; i&onbec batöPbojbeïöecnfaije benniffeban d'Avant-guarde of be batailie (jab bonnen bebonien.^e$i anbeten baegf toefenbc ontrent be Gaiper, ijab be ©pant notft eenlgen lijt gebolgt/ itiaec fienbe bat 3p niet en toilbe flant tiott'- tien / te rabe gelbojben bti: ^uptenant Slbmicael te Rttvteropte foetËenj^en J^panbt batfienbe geeft bate boen fet||t)e0 attitcc aen gDeboIgDt tot teggenfi Èenabonbt / toanneec Tromp betnam aen ïp ban gent QetgroiS ban be Engelkhej^loot / bie optnaect; aenouamcn labeten / botö ban ben ïnptenant «b- mltael de Ruyter notj) b'anbete Hoofben /of ooc6 b»R ecnioft i$tfit» ban 'iSanbii ©loote ftiweef / niet telneten/al^bat bjplaet tegen ben ebonbeen^t{)ip teoöen0öaet aenquam / enbe booi {jaet toenben / 'thieltli spniet anbeti bonben fienali {iet;&t{)ip banben ï,uptenant SibmitaclTj en k Hiddes te toefen/ meet Dabt gljeen J^lagf) nogb ^jam-ffeng() op j 'iteeltb tiaetggeen iilepne oo^faetb ban quaet )iec:= mceben Dabg^egeben/ ofdetniettoeltnet 'iS^anbi OIoot motgt ftacn j ^irn mojgDm toai gp met föncfiuabieal boojbe Wiclinghenaeng&efiomen / batnoc^ Iselingoet poftiip^toai / uptggenomen ficuptenfcljarp/ fepbete toenfc^en feenniffe ιφΗ^ iKntoaec benl^eet de Ruyter aen te treffen toasr / bat niet foube mantqüeten allebeboitenteboen om met fiem teconjunglieten j cEpnbelpfi bat ben antitboenbetoaimetgaetgroiop te labeten / enbt bp albien geen fetonti auam bat genootfael» foubefü» totfjjnlcettoeefen/ inbe Wielinghen te tetifeten. Φεη Euptenant aibmitaei Nfeppd, met ben %iiP' ttnant 9tbm(tael Tromp gfteconiungeeri fönbegBes / ftöjeef ben fefden ban boe? 't <6at ban ter Veer «1« bolggt : ^at 5p met 'i Santi l^loote op SBoeni- NDtn'tgebetgt toarengbetoecft: Slafoofiart bat f^tet niet toai om te gelooben : ®et (ip b«n ®ite mtiaelbanbe Biaenwe viaghbien g^cgeelenatUtcrc ί nibbagbitBt op 3Pt)ab gelegen /metjiinbpgebbenbé ' iapttepnenban 'tNoorder-quartier , bie ïjcm npti neitienbe fetonbeerbe/fo bat ben 3@ite Hbmiraelmoeft iflouben en toenbett bp ftaegl)/ 'ttoai mee(l flil/ fo bat ^ niet Ëonben bobberen : 9atfipoberbehondertboo« «nengcquetilenBabt / Weöp metten ectflenfoube op ftnbenj ijatfün gtooteiBaftop ferenplaetfen booj- ftBootenen'tiStöipfoo boo?ttagelt battetniet toaite Bpiloobcn j foo bat öp al «n 'tfint6en toai sUetoeeft / wranonbcrflelaegB ban'tatupt in't a©atec 8aö en 't ^tQip' bicgt toai ggefiteglgen / foo bat gp (45ob lof) mettet efquab?» ban Tromp notö befiouben ban 't mee^e Krupt en ftOatp toai becfctioottn : ^at« tettiemleet toai battetniet na toenftgtoacegegaen / ttotiiianibat gpenTromp gabben tftt cfQuab^ ban benabonbtop be blutst ggebjeben / ja bat j^pbei anberenbaeggial fön be^liep/fulctti batniet göe^ taben toailangöet boojbe toint{jem nateloopen/ betfialben Dabben gDefamenelötft glierefolbeett om bc ^upb te toenben naec ben j^eet de Ruyter, om te ftcn Doe t met Dem flont / bic 5P tot noti) toe niet toer» nome» Dabben / banbetjïontbat bjoebigötoai/bat bien ïseec niet bp gpeftaen toaere / tontluberenbe bat dEiob toi^ be toaecDept banbie faetbe /bie Daec IKog. Diec na toel mebe gDebeelt foube toojben. ab· bifeetbeonbecanbetenootB üp P.S. batben^tDeut bpi^atDr 'tHoen toai boot gDefcDooten/ met Ja- cob Gerritfz-Roemer , cnnOtD vijfchien a fcfthien anbete/ foo boot aligDequctft. ^at benffiite-SSbi- mirael Schram en Dp notB gDefont toaren / €ap{tepn Ysbrant Clement jjjn been aen fluthctt / en bc twee Euptenanten ban Dem attptenant Hbmitael ftoaec gequetfl/ ban Tijs Reynderfz toai nogö gefont. |
g^en l^eet ban Somersdijck toai mebe güegaen op öet ^tDip ban Tromp, enbe toebet gDefiomen beeb meeft gDelöft tappojt : Jftoetoel op fü» naem een Se» laei tot abantagie ban Tromp roai gDebjutSt ; 't toel6 bp Dem onthent toojbenbe/ baet nact bebonben fiteföngDeftDiet boojbelept ban ben ^eet Kievic Trompsi^toagec; 't toelth toai een begin ban Kievits ongDebal : faomenbe baetbp b'ontbctbingDe banfgn intelligentie met ben gDebangen ifiitmeefler Buat, baec uan Dier na fai toojben gefePt.
^egftelebenfcDabetoaigBeringD / jainbec baet egael. iQaer'tblee&bat menDab moeten toöctien· «Enbe alfoo men Dier be Uittor ie fit Junio foo groot Dab gDemaetht / enbt men giec b'opinfe Dab bat d'Engdfchein langDnfet foaben toebet öonnen gereet 3pn ; foogafbifefpoebigDeuptBomd bet felbe eenigDe pjefumptie/ batbeboorige bittotie(3i)nbe viérba« gengDebifpnteert gDetoeefDfoo groot niet mo^gge- toeeff3i)n:3finbetitoaitoatfcDanbelöt6 bat een on;= langDi sDeflaggene 3^pent een btttor eufe ®loote foo / rai/ ia (neen Dalben bagDIneberuptterSSee floegD. ^en Euptenant 36bmirael de Ruyter toierö begant» ft0e fcDult op Tromp : bat Dp bOjbie Dab te üupten ge» gaen : Tromp op fiem / bat öp ben Euptenant «bmi» taelEvertft,enbe ben Euptenant «bmtrael Tjerck Hiddet, meetBenbe d'Avant-guarde ,ntet tflbi geuoeg Dab gDefetonbeett ; ^ooaliDP insön 12a}ief(onbec be EngelTche faet&en ) bjeeber aentogft. IQaer bett ^taet gaf Dem notgtani ongelgcii; en oo^beeibe bet DP met be Ruyter niet foube compatibel 39η.
9n't begin ban September quam een goebepartpe feDerp enbe eenigDe bittuailleupt Hollandt, baet banfommigDe^cDepenftaenbe ter bfreetie ban 't CollegieterStbmiïaliteptin't jgoojber-Quattfer / en ban Vrieaandt bei ban uoobe ggej^ti gebbenbe / nu mebe ten bolle toiecbenboo;fien. «©nbertuiftDen 'i Eanbi J^loot toeber op nieuto fn «fquab^ei berbeelt enbepbernaerbeDoorengDerengeertftinbe / Beeft ben Euptenant Mbmirael de Ruyter ben vierden Septem- ber Det getooonlgte sein gebaen om finbec te IfcDten / enbe onber3epltegaen/ bocDbetoinbtnietfatoorabel oDenoegDtoefenbe/ om obereenen boegDget «atte Bonnen beseplen enbeuptte loopen / öeeft men Det met be «ebbe niet berber Bonnen b^enggen ali ontrent beDroogen,altoaecmen eDenootfaecBt(i göetoeefi binnen be aronben Det SIncBer te laten balleti. bertuffcDen gebbenbe 9ilbmfraeli banbe refpectfbeef' aiudrci,benoobigDeo?b;ei onberbe felbe Bareefqua- dres, toeberom foo beelboenlötB upt gDebeelt / gDelötli ootb 't geene b'een en b'anbir nocD Üab ober te tKmen / fo beel mogeljjcB aen fioojb gebjagDt fi; ft^nbe h'Aiten" tieopmo^gentoeber^ntBer te lichten / om foo beel ^cDepen bupten gaeti te gelptn/ ali na toeber/toint/ enbeanbere toeballen boenlgtB toai. 39oen Dabbetf
(BfitSee
Cremp
iitbr
«uptWi
om L. 191001 tsiebre m te komtotti vnt·
odtflaen/ batmngrootemerHigDeptgj^remebitcrt nwBgDfenantwreBonbftiiap banbatbe<SngDe{fcDi |
-ocr page 844-
8oS SAKEN ran STAET
©êtbee«tt0eJ>antjeii0inttö(i?Mee'sS ïanbtis®!»- ;„,
teindrie€feuaij?e!s/0öefo?insi«b(ioi DenStjias,
taeot In öe Wielingen.
t «6 6 na gace iSuften toasi
_ be(r(g«nentieDoo2aametitl0t6o
in te nemen.
A om te beti
ietecen))ictua(Ue
Onder ^tEfquadrevanden K^dmiraeldeRuyter,βη befiheyden defe onderpamdèende^^
fullen alle voeren de Wimpel van de g root e Stengh.
De feven Provintien.
De Eendracht.
De Ridderfchap van Hollant.
Delft.
Groot Hollandia.
Gouda. '
Harderwijck.
Waflènaer.
KleynHollandiii;
Dordrecht.
Deventer
Utrecht.
De Provintie Van Utrecht.
'tGeloof.
Vreede
De Leeuwen.
Cara pen.
De Hollantfche Thuya.
'tZiayver-huys.
't Hollands Wapen.
't Raed-Huys van Haerlem.
DeSonne.
DeLouyfc.
ADmiracl Michiel de Ruy ter.
LuytenantAdm.Aert vanNes.
Vice Admiracl de Liefde.
Schout by Nacht Jan van Nes.
LaurensDavidft van Convent.
DirckSchey,
Tobias TobiaiTz.
Cornelis de Liefde.
Jan van Nesd'Oude.
Philippus van Aelmondc.
Jacob Andrieffen Swart.
Hendrick Gotskens.
Jacob Corncliflz Swari.
Nicolaes Marrevelt.
JanduBois,
ian DavitfeBont.
Michiel Suys,
Ian Kroock.
Commer Gerritfs.
Cornelis lacobfz de Boes.
Ian de long.
Floris FlorilTz Blom,
Frani van Nydeck.
Fregatten·
Harderwijck.
't Quartier van Nirawegea.
Afperen.
Utrecht.
Nicolaes Naelhout.
Willem Boudewijnfz,
Ian Gyfclfz Lier.
ElandtduBois.
Advys-Jachten,
Pieter Wijnbergen.
Pieter Pieterfz, Swart.
Dirck deMunnick.
Branders.
RcynierdeVoï.
Pieter Lievens.
Gljsbert lacobfz Hay.
Willem Pauwelfz. ^
Ian Broerfz Vermeulen.
Cornelis Pieterfz van den Hoeven.
Walcheren.
Zierick-i.ee.
Groeningen.
Veere.
Dort,
Middelburgh.
Utrecht,
Delft.
De Zee-Ridder.
De Steden.
Weftergo.
Dc Waeckende Boey
Ooftergoo.
Tijd-Verdrijf.
Zeelandia,
Albertina.
Dom van Utrecht,
Kleyn Frifi».
Omlandia.
Onder 'tEfquadre van den Luytenant t^dmirael Adriaen Banckert » fyn befchejden defe
onderflaende, ende fullen alle voeren de Wimpel van de Voor-fiengh,
Luy tenant Adm. AdriaenBankert.
Vice-AdmiraelCornelisEvertfz.
Vice- AdmiraelEnno Doedelz.
Schout by Nacht.
AdriaendeHafe.
Adriaen Kruyningen.
Cornelis Evertfz de jonge.
Ian Pieterfz Tant.
Dirck lacobfz Kiela.
lanDingemanfen.
BarentofeVriee.
Witi;eBeyma.
Pieter Thomaffï.
lanVyfelaer, ^
ThomasFabriciui.
Abraham Crijnfen.
Pieter Feyckei Eyckeme.
Jacob Willemfz Bioeda·.
lanvanTreflongb.
GhriftiaenEbeliz.
d'Exter.
De goede Hoopc.
Rotterdam.
Delft
DeHelena.
DeLydfaemheyt,
-ocr page 845-
|
cn OORLOG.
,ίίί Freiatten.
' Willem Hcndrickfic.
Ad'vys'lachten.
Salomon Ia Haye.
Branders.
EnghelAdriaenfz. Meyn<Jert Jcnties. Gerrit Andries Mack. ïcerl Liete. Bartholt. |
Ses en VeertighfleBoecL 8 29
Schacckerloe,
Prins te Peert,
De Hoope. De Princeflc. Schiedam, Midddburgh, d'Erafmus. |
Onder Ί EJquadrevan den Luytenant KAdmiraelvan Gent jjynbefcheyde» dejemdeff*·,
fiaende, enjullen alle Ό oer en de fVimpelvan de Kruysflenge.
|
LUytenant Admiraellofeph van Gent. Luytenant Admirael Meppel. Vice Admirael Ifack Sweers, Vice Admirael Volckert Schram. Schout by Nacht Willem van der SaeBi Schout by Nacht David Vlugh. landeHaen.
Luytenant CollonelPalm. Hendrick Vollenhoove. HendrickAdriaenfz. lacob Bincke». Pieter Middellandt. Fitter Magnuffen. Graef lan van Hooren. Jan Heek.
Hendrick Viflcher.
Pieter Kerfleboom,
ClaesValehen.
Pieter Claeflz Wijnbergo·;
licobPaeuWi »
Adriaen Berckhoul.
CliesAnckcr.
Fregattefk
UcobBoom.
Arent Si monfz Vader..
Cornclii looftenSmicnt.
Advys-Jachten^
Pieter Maertenfz. Iw lanfz Verboeckelt,
Branders.
Gerrit Voorens Hendrick Boeckhovcn. Hendrick Rofeus. looft Gilliffz. JacobMaercenfz.de Haes.
©cn vijfdenisi'jiaanïitiS ©loot ban iiooiben Droogen toeöecom onùetjcplgegaen/ enbe mciecnfeecfauo^able <@o(terlgtbe totnb g|)emat&e« Minwee Qgctaet&tj Dei^eeccn «tDecommitteecbe oiin ijacc ]^ooeD iBogent» {)ei)ben tie felt>e eenioe mi)« mt'^ce-toaetti gcconbopeett/entie albaee gaec laetftc affcgcptit Dan ben Suptenam SSfemicaetde Kuyter, enbe an&ete Hooft <@ffitferen gienonun wbDcnbe/ fgn ben vijfden ^eptembectot VUiilngen wfecomBUearctbeett/ altoaec ftebonbehbatfelfiiie loctne^tOepen biemebeoBeticlllneett koacen/ om mctoe ©lootin^ei'uloopenbanWennaetratDbaoö/ "Jtö^fiiifiutli toeéoWaf flejeplttoaren/ botft niet eoiC DpDrQogefiabliiii ftonneneetaetlien/ macton- |
Hollandia.
Weft-Vrirnandt
Goada,
Gedwongen Vrcd?. De befchermer. Naflauw. Calants Ooge, Ooflerwijck. De Muyl Tromp. De Reygher.
De Vereenighde Provintton...
Haerlem.
Edam.
Gelderlandt.
lofaa.
De Jonge Prins. 'tWapen van Enckbuy fen. 't Wapen van Medenbhcfc» 'tNoorder - quarlier. Staveren.
De drit Helden Davì4t^ d'Ëcndracht.
Ylft.
O/er- Yflel. Dekleynen HaiNiwr.
't Wapen van Londc».
Briftol.
DeBrack.
ProPatria.
De Reus.
Sloot «tiam '«(anbecen baeeg^abom^ vier mglen bhjec^ban Ooilende ten 3lnc6ec/ om ηοφ eenfgcaenbomentie ^tgeepen entte ^;anbec0uptbe Wielingen bp Jjact tc toatöten/ cnbe mebe tenepnbc bat fi)n onbecgebbenbe'iÌ Eanbtii j$ti)ip te beegebiaet: motfttewetiien/ enbeffln baetopbenfefdea'imo?" gen^tioeberonbec ^eplgegaen/ meteengoebe jgoo7b-(@o(te tofMbt enbe cebelgtbe fiorite/ maet ebanceecbebeepnitli tenopficgte ben Hrttgfii-raebc aenboojbt banbe Ruytertoasi/ ombpte tsoonenbe j uftitie obec een moetboilUgg ieettooiï ban ben Witt- ^Ibmlcael Cocnders^altgec ^ttitp/ bfeggeüangeit i0/ tn ban notg obec een anber jRatcoo^banbenCa- pirepn ban Almonde, bte geliarQHibufeectfji/ om bat{)peergfeecenop 'r^tgfp ban ben boo^notmbett CaiMtepn Almoade, eetianber|I9atroo^ met em |
-ocr page 846-
830 SAKEN van STAET
Γ
|
ié66 IKeji öa') tci'ttebec eclcpbt/ ert toasS Doen DuptÈit
,_tiooiöt gfjêfpjonaen/ meeneniieöet ι'αηιΠιιειιιιτιοη/
maectoasibobjöea Capftepnboentiatten/ fïtecfmet feec gaeöt öecouto eu cefolutle / en oinaen'tl^olÈft bantien©fte-5llDm(rae[ Coenders^altgcc toatonts facö/ cn&egeuoelentianöacc mt^ftagfj tegeben/ isS öen (Êuacdec-meedec acn öooit tianOen ®tci'38ùmi- cailEnnoDoedefz Star g!i«fonüeii / Otti ten oticcftaen ban eenige ^cöouten bp S^atftt en fifcacliS fijncecftt bandriemaeltoan'oeöceteöaUen/ met tweehonderc flagen gclaetH/ tt ontfangen.
t®fennamitit)acl)fagcn noti) vijf ^tfieepen eiitie drie<i5aljoot!i uptbe Wielingen bolgcn/ enöefonöen ootömet eenige <©alliootfi eenige fiecften op/ cnDe goopten met tontiniiatte ban bie goeüe toinbc mojgen oc(uent tijöilijcö op Oaec gco^uonneeictie ^ofl te toefen.
SöKöiii ©el^eecenSaebPinfionaciötieWit, Vrybergcn, Ϊ'λλ" vanderHoolck, Kan, Coeverden, euOe Gerlacius, 5 s iiaec l^oagl) iBagcntjc (©ebcputeecöencnDe^ebol» " ■ ' mac8ttgl)öen iortgljfi upt be Wielingen tosDec geheect albaccgijctoselÏ fijuoetot beaoibectnge banöeupts pjeffinge eiibe erpeöitfe ban'iiï.anbtSJ©loot/ met» ten geboige enbe aenfileben ban bien} Rebben ben negenden in fpecte gecappojtecct/ hjatbptjaec bol= oenööaecügaoglj naogenbe autöoctfatietn bate ben Fijf-cn-twintichftea aiugufltle(lleöenmetbcn i^eete «©;abe d'Eltrades, enbe MarquisdeBellcfons toaiï OD^contecteect/ murgabeciitoatlaftenbe Snftcuccle aenbenïuptenant Sfiömttaelde Ruycer, alii<i5enei taelban'isaanbti ©loote/ bppzobifte cnbetotnai ber o?bie toa^ gegeben : op g^jebelibeceect fynbe Ijebben 0aec l^oogft jUSagcime ficft alle 't boo?fcöjebe gebefolgiieecbe tuei laten gtjeballen / enbe b(enbalgcn!$ be gemeUie ï?eecen bcc felöec «©ebeputeecben enbe v® j- bolmacgtf gljbe/ ouec enbe tee faetfeen ban 't boojfcftje- becappo;t enbe tiace bigtlantie/ mocpte/ arbept/ cnbegaebe conöutttetn 'tgeenebao?fcö?eüeisi/ göcs {rabt gebmptlu enbe aen-getoenbt / bebantht»
b^eb b'^bmtcael bebalc om te fìomen op be wesïci geoioonneecbe cenbebousi/ enbe paböe ben fevenden 'ssmojgenss toetiecomben ïStö3l)i-taibtambcio?öt/ footoülointe ooecftenbe o^b^e^Ijaecbanbe Hemn gaec]^aogf)lB3gen&e <13<bipuceecbcnenbe <@eboU macBt(g0bentec ftanbtgftetteU/ al0mcbeom üeen bette cenfentfecenfoobamglie ^ecfootten/ iKatcoo- fenenbe ,SaIbaten/bte gun bangaec ^cgeepenfn Zcelandt, enbeelbetsi langec ijabben geabfenteert/ atsifjaecbpben IScügOüiicaebttoa!} becguntgetoeed/ enbe totecbe om be beelOept bec felbet goeöt gebonben / batpbec auptenanc 2Jömfcael 'ö anbecen baegflsi fous bee):etutieboen o^iccfoobantgebtUnguanten/ altfon» bec'i^ollegle ceffojteecben baecbanftpbfpenbeecbe/ cnbeomtrentbfen mfbbaefjfünbenaec gffTtngebtoecsÌ ban Duynkercken, (lupcbcn ben Euptenant ^ümfi taelde Ruyter een «Caljoot naec Galais, metiöifCi benaenbe li^jeece <i5aubecneuc ben «lEi^abi:ban Cha· roil, met notificatie ban fynatribement/ totfoo bette/ enbe'iSabornjSquamenten 2inthcc<n 'tgjief ficfiteenbi lueftenten Eupbenfiet Noor-VoorUnt, becmit^fliltetoa^i/ foo om ban be ^loet niettetoer^ benbecHiect alji omintetoacftten twaelfSee Seplen/ enbe een a twee «iBaHiotsJ bic ijem fcöenentebolgöen/ «nüebenachtften bito'iimo?genji öp0em fiomenbt/ fiibonbe bat ()et be betoufle negen ©janberi upt Tex- el enbe drie 5fcegatten toaten/ üèttoaettiS upt be Wielingen gftcfonben om öaetafte {jalen/ betoekfee nabatljet geiitenggt Dabben/ tetftomdeeft eetengeectonbet becefpecttbetrguabjejf/ enbebebon^^ tien ficB boen tod ban bie foojte becfien / enbe baec en fiOben&et getal ban'iSawbtji ^cfieepenenbe rfces Oatten/ Öet getal ban negenen feventich genoegRs faem gfiemant/ enbe fufftfant om onbec <i5obt{i je® gen te bttticHten/ fiet tneccb baet toe rp toacen glgebefi· tineett/aIjSieen pegeljjcii maec naec p^opojtte f^n plftgt baec toe bnmiite/ 'ttnelca baec met eenigge natieceo;b;e$(enbs boojfteninge fecieufeiUtft footoel fcj^jfftelgtbaltf manbeltngetoiettaenEitboolen/ enbe 'balena ginaenfoa gfetaenfioojbolsiaenb'iuibete |
lïuptcnantjï Sibmlraclen ban 'iiïanbtjs boo?tmettebooifcl)?ebee)cettitte giftecengcactcftZ b?(tacnbeinallcbanbe Ree tefmijten, enbcfoó hwr ' tclaerfenalsifpna bifccettefionbenbectì?agl)en.
eenige baec ban op be minfiebcmanbe Bram fcwil tefetten/ mitjSebentoel genietcnbe begagte baenn. tiaenbe. ©ecbcc toaii 't op ben gljefteclen banh ώ » becnamcn niet een bjeembt ^cftip baec otmtfi t in Zee/ enbcguamen'siabe«0 tocDccom onitremni öoofen ten -SEncber.
ï©enthiendcn 'iSmojgenii be toinb i^oojh «sniï ten «©Dien/ enbefiöüe top-scplJS&oeltc/ ginnenon bec 5ΦΙ namen ijaec boeci 5aoo?b ten 3®e|icn omtrent Öe mibbacf) ten Half eenen, toiecbcnbooj öeifmiëit ban Baec boo?!ïe bupten toacöten ben ©panöt oetoaec/ tegeni Ijaetaen ftomen/ enbe busi noclj een unjnlic. loopenBebbenbe/ toenbenten ^Mpb<0o(ienobct/en. befagen'tjfregatEdam ban Amfterdam, toftbenbe göeboect bp ben Capttepn Pieter Magnuffen fiingtoo- te^tenge becloocenfiabiie/ enbebe (©{ficieten enbe ©olcft / bie na boben toiecben geftiect om öcji ©paiue 331oot te tellen / begjooten Ijet getal te bcdaen in tic tnegentich Ecpien/ tegensSöen abonbt quemcceen •liailiot uptbe Wielingen bpben 3ilbmlcael/ feggcn^ be eenige 25|ant-öaetöcnenbeanbece DeOocfteniri te BebDen/ bocBftonbeombe (iijbetoinbt baec upt niet obecnemen / maec fliecben Bem boo? upt na be ©laem» fcBe öuft / met o?b?e aliS Bp bebonbt bat [jet opbiooglj; De/ tegtiemoetfoubefiomentoaetfcBoutoen/ gijiijjcs fìpontcent'iinachts! ten elfuprenbebé/ toaetop 0« metbegeOcele ©loot tofbecomben Noordttoinöm/ enbe buiJcupm een upcegBeloopen Bibüenbe/ fagfieiicitt eenige ^tBeepenonfec ©loote tanonneren tefletijiienli Sj' gBe JDooiloopeci ban ben ©panbt/ biete DetceUati Baec gcoi uptte loef toacen af göeBomen / itidfcbupjs ben niet langft/ toasSbuiSmacc enpaffant gefcöiet. '0 Mudt0 ten drie upcen toenben 't toebec om öeSSupö metintentie ficftti becboegenaenbe ftanftöeÖHli enbeomttentbenOuden Man, omalbaecmct ebju- beelabantage te Bonnen becBten / 't toekhboojbe^pi be <0o|ïeclijc&e toinb op b' €ngelfcBe ï^uften niet fiiit» ben boen/ aljü met pecpthel ban be befc^abiggbe ri^cBepen aen Kont-Bout enbe anbeciS te moeten btc^ Ifefen/ benelfden '^mo?geniimet B^tltimiecenban
benbaaB/ Babbennocöalöe toinb«©oft ^oojt ©eft met (iijbeBoelte/liepen ^upb <©o(lobec/enbeiiei bonben ficB in 't geficBte ban be Hoofden, enöe npt geftcBteban ben©panbi/ enbe bateengcoot 9}H0 ^φίρ fön gcoote jjBaQ becloocen Babbe j b' ^tbmirael fliecbetetliont twee <i5allioti bectoaetti/ met la(i om Bem naec Hivre de Grace te fenben/ enöe een tocp- nigB^upbelpctifageneen BloecBEngeh ^tBip/ Dat fön fot&e-lBad enbe 25oegfpiiet eupttofli/«nue baecbp be©ice-aibmicael Everfz, enbeSweerts, im Bet ©olcft baec upt tebecgen. b'3(lbmtcael geboot {)«« booj een (©aUiot ben bjanbt baec in te ficeiBen ; «Êiiw mtöbelec tojjl gingen b' onfe Baec gangB langUi Cil»" Kiift, '( (Canael intoacctiJ aen na ben ^offit ban Bou- loigne, of ben Ouden Man, latenöe iontinwel flenoe Stengen upt fien na ben ©danbt / bie be felbe omtcem ben mibbacB toebec ontbechten b'onfetebolgen/ enoe bp Den BoecB ban be boo:f£B?ebe Oude Man βΒ'""®·^" fönbemet 'iSHanbtjSBloote/ fagenben bpan^om ben BoecB ban Galais Clift na b' onfe toe fieecften ; «gnw baec op b'onfeoocB toebec na Baec/ boenbe Ö"geo?- bonneecbe3epn/om genecaljjcftin benbpflnöt «ü?ee» Ben/ enbe gcenanbece gebacflten BeOfenU»/ oföcc tceffen foubeaengaen/ footoenbBetben bponwom ttent vier upcen toebec baw b'onfe afombe SW"?® / ««' beb'cnfefontinueecben Bacrtebolgentst tegitipw" aoonbt/ ftBietenbeupiblbecffBefciieipet«oP»«™,;
beten/ maectoatbuptenben^ppectoalbanbeitanis
ftuiiftomenbe ftoelbenbentoinbt foobeBcmfni/pat
pen booj'ttoeecmaec campenflcegen/ ianbecenaföieutfiteboen/ enbebeebebecBalboiJf^ omtoibcc naö» opper-waite towbin/«iww JjJ |
i:
-ocr page 847-
en ο ® R L ο 6. Ses en VeertighfiéBoecL· 8 3 I
|
,Λ öitt / teaepbe Dei Admiraels boo? jiaariÌ-5ipl uPtter Eupcli/'tto£lctieenl0D«atDteï(leDet; Enghel- — fcheÌ6cBepi ftenbc/ alibeniScDout ^flttjttoan h£ jtoobe/ ®ice-^t>nürael banbe ^ttte @lagg(>e/ en&e becfcDcpiie ^an ga» efQuaD;c$i / alf tn£&e bat be aiDttiicaeldeRuyterBaec tecbolgöinïie/ meet met vier α vijf fcöepen allwu boo? «pt guam / cnije 't aroiS fecE beratötecöe / eninbeöeföne affacöte/ toenbenDftttoetiecna/ fcfjtetentie becfcötHö«ftl)ootm buptfii apparentie/ ban te fionnen «oe bjoeijcn/ {nöi! Öinöe bat fiun gcoii fioeci om btn Noodt Wfcfcontinueren / (laecfiten bc &?ababeinbebolBöben nacE ί <Cnöe de Ruyter met fijn bp Ijebbenbe fcijepen guamen ten ISncbec en ftiecben centgije 45alfotjs / om baecbooi'taïojiaentefeggöcn/ öatfp toatfoubetiop Iflbcren/ omfoonaDpiiem Admirael te fettenaljJ't tnooBelijcb toajJ/ enbe oocfi eeniglje anbect twee a drie mijlen In Set j^oojben ban be ©loobt om be bjatftt ban be nacDt albaec te fioubenj 't3®ejS ailesü Φοΰιί toertft ; foo beel / οΙ$ί in be jongöde bataille be totnbt te tócpnigö toaö / toaffe nu te beel / 't ^cftip kleyn Frie- fia, too^benbe gfteboert bp ben Capitcpn lan van Ter- ion, fagen fön ® oetB fpjiet tc Debben bedoren/ ban toil met De jpoibemafï toel bolgen. 45eI0tö tbjee Engeifc Daer ban een fün gcootemati a«pt toaö/öaettourii ooh alle na Engeknt (lelben. ^en geiiele natljt paffcetbe berber ntet fcOiöf-toaerbfgft / enbeben twaelfden'ii moiaDcniSOabDenbe ijjinbtnotöal |Soo?bt(öofiten ©often /enbe <©oft 33oo?bt (©ofteben jipf / fagfieti ben bpanbt f n't J^ao^ben ban gaec b;tiben/of niet een Eepi bpleasBen/ f«etb?eebtbanmalftenbeten berfp?ept/ berbiacDtenbe gelgcb b' onfe ijantfamer boeec om mal· Itanberen een te taften. ^(tganj^toa^be J^loobttwee mölDesupbenBouioigne.
Ilut^
l'JOl
Sebert hia^ feec bebutgt bat be ^pant fiet bien Icbennatijt/ enbebp octafte ban ben flöben «©ofte 5 toinbt be ftebens! om be 3©eft / enbe na Rochel- it icfoubegebben gfjetoenbt/ om albaec be ®loobtban fönnaaiefleptban ©jantfetöcö onberffensi te obeci ballen/ enbealgoetoel gettotnotg toe fgnjü Ibetenji nfettoaigBefiBtebt/ foocontinueetbe fip ebentoeltn Weboojfoigïje/enbeBabt ntet oDetuft feonnen fijn/ boo? enbe aleer Biecobet met ben örijgBii-caebt hab» be gDebeUbeceecbt/bfegptotbfencpnbe ter nautoec noobt/ boort garbetoebec aen boojbt gabbe bonnen brijgOen/ enbe teacenbanfiet abbij$iniet te bonnen ge:' loobeh / bat ben epanbt fi Φ foo berte a®efì foube bege. ben enbe onfe 3^1oot gier op be ^ufte laten/maec bat fp acBter be €tngel ontrent acht mijlen betoeften Douvres tearen geloopen /altoaet ofteelberside Ruyter befelbe Iteeftgerefolbeertoptefoecben/ enbe aen te boen/foo Bet toeer baer toe bebaerbi en eenigBflntjf beQueem Jijnfoube.
©en €apitepn ban 't betb?anbe ^φίρ genaemt be Loyael Charles, fcpbe bat ben ©panbboojgaeni maec boo; vijf bneeben toa0 gBebUtualteeit / en baec om ntet fobertea®eftfaubegaen. «η ©pbctpingfj bat d' Engel fcheootö bjarew om Wit.ujittcloopen/ b3BiSljtec onbettuffclien ben thienden SI, ooeöt gljcbonbcn / bat een alle be «ollegien ter te. ïüömfraiftepbtlnfecicufe termen oBefφίeben foube tiiecbcn/batferefpecttbelgcb be cefterenbe jScgepen enbe Siaclitenban <©ο?Ιοφ/ banöaec contlngBeet Ogeiiooccnbe tot üanbtd 3@loobt / al0 mebe be nf eu- ue^tBecpenbfe noφORber equipagle toaren / ten fpeebfgo^en / enbe ober nacBt enbe bagg boilben berbciïbtgen / enbe be felbe ©loobt fonbee ttjbt-berlieί fi» fcnben/ om tot cenfojt te btenen / fonbetbaec ban In befe yicffente gIJεleg0enφepbt eenigftfinbtji in Oliebjeccfjcntebljjben j «iÌnbeingebaUe batter noφees nfoiie Officictcn ofte iBatrofen / Die ban öare fietbun enbe guetfurengBenefen/ ofte boel anbeciJ nen Eanbt gebleben toaren / in Bare biflricfeten fouben mogen toefen / be toeltfee op be boo^fφ^ebe »loote ge» louben enbe bertoaerbtji bienbcn gijettanfpoïi teert te teecben / batfe bc felbe / Bp faute ban gltelegent» gepbt fouben [jebben te abbjepfeecen eenben Commtf» |
farfjJQuacktotMaeflandt-fluys, enbe bat albaertec iG6S
plaetfebacctoetwee adriemaeltccbjecifte/bequame__λ·
commobitepbtenbe^aec-tupgfoubeboerben ciJefon- ben/ mitsi batfe infulcfeenoljcballeberbagfittoiiben fijn/bcboft-ggelben ban foobanigj^e <^(flcteren enbe ïlSatrofen bp ben boojnoemben C^ackaf te fp;eecften/ t( toeten allceRltjthgjebuprenbe Daec tranfpojtbai) Maeflandt- fluys boojfs / tot aen be ίδφερβη bflu ©OJp loglj ban be boo;f5 ^loote / baer op fp gcBoojben / enbe boo;t0bat be gemelbe (CoUcgien tee 3ibmiralitept ooit inBarebifltittenenbe (iguartieren toiIbenbornpublt'i> ccren / bat Bet boojnoembe ©aertupgjj ootb foube We» nen enbe gercetgBeliQubentoerbcntotBet oberboecen banbe berberfcHingfie/ oftenoobtfaetfeelijcfeBebenbie b'eenofb'anbernacEbe meer aenocrabe ®Ioot foube toillen fcnben.
©en vijftienden logBbe ©loot ηοφ ten Sïnifiecotti JFtanfe trent Bouloignc: 3iitoaer ben ïuptenant Sfbmii SfSïL, rael al norö ontfingB ©jicben ban ben ïgcci: ban fetcieBö Beuningen, benrtijSBebbenbcban begBelegljentBepbt »'«•«»6' ban bc Franfche ©loobt onbcc ben ^ecc JgartogB ban Beaufott, banbe apparentie banbejiifelf^ber:· tretb / enbe ban bc ttjbt toanneer/of booj ber5cplen ban
Eanbtss ©loobt aen Dem ^bmfrael be booi» fcB^ebe jl^iffibe niet beBoojltjcb boaren toe gBe^·;: men / toeirfie jougBfte Höiffibe ban nocD toaren bergBefelfφapt met berfcBcpbe BplagBen/ el!$na» mentlüAeen<!Eir(rettuptte laetfte H^tfTibe ban ben gOebatBtenigeer^ariogBbanbcnrerden befeiJ/ baec bp benfelben jtaet maetfeten ben fevenden ofte achtften befeg te birtretbtn ban Roehei nacr Brcfl, wn jKiflïbe ban fijn IBaieficpt aen ben öBeftpben ^cei; i^artogDöBcfïBjebenben twadfdenbeier/ bp otcafie
bat boen te Igobe bebent toierbe 't acrtbemenc ban'fi Eanbtüt ©lcote/ enbe b'epparentie ban be {lettaflle metten bpanbt/ enbe tpnbelijtbeeno?b;eaeii alle «Ooubecnetir^ ban be baer ontrent ggeleggene ^ee-plaetfen/ om'jiEenbt^ j^cBepen/ bie albaec moφten6omeninte ballen in alle manieren befülp- faemte toefen enbe te aflïfteren/ boφ niet tcgfiens fiaenbefjpEuptcnant ^bmicaeitoelfaφ/bat befett hooiftB?ebe 25|ief Bern gBeenfubiect en gaf om te betanberen bie refolutie om mette eetfte be^uame tofnt Baer toeber met ©loote ban baec te berboe»
gen / op be blatbe 'Zte btoarsi ban Duynkerken om al? baec af te toaφten be ^ranfcBe om te tonjun* geren/ enbeb'€ngεlfφe/ ombaecmebete battafU lecen j ^oo beciepgp notBtansi toebec ben ifórpgj^j;·· caebtaen boojbt/ gebenbe Baec ban allejEtcommunf» cotie/ enbe Bebben baetopben vijfthienden toebec eenpacfφ gBerefolbeect/bpbe boo?-gecoerbe refo^ lutieteperfifteren/ tectiibtenbetoijientoeban Baec ÜooeB ügogenbe anber!^ foube toojben geo;bonneert/ ofte boo? naerber 6onbfφappen baec toe foube too;ben Detooogen / toant notB geen tgbinge Babben boo; b'üfgefonbene ©aec-tupgen toaccfiφ benbpanb ontBielt/ enbe Bebben ban befe cefolutie tecftottbtbeH l^rec Due d'Aumont bertoίttίφt/ naecbatfgn<!£);» tellentie parite boo? baec aen boo;bt Bern Slbmirael een bifite Bab gegebcn/ enbe mette l^eerenban l^n ürijgBjt-caebt gBefp^ootBen.
®enfefthiendencontinueerbebe toinbt ηοφ al upt «.„κ ben <©often. feventhienden boo?be mibbach (ielben be refpectibe 3iuptenant!$ Sibmiralen/ naec '^x^om^
gBcBoubenebelibetatfe/onberlingBebafl:/ aftetoag»
ten / een <dofl ^upbt (@afl of Supbt <©o(te totnbt / om baec mebe ban boo? Bouioigne te berjeplenbooibe Igoofbennabe cenbebou^opbeblatbe^ee/ enbe bit omt|jbttetoinnen/bat toanneecbe toinbt fo liep/men fonbee meecbec beraebt batelgtb foube jepl geen / al!« mebetoanneec&etoinbt^oo}beI6t{tDf ^oojbt 3@e({ Quam/toantbfebaeceencetBtelagBec Wal maeciite enbebaecmebebenbpantiangB^Bare puften tiptBop menbebe loef ban ons fonbe Bebben.
®en achtienden tttojgBen^/ be tofnt l^oojbt ten «doften enbe l^oojb ^oo;b «©often upt boo;fo?ge bat be Wnt sn^ejbtetü mocBte (oopen ben IKcgg^-caet notB*
ma^ |
-ocr page 848-
83z SAKE Ν van STAET
U66
|
mael^ bscocpfti / ì}t toeltlic goebt bonti aenflottDtii ban . bacc otitiecjepl te gae»/ om met '0 Slanii^ JDloote οηϋεϊ iKiKfitìe banbejaioet ganbtfacmtve&ec/enDegettp (ïopp«nöe / toeïiirom tc tcacDten De Hoofden te paffee ren/enOeoptie blacfie ^eeööjar^ ban Duynkercken tegetaecBen/ «nöealtiaet: aftetoacDtenbe Vrienden orateconjungetenoföe Vyandenomteflacn/ tnconj foimité ban De bootige tefolutfe en op be nadere te bec^ toàtgtene ban tjaec io. iSiog· en UtDten teijlontit Iie ^ncËec^ / tieben een<ge gangen obet en boetiec / cnbe bjeben teUeliit&fn/ maecaengefienbataliü boentn'j$ ïanbti ©loote aen quam be <©?abe ban Fcuilkde, ejc^ tcaoiblrtatisJafgcfonben banbenöonfng ban Vranck- HjcK om bent^rjjgii-raebt te fjetoegen / jgaec met be feU be 3^ioote te begeben om be We{i, op goope ban te een - tontceten en toniungecen met be ® iote ban ben googü- Semelben^oninclt/ fgnbeben dertienden befeiüban RoebelleoOejepltna'tCanael/ foo lieten'teetfltoat bjijben/ enbe quamen fiojtsj baecna eben Hupten be Sjoofben / be f canftlje ïiufi be naelie ten 3l!ntliet/ enbe tofecbe ben 3^ctigg0-cacbt beroepen / <nbe looeichebe i^eeren Due ά' Aumont nebensi ben boojfctjlebe <©?abe becftpeen/ erDiöerenbe eenïKifftbebanbènBonwch fijn ifeeeftec / enbe een anbcc ban ben l^eec ban Beunin- gen, cefpectibe aen be Ruy ter ggebateeet tot Vicentes Den feftienden befei / onbcc anbecen tnüoubenbe eenf ge tebenen / om ijem enbe ben ggemelben örijgiJtaebt tee ^0Q}f5 intentie ban ben felben ifóoninthte ooenconbeft! cenbecen. «©p alle b)eU&e cüpel^tïi gebelibeceect be / foo Oeeft be atggii-raebt gecifolbeett te perfifieten fip allebec felbecboo^gaenberefolutietenboo^fjepnbe futteffibcHjft genomen ben twaelfden, derticnden.veer- tienden,vyftienden enbe feftienden befec ïefpecttbe / bie alle mebe b^acgten f η befe ntet te tionnen tceben/ fonbec albooreniEibaectoebanfiaei; ^o-H^og. fpetiaelbet; te toecben gela(i/gebenbebaecbanaen be eemelbe <©?abe monbelf nge cebenen enbe be fetbe ooc6 fn 't 6o?te bp ae> fcBjifte/ omficöbacc ban te bfenenin'tcapponaen öenöonintB fün iKtejlec j met fecfeuii betfoetft om te iKfoigöen tee piaetss baec 't DcBoojbe / bat be göemelte fcanfiöe©lootop'talbecfpoebtg8flte Eanbe enbe te ^ai ec mocgce biecben geabberteect / om gun f η ti)bt$i en tot nabee 02b?e in be eecHe i^aben be be^e te falbecen; €nbe bepeftfieecbenocö bicnnacln twee banbevel· ioot!»/ pbec met een beflooten H^iffibe aen ben ^actogf] oan Beaufort, met lafi om Daec touc0 te Hellen ianggjs be ^canftöe Cufl tot Heyfant toe / enbe boo?t na Breft, btealbaec buptenbecmoeben/ nietaentteffcnbenotg vcertienbagenbaec opteficupffen/ enbe ban toebecbp be ©lagge te homcn op be blacfie ^ee: ^InmibbeljSJian befe bepeftöe liep be totnbt ban be Weftelijcke handt, baeemebebej3inatDt!$ten drie upcenbeboo^fj Heecen ^canfcf^e bimitteetben / enbe onbee 5cpl pafTeecben ben negentienden moiafiensi be Hoofden, enbe Quamen alfoo mebec in be ^oo^bt-^ee/ altoaet aen boo?t Quam cappo?t boen ben «©alliot iScöippec / ben veertienden befeö'iSmojgenöafgljefonbenom b'€ngelfe©loot te refcontcecen / bieOp 'sS anbetenbaeg^'S mo?geniS boo? Portsmuyen flettfj in be feftigh ^eplen/ foo na giffinge ijabbe fien leggen / en ontrent acht a tien baer Binnen / Ibeltii met f)et geboeten ban be ï^rgg^ - raet acto^beer- bi; SebertOabbefjpnu beflgggDetoee^ metonbecbe ^tanfclie Biift öertoaettjï op te laberen. fjlfoo toatf besloot ben negentienden op betenbebouii enbe blac? be^ÏH / btoacd na ^upnfieictien/albiaec ben itrügjj- raebt tefolbeetbe om foo beel mogBelijtfe te blpben ont» {louben tot naccber o;b?e ban Daer l^o· H^og.
©an dlle'tfelbeontfingtnljaec ]|o.Ho. abbüjjben een en twintighften; ©aetop'sinamibbagfiie ©erga»
bering toa^i; albiaerooth binnen (tont ben^ecretarii Nieupoorc, Dp bcn Suptenant Slbmirael e]dp?effeltjiB af gefoubca / en 0eeft fommietlötö betflaelt be ïegBen» tooo^bigOe con^lt utf e ban be boo^f; Eanbtss Bloot / metten gebolge enbe aen&leben ban bien/ toaer opge^ bdibereert oot6 in ggenomen jgnbe / iiet abbyj» ban 't Collegie ter ^fibmiralitept tot Amfterdam, fegentooo? ; bigDopanbereotcafie alljier toefenbe/ tenbien epnbe fnb( ©ergaberingöe ^efcgepben / (nbe ge(omp«reect/ |
isigoebtgeeboubenbataen benauptenam mmireN fonDetoetbengeteftrilKert/ batljaeri^oog aaoaetS metleettoefenföne in bifpofitie ijabbenbetjiaen/ aS^' mebe bie ban cenige anbere ïgoofben ban be Bloot / bat S'
baer op oocUtoaretibeelefiecBeiBatroofen/en^oiba·
ten/ beBalbenbe tampen biebe iötöepen ban ιιεΓμ'""· ©loote / boo? 't quabe bieber biaren ober ge&onteiUH^ anbere ongcmac6en meer / enbe bergalbcn nooblach^ boo?ben Hanbebienftigl) fiabben geooibeeitficmap te ft6?öben enbe te bebelen/bat Sp met be mtcreenem be fpne onbecgebbenbe ©loote aenfionbt jS foube fjcobcii te repatricren, enbe boo? be ^ee-gaten bcjtr ïan&ra tiomenbe/be ^tgepcn ban(©ojlog te boen in bellen t£c plaetfe baer be filbe te BupjS geitoojbe j tod betdaenbc nofl)tan0bati)p metbe =Örögfi0-rflebtfomie jjiujf» te bifplcieren twintig a vyf en twintig ban be kquacm- (ie ^töcpen / enbe bie onber een ge-eypecimenttcrt en- be capabel ^ooft te fenben naet be Noort, om aibact te Brupffen tufftfjen 't Land en 't Sant, fo tot fccutltcpt banbebettoacDttojecbenbe iïetourfiljcpcnban Ooii- Indien, enbe Coopbaerberjialiianbetnmiij batbn boben bien ootk noctj fesjacht of tien toel öesepiöc gatten of Slatötcn / onber een beguaem Commanoiuc ban gelijctien foube fenben naer be Hoofden om elbaa enbe baer omtrent te tirupffen / in 't een enbe 't an&crc obferberenbe be p?opo?tten ban be refpettibe ColUgim ter SJbmiralitept / foobeel eentgöfintsi boenlöch isifm foube/ ootfio?b?e(lellenbe/ batbe iScliepcn bon be boojfjtwebiftintte efquadresbanbefietfee ^olöatEn enbeilgatroofentoerben moc{)tengelibereect/ tnbebe felbeupt anbere ê^tgepenbieinballen foubeneDefup' pleert/batfeoocöbangenoegöfame ©ibjcsi enbeaiis bere behoeften bQierben berften/ omtompietelgtbioc uhimt OMris in ^ee te Bonnen blijben/ ootB Bp bocgfn» be eenige Gaijots enbe boo?tir alle 't geene jp foube oo^ beelen/ gun bienflf ag enbe ban nooben te tbefcn: toierben be J^eeren gaer J|o. IBo. «©ebi^HtcetbcB tot bcfecreeteZee faecken berfocfit enbe geautl)oti(e£tt om Doo? be igoofben/bie be mecrgenoembe twee cfaua» bjejifoube (ommanberen / be gerequtreerbe initcuctlen te formeren/ enbe bfe ben gemelben ïuptenant abmi» raet de Ruy ter toe te fenbe / om aen gun uergentrpcbt te loerben ; boel berftaenbe / bat gp be feloe infltucitcn naer gelegentgept foube mogen beranberen / enbe ootB toel amplieren / enbe boojt^i om aen gem luptenant Silbmirael/ noopenbeeenigebeffeinen foobaentgfjeo?· b}e te geben / enbe aenfcg^tibingge te boen alsi gaec bebinben foube ben bienfl ban ben iStaet te betepffcijcn enbe tot ben meeften af'b?eutB ban ben ©panbt te ful· lenflrecBen:©oo?t0ii$mebegoet gebonbenban gfir- ItjcBenteberfoecBenenbeteautgoriferen/getColicgle ter aibmiralitept tot Amfterdam refiberenöe / om tot berebocatie enbeget repatrieren banbe drie^cljs» pen enbe twee fregatten ban «©o?log8 / onbet fom» manbeban ben Commanbeur lanGideonfe vander Burgh, nu I)p be twee ^aten inbe Middeliandtfche Zee
enbe baer omtrent ggeageert gebbenbe/ enbeöact tc- ggenbJooibigg bebfnbcnbe tpbe iranfcBe^loot on- ber ben Igertogg ban Beaufort jfoobaniölje o?Die te fiellen/al!Sgaet€b. naerggeleggentgepbt ban foec- Ben oo?beelen fouben tebegooren / enbe tot fjaere meepefecuritept te bienen. €nbe ijSban'tinballen ban bemeer-ggenoembe 'β IHanbtiS ©loot/ enbe be rebenen bf e gacr ïjoogg iiaog. gabbcn Dctooogcn ten bien epnbe be boo?f5aenfcg?ijbingeaenben «neer-oïjef noemben Euptenant aibmiraelde Ruyter tcbociV boojeene Beleefbe jiBiffibefienniffe enbe notificatie ge^ geben aen ben ConincB ban Vranckrijck, eaöe baer tn^ ne influeerbe onbetanbere/batgaetl|oogl®o0. aeagenaemgeptgabbenberfiaen/ batiflnelBaiepeyt onaengefien 't faifoen ban 't laer fo bette betioo"
pen/ebentoel o?b?egcgebengab bat beffelfi ©loot ot^*
,öetbenliettoggbanBeaufort0etCanaeI,enbebceboi'
8en$beHoofdenfonbennaberen/ommetbiebanDeini
^taet te con jungeren / met betfoetfi / bat fijne^a je- ileptbiegoebebifpofitie cnbeggeneggentBeptggcUef'
beteconfetbetentotop't©ooHair/ omalji ban met gemeenematötöenbpanbt't gooft te Bonnen dkwj/ |
-ocr page 849-
|
' (ttalle ittogdilcBe ef(>?euc6 teboen; enbeepntielitfi ' ^Msmutmdis tj3iocic6 fooöanige notificatie gftcbaen/ ' afdOenKonincktJan Denemarcken, om te (IcetbeO («fijne iüajeftepti nactcöttngDe/ ejitie teijtiecsite Dimin fiiKhsïenOe öaec'tbegoojbej g^efe tciolutie tiitoDtùen Suptenant aiùmiraelde RuycemocDöien awniittoegbefonliin/ omüefelbe aenflontsi tooojfoo tótl [lemaengtnt&tec ejcecutiete leggen/ naecöacc fb^me cnDe / SDelfìt^ ootgop ^atetbacg lusjlliomenöe/ oefeltjetefolntiegefontienfoube totCi· Diiiaen alle De Collegien tee SllDmitaHtept/ om te Dtüitencot Derrdbccnatitgctnge» ^nbsfetjjot toajï toeDec felatfiteobecbe bcfectueufe «&o0(ncien; 3©aec on&ec öooinamentljjtBgöemecnt toKn/ Gelderlandt enöe OverYiTe) <i50eD?epgBt tDjjDcnltemetD'ejcecuiie totpjdfiatieöanöe petitien, β (iiDfconfenten totöefaecBente iöateceniiete Eanöe. ^fj^teceniian Zeclandt fpectalijcti beftnaecDenDaec fitc: ^elaffeiiOe ijaei: o?t)tnact$$-i^eecen tticöetec<l5eiiecaliteptbeit twjntichftenöefeii/ ombe boojfcD^ebeOefotgnealjiten googgften nootfaet6el0C& tojj&iïjïopteDoigert/ eiiöeop appioDatfe Uanöaec P^uMntieftnalütbcel^elpen abmltecen/ enOe t)oo|tji bp Ole occafte tee J^ecgaùectuge ban Ijaer I^oogD iiKP?efcntccenöe onraogelijc&öepi öteiJec toasS/ om Oi iJiiiiulic veerthien Cotnpagnicn aiaaec aen te nemen/ mnceOenen Dieeücctntiaet <ιίίϊ. jjBag. jjl^flTtbe ban taleenendertichftea J®ap Uliieiicn iJCCmelt/ tenfp ie ©i oüincteu ban G el dcriandc en O ver-Yffel, ftace t'acItcecDcpt aenbe 31!bmicatt(ept aloaecobec ben ÏOOileöen ^are lefthienhonderc vijfenfeftich quas mente bolboen enbe te betalen/bolgeniübe bfUicge wcfemaite tnbeüoo?ftö?ebe Ifölfftbe gljebaen/ bat 3!)|»{)[ΐΕ(ί(ί gaec Igoogt) ^ogenbe fouben cepjefentes Kit/fjoebatbe 3Cömicaltteptalbacc boojbe «mpri/iatu baniie tlucebao? gtiemelbe ^iobincten/ tnfoobanf- QÜec'acDtecijepten onbecmogentoaji gecaec&t/ bat pgaer niet mogelgtK foube toefen be ^ctjeepen lan<= gccln Det Baec-watec te ijouben 1 ten)»aec boo? aftop» finae bannocg anbete pollente Eanbe/ mibbelen bfetbenupt gyebonben om geer teboen fu&fiftecen/ (nbatbefetoaecfcgoutnlnge totbeftgacgeen ontlafttn^^ glie banble ^^abincfetgbelijtg gefcgtebe/ al^ niet 8f|ïnt3ijnbe om be non voidoeninge ban anbece / Bate Ijoblnclale finantlen t'eenemaelteculnecen/ entj$ ^cicattbanbefecefolutfe ggegebenaenbe Capftep^ iKtibanbebeo^rcD^ebe veerthien Compagnten/ om tiaecuptgaec €b· ifóogenbe intentie enbe cefolutlete itiosDenfien.
®en drieentwintichften InbelibetatiegBeleptfgn? ίχ/ Ιίϋ eoet gebonben bat bp be iegenl»oo?blge tontunc^ tace ban tjjben enbefaecöen/ toebecom Commiffien ranretorfieomtegen0ö'a£ngelfcöeteagecen/ uptge^ löeben fouben toecben aen ble geene ble fulc&$! begeec ίκη/ mltsibatniemantop foobanlgeof anbece allie« tcpt{igeobtineecbe Commlffien langec foube moggen J8ecen/ofte In^ce bipben ban tot prima Martütoei Bomenbe/ opbecbeutteban iScftlpenbe alle ben göe^ volse ban blen / enbe baec en boben ηοφ op een boete Danfoomenlcgmaclhondert CatoluS <©ulbenif/aW fpciterjiop'tfelbe iScftipboetbenofboo? Werepfege- wettöabben: 3®elbet(iaenbebatbpfoo bewefpben uoojftDjcbe gDep^efigeecben tgbt obectcabentoteen pcele üQaenbtbe boojfsgeltboete al0ban foube Inei;- om betbubbelt/ ootfiobcttwee usaenben gettipli» wtt/ enbcbatalfoo becbolgeni dooï pbeci^aenbt «'ifp langec fouben mogenupt bipben/ Deboojftiliei o^eeitOoctenocg eenmael geaugmenteect enbegeert' B«tt foube bJo?ben. ^iejibat foobanigge Gommiffie- ricrders aen be Collegien tee Hbmicalitept baec fp upt w· ^ecen/ alboocen!Sbpfclj?iftel0c6e 9ll«e fouben mocf I tegenigetaenflaenbebooiiaec aen't
kt! ^nliiopoiblnaciftöei^olbiete letoecen/ foDbeelfie^ ■ oacen23ooti! bolcB/ aljïfpop öaeconbec öebbeiUje •'^φεη boecben ofte gemepnt inacen te boeren.
«««Eenban Over Yffel allegueecbentot ercufe "«nDaectcaegBept/ befcBabeboojDen Munfterfchen |
^o^logggeleben/ »ibeboo?'tmifTen ban gace gemeen .i S6S
ne mibbelen: ^aectoiecbttoegeflaen tegeben onbecs _
cicgtingeban!)aerfcl)aben:|^acc fct)}ebenbehv%· encwintichilen fulcfesS fooljaeliniettefeonnengefÉiii ben/ boerbentegemoetbatniet alleen Den l^cec ©if- ffDop ban ben tweeen twintichften J^cptembecbeiï boo?leben ^laecji/ ïjet TwentcbpanbtlöcliDaögein= babeew/ enbe tot ben acht en achthienden USep fef- thienhondertfesenfeftich, nebenjï een gebeelte ban Sallandtgeoccupeertgei)ouben/ mmaec ban baec na be becobecingeban Borculoo boo; 't Twente, Sallaocj enbe een gebeelte ban Vollenhove boo?geb?oot6en/ens befooboo?t$Ì obec Drenthe naec be ^joblntie ban Groeningen gBemaccöeect/ in boegijenbatbegoebe IngefetenenalbaecbeelebecjaecBt/ becmoojt/ bec» loopen/ be]gupfenten beelebeclaten/ tenbeele beci= bjant/ be heeften enbe Betree boo?een gcootgebeeU te/ lameecenbeeltoegggeb^ebenenbe genomen / Bet l^oocen/ al^fpnbeeecflinbe é^tDupcen gelept/ ber:> * boect/enbe becnielt j boo) toeltBe beoatlatien ban Eanben enbe Eupbenbe pjoblnciegljebjatDttoaiiin beupttecdecuineenbemifecie/ baec ban be pectinen^ te openinge betec foube toillen gebaen fjjn aen eenigpe Üeeren baec toe bp&aec I^oogg Hogenbetetommfi^ tecen^ ^lüljaeciloH^og. tolclitigebefoigneür baer mebe lange te inteccumpeten i ^pbectcoutoben/bac gaec ]^oogD JH^ogenbeeenlge ü^eece» fouben gelieben te committeren/ be toelcBe fp een pectlnente openingge fouben mogen geben/ nietttogffelenbeofalj^Daec ^o. IBog.becfelbec cappojtljabbengbcljoon/ fp fouben beluoogenftinbie miferable ^jobinttetefuctucecen/ naec'terempel aen anbece ^;obintienin tijbenenbe teülengefcgiet/ oocBin gaec l^ootlt H^ogenbebifpo^ fitte ban ben drieën twintichften ^ebjuacÜ fefthien hondercveertich, gtjecefolbeect boojbe ^iobintlert bieoocB inbafienbejï bpanbt^ motgtenobec Bomen ; S^atenbegaec Igootg iBogenbegetoo^beelofnlet alte gacben eretutie/ becuattet ingaer cefolutte ban ben drieentwintichften^ulp iongfi-leben tegenjÏfoobane geaffiigeecbe ^ontgenootentepjematur iaa^ ggebe» (ceteect / bie gaec in boojgaenbe ottafien 3|a feif^gi in befegaceupttecHe cuine in't betalen ban becftgepbe boften/ nieten gabben ontcotlten/aen ben gemeenen ^taet te contribueren't geene geer eenifgfint0 boen« lÖtBtoajigetoeel}/ entollbenbergalbenbecfotgt geb? ben/ batgaer Igoogg H^ogenbe beboo^noembe on» töbigeenbefonbec be^jobincleban Over-Yffelgges goojt/ genomenerefolutie/ berbattenbe begebetcei> teecbe comminatoice ececutie toilben gelieben te boen belecenuptbe {tegifteci^telitgten/ enbebeitiemocie baec ban t'erttcpecen/ becfeecBecenbe batbe ^jobino tieban Over-Yffel gaecnopt foube ontcecBen naer gaecupttecpe becmoggen te tontcibuecen/ 'tgeene tot begoubenijSban ben gemeenen ^taet toiecb gge;· ceauiceect/feaectoefpnocg meec foubenmecben bec- biecBt / toanneec gaec «Bbele iBogenbe be bieccBelpc» Be effecten Quamen te befpeucen / bat gaec ^ontgenoo" . ten gaec tn befen gare ongelucBige obecbal fecoureecbe.
^e ISeeren ban Zeelandt Blaegben batbe Duca- tons, opbennaembanben tegentoeo;biggen l^oning aenunc ban^paignen/ in baleuc biierben bebonben eenttantie halve ftuyver min aWb' anbece. ®oo?tsi öoo?gge- blagen genecelöcB Det ober gcootbecloop; bat feMawlr becteenige ^acen gectoaectjïinget (lucBbanbemun^ utgttct. telnat in geBcoopen/ biatabuyfen niet alleen/ maec ggenoecgfaeme openbare Licentienin meeftalle be munten biaren in ggeBroopen / enbe boo; be bin» gecett tolecben ggeflen/ toaet booj be Munt-flach niet alleenin groote bi^reputatie en Bleenacgtingge fottbeBomen/ al^niet burbenbe ggegouben op gaec recgte balene/ maec ootB alleggemeene ^ngefete- nen baec boo? mertbelötfi ggefraubeectj met bec- foetB batbaeroöec met De GcneraUffimus ban belBun- teeenbonbige befolgne mocgte biecben aenggeftelt/ enbe baec op feobanfte cefolutie genomen/ baec Bp aUe^begoojlfitB motgte toerben gerebjeffeect/ en iK refpitttbi mumen in gaec i^tooic oge»
cn OORLOG Ses en veeriighfie Boeck. 8 3^. |
-ocr page 850-
834 SAKEN vaa STAET
|
tW5 Soutien / tiöt6 «rttóbfu» üptftebatBt ombeMunt- ■ ■ materialen binnen 'jtïsnbiiS te mogBen öelioubcn : a®aetopf!SgoebtgBebonbe/ tebecfoec&en enöe aen te manen be l^eecen , . . . ^ . eube anbece liaeci^o. JH^OQ. €iebeputeecben / tot Bet ceb^cjci in't ftucB ban be munte, bat Baec be tiefongne^i bten aengaenbe albeceptji ge-entameeit toilben cefumecen enboItcecBen/ oocB baec ban foo Baefl eenigfint^ moge^ IÖcB(ieiceppo}tteboen.
^P BlaegBbenoocB batb' «ÊngelfcBe «©ebangfiens/ Bfec mollengBcfteltbJo?ben op twee fcuyversbaegBiS: om Bet Bact en b) «eet iCcactement ùat onfe <(Debangen!$ <n Engeland leben.
<©m toebec te Bcecentot ben Euptenant 3lbmfrael
deRuyter, bfe ftBjeef banöen vkren twintighlten jSeptembec / bat Den seghenthienden '0 abonbtji ontftonbteen Batbttocec / fuichi^batmen't ^cBtp ben Dom van Utrecht, toecbenbe gBeboect bp ben <tapUcpn Broeder, fön^ocBe-JilSaflenbe SBoegB' fp^tetbecloocen fagB / enbe bup2beootB tot ben een entwintìghfìen bito / bat ben ^luptenant Sübmtcaei van Nes maec alleen een^ tee naeutoet noobt tn be boojbemibbagB/ aen boo?bt ban ben lece deRuyter Boe Bomen / metbctoelcfi goebtöonbtfepnte boen/ b'^n(hec!$ te BcBten / enbe toat te bet^eplen j maec be toinbt ontllonbt baec op toebec foo beBe» ment / bat Bet onmoooOdÖcö tis gBetoecH b' Ulne» Becjf t' BupjS te BcögBen / enbe ben boo;noemben Sïbmfcael van Nes, maec pa!i toebec aen fön bjoobt geeft Bonne gBetaetben / blybenbe ftaec beflojm aU buiS bp tot ben twee en twintighften '0 naecmib- baeg0/al!S toanneec in be felbe |to?m bp Baec aen quam iSCBippec Leendert Huyde de Gorter , met ffltt ©ifcB-iScBupt af gBeöcecDigBt upt be Maeze , bp ben CommiffacIjS Quack , ben aehthienden befec 'imo?gflesisi ten tvi/^ee upcen / na bat BP tot Cikis Baös beaengfjetoeefl / enbe Bem niet alleen Baec ^o.ilSog. jKiffibe ban ben feventhienden befec / mette €0s pee η bec iBifftbeb aenbe i^cecen <10oubecneucjj ban Calaisenbe Bjuloignctec Banbt (ielbe / maec ootB twee ban ben agent de Glarges, gBefcBjeben tot Ca- lali ben twintighfteh enbe een en twintighllen befec iTefpectibe/becgefelfcBapt met een U^iffibeban ben l|eec ban Beuninghen , gBebateect in Parijs ben neghenthicnden befeC nacBtÌÌ ten drie Upcen /
toaecbanBP fepbe totbecfeetbecingB nocB ^tt piftaet onbec Bem te Bouben / om of Biecben S^upte; nant 3Cbmicaelde Ruyter baec nieten toa^gBebons ben / 't felbe Bpnabece abbectentie elbec0 te Bonnen fenben/ enbe ban nocB een lEfffi&e ban ben Copitepn Vyfelaeraen Bem gljefcBjeben/ tot Havre de Grace tien neghenthienden befec / fgnbe albaec befcBae» bigBtingBebailen / nebensi nocB drie ^janbt-ftBe:: penban be®loote ben derthienden baec Beboocen / enbe alle be toelcBe Bpttiet obec BceegB fonbec in be ^eetoelgeboopt te toefen/ enbe aen boo?t moepteBab- • ben met be felbe te b;oogen. ^p befpeucbe met gtoot genoegen/ in fpn tegentooowige ftoacBBept uptbe QBemelbeBaec l^oacB iBogenbeHSiffibe/ bat ficB be felbe boo^aengenaem Bibben gelteben telaten gBe- ballen föne gecinge/ botB*toel mepnenbe beboicen in bejongBfle ceffontcetegenöb'CngelfcBe ©loot/bocB Betflab <i5obt animacBtigB gelieft boo? beffelf? toeec enbe toinbt/ Bet gBetoenfcBte gebolgBe totnocBtoe tebecBinbecenj «i^pbe bo^bece bplagen te pacticula> tifecen bacBt Bem ontöbelöcB/ om battec t'febect beeie becanbecingBen baet omtcent toacen geballen^ cBelÖcBBaec ü^oogB itSogenbeupt föne oetfcBepbe boo/gaenbe/ enbe tot nocB toe onbeanttooo^be ban ben veerthienden, tuffCOen ben veerthienden enbe vijfthienden, enbe ben bOO?fcB?ebe negenthienden befec/ 'jJabontöbjecbecfouben Bebbeabecnomem (ienbetoatbelnngBbe8ctbooirtBiebeiongB(lefcB?0-
bensJban ben Igeecban Beuninghen, baten Bielb mebenietanbecjsiin/ alsi'tgunt btenttot abbectentie ban'tgeeneaen 't^ofban Vranckrijck bagBelücBii paffeecbe / enbe gebiftouceett toiecbtinbe becgoopte Conjunaie, ban Da» enbe Slanbt^ ©loot. |
dendrie en twintichfien befec'jsmojffensj bebàfi·. I be Bet toeec eentoepntgB/ enbe paffeecbe 'Slanhid '1 ©loot een flupt-fcBip/ bat ben ïuptenam limi caeivan Nss fepbe te Bebbenbecflaen/ t'BupöteC ren tot Amfterdam, enbe batfip bectoaertjS öihifi Baöbe/ 6omenbe't<i[anaelboo?in derthien uaenhfn ge3epltban Nante», fonbec eenige iStBepen ohS teBebben/ enbe bat op fön bectcecB albaec/ b"» „ fóartogBban Beaufort, boenmaeliï metbe-pranfffe ©lootnocBtotRocheiieiepbe»
^e^ namtbbacti0toa^Betmocptoeec/ enbebjicr beben Knjghs-racdtbecoepen/ enbe baet in Jjooinfie) flflt/ bataengefien be vierbagennu toatcngr-ftpi, ceect/ bie op öen aehthienden bcfcc aen bcnfieeci <i3?abedela Feuillade toaecen belooft / batmcnfitfi met iilianbtii ©loot nocB foubepoffetm omttcm Cilaisenbe Douvrcs, omben bpanbtupt fictCanaei tebibectecen/ enbe De 5FcanfcBe ©loot gijtUgcmta tegeben totbe getontecteecbe conjunöie, enöe mm baeclagB op een gantfcB onbequameplactfe/ tnoe buple gcont/ baec ban beele ^(Bepen boo? 'töetiie^ banBace ifincBecjienbe bebetf bec €outocn genocti). faemc getupgeniffe gaben/ of becBalbennict ten BoogBften bienftigB toasi/ Boee« Boe beter met be felbe ©loot te berp laetfen / enbe te loopen op be Vladt. te tUffrBen Ooftende enbe Blanckenburgh be fpleete ban Walcheren op / cube bitfoo toeltot fctutitcpt ban bes Eanbtsi ©loot tegenö't Barbe toeec/enöe confecbatie ban Bate SdncBccii enbe Coubwn/ m mebe omme tefpoebigecBace-abböfen obec enöe toet te Bcpgen/ enbebenaecbeceo?D?e0/ banBaet^oooÀ jiaogBenbe te bebomen/'ttoelcBalfoo baftcljedclt fönbe gingBenonbet ^epl/ enbe gaben aenbe boo^ noembe «àpitepn Broedereen acte / Bem raetfgn onbecB^bbenbe ^cBiptebecboegennaec Texel j boel) fpbe gebe^ineecbe paetfeniet Bonnenbe bejcplen/ quamennavijf mölen banplaetji becanöetttebitfm 'liabontii ^upb ten a®e|ienfevenmölen ban Duyn- 'kercken ten 3llntfiec ^en vier en twintiehften bttO ssmojgenjïbe toinbt ban ben ^upb o^often/ gingen toebecom ten boo?fcB?ebe epnbe onbec 2cpl/met boo^nemenom albaec gBeBomen fönbemet be^ueem toeec be tefpectibe Capitepnen aen boojöt tefepnen/ enbete boenopgeben 'tgetal Batet fiecken, bienocD niet becmfnbecbeB/tampen aen Bate i^tHtcpen/wlii fcBabenaen Bate ^ncBetjüenbe €outoen gPeöm/ mancQuement ban füiec / enbe toatet- $t
^en fescntwintichiÏeni;3tet becgabecitigl)' ODf lefen feer ftete acte banben Commanbeuc lan Gideonfi vander BurgU gfiebateett tn 'isïanbtsi naemt be Prins tePeerf/ iegentooOïbigB ÖP be Iran» fcBe ©loot onbet ben Igeec l^actógB ban Beaufort w
^eeboo? StruyiTaert ben driecntwintichlleiiDeiiP/ baecbp ben Commanbeuc Corneli3Gerritfz..l9|teraet fön onbecöebbenbe f tegat be longe Prins te P«ert te gaen op foncBen met een miffibe ban ben Euppanf Hbmicael be Ruyter/teeplaetfe altoaecBPfo""®""' ge toefen/ enbe baec neben0iboo?geb?agen ö« BP «wm^ manbeut Corneiis Gcrritfen ben felben ïuptettót t ?ibmitael Bab gemi(i/enbe fiift jegentooo?DltB bit bob?fcB?ibe giatBt bebont boo? be Maefc; oofo in be felbe namtbbatBnocBingBeBomenenbegDfwn betfcBepbe abböf«n tonfitmetenbebetjjwngen can bien mo?gen banben grooten Brant bie tot j-onaen
toaigetoeefl/ Bebbenbe vyfbagengebucrt/Daecoow
bie ^tabt boo? 't meecenbeel toaii betbiflnt onoe^e OEngelfiBefaBen geftelt; toaetop "" hh! fenbe bat be boo?fcB?ebe f canfcBe "f,
en twintiehften befcsJ toaö geaccibeect ttifffp" de Grace enbe Diepe, gOit βΛοη^»!'®!™^ banBenniffe gfiegeben foube toojben aenbene» ben Euptenant Sibmicael be Ruyter, tnet emcnt lafïenbeüebelbat flp ingebolgBe ban Ba« HSögenbe fiefolutie ban huyden wo^en 1« W fcBïeben'i atanbtsi ©loote /inbienbefelbenotl) «t^ fintö in naet toai om baec mebe geage«t « Bonnro too?ben/op be boo?ffB?ebeImportante t^ingP
banben BraHtaijj anbecfimi» ban'tnaebecenban je |
-ocr page 851-
cn OORLOG Ses en Veertighfle Beeck. 835
|
Frinfche Vloot ftp öen awbetett fottbe fieftften ti 8on hfnionöfic Wete fepeteren ofteWe tctioen inballcn/ iiitiE bat W öoo? fijne 25?ίΕ0εη met betfcDepbe Slöbijsi- qatfttenofanöct bcguame of fheebicg baectupaliaf tefcnDcn öe meecgebaiöte Ifeeec Hactogöban Beau- fort met befe beranbectnoDe cnbe tn^ee blpbenban 'g lanbtii ©ioote foube fiebben te toiiecfciioutoen / om fHne Mciures baec nae te bonnen nemen/ cnbe baec neijensi bcnfelUcn l^eec ïgattogB fön abbijs ijntbep^ be j^lootenbell fouöen öonnen conjungecen/ obect ft(,?jjtìcn; boo?tiiiiS gefcftiebenaen alle «ffollegfen tee
Prins te Pcert boo? be Maefe boo?f5 foube blpoen toacliteiltotbec felbernaebec ojbje.
'jSlnberen baegji boiecbenbe Igeeren Staten ban Zeeiandc enbe Vrieflant becfocöt/ ompbeceen ©ee» foonte bsr&lefenbiebaermet en nebenii ben tieee lïaebt ©enfionarisf deWittenfpoebIcftften fonbec tjjtbeelteii op'siX.anbti$ J^ioote fonben gebften te tie;: gebenenbete beecicBten 'tgeenefnfjaer ^bogOlfêog» {tcfoluife ban gilleren enbe be €ommtfTientn 6rajcgte {lanbicn gebepefctjeert Itont gementioneert/ banbe todtbe commilTie ijaee «Sb. |®ogenbepbereeno}tet> nclemet open name foube toerben toe gefonben ombe pIoetfetebuKen na ben getooonlöcËen rangi) ban be ^joblncie/met bm naemban bie geenebie gaer <iEb. Jlog: refpettibeljjcfe ten fine al0 booten fouben 60^ ιηεη te bccBiefen/ becBlarenbe ftaet ^oogl) iBog: ban nu af aen/ becmitsi be faecBe 8ae|i beeepfcBte tcfulkn Boubenbooj acngenaem; beüt batbeteelge» mdbe ^lobincie baec ban gerteaect^ aen gaer Üo: IQog: ftenniffeenbe abtoectentlefoubengeben/fuUenbe om ^ece JSact ©cnfionaelssijier totbeffelfii nariep» tinge «i^rtract toegefonben teerbenal^ mebeeen bjief Ban tïebentie of abjei aenben SJeer IjattogB «an B5aufort onbec catUetbolant/metinfertie banffln mm alleen cnbe open plaetfe boo? bie geene banbe anbite ttoeete berfetcfen l^sefoonen om 'tfflnet töbt Oeiimttetoecben. . " "
®cc feibec tpt i^ ootB ontfangen een miffibe banben iuptenant Sfibmicael deRuyter oBefcBjeben in't «tufp be feven Provinciën jcplenbe ontrent ^ao?b ^ift feven iriylen ban Oftcnde bsn fes en twintidiÖeo
PW.'imibbacfisi/ j&oubenbé abbertentie/ baec ne^ wn» een aroote generale Lijftetoàt rampen cnv^rlies BiQDe^tgeejpen onlangt)!^ ggeleeben/ «nbetoatbe l??® boó?rtam<ntrtjctiaen Bieren Waterombiatfej frh occonflbeteect lioefenbebat betmitibebob?- eiebe ingEftomenabbcctentfe ban bat bengBemelten ^uptetmm 3ibmttaeldeRaytef met'iJïantiï®lob. imf^ ^^laisbwiigefepltom metbe Franfeheteton» öe temmimelip ftaer Ifeootö iEogBertöe &^^a"pntopeenig0e «eecen <0ebeiateecben e^ wwtneitt om jjaewp 'i ïattbti ®loe« tclKgeben |
Jiueuamteieffeeen/ (igoetgtbónbetibefelbemfbtiS befen fn te treifien : toetbenbe be 3©elgcmelbe ^eeren . <5ebeputeerben fiebancùtban öatengoebcnpbctenbê " tofibeecbitfjept totbebo^beringban bcttbtcnfl Ëefec S^anben j coppe ban be boo;f5 ml (Ti be atö mtbe banöe boo?f5 agite gefonben acnbe cefpect tbe.Collegie tee ^bm(i-aUtrpt /met fertai^ berfortb enbe ecn^tgge begeer te / bat be f^clbe al gct gene een be fcDeeuen ban garebfcect<eontb;atb<nfonbecËept Bier,en Water/ mit^gabecsi eentge pjobiftebau Turf,Brant-hout,en- be anbere nootfaetbelöcfageben aenflontjü löoilbenftipc
fjaere
fiecbtenenbeQuetfuerengenefen ofte teel anbetji aen Sanbt gebleben teacen / met bequaem baectiipQg bec- teacct$itellbetiboentranfpo}tecen/ enbe baecteggenjS be flec&en teillenlaeten a^aelen/ boenbe upt'tfetbe ©aectupgDin iScBeepen foo beel toetbecfciiingöe aljS eenitBflnt$mogelgc&tea£;. ii^ ooc6nocgmaelj$ gefcgjeben aenbe Collegicn ter ^fibmirautept tot Am^ ftcrdamjin't Noorderquartier enbein Vrieflantbatfi} be Stoepen ban tiare btrectle in Texel ^cpi recbe teg^^ genbe ten fpoebttgften in ^eeenbe nae be meergenoem* be 3@loote fonben gebben te fenben / fullenbe be tooo?f3 jiaifftbe ban ben Suptenant Mbmitael deRuyter boo7 foo beel b'abbertentle aen glncii boo; ben 3igen( de Heyde gBccowmnniceett toerben aen ben Igeïtc <ÌB?abed'EftradeSj alSmebe aenben ï^ect Klingen^ bergh eftrao^binaclii 3fifoefante ban Dennemarcken,
fcnbcnnaecbe ccfpecttbe ^ee-gatenban gaeeen tef. (om/ omfn tasi albacc albmpt^ eenfge ^cgeepcn fouticn mogen fjintngeballen oftenotD domen in te ballen/ befelbebateltKl^fonbec centtD lijtoecltei^tDe; bEtuptte pjeflfen/ enbe naebel^leote te boen fenben fliöebittciaeten tioen. dpfoecBen In be Vkcke ^ee tuffiljen Bkiickenberghenbit» Wielingen i tentoel» &cnepnbe OGtü geftt)?ebcn iisacnbcn CommlfTariSÌ Knijf, enbe Agges boo? foo beel belangtjt be ^ti)epen bfc m't Texel enbe't VliemocljtentnBomeni ^n lü ban befe i^folutle al^oetBMn bis ban {jupben mojgeu fiennlflc gegeben boo?ben Agent de Heyde aenbcn l^cec Ambafladeur b'<ÊtïcabejS om tepteCi itentotbcffclf^ ttaceifcl)tiuge. <£pnbel0cB ben tf omnilffacuci Quack gdafl bat ftp be 25jie ben abbjej»
fece aenben meecgcmelben l.upteuant2Ìlbmtcaelde „ , ...
Ruyter enbe oubec ben boo^n. ^Tommanbenc Cornelia, gelgcboocB^ictcactbanbefe tefolutte gefonben toiert GernrfzBctuftenbeban tjemfonbeljebben obet te nes ( aenben l|cec iSaebt ^cnftonaciii de Wit, enbe ben men/enbe met een beaiiaemenbefneebicö^aec-tupgö meecgemclbenïuptenam Sibmicaci/ omte Omhen bcnfclben Euptenant 3llbmtcael inalici; pi toe fen>; totbecfelbecrefpectibe naritj|)tinge. ben / belaflenbe Dcm €ommanbcue bat t)p met fgn ^e ^eee ISaebt ^enfionarfjü geeraminecrt |[i(l)lien:> boo?f5 onberljebbenbe giacDt/ genoemt ben Jongen ! bebe Capltepnen/ enbe Officieren ban't fregat be
Jonge Prins te paert, ö^eft bcrnomen bat onbec 't ianbt Bel IQe of Boulyn bp be Franfche Ï^lOOt bsa? ge» Bomen geteiquadre'ttoelcBbe JttoningtnnenaPortu- gaei ober geboeet gabbe / enbe bat be felbe JBioot nae be bOO?f5 COnfunctiellecCBtoas!/ vijfoffesen veertich (©ojlogg ^cgepen/ baeronberben ^tbmlraelmet vier-en-tachtich |tucBen / enbe gemant alji pp ban (Souion berttocfi met duy feut of meer fioppen/ ben ^bmirael banbe aaae|t-ISu|t/ 't^cdip ggenaemt Vendofme met twee cn negentich |tucben / fbnbee te boeten met goe beel Boppen 0p gemant teajü /ben Mbmirael Pauwelmetfeftich|lutBen/ enbe ober be vijfhondertman/ enbebooits ïneltottwintichfn't getal / baec ban be min|te boerbe vijftich itucBen / m be baer boben/ ootK boo}gaen0 gemant met drie hon- «liert enbe meer Boppen / be bojbere met fes en dertich of veertich flucBen/ uptgcfonbert dne filepne i^cegati tenof^jacfiten/ merachticnoftwintich pucBen.
telgeeriSaet ^enjionarijïbebf allebliitomop 'β Hanbtji ©loot te Bomen f enbe be tonfuncie te bcbojs S «« beren. ]^pQuamaenboo?tbanbenEuptenant3ilbmi« taci ben negen en twintichften, ben felben btnbenbe febecteenigebagOenonpaffelijcB/ enbe bienbagB aen eenltercBe Boo^tfe. be (tappe enbe contrarie teint upt be Zuy d Wellen Bonbe be )9loot teepnicB abante^ ren: (anbectufTcgen Breeggtgbingfibanben <(57abe banCharot <3ouberneurban Galais, enbe banben ^gentbeGkrgeibanbendertighfìca, bat ben ||ac<< toggban Beaufort met be jpcanfche J^loottot Doo; Diepe toe geabanceert teajjgeteecfi/ enbe ban baec teeberomteruggegftefepltnaer Brefi,apparent opbe receptie banbe beBettbe refointiebanbe ^ctieepi^- ^rügOif-raebt ba· 'it Sanbt^ 3@loote banben achtien- den^eptemler.''
^engemeibenl^eec<{Ei?abeban Charoft> enbebht ^taht boojnoembenaigietttbeGiat^es, aljgoe teel upt een en« ^i· be befelbeplaetfe/ enbe onbec een enbe't felbe ^acQuet abberteecben teat berfcltepben ban be <fngelft0e ®looti/ feggenbebeneeiften/ sifmiamjtvms aJvntir.
ajguth Flitui' AngUttrrttfi»1» ruitit SoitiShen, Si j»' tlhtftfcrti Öf ncmbrtujt·, afin^uirim ntvtus mpffibtJi
pritidri vm mfuris m>hfiurtt ^ j en be anbere iiet inflnereit ■be na«cb0igenb« »00?be«. d'Engelfdie Vloote is in Staae 2 t^.ec
gDtntraliteptbatfe aenftontiS ober Jiacfitenbe ^acfj ί plccen/fonbEteenttfitfltbecKejS/batfeuangljeliJffeeti (cnlgbe (0ecommttteecben upt benfìaecen tollben I foobanfge<©ffttietenenbe Hatroofen bie ban ftae» |
-ocr page 852-
836 SAKEN van STAET
|
twee partyen giilerèn endcecrgifteren tuflchende Hoofden gepafleert, haer cours fettendenaer Duyns.
^cn tweeden (©cfoüci: logD öeti luptenaut aibtiit= cofltocbecaeiucn ^ercBe hoo?tSi. ^icjS'jSnamibi öaaOsi met öen örögis-raeöt oUcttoooOenfijniie toefïauDt ban föne continuirenöt tnöifpofitie / enbe baecopgOeöoDjtijct aööpibanöin <©octoo?/ enbe CijiEUïOiin/iS! üpaUcöe i^ooft-^fficUrm ecnpaeci Itjclt tonfo?m'tUoci?fcDKV)e aùtoijiS ban De fEebicönsi OOeoo?ÖCElt / bat ban ben felben baec tn '0 ïanDtiS 33l00t0Deenü0|Derenöien|lcnüjnsStetcetfecn / maet mconttaciebatboojijetonofteinacft / enbebeonges lcg0entBeptbfeOp albaec moc(ï iipt|laen biel gcoo» tcnonüfenil aen ben^êtaet / boojberftoacringban fönc inbtfpofi tie fouDen bomen bjccben toe gf)tb?ac{)t / lBje0ÖalöinnaiJ£macl{)P fpnecpgenftoathliept meöe inecccnbe meec begon te boelen tjp ^tfanbecenbacgiï In een ban be öejeplflc Jicegattcn tö na be Maze geboerr. ^ebectt0be èjEcrïtaebt ©enfjonariiS met be ©loot tenSïntiiccoljeHomen /naBifftugf omtrent btoerj» ban öe Maze iircum circa acht ttujlen 't ^ee toaectsi/f0n= be baec toe genootfaecht gctoecfi oi»i niet tioojt^ gejjee» Ijjth om be 33ao?b geb?eben te toejben /enbe fagl) al toes öecom ieftigh iSee seijlen fönbe ootfa be bpfigOept ban be 1 lucBtboenmaelsS becDtoeenenenbe'ttoebetcpgehlaett/, fo bat een pegeipch feec teel ()ab (tonnen bemeccben bat [ fpautfjccben/ oelijifibanoothbebcoiftiebe i^tDepen iegEnbJOotbigöOct^ntbecal mebeljabbcn laten baU lenenbefagennotli twee loef-toaect bomen aen jeplen ban be ©loot en een «©aljot^cljippcE benïuptcnant 2ibmiïaElBinckertmcbegefiente{jel)l)en/fobatfioop' ten batOu met öe ceflerenbe iSiBepen infgelijtft!S Baeft tebootfci)tjn foubc bomen / boaectoe met upt-fenben ban<0ariot£i/rol)ae)lb)ebecom eentge bonben macl); tigguiocben alle$${ontnbucetben biat eenitDftnijüin becmogentoasf.
Spt allej^ blücBenbe fn effect bat be tontcacte totnben borf^aecbe bacengebieefl bat be©loote ban befen ^taet niet becbet na be aSBefi Babbe bonnen abancecen becmit!^ be felbe t ' elcbenjs genootfaecbt b^fert Det getpe te(ïopen enbe bat men tnbc felbe ©loot ηοφ geen feecbece tjjbinge tjab bebomen /toaet ficö be «jengelfcDe nabalematDtomOfelb ^ectjalben fnatlitinge gge^ nomen fötiöe bat Bet fatfoen ban 't ^aecniet alleen foo be cce toa.d bomen te becloopen bat iegentooobigg geen tonjanctie met bejfranfiije ©loot becmitss bebehenbe toeballen bon toecben glieeffectueett / op toeltft p3efupi pooftecBtec 'i:iEanbt!$©lootnocBtn ^eetoasigtief ïjouben / maec bat oocb bageljjtfiif beel ontoe bet enbe Pocmen te betbjacijten /bie be felbe ©loot ocoete i:am= penfoube bonnen toe Djengen/ fonbecbat beanbei» 30&e eenioB appatent boo?beel bon too?ben bcfpenrt / batboo?'tm ^eeblpbenbanbeboo?f5 ©loot op ben ©panbtgeconfcqueettfoube bonnen too^ben/ boo?nai nicntljjcb nocftonfeftbcc fönbe/ ofbe bpanbtlijtbe ©loot Baec ootb In S^eeoftoel inBace ^abenenont^ ÏJielt / tsS aoet gebonben / bat Raet; l^o. JlS'ogcnbe refo- Iut(e inbatcöcn eenentwintichftenbec booilebene iBaehbt September op't inballenban 'jSXanbtii ©loote gfjenojnen / met ben gBebolgBe en aenbUbe ban bien/ als» nti naec fijne fojmc en inBouöe teceicecutfe foubebJO?beng¥legBt/ tentoate nocBtanjSbe %eren fiaeeJgo.jlBog. «ffiSebeputeecbenenbe €iebolmacBt{g- benobec't emplop ban be felbe ©loot toefenbey nebensS ben llcpoBs^caebtnocBeengBefojmeect beffefn ban meccbclütbeabantaglemocBteHbeooflen / in todtben gelile be felbe nocB eenfge bagen met ïanbi ©loot In Zee fouben becmogen te blpben / etibe öe f^lbe ©loot ten fine boo?f3 emplopeten ; 5&at tseuecji oocft be «©e^ melbe JgeetenBaet^^o-JHIog. «©Bebeputeecbenebbe <5ebo!ma£Btfcöbe üp aenftBïöben fonbetoo?ben bec- focBt/ enbe gelafl ten tijbe banBet fcBepben banbe ©loot foobanige o?ö?e te pellen / ten epnbe Bet efniiabje ^cBepen gebe(}<neect omtufTcBenBet Santenbebefe !Ku(t te Bcupffen / onbec anbecen ootb fpetlaltitb goebe toeficBt foube Bebben te nemen / bat geen iicBepen met Piek, Teer,enbeanbecebegoeften gelabenbietotbe'
XS(S6
Viüittv fitiu·
moot
beo;
atantit.
IPJtpWfl- netotDct iirtallèn ban &e fdtt;. |
tentoopen/ toclbctflaenbenocBtanjS/batbemiêïnRe. i(u
melbe ïjeeten Baec iBog. <©ebeputeerbenenlïenL bolmarBtlcBben / caeehenbe 't bcupffcn ban 't booift ^ cfquabjetuffcBen't Landt of't Santfoube mogeniiif, ponecen enbe cefolbcren / gBeUjtb Baec <2b. naec nitcip gentBeptbanfaetben enbebe 6ecanbettng«n/ Xf Bet nemen ban be cefolutfe ban ben een-en-twindch ilenffebcuacp le(ilebenboo?geballen/ bebintjenfoii." ben te beijoojen. '
<2 en bo?t begjjjp ban befe laet fïe totBt fis ootft te ffen upt Bet bolgenbe / geftelt öp een Euptenant.
CHijn Heer. χ
Sedert ons laetfte vertreck met de Vloot uyt tititet '
is ons voorval defegeweeft, te weten als dat wyS
eenigedagenhebbenbefichgeweeftomopde En-
gelfche Kbft te komen ; ontrent het i^cord-vmlm fijn, de,hebben op den nigenden Auguftus denvyandtver- nomen,weiende loef-waert van ons ; Wy met de Vloot zeylden met haer heenen, verhoopten foo fy af geko« men hadden ,een deel van onfe Vloot de loef te krijgen, maer iy niet af komende ende wy met denavond wen' dende , liepen 's nachts door haer Vloot, foo dateeni- gefehootenop malkanderen gedaen fijn. Wy weder wendende, hebben door de donckerheyt desnacht» malkanderen vermift, temceralfoo 't hart begonie waeyen. 's Morgens wefende midden in de Hoofden, fagengeen Engélfche maer fagen een Schip in om vaer-water, 'twelck een Engels Schip was, dat door florm dien nacht fijn Focke Maft en Boechfpriethid verlooren, 'twelck hem datelijck opgaf endeooclt citoverbrantwierd j Wy loopende nade FranfeKuil om daer te anckercn , fagen op den achtermiddagh de Engeliche weder na ons toekomen, en begoftcn tcijne te maecken om op den hoeck van 't Landt oockte inc- keren. Dat ficnde, liet den Heer Admirael uyt ibnderlinge confideratie, de Roode Vlagge waey- en van de Kruys-fteogh, tot teycken dat yderiijn beft foudedoeni 'twelckeenluft omtefien was hoeelck fich vorderde by den Vyant te komen : Den vyandt dal fiende liep van de Wal. Ende daer wierden eenighe fchooten gefchooten, doch van M^ey η igh importantie. Door dient feer hart begon te waeyen, wenden we- dder voor Beloniin, en fettent met de vl'oet ten Ancker- Desanderen daeghs vernamen wy eenigevan desVy- andts Vloot, de welcke alle voor de wint na Wichtlie- pen, Wyhebben eenigedagen door harde ende con- trarie winden daer moeten blyven leggen. Dochver- aeyltfijnde, enomtrentin 'tmidden Zeeboudende» hebben den vyandt wederom vernomen met byd« Zeylen. Op den ν;»»·</ί» Odtoberdes üamid- daghs met een moye koelte, waren fy te loef-waert van ons, maer quamen niet af, wy methaetzeylende wenden des vyandts Vloot, foo dat wy haer rnetden avont noch fagen, doch met siendachtige miraculeufe wonder, als ofte hetGodt de Heer verdroot, datter meer bloed foude vergooten werden. WantGodtpf denfelven tijdt fulcken ftorm ende onweer, dathet merckelijck kongefienwerden, gelijcknurfwVaf/»»· macl, dat Godt ons foo door Mift, Regen, en onweer had van mallcanderen doenicheyden ,gelijckdefelaet- fteflorm dieons V2n malkanderen hadgejaeght, tot den negenden dito heeft geduyrt ,'in welcke wy van roa- kanderen waren verftroy t., dat wy op dato by van de Zeeufche Schepen, als mede alle de Hooft-OtEi eieren van'tZeeus tfjunJre fijn gekomen, alsmedeii een Schip met de laetfte ftorm verbrant, nietw^nde wat voor een Schip het noch mach wefen. Wyn« zeylende ontrent voor de Mats.
^eec «aebi l^ettffonactiS fcB^eef ban ben ^ ften ©itobec / ten 9|nc6et omtcent acht mglen ban be Maze, batfe tot notΒ toe albaec boo? be ^ 3®eflelijcbe toinbenbefetblebenj »onbenb«n«»2 nfetpecfettelöc6 toeten toat tjnselucaen entetamp^w D'ieneenbiö'anöire iScBepw baw 'iïo»^^ ^ |
-ocr page 853-
|
«intwiacH,--------------_ ..
tt uait ggeantBeec (eggentie Mn bupteii af gabben Bonnen cemarqecen / toaS bat tu(fii)cn b«i fefden «noe fcvenden befec / <n be natBi een banbe opgemetbe Àcfiepen i»aj$ <n ben b^anbt gecaecBt / boeg béctcou- öcn'cfclbegeen Oorlogh Schip maec een Brander glje» toceli te fijn / betogl men get niet gab gobcen fpjinggen notö eenigg €anonlojSgaen/enbetoacen nbcgtwee ^ciepenbangaece SQntBerii ggefmeeten/ gneene foobecre banbatfpget nletfionben beöennen/ en? tje get anbec / foo bectcoubat toiecbt gêt ^tgtp Deventer fjjrtbe een ban be capitale nieuto-ggebous öc iScgepen / ceffojteècenbe onbec 't Collegie tee abmicalitept tot Amftcrdam , ggeboect toecbenbe bOO? Capitepn Jacob Andrielten Swarc , bepbe be l)ooiitg?ebe^cgepen/ gabbenfitgbaec op/ foobeel mmfionbefien / uptbe Inloot beggeben/ enbe nae allfingg / taacen in be ^ce-gaten befec iKanben in ge^ Ballen: 3®eiflgalben/ alfoe noobtfaecSeljjcft baecop met eend bienbe te tooiben ggeingniceect / of be l)a»rcg:ebe^cgepenenbe boo;namentit)cBget confi^ tietaöel iScgtp Deventer , in foobaenigge onggele- g^entgepbt biacen becballen / bat fp onbecmgtielgcB Dabbenmoetenbe^eecupmen/ foogafgp gaec ^o. iSog. in bebenc&en / Ofgetnfetgooggnoobiggbia^S ten fpoebiggfien aett alle be Collegien tee ^bmicali- tepttebebeelen/ aenHonbtj^boa^becefpectibe Sflbbo- catenf ifcaeW ggeafftffeectmet bigouceufeitammlf- fatlfen/ uptbengaecen op alle ^cgepen ban gunne Dftectie /fouben mogen Eiomenin te ballen/ bielfcgec- ptljjcBt'inqulcecen / ofjpoocft baojebfolutienoobt jebpngen biacen gebteed be J^lagge te beclaten / enbe tonccacie beblnbenbe teggen^be <Commanbeui0 of Capltepnen/ bebecepfcgteftcaffen tebeccetecen/ of toel Oaec metbeggenomeneinfo^ntàtienbecb^aect^te fcnbtn/òmàlgiecfegeniìgaecgepiocebeecttebjoiben/ bolgen^ be Ï@etten enbe Q;b;e ban ben 31i:anbe< |
n^endetec ©ecgabeeinge ge-eygibeect enbe laten Ie* ligi
fen / be cefolutie ban be Ifteecen Staten 6ate^|tntlpa=__
len/genomenopbiebangaet i^oogHaog. banben fes ---
entwintighflen becbooileoen iteaenbt/ caecBenbe'c fenben ban be «Sebeputeecben enbe <0ebolmacgtigben op '0 Sànbtii ®looie / giec na bolgenbc getnfeceect.
ExtraBuyt demtulen van de Ed. <JMog\ Heer en Staten van Zeelant.
Dm vijfden OBihr 1666.
N' Adergedelibereertfynde, op dén inlioude vàti Hcfel» de tegenwoordige befchèyt-brief, énde vervol- 'jf^fn gens over de reiolutie van haer Hoogh Mog. van ^„"èX den/««nta//nt<;^é/f»ndervoorledenMaendt, raecfcndc 't foiUtii hetiendenfda Gidtpattirdtn eudt Gevclmacbtigbien «P'< 5®?®® Landts Vloot, breder ghementionecrt in de van nobeeS gifteren, is naer iterative omvrage ende verwiflelen 'iltemjl vanveeleendediverlcheconfideratienter materie die- nende, geperfifteert by alle voorgaende „egativ, refolu- tien op het cas fubjea genomen, om die met derede-eecoin ' nen ende motiven daer toedienende, doordeHee- ren ordinarie Gedeputeerden, ter Vergaderinge van haer Hoogh Mogh^nde omftandelijck te laten reprefen- teren, ende dien volgende het nemen van dé voor- fchreve refolutie defadvmurm, ende vervolgens oock al- le het geene in krachte van dien is gedaen, met ernftigU verfoeckdat de Provinciën eenmael willen teghê» gaen, ende metter daetfteuyten, datin het toekomen- dein weer-wil van defe Provincie, ghelijck het nu is gefchiedt teghens de oppofuie van twee notabJe Leden van de Unie, foodanighe groote refolutien niet en mo- gen werden ghenomea, daer by in der daet het iwifff ettdivoirnaemliegffag-nandsngmttfcben Staet, finJirlimitatit i nfiraSit, ofte richter gitittgbfaem aen een Perfaon uyt de V.ege,. ringbiaerJtapgbedragheti, fit wameirdt Provincie va» HeU landt matrgoidtvindt het felvtaen te dringm ^ daer de felvé ibo veel andere iaecken, die op verrtì na van dat gewig- teendenaïleq) enfyn, langentijdt, jagheheelejarm
buytenéonclufieenderefoliitiewordengehouden,nie«
^etoijleoocB in becftgepbe ^tgepen / ΒβΟίύβδίίίΒ ban 39lec al-beceptsi toatec ggebjoncBen teiecbt / enbe batget ao^atecoacB bupten bat toebal bp fommi- otie gae|l ten epnbe liep / bat mebe bit gacbe iBebec get0ge{t;ecB banSBncRecjSenbé Cabeljï niet betminbecbe maec biel becmeecbetì)e / fOube i>ocR ten googgflen noobigg tnefen ί bat be gigemelbe glen op 't allecfpoebt^fienae Quaemen gaec l^o. Iföog. wfolutie enöe aenfcg jöbinge banben ne^hen en twin- tighiien bec boo}lebe |Beent/om àllébeboo?rtbebe
boen fupplécen. j$ebect^l$ nog al^ecbp 'fi ^fnbt^ Bloot ten SSncBec ggeBomen /benEuptenant Ifbmi- taelvan Meppeien , meteenigge anbece ίδφβρβη / foabat men nnalbaec banbe^tengUe Bonbeftennen twe a drie-en feftigh ïtee-jelen. gin biec boeggen / aliS ben Xuptenant fSbmlcaeHBanckert mebe met fpn btigebbenbe ^cgepen toebecom bpbe i^lagggefoube fijnggeBomen / appacentellicB aenget bolle ggetai toepntgg foube manciuecen. iS? gabben eecgiftecen m enbe gupben tneeceen anbec ^i^lliot upt ggefonben omgem Banckert op te foecBen / enbe becteeubiben tiatgpteloef-toaectbangaecMa^ / fllbiaec gp mebe onfeplbaec maeftbieren geancBect/ ofanbecjjfoubgp e^lieei om ben Doojb fgn gebjenen / enbe met bit gac. be toebec toaji get getti tot nocg toe onmoggelgcB ggei: oeefiancBecteliigten enbe b)ebec onbec sepltegaen / fOb gaeil fp biebecom met getn fouben toefen geconinn- Beect / toasbe meertingge naec b' 4enggelft«elBu(l Obec te (feecBen / enbe ben bpanbt biebec op te foetBen/ ttntoaece'fpinbe ïi^lobt b?p meecbec fiecBten fttbe WebjetBenbebonbett/'aUJfp bec jonggflgabbenbei fpratt; baec toe get gacbetoebec/gebjeBban 95fec / Jötemènbebecbecfban ©lees! en anbece ftigfe/ofte 0 ecjjéigcBeanbecetoeballen/ttelttattttl ^uabeBon» wgebbentoegébjagt» ^ilte(c«n<a<btput(ttbeQMn Zeelaatj^ebbenom
tegenftaende deconfonante opinien en vérfoeken aen al-» led'andere Provinciën tereontrarie: doende Extraà: van dit in haer Hoogh Moghende notulen t'lnfereren» Onderftondt, accordeert met de voi^ehreve Na* tulen.
Öeteeckent
JnfitttieHu^herh
cn ο ο R L ο G Ses tn Veertighfie BoecL 8 3 7
aS^aec op gebellbeceect f(inbe / gebben b' anbece bincten baec ban beefocgt Coppe / bie gaec Φ bele bec· gunt
beteftecttbe Collegien tee Mbmicalitept op'tfpoe* 'S bióBPemocgten ttojben befcgjeben om te bifpfeie» * een op een Winter Vloot, enbe baec ootB ggecontec- «eet met ben Itoningg ban Vrancktijck, enùeftìn ifeaiifteptbecfocgt ^ec toe fnfggélgcBjï een goebtge- tdl bhhTönlftgtfle ^cgepenenbe Zeegatten met bi hottbigge ^e^anbecis tebjillen uptmaetBen/ om foa tefameheen goiebe ©loot banfesen dertigh α veêr- tigh ^tgepenoftetoelgcootec ggetal bp eentebien· gen/ombenbpanbtbaec mebe benggegeelentointec ««frtiommobecert ènbefjtiggecen/ enbe get ^anael op^teftoubén/ fonbecget ggebjupcB ofte meeffec- fcgaitbenbientot gcoote ittcommobiteitt befcepma·^ i^J?»" Yi!°ckr«ckenbebifen iStaebt langgec een beEnghelftihetelaten/ Boönenbefoottelt» #cenf®i llebèclanbtfcgeietBepen/ baet upt be boojnoembe Wintér-Vloor foube tooibittegiiompofeect / baec toe taiecben gep^epaceectenbebeenaèmggeiitaedit/ ,0ge- btitenbebe Dunegge enbe enggettiattiéigcBe maenbt banNoiretilber|eMbee«iag£beelr«beRDeceffiberom 3(aa(i 3 tegeim |
-ocr page 854-
8 58 SAK E Ν van STAET
|
ί 6S6 teeeniS Kerfmisniitbeieciie (©opclfliBe toittótfoo upt - - ■ befe a^attöen upi Brcft te loopcn enöe Den anöeren tn 't Canael t' autmoteii / enöe alfoo met be raaeniw g|a- tiuacp / a[0 toattneec ϋε Desen iieginnen te leno^n / 0et gBsdaiJigtjec i0/toi afüicucö öan öeti.bi<anüt enöe ticfenffebanùebjienbett Eee te fioubenenbeget Ca- nael te fnpbiwn: tóaücop oQebcUbcce.'ct sönöe/ öoeöt-öfjetoontien bataefclJieöenfouöe toojbêti aenbe g^cmelbe tefpectibe €olUgten tcc ^bmtf alttetit batfc Öaece <©ecomm{tteetben teggcnsS bsn toeBaimnbin g&inööfoatBveerchienbastjin/ tocfenbebetuiibcfcsS niaitpenfit) t)cc)»aett!$b)Uücnfenben/ bolhomen gc- lafl enbe gfteinilcueect / niet alleen om ten fine alö üoo- ten een Winter-VJootteöelpen bifpiciccen/ ncmaec ooth op alle anbece pointen öutt alöcteprii toegefonben/ enbe bie ()un boo; bie tgbt notg toegefonben foube mo · oenloojben.
'iSafisi <®cn leec ïïaet ©enfionatig deWitfcftjeef ben ©last thienden, jeplenbe btaats ban 't €plant Schouwen frsoutae omtcentiesrnijicnin^ee/ batbcn aclMden Ijetïiacs öetoeectoatfetjeen ofte nemen/ foobatfp aenHonti! öeboo^geftöooten lïengen toebecop cecftten/ op bat eenpgelöcli ruUH^fienbeftcD mebemocdten geceet Bouben om fiabeisste feo?ten> enbe becboìgenji ani Bei leltcBten/ intasi Oet tocebecfftOVjecbec fiabmogen Debacen/maecbe ininb tegen ben natgt inebecop- (ieet&enbe/ föngenootfact6tgetoeeft be Stengen toe= betont te fcljteten enbe alfoo aen ancöec teblpbenleg- aen: <@i(lecen tegen^ benabont be lotnt toat trct- Benbe naec be Soojt fìant gabben allenoo- iiiölJe pjepatatte «emaecfit om inbe naecnatöt Öet ancËec temogen opficggcn / enbe tegen^ ben batg onbecseplte toefen/ baectoe oot¬f) bien felben abont/tot nacicBting ban be anbece Stöepen fepn ge ; tiaen gettben/tDel&en bolgenbe ootfi Debeh met get fcge^ mecHtiJt onbec jepl gecaeht fjjn/en Rebben fo beel boetii Ijjc&bêiScöepen bte toijbt enbej^bt öB^ancBect Ιβί flen / toat bp be ffilagge becfamelt / en becbolgeniS nfet aIIeenallebelooft-#fFtcieten/ maecoocftalle paca t(tulfece€apttepnenaenboo?bgefepnt / om te berne; tnenintoatftaetfittipbecban befelbe bebonben; fp Bebbenmetleebttoefenbefpeuwbatbeele ^cBepenal· I)ecepbt$('t epnbebittuaille/ boo^namentlgcB'tepnbe Bier enbe Water toaecen/ bat anbece maec drie a vier öagenbaecbantoaecenboo^ficn/ enbe fuif r naeutoes I0c&!8foobeerobecigeöabbenbat fpbaec mebe foube tionnent' gupëcaethen/ maec bebagieoocB anbecen bebonben tofecben bie notl^ be geojbonneecben tijbt / te toeten befe gegeele maenbtËonbenuptgoubett : ggeen- fintiS nonnen toeflaen/ batmenbaecombe ^eeboo? alnotö foube CHpmen/ maec öeeft met abbgsf banbe refpecttUe acntoefenbe looft-€>ffic{ecen atten boen be= pefc()ecenomb'eenb'anbec toatbptefetten/ enobec teboen/blpbenbe/ foobeelboenlutbbaecmebe onbec becfelbe €o!legfentec3fibmiralftept/'t toelth ecfttcc ttfetalleittljalben geobfecbeertDeeft gonnentoo?ben: enbe ingeballe Qet toebec toeliet / bat be boo;tftgjebe at- ten Bonben geejcecuteect toccben doopte be ©loobt baec boo? in (!aet te fullen toefen gfieb^atgt / om notO twaeif of veertien bagen te Bonnen uptöouben/bupten 't geene notfi upt Bet ©abeclanbt ftaec foube mogen toeBomen. ^ootec(tonbtquamtpbingt)eboo2een banbe SSbi »a«Rcct bfii^laciitenbpbere J&loot toefenbe'/enbecbolgftenjs mebe een iBiffibe ban ben Euptenant Sbmicael San- kert Dupben gefcfijeben injgoubenbe bat gp fitg bebonbt in'tgijeficljte ban Wacheren, enbe cappoiteect be <l5aliliotiS-man baec itebeniS bat iip bp fitf) ïiab dertien aveertien ïtee jeplen/ nietpecfecteljjcBtoetenbeöoé beel (@ojlotl) ft{)epen enbe goe beel ^^anbeciEÌ of aplelipten / baec onbec motj^ten Jö» ! ^P Bebben Bem vier btflincte bjieben of atten toegfiefonben / fiem caps pojtetewbcbatfp fouben tcatfttenbpnem teBomen/ enbe intaieibanneen/ bat {jpban fieli tenfpoebfgB^en mebe becbiaectsi totlbê becboegen / ofte Baec te gemoet feomen : fp en ttoöffelben ni et of Bemfoube ten minlïen een of meec b an be boo?fcB?ebe atten Bupben tee Banbt fteBomen fpn / fo bat Doopten op mo?gen met Bem toe® öecom te^onjungeecetti en fouben tcatBtenl>oi)?'tob«Ci |
gebetvban sittuaille be 3^loot tn foobanigenpofliiec te / bjengen / baec mebenocö eensi naec be «EngelftfteÉuft ^ ^^ fouben Bonnen obet jieetBenom cefienof benBpanijt — albaecBonbenamtccffen, ^
^P ftfijeefbaec nebtnsi aen be «efpettibe Collcalcn tec2iörtitcaliteptenbe beCommiffactfenin beccructl tiue^ee-gaten tot Baec naecicBtingBe toat tourg fp De pjobtfte^cBepèn/bie be ©loot toiecben toegefon» ben/ fouben bienen te boen nemen/ om '0 Eant^ beli aen te tceffen ; l^p fepbe boojtji/ onmooeljjcB te fün bp foo becce be o?D?e bp Oaecl^o. iBog. bp be ©Eiotio,
mie ban 'iiEanbtjSi ©lootegeaccetteect/nietentoec»
De a cBtecbolgt / bat be felbe ©loote opt ofte opt Bupteii be icgentooojbige ongelegentöept fouDe bonnen toeibcn geBouben/ getonfibeceect bat onbec foo gcooten ghetei ban ^tgepen beeltjjt foube gebeucen bat eenige een (itntBenbe toiecben / bat eenige baten begoepenaf* fpjongen en alfo upt letBten/bat eenig Mees acn quam batb?oobb?ufBtig ) toierb/ enbebebojf/enbebtecgcs lytBê anbece toeba lenmeec / bieepgemlgcbbeCaui^ tepnen (ot toelcBcc bcfo?gingBbebib?eiitoacenf!aen'= be / nietBonbentoo?bengBeimputeect/50nbe ctfitii beBlaesBlijtB bat baec boo? 'jiSantiS ©ioote/ bicfitolli tot geo te oneece eti p^éjubicie ban benStaet niee^ upt« tee Zee biel.
^ebect Beeft alle m03B«li)£fie bltjbt enbe nactllia» B^pt aengDetoenbt om be^tBepen gebeflineect totu^nt» toectbinge ban Baec i^o. Jliaog. begeecte becbat inbit felbec boojgaenbe iSefolutie banbeneenentwinugh- ilen bec boojleben i^aentfoobeelboenltjcli inflaete te b?engBen / om ben töt baec toe gBeccquiceect te 6on> nenin^eeblpben/tot bolboeninoBe ban^ttoeUEie <©obbe%eceeenfeecBantfaem enbegBetoenU tocbct Babgelieben tebecleenen/enbeOab be#ppeti)oofbm obecbenfelbenootB metBacenoobigBe ^nfitutiicn enbe anbece geceguiceecbe bepefcBesS boojfien^ Ijp Deeft ben dertienden Odobris benEuptenant Silbmitacl Banckertmetbe^cBepen cefo?tecenbe onbec 't Colle» gietecttbmicaliteptln ZeeiandtgBebimitteett/ enl» metbe^tBepen cefojtecenbe onbec 't€olleeietec Sibmfcalitepttot Rotterdam fjjntouciigBifctnafi; 't Goereefche <©atenbebe Mazecefpectibe/latcniBbe ^tgepentot bebfcettiebanbe b?ie anbece Callesien fpettecenbe/BacenCouciibecbolgen naccBetTexe!, te toeten boo? fo beel b'eene en b'anbece tot ececutie ban beboo;gBecoecbe Baecï^o.iI^og.iSefolHCie ban ben eeuentwintighften bec hoo?lebeni©aent nieten tea* cen gebeflineect en gBeaffetteect : Bebbenbe albooccnsS mebefoobenigB^nojbjegeflelt/ batnotB boo?bent[ie ban atBt bagen eenige latgten oftefdbbpji-SSattgui» fouben blpben Bcupflfen tuffcBenbe Wielingen enoe Ooftende,t^^tfgabecss -©alliotiSofanbec bactwU alS met Water, Bier, Anckers , Kabels ofanbêCelliii Boeften gBelaben / bie be ©loote albaec noti) moeiten Bomen opfoetfien/ te toaetftBoutoen bat be felbe ©loot op BMpben ban ban ben anbecen toai geftöcpbcn / enoc bat bemeefiejgtBepentoacenbecscplt naec be cep^ tibe^ee-gatenbaecbefelbe 'tBup^Boojben / bat oe boo?f3 aenBomenbe^tBepen/ «©ailliotiS / of nof ' ©aectupgB becfialben Baec mebe toebetomfouwn Öebben te becboegen na be bipcitten / ban tosec fp ti-
fpectibelijtBmotBtenfönuptgBe;tpU/ombanbo«t?
te acBtecbolgen foobanige o?b3e ali Ba« tecaibmicalitept bie Baec uptgBefonben Baböen of toelbpbec felbec CommffTacien of anbece Beöienbin in be felbe Zeegaten fouben mogB«n toecben gegeuen, '3S anbecen baegsS toacen cotB toebec bp be ©lasse Bomen bejpcegatten bie fp op ben negenden saec booceng naec be ^ngBelftBe haft öabbcnof 0«fonoen / 0pfi0ntftBapienbeBebbenb'<®ffic{icen banbe lei^ gecefeceect/batfpbe€ngelfiBc»looteoifi"}^^^,^^^^ den befeöomtcent benmibbagB Baöbe αΜκ»^ boo? be iSebieceban Sonben/naec Bate giffieoR^ tcentttoee mglen ban 'tnaefte ïanbt/ ttoeita ip fepben boenmaelji al felfi te Bebben in 't Ο«Π0ΐ 80®°' enbe bectcoutoben gBetoeefl te fönben ^ae^/ bebebooif5 ©loote boenmaels? ^©eiltentfwem oe toiNbt fönbeSupb tenS^upben/ enbe |
-ocr page 855-
en OOR 'L'D G S^s è» Viey%hfie Boeck. 839
|
m{f«rtiptfbrt9c6traciitcnbebe 3Kebieccfö ttloopetii l)ftDto£ticromDiifiant)eL-e Fregatten betioaettsi afgc? ' wetbicijt/ omnabec té bicncinen oföejbooifcöiebg «gnaclfcge 3@I09teooc&e(Ti.'Cttbelüt6binQen estoopen toai/ banofbefclbe ofecnffle^tBepinbanbfenösKC Rocpin^ee motijten bebinben/ enbetiaec cappo^t te bomen been/ acnbe iSaben tee ^bmicalitept. bp öêMazetoaeconbec fpootöaUecefojteeïben. , i g^onbecbaoB ben neghenticnden Auguftij lfitiO „ bÊ j^eerenban Holkndt boo? ben j^eec ïSaebt ^en^ Β ftonatfjiaeneaec ^oosö HoöBenbecommunicecen fiat Γί> {)abben gebaen acceüecen ue ilt l tmecfiet ^uat/ om io?refi5onbcnt(e gcftouben in icngelant totnaf ö£Cl ban ben ^taet. 5&at toel Baec €bele €i|ODt iBoBenbcbop;fi)sm igeet ï^aet ©enfionacijS jOabben loegelncten of flf ccinntliéect aen Buac cene bofffclingö Dan ^2teben tneteenen Sylvius, teboo? €belman tobc 0?incc{fe iSopale alöier/ enbe altansS bpben Coningl) ban<engelanbt; ntaec batgp be felbeftab mlfüjupcht enbe 5önla1l / .om alleen tc iiojberen liettocccfeban Vrede, te bupten gegaen. ^atftp uoo? ttoeebagenbp Bern ïieec Kaebt penfionadii Homenbe / fjab na getooonte/ jtjne 25?teben gjje' (ommuniceect/ 50nbedriej be twee toaeren ban geen Delanol): iliiaet een derdetpaffccbp/ fonbec bate/ Of©prc(ï?{ft/ ai!S pourvoüstnefme» Buatbaec mebc tocgl) gacabe/ beöanbbe üïaebt ^enfionacfsi / bat Dtibcc befrlbe 25?ieben toa^bcfe pourvousmefme. fntoeliheSylvius fpjatö des Villesque vousfavés, &qui font inteutionnèes pour une boline paix. bOO? btelcft tuooH paix becftaen ixiiect be Coningg ban Engelanc : gclijtii bacc nae ontbctBt of gefept tofect bat Syivius rfebeenenautoe becbtnteniffe tuffctienbelelbe ftcbcn i bat fp mofien nemen ecne bi gouceufe cefolutie : 6at EngelandtaijSbanfoube ficö filaecbec eipUcecen/ (nbctreöen ineen nautoet cojrefponbentfe; te toeten metbealfoobeceenfgObe ^teben/ enbebatmenfïact foubeonbecbe Bantfounieren allemibbelen/ómte bomen tot een goet atcommobcment {enbe te bieetiien b'lnftrfgue {lembeBent. g^oo? toeltfie Imrigue menmolïeberftaenbepactpbanb'anbete / bie nfet toacen ban be Vereenighde en wel geintentioneerde ^teben. 25uatteöup06omenbe meenbebefen ke- tteren b^fef tetjebben acgtetgouben : iBaecbebittben:; ifbat ftpfemet b'anbete flab obecgegeben/ guam loebecbp ben i^eec Sïaebt Ipenffonacf^/ bjaegenbe ofttpfoobanenbjiefoocftfiab ontfangenl €nbealii [Ittfcpbe/ /a: enbebatfip baec ban foube cappotte: tenaenbeJ§cecen<i5Be£ommftteerbe Kaben: toiett Buat biepcfty enbe gebefcomenanceect/ enbe ttotg mceiölsifiphanbe^eecen ban Hollanttoiett tctftont omüoöcn/ cnbebaetop gee)camiBeect/ enbeweffenii aftpfcBinge ban be Sleutel ban fjjn Cabinet geίJtte^ ticttenbe geb?atftt eecflinbeCfl^elnpe/ enbe acljtet ienigeonberb?aginge/ opbe«l5ebangen|0oöit» Φβ ff Ibe bjicf : pour vous mefme, bupbe aljï boltDt.
^ourvousmfnie, Cher. AMZ
^ TEcroiseftreobligéde vousfatisfaire furmon long ijsj J filence.carjevoy partoutesvos lettresquetous eftesforten peine,& que vous attendiez de mei nouvelles avec beaucoupd'itnpacience, &particulie ff ment par la derniere que vous avez eferit a Milórd, luimefait profiterdela premiere occafion pour vous "iformer en voftre particulier : Coroinej'ay eu bien de P^ineapailer,&quej'ayefteobligé de prendeun grand oetour vers Ie Nord » mais ala fin je luis heureuferoent arrivé icy, il y a cnviron quinze jours, mais c'eftoit dans ε temjjs qu' on tenoit tous nos ports fermcs , ce que onafaittoafioure ala veilleduCombat;,ccquieftla 5 que je n'ay pu vous efcrire, cependant je n'ay pas 'wledereprefenter fort au long tout ce quem'aviez tommuniquéjcequeron afortgouftéicy, niaiscom- we noftre Flotte eit fortie du de puis, que mefme il y a «i Combat, dontnoBï venons appirendte Ie futìces, q«i |
npus cftaflèi avantagieus, Γορapas;jugéapropos dé idèi
fuivrelemodelledelalettreque vousni'ayieidonAÌ;, __Li
licarelleferoic^hoÏsdefaiion danscetté cónjujiauïejj ^jtijais pourla vifée^ ledeflèin quelesaniis ontde faiié ■.de forte que 1'on envoyeipy ,ε eftce que Γοη apprdùvé fort, & vous pouvezhardiment travaillerfurce pied, vous alTeurant que 1' on embraflè toutcs les ouveitwei queronpropolera furcefujeft, carje icay de bonnè «part, quenonobftant cettederniere vidiorie Ié IXpy . perlifte toufioers dans les bons fentiments de paix, dè forte que les amys peuvent prendre la defluì les mefu7 resfanscrainte quel'on changed'opinion dececoté ey, maisilfautauffi que jevousdife, quepqurmieux reullirdans cedeflèin il ieroit a propos que lts Ville! qut vousfcavtx., /juifortthitn iaitntiiianieSpour umbenmfaixy s'unijjimetit epronttmint enfimbleftir cejubjeü, & qu'elles prennent entreenxquelque7'if<ìr»«/»r^ii;«t/ii«,furquoy nous pouvons faire quelque bon fondament; EncecaS làj'oieroisvous aficurer quepourpeu qu'ilyparoiflè quelque chofe de folide, I'on s: expliquera plus ciairemmt dececoflèicy, &qvieroB entreraalorsdansune plm particuliere cerrefpoudence, & 1 'on fournira fiubs mains Wtt les moyens qa'ih pourroient fouhaJtter pourveniraun bon accommodement i Ci rtmprelUmrigue qae vousβανικ.: Si vous jugiez qu'il y aye lieu de teenager quelque chofé dereclpar cemoyenla Vousn'avezqu'aytravailler, & me mander quel progres bue vous y aurez fait ; & jó yoiis promet que la chofe derneurera/fcrK/» ,nedoutanti pointq^eparcemoycHlà noüs n'acheininions l'affàirc ou nous la fouhaittons: je ci-ois mefme que Ie fucces qué nous avons eu en ce dernier Combat y contribuera quel- que chofe, car Ia panie des alnys & de ceux qui defirenÉ la Paix fe fortifiera : je vous prie d'avoir la bonté de me manderparticulierement, ficelan'apoiiitapportè queU quechangementdansl'Eflat, & deme dire les verita- bles pcrtes que vous avez faites jCar appa reni ent 1 'on les deguifera Ié plus que 1'on pourra chez vous, pouràveu- glerdetantplusle peuple, neusn'avonsperdu qe'un VaiiTeau au quel Tromp a attaché un Bruileau fort a- droitement, & environ quatre ou ciiicq cént hommes'taai tués que blafleK nous aviotis pris deux de vos Vaifftaujt quenousavons brulTez ^rez, & BankertquiÌecoiii- mandoit s'eftoit heüreufementfauvè, nous avons oefj êufixctnts prifütitiiirs ; Vonavéualjflifauter quelquctì uns devosVaifleaux&ilyaijeaiacoiipde donimageZj commel'on croit. je vous prie de vous en infòrmcicSi; de m'en faire patt 5& de me èroirea jamais, &c.
Voorujelfs. ,
Lieve Vrient.
Ick oórdeele verplicht te ίijn U t: op myn langh flil^ fwygen te voldoen, alfoo ick uy t U L : Brief beipeu- re dat ghy feer in taofite fijt, ende dat ghy van tny inetgrootc impatientiebefchéifwaert verwachtende, 'tWelckghy voornamentlijck doorUL:,Iaefté«en31i- Urd te kennen hebt gegeven, ende de welcke my van de eerfte gelegentheyt doet profiteren om UI: in 'tpart- culiert'informeren hoe veel rooeyteick gehàdt hebbe om over te komen, ende dat ick genootfaeckt ben ghe- weeft eén groote keer nae 'tNinr^n te nemen ; toaet eindlijck ben ick alhier ontrent viert bien daegen geleden geluckelijckghearriveert, 'twas doen men alleonfe Havenen geilpoten hielt t'ceen men altoos Voor 't ghe- vecht gedaen heeft, t'welck de oorfaek was dat ick U t niet heb kennenfchryven, ickhcbondertüflchennieC
geweeft jmaer alfoo onfe Vlootc federi üytgcloopeti is, ende datter felfs een gevecht is geweeft, wacr van Vyhet fucceskomentê verftaeh, 'twelckvoor ons avastagieuxgenoeghis, fooheeftinen nietgoetghe» vonden'tmodelvatidenbriefdatghy niy gegeven bad te volgen, alfe de felve in defe Conjunfiuren ontijdigh foude fijn, inaeraengaeBde'tooghmerckéndcdefreyn 'twelck de vrlehden voorhebben einde iàecken fooda-
nigit |
-ocr page 856-
840 SAREN van STAET
|
iSéà ie difponeren Öat meh herwaerts féndé^ tìildkx "^éri
Hiétléer geappiobeert, endeghy öi'obght vry óp dien voet arbeiden, UL: verfeeckéréhdë datniën alle de openingen diemenopdatfubjeiitfal vooiftcl- lenèmbrafleert^ alfoö ick van gó éder hïndt Weet dàt «ièttegenftaende defe laetfte Viitorie den Koningh altoos perfifteert by dé goedé fentimeriteh tot Vreede, foois'tdatde Vrienden haermefurèsdaernaer cori- nen nemen fonder te vrèefeh datmen aen defc kant van opinie verandëre, Doth ick móet U L : òock feg- feggèn, dat, ombetcriri hetdeiTeintereuiTefenjhet noodigh foudefijndat d'àènULi bekende Steden, ènde dewelcke wel geintentionneCrt fijn toteene goede Vreedehaérte faemen naeuwelijck verbonden opdatfubjedt, ende onder haer een vafte refolutie iiièmen, wacrop men eenighgoet fundament foudé konnen ftellen ; Inwelcken gevalle ick U L: föude dervèn verfeeckeren indien men iet feeckers daei- in kan befpeuren, dat men fich klaerder van defc fydé |alexpliceren, ende datmen alsdan in een naeower Correfpondentie fai treeden, ende men fai onder de handt alle de middelen by brengen die men foude kon- nèii wenfchenom tot eeii goet. accommodementte
feraecken, endeafbreecken d'Intriqiie aen UL: be- ent; In dien ghy oordeelt datter gelegentheyt iy
dienghyc
pm iets reels door dat middel te mefnagereii, ghy hebt daer niaer in te arbeyden,ende my berichten >vat pro- gres gy in't fel ve fult gedaen hebb'enjendeickbeloove U L: dat de faecke fecreet fai bly ven, niet twijffelen- deofwyfullendefaeckdoordat middel brengen tot ons gewenfchte einde : Ickgeloove felf dathetfucces *twelckwyin dit laetfte gevecht hebben gehadt. daer toe iets fai contribueren, alfoo de partiev^de Vrien- den ende van diede Vreede begeeren hàer Talver- ftercken, verfoecke U L: de goetheyt te willen heb- ben my particulierlijck te berichten, oPtfelve niet eenige veranderinghe inden Staet heeft toegebracht, ende myt'ware verlies, 'twelckghyL: geleeden hebt overfchrijven ί Alfoo men 't felve fonder twijfFel meeft doenlij ck ial yerfchoonen, om het Volck des te meer te verblinden: Wy hebben niet meer dan een Schip, Terlooren aen 't welcke Tromp feer liflelij ck een Bran- der heeft geklampt, ende ontrent wV»· of vijfhiaiirt man foo doodt als gequetft, wy hadden fiowvanULj échepen genomendiewy daernaeverbranthebben, ende Banckert die de felve commandeerde was het geluckelijck ontkomen, wy hebben vijfoFfis bmJirt
gevangens; men heeft oock eenige van U ί: Schee- pen fienfpringen, ende foo men gelooft fai der veel fchade geledenfijn, ick verfoeck U L: van 'tfelve te willen informeren, ende my daer van deelachtigh maecken, ende my altoos tegelooven&c.
^nfdn (fTafifitetbottbt mentie|^{nute kanten an> tiec^^Kf/eéfcgjeDenaén tiejSConfngg!^ Seccetarfj} Arlington, tifett W tiefientie afgegaen te 3ön alceetie (n Martio,(}[|efttl?e))£n tioo;tie OanUtDanfönJdjoute:
c/fla Hayek neufiefne i^Mars 1
Cwr ΙΛΙΙΟΆΏ.
JEnef^auToisvous reprefenteravecquel deplaifir I aij receu let Lettres de mon Amy ; afleurement
-..... ^u'U n'a pas fait rapport a faMajefté commq il
alajflez toutes chofei encepays, air il eft impofli^ blequ'Üfe puifle refouvebirde toutce que i'on luy a dit. En ?n , Cin Milord , ilfiluc qüe vous fga- cHlez. que 'nous avons fait 'm grand pmi ptur l» faix \ ΰρΛτ cenfi^amt pour. mm p,tit Maiftri . qu'il mpirl* deimtt JuitH fur l'mitripartttt quia tousfours Ugnn piK cy drnmt y ullmmt jùt h Boy η* deit poInS ^mttrf fu* mn Maifin tif tornt , dihm , XS j«· ims ftn dtfttfrs ih Iffirmt cogmifirt m tjftS par ί,' t^iuraaci , 5#»f SUvitts ^^moj jffff/. ·»»/«»»»» ijt'fa Majtfif a lts mil- Inrff iraintìim dft mtnili f«Hr Ufais ^ 4i viirt φ(' |
iivmmt én miiii Mei le pais , ét qu'il dedite deViift Dieu qu'il ri'aVoiti point d'autres dèflbins ; té agàignele Cdeiiis detouttes leàhonneftes Genitfi. iéy. Je vous laifrè a penfer , quandlàpaiiferaftite" étì quel bon Eftàt faMajefté SctaHiipith M»iflrt{ét;li cy , ouyje dis encoré , quii feri 1» plu grmj Κή monde, maisficeshoneftes Gehsvoyent unréfroidtf.
fement póur la paix , affeurez vous , Cbir UìUU ' que tout le monde ity uniniineméiit dèfendfont léur partiejufques au dérniér pòint ,!&fi le malheur (apres avoir facrifìé tout) les mét a l'extremite , ili chàiTeront affêilrèment mbn petit Maiftre, &fe Jqjj, nerontalaFrance,6c nedoutespas , CberM.ilird,qn^ c'eftla veritéqucjevousmande^jCirfurinon Amé je lefgayjSc je fuis tres bien affeuréquéle bönheur dem» Maìflre dépend de la bonne intelligence duRoya., vecques ìesboneflis Gens qui fonticy pourk palx, cé qui m'aobligé dejetter mes dernieres httris dmi ti ftu; Carfijeles avois communiqUees aux biens in- tentionnées, ils auroient tous changez j cotameje vous ay mandé icydéflus, Scjevous conjureencore Cier Milord, de bien afleurerlé Royque s'iì nefiltl» Pa®, que mon maiftre eft efltierement abyfmé.
Inden Hage den negenden CHaert.
Liève Milord.
Ck foude U L. niet konnen repreienteren metWM ongenocgte ick de Brieven van mijn Vrient hebonc- fangen; GewiffeUjckhyfal aSn S, Maj.nietgerip.i porteerc hebben hoe hy al de faken alhier gelaten heeft; want hy onmoghelijck geen geheugenifle kan hebben vanal'tgeenmenhem gefeyt heeft ; Eyndelijck/iiw Milordy moet ghy weten dat wy hier een ftercke partye hebben gemaeckt voor de Vrede j en cónfequentelijcit oock voor myn ^Ityntn Mee fier,de welcke verre ceboveii gaetd'andere " ·· ■ · - .
heeft, fo dat
mijn%»wÌ4 , , _______________________________
nig dagen in efteit fullen doen blij eken door de vedèe·» kering die Sjihtus en ick haer gegeven hebben, dat S. Maj.heefr de befte intentienyande werelt tot Vrede , en om effèdivelij ck te leeven in Vriendtfchap ttet het Lpdt ,en dat hy voor Godtverklaertgeen ander def- feinentehebben t'welck alhier de Herten vanille eerlijcke Luyden ghewonnen heeft. Ick iaet U L.oor* deelen wanneer de Vrede ghemaeckt fai fyn, in wat goeden ftant S. Maj.en mijnree» MeeftersMet{Mynt jaickieggenoghjdathyfalfynde Grmfie Ctningvrndi gebeeltwtrelt ; Maerin geval die eerlijcke Luyden eeni- ge verkoutheyt befpeuren voor deVredefo weêftver- feeckert,I«Vt/»Al/7irrfdataldewereltalhiereenfamelijck haer partye fuUen defenderen tothet uytterfte toe, en indien 't ongeluck ( naer alles toeghebracht te hebben i haer ftelt tot d'extremitey t foo fuUen fy wiflelijck miyn kleinen Meefter weg jagen, en haer aen Vrancknjcit overghcven , ende en twij ffèlt niet Lieve Milord, of 't geen ick U L, berighte de waerheit fy, alfooick het op liiijn ziele weet: en ick ben feer wel verfeektrtdal hetgeluckvan mijn Meefter dependeertvan degoede Intelligentie van den Coningh met de eerlijcke Luy- dehalhiervoor de Vreede, 'tweickmygheobligeerc heeft mijne laetfte Brieven in'tvuyr te werpen ; want indienick defelvegecommuniceert had aendewelge-
intentiòneerde fy foüde alle verandertfyn, gelijck ϊΛ
U L. hier rooren ghèfeydt hebbe ; en ick fweere U L « nogmaels lieve Milord den Coningh Vel te verfekeren dat indien hy de Vrede niet maedtt, mijn k}i}>"» fai te gronden gaen. |
i
-ocr page 857-
|
actfcion ^
gptDefiHJe DleccB/ öatÖP feet connectcetbe
'lintereftvandenConinghen van den Prins, en van dé party die hy noemde homtftts , Q? tons Amis,
^iciisi ftonoe bp b'anDere / bte [jp noimöe uan
d'intrigue,enùeregnercnde , «(Ctaì.tfgwotefufpitfe
(tiDc argtoaen oeben/Uan opcoecf ge en na üicanöccf ng ttatOtenöclieöenenïieffeinif.
énöe 30crgaiïccinö ban fjacc ^o. jKog. toaccn bic nicenöen'tcaecUte HoilandtnfetalUen/ ma«ciie>0c- neralttcpt / fllfoo Buat tuajï een «©fficiec/ en öe-eebiat aenùc (JÊienicalitept; fpettalgcft OeeeccbeZcelant mebe ficnniss uan be pjocebupcen te DcDBen / alfoo Buat liont IS' opljaectcpflttUie.
ISi- 0m^olla\\\ìtUpììeitbiteinvemo,iì>iicjHJicot €n- Ιιιώ be Dat Ijp fpccialöcft Hoiiandt, toflchec tortceffie tot I""· bjcojcefponDentieDpmijSD^upcftte/Oabt gctebeert. m 3i)cci;cn<@I)ccommittcecDc Staben Q^ni Di^bbmoe nfjenocgfi clje-eicaminêert DcöBen bc faechen /. cnbe fllleSoOifli^lbtin öanbenban'tHof ^^ooindacl om- tcciitöcnvyf-'en twintigkflen -Augufti, jget meefl onöccüjagen t»asi om te toeten toie / enbe toat bte
hm Amis, bönniflisgetis j OftoClfÖtte complicen toa-
tcn. Ï5P Oabt libscalücft gecommuntceect föne 26?ie- bcn/cnfoubeljet getal onepnbel0cf]ft)n aenbe toelc&e
L,3( öpg{jcp|cbicccct Dabt beSiConings wilwaerdigheydt
Ibm toiöebjeebe i ^afeecftecen ti)bt upt be iSerch boo- F"",mcni)e/ aitoaecbc ^^ebicantfeecop d'injufticeban lÏÏ- ti'<!iii0clitl)e Dabt gefpioociten / fepbe tegften een pbec
It: hoequalijckdiemanwas gheinformeert van defaec- ke : ilït de Coningh in alle maniere defireerde de Vre- de: jadathyfeinfyn fackhadt: defighnerende fyne uyt Enghelandt voor en n» ontfangene Brieven,
jBa5cföti©?tenbcn Dabben Oem bttötoilsSgBefepbt tatDp met fijne 25jietienteBjecb gincR : batöpeett ilÖcbfledötBtocccö inBanbenDabt: ©atfipfigO be faeche totlbe ontfïaen : jönbe ntet ban fijn öanttteccfi: JKactgeclflcBDP fijne eicaminatte altfltoocfe fepbe / pjEtmbeetbeeen goebt tocccft te boen ; en fimpelöt& flltiibt geucgecrtteljeDöeneenelJCfenbfngBe naEngc- landtjen batmenfulcBsiboenbebe ©jebena toenfc0 foiiöcDeöDenv
Rapport van den Heer van Somerdijck ko» mende uyt 's Landts Floot, van het Schip van den Heer Lt. Adm. Tromp.
E Heer van Somerdiick, kòmende uyt de Vloot en gevochten hebbende op ^tlchip van den Lt Admirael Tromp.· rapporteert, dat hy ine'bfe- ginvan'tghevechtmethaer efqüadre 35. Enghfelfche Schepen, waer onder vier van de Roode en tm m dertigb ' Van de Blauwe Vlagge, gecomraandeert door den Ad- tairael Smit, yan deEngelfche Vloot hebben afgefne- denjcndedaer^icdeóngelooiFelijckFurieus gevoch- ten, tocdattegensdenavondtj Tromp mieT'drittn Schepen fterck ( alfoo den Luytenant Admi» raelMeppelmèt/it/e»aflci^iSchepen achter moli bly- ven fchadeloos fynde, een van de Engelfche met vin en /'/J'itftucken, nevens nóch twee van haere Branders in den brandt kreegh, en een ander fchip in de Grondt gefchooten hebbende de Engelfche ae' Vlucht nà- hicn , die fy des anderen daegs meynden teRüinereh > om alfoo aen wederzij de de Viftorie te,bekomen alfoo fy den Admiiael de Ruy ter gelaten hadden met confi- derabelder macht als den Vyandt. Maer de Enplfcbe by nacht een groot ftUck voor uyt zijndegeraeckt, fet- ten s'anderen daeghs s'morgens alles by, dat Tromp de felvi'ghe eenighen tijdt vervólcht hebbende en niet kennendebefeylen,wedernaes'Landts Vloote wen- de, doch vernam die niet, maer wel het gros van de Enplfche; en doen weder met den Luy tenant Admi- rael Meppel gecoaj ungeert zijn, refolveerden te famen door den Vyandt heen te flaen, om den Admirael de Ruyter te vinden, die fy meynde »«» de undere zijde |
Vyandt
_ . rerende
doen tot voor de Wielingeialwaer hy den Heer Admi- rael de Ruyter met groote verwondering, onfteltcniflë in vindende leggen, terwijlniet twijlïelde ofte foude den Vyandt geilagen hebben, is mede daer binnen ge- feylt,enterilontaendenHeerdeRuyters boord ge- varen j verfouckende om ΛVedérgefamentlijck in Zee teloopen; Maer de Ruyter begon feer te exageren , impeterende Tromp de oorfaecke van fyn iretraitei om dat van hem was afgheweecken, fcgghende van de andere niet gêfecondeert te fyn, en met f&ien Schepen de macht van den Vyandt hadt moeten wederftaen. Tromp feyde dat hy dat niet konde helpen, eh wenfte dat fy alle gevochten hadden alsfy ,dat de Viöorie indiT- putabelaen onfe fyde foude ghevallen hebben, en als- men niet vechten wil, het noch veel arger foude ghe- weeftiyn, als de 35- Schepen van Smit daer noch by- hadde ge weeft j fomma groote mifnoeghen aen beyde dezyden, en veel mifcontentement onder de Capi- teynen, en Matrofen van TrompsEfquadre, diehaer meynden foo trelFelijck gequeten te hebben al« oyt.
)
«©nbecttiffiBenlöasïootBöêBeuttiiit ficac6eel tuf» fcïjen be aLuptenantU 3ibmltaelsi be Ruyter cnbe Tromp, g&e fiüeec Kievit «©ecommittecïbe ïtaebi enbejeetointöeiJtiecban b'<©o(i-lnö(fclje €ottipa» gnfe/fjeDbenbegetroutotbe ^Suflecbanbefcn/ ïDog- tecbanb'obecleben iluptenant Sïbmicacl Trfemp j boo? pber enbe gunH tot fprt j^toaoDec oen gBeb?eben / Ifet <n b^ucft gaen een relatie ΰ?ιη ben omtcent btenttjbtgöebane lïaoD; ©olgftensS teneuc ban bert 25i(efbie Tromp tot fijne becfcljooning / enbebcftlml» bingli ban de Ruyter fcO?eef / elbeci öDefieIbt. ^it uptfiomenbe / cnbe aI0 ooth begaen tegOen be paccaten/ tofecbt foo gualjjcfigljenomen/batbooi recfï aen Kievit toiecbt becbobt gDebaen ban in ben üaebt te fiomen. (gnbe ftebbenbe beel communi? tatie gljeBabtmet Buat, bjeefbeccgftei: / teticeecbeffg eecflnaBrabandt, cnbe baec na tn Engekndt. ^c feeec van der Horft gtjetoefen «©ctommitteecbé ïsacbt/ befgBclpt&0 gcootconfibentmetBuat, bonb oocÈ goebt ficfj te fnbbutecen naec Brabandt» SylviusUjajSöocöeenjSijiecgöetoeeH/ enöc fjp Bua» gelog&êect:3^afijntoebeciiom|lin Engelandt ficccgö 8p ban Silvius ben 55?ief/ bie DP beftgneect met bé toooibeniifw qa'ti άί/ραίβτ, enbe bie Bp baec naecfeggtte gebben becbjanbt om ceben. Sylviusj foo^tfcgeen/ gabtbetil^oningl^te mflbt ggecappo?» teect;<0elijcBel!ïofmenBfec/ infonbccpeptin Hól- landt feecgebeelt toaji in fa^fenj difoo bat be Mo» ntngD&pttanjj nictfoube cpfTcS^ti/ of men foube 't fiem toefiacn ; b' cene upt goedtwiliigheyt tot be Prins enbe becVieedè, b'onbcc upt dwangh: («gnbe 'tttiasi alfoo bat omtrent bien tgbt in^Holiandi Daer beel S^ebcn openbaecben boo? be Prins, out Ijemtegfiebenemploy, tenminflen fjem ftellenbe i» ben Ràedé van State, ^nbe baec op tóait 't bat ö' an- bet pattp/ om bat t' cfqutbeten of te becfétten/ Dab alccbe moeten uptbf nben b' ejtpebf enten / te ffen M be tcfolutien ban ben negenden April enbe aribeceti f)tccboo?ge|ielt. ^aecop re^lecteerbe odc^bemoe» bfge 9;ebicatfe ban D. Làntman i tot ftoartmaet^fn» ge ban VranCkrijck, cnbe ban D. Simonidesj dat Godt niet foude op houden het Landt te ftrafFen, ioö linghalsmen oadanckbaer bleef tegefahet Huysvàii Orangien. oSHbebe (Ce^tbanbefgn^jtefgafte&en* nenBóe(tett6enbe confibecaM toa!$bicpartpi W toaee op öpboubenfet alleen ïjeteefteelreftabiiiTeihenè t>anben»eet Prins iiiaaeccehgtobt auteoritciJtbeoi ben ^omngg j^tec te %anissi ^at tP foube fgn li plus grand Rij de tiioodt. ^ftfiongBeeü anberfIn|eo- Ben/ el0batben «onfngB boojöe Prins, enbeföni toelgBrtmenttoneetöe foube befett «taet WcfgBetert nafünapptHti
cn O O R L O Θ Scs en Veertigh^ B@eck. 841
van den Vyandt moil zijn, doch van vérre fiende Ömit j SiSt met fyn Schepen weder naer t' gros Van de Enghelfche acnkomenj ftaecktendierefolutie alfooden Vyandc
hem te wichtigh gevallen foude hebben, retirerende Wielir |
-ocr page 858-
858 SAKEN van STAET
|
iSSS 8« enfleittföttlje / falDooiSylrius BcBöen Iateniwfm= leeenfaaöaemaöe ertcatìagante tiingfjen/ We Buat ^^ ooiöeelöe öat nooötfacrfteiöch Ue eljemaeDeten ban
üeWeleOetmemioiieecDefoiiaenmoMïnljecöiiemtien/ frtf tieften öen Heer Prins ; ja Öat l* petit Μαψ,
( foo tie fSijief lupixt } ijaec boo; foude te g^onùe saen.
'i©icB?arttïen ban ben SSMefgaf te bennen eenfaii enfifjulbtfoo toan Buat ató ban Kievk enbe vander Horft: 9113 Öte filf imp?QDecrben foobaene eptca^ öagantien,· ntemanbt/ bte een b.jup goet Hoiiandts filoebtfn'tlgf gab bon goetbinben/ batbe l^ontngl) ( bfeceeöe foo fo?mibatiil in ^ee toaii /foube too^ Hen be grootfie ConingI) ban be 3@ccelbt. ^tt tnaif al mei ; b)ajübefaetbebaecmebefetteetgtel)l<^ Hen. iBaecaen benbagg enbeopcnbaec tooibenbe een b'anbete pactp / bte Hoiiandt öp öaet epgljen eutgotftept enbe b^pgepb totlbematnitneren / ntoe^ ie noobtfaet6el0c{j be fclbe feec alarmecen / enbe op gaec goebe boen füit : Sfenbe bat {jaec fulc&en tie taa^ toe becept. Buat bon boel fegglien bat t)p met Sylviu3c0?cefp0nb«ecbe / enbe met fienntsS banHol- landc, toantfipt'clcBensiflenbenileec Saebt ®en- ffonatiii enbe anbece ban be Kegeetingïj communf- ceerbe/toatöem goebt bocfji : maec öp 6enbe be bt- Uetfcöeöumeucentïgptotil bat b'eene toaten Hol- lunds, b' anbet Pnns ghefmdt. «Ên men fepbe om- tcent bien tgbt ( aW gefepöt tsi ) toeel ïeben ban Hól- landt toaecen gìjenegften om benJ|eec Prins te (lellen f η ben Racdtvan State : jKaecöp communtieetbe toat ÖP een elee appUcabd oo^oeeioe : <!ίη be abufeeibe bepactpebiegoet HoiiandtsVoa^ /enbegpbebjoogg gem felf/ meenenbe bat b' enbece SISeeflec enoe be 0ecc&9e toaren. ^et contcactc blcecb j toant get ge- fieel Ef göaem ban Holland bceb &em faifecen/ en ooj-' welen om bat &eb;og.
wWfltiii beboiten be ^eeeten ban Zeeland ben twintig- <n Die Aen ^SeptemDcc beben tn be faecbe ban Buat, fulc6$i Γ((Ι)( {leb&enbe ]geecen (6[jebeputee(be ban bte i^jobfntie (n geöjagtbendertigften.
'ExtraH uytte Notulen vm de Ed. ^og. He eren Staten'vanZeelandt. ·
Oen 10 Féruer) l666. |
KOchtnaels ter Vergaderinge voort ghebracht fy n- de, deMiilïvevande Heeren ordinarie Ghede- puteerdenterGeneraliteyt, gedatcert in'sGra- veflhage den em-m-twituig^en der voorleede Maendt, daer byde felve onder anderen adverteren , het faifement van den Ritmeefter Bmt, ghedaèn door ordre vande Provintievan Htllandt, hoe de felve op eenighe interrogatorien was ghe-examineert , cnde onder anderen ghevraecht ofhy wel wift dat hy gheeö correfpondentie vermocht te houden met den Vyandt daer op hadde gheantwoort, 't felve ghedaen te hebben met kenniffe van den Heer Κλ<Λ Pttt/ionaris de Wit, dicoock fulckster Vergaderinghe vanhaerHo. Mog. hadde bekend ghemaecktwaer te fynj maer dat die correfpondentie «/ ovireinighmtijdt was interriipt ghehspin; Dat fy Heeren ordinariiGhe- deputeerden van de Heeren van Hcllaadt , hadden ▼erfoght Copye van de voorfchreve interrogatoiren ênde andere ftucken, die tot lafte van vooilchre- »e Buet mochten dienen , om defe Provmtie, vol- noemde ftucken met meerder faciliteyt «lochteii werden bekomen. Waerop wefendegedelibereert is goedt ghevonden ende verftaen, dat de Heeren Gedeputeerden ter Geheraliteytin continuatie van hare voorgaende devoiren, met ende nevens d' ande- re Provinciën , foo ter Vergaderinge vanhaerHoogli Mogende als partieulierlijck by dc Heeren Staten van ίίβ//ίΐ«Λ met allen ernft willen urghcren, om Copiete mogen bekomen, foo van dc voorlchreve interrogi.! toirenals andere ftucken, die totlaft van den voor" noemde Ritmeefter Bxat werden ghe-employeert " met by voeginge van redenen, dat fulcx aen de Bondt- genoten niet en kan worden geweygert, foo ten refpec- te dat hy is een Officier in dienft en eedt van 'i gemene Landt, ende particulierlij ck oock van defe Provincie altenreipeftevanhet delid daer medehy wort be' fchuldight, esde daer door foo veel men noch neet niet tegens cene particuliere Provintie, maer teghen den ghtmeitiin Stm {oude hebben ghefondight, die in derdaet daer aen veel is gelegen, om te weten wjc tegen haer Hoogheytende welvaren mocht Wefenge- moliéert, 't geen haer anders kan werden verborgen gehouden, dat de ghemelde Heeren ordinaris Gedepu- teerdcnwyders fullen onderfoecken ende herwaerti adviferen, of den Heer Raidt Fin/ionaris van HdMt, ende nevens hem noch eenige andere Heeren uythet m idden van de Regeeri nge van haer ^oogh Mogende oock fyngeauthorifeert, omdiergelijckdrrrefprndintiin te onderhouden , ende andere Perfoonen buytende Regeeringedaertoetegebruycken, endehaerhetfel- Ve na gelegenthey t wederom op te fegghen. Op dat defe Vergaderingh. mach weten, aen wie dc faeckenvan foogrooten importantie en teeren fpeculatie mocht weien toe vertrouwt, ende in wat voeghen daer mede mocht wefen gehandelt en om gegaen,om't felve geüen op'reen en'tander foodanigh terefolveren, als den dienft en fecuritey t van de gemcene Regéringe aller- mecft fai komen te requireren.
deh, oóck vermitsdeexcufenendeweygéringhevan die van Sillaadt, niet en gheloofden die te fallen iconnebbekomen, völghenshaer ghéadvifeérde van den fg^in. twintighfltn der verleden^ mitfgaders van dëniwfft//» ende vg/^i» defer loopende Maëndt , vcrfoèckèdde op andere middelen ende expedienïeii iüocBt werden bedacht * doordewélcke de voor-
^efe cefolutfe ggelefett ftinbe/lsfectBpben Htw Geriacius,teci^ecgabecfngp;eftbecenbe/gecontlntKett batbepiobintienoecfotgten/ enbegnn toegDeflacn mfecbeopeningg enbe communfcatte ban be p^ote· bupcen tegen Buat geboect. |Baec'!$anbccentiaegi)$f tof(ct fultic boo7 Hoilant enbe be mee^e tegen gefpjoot- 6en/ enbe mebei; upt be notulen gelfcgt.
«©nbmufrcöenmectitte men bat't l^of b'abböfen nfetconfonantbiacen: J^eeltot mobecatteenbeo'';^-
nam tstraardittariam ÌHCUneceRbe·
Heaecalfoobe i^<«en iStatenban Hollandt bet- ftonbenbatop fiegaenöabt (ήη»ηΐφ, tegmen be^ou- becafnftept; j^oo beggeecbe be jéoubecafn bat Det ll|of^oubeb)pfenbolgensbea®etten: igcebenbeBuat « gepóögt te maeSen een bjebe met eitclufie ban Vranck- rijck : «ÈnbealfoooocBgepecteecttegen^be jKajeliep siut.^ ban Vranckrijck, baec ban Bp Vaffai toai. «fnöf al boojbefen dabben Daec «Sbele «tSjoot lBoelieHbeDet
Sof ban Hollandten Corps gegabt in ftaec ©etgaöi-
ngfi enbe 't felbe ban fuKjc betmaenu «inbe gcteieett beffappfgfjept boo? eenige ^aren Betoefen aen van Meffen etlbe van Ruy ven, bfe fimpelgtli ttfecben goi- bannen. Sillegftecenbeootii batmetbe i8tr(erw«>J banCortenaer, bie nafpn boobt metbe ©Ιβφρ' ^cBipöabafg8ef«ect/enbeöfebaefobecbifeeötaBe- fìtàft ftmpelöcii ttietbe öoóibe oitiben öaWj ^et «c bàec na dbetloiipenbe tot d' Engeiiche, 8at> emangB? Bet Bel^bt gegebt in ^t branden in 't Vlie, e»tóe op wc Scheiiingh. 't3©aiiofmenb?eefbebooieen P«lBcpt/aft'ecoi?,te rriobecatieinöit baecom wecbt goebt gébtwibett fip bêl|ieten ban Hoi-
lBegei««aeh beï|ijérèiibai»'i%of fiibeg^e powij <® m teööep bJpfenna ttf. 30etten e^
ficaft moèteii bjójjjertccihiinrtfeliiüigequetiie Mi-,
- |
-ocr page 859-
cn ο ο R L ο G Ses ett Veertìghfle Boeck. 843
|
,, ban 't bcrfilacc&cn oDetieeal0t6 / te fuUett fiaec confcientie eitiielitinUifen/ gOeljjcftaiiefim?/ uooBeiiteiiollioett.
Jilceebc^tngiltiagööinvyfdenodtobrislljiett !" 't ® of geaccefieect de j§etitentte öe0 g^ootSi ·
S liaeiiöOacD inaiS t iSeöeöauö : iponöetbag löfect > fiet gDcccfumeect j enbe fouDe b'iEjcetutie i»aec boo|t- ! nancUojJ i^JtecDagfi BcDijing&eijaö : tentóaece De acDacpwcfJtcctoaii Bcfcöepöen omtot Amfterdam tectit te bocn. i&teö flsm op iSonbagö totetbi fi)» boat aetigefept tcgljcn be mtbbagö ; nae bat in alle iSectben boo; Ocm toasJ gebeben. igp toonDe ficö baec tn gefuc= pjenncert :ntet&onnenbebc5effi" / batDp foofbjacen (itaf fjaD betbtent ; feggljenoc allei tot beft ende dienti: van den Staecghedaen te hebben ) enbe ttl Öte I . „ mecntng bleefIjp gebiipcfci).<©e i^eec Keur Branden- IS? burghfchcilSiniflecCopes gafftgop batgctucfttaen ftp oe ieecen ban Holland met een 25?lef ban inteccef= fic tot mttiaatte ben: (tceffc.lïieH fepbe Oem bat be ®eci nabccingljbiat incompleet löass : inbeten baegöii (tififteecbe l)P Uiebec/boo? e'en ntemotie becfoecbenbe / eifoo be j^<.>cgaebec(ngl) tncompleet tnai / bat b'<£):ec tutiemac()t)jDO|benopget)ouben/ tot batfe tompleet toiett. ©ocftbecgeefsiiBaecl^o.liaog. toiecbenoocB öoo?een ïteijueftbanbe ©jienbenop ben naemban Buat tjoebJEl bupten fjjn öennfsi gebeben/ <n confibeta= tfe ban fijne enöe fön ©abecjï bienfien / om boo? Dem telnteccebeten. 'i^e ©jobtntien toonben Oaec teel OljeniöDen. ΦοίΟ om be felbe be mocpte afte nemen ptiicft be Heer de Wit, tec B^cgaöecingöe pieftbecens Èe fclf fulcfi^ aen be l^cccen ban Holland aenbiencn/ en fi^agrtotantbjoojtbatbe 3©ecgabe*mg ban Hoiiandt beo? b'abfentte ban beel Eeben / niet goet bonben baec in tc tcebcn. €nbe bat be i|eccen ban Holiandt aen ben l^eec Keur-Verft felffoubcn i;efttlbfcenmet betebe» mnenmotiben / toaerommenfün begeme inbefen nictlianbebefececen.
3illfoog{ntöb'e*;ecutfeboo3t ; enbein'tpattftulieÉ [loojbe men bjel bat be I^eecen ban Holiandt beoogbén bat upt be mences ban Buat en anbece bleec6 / battec feetgöemacfttneeïttoiecbtin Engelandtenbe binnen 'e Landts, om jjaec te btbfbeten / en fadlie te fojmecen/ en totlben baec tegen een eicempel Itatuecen tot affcb?l6 banöe anbete / en om onbec fi g / enbe met Vranckrij ck eenb?agtig te blpben /of biel Buat gebupcig pjotefieecbe geen quabe meeningi) gegab / maec alle^ tot ^}eebe / tt) befie banben ^taet gebaen te Oebben.
ilÖaenbagB ben elfden ten thien uren booj be mibi bagljquamen beGuardes, aljSvïer Compagniente paecbe / en vier te boet in be toaepenen / fo op 't binnen/ alsi'tOupten^of:ten eivengingfjen öaecbe felbe alle joflccen apbe ^imiS/ opbe^KncuterbiJtii/enbeop )c ©pbccöecgO : ijet ©oct-bolcb booj / enbe be ^aco oen baec ac()tec: laetenbe nocljtaniplaeti tu|Tct)en Baec / enbe 't i^cBabot boo? be toefienbeci. ®cn half twaelven to{ert{)puptbe <0l)ebangOen©oo?t gelept/ gebleet in 't f toact / met een longen mantel / bocD baec oitbecgljcbonbenmctcen lieccbe &oa;be/ foo ηοφ- taii£!batOp beDoet fionbeafnemen: en atijtecïjem tolectbeflecp ban bemantel boojpemant opgöebiae» Ddi. ^ijiie^ienaei;!Sbalgl)ben()emooc&tn'tfb^act/ oOelöthoocft bejptanftöe #?ebicant Carré; enbebe te, ^aégfjfcBeïP^ebicant Volienhovius,bie Bem fiabben mbefelaetHe tpt gDeaffifleect/ enbeboo^beboelt&e DP'£iboiigenbaeg«iOab€e|tamentgl^emaec{{t : güecenbe bat fijn i^intofl^inbecen mocgten tnecben OPflBetCOCSentnbe Gereformeerde Religie, alfofön anbete naede 3@;fenben anbeciï g^efint toacen. ^gn Bjouto Babt toel becfotfttom bpftem te öoomen; btaec lip ijabbet gQe-eiccufeect ; fuUénbe gem te beel aU t^ececen. Banbe <l0ebangenpoo}tegtnch naecbe iSolle/ Dtbiaect bao^enbe acgtec boo; een gost getalj^olbaten/ met Dalbe ©ijcBen enbe l^eUeBaecöert. 45aenbe falu^ «tbeiöne beftenbemetbe ï^oebt / gBelgtftootft op iülimen-i^offin 'tupt enbeingaen gcoeteniffen bebé nabc«6allctpe/ enbeiSamec banben l'rinsjöoetoel bientetinbenHaghetoaiS/ maecopbeöolle bei^ee» tin Siaben gtoetenbe / aenBoojöe jöne fententie/ fom- ttjbt^Ìimt eentgge ftgubbingge ban 't||ooft: botg anbecjiniet fpjeechenbe; alsitn't laetfl^ bocft niec obecluptfeggöenbe: Ickflcrf nochtans onkhuldigh, baetmebe 'c ^off enbebe ^bbocacten gcoecenoe/ gincdtoebec opbe felbe tDüfe af; cnbeop't,iérOabot quiteecbenijel^oetenbejlBantelj enbe boen fatOmen bat |)P acn b' aicmen oBebleugljelt toasJ. 35c ©^ebis tant Carré petjï aen Demgfjefepbt / enbeOpDempebr«i ineenneujïooeclt betoonben/ inbeganben gfjebenbc / boegfibe ficljtot öet «iBebebt/ finielenöeopeenfluift |
Ltmoc^tmet^outob^fe^^^
bJiect ge-£j;cufeect. Dominus Volienhovius beebt ecti geleectaenbac{)tigB/enbelang{j(aebebt/ in bet baet eengoebe@;ebitatieboo}be ompanbetj^: ingoubenbe ijoefeec niet alleen be^fltient/maec alle omflatibetit boo?(iEiobtbenboobt tjabben betbient/ omDaecme« niggbulbigge fonben : enbe «6obeji( gDe^tengtje oo;bee{ uptb^epöenbe j ebecö baec na fpne gcoote bacmfiectig ^ Beptbechonbigenbe/ enbecfeecgecenbeaenalle ^àoet;: beecbige^ «Sn (joetoel tjet een feec bonbige becmaning enbe<0l)ebebtb}a$$/ nocbtani bacDtetbeele/batfip't langgmaecbte/enbe ben patiënt becbeetbe : enbeon* bectufTcOennfetbonbe ald toegooten/ enbemeecot< beb)oo;ben/ al!$op €iobtlionbebenc&ed> <9e-epn- biggtenbetDebetopggefiaen fpnbe/ toilbenbe ^ie» naeoÌgemljet BambapjSafboen/ enbe boojtjce Ban- belen: flSaecbeStbacpcectjtecquamtoe/ enbe fette Bem een mutjS be feloe fcflicüenbe obec fjjn oogen/ enbe gelepbe Dem tot Det ftnielen ί altoaec men aen fön flip» pen facB bat Bp aenbacljtigB en gebupcigB (t5obt bab / enbeonbectuffcBen gafBem ben ^cBatpcecBtec bert (lagB- 3®aecna»c BPbanfpn gpienaeciSinbe ftijle toiectgelept; eneecfiop be©oojpoojteen'ifabontiiin " ' fpnBupsrgebiacBtJ bantoaecBet HicBaem ben bol^ genbennacBtbiiect gBebjageninbe Cloo(teclftect6/ enbe begcaben in 't «JB^aft ban ben Igeec Cars, getoefert Ifïaet ^enfionacijS ban Hollant j fpn ©ioutoen φ?οοΐβ babec. <Sn alfoo epnbigenbe Bp ongelucbelüch fijn Ie* ben / fpnbe fpn ©abec getoeefl ben Collonel Buat, beel ^aecen befen ^taet gebient Bebbenbe ; Bp felf b)a!$ge=' toeefï 5^agie ban fijn J^oogpept Prins WiUem; bie Bem feei: Babt bemint ; enbe gBebaen Bebbcn be €om' paigne paecben. €nbe Boeboel onbettuffcBen bia!$ geceffeett 't <©o?log te ïanbe/ foo Babt Bp niet cftela? ten fön geneteufitept tetoonen in't Noordfche öor- logh; 3@acenbe ali l^olnntaicop Bet jScBfp banbett ©iceSObmicaelde Ruyter; enb'eetfte 3önbe( algbe ^olbatefque ban ben ^taet foube befbacquecen ) bie uptbeCBaloupin'tbMtec fPiongB/ omteSanbeni tnaecnaecbolgbe bebittotie op Funeri.
?5iebanZeeiandtpoogBben / gB^bupcenbe fpne €iebangBeniiÏ petti boo? Bem te boen; imttiecjï Ben» nijï ban fa'etBen te Bebben ; feggenbe / BP ftonbt op bei cepflctitie ban Zcelandt, en «©uacnifoen Boubenbö tot Bsrgen op Zoom, fionbe booi geen ®o?0ec of Une tDoonbcK ban Holiandt boecbengBeceetbent. iBaec bie ban Igollanbt fepben baec tegen / bat BP in allenge* bal toasS incoia, ^ntooonbec/ enbe in ben ^agBefpn becblBf Bab. €nbe meec bat Bp Babbe al tefeec in't pac^ tituliec/ en(n'tpublijcBgBcfp;oocBen/ batmenmec Engelant Bonbe 30;ebe Bebben / al0 men begeecbe: mitsn fenbenbe naec Engelandt : befcBulbigenbe alfoo be ïte- gering ban toanbeboicen : tbielcB tenbeecbe tot feditici enbe opfianbt onbec begemeente/tegenbe «©bertgBept/ bocB baec tegB^nbienbe/ batOvcr-YfTel fbobaen^ PiOpòfitieopentlBcB Babt gebaen; enbe bat beel leben tot fulcBe gBenegBen te fpn / te Bennen gaeben/ enbebaegBeliitBiibffcouceecbeH. <iEnbebatBettiÈùde ^lctitulbanb' aniliantiemet Enghelandt tn't Éaec twceenfeftighgBemaecBt/fulcBi öBenoegB te Ben- nen gaf/enbe toe liet. ;$9nbeoocBnotoic/ batVran- rij Ck met Baec aflfïflentU feec fautif toai geMeben ; e» be genoecB oo^faetle gaf tot be fepatate fïnbingBe : foo nocBtang batmen bolbeebe B^t acticul. 3tnbe- ce oocB fepben bat Buat beel meec Babt gBepetceect tegBen be Cienecalf tept enbe gemeene Unie el0 tegBen Holiandt, si^am Betitiaedienban )9;eebe tna^
«i'Uniw |
-ocr page 860-
844 SAK EN van ST AET
|
iidc d'UnieaccifetbmtamöigeitiCÉni 25ontg0enooten/
___L enbatoocOTe jIBiinftecban ^oUanöt nictmacöttsö
toaeomöaectnlallt' ontfanaen üaiiHoilandc alleen. IBaet ftp fiat» baec öan communiiatts gljeöasn aen Ïeecen tot be Secrete bifotaness üan öaa liooö ÌEog- ge|ielt:enöe öe^löe lieten inallefae£hentJanmipo?i
lentie öeDuprigööeötcectieaenHoUanc.
fBcn fepöe oocö öat Det eet (Ie Concept ban öc mn' tentfe cantlneecöe tìecftftepbe ötngen Die bp oe tefump- tte baec toeöeï toaeten uptgebaen > fpecialijfU Daec gc-
fpioochentoiectbanbatlieConingh, tjoojDe ©£can-
tietingft öan bc iïenectngij boo? een gcoote pattpe Ijtec te UanOe booi fjem Buat gijemaetltt / foube toa?ben be 0cootile<CantnaBbanbe 3©etelt; baecdonbtüpj & moEpecic Maiftreaufly : befigneteribeben ©lince Ua« ^jangien. ©efetoooiben ban petit Maiftretpaccen uptgebaen alS obteuï booj Dat tjoogc ljupsi. i^oetod men in alle maniet feonbe meccben / bat aen b' eene fp- be Buat gabbe Bet Intereft ban be Prins en alle fili boen inebe beoogtjt : «Snbe bat fjaec (Sbele <©coot jKogen- beaen b'anüecspbe fulc)c oocöalsimeelioffenfifijab- ïienaen gefien: <!inbeBoe feec fp gfienegljen toatentot ïjem: <!ccDtecniet toilöen/ batöPban Engeknt, of pemant anbetölöaec fouöe tooiben op of obec gtjebjon- gen.
^e^ententfe lupbe al^ b olgBt.
ALfooHin»·^^ F/tfiry<ii Cuhn, HeerevanB»«, S.
Sin, ende de la Voreft dt Giil, Ritmeefler ten i^ Eimii- dienftedefer Landen , jeghenwoordigh ghevan- ghen op de Voor- poorce van den Hove van HoJlandt, den felven Hove buyten pij ne ende Banden van yefere bekende heeft, dathy ghevanghcn, na dat hy aen de Miniftir van de Heeren Staten van HoUandt ende Weft-Vrieflandt, fyne wettighe ende Hooghe Oi/(r/j- lijt, Iiadde vertoont eenighe weynighe Articulen van Vrede, beflaende in ambigue, ende duy ftere poinden, hem behandighc door Sihius, een van fyne correfpon- denten in Engelandt, op wiens verfoeck hy Gevangen verklaertfyne correfpondentiedaerbevoorens, nu al fen laer geleden, zijnde als doen in Vranckrijck, be- gonnen te hebben; ende na dat van de felve Arti- culen by den voorghefeyden Minifterwasghegheven communicatie aen de hooghghemelde Heeren Staten, van weghen ende door ordire van de felve wel exprelïe- lijckende totverfcheyde malen is gewaerfcbouwt, fich ■welte wachten vanalomme voorte gheven(ghelijck men verftondtdathy Gevanghendede) dat men de Vrede m^tÏ-ngtlmt konde hebben als men begheerde; Dat'tfelve was \iaqmde opinuie, a\s gevende een ïpipreffie aen veele onkundige in denLande,dat deRe- geringe alhier oorfake wasvan de continuatie van den Oorlog, engeen Vrede en begeerde, een dat daer door d' Ingefetenen onluftigh wierden gemarckt om te con- tribueren, fulckx dat daer door ghefchapen was partyt- fcbap in den Lande te fullen ontlVaen, ende dathy dies niet j egenftaende aen feer veele Menfchen buyten cn binnen de Regeeringhe, en op verfcheydetijden, heeft geaffirmeert ende getracht te perfuaderen, dat mende Vrede konde hebben, als men maer ymandt naer wilde fenden, onder pretext,dat hyfou-
de hibben vernomen gehadt,dat verfcheyde Regenten van gevoelen foudefyngeweeft, dat men in En^tlanit wel konde fenden, fonder nochtans de voorfchreve verfcheyde Regenten u Ι^ΰκηιη mtmin, maeckende alio de voorfchreve fyne Overighfeyt by eenyeghelijckfoo buyten,alsbin«endeRegeringeverdacht, alsof fy de Vrede niet en begeerden, daer nochtans blij cke- ïijck defelve haerluyderyver daertoe niet alleen alom- me krachtelijckheeftgecoont, nemaer oockaenhem Gevangen felfs heeft doen behandigen, delactlleprc- fentatie ontrent de conditiën van Vrede, van defer zy- deaen den Koningh van Groot Brittannien by Millive gedaengheweeftfynde, gheteyckent by denPrefident van de Heeren Staten Qenerael. Dat mede aen hem Gevangen, van wegen ende door ordre van de felve fy- neOverigheytverklaertii, dat men beducht was ende embragie haat, dat men in Engelant, trachee de faecke |
daer na te beleggen , dat men tuflchen Vranc{ryci ,, ende defen Siaet mochte feparatie maecken , ende " dat het felve een pomdt was, daeropvooral diendetb "" werden ghelet, ende het welck oock forghvuldigh- lij ck diende te werden geprecaveert. Ende dathy die niet jegenftaende bekendt, dat hy de innerlijckeincen' tie dienaeugaende van Engelant nu zijnde komen te weten uyt iwet Brieven , hem van daer toe ehe- fonden ende onder anderen inhoudende , datmenfi» foude moeten fepareren van Vranckrijc\_, ende dat fy voorts fpraecken van een naeuwe Alhantie tot na- deel van't felveRijck , in plaetfe van de felveofte den inhoude van dien , volghens de voorichreyg waerfchouwinghe , aen de voorfchreve fyne Oveng- heytbekendcte maecken, defelve alleen heeft ghe- communiceert aen eenighe van fyne Complicen ende dat fy-luy den na dat fy die hadden ghelefen, ende ghe examineert, gheconcludeerthebben, defelvein 'tvuyr te werpen , fonder den inhoude van dien oyc aen de Regeeringhe te hebben bekendt ghemaeckt onder pretext, dat hy gheloofde , dathy door dea Brief, die hy daer op antwoordeden hooghftghemel- den Koningh foude hebben deen veranderen van refolutie, en in cas hem nacierhandt ghebieecken hadde dat den Koningh by de felve refolutieperflfteerdei dat hy alsdan ingheen ghebreecken foudcfyn gheble- ven gheweeft , daer van aen de voornoemde Mini- iler kenniflete gheven, maer wel voornamentlijck, ghelijckhy oockichrijft aen den Gyaeve van Artisti, ton, in iynen Brief van den neghembienden Maert ft· flienboadirtfes etififligh , om dat de by hcmghenoem- degoede Vrienden ende wel gheintentioneerdedaer door van een ander fentiment fouden zijn gheworden, alsmede , omdat oock op de feparatie van Vrm^,- ri)ckby den felven Gravi van Arlingbroa , of de voor- noemde Sjlvius niet meer ende foude zij η gheinfifteert gheweeft, hoewel hy Ghevanghen mede bekendt, dat hy noytnochin feeckere mondelinghe conferentie by hem tot Amwirptn, met den voornoemden Sylms ghehouden, noch door Brieven eenighe pofitivever- klaringheverfocht heeft, of den Koningh van Groot Brittaignen oock genegen was te traderen felfs met in- clufie van Frenc^i· jc<L> leggende fulcks byinadverten' tie te hebben naer ghelaten , ende dat hy na het ver- branden van de voorfchreve Brieven aen den voor- noemden Sylvius expreiTelijckfoude hebbenghefchre- ven, dat men hierin HoUandt fonder Vranckr^kmet en foude doen , ende datnoyt fyn meeninghefoude fyn gheweeft , om te handeleii met den Koningh van Engbelandt , fonder keiinifle van Vrancki^^» daernochtans integhendeel uyt de minute van fyne voorfchreeve Miifive( by d'Heeren CommiiTarüfen van Staec onder fyn Papieren ghefaifeert ( van den tiegtmhiettdeit Maert defes Jaers feflhim bondtrt fis « fifiigh voornoemt , by hem Ghevanghen aen den Gravi van Arlingbton, fecretelijck ende fonder commu- nicatie van de Regeeringheghefchreven, totantwoor- de op de voorfchreeve verbrande brieven , evident is, dat hy in plaetfe, van'tgheene hy feydt ghedaen tc hebben, den Vyandt tot groote prejudicie van den Lande van verfcheyde faecken heeft gheinformecrt als hier achter nader fai werden gheiêydt. Daer by komt dat de Huys-vrouwe van hem Ghevanghen , haerbekommeringhe over defe correfpondentie, en namentlijck , datfyne Goederen daer overin Vrmk- rjf^perijckel liepen van te moghen werden ghecon- fisqueert, bekendt ghemaeckt hebbende aen de voor- noemde Sjflvius, de felve onder andere redenen van ge-
ruft-ftellinge, by refcriptie van den mgbindm nieuwen ende den drie en twiMigbfim Maert oude ftijl /'.ff^'" bendert fis en feftigb , uyt Londen aen haer fchtijft, dathy wel niet en ghelooft, dat de voorfchreeve Ghevanghen door deefe manier van doen , figac" de Koningh van Vrantfy^cJ^ ieer aenghenaem had-<
de ghemaeckt, omeenigh faveur van defelve te ob- tineren, maer dat hyfigh niet en kan inbeelden , dal hyeenighperijckel foude loopen van confiscatie vaa fijne Goederen. Dat mede uyt de inkomende Brie- |
-ocr page 861-
cn OORLOG μ tn Veerüghflt BescL 84 5
»enuyt ÏegilMdt· van denAa<i«i«.nteuweft ende dén
^^)i/Mi/»«Augufti oudeaHijlleftladen, den JHoTeten
ffhenoegen ghebleeckènis, datmenin EngiUndt aU
Hdcb blijft inlifteren, dacmenfoude nioeccn traceren
fonder eenige Mediaceurs, enmecuytfluytinghe van
jjuFranfclKnKoniogh. Dat mede aen hem Gevanv
„hen, als hyfomwylen een Briefaen den voomoem-
JinMiniiter vertoonde, komeadeuyt , en-
de gefclirevenby den Grave van AtHngtm, ofwelby
Jen voornoemden niet anders continerende,
dan een generale proteftatie van genegenthëy t tot Vre-
de, enaeyeribeck, datmenten dien fine van hier yé-
jnandt derwaerts wilde fenden, enjiyfeer urgeerden
datlalcksmochce gefchiedenten eynde d' hooghft-ge-
melde Koninghfich nader aen de felveraochteopeflen,
caer communicatie, goetvinden, endedoor ordreals
boren, bekent gheniaecHc» endeverklaertis, datter
ganfcligeen apparentie was, datmen van defe zijde
yemandt naer Eugelamit foude fenden, ende dat hy Ge-
vangen overfu!cks haerallelioope diet) aengaende fou-
de benemen, ende dat hy dies niet jeecnltaende ( on-
der pretext dat hem fulcksvoor denaeRlefle battaille
gelëyt, epfedertinde felve battaille d'avantagieaen
deferzijdegeweeftzijnde, hydaer door, éndoórdif-
courfendiehy van. veelc ghehoort haddö, vertrouwt
foude hebben, de faecfce dien aengs^ende te wefen ver-
andert, fonder nochtans yem^nt foecifice te kennen
noemen, diefoodanigedilcourfenkmdehebben ghè-
roert)metdlleencontinuelijck byeen yder heeft aen
gehouden, datmenyemandtnaer fs^i/Wffoudefen- pj
den, maeroock den hooghftgemelden Koningh tot ft
grooteprejudicie van den Staet heeft ghefoveert mef
efnhoope, niet^leen , dat fijn ghénoemde Vrienden
hadden het ooghraerck endeffeinom yeman^lt naer j
%«/«»/«te fenden, maer felfs byfijne voorfchreve i
MilTivevanden negtntbitndm i^eit feflbitabttidtrtps·
nfifligby dat hy gevangen met defelvehier haddegné-
raaeckt «n^ r daer door de jegen^oordige Re-
geerin^e bitrteiattie Vim verêndixt , en fijn M.3j?flsy t
foudekonpen maecken een Vrede, 4e \vékke gein?
zijnde, h jr foude wefen de irootfe. Ktningb w» de wfreh.
Bekennende niet alleen den felven Br|ef, immers «ί^έί
wderevan geUjcken inhoudt ae:n,t}?n Grave van. Arling-
!«i te hebben geft'hre ven, netqaef göck eenigetc.hcfi-
bcnlaeten fchrijven door fijpHays-vrou-w, ora dat IV
..... " ch
beter fpelde, ende nochtans geqpe.v^nde ipl ve, tipcl
tevaneen eenige, diehyfiaer E*^elaudt ghefchreveti
heeft, aen de Regceringe te hebben gedommunideert,;
op voorgeven, dat hem het felve njeT: foude wefen ge-
ordonneert.
Dat hy Gevangen oock mede van de voorfcihreve laft
van fijn voornoemde Hooge Overigheyt, foo vérre is
afgegaen, endein het intereft van de voornoemde
'Vyandtfich foo diep in gelaten heeft, dathyeerftbe-
kendt heeft buy ten kennfflè van de Hooge Regeeringe,
cn fonder yemandts ordre ofte communicatie, dotih
daerna, alleen met comftiunicatie endeoverleghvan
een van fijne Complicen, op dè affignatie en fcnrifte-
lijck Biljet vanden voomoeinden SjMm, een En vayC
TandcnVyandt, met verfoeck van de felve, datfulcx
mochtewerdenfecreei: gehouden, enhare entreveüe
κη nlemant bekent gemaeckt, verklarende hy
in'tftlve Biljet, foohy Gevangen feyt, dat den Kg»
lingvan Groot Brittannienfelfsgeen kennifle daer
*jnloude hebben gehadt, hoe wel hy Gevangen be-
kendt, wel bevonden te hebben uyt iijnedifcourfen,
dat hooghtt-gemelde Koningli immers kenniffe daer
*aa hadde, iichnaer Antwerpenvervoeght, en<}e al-
jiaermct'de voornoemde Envoyéniet alleen fecreté-
"jck gheaboucheertte hebben, nemaeroock dathy
alvooren derwaerts te trvcken, wederom fonder eeni·
ghekennifle vande Regeringhe, en alleen met ken-
nifle, raedt, endehulpeyan eenvan fijneongheoor-
lofde coriefpondentie, alhier heeft gheconcipieert efl
op gheftelt een model van een Miiüve' die den Ko-
»ingn van Groot Brittanpien Ìoude fchrijvenaen de-
jcnStaet, endie geftelt foudc'ïijn gbeweeft inbe-
liefde termen, om den· felven Staet te bevreghen ye-
y.Dtel - ^ '
mandtvan hier naer Londen te fenden, wekkeMif-
five ghefchreven zijnde, dat de voorieyde fijne Com-
plicen hem hadde verfceckert, dat fijne Vrienden,
danfoüdenarbeyden, invoeghen, datmen yemandt
naer Engelandt fond, daer men nochtans als ycwren
was verklaert, datdaërtoe gantfch geen apparentie
en was, en hy dien volghendeden Vyandt all?,tiqope
dien-aeng3e«de moefte benemen. Bekennende^ de
felvemodcHe tot Antwtrfenuoch geampüeert, ende
àenden voornoemden Envoyé beh^dichttehebbeo,|
en dathy van zijn verhandelde cn wedervare» aldaêr
naer fijn tuys-komfleaen niemant communicatie gegje^,
•ven, en rapport ghedaen heeft, als aen de vootuliji '
ne Complicen ,·. Ontfangende hy Gevangen van 'deii
Vyandt Brieven met iwwdiftinite opfctiriften. Het
eenefijnde ordinaris, die hy Gevangen bckendtaeti
de Regeeringhe te hebben gecommsniceert, enhet
ander met de woorden, four^mf mtjhu, by pnvoqr-
fichtigheyt, en buytenfijn weten, benevens anderè
Brieven over geghevenj Bekennende, dat hy het
felve met droefhey t aen een van die van fijne voorfghre-
ve Correfpondenten alhier des na middaghs, foo als
hy'savondtsisgheapprchendeert, heeft bekendtghe-
maeckt, met verfoeck dathy in de Vergafleringe een»
wilde vernemen, hoehetfe fdé wierde opgenómen ,
voorghe vende den felven Brief niettö hebben ghe-
communiceert, alfoo het was een fotte ofte imperd-
neq,te Brief j daer over dat hy van meeninglié wa»
ghewéeft, benevens d'overleveringhe eenighe ex-
plicatie te doen, houdende onder anderen de voor-
fchreve Briefin duydelijcke termen, dathy Schrijver
van de felve ( die volgheni 'i
noemden Geranehen is ghewe
Sylvm) niet en had ghelaten aldaer inhetT^reedete
reprefenteren, al'tgneenehy Gevangen heta hadde
gheconimuniceert, ende dat het felve aldiaer feer
(maeckelijck wasgheweeft; Item, datmen nieten
hadt tea propoolte gheoordeelt te volghep φ «HQ-
delle vandenBrief, die hy Gévanghèti hem liaddci
gegheveo·, hier voorcnghemelt, omdatfe óniydigli
loude gheweeft zijtiin die conjunduie, maer yaj aen-.
gingh het Qoghmerck ende voornemen, dat de' Vnen-
den hadden, om te maecken datmen yemandt der-
waerts foude fenden , dat men het felve appro-
beerde.
jen van den voor-
en meèr-gemelden
' Item, dat men foüde komen in een partiduliérder cor-
reljpondentie, ende onder de handt f urneren alle mid·»
delen die iy konden wenfchen^ om te komen tot een
goet accflmmodement, ende te breeckend'intrmud
hem Gevanghenbewuft. Item^ dathy gheloofdei
dat het fiicces, datfy luydenvan de 2yde van Enge-
landt in het, doeplaetile, ghevecht hadden gehaat,
daer toe y ets foude contribueren, want dat de party
vande Vrienden, ende, van die, dewelckede Vreedd
begeeren, daer door foude ^erden verfterckt, met
ferieus verfoeck, van hem particulierlijck te willen
adverteren, of het felve niet eenige verandcringc hadde
medegebracht. Houdende alfoo met den Vyandt een
tvyeedcrley cprrefpondentie j eene opentijck endé
met kennifle van de Ho^e Reèperipghe, een fecreete-
lijck ende fqnder kennifle > ende jeghens expreflè ordrë
ende waerfchoiiwinghe van d? fdve, daer inne de ghe-i
melte Hoogfie Regeeringe v^^n fyηe ghenoemde goede
Vrienden en yel gheintentionc.erde wert ghediUingu·*
eert, mitfgaders devporfzReghceringheallcnthalven
wert getradijceert, en, gecalumnieert, 33 of fy de Vrede
niet en begeerden, om dat fy die op de waere gronden <
volgens dé Traftatenendeghempene Refqlutien vari
$taet,cnniet nae de fantafievan defe Complicen,
tot grootmaeckipghe vinden, Vyandt, ende nadeel
van defen Staet «inde des felfs goéde Gealliéerden,
betrachte.
Alle het welcke centrarierénde bet devoir van
een Onderdaen jegens {yneSonveraiDeOveriglieyt
ende direaiijcke %detide jeghens de befcfweve
Rechten, Btótigadert Wetten enPIacatendefer lande^
-ocr page 862-
S46 SAK EN van STAET
|
1666 (verbiédendie expreffelijck aen een yghelijck uyt defe
J—_ Landen , te houden in eenigher manieren eenighe
correjpondentieendegcraeenlchapmet d'Jmuoondtrtn van Engelandt ^ ofte hare , door Brie-
ven ofte anderfmdts , ■firtckende tot nadut van Jti/tn.Staet óp peyne van daer over als Vyanden van den Staec fonder eenige conniventie gheftrafi; tc worden ) chde'zijnde faecken van feer ghevaeriijcke infighte, én perniGieufe confequentie , waer dooi·' de Ghe- meente ontruft, de Hooghe Regheeringhe, fo buyten als binnen verdacht, de Gheallieerde van denStaetje- ghens de felvc diffidentghemaecktjdenVyandt van prétenfe divifie en party fchap ende veranderinghe in dcCplveRegeeringhé verwittight> ende met devoor- Woemdeabufivehóope ghevoedt, in fyn ghenegent- héytiot defenjeghenwoördighen ludlueufen Oorlogh gicconfirtneert, ende vervolgens de foo lang gewenfch- té yen door alle moghelijcké ende eerlijcke middelen van',defe zyde aenghe^efadt, betrachte Vrede tot noch töé i naeallemènfchelyckeapparentieteruggc geble- ven is j toe onuytfpréeckelijcke prejudicie van defen Staet, endedeghemeeneChriftenheyt, en voorna-~ rtientlijckvanhetProteftantfche wefenj totverftort- tinghe van foo veel Chriften Bloedt ,enruinevanfoo veele goedé Inghefetenen defer Landen , ende over fiilcks fooinfichfelven, alsten.exempel.enaffchriek van anderen ten hooghften ftrafbaer. SO O J ST, Jiit'tvimrfi. Hof, met rijpe deliberatie van Raede jl- lesdoórghefien eöde overwogen hebbende , 'tgeenc tér matere dienende was , doende Recht in den >iaem éndevan weghende Hooglie Overicheytende Graeffelijckheytvan Hollandt, Zeelandtende Vnef- landt i den voornoemden Gevanghen ghecondem- n'éert heeft j ende condemneert hem 't felvé HoflFmits déefen,ghebraght te werden ter Plaetfe daer men ge- woon isjuftitie te doen , endealdaer metdenSweer- de te werden ge-executeert > datter de doodt na volght : Verklaert Voorts allé fy ne Goederen gheconfifqueert. Ghedaenihdeii Hàgeby deHeeren ¥ùdtrUk.-ù»nOtrf Heere van Maesdam, Diderifk, Sixtiy Mncbt Nitrtp, JiitiAm Ïaeüw , Heere van Bennebtouck j iVil/im Giis,PlitnOckfrs , C$rnelis Ïamitis , inie Johan vttndm HoMwfjRaedtfluyden van Hollandt j endegepronun^ cfeert opde AudientievandeRolle j dea «^nOilo- ber ftfiitHbrndtrtfis tndt/iflig.
Inkenniflevanmy ■ Adr.POTS.
^e25j{cf/bfêiie^iecKeurvorft fcBieeffnfpnfai bEuc/lupDeali^DoIgu
Sijn Keur-VòrflelίjckeΊ)oorlüchtigheyt van Brandenburgh aende GrootCMog.Heeren Staten van Hollandt,
te Wcuc j)o?flÏan ^janocn burg <n fijn fa IWut.
fijicf.ban ^p^Yhebbenfeeckerlijck verfiaén.dat den Rit-
meefterΒχΛίί door een fwareSententie in'choog- fte pericul isgheraeckt ; wy verftaen oock, dat fyïie onverftandighe conduite , die wy, niet meenen te.excufeeren , groote öorfaecke heeft ghegheven , tqtUHo Mog. indignatie, ende fcharpe procedu- re jmaer alfoohy tot noch toe den Staet trou^^^elijck heeftgedient, ende dat oockfijne voor-Oudershaer leven ten dienften van den Staet, gewaegt, en van over fob veele Jaren af haer verdient gemaeckt hebben , ia wakken gevalle men meer op genade, als op defau- tenlelfs pleegt te fien : So hebben by defen ,de vryheyt willen gebruycken U Groote Mog. vriendtlijck te νεΓ·* fóecken, fy gheliéven'in faveur, vandeefe intercef- fié , aen ons foo veel te defereren , dat fy ghenaede voor recht prefereren , ende de uytghefproockene Sententie fulcx mitJgherén , dat hy ehde de fijne die fonder twijffèl, over dit ongeluck ten hoogften ujη be- droeft, fichdaer overraogenverblijdenicnde foo veel meer oorfaecke .'hebben voor UGi:. Mog. welvaert Godt aen te roepen. U ,Groote Mog, fullen hier |
door foo veel te meer roems ontfangen, alfoo 't niet ' te prefumeren, dat defe menfch foo boofe intentie fo "
géhadt hebben, als wel d' een of d'andere omlhndi"" heyt hem graveert, ende veel meer is te vermoede^'
'àìthyh.cmàooiBtibidacbtfrembiyt in dit oneeluckhA'r
geftort. Wy ftellen tot U Gr. Mogende du vX-? trouwen ,fy fullen defe onfe intercefliejniet vruchtlM laten fyn, en gelijck wy fulcks voor een teecken van U Groot Mogende ons toedragende byfonderlijckeafièc tie fullen opnemen , fo willen wy oock daer en teghe ' by alle occafien U Groot Mogende onfe aifeaie in der daet > Oüohetfifiii^
l^et anttuoon oan SioUani» baec optoajl ; Hoorlucbtige ié-c, ·
DEhoogeeftime die wy van alle tyden gehad heb- ben van UKeurvoftel.Doorl, perfoon en ontrent SI deflelfsintcreftenisfodanigh, dat ons η iet liever gèweeftisalsdefelvemetallegevoeghlijcke manicreq van complaifance te moghen bejeghenen, ende betuv- ''' gen, ende dieövolgeiide foude ons ten hooghften acn· genaem fyn geweeft, by aldien wy aen de begeenevan Uw Keur vorftel, Doorluchtighey t ten aenfien van den ' RitmeefterJJ«et, bekent gemaeckt by tJ Keurvorfte^ lijckeDoorluchtigheyts Miflivejvan den «i^iWiBdefei· loopende Maendt hadden konnen defereren, maerde gheleghenthey tende importantie van de faecken, by denfelvenBtóar hevens fyn complicen gheraachineert ende Ondernomen, in den tegenwodrdigen toeihndt vantijdt, endedefware reflexiedie defelvefynheb- bende op de hoog àenfienlij ckeGeallieerdén van defe» Staet, benevens de verre upfimdi ertdt iilfimmctlijiitctn' fiquentie vAn upjlagin onfe R.cpublijcque,fchijnenfoge- vaerlijck dat wy η iet hebben derven ondeniemen, ten acnfien van deluftitiebyonfenHoveghepleeght, e^ nichfintste doen relacheren: Wy verfoecken overfulcx datU Keurvorilelijcke Doorluchtigheyt tengoedebe- lié ve te duyden, dat wy om voorgaende confideratien genootfaecktfvngeweeft, dejuftitiete laten hebben onvèrhindett haren voortgangh, achtervolghelidede Sententie door den voorfchreve Hove uytghefprooc- keh, by den dhick ghemeen ghemaeckt, ende daet van eeh exémplaer hier flevens gàet;En datUKeurvorfte- ftelyckeDoorluchtigheytdieii onverfiiindert believe vérlceckerttewefen, dat wy ons bereydt houden, om byalle bccurrentien te doen ende helpen verforghen, hecgeene defelve welgevallichende aen gelegen foudc wefen.
Ónder des
Bcotlucbtigt^t, Den grooten Godt biddende dat hy UKeurvorftelijcke Doorluchtigheyt wille zegenen ende hoéden in fyne genadige befcherminge.
GefchrevenindenHage dmtlfJm O&oberfifiii» biHdntfts mfi^igb,
Όι Β.ΊΛΊΕΉ,Φ.
^«toatmanfetenootii «a öeboolittian öin
mecftcc Buat, De i^eecen vaoZeelant Bactöa«wuKnt
li«ten fien / blijt&t upt ge( tootgenbe.
Aer dat den Ritmeefter Suat, gadir mimorif, Μ j-----j. T, „ Ηί«α»Λ |
I
-ocr page 863-
xm
cn OORLOG Ses eH mmìgh^e^otch 847
officier > oock op de repartitie, ende in eedt van ddfe gen, foo daerinne niet t'eenemael efa Worde geremei
PfOTincie, doch is't feivc te vergeefs gheweeft' en- dieert,*twelck'tgoed-vinden van U Edele Mog. af,
de nadat onderwylen e»etjyderio verwachten was, wachtendej fullen wy hieralietn cenigheweytiighe
yjtfljnftriftegevangenifle.j extraordinarieproceduy-1 pointen in confideratie kortelijck aenroeren , ende
renteghenshemghebouden> endehet engwjtm»inma-\ totbefluyttoonen, watweghensdeProvintieterVer-
we van de Heeren Staten vaO Hollandtende Weft- 1 gaderinghevan haerHo. mog, over dit impertinent
Vriellandt, aen de Rechters ite.Tativclijckgedaenfou- | fubjedl(onfesoordeels) behoorde te werden in ghe^
degeworden, ende fpecialijckMi'^t hooge Cri»;iB<itot ; bracht, verfoeckendedat üweEd. Mog. allesrypea
fijnenlaftemochten fijn aendendvghgekomen, dacr ; lijeken nahunneiinportantie>gelieveB teoverwcgenj
dacr
ian de geruchte, endeblaeuwe Bòi.'ckjens hem alree-
dehadden gccondemneert, foo fijn door
fijnefcntentie de oogen van allede Wè/eltgheopent,
fiendede estenfieeiidede itigredienten %'andien;be-
komende alfoo den gemeenen Staet ende d^^fe Provin-
cie, niet anders als met ende nevens den ge. ringhften
Ingefeten, doordenllaghendedeexecutiefeli s^eerft
fan dele importante faecke, de verfcchte kennifK" 3 he-
lulrendat de Heeren Staten van in 'tbv°gin
en vervolgens de Heeren hare Gedeputeerden daerop
volkomentlijck te belaften»
In de voorfchreveSententiewerdtgefproockenvatì
i feeckere Articulen van Vreede, dienoyt aen haer
Ho.Mog. fynvertoont, die nochtans fulckstereer-
fterplaerietoequam, endeindefe Landen alleen fyh
deHopge Overigheydt, in faecken van Vrede endes
Oêrhgi, endeniet eene Provintie in 'tparticulier ,
gelijckhetHof Provinciael de Provincie van Ηο/Ζλ/ιΛ
ende Wefft-Vrieilandt byde vcorfchrevc Sententie
die hoogh e fchijnen toe te fchrijven j Het
yvordtden Ritmeefter de£»fli hoogh gheimputecrt
da.·: hy feeckeren Brief uyt Enghelandt ontfanghen
heb bende, defelveaen de Minifters van Hollandc
nieten heeftgecommunicecrt ,maer verbrandtghe-
hadti Nietminder werdt hem teiafiegheleydc,dac
hyover devoorfchreve importante faecken tweedirftf
correfpoiidentienioude hebben ghehouden , deeena
opentlijcfc metkenniffe , ende de andere fecretelijcfc
fonder kent liffe ^ wat fai de gemeene Hooghe Reghee«
ringhehieriii voor mifcontentementtoonen , dat de
felve buyten .kennifle ende communicatie yanallesii
gelaten, ende dat defecorrefpondentien endehande-
linghe alleen ii'gheblevcntuflchen de Minifters vande
Heeren Staten \ 'an Hollandt en Weft- Vrieflaudt endé
devoornoemde Ritmeefterde i«dt?hctisvan een
feerquaet ende pernicieus exempel, dàttch tijde van
denlaetftenEngeirchen OorlpgH metdenUfurpateur
Cri»»w/over dat bewuft hatelijckwerck vande ficltifit
tweéderley correfpotidentie, endeonderhandelinghe
isghehouden , de etnenut^frιmβe, ende de andere
fonder vietmy&n haerc Ho.Mog. jàe direöeJijck te-
ghens haere Intentie ende reiolutie , ende dat die
ghencj die fulcx haddm ghepleeght, meer {yt\ge-
temitfurierti Aisgewrigeirr i tendenRktneeRctdeBuat
isbeke'ndtghemaeckt, elide verklaert door ordre van
Tan 't voornoemde faififièment door de Heeren ordikia-
ris Gedeputeerden ter Generaliteyt wierden ondei -
;icht, datd^ngemelden Ritmeefterdei»flf gcvraeght
lijnde, nftj tiiet in luift dat het metgecorloft tnvjas met din
\jiiiiit te correff enderen, daer op hadde gcantwoort, bet
fivtgidain te bihbtn nut kennijje vm de» Heir Ratdt Ïmfientl·-
riidtifit, die oock hadde verklaertfulckï waeracbtigh
tewefen, maerdatdc correfpondentiealeenigentijt
iniirmpi-was geloopen ; waer opwyders onderfocht
iijnde, ofdande gemelde Heer Raedt Penfionaris,
ende nevens hem noch eenighe andere uy t het midden
»an liaer. Hoogh Mogende vergaderinghe waren geau-
thorifeert, emme diergelijcke gewichtige correipon-
dentien te onderhouden, ende andere Perfonen buyten
deRegeeringedaer toe te employeren , ecdehaerhet
fdvenaer ghelegentheydt wederom op te fegghen ,
isdaeropbyde ghemelde Heeren ordinarii Cjhede-
puteerden ter Generaliteydt gheantwoort, dat gheene
vanbaer allen kenniflè hadden , dat den Heer Raedt
Penfionaris ieWith, ofyemant anders byhaer Ho Mo,
tothethouden vanfoodaenighecorrefpondentienwa-
lengeauthorifeertjoftebevoegt, maerniet enwifte»
wat macht ende authoritey t den meergheiBelten Heer
Raet Penfionari s de Wit, by de Heeren Staten van Htl-
Imen ffeft- Vriefiandt dienaen gaende mogte wefen ge-
pen : Waer uyt dan de Heeren Staten van
oleecken zijnde, datter affonderlingecorrefpondenti-
inende handelingen wierden ghehouden, niet dat de
ien of d'andere Provintieforatvylenyets denghemee-
nenStaetraeckende, aende handt mochtekomen, 1 eenProvinCie , datter gheene apparcntie was om ye-
«de daerop verder na de waerheydt van dien Ibu- mantnaer£B|»/*»</ttefe.nden, 'tgeenten anderentij
lielaeten inquireren, om dan daer van aende ghe-
nieene Bondtghenooten ghewiflèkenniflete kennen
geven,macr ex prefeffó ,ende by maniere van een fepara-
tencBotiatie, over faecken deghemeene Unit ende
alle Leeden van dien foo hooghlijck importerende,
fonder aende fel ve tegheven eenighe de minile οοΒί-ι
siunicatie, het welck by de refpeitive Leden dee-
ftr Provintieindejonghfte Vergaderinghe mei groote
bekommeringhe wefende in gnefien , hebben een-
parighlijck verftaen , dat wy van dcefe faecke fonde
«n maecken een geraifonneert ροϊηΛ van befchrijvin-
ge, ora de felvc,als wefende van fonderlingh mo-
l'fnt , inde refpeftiveVroedtfchappen rypelyck te
omweghen : Om welcke laö ende ordre completelijck
Jevoldoen, foo fonde daer toe wel eene gheheelc
Dedudievannooden weefen , diewy oock gaerne
®P t Papier fullen brengen, lbo wanneer de Heeren
Staten itiicks voor aengenaem moditen hebben gheju-
met alle de redenen ende confideratien ter ma-
pje diende, ende voorts vetfien met pertinente refo-
'"tien van de ohgefondeerde endebouvalligeargniflen-
«ij daer mede de bewufle Hollandtfche Dcdijaié.de
paratecorrefpondenten endéhandelinghcBj metden
^'Uipatew Crimùn/gebonden, fo.wijdloopigdochfon-
otr eenigfondamenr tracht tejuflificierenymetvordere
wnwijfingen van de fchadelijcice vruchten,die defenia-
lere van doen albereyts heeit gegeven, endÊaog ver-
S^^reefenftaen, oock de confufien ende ftry-
gfteden , diedaeruytnoodtfjwctelijckhioéMn.TOl-
defoovirighli ck wiertnaegÊiiaegt, ende dathydien
aengaende alle hoope fouder benemen ; werdende
alfoo alle de Provintien büyfcn haer Weten j endd
kennifle daer niede vervangeil, die het nochtans buy-
ten alle controveiliete faemetitoequarti haer fenti-
menten daer over te verklaeren; ih fomina 'tghcenö
de Voor· Oüdcrshebben voorfegi enc'eghevreeft, do»
de Regheeringhe noch foogheluckigiH was van eco
gemeenioegbMinifier indeniitaet van'tjL.andtteheb*
ffien, datdeProvintie mntiellandt endei'C'^eft-Vrief-
landallesaen haer Ibude wijlen trecken, è^nde over
haermeedc - Leeden genoeghfaem eene fupci ioriteyfe
ociïènen, wert in defen daeghe by na geheelijé»kghe-
adimpleertcndevervuldt jfynde oock nieuwelijctk ca-
der het waepen endeden druck van de Heeren Staei'en
van Ηί//Λ«Λ fende Weft-Vriellandt in druck gekotnt'a
eenighe -aenmerckinghen ende aenwyfinghen opdtf
jonghll inghekomen Wiffive van de Koninck ya»'
Gr OM Brittmmen, fonder de andere Provintien daer cm
verte kennen, ofte confuìeren, daer van daer ndg-
tans fukke refultatien mocten„ af vloeyen. Omzae
EU te komen tot correöie ende verbeteringhe van alJ·
deeféi endctneer anderehooggaendeabuyfen,ende
incongruiteyten , die naet meenighte konnep Hipr-
denaengeWefen, endeoffl voorde komen dat ennèa-
de deifplvfc faecke op den tenen tijdr r;iet jéfr^er, end*
opeen anderen tijdtniet Jfjïr^rende werde jiofdftin·*)
:dp eene; Pröyintie voiPr^QrJòft . ende wdghedtìcn »· :
enm een andere Provintie voor een iCrinim ^pàm.^
-ocr page 864-
SAK EN van STA ET-
|
tS^i 'de dcUa foïsde worden gehouden :fooachten wy , dat • . 'tmeeralstijdtiSjdatnytdenaeme endevanweghen ~ dele Pro vintic'alle 't geene voorfchreven is', nset een byfonderen ernll, ter Vergaderinghe vande gheraeene Bondcgenooten werde gherepreienteert ; ende vorder daer op aenghehouden, dac de Heeren Staten van JiiUmdtenfftfl-Vrhfant: mogen na laten hacr particu- lierlijck te onderwinden foodanighe affon derlinghe di- reibien, correlpondentien ende Negotiatien, roet an- dere Princen ende Potentaten, als voorenfyn aenghe- wefen ; datinplaetfe vandienweghens denghemee- nen Staet tot direitie , inaniement , ende onder-
zijnjcndedaerinneegalijcken tot bevorder inghe van 'tgemeenebofte, 3articiperen , endeincas dit buy- ten vermoeden by deProvintie van Ho//««Λ niet mog- ie werden te weeghe ghabracht, ende dat de felve vervolgens de voorgaende manier van doen niet foude «aerlaecen , datallaan weghens de Heeren Staten van Zitlnndt foude \vorden verklaart dat haer E. Mog. onibhuldigh willen fyn, aen de ondienften , fcheurin- gen, ende andere onheylen die daer iiyt wy ders te be- vreefen ftaen, ende dat defelve dan oock foodaenighe affonderlinge correfpondentie , dire^ie , ende han- delingheraet andere Princen, ende Potentaten fuRen aeiivangen ende hoeden , als defelve voor den dienft van het gemeene Landt, ende hare Provintie fullen be- vinden te behooren.
USaec be baec op bolatienbc BanbeUngii eetd boo? mfffiöcn tuffcljen ben ISotiing en Oaec jKog. baec naec öooi be jSteeJbtfcfte jsaebiatf e / ïieeft genoeg te bennen gegeben; batl^olianbt gefonb^confilienen maximes gabgebolgt.
•VJrt«r- '©elcecen banSalHck, Lefpiere, enbeRoelinck «cl Miu <0eüep«tcecbe ban Over-Yffd fjcbben in beefe tpt aen y!' Daic iBog. gepjoponeect tenepnïie om te BibBen Söc cemtffietnconfibecatte ban he fcfiaben / öfebetoel» «atrcaan gijemelöe ^jobfntie ijecft gfieleben / booJb'fnbaffe tìanbe ©iffcöoppelötöe maunflicfciie ©olcSecen; icöt» 't aiöbpüibanbenïlaeti baccopgeepffBt/ toaji bat öaec ^o.Jiao. öp becfcöepbe cefolutfcn tabben fucceffts toecemtffienbscaccoJbeecf / en beanbecefnbatoöen drieentwintighften jpcbcuacpfeftien hondert vecrtigh op 'tcappojt banbe ^eeceni)acc^oogB lBög.<i5e5 tieputeecbenenbebfebanbeniSaetgiieUeben goébt te btnöen / bat bte ban Utrechc gftccemftteect foube tooi- benbefcljabenbpB^tt gBeleben infiace gemeènemib- belen enbe üecponbtngen in bie plaetfen enbebiflcTctén ï)(ebooi inbafteöanben ï^iiQttbt tn't giaec negKen en
toacen gBetoecfl ; berBlRcenbe fcüpbecsi bat alle anbert ^iObintiengeiiitliongelucBbooi inbafiebésS©panti i obergeBomen gelijc'j eiibe op befélbe boet foube toojben i OBetcacteértal)ibef9iobimie ban Utrecht, alboocen oetcatteerttoa^. ^nnabemaelbetDelgemclbel^jobin- tte banO vér-Yflelgebupcenbe be iongfte fnbafie banbe jl^unfterftii-ie laoIcBecenmeccBelgcB toaebefcBabigt/ bat acn befelbe atBtecbolgensien inconfoimite banbe oemclbcfcéfolütiefoubibeBoocengBecemitteecttetoo?- ben be fcBaben in Baec gemene middelen en verporidin- gen g^ieben naec abbenant én p^oponie banbe tgbt bat bej^laetfenbtttien^panb geoccupeecten gBecuinecct f8«gBetoeeft/ enbe baec ban boenbe blöcBen boogden Raetmei autBentpque<Sctcaeten. <!fnbetoai een-· (jincB be boibece pietinfientecfaecfie òan cotitributien aen entenbèBocbebanben25ffftBopban ΐΒαηβέιίορ- eé&^acBt / mitfgeebecici ban fcBaben boo^'tcobett plon- becen / b?a(iiben / afb^eecB^n ban Bupfen / tsegbifiben Dan©ee7tjecjagB?nbicg[ttgefetenen«ttbêbiecgelijcBe eeIetK« / foo Bp be iSwbintte fn 't gemeen eenf ge Eében bantiien / ofte oocB toei pactituliece ]^eecen j batbefel- beöeftttputeect enbe toegBifcBïeben moeten \ao?benbe cetoeonlfttfee calamftepten banben <©o?log/6eBtioiben aebioegiin^te tnccben cefpectibe bp bie gene aenbe tnelc- Ue ^fmé tOngelutBiQlQt Men te Beucte
ï^ib'» i U:}ܱ |
;®ejeeicenGorisÈni)eanl)5e8a4iiit|o.3aaa5. et, commiuecc ben nebcnjï eeniglje upt ben Kaetitban ■ ^tae» / metenbenebensieen rjjjeïgeecen tOliecom' mUteecben upt ben liïaet ban /étm bp be tcacntooo:- & btafie o&eleeBentljepbtBaec gebatfiten Bebbcnbe lat fi tengaen obecbemeefie f^dtept snbe bccfectfen- öepbt ban ben Stanbtfc&aijpe ban Ooft ■ Vrieüandc ' aliS mcbe ban be aFWfttecen ban ben intact nac ft baecaen oljelegiien; '^ibe baec ban gftccappoitee tt fönbe ben een-en-twinghften Odtobris , te J){t, foccöenbcn öacbt ban ^taete/ batljatt ο.ΐηίΐ, benbifpicierenbe nombjeban twee duyfenc lUuptc»
windingen van dien, foodaenigeoidre werde gheftelt ^ een cnbe vier dk'.yfeHC niàn le boet / omttie 00 b'nyts dat alle de Provintien dien aengaende moghen gherufl: tcc(le dFcomK'ten ban befen jiftaet gelCCBt tc bJOJtien/
cegatb nm'.enbe op'tgcoShiec beboocensi gljeiitftia neectgfjelTjcefl jünbe naec Hoifleyn enbe be mlnft gftefattpr'eecbe/Dei bat befelbe tniïegimet«tnh3tft· ben ber'declt / ten epnbe / om be noot jbIcic bcrepf%nùi tnOoft-Vricilandt tot fecutitept Èan'tfelbeSantit» fcOi'4pglje-eittplopee« te too?ben / latenbe fiactfeo, l)^og.b(enaengaenbefo Daefl boenlgthtoebomen^un iülöbpsi. foo toierben be Igeecen Baec ^o. iEog. 45Bebeputeecbcn / bccfocBtnocB befen naecmibbaot) fn conferentie te treeben met ben ï^eere Moller, af> gBefante ban be3^o;|ten ban Bronfwijck endeLu- nenburgh, om te bec|i«en en becnemen Of beLunen- borfche©olchecen/ aliSbelaetfie binnen OoftvrieOanc boo^noemtgBelept / niet baec ban gBelicBtenbebp 't gtojS geboegöt foube feonnen too? ben / gBeljjtb Ijaeri, oocb berfogBt en gBtcommitteect boiecben om met be l^eecen (0ebeputeecben btnbe ® ojfl en Stenbin ban Ooft-Vrieüandtte concecteren Boeenintoatboeeca / oocboptoat nnbitien't boo?noembe Xantfcijap berfeecftect foube Bonnenl»o}ben/baec banbennegeu en twintigften ftiec na Bjebec.
'JïnbecenbaegBi! gebeUbeceectfpnbe opbeingBei Κϊί Bomen abbectentienban'tBacbe (€cactem«nt'ttolci< ^'«si beJifbcclanbtfcBegBebangenenin Engeiandt aenge» baen tofecb ,10 goeögBebonben bat tot upttoetcWnöe lüiii, ban een Generale wiffelingh ban toeber38bti gtieban- senen / Doaec ban be l^oningB ban €ngeienbt gefegflt toietbt i'egentQoo^bignietabet^te Jijn/ altemoeeliic:· BebeboicenaengBebientfoubentberben / be^batfuUi; niet alleen boo? befe repfe gefcBiebe / maec oocftbetbol' gen.ii ban tt)b tot tgb gebucenbe ben jegenb)oo?bigiien punctuelgcB gBepractifeert enbe atgtetbolgOt toietbe i «ÊbocB bat eene Generale Wiflèlingh niet ge» obtineect Bonnenbe i»o;bcn / alj$ ban een conbenabci Rantfoen ban een Hàaenb ίδοΙ$ί / ofbaeromttnt bafi geflelbt mocBte baecben / om alfo be 4ESebenaenen toebecfijt^ aentlonbt^ te Bonnen lofTen i toelbecftacn·
twintigh aeoccHpeectttfgtiecuineectenbe öefcBabigBt 1 benocBtansi/batonbecbe boo?fcB?ebe€Seneraletotf·
felinge / of cantfoennecinge cefpectibe geen l^ooft «Öf" ficiecen Begrepen toietben / maec alleen ifeatcofen. ^erfeibect0Dtontfangen eenmiffibeban 'tCoiiegle tee aibmicalitept tot Rotterdam, gBefcBjeben oJtiecc ben negentienden befeii/öoubenbe cefponfibe opBact igo. j® og. ?5?ief ban ben vyftiendcn bec feibec IKaeet en bienbo(gBen0becicBtbatBaec «S.Boecfouben tc> gttlecen foobeel mogelpcB toai naec be ojbje becaemt op 'tcöntinueren ban t' 25oÓt0-bOltB inWn Wend 08« 'tJlanbt/.raaecbatfemeteenenmoden becBlacenöe booifj <n anbece feBen nietlangec upt te (üllen Bonnen boeren/ ènbe Bet toetcB Bupten confufie enbe berloop t» Bouben/ fonbecmet plompte <!5elb-mibbele»gBfeiTt;' fleect tetoeiben: beaec op ift goebtgijebonbe bat aenpe p?0bittti<rtban Gelderland, Utrecht, enbe Over Yl- fel£opiebattbeboo?f3mlfTibe / alSoocBbanWeban t «ollegietec Hbmicalitept tot Amfterdam gBeBomew gefonbetifoube too?biti/raet itecatöf en feciitó becrww bat befelbefïiohintien alnocB ten fP«ö<eÖfwn
beciangecupt^ilBaec «onfententoflben boenoi^
baecinne5P tot nocB toe niet en Babben gBeton^tee"/ en boojtjifupbecen Bace befec tenin be aJbettpbt? öiagöenionfenten tot be feibe faSen öanbeZ«<» -
m |
-ocr page 865-
en Θ O R L O β Sìs en Viemghfit Besckl 849
|
hinfes-en-twiQtkhftea Odiober ggefcBiCUett batfe öletflHeitt Oe Capitainsi de Vriesenöevan Bergen,
aHn öe DooiUben toeetlt öaöben öeen sepien naec -téfilMì)?eonì)eri)en Commaniieuc vandcrZaenop 'tZantöruplTenbe/ nemaecootfe BeojDonneect bec» tuaettji te boen jeplen drie becji ge-jgulpeetbe enupt- rtcrulïc f cegatten ottbicbeCapitepnen Amftel, van Veen, cnDe Speek, enbe batbaetop gtftmnofban Dacflö ttocftttoee anbecen onbecbe Capttepncn Bre-
denrode, etl AnskeFockens bOO|b8 gemelbe ^tab
ifflgfjcnDe (lonben teboloöen/ batfeoocbbeti boo?- noEtnöen Commanbetic aengeftt)?ebeni)abben/ bat {)P metfön bpöebljenbe ^tljepen moetenbeinballen/ Ιΐί»)0ΐ)?Γ5 feven ^cfjepenbatiöacen reffojtc in'tg&c- ojöonncettjebiflttct foube laten tot ben twintichftea j^aöemöic naefi Bomenbe / enbe aocB met jtjn ^φφ fjlf foolanaij uptöouben/ tneau DP'tfelbeboo?oöec» ncmlngl) »an©ibiesi/ ©oltfeenbe begoeften/ tot (üpplement ban opftomenbe befetten foube Bonnen be> guamen/bocBfoo niet bat Bp foube mogen Wnnen fiomen/ batljaccaeb. oocB geabbmeert öabben be bomltbaneenj^leot Coopbaecbecjsi/ onbecConbop banbici: <iEngclfcf)e <©o?loc0fcBcpen upt Gotcenborg, iKben^gaei; conHbecatien opbecoucgbiefe (óuben |
Bonnen ftellen/ ombaecop/ enbe ben ventonttebatt eenJ^loottebetloatgten CoolfcjDcpcn/ naecbegije^ legentDeptbanbiebec enbetoint getoogeteljouben.
3|ngebolge banbeglec boo? gefielbe cefolutie/ bpben Igecc Goris enbeanbereöaet ^oogU HSooc»' be <©ebiputeecbe tot ijet (lucb banbe Patenten ari)tc^ bol30ensi bet felbec iSefolutie banbcn feven-en-twiu- tighften befesi / gebiftteect enbe ge-eraminecEt fjcbbeti- bebe m(fftbe banben Sacb ban State/ gcf^jebcn alöiecinben Igagebcn fes-en-twintighftenöcc feibfc jIBaent ! mf tfgabersi be twee lefte 3tö|tcn bact ncbeiijS onecgefonben/ beiangenbebeiSegtmentencnbeCcnu pagnienteboetente peeEbb<ebpboo?bailenbe oci^^" gentijÈptge-emplopeect fouben toetben j nocfjinobe^ bolge ban {)aec HSo. iSefoiutte ban gilleren gceica·' ntineect gebbenbe feetltec abbi)$i upt Embden bc bate 240ubcnenbe beni4.befe!eintcutoenflöl/ ceetbenbe be becfocHteini^uactiecingDen ban drie ^toeebfcge iSegimenten in c^o^bjiefiant : den negen en twin- tighften Odobcrgoebgefionbenbat be ïïegimentenen be Compagnfen te peert enbe te boet fnbe itoo;f5 twee S^Üfienbecftaen geeitipiopee» fouben isecbcntnDoe» gen enbe maniecen al^ titcc naebolgljenbe (laet g{)e(n« fetcect.
fficgimcn tril en
Diu bp
»)po?8n» lentie gfje Icocnt ijtprslje bniiicltc tc hopiicn
IBOSOCIU |
Lijfievande Regimenten ende Compagnien te Teerde ^ om by voorvallende ghe-
legentheydt te konnen ghe-employeert worden.
Johan van Weelderenjiyt Noort-hollant
Arent van Dorp in Guarniiocn tot
Hendrick van Echten na
Joan George van Swartfenbergh in
Heer van Slydrecht uyt Emmerick naer
Requin van Frentz te
Grave van Solms uyt Birfingeroor na
Steincalenfeltsuyt de Beverwijck na
Paul van Aernhem tot
Warner van Dort Heer van Yflèm tot
Woltèr van Coeverden uyt Voorburg naer
Johan Adolf van Groothuyt uyt Texel naei
JofephCatzlertot
Grave van Flodorph tot
Johan Voller van Rijs wij ck ut
Verfchoor tot
Rudolph van Cloofter rot
Adam van Plasborgh tot
Heer van Alnielo tot
Zeger van Ìtterfutn na
Cafparvan Linden tot
Sr de laRochettecoc
Adam van Lockhorft Heer van Lieriiyt Monftci Mer
Francois d'Armont Duran tot
Nimmegen.
Doesburgh.
Coeverden.
Vrieflandti
Aernhem.
Deventer.
Groeningen»
Deventer,
Wageningeni
Swol.
Campen.
Swol.
Wefel.
Wefel»
Nimwegea.
Haflelt.
Haffelr»
Steenwij ck.
Swol.
Deventer.
Nimwegea.
Aernhem.
Emmerick.
Campen.
Collonel.
Majoor.
Collonel»
Mjjoor.
Collonel.
Majoor.
CoUooeJ»
L//^e van Regment en Compagnien te voeti om by voorvalknde gheleghentbeyt tg kon-
nen geemployeirt werden.
Thomas Dolman uyt den Briel naer
Himfey Peyton fonder Compagnie.
Ferdinand Carrey toe
EduardAfchleytot
Pieter van Panhuys uyt Bergen op Zoom naer
Hugo vander Hoeven uytter Schellingh naer
Reynold vanden Cloofter uyt Veere naer
Jacob van Oudenftein uyt het Nieudiep naer
Michiel Wyneken tot
Louys d'Aquila tot
Cafper Holland uyt Holland tot
Jan vanHardenbroeck tot
Antony van Weftreenentot
Dirck van Zuylen van Natcwli tot
Collonel.
Lt. Collonel.
Lt. Majoor.
Swol.
Rhijnberck.
Groeningen.
Campen,
Campen.
Campen
Swol.
GroeningeOi
Utrecht.
HalTelt.
Rhees.
Steenwijck.
Deventer.
(JpUoncl.
U Collonel.
Lt.Majoor.
-ocr page 866-
Dirck van Deuverden tot
ÜSerbcrc Buyfonetuyt Vliifingen na«r
Frangois Puchler uyt Aerdenborgh naer
lacobvanGolfteyntot.
CharlesDroft fonder Compagnie.
Rut van den Heuvel uyt Neufen naer
Cleef van Corbet üyt Sa$ by Gent naer
Philip Otto van Coeverden uyc de Horner-
kilnaer
ïohan Hacquet uyt het Sas van Gent naer
kobert Frederick van Uterwijck, Martin Co-
ris tot
Hendrick Vijgh van Ubbergentot
KafparRithard Hindebeeckiot
FransChriftopher Muntz tot
Alexander Richt ld van Emmerick naer
KafperBraem uytVeerenaer
D irck Everr van Haeften uyt Yfendijck naer
Cornelii. Kappelfocx uyt V eere naer
Wolter Arent Grubbe uyt Axel naer
Willem van HiJlensbergh tot
lohan Georgh van Wede Heer van Walen-
burgh uyt Rotterdam naer
Fcyo van Heemftra fonder Compagne
Maximiliaen Schade uyc Rotterdam naer
Pietcr Verfchoor uyt Aerdenborgh naer
Fermij η van Regiers tot
Csefar van Zael uyc 't Nieuwediep naer
Willem Schaepnaer
lohan van Weyer tor Aerdetthergh naer
Boudewijn Dompfelaeruyc Hornebalnacr
Hans Willem van AylvatoC
Wigbolt Broerfma tot ^
Lacs van G ro veftins tot
Feyo van Bourmania tot
ian Edfard van Douma toC
^'adde van Himangatoc
TimanGmysindc
Hendrick Lo fekaet tot
Graef van Witgefteyn vaiïZierickzce da
Willem Copes tot
Louis van Dorp tot
Willem van Broetkhuyfen uyt het nieuwe?
diep naer
Hendrick van Keppel uy t 't Nieuv/ediep naer
Aclbrecht van Merwen tot
Gerrit Sloot uyt Harnerval naer
Groeningeei
Swol,
Deventer,
Deventer,
Zutphen.
Sreeawijck,
Lieroort,
Deventer,
Nimwegen.
Rijnberck.
Wefel.
Emmerick.
Lieroort.
Haffelt,
Swpl.
Haffelt,
Swo!.
Wefel.
Groeningen,
Grave.
Emmerick.
Groeningen.
Steenwijck.
Doesburgh.
Emmerick.,
Deventer.
Lieroort,
Coeverden.
Mi ppel,
Ameland.
Langackerfchanj,
Delfeyl.
Bourtange.
Groeningen.
Groeninge.
Wefel,
Swol.
Haffelt.
Coeverden.
Groeningen,
Coeverden.
Collonel.
Lt, Collonel,
Lt. Majoor.
Collonel,
Lt.Colloncl.
Collonel.
Lt.Ccllcnel.
Lt Majoor.
Collonel.
Lc. Collonel,.
Lt. Majoor,
Collonel.
Lt. Collonel,
Lt. Majoor.
|
6cnDe<0etieputecttientoec(ocDt/ om neben^ centone ifeeren «©«omttiittcctDen iipt ben ttelflöcmeliiEn ïtaeDttoan^tatc/mctbeaentaicfen&e Sloren puteecöemjic ^taöt Embden te comecKten oüfc't getal ban CompagnkiiKtioct/ bfeuptff» ban be Compaonien tt> be meergOcfftijeben Eülte gepelt / binnen bcfpltie ^tabt eftcronbcnfoubentijg&cn too?» ben / gfle'jjcüooch bemeetnïjentelbeöait l^oogöiiaos genbc <Debeputc«i;beit bccfocOt tmecbcn / om not() öefe namlböagfimetceboojtiocmöe igemn «©ecommtt- teecbcnupt ben iifaebc ban ^tate (n tonferentte te tceben/ cnDe te obcrleoaDcn of cnbe hiaP Compagnie» te©oebtcnöetc©eerDt in be boojfcti^be S.ü)ienge» mcU/naetbe^ioWntten ban Vrieilandtenöe Stadt enbc Landenbpp?ob(flcgefonQenfoutiemo3lien too?i ben / om op nabec o^b^e ban paec i^oogd jjlèogljenbe in ofreomtcemOoft-Vriiiancgftecmplopeect te tionnen toecben ; enbetofcetben ïïacbtoacöbecfotfjtiebefoji ggen ben tcain obec 8et cojpji / 't hJelc6 in bfe quacHei ren geü;upc(tt foube toctben / en boo;t$S een ronbf nable »etltietcfa?meren/racchcnbet)eonöoflenenbe3li0cts laften / tee faecbe ali^ boocen te fuppojtecen,
g^e booifcfi^ebe iCroupcn fün toel in be gemclbe enbe aengcenfenbe ^jobintien gelegDt : iBaec niet in Ooii-
Vrieflandt.
Slengaenbe j^et toebei; opfletten ban be Schip-vaerdc |
inbe tfommertié befec Sanben / niitfgaii0 t» pjecauttenbaei; bp te obfei:beienj^!i(beboo;f#be faeihebpbelieecen 45eDeputeecben öanberefpectiue g^obincien obei; genomen i TDcjiitjüaenbe gDcmcibe ColIeqlentecSibmitalittptseffOjeben/ batgacï <Èii. Danginbe be öelibetatien obct 't boo^f? ίΐ!ί);£« / pmu tueiijc^enbefonbececnigge oogljluptbinggen fouben boen atötetbolgöen / enbe eicscutercn liet ©lattaet tegen'tuptioopenban Coopbaetbp ^tflepingccma» neect/fonbetbaecbaneenigOfintjiingebjeecbe te blö- ben / gclgcft ooth aen be g^cmelbe Collegten toiett giie- fcfj;ei)en/ batf)aei:(2Sb.tenrpoebigf)(ten toflbenberig- ten loat bp ijen licben tiettitöt cnbe gecffettMeert ttiaii / ingetoolgebanfiaec φ. Mo. refolutie en aen fcOwoen ' banbentwaclfdenlugujlpenben vijftienden (©CtC- becbepöcleftleben/ bpbebJelcfte gocDtgebonbcntoai
bat pet «ScljecpsiboIcBalbercptö tnbjen|lenb«80e^n-
rolleett toefenDe/ in biiaft gecominueecÈfouDetoerDenj
W!)m0 i0 acn be gefamemlöfte ί^^ύφΐ^η
fe termen geffO?eben/bat De felüe alnog ienfpMbigftcB
bjiiben fupberen ïiace defeiien, in be gibjagen tonfen·.
tentotDefaetfeenüantie Zee/ enüe baccen Itobeniit
fpecie acn öe ©jobintien ban Gelderlandt enbe Ov'"··^
Yiièi,batbefclbeefnmaeltec ©ergaöeringft toUben
boen openen ftaec confenten op b'eïtcaoibinatW
tien/ foobanbebetoufie negen miHiwnen <0ulben?
010 ban be bo?bete pennwgöen / tot ben mt'
bouto ban nieutoe ^töeepi-öollen aW anber? ge-
öaen. ^ .
ïiactBcnbs |
-ocr page 867-
|
I· uf ïïa«6c»he βεί bedeenen ban pecmfffic aen upt- 1' ft{emfc!)eiStfJipp«cS/ fijntie ©niierüancmjan J^irai£iiof<i5BealUectbcnüan bcfeti ^tatt/ om met L.i cn riactonöcrücböenDeCoopüoetDp^cürpen/ onaengc- gfjctierad bcrboot banu{icl)aec( upt te mo- '""· oin loopeii ; 310 ben vyfden j^obembcc goebt nhebonDe» / bat faobaetie pecmilTtcn tot uptloopcn aêntie C>ii&crbatien ban ^euitalen/of <t5I)^ali(eecben ban beien ^taet fn'ttoetiomenbc niet anbecss bec^ IccnDt fouDe toetben / alji onbec be naeüoigenDe (mclTecoiiöitten; l^amentljjcli batboo? blace enöe flUtficHtijfque bocumenten fufftfantelijch conjtecen niac|1:/batini-tteibaet(©nberbanenb}acen ban ^tU' tralci! of <©callieErbE»banbecfen^taet / enbeten anderen bat3enict anöeröalsi 25allafi fcfjccjpsS cnbe mctBacïcpgnen 55ootiibolih ban öaec epgJien J^a» tictefpetttöElöcB foitben {jebüen upt tc baten / enbe tottbt bicnbolgljenbe gDcpecmitteeit Albert Ste- ve , ^cijippec ban Bremen , DoerenbE t ^cljip gljcnaemt öc gcfiroanbe Stier, om25a!laft-ftl)eepiï enöc met Ijet bolcii aan fjjnepgljen 53at(etc mo' gijfii uütbacreii; ^ijnbel)t«ban<i2ctcactgefonbcii act) 'tColUgie tec 3fiDmiralitepttot Amfterdam, om te(Ìcechentotl)actnari0tinge / enöebJüOerjStebtenen (•ul£renbacc'ttjeüoo?Dr. titii» to^töi-'ïatie ban ftetIjact en to?eet ttatfement / ff Dat be<©1)eban3f)enenöcfcr HaUDeniaEnghelandc, möe elOetiS / onücc Ijet göcöicbt ban Den ïSontnoU DatiGrootBrittannien uj.iiiaengijebacn/ ftaöDen al· reebeonlanasi tclDooccn beï^ccrcn banzeekndcooo? ODcjlagijcncnDegljsurgecct/ batbeCngclfclje f baiigeiicn binnen befe Eanben göcfteit fouben mogljen toecbenop twee (lupbcriSbaegDiS/fijnbeectiiifoobcil alSbe <0Oebangl)cn«B banbefen ^taetin Enghe- landt, tot (jaet leOenjJ onbetöoubt toaren ontfangenbc/ laetcnbe lieto?pöepfct aenbe Cipiers / omljaecbaec cn fiobentotöaec pecltul foobeel meec fnfpjjii enbe b?anc6 te geben / aisi be tooo?fcB?ebe aEngelfe «öeban» oenen fouben öomen te beftbececen / 8öeljjt6 obibbe ©?knbenbanbEfec30bsi «©ebangenenin Enghelandt flllcjs bobcnbe (iupbecbietjaec totlebenjionberfjoubt oeoebenbJietbe / moeften becfo^gen ; SBaecopgebe- liüereect fijnbe / fS bc0 onaengOeftengoebtflliebon- bcn/ bat be (SngelftDe <0||ebanoüenen giec te Xanbe liooft boo? (jooft tegensi vyf f{upbec0 baeg$i getcacteect fouben tociben. ftit sEot l)et maecBen ban een biecBant fiopael Jpojt bp ?f ,,'t pannen-ftMPSS / baec men ban Swol nate Roo- U veengaet: ^öbenfciden jgabembcc goebt gljebon- |ii ben/ bat een petitie Dan hondertduyfenc<iiJulben!ige- fonbenfoube toetben aenbegefametuljjtöe^jobincic / omme baec op gare tonfenten ten fpoebisflen tct J^tt- gaberinsintebzengen. ·
<S>el§ee«nGorisinanbece8aec l!o.jnao3. €iebi- putccrbcn cn <0ebolmailjtigBDen / obet ^t emplop ban 'iïïanbtjS ©loot / met't oöeinc baet ban bepen» beecbe /Oebbcrtbaeti^o. iBog.ben elfden jlobem- aniWEöeiicnbtsöeniiaEiht/ 'tguntbp befelbeonbec be ^'iiaiibtbanbenSiccce iSacbt ^enfionariji de With , ' «n bcnjgcece ban Beumngen ejctcaojbinariS iBini- fiecban bcfen jStaet InVrancknjck, totinfojmatif enbe inficuctte obcc gOefonben / enbe aen gge- fcö?eben toajïomftact i^o. ilSog. intentie / omtrent {let refalueren mee het ftrijcken van de Vlagghé
'nbe ontmoeting|)enbantoeDet'3ijbti!®lootett / bei teBitEcteöonncn obi inecen enbe upt toecthen / eïiji- wtenbe baecnebenïiecne beebi^HQebectilatingfieban Jen aUiptenant 3(bmicacl be Ruyter , tnbe bet- l^ipbe anbece l^ooft- «©fficieccn Dan 'ft Stanbtjï ©loot/noopcnbe'tgljeenefigRbp göelörSe geltgent- pfptiniöeccmbti: beji^laetii iefthienhoBderttwee envyftigh , cpbc «eebe'banPaliflè bpSaindMar- "nttttgijebjarglien öabbe* l^aet l^oog ÌKog.ftcbben »9e«eboojfcö?ebeaebaneaenfciJ?öbin56e enbe gHe? pbeneinfojmaticn toelieten gUfbafen/ cnbeig MojtiS goebt otebonlien bengcmelben ©eet banBeu- mnghen te o?bonneccn infgne goebe offieien / enbe tonöuHi baet omttent tot ηοφ toe gftepieegöt etnflioö |
tecontfnucirett; enbe Bp ben ittoningö ban Vranck- iS6S rijck metbe tebenen ^em baec toe bpbeboojftljjebe.— aenfcl);pingl)engl)efuppebiteett/ enbe bp fjem ootb boojtïiftifieiuptgeberUtaente gouben/ tenepnbegaec jl^o. H^og. gecufl geflcit moctjten bwjben/bat fön Jil^a» )e|lE|itiEi Sbmicael gclaft foube toefen / enbe Det contra faiuytte boeneben/ enbein fultbecboegen alj$ inbe boben getóeibe / enbe öiet naec geinfereecöe be-eebigbe atteftecte bgeebet (laEtbecmett/ te meec alfooobetget point ban oe coniunttie ban toeberjöbt^ JSlooten / niet finai[jc& foube bonnen bictben geaojufteect of bafi gtflclt/ booten aleecmenobec gettioo;fclj;ebepoincc banialutatie enDerefalutatie, incajïöan fobanecon- jundien UJcDet3i)ùtsi geefclatttiffeect enbe geruft öü?" fielt foube
Wy ohdergefchreven Luytenant Admiralen Λί/- «trtijiSi: ebill JJiiattifin de Raytir, Adriatn van Trappta ghcr feydt Banckirts, Aert lan/mven N,s y Vice-Admiralen DcOup" Jebande hitjdt, Corntlis Evtrfen , Vclti^t Schram, ende Schoudc by Nacht Un nan Nts, alle Hooft-Offi- •^'f^'il'rt eieren van de yioodt der Vereenighde Nederlanden } Verklaren ende attefteren hier medewaer endewaer- achtigh tefyn, dat wy in den lare fiftUn bondtri twitmv)ftigb in de Maendt van December, naer ons belle onthoud, den dagh onbegrepen i met de Vloote van hooghft ghemeldc haer Hoogh Moghendé onder't commandement van den Heere Luytenant Admirael Mantin Harpenftn Tromp goeder memorie i komende op de Reede van Patip , aldaer ghe- vonden hebben een confiderabelgros Óorlogl» Schei pen, indienftvandenKoninghvan Vrmckj-i/cl^, waer onder de Vlagghe voerde van bovcnen als Ad- mirael Monfieurde Niuciaijei tulTchen den wekken ende den voornoemden Heer Luytenant 'Admi- rael Twm/», tenrefpeile van dewaerdigheydtvanharc refpeöive Heercn ende Meefters, eenighe confi- deratien vielen over de falutatU ende n/Mtatit, omme de wclcke in der minne met den anderen te adjufteren, ecnigewederzijdts Hooft OiBcierenmeÉ dén anderen in conferentie quamen, ende foo fy verftaen hebben d' accordt vielen, dat in confortii voorgaendegebruyckden Heer Luytenant Admirael Tromp, ende deffelft by hebbende Hooft Officieren hunne refpedlive Vlagghen foudcn ftrijcken , en- de met Canon fcbootcn -^'w/irfalutatie doen^ dat den Franfchen Admirael ende fyne Hoofdofficieren daer op hunne Vlagghe mede foudcn ftrijken , ende infgelijcksmet eenighe weyaighe cerfchooten de refalutaiitdoen jdatiiilcksghedaen wcfendc, deFran- fchen hare refpeótive Viaggben wederom ibuden oji hyfen , ende dat den Heerc Ltiytenant Admirael Trcmp met fyne Hooft OfEcicren vervolghcns harè Vlagghen mede weder ibuden op hyfen; immeri verklaren iy alle eenparigh dat de falutaiit eade nfilu- taiii even foo, ende in manieren als vooifchreve ftaedt: cffeöiveisghedaenendc ghepadtifeert, alleguerende voor redenen van wctenfchap j dacfy docnniaels alle onder de Vlagghe van den voornoemden Óeei Luytenant Admirael Trtm/i hebben gerefortceft, endè fulcKsin de voorfchrevc aétie prcfentfyn ghcweeft* mitfgadersde voorfchreve/i/«Mti» ende«ƒ«/»/«;(mei hare eyghene ooghen ghefien, ende de cerfchoo- ten met hunne ooren ghehoort hebben } dat haér oock noch feer wel voor ftaedt, dat tot de vooifchre- ve cooferentienvan de zijde van 'sLandts Vloodi fyn ghecommitteert, ende 't voorfchreve concert heb- ben helpen beramen, de Hceren Iob»n ende Càrmlip Evcrtfin Gebroederen, refpeótive defe leftleden So- mer als Luytenant Admiralen van Z„Undt overle- den j Hebbendcalle de voorfchreve Hooft-Officiereö de voorfchreve hare depofitie, metfolemnelcn «i»gei gheconfirmeertin handen rande Heer Raedt Pen- fionarisde alsGedcputeerdenende Gevolmach- tighden van de Hoogh Mogende Hceren Staten Gene^ rael der VereenighdeNederlanden, inde voorfz Vloori Adlumin'tSchipdeyii/inPrwiBf/io, ten Ancker leg- ghende eth mijlen Bcooftca, ten Noorden van'β
en O O R L O G Ses m Feem^hfle Boeck, 8 ; I |
-ocr page 868-
SAKEN vaa STAET
|
J.S66 NmJt-Veorlandt', dentirfitn OdohetfiftUnbondertfeSin , fffiigh. Ende wasonderteeckenc, Miéiil Adriainfx.de B.ujtir, AdriainV.T.G.SMcktrts, Atrt Jtnfx, van Nttj loban dt Liefde, Cetntlis Evirtjx., Volckert Schram, ende hhan i/i»Nw;Onderftondc accordeert mette originele mi- nute , geinfereert in 'c Regifter van 't ghebefoigneerde vandeKrijgs-raedtin'sLandtsVloot, de Anno feflim hmdertjis mfejligb, In kenniflè van my onderghefchre- ven Secretaris,
Gcteeckent
J. ANDRINGJ,
3»intée
maat « Saeiftinbê 9et (!ui6 ban ecue Winter-vioot f^ öen hirttL· dertienden jgobettiBccgOcftatucect/ bat tot aföjputö San i™ ban ben ©panöt / enbe öeDePltnoO toan be iSuSen be- fecEanbenboo?bitï®intec faifoe«in ^eegtìebiacijt foubentoerben/ De nomB?e ban vier en twintig ^Stöe» pen enbe 5?teaatten ban <©o?locö / cv be becbeeUngfie onbec be Collegten tee aubmiralitept ban oubt^ gOeob:" fecbeew / met bien becffanbe bat be boojfj iScöepcn tn ^eegebmfttfpnüe/ opfoobancinftcuctfen al^becc- fpccttbe (tToKegien tee ^bmitaUtept/ ten meeficn bien « (iebanbenïanbefoubengoebt bfnben/ pbetaenben Baten te ge ben ,· ©e felbe iScSepen tefpettibelfltfi ge^ ewplopeect fouben toetben / om te ècupffen ontrent be ^ee-gaten befec Jlanben / enbe om be 33oo?bt languii beSchotfcheïSuli/ totcep?elTiibanbe Gapers, ïjaec baec ontccnt ontfioubenbe / mf tfgabeisi om te (ntipiei een / becobercn / of becnfelen / toasS 't boenlöcö be €ni öelfcöe Coopbaecbp ^cfiepen / met ^cBeepsf-beftoef- ten ban Gottenborgh bectoaiBt toetbenbe / enbe bao;t!$ageempIapeect 3i©e|l-b)aect$f)cenen tot aen't Canaei, omtepaffcn opbe ©panbtlöi6e i^tBepen/ Danbfeëantbe liitbiece ban Londen b)UlenbeinIoa« peni «Êiibeüaiecbenbe tefpectibe ^jobincien notft- maelifgantfrti ecnftelöca/ betfofijt/ alnotötenfpoe» iifgöli en enbe fonbec Jangec uptHcl eenmael te fu vveren Bace defedten f η bc göebjagen confenten totte faet6en
O. itt ©ieitöbtjifjioocSaenbenitefibent le MairagBe- ïnr^c rcB^eben/ batjöpaUeefficacteufebeboicenenbeofffcfen De toet fipben JSonfngö ban Dennemarcken, enbeto0ber(i nine öett baec 't ban nooben toatf / foube ijeböen te boen/ ten epn? m»tn- bebatrgneUSaie^eptbp befe tonfiftutfe ban tgben fm m toilbe confenteten / bat {jaec lio. iiaog. fη Noorwegen j^nojtai enbe Jutland mocftten laten aennemen/'t ip tip toecbin- amunt oeoffooaIj$'tenbetrfnbt$(&eauame[üc6fi op bebJijfe bei ïanbijS 6onbe geftöf eben / be nombje ban onttent drie duyfent jiSatïoofen / om Op aianbti iStöepen foo biel tegen be Bpanben ban fgn USatedept / aliS te- genbfe ban ben boojfS ^taet geemplopeert te b)o?ben/ enbefn tasSfpnejiBajelleptbft6aetl|o.iBog.becfoeB moeste ftomen in te totlKgDen/ foube alii ban een be- quaemenbeöaWl^ecfoonnaee Noorwegen enbe jut- land boojnoemt gefonben b)o?ben / om be boo.7f5 IBa* tcofen aljj boocen aen te nemen/en ban baec Dettoaeeti obec te ftjengijen/ om onbee be eefpeetfbe CoHegfen op tiejj S^anbtji i^loobt becbeelt te bieeben / bei be CoIIe- gtenpr» rata oQtg fouben bjagen/ be lioftm bf e tee faet^e befeifoobantranrportban 't boo^fjbolce alianbëess geb;agen fouben moeten teecben / maee fnlcic tnp^ ben 3Bonfnat) gcexcufeect. «ί«5«η 31nDeccmberöebiienootitbel|eeeenban't «®?aef- Zutphen gebaen Watöten / caetfienbe alle fnba- f(enenbetnlegeeingenfooban©panbtItic6eafêe?gene js>ut< (CcQupeif panbefen jStaet/ enbebfe ban benSonfngB Ρδίπ. ban Vrancfcrijckjtoaee boojget öooifs (6;aefftìau tot fnbegeonbtoetoace bebojuen/ enbeinfult6en|6ebt 5eB?actit bat tegentooojbigS onmatfjtf gft toas /om d' ordinaris Milite te onbecftouben / Deel min be nf eutoe Compagnien tot gaeen Iade te nemen/ enboojti onbe- euaem eemaecËt om fn lange te tontcfbuecen fn be ge- meene Eaften ban ben ^taet / tegentooo^btg fo fbiaec cn googttloopenbe/bp albfenfpbanbeüsontgenooten nfet en bafecben bp gDefpjongen / enbe fn befe ongj^ele- gentD«pt met b^egoebinge ban «en goet gebtelte ban be |
gelebeneftöabegcaffifleeet. 5^aieöpSa»ebiw ελ»»
göeabbifeeet/ eeril:eiijckbatommebeeebeneniniiun
abböjSbanben vijftienden <©ctoöeclepUbcnaheaiiE geeet / aen 't gemelbe «©jacfftijap foube beioorcn nhp" cemitteect te toetben be fcliabe boojöe iongunc (nbani ban be jpunflecftBe ©olcBeten <n fiate gemeene tnid delen ende verpondingen gfjeUben/ nate ebbenant
enbe pjopojtie ban ben t{jbt / bat be plaetfen ende ouar tieeen bp ben ©panbt geotcupeeet/ofte getutnecrt tea ren gebaeeft/enbe baee ban boenbe blgcfien met autheti. tiqueertcactenbangenoegfifame bocumcmen: éàn toat aengingf) be pjetenfien tee facfic ban contributien aen enbe ten bcfioebe banben 25i|TiDop ban Mmiftei op geltjacfit / mitfgabetsi ban ftfjaben / boo? roobcn / plonbeccn/ii?«nben/ afbjeetftenban^upfen/ tonfi b^öben ban ©ee/aeefagen uan ^^dgclfetenen/ enbe «ργ. gelijcfie fcfiaben gekben / fo öp 't «©jaefftiiap tn't oUn fieel/ ofte ootls tod pacticulfecelleeeen enbe gin cnbi «©pgefetenen ban bicn / bot be fclbe gïjeimputectt tniii toe eefcfiïeben moeten toerbenbe gïietoooulötfte iaia= m<teptenbanben»©03lotBgeb?agenmoeflen totrScn/ bp be gfieene aen be toett^e be felbe Bp. fiet ongelutfaiDit lot ban ben #o?Iogfi te beucte toaren ggebalien : toet befangfibe b'tnlegeeingfi ban be iQilitle ban tiefcn ^taet/ enbe befcfiabe tee faetfie ban Wen getaufcctt/ bat be felbe foube befiooeen gerepaeeertte toetben/ In eonfojmtté ban't dertiende enbe veertiende aitljjt- ficl/ ban feecfiee Patcaet ben veertiendeniSeptemfitt feflienhondert gneemaneett. «Ênbe toat cpnbcliicS conrecneerbebeBrandt-fckattinged ,ald mebebeftli- ben boo? be jf canftfie aujclliaiee (Ctoupei beroojfacBt/ batombeboojbefegeallegeetbe eebenen blentljalbeii naec gegouben confeeentie / met be opgemelbe ieeten aento(fenbe<(5ebeputeetbenban't «SjaefftBap Zat- phen, aen be felbe tneebelöcfefiept enbe eguitept fatii* fattfe enbe tontentement foube < betjooren gliegliebcn te toetben: ©aee op gebeUbeeeeet]nnbe/ii 00« Qttoon» ben te berfoetben ben iSaebt ban ^tate / bat Baer be fiut&en enbe botumenten tot be boo; pecBaelbefac&e fpetteeenbe / ban be Jüeeeen «tBebeputeetben bcjH <©?aeffc|iap!i Zutphen, toflbenofieenemen/ öefeltie Diflteten / enbeeiamfneeen/ ootb be retroaöane fUa/ toMfngeWtBegelegentöeptaenanbeeeauartfeteneni beSanbtftgappen gfiebalibeeit/ enbegoebieHebaen toaiggetoeefl; H^ltigabeeimetbe j^eeren^ebepn» teetbenobee'tdutfteaetfeenbe bc Brandc-fchattingh, enbe ftfiaben boo? be Franfche aujciHaiee (CtoupengDe- taufeert/fn confeeentie tceben.
't gBeeapponeeebe bp be l^eeeen ban Ommerfn ' enbeanbeeeliaeclgo. iKog. <©ebeptiteetbeHtee jètt^ gabeeinge gebaen/iinaee belibeeatfebenneghenden December goebtgebonben bat boo?taen alle extraordi- narisEnvoyez,extraordinaiisGedeputeerden, Afge- zanten, enRefidenten van den Keyfer, Koningen, ende Republij eken, Princen» ende Potentaten, aen toelcbee 3(lmbaffabeur£S eangg ggeggeben tofeebt inbe «rg^identicpt getompjelienbeect toieeben mitibefen in f)aec;^o.jmog. «efolutfebanben twintighften 2l!p?il feflien hondert twee en fcftigh genomen in faetfitn ra- benbc fiet Ceremoniael t$ obfeebeeen ontrent be reteptie enbeeangg ban e]ctrao;binacii«6ebcputeecben/ ofte e)ctcao?binati!iEnvoyesbange6coonbelgoofDen/ foo toanneee met be felbe eenigfietonférentien boo} Ceni' miffaeffenbanBaei: IgoogSiKoggfieBouben »«6«» fouben.
gitembateaec ï^o. iKog.booibefelberefolutieee· nomen/ Op'tpUtBeaetftenbebe receptie enderangh tegebeneenbei^eeten extraordinarii Oedepufeerdea
ExtraordinarisEnvoyes.AfgefantenenbeRefidentcni
bat»benKeyfer,Coningen,Republijcken, «be Po- tentaten , aen toelt Ber SCmbafTabeuti eaneö oeöiben toieebtfn be «fijfpenBeptf foo toanneee m" P» liebenboo} b'^eeeen «ebeputeeeben upt Saee «o· iQog. ^ergabeeinge f η conferentie foube toetben teeben / gfieenfinbti beefionben te bifijieeen / ofte af w
toöciienbanbenranghofprefeancc,beieeeceBbi|^ii'
bee <®ebenuteecben bupten 't l|upii ban ben Boogrof- melten <$teetfnbatiian«en derde ontoibitfpieig^ |
-ocr page 869-
cn OORLOG-^/ ^ veem^pe "Boech 855
|
Ut liicftefompeteecbe/ maecoBetefoIbilttteriin&enfeU ben rang enbe pr^feance met Den gtjefaolgDe enöe aen- f^ iUDeDantJfen tnaiun beien te mainténecenj €nt)e Dat Die a^netianQe )}oo?gemelteipfni(l$i:0 b(e fnlchiSi Botten üermoeöen 'teenigent^DeinDifputefouDe mo-- ncnfoectien tetcec^en ί met De boDenbecOaelDe lf(epDt(n 'ci^upjïbanDen Staecnict meecfouDentoec^^ DenöcieflÊnt.
Mtt «^tt ggegeele ^aec lua^ Deel Difcoucjï ban gcoote pw' bctanöetingDe / jamicaculenDfegDefcBieDenfouDen. 'C 10ίη DcbonDtDat alle cijffecsiof numerale letteren " ban 't Alphabeth net uptb?acötcn bit getal Μ D C L X
VI. ofduyfentfes houdcrcfc» ende feftigh. <Êen(=
aOemeenoen De3@ecclt faubebaer meDe Dergaen : atibete / bat ben Ancchrift foube toojöen gfieopens liaett: om bat (öeöalbenbe MjbetefìeetenbeEet? tetSigetApocalyptifcligljetal ban feshondert fes en lefligh nptmaethen nee diri toties arfere Cometa . fjinüein DetbooctgD·? faccailcntljalben oeel biberfcge Cometen ööeficrt. ©aet toa.ii oocft tteel gDerugt ge^ toeeftbanfeecUecgioobe SabadaSeeby, een Rabbi, totièmitna j bieficD uptgaf booj ben Meflìas of€o- nftioljbccjoodenj baecoüetöp epnbelöc6tn{)ecïjte- nföa«am bpben Turck. «©ocftin (©ctobecBoojbe meaölecbattoasf Turcks getoojben. g^attoaji een Antechrift te meet; luant oocB in btt ^aec tot Ley - den een patticöUec Dodoi- Theologte lipt gaf een DoethbaecinBpleetbe bat ben Turck of Machomet bentecDten Antcckrift taaff. a®aec obetOpalbaec tofert göecenfnteett /fcöönenbe föne ïeete te begunftf » gfien ben ïïoomfcDen Paus : aenbe toeltBe Luther enbe Kalvijn Dien cfjatactec al lang® ftabben aen= tojeben ; iKenbonbt ootftBet Apocaliptijq gfietal
inQennaemban ChrifloforusBemardusvan Galen ^
jpàaer IjetSlaer ginglj uptgDeiüch gettoaü» (ngge^· gaen op b'ojbinatisi toöfe. 25löbenbe be a^eteiot enbebetöbtfttBfelfgi)elöc6.«©oclt baeein /batpbet een toU ρjopgetecen en toeftomenbe Dingen bieten baec menfiet foo grooteonfeecltergeptin get gepaffeerbe. ©pfeggenbe MeiBasiiige6omen. ^ejoodenbeci toatfitenöem. «SnbebeTurckengetlicn met alle liep» De. inbefe onfeec6erDeptbegoo?tfieli)eenpebecglje^ luc&tgflteacljten / (nHetnlet onbecfoetBenbantoati {lem <l3abt ntet openbaert / in b'een^ubiobepbt «η in 't gelooben b^at Bern Γ0η boo;-(@ubei;^ {jebbenna oeiaten.
'tKlbbp!$De$;iSaet!$ banjStateopbe MacDtenban w 'l ®iaeffc{)apZutphenb)a!iben η ©et, betfP Saö? "Sr ijenobecgenomenbefluc&en enbe ^ocui^entén fpec» iiitttïierenbetotbefaec&e/ befelbe gemfiteertenDegeejca^ W"w.<neertooc6be «etroacta naetgöefien.^at aenen- ocre (^uactiecen enbe Eanbtftgappen. ter faecbe IÌ4 ban geliitlte gelegentgepbt gebalibeert enbe goetgebon- Htii öentoaiigöetoeell / mftfgabeciï ggetcebenin (onfe^ rentte met be boojnoembe l^eeren <0Debeputeecbea ober't Huift taecHenbe beBrandtfchactingheenbe bé rchadenbOO? beFranfche auxiliaire (Ccoitppe!} g^tS- tanfeert/ batboo^foobeelaengincftbeberfoggte re-, paratie ban fcgabeeOeleben boo; befongPe inbafie ban beMunAerfche Boltberen begroot t<c fomme ban elf hondert vyftigh duylent vyf cmdp tachtich guldensvierftuyversveertien penninghen, mSitfga^ becjt be p^etenffen ter faecBt ban contributien aen enDetenbegoebebanben^ifrcBop banifêunfier opr eel);acDt / aWmebeboojrooben/ plunberen/toan- ben / alü anberfintiü getanfeert / ge-eftimeert bio^ben- beop. dercigh duyfentgulbenji/öepbe De boojfcBjebe • potlenfoubenbeljootentetooibengiie-ejtcufeett/ nie^ bienbecfianbe etgter bat aen get graefftgap Zütpben fouDe beDoocen ggeremitteert te biojben De ftgae.-, beboo? inbafieboo^noemt / ingareggemeene.tntai' beien enbe berponbingftengBeleben / naeabbenant7 «nbe na pjoponte ban ben t0bt / bat ie plaetfen «ibeqaatttetentipbin®panbt ggeotcupcett oftegé^i ttilneecttoatengïjetocell/ beialbootenbaec banfufi flfanteiucbguebàenrtìnbe / WpcBèti ftp vüilaWe enbe eenoegfame botumenten; «lEnbetDatbelengtitbe tn^ bentuefm / sr' |
De Deftgabeterfaec&ebanbiengltelebm/ opbefom.-
me ban hondertfevenduyfenc vyfhonderttwee-en - tachtigh Guldens twee lluyvers ge-e]ctenbcett / foube BeBoorentetoojben göemobeceertop befomttie ban vyftigh düyfent»iBulbeni. ^athjjjbcrgi ten derden tot bergoebingOc enbe beiïbommagemcnbt glieot» cafioneect /boojben matftêcnbeberlJlüfbanbeFran- fche auxiliaire ®roupe0 /glKcalculfertop Dehon-' dert acht en dertigh düyfent drie hondert twee en feventigh Guldens feftigh ftuyvers , aen Öet meer-ggemelbe <0}aefftbap foube beDooren te b}0}« bengoebt gftebonben / be fomme ban tachtigh düy- fent <0uiDeniÌ. €nbe epnbeltjcl^ bat ter faectte ban be Brandt fchattinghe , montcerenbe ter fom^ me ban dric-entHeghentigh duyfent dpulbensi/ tot reparatie te boen ban bien foube bcDoorentetoojbcn toe geboegt be fomme ban veertigh duyfent 45utbcn0 ì bat een ggebeelte ban be reparatie te boen / ten reguaroe banbe fcgabe geleben / boo} be inquartierin- gge banbe Militie banbefen j^tnetbieberomglje-, tonfegueert foube moeten toerben ban be Ritmee-^ fters enbe Capiteynen bolgBeniï Bet bifpofuijf ban be l^laccatenin bate ben veerthienden (©«ober fe- ftienhondert, enbe met bien c)cp?c|Ten berfianbe.
^elgeeren banben iSaebt bebbenin befen tiibtf^^'?^*^ ootB een naebet tonferemie gljefiouben / met be feËic lieeren aljilec boen aentoefenbe <i5{iecomm{tteeri tite ' Den ban'tVeluwfchc auartiet/Dabben een naebec conferentie ober öm fubject ban De fcBabe acn't gBemclbe quartiec / boo? bepaffagte / tnlegijciino gOe / enbe marfcD ban be jpranfcDe auiriliaire ^rou· pe0 enbe bie ban befen^taet toe gBeb^atljt / enbe bat Baec <!Eb. naec bifitatie enberjipe craminatie ban be^tucËen enbe documenten / tot berificatie ban bien gBe-cxBibeect / uoo; nabec abbp^ foubeh oo;beelen/bat be reparatie ban beboo^fcD^ebe ft^aei: be. /foo boojbe (Croupc^uan Defen Siaet / al0bc j^ranfcBeauieiliairegBecaufeert/ aen'tmeergcmel* be auartier foube begooren eB.eremittcert te biec« ben / in plaetfe ban een hondert vier en tachtigh duy- fent neghen honiiertvyf en dertigh 4!0ulben0 le- venthiea dupbeciS twaelf ©eningUcn / toaer op be.|t»eetgBeraelbeftBabebJicrbege-e|firaeect/ Dcfoms meban wegbcntigk duyfent «ipulDensi / Detf Dat een gBebeelte ban be romme bolgHen^t lucfelbec ab^d ' >at!lbentwee cntwintighften ^pbetübic bOOïfj/jJH» Ïe in (onfo;mitc ban 't ©latcaej 6an.ben veenhicA- ^ aen .g^ecember fefthien hondert , foo Deel bë 3©{- ürtebanbefen. ^taetaen gingfi / banbé Jftitmeefterji e&bf Capitepnen/ilueberomme.gBeconleQueect fou- öe moeten tooiben/ met bieti «etiànbc / bat be teparatie ban be ftéabeninbier boegBen aen'tgemel- be qüactiecgBe^eritooibenbe/ beconfentenjEbeetee-, niggen tpt Beribaertfi gBebjaggen iijnbe / op be celpectibe peUtii^ tot be faet&en. te .3@ater enbé tii Sanbe/ booj een ceël enbe pjompt furniflementbati be^enningBen gBefupbe'rt foube bieneti tebiojb^tl i aVaeropgebeUbeceectfynbe/ i)$be boo;fcBiebefaec- fie bp be refpetiibe @;obiRtien ober ggenomen / be buelcBeberfogB^biecben ficB baerop ten fpoebigg eéntetoilleii be);|laren; ^eÊejecen<lDiecommitteec- benban toegBéft be ©jobiniff liatt Gcidériand tee •aenecalitept gBefien Bebbenbe Bet abbpi ban belt $aebtban;$^Q!e/ gBefo?mcectalBier inbenHaeghcfiii«t) ι benthiendcH noopenbe be begrootingfte ban bebergoebingBe/bieaen't'teuartiïtbanbc Vduwe - béRponsBebaeftietoecben/oberbegBeiebenfcBabeiti I
bsn'^aere iefthienhondertvyfeftfe%h , tentegus acbe ban be ineuactietingöe ban be Franfche aörï- ' ifai^eiCcoHpe^Valitfmebebanbietiati beefen^taer/-, binbtnBaerbpbebooïfepbe begcootfngBeberrebena^ beelt/enbe berfotBten baeromme De %eren<0e^ tommltteecbentec<(Si)eneralitepbt&enanbererefpei:^ ti&e ^obfntfen / be boo;ftB;ebe fomme te toiUett becDete^en / enbe. be felbe naei; wopofitie ban Dr g|>eb;agBenfcBaDeBt>bedatetieenbebeb)ti0iin gBe« Dient/ in ben toel-oBemelten liaebt ban ^taet/te bec« : >;m(scbe()ni / pp bat bt migtumeH» IPiobfntf· fioi '! |
-ocr page 870-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
^aee' teUftecebeïfnititi motBt/ omBateeuotafnbea^e- . l)?as«n tonfehtttt tot be lafïen ban Den <0o?lofΒ teEan- be enöe te a®ater / pjomptft te bolboen / becfoecBenö» tiaec op een fpoebf gc enCie becgsopte be{6Iar(nge.
sSaec&enbebe continuate.
iftaettea bebe Cantftm etiman
Vtu.
Ho. Mog. Heeren.
WY hebben ontfangen op heden u Hoogh Mo- gende Refolutie jndate Atmlfdm defesby de welcke u Hoogh Mogende geheven te commit- teren der fel ver Gedeputeerden tot te militaire faekeii, omme met ende nevenseenige Heereh by ons te com- mitteren in de continuatie ofte difcontinljatie der nieuwe gev/orven Militie ten dienfte van den Staet, mitfgadersommeteexamineren denStaetvan OorJo- ge, ende te lette η of'tende wat koften daer inneghe- menageert ende afgefchaftfoude konnenwerden:vvaer op wy ons verplicht vinden mits defen aen u Ho. Mog, te reprefenteren, ende te ghemoec tè voeren, voor foo véelheteerfte lidt van dien aen gaet, namentlijckde continuatie ofte difcontinuatie van de Militiejonghft aengenomen zij nde, dat naerdemael tot noch toe van egeene Provinciënonstoegekomenzijnjdienthalven derfelverconfideratienwelminhetpofitijfadvijsftrec- kende tot difcontinuatie; wy inonfe befoigne» albe- reyts gehouden op 'tformeren van den Staet van Oor- logh, jegens den aenftaenden jare de faecke daer hee- nen hebben ghedirigheert, dat de voorfchreve Militie ioude vorder in dienft aangehouden werden, ten ware de Bandtgenoteneenige andere confideratien hadden ter contrarie, tenwelcken opfichtewy de meerghe- nóemde Militie op den ordinarii Staet van Oorloch tot laftevandc reipedtive Provinciën hebben gherepar- tieert : aen geftelt op een ftaet affonderlingh ten eynde dat de de famentlijcke Bondtghenooten verftaendedat ten dienfte van den Lande, de felve in't geheel of ten deele foude behooren te werden ghelicéntieert. De dimifliefoudekonnen-werden gheeiFeChieert, fonder vcranderingeofeenigedeminfiealceratiê van de ghé- melte ordinaris Staet ί ende wat belanght het twiiii lidt raeckendede examinatiè van den ipecrghenoemden Staet van Oorloge ende Ingrediënten van dien, dat wy dienthalven in vetfcheyde ieilicn feer ferieufb befoi- gnes hebben gehouden ende in de iHve jiiet fonderlin- ge opmercfcinge gelét, op alle 'f gheene by de jeghén-, woordigheoccurrentièn van (yden ende faccken ten beften van de Staet wordt gerequireert : vaftelijck ver- trouwende dat u Ho.,Mo. fullen gelieven goec te vin- den d' ordre tot nóch to6 gerecipieert en af te wachten dén nieuwen Staet van dien in conferentie te drcfleren. Elide vervolgens 'aeri u Hoogh Mogende neven de ge- nerale petitie' omme daer op naer de gronden' van de Regering^ te verftaen hetfentiment van degc- famentlijcke Bondtgenooten. -
; iioogh Moghende Heeren, &c. In den Hagt den dtrihitndit) OeCetüberfijHiahindirtftienftftigi, wasghe- paraphcertR. vanPalFenroode. vt. Onderftondtter Ordonnantie van den Raec van State der Vcreenighde Nederlanden. ^ .
r.^'ji!
ijiijstiiia
Cetttnir «ontic
namelöcfi bat lp {labben oi iStffibe ban be Igeeten Wiihqtü
Geelvinck, «nbèLanghwagen, l||
<$bele <e(?oot itlaoienbe aefoluti e i beTetloopenbemaenbtoDetommftt^ct naecbe 3β71« btfitatfe barreenfee jStDepen/ ite b)i{ üeMenbe
I.vaii Sliagtlmff
= ' i©eï|êetett ban IgoUanbt öeBli«n öen *yftienden tetj^ecgabecfnge getommuniceect feetbece eefolutfe bàttbelgeeten Staten gate p;fncfi>üUtt/ raecfienbebe ntóite o?b?e te ftcUen / om te beletter! ben toevoer van Coiitrabaiide ,enöe anbece fufpettetoacén nae Enghe-
feecfiec
Meerman^,
ïjoec
bàt'eben thienden |
imtuDtteloouen; €ntiebat baec fieneben^ ootli tet KffiSe toa^ beïftBeenewöm üeet Langhwa- Γ'
Μπ7boenbe aen ïjaec <0ioot
Iteli tapïjoit ban'tafieene BÖeöupcenöe be
& fiate «ommiptoate ontmoet /tet toeithecot- cafteö^eeecen <i5eb£i»»tcecljenii ban Rotterdam aeti ftaet geecomw«ntcee« SeBben twee
billfntte iKiffiben 0ljef(ö?etosn i^rt
vierden en upt ^InpS Deniefdenbefei/ floubenDe aö» bettentieöan be exceflèn enbe contravemien bie t» ZeelandtojcbaenbJictbert tn't tcpacbban't ffilatfaet tceenii eet nB?ensen ban Engelfche Manifa<fturen, en GewafTen binnen bÊfeKanben/mttfoabetiootft tegen 'tuptloopcnban «oopbaetbpfcöepen upt bel^abenen ban befen ^taet gebaen emaneren itoaetopgttonfi- beteettjönbEbatbpöaet €bele «©?oot jKog. toae ödeögebonben / bat be ^«ï^jlöaet <©loot
--—................... •'•"'irtj "v» iMUti. 3IKII-
ftue ^ube b)9?ben geceftriüeett/ oocEt boojtsi be petten ban Tefteien enbe anbere <0ecomm(tteecben tenfelben cpnbegegaen30»naet'tTexel, ©He/ enbe bat om* tcentaengefcijjebenget nptloopen ban alle Stfiepen/ onbec^t bf^tftt ban Date tefpectibe Commtfften / boU 0enii'tboo?f5paccaetbetl)tnbeten/ oot6 boojtiS bet» teneuc ban befeibe gate CommffTie in 't tetHettdeten/ aenl^ouben/enbe ontlaben ban alle ^tgepen/ nfet al- leen biebebonbenfouben mogen toetbeninbe upttecjle ^egatenbefët §^?obfntie/ maetoocli tnfftftin toei» gen /enbebejSnoobt;i)nbe/mebeboo;oftefnbe ben / paetfen enbe l^abenen / fulifeg enbe In biet boe? nj^nal!» befelbetot naetbomfngge bangaét «Ìbele i0;oot H^oglienbe goebe mentngge enbe benteiteuc ba«be\)i)0?ft&ate€ommiflrieoo?beelenfi9uben te fie- gooten. ^atfttuebenbienbolgettbentebealle ^tgt- pen / baet iune bebonben intetben eenfg0 Contrabande toaten / of bie anbetftntii fufptt fouben mogen toefiW foubeivj^ebben te boen ontlaben / boenbe onbet anbcrm mebe ten aenftcn ban be ^ctiepen baec jannen inge» l«ben3^n/ befelbe i^annennfet alleen baec upt te itO' ten/ maecoiuBbeDoojfs j$c{|epen foo beel berber bati anbere Coopmanfcfiappenonttebfggen/ batbe feite eicaccelnc&enbe ten bollen ggeperfctuteettfionbetttoer- ben/ ommebe Contrabande toaren t'otttöetiien; bat meoefpifeben/ téfpetrtbe op'tnaeufeeutfoöffefoubeit gebben t' onbérfoet&en alle ® affepoojten / enbe anbtt» ^(ebenenbebefcDepbenbefelbeobirnemen / at^ter* bolgi^ebenteneucbanbeboojfsgate 4Commf(r<e> ' baaecopbpfiaeri^oogDl^ogehbegebeli&ereertsdnbe/ ij$eoebtgebonbenbataen'tCo[legfeter stbmfralUepr in Zeeiandt geftBjeben fouben toerben bat öaet «Ébeb , Retinhjengen Ban alle Engelfche Manifafturen ento Gewairchen,mitf3abet0Öetuytloopen van allerha»- deCoopvaerdy-fchepen albaetbOOjalle mOöftflÖtte
mibbelcn fouben Rebben te belletten / en boen btlettm ( mf tfgaoetiS be J^octateti baet iegfieriif gebaen emanef een / punttuelgcb enbe p?ef(feltjrh te obferberen enbe te boenobfetbmn/al0naerbegooreni bejSljJ ntebeaeit beenbereCollegientermmlraiiteptgefcüjeben/ bat befelbeinbenOatenggelgc^e billgbentfeteflben pleeo göen enbe Ijjetle aen be «ffollcgfen in be J^joWn^ tien ban l^bllanbt enbe 310e(i0jie(lanbttef{berenbe/ batbefelbebe afiemelte ^eeren <<Debeputeerben batt foliant enbe a^efi ©jiefïantin't inaile abb?es?enbebeBttlpfouben fiebbentoe tefiien- gên.
^φφβη Öfc KeE mbmiie ban |
-ocr page 871-
\0
cn OORLOG Sa en Veertighjie BvecL 8 ? J
|
hcriialüen gemgegeìicngati&ett een bcgoojltic&e acte - totfüneöeftöatge/tttetbecfoetB i)atDaettec<0enecaU» ifPt hennfffe oegeben foube mogen toecben.
®atto!jöeïiSfp<0etommitteecbenbcn Commiffa- rfóduBois gDeiotiben Uabben haec be Kil enbe get gpeuy, om alDacc be noobige ojbje te (tellen / bat geene iticpne ^cgepen guamen te paffecen ; ^at fp baet op liaDDen goetgebonben / bat be boo?l3 o^bjciS boo? be qt' mcltciÉ««nBacc<!eb.<©^ iiaog. <©ccommttteecben aen be cooifcDJeue Capttepn Wijnbergen gljegOeben / tee Becgabectnglj ban (jaec l^oogi) K^ogenbe beftenbt nrinaecbt fouben wecben/ met becfoecl< bat &aec (goog «aogenbe IJaec 't felbe / alii ten beftf η ban be gemeene fgetite geftgiet 3i|nbe / b)el biilben laten gebalUn / oofB Dccüolgenjjaenbe gemette iSaben ree SUbmtcalUept tot Rotterdam boojnoemtbp aenfcljjJJblnglj bebenbt maethen/batbe felbe be boojf; gegebene 0}b}ejS{iab- b{iigeapp;obeett.
^atboo^bt^ÌbemeecgDemelte Igeecen gaec <Sbele <5)aot jjaogenbe «©etommitteecben bp cefcclptte op be 1)α02Γ3 bet felbec H^lfTtbe bebent ggemaecbt foube b)ec> beubatgaec €b. v{5;ootiBoggenbe gaec tnfg{)elt)c&? toel gabben laten geballen be boo^fieninge bie fplupben omtcentbe Kil enbe Speuy gebaengabben/ boojfabeel «ld baec boo? belet foube honnen teerben getuptloopen ban ftlepne ^cljepen in ^ee / gtjelijcö öaec €b. <©?oot iBogenbeoocft bectroutoben fulcüji fjaec intentie te, biefen/ maec geenftntjüombaecboojbe^imielanbfe bacïtenbe Commectte naec ZeciandtenbeelbecsitK berfpaccen ofte te incommobecen/ bie gaec €bele 6?oot HSoglienbe becüonben enbe begeecben / bat liecen b?pencour!ti {lebben foube»
<0palle 't felbe bpgaec i|oogg HSogenbegebelibe^ ceect 3önbe/goebt gebonben te becblacen/ bat Üaec Igoogg jjlgogenbeom be geallegueecbe cebenen ficDtegenji't geene boojftgiebenfji/ niet enfojm^li- feecben/ maec öun't felbe/ alg ten beften van de ge- meene faecke gedaeti, toelgabben laten ggebellen/ tot toeltben epnbe oocH aen 't gemette €ollegte tee SIbnticalitepttot Rotterdam beBenbt ggemaetbtij}/ bat gaet i^oogg iBogenbe be b007fcg?ebe ggegeben o;bjejj gabben geappjobeect. Sfinbecjj (lonben be «Tollegienban be ^bmicalitept niet onbec Qlollenbt enbe begoefbenbe Igollanbtfcge ofteeenige pjobin» tiale bebeelen niet te pacecem ^en fefthieüden toiect aen ben ^eece SUmbaffa- hqt'beac b'<£|tcabe$toege(taenben uptboecban twee WUliondertdüyfentpont Lonten: alÖ OOtft OmbOOjen» Ktitnbetenbejlaebe ban ben lïoningg fgnmeeftec/ tot «n bcbo;becin^e ban be eguipagie ban beffelfjü ^(Dee- '«4· pctitoan «©o?logljtot Amfterdamgeboutfijnbe/ fiiec if. te Ean be te mogen boen mecben be nombje san vier lo hondert jffiatcoofen ; met bien becftanbe notgtaniï bat be felbe fouben moeten toefen ^canfcgen enbe ^ anbece Id^eemben/ geen Subjetten toefenbe ban IQ4C, befen j^taet/ nocgteinbec felbec bienft albtcepbtji •"•ftageencolleect/ aljïmebe bat geen googec^olbiebie- cetteltjcb ofte inbicectelgcbaenbe felbe geggebenofte oelDOft foube mogen too;ben aI0tot vijfthien gulden ten Ijoogften tecmaent/ boojeenbebacenman/nocfi oocli eenitD googget aencitj} geit al$( bp 'tCollëgie tee 2übmlca itept tot Amfterdam, in gelgthe gtje» legentlKpt toiectbetaelt/ en bat epnbelgcb mebe be monfiecingi) ban't boojfiBjebe oolcfitec pjefentle ban eenige i^eecen <(3ecommitteetben uptget boo}' notmöe Collcgie tee 3tbmicalitept foμbe moeten gfie» fcgieben / tot toelchen epnbe giec ban (Srtcatt aen t felbe €ollegie g{tefonbentoiect/omte (tcet&en tot oaecnacittitingi d^nbeiiioocfiopbenneembangaee ibogl) Moggenbe gebepefcgeect enbe ben ggemelben ileec ^tmbairabeuc neben befe gaet iBog. Mtf folutiebooj bcnïllgentbe Hepbe tee 0ant geftelt een opene^tte/toaec bpalle (^^iciecenenbe !|ufti(iecen geian toojben be |Qint(tet!$ ban ben googgflgemelben aoning of jjaec geautojifeeeben bie eenige lEatcoofen wftOT aen te togfen/ betoelcfie Baec in bienp ban fóne wajepept öiböenbe twgetoen/ geiufugieect enbe tocQD |
geloopenfouben mogen toefen/ bebeQulpfame&antte %66S bleben om foobanigjie defeneurs teappjeDenbecencn ttddigm naecbe (ü>o;logt) fcDepen ban meec DoogBft- gebatgte j^oningg te laten boeren / omme albaec naec meciten geftraft ofte anbecfilnt^ tegeu0 gaec gep?oce> beert te toetben alü naer begooren.
(Cec feibecti)ti0tec3@ecgabecingenotliimdeli$boo;t ^awga geb^acötöet abbpjiban beigeecen longftalöiecaen» KUnebct toefenbe ©öccommitteecbenup: alle be<Collegien tee ff ·"'" 38bmtcaHteptg|jefo?meectal!)iee in ben ^aegfie bet» ' tweeden ^obembecleftleben / eaecbenbefiet fuWect ban 't weder opftellen van deGommercie ende naviga- tie Defec^anben ; 3©aficop geöelibeceect fönbe / tg goetgebonben bat tot boo^Bominge ban alle diverfie van Commercie upt beefe iHanben/ enbcomme/foa beelboenlijcb te letten/ bat geenbjeembe ^cfoonen booj inbicecte mibbelen / gebupcenbe fjet generael bec- both Baec baec ban mocgten Bomen te p^ebalecen / be Commercie ende Navigatie upt befe itanbenaen be ^ngefetenen banbien/ enbe anbece Igeutcalenin 't generael bjpgelaten enbe open glieftelt foube toecben voor'tgeheeleaenftaendeJaerfeflhien hondert fes-ea feftig, met bien ber(lanbe noci) tansi / bat ban bie ge? neraietonteffie ge-erfimeert fouben toefenbe Groen- lants-vaerders, ofte be geene bie op be Walvifch-vangft uptboecen /foo ten opficBte bat befelbe een groot aentai *<»· banUSatcoofen ban nooben (jabben / alS mebe bat baec toe Bet be|te JDolcB/bat fIcB anberfintjES getooon ten i©o?log te begetfen ojbijiatiil toert ge - eniplopeect / enbatom 't felbe eracteljjcb te boen naetfeomen / Bet paccaet (egen0 be dSjoenlantfe baert / in ben beginne bantlopenbe^iaecgebaeneraaneeren / niet alleen ten fpoebigftengecenobeect/maec eorb boben bien met alle bebencBelgcbe pjxtautien fobanig ge-emplopeect fou' be toecben bat be felbe negotie necgenjt anber0 gebibeti' teert s maec Biec te Eanbe / tot een betec ttìt en ottafie geronfecbeeet mocBte toecben.
toiecb mebe tot gecuftgettt bànben ^aet gGie<· (tatueect/ bat geene USattoofen tenbienfte ban ben Sanbe albeceptjj geencolleert fjinbe / bp eenige Coop- baecbp «StBeepen j^tBipperü foübën mogBen too2ben aengenomen / op poene bat be boo?fcB?ebe i^Bippet!» laec niet genoecBfaem op be plucalitept ban be boo;· cBjebe iKatcoofen Bebbenbe geinfoi meect of namem- tlcBbe felbe b^pmocBten toefen of niet/ boo; pbee man bie bebonben fouben mogen toojben ficB albe^ cept0 in bienft ban benEanbe begeben te Bebben /foHbe moeten betalen be ^ommeban hondert Caroius gul- dens; enbebpatbien foobanigBe ^Btpper^ totlientf enbe toetend be boo;f3 jjlatcoofen upt ben bten|t ban ben jStaet fouben mogen tcetben/ enbeficBbe^gBe* bécgBtfgnbebpeebebetlineerbente ejcpurgeren/ bat be felbe in fultben geballe boo; pbec üBatroo^ / inboe;> genaljïiiooren malitieufel^tB .aengenomen/ fouben berbeucen een boete van twee hondert oBeljj(6e 45üli> ben0/ baecen bobenacbitcattich geftcaft toojben.
^at topbec^/ bp foo berte eenigB man of iisatroofl inbien^ban 't$anbt aengenomen/ofali$borenge- encollecctfütibe/ Bc<nbecbo2beten mocBtefiganbec* maelteberBupeen tee €oopbaecbpe / befelbe baec obec/bobenbe berbeucte ban<0a^ecnbebeupt-geit nocB onbec ben Heere (taenbe / publigueliitB enflcen·· gelgcb met ben (trop om ben Balfe/ anbete ten ejcempel gegeciTeit foHbe too^ben / enbe in geballe fobanige jÌBe« ttoo£Ì ofte ^ootfgefel ftcB boo? be ttoeebe repfe fo becce foube mogen Bomen te bergeten / batbe felbe infulc» Ben m fonbec eenigBe bifftmulatie of tonnibentie met be boot geftcaftfoube to07ben.
3^atb0}becpt»i: Coopbaecbp-^tjgippeeoj) (ïin eecffeuptbaecen / gegouben foube toefen aen't^nbt te pjefentecen en obec te gfieben een vierde part ban fs^ banig fioltB ι ai0 be felbe tee <Coopbaecbpe foube mo* genBebbenaengenomenenbegeBupct/ tetoeten bati vier tot acht manneti twee mannen j ban acht tot twaeif mannendricmannenibantwaelftot fefthiea mannen vier mannen / vanfdlientottwintighman» nenyyfmarmen^ enbe foo beeboigBen^ naee abbe«
nam i |
-ocr page 872-
§50 SA Κ. EN van STA E Τ
lutffDfctie frto?bfnat{sïengemeenc bflftten cenibèift»
toefenbe/ fooal^b' Advocaten FifcaeJs, enbeDeii5il""<Ì
ben ban to' SUDmiraUtept tot be actufatie enbe be (ϋδίΓο- '
tuceobetbeobettceblnggen ban Dien beboegtjttoattn
l^eiSf^mebegoeDtaebonDcn/ bat tot boojliominnhé
ban alle frauden, biebaec omtrent gfiepieegj^t fouten
fionnentoerben/ boben'tgfteene boojfcftjebe (jgjiibe
refpectibeSSec-gaeteneentgbe gatöttnban ©ojion/
ofteipregattengelegyt/ enDe foobanfgft beibetlt foli'
DetoecDen/ Dat be felbe 5iat|)ten ofte dFregatttn nitt
göepofleetttoiecben inbe Zeegaeten ceffojtercniieon»
bet Det bidtftt ban foobantgOe €oUegfen tee 3itimfra>
liteptbpbetoelctbeDe boo?fcl)?eoe patsten ofte fre-
gatten fonben toefen göe-tgutpeEct/ mact in andere
Zee gaten, toaec obet bet felöec gefag flg niet en ejifn-
beetbe/ inboeggenenbemaniecen/ βΙ$ί be ggemelbe
Collegten tee ^ilDmiealitcpt baec obet onbecUngij nee-
betfouben tonbenlercn/ met fcljarpe latletibe 0%
aenbe€ommanbeuc$S ban foobanigge ^atljtenoÀe
Zeegatten ban i©0?l0iö te göeben / bat fp «cDen 0|)«n
Coopbaetbp-^cljippersi fouben öeböen te laten upt-
loopen boo; en aleec De felbe De boo7fcB?ebe Xjffecnbc
cte aljS booten aen Daet fouben gebben ggeetjtbeect/
enbe bp ontfientenlfle ban blcn / be boo?ftjjcbe Coop;
baetbp;@t()tpper0 Je faBo binnen te ÓouDtn/ alle^
meDe op poene ban tatTatle enbe atblttale correctie ai{i
booren.
Eyndeiijckenbetenlaetjien fiJbetdaen / batbeoöc-
melDeCoilegfentet ^bmlcalUepbt fcgoon ggenomm
befelbe^ootjüboliB genoegt) fouben moggen gebiien/
(eenCoopbaecberjjban'tpjefteeen enbe lebecen ban
foobanlgOaentalban boltb aljei bobenfouben betmo'
gentebifpenfeten/ maetin fttltbencaiES baec ban ten
fpoebfgDdenaenge»; Igoogg ifêoggenbe abbmentfe
gebbenteggeben/omBetobetigge ®6tthopber feltxc
ó?D?c ali ban te boen lebeten enbe tcanfpoïtecen aetì fi»
baelt^anbecCollegietet 3(!bmitaltt;pt'( bielt^batc
aengebjethfoubèOebben; ^nbetiE! tot bebojDeelngDe
banàl'tgiiecneboejfcDiiBe Wbefc |>aec ^oogSIÊoa
genbelSefolutfeeéfonbenaenbe gefememli)t6e colica
gtêntec ^bmfraliteptmet gantft^ feefeuü becfoctk
enbe beggeette bat gaet <2Eb.altebe pointen^ilec Doben
gfte-eicpieffeect puflictHelöt& enbe pjefkeljjcfc tollDcn
boen tetejDecutietlellen enbe obferberen naee be{)Oocett.
®e^eeeeni©ebeputee<t>enban Zeelantionfenteetb«n
fn be bobenftaenbe iiïefolutieop't beöagenbanöe
ten Bate ^?fnt(palen.
felbe IfeetenBébBen ben feventienden tet®et-
I gabetlngö ban Daec J^o. ilog. een J^?oWntlael aö-»^"
bös( ban be,ï§eeten ftaet 1^?(ncipalcn tn geluacfit / ta- ι,^ϋ
eenbeBet verdubbelt-buydenban i8'!ï3ianto!i(©0?-»!b
logB-fffiepenomtegensS 'taen(laenbeboo?53aetnabe,'^
middeikntfche Zee gcfonben te toojben/ fnboegcnilKt
naecbolgenbe. ^ Κ
9il!ibatDe^eect ^enfionatfsi Vivientet®eigaöe-^
tfngBBabgBerappoiteeertbefonfiDeratlen/enbe'tao-
b^si ban beig(cecen Baec €b. <©MBog. 45ctottimlt-
tecrben/fiebbenbeingBeboloBe enbe tot bolboeningöe
ban bet felbet Sefolutie CommlfTatfael geeïamincftt
enbe obectoogBenof nteteenlgBe boojftentnge®
pjoterfe ban beJSabfgatfe enbe Commceile Danw
gopbegngefetencnbefet3lanbcn/ inenbe omtrent oe
middelandtfche Zee gBebaen fouöe ftonnett toetocn .
batbaecoptoajigoet gBebonbenbatban toegbwiDa^
«Sb. jnaog. be faccBen ret «©enecalttcpwjart
Béenen foube toecben gebltlgeetf/tcn cpnDe De eei^ni»
be Collegien tee «bmtcaltttpt bp Oaet JgoiBog g« W
______, , „ ...'tgBeeneboo?(?ft?ebe mocBtentoetbcnnaetbegetooonlftcftepiopojtJeonoei
fjS/uptbefe EanbenfoubeBebbcn't onbectolnnenop be felbegBeobfetbecttbe naemeban atBtien^tw»
poertcìiànbactobecatii Vyandenvanden StaetfonDec oenban<©o2loflflbanbenlieenebleonbec becqatpagii
eenföBe connibentiegtflcaft te toecDen/ enbe bobitj»
00 bétbcdtite ban alle «StBepen en Boébecénbte
meti· bebfnben foube batgépoogt tofei;bennàe£n^'
Jant bi!0?n0emt àftc anbereplaetfe atótobijr^ii Wtbóett
te toöjben/ofte be toaerte ba»» tóen/ to foo bew be félbe
alöeteptjStiptgBibóettfiifte artbetfïhWttfettelieBomen
faubettiaefen/meteicpieffeiipbiiegfnae/&Eltàllei©ffi.ét» « ^.v —^^^
t666 nani ; ©c<i battjet boo^fcSjebe löölcö / ofte jaattoo^
_fcuToaöéh moeten toêfért goeüeenöebebaeïenmanmn
' totcorttememcnt batiae Cöiieóten tèi mmitalttept
it!»t toslcftic DtflcfctOê felöe <iEobptia«iv-fiÖlppetji
foiiöétt homenuptte lopert / ofte tiart Dei feltiec
macötfgöt / omme BMljolgeniopojötttatiiS folöte ten
BféHfïè bart Den EattDe aertoenomen te toetöen : «enDe
fijialöfen fooöaenc «oopöaecbp-iStfjipfiersi minöei:
bolcR rouDen bomen aeri te aljeben De fïltje naec De
öoöenftaenöegDeeouüénfouDén toefen te Dóen / Dat De
felbe al£» üan Doo? pöet berftoegeti man fn een öoete ban
hòndert Garolus guldens Jemuiiteect / ettöé Doben Men
tiocöacBftcalöcftgeto?rfgiertfoui)e toojDin.,
^atinfarjeiöcBsi tot betecourctbahtieban 'tgöeene
boojfciJiebe ti / niet alleen De «oopbaecbii^cötpperS/
becett/oftete' nemen een Éöfteöanöert Commijsfofte
Comitttff.oanfoDaniff bolcö / aliSDefelbenaètDebo-
benilainOcpjopojtté acnbeCollegie tee «Dm. foupen
Bebbeii gelebect / wet onDectcecfienfnge/ Dat DiecgeliJtH
oOetal ban jBJtcofeneffecttüe ten Dfenft banben 2:an-
De fonie bjjfen obecgeDaenen aengenomen / mitfgas
beest öeüeftigt met een fpcclale acteonDecDe getooon-
lijclie pacapijuce en ^ignat. ban 't CoUegfe ter 30Dm.
onöec tof Icftetsf Dillctct Den CoopbaecDec foubt toif len
uptloopen/ Datooc&DecefpecttbeCoUegten tÏc3iDm.
aeo^Dinecctfanöetoecben/ gelnc&acnbcnfelben geo?
banneect toiett mttil befen / be <ii:onDOpmce(lec!i/€on-
tcecolleucjJ en Contmtfen teccecQeccQe op Den€et aen
ben ϊα nöe gebaen / te boen beloben/ bat fp tenbeDoebe
ban geen «oopbaecOetsi eentpöe ^affepoiWtenfouDen
gljeben / boo?enDealeecaen6aetl)peeneaIpe enbe
3llctetoace gebleecben / bat fooDaenigl^e «Soopbaec-
bet Bet vierde part ban fijn bolfbnaec De bobenffaenbe
pjopoitie göciebett fouDe fjfböen / oppcenebat een
•©fficiec bet Conbouen enbeHicenten tee contcacie
boenDe/ ofte baec tnne nalaticO Wjjbenbe / def»a»
ghecafleert , cnbê Dfen onbecminDett acbltcaijjcb
Oöecoicfgeect foubetoccDen / fonbet eenlgöe connibens
tieoftè biflïmulatlej be^ foube ban 'topfteiien der
Commercie, mftfgaberibi ConDitfehban Dienötec
boben gecoect / eene toaecfcj^outofnge op ben naem ban
DaecIloosfiJiliiogtienDetoecbenfngeflcIt / ggeb^ucbt/
enDe gepn&hjceect biecben/ boiggenit b'b^b;èbfen aen>
gaenbe geb;iipclielüc& / en in be felbe as^aecfcfiontotn-
ge ootb gecenobeect OeteerAe ^flctütfieiban *t ®Iaccaet
'bennegenden iKartp feftien hondertfesenieftighbp
gaec ]^oog() iBaggenbe ggebaen emaneren / caetbenbe
be Navigatie ende Commercie op Engelandc, enbe
bat bfenDolgenDe baec bp op ntento^ gfjepatueect fouDe
taecDen j Dat alnocl) nfemant ban be §ngefetenen befet
aianben öem foube öebben te berbo?becen upt befe
3tanben/ ofteootö upteenfgfleanbeceïanben/ «Coi
nfnthciJcfien/ paetfen/ofjStebente becboeten ofte
tcanfpo?tecen / bicecteljjcfe öf tnDicetteljJcB naec eenige
ïgabenen/ «Spianben/jSteben/ oftepaetfenbanEn-
gelandc, Schotlan dt ofte Yrlandt, ofte anbeten / onbet
bege0ooïfaemBept banben ïSoningljban Groot Brit-
tannienflaenbe/ eenfgge JEfaecen/ «©oeberen/ ofte
J^oopmanftgappen/ ban toatfoo;te/ gualitept/ ofte
natute be felbe oocö foube mogen toefen / geene uptgSe?
fOttDect/ ofte OOCfi eenfgöe correfpondentieenbcghe-
meenfchap met b'^fntoOOnDeten ban Enghelandt
boojnöemt ofte fiate onbecöooiigöcn/ boo? iS^fèben
ofanbitfinbtii (iretfienbe totnabeelban befen iStaet
ielioubeninecnfgflecmanf«e/ batooch niemanttet
^a?ttoacen gBecompjeBenDectt .e
fmydcn, enbfbetbet bcouaemmaetften / ornme^
iioobt fpnbe fn bé MiddeUantfche-Zee , Ofte oow
hJélielbectf ten epnbe ais booten nae gel^entflepot ro»
tfiben éttbe faitBentip o?bie ban ben Steit oBf-^'
imett té Bonnen &o?bert. mt tofetbt bp
-ocr page 873-
en OORLOGH ^'Ses-en-veertìghfie BoecL S57
|
,t/L Ommeren cnDe itnlJete SflfC agOH^IÊOS. <^el>fptli=
i® ictrDcn tot ï»e fecchcn baa ittgee/ otntebjfitcifn/ rnininfrcn/ fnl?e öatc ban cappo^ttöqfti/ sawtie öftn oiibtrminïKct beboojfjfaetöeiipöei^cfïcnben
Vrieilendcobfreenomm.
©tt ïibt bcc fiiböfcfcDap in Hqllwdt in bfffw
tfjbtberfiojbentotDpvijf: lïletoctfn/ beJ&mcnbeB Wimmenutn , ban Puyvenvoor<Je, ban Noortji;- vijck, ban Afferen, rnöe ban Msesdsm. ^tnfe- venden toiecben 3p'tcin^/ tnbc Roofrn tot öaecöe ©tfwn ban Waflenaer af Obdam, ban Slydrecht, of Schagen , ban Mathenes, ban Sevender , ban Moermont.
]Sia emn ·ναη ie Heeren teghemvoerdigh in de Ridderjckap comparerende : Miifgaders haer RanghindeSefie.
Amelis van Bouckhorft , Heer van Witnoie- nunij &c.
Wighboldt van der Does » Heer van Noordu wyck, &c. V
Arent van Waflènaer, Heer van Duyvenvoor- de,&c.
Philips Jacob van den Boetzelaer , Heer van Afperen, &c.
Freder ick ν an Dorp > Heer van Maesdam, &c.
Johan Francois van Schagcn , Heer van Over- Sleydrcchti &c.
Gysbrecht van Matheneffe» Heer van Mathe- nelTe, &c.
Jacob van Waflènaer ; Heer vap Ol)dam, &c,
Philips Zoete deLaecke van Villers, Heer van Zevender, &c.
Daniel van Wyngaerden, Heer vanWercken- dam > &c.
H^en ft);ac& bat f^ gattbenQ^etecchenteen^Scte: ©olsöeng torfcfte boojtaen- (Sen i. Stile oabtflt êoon^ ban Dijn fonben jijn iligibelfuojure. iCcn α. ?(nbecfn bp plutaïitept ban firnimen. ®fn 3, ©^cenii k met «npacige (ifmnicn. ©et taufmöe bed tófs Β coursS bat ben igecc baiibec Leek, of Bc verwreert, toajs tiaccuptgcbirbm: Etjnbenoclitan^metiebanbeg^ nualiftceccfïe mbc rpftlle. naenfepbe/ battetboa^ om bat öP &abHitoep0ectbesemelbePoinft£ntOn= bcctecchfnen. JSafc alfoo Öefdbefpomctfnboafrcn foo tol tot boojbed ban Ijemal^ ban alle b'anüKce/ bat I)p gein teben Ijabt fulcfi^ te bMpgcwn. JlBen motnpdbe al^ of gent pct^ toa^booigijegoubtntot nabcdban ben i^eec^jin^banOrangien. i^oebrc fmtft^ gingb fiel tot oojbfd ban fKChec Öequefï: 't ïBricli ïto?tiS baec na be iê eeccn ban 't Eö) t bet Rid. derfchap ijebbcn obcE gegebenaenbe^ifcen Staten Dan Hollandc, in December.
Am de Ed. Groot Mog.HeennStaUnvanHol' landt ende Wefi-Vriefiandt.
^R Even in alle onderdanigbeyt te kennen, dat de VJ Ridderfchap ende Edelen van Hollandc endc i; ' Weft-Vrieflandt, hoe dat de felvige tot onder- 'Ί houdinge van eenigheydc cn goede confidentie in de j"!! ordrc, als om meer andere faiutaire reflexien, goedt (. gevonden hebben te beramen» endetearrefterende 'it poinften ende Articulen bier nevens gevoeght, ende ai-hoewel 2.y Veitoenderen boven haer eyghenreght ende poffeiTie, mitfgadere 't gedecreteerde in voor- Eaende haer Ed, Groot Mog. RefolutiCn, van date den tétfim Oftober feflhien hendert vüftigh , ende de confirmatie van dien den ec/&iWe»i^wFcbruary dcfes y Deel, |
loopenden Jaers daer opghevolght, dienaengaende niet verders van nooden hebben, foo fijn de felve echter ex/ufra aèonJanti te radegheworden, UEd* Groot Adqg. reverentelijck te verfoecken, gelijck ly fijn doende by defcn , it het U Ed. Groot Mog. ge- lieven inoghen de vcorgacnde punöen eiide Artijcke- len met haer fouveraine m?gbcand,erpjaei te bekrach* tigen, ende de Vertoonderen daer van te yerlcencn Odroy in ghewoonlijcke forme, om als een eeuwig- duyrende Privilegie by dejegenwoordigh befchreve- re Leden van de Ordre op haren Eedt punftuelijck na ghgkomen , ende by alle degeenedievannu voort- aen fullen worden befchreveri, voor den tonvangh vani hare fellie de precife obfervantie van dien, mede met Eede ali naer behooren belooft, ende vervolgens cock by haer exaöen naer geleeft te werden.
foinUtn trtde Artkulen.
De Ridderfchap ende Edelen van den Lande van Hollandt ende Weft-Vrieflandt, metten anderen rypelijck ende aendnchteliick over- woogen hebbende, wat tot goedebeftellingh van de Ordre, mitfgaders tot voorkomingh van alle twee- dracht , ende befcheydinge van ghemoederen in de ielvefoude kopnen endc behooren vaftgheftelt, cn voortaen cnverbreeckelijck voor een teu-wtgh-duy- rende Wet gheobferveert te worden j hebben naer verfcheydene deliberaticn ende communicatien daer pverghehouden, eyndelijck met den anderen ghear- refteert ende vaft gheftelt, de Poinöen ende Arti- cujen hier nae volgjiende, om van nu voortaen foo by de Hperen jeghenwoordi^h in de Ordre befchre- ven ïijnde , als mede by die gheene die naemaels daerinne fullen wefen gneaflumeert, ten eeuwi- ghen dige punÖuelijck endeonverbreeckelijck ghe- obferveert, ghepraöifeert, ende nae ghekomen te werden.
1.
In den terjim. Dat by overlijden van de Heeren teghenwoordigh in de Ordre befchreven wefende, mitfgaders van die geene die naemael? daer in fullen wcfen gheafTumeert, de eudtfie van hare Soonen of verdere mannelijckeDefcendenten, die den Ouder- dom van vyf en iwintigh Jaren fai komen te bereyc- ken, foo haeftde felve de voornoemde uj/wrw/»- Wg/fr Jaren fullen hebben geimpleert aenflunds mede befchreven , ende in de ordre gheafTumerrt Tullen worden, ten ware nochtans de Heeren die d'Ordre fullen bekleedcn , ten tyde als de voorfchreve cafut refpeiftive fullen komen voor te vallen , eenpangh met alle ilemnien niemandtuytgefondertfoudemo- ghen cordeelen ende verflaen, dat foodanighe Soo- nen ofte mannelijcke Defcendenten met diecil: van den Stset ende fonder ondienfl van de Ordre, niet en fpude kpnnep ofte behooren befchreven te worden, in weicken gevalle alleenelijck ende anders niet de be· fcbrijvinge van foodanige Soonen, ofte verdere man- nelijcke Defccndeaten in 't geheel na gelaten > pf wel voor een tydt uyt geilelt fai worden.
Π.
Ten ttoeeden. In gevalle t'eenigentydefoodanige Soon of Soonen, in manieren voorin verhaelt, be- fchreven iynde , defer Werelc mochte komen t'o- vcriyden fonder cenigh wettigh Spon , Sponcn of verdere Defcendenten in levenden l;j ve naer tc laten, of oock wel dat haer nagelatene Soon, Soonen, oftp verdere Defcendenten beneden den ouderdom van nif/· en twintighjixen mochte komen afiyvigh te wor- den , dat in beyde de voorfchreve ghevallen, de vol·· ghende Broeder van de vporfchreve overleden Heer, indien alfdan een Broeder vandcfel·vein'tlctrcnis, in allen deele wederom als de overledene gheconfi· dereert, ende dienvolghendc oock de boven ghepre- figeerde Jae;en ghepafleert wefende , in^eliycks in de ordre befchreven , ten ware by eenpaerigheydt van ftemmen ? ais boven anders cpochte worden ver- ftaen.
Cere TcR |
-ocr page 874-
1666.
S58 S A Κ EN vàn S Τ A E Τ
|
III.
Ten JerJm, dat oock boven dien alle andere Hol- landtlche Edellieden, t'allen tyde de meefte ilem- iTien van de Heeren van de Ridderfcbap, daer uyt alfdan de ordre fai wefen gecompofeerc, fullen mo- ghen worden befchreven, mits dat de felve Heeren van de Ordre daer op een competenten tijde voor hee- nen, jegens feeckeren bcquamen dage expreifelijck lullen wefen befchreven, ende dat cock te gelijck in de Ordre niet fullen moghcn wefen, twee Broeders van een ende de felve Vader, noch een van de felve Broeders met des anderen Soone, nochte oock iwee Broeders Kinderen.
IV.
Ten'vierden, In gevalle c'eenigen tyde deliberatie foude mogen vallen, om medetebefchryven andere Edelen (niet fijnde van HoUandtfche Familien) dat daer toe niet fai mogen worden geprocedeert, noch foodanighe in Ordre geadmitteert, anders dan met eenjarige toeftemminge van alle dc Heeren, dieals can d' Ordre compoferen fullen.
Blyvende in alle de voorfchreve gevallen vaft ende ongekrenckt het oude reghc ende ongeinterturbeerde ifc
obfcrvantie, namentlijck dat niemandt in dc Ordre raagh worden geadmitteert, ten zy hy hejitteeenige hooge Heerlijckheydt j ofte tch minften eenighe Am- bachts-heerJijckhcyd binnen den Lande van Hollandt ende Weft-Vrieilandt gelegen, ende van niemandt anders dan van de hoogh-gemelde Heeren Staten van de felve Landen immediatelijck teLeenghehouden wordende, ofte oock weleenigh Adelijck Stam-huys of Ridderlijcke Hof-ftede, uyt welcker hoofde de befitters van dien tydt voor defen befchreven fijn ge· weeft.
Ende fullen tot precife obfervantie van 'tgheene voorfz ftaet, alle de Heeren jegenwoordigh d' Ordre compoferende, ah nu, mitfgaders oock alle die geene die namaels befchreven fullen worden, voorhaerad- miflle op Adelijcke eere eride trouwe moeten beloo- ven alle de boven-ftaende Artijcuien, oprechtelijck ende getrouwelijck te fullen na komen ende achter- volgen , fonder daer inne diredtelijck ofte indireöre- iijck eenige infraöie te fullen doen, ofte gedoogen gedaen te worden, ende ten dien fine oockdefe jegen- woordige afte met haer gewoonlijcke handt-teecke- ninge, ende met opgedruckte haer Adelijcke Pitziers hebben te beveiligen.
jstiittn- 25p't fcijcpbftt üati δε aDctflaDecingï) bon Hollandt, ïiic'wt'" iüicrötEpnDfiijcftDooj'tfêofQcfcntcnticerttEScn^Den ■ gclucfm 25ursa-mccftic Kievit, bat ïjp ürrftlatröt toifUbt Deaaeil tc ^ώίίζηοηηκηΐφ Μαμβαβ!^ ol^ fijntie oUrmdoopcn tot Dm ©yanDt ban Dcfen ^taet ; €η&ε öfbücnbe Don? ongcaojloftic niUe fcïjabelgche Confftrnticii nift Buat, bienbolgljfn.é complottrn inrt Engelandt flifojniccit ; enbc bactcHn BÖcfiraft ίε fiillfn luoibfn infc Den ^lufccbe Dattcc bc boobt Diaboïgljbe/ foo toannccc lipfonbetoojbcngcattcap-- Pfcct : ©oo?t üECüallen bnn alle ecc mbc bijinitcptcn / Éiibe fgne dBocbfttn gcconfi^tinecrt. ©cn pctoefen Φίβίΐι 25lltaemccfia' vander Horft üjicubt (jmpelijcft BDf= liariDic bannen Upt Hollandt, Zeeiandt, tnbe Utrecht, itift confiscatie ban (©ocbccen. ^e ©ïonto enbe gicftoon-^uficr^ ban Kievit, ©ocljtec^ ban ben obcclcben ainptenant^ömtrarl Tromp UiicrDcn ootft ceniflljnnt^ gcmnlcteett/ al^ tjebbenbeonboojficjjtci ïijcftgEfpjoocïten. «iPp infiantie bec peecen §>tatm ban Hollandt {aï^ totfr' · Ocfrpi>t ίφ) toictöt Op baec l^oogB J,13og. gljecefoU beect b'opflelHnglj ber Commercie/ bic menijabbe cecfï· gljffïooten om befen <©o?Io3!) met Engelandt: «Senjibeel^ op bat niet be Engeifche fouben bjojben UeccijcRt boo? 't nemen ban be Coop-vaerders, an- Decbeel^ op bat niet De Coopbaerbet^ fouben abfo^ Ijfccnhet meecinbeeïberliElattoofenj ?&(emenban nooöe öabt op b' «ao?Iofl& ^ctjepen. ?(!ltan^ ban maecfttc men fïaet te fullen foo fieccft in See fiomcn / Dat men teseïijcltbcCoopbfleiöa'gTonbeftonHenl&ei |
fiSfcmm/ cnbemiteencn.....„
be Engeifche <©o?ioglj^ ®loot. laetficteiaht gffbnbeftt «ii^becIsS op be conjunöie öerBlootcn/ " öie men toa^ bcttoacbtenbe ban Vranckrijck {nhf Denemarcken, anberflnt^ ftoaclti)tpDt ban Engelandt, gfiecaitfcrtt / foo boo? fiate fcijatbm ban brn Brandt ban Londen enbe onbccflnttì/ ηω b00| b' 3Enïanötfcrje beroerten enbe onberflennfor öegninöchotlandt, Yerlandt, inbeoochEngdS
Strngacnbe be nieutoe fiiuipagie tegeii^ 't ©οη, im/ toa^ toat te booi een obctflagl) Bcmacefiitòt twaelf milliocnen: .ïlBacc altan^toirtbtfljifiïfititnn negen midiocnfn : 3ilfoo bat ben vier-cn-twintisli.
CoIIrgicn ite ?tbmiraUttpt giicfomtcìrt/ alhiti· m ben Hage brn vierden .ïjiobctniifc iefï-itbtn/ racc- ftenbe be gteSepen bie nate befe tó'btfS gtirgtntlieptit tot bffenfic ban brn ^taet befte 3lanbrn/ tnbebiin be gocbe ^inolÌKffttncn ban bien/ mitrgaöttó tot Jefeljerming^ ban be ^abigatie enbe Contmcccie iefec annbrn / tpbelgcit teeljen^ Ijet aenflaEiiti ©oo? )aec in See gebiacDtfoubebienente toojDtn/ enbe fpecialijrh mebe tottoatfomme de petitie, (ot betbal ban be boo?fclj?ebe eptcaojbinatisS (Uquipanie bp ben ilaeDtban^tatetebocn/ begcootfouDeb?: Öooren te toojben : JBaec op gebelibereert fijiiDc/ goebt-gebontien bat bp be gemelDeCDlIeBitiitrt itbmitalitept / nacr be getooonlycfte becbccKneBc tcgen^ Öet boo?f5 ©ooj jaec aenfiaenbe/ fic-e(]uiptm fouben too^ben twee en ieventigh capitale Schepca
ban ©ojIobD/ b'ecne fielftc baecbantemontffrtn nut feftigh tot tachtigh fiucSen / enbe te tnanntn met drie hondert tot vijf hondert ïioppen/ enDeÖe toeberfieift met veertigh tot feftigh (lucfitn/ tntie met twee hondert tOt drie hondert Itoppen itictup^/ twaelf jptesatten / vier en twintigh 25ianbet^/ cnöe twaelf op nieuto^ aen te bontoen Advijs-Jachten, met get minbet^aec-tupegenbebeDoeftenbaectoe Betegnfceect : ©at tofjber^ boben 't geene t ben 11^/ in be Zee-gaten geceebt geDoHben toerben achthien capitale ^c&epen ban (0e met Sjouwers Bemanbt/ ooefe foo beel mogöriöcft gemonteect enbe bolftomentliicït uptgetnll / om nare Den iiptbal baneenigljejenecalebatailie, ofanbcte oitBetegentijeben bie '^Canbt^ ^cBepenfoubemoi gen obethomen/ boo? een f^oebigebertoifielingete ftonnen bienen totgccfieliineebet: ïooft-t^fftciecen of anbere Capitepnen baec fufcR^ te paffe fouDemiM gen fiomen/ alle^confojm'tbDojfcfijtbeabbij^ban be göemeibc Igcecen ©ecommitteetben upt be re» fpectibf Coliegien ter W bmicalitept / enbe bit bobe κ enbe befjalben bc feftigh Schepen ban ©ojlogi}/ bie bolgïjcn^ liaec ï^oogft JÊog. refoiuiiebaniiup» ben / bp begemelbcColÌiBientecSiOmiraliteittupt
be betoufïe twaelf mael hondert duyfent<i5ulbfn^te
fucneren bp be Ooft Indifche Compagnie Oefer ben/ in plaeijS ban twintigh ^cDcpen bp ftenlic» ben.te lebecen/ in Bcbolfle ban ContraftenbcMfe- venthienden jftbjuarp iefl-Icben/ met befewcaen Bcgaen/ gc-equipeett enbe in ^ee neb?acDt fouom tooiben; toierbt ben Oaebt ban fitatj m' foclit tot betbal ban beonfiofïen/ tecfaefBebanoe boojfcl)?ebe equipagie bpben Saebttefuppojt"'» / ten fpoebiaöften te fojmecten enbe paecjea.moa· toe te laten Romen/ omacn be refpertiöe ®?otiin» cien gDefonben te toojben/ cene Petitie m ne^n
miDioenen enbe vier mael hondert duyfent «©Ulbenjl/
baec «pt gljeoojbeelt tofecbt be boo?fcö?ibe cFtw binaci^ equipagie te fullen becballen Itonnen üJC^ ben 5 a©öbec^ t0 becfiaen bat foobaniBe ban öf Bran- ders, bie in bit aaec bpbecefpectibeCoHeBicnttt Sïömiralitept Be eiuipeect getoeefl JÖnÖ'C «M™ in toefen toacen/ mitfgabetiS biebefelbeColleflifü toe-göeboegljt fouben mogljen toojben / upt we geene bic nabecöanbt booj oibjebajiben^tam^ een gc-i^rtMitt'-oi't n<.htr«h«, ! rtittiribe (ffolieflwt^ |
-ocr page 875-
en OORLOG. 'tSes^en-veertighfleBoeck.
|
aiöinitfliitcpt ötn flceeecRent fouben toojiicn / pörc tfrihfn feven duyfent vijf honderc (ffacolu^ ©l(f« öfiiö/ fulcfi^ öatDepofioberinitoopenöectmipaoie ban Dc oecequirfecöe aj^anbec^/ tcoöcn^ öct acn= (inrtiDe bp ΰε (i3ccommitteecbcn uptbe
rcfpcctiüe Colleflien tee ^Dmicalitept/ in 't ijoo^i fctijcbe bcc felüec abhij^uptBctrocftciV feefoinitie «jan tweehonderten vcertighduyfenc Cfltolu^ (©ul» ficii^/ öafc mcbe tjeciiunbect foube toD?öcn: <Be> Iricft nieöc acn bcpolibanhondertduyfcntCacoïu^ OJiiIöfn^ in 'tfelbe abUQ^ upt sctwcittn / bieflije- doiDccIc toa^/ bat in Doo^tracbt oe&ouben foube be= Doocen te too?bcn/ tot boojbal ban becfcgcpbe on» Hoflen/ bt> be Qcmclbe CoIIcsien tec^bmicalttcpt te fuppo?teccn/ seBojt foube lD0?Den / alle't simt bp ecnigc ^tebenfoubcn mogen tnojbenbetaeltaen p#ccnDe êolbaten / bie bp be iSaben tee ^bmica· fitcpt banoeengeittjoojfïcnfoubenfijn/ ofteinbien Dp De felöe 0aben tee ?CömicaIitcpt op be ©a^-cebut Icn ban be boojfcöiebe ^olbaten niet foube baefen ge:: teecficnt/ öoe beel fp-Iiebenaenbefelbefoubentjefc ben uptgelieect/ ofte bat anbec^ bet geltaenbaec (tegcbcn/ niet foube bonnen (Icechen om Daeccepfe tc ftonnen boltcechen ; cnbe i^ fiiec ban Cjrtcact ge^ fon&en acn begefamentlitcheCoUeaientec^bmica^ iitcpt / om ben inöoubt ban bicn punctuelgcft tee exe- cutie te (ìcHtn.
iïacchenbe b' dSquipagie ban bc Ooft-Indifche Conipasnie / biiecbt tre felbec tgbc gecefoibcect enbe bcciilaect/ bat (jaec i|o. lüog. contentementfou< Den nemen / bat begemelbe Ooft-Indifche €ompa= onic toebccom aI^boa?befcn / tìp Bjaciit twaelf ton- nen Gouts, in plaetfe ban be twintigh ;6φερεη ban(0D?Iogg/ Die bp benlieben in gebolge enbe toe bolDoeningc ban 'tContcact/ ten bienlle ban ben ^taet ge-equipeect fouben moeten toecben/ alle^ fonbeceenige befalcatie ofteIto;tinge: <Snbe fouben baec op bpbecefpectibetirollementec^bmicalitept tegcn^ {jet aenflaenbe 3l9oo;-}eei: ge-equipeect enbe in Zee gebjactjt tnecben/ feiligh apitale Schepen ban i@o?Iog& ban be felbe gtooteenbemontuece/ al^ fouben fgn be tweeenfeventigh ^cfiepen ban <(^ojIogfj/ bie tot lafle ban benétaecteggen^ben felbrn tóbt ge-equipeett/ enbe in Zee ge&^acbt f!on> ben tebiecben/ alle^opbenboet/ foocaecltenbebe betalinge ban bc|làaentliicltef3recmi)nen/ al^bec^ belinge bei: boo^fcIj^ebe^tEquipagie/ b;eebet:gemen· tioncect enbe bailge(!eltin()e£c]|a.jiiog.cefolutie ban ben fefthienden jjpeb^uacii lefileben/ enbefoU' be aen bie ban be meec-gemelbe Compagnie / in boI= bacninge ban 'tcedanbtbanöacellquibeactie/ tot lalle ban ben ^taet gepaffeect toecben eene Obligatie tee fomme ban drie hondert vijf en dertigh duyfent €atalu0 (23ulben^/ totla(lcban't€omptoicgene:> caci ban bc «©enecalitcpt / bie ben 0aebt ban ^tate bcrfocljt toiecbt/ ten befjacbe al^ booten te paffe» ten / fulicnbc oocft toijbeci te f^nen tijbt infabo» cable acötinge gljenomen toecbcn/ be öe&oubeniffe ban be Retour-Schepen, bie in ben aenfiaenbe9|ace imt Ooil-Indien toiecben bertoacijt / ombe felbe met ioDbanfge macBt te boen efcoitfecen / al^ naeejcie Qcntie ban faeclten bebonben föube tnojben te begoot wn. (gnöe i^ öiec ban €j;tcact gefonben aen De liöiale Jttamcc ban begemelbe Ooft-Indifche Com- pagnie, oniteflcecftentotfjaecenacicbtinge/ mitf» flaocc^ aen De CoHegien tee Sfibmicalitepttot Am- fterdam, in Zeelandc eubc in 't Noorder-quartier, o)ti [jacc na ben ingont ban bien boo; foobeel beboo;:> KBjebe <equipagic aengincB / pjecife te iregulecen.
tta. Φίη Commandeur obcc öe Metouc iicfiepen upt Ooft-Indien, gaf obcc aen fiaec J^o. l6og. 'tbol» Dcnbecappojt.·
Ho. Mog, Heeren.
DEn Gouverneur Geneiael en de Raden in Oofi- Indien hebben goedt-gevonden my in qualiteyt gis Commandeur over fivm Schepen geeaemt
fitt init
«Λ· Jjti- »f
(ispa' pi
fel UI, |
de Wajjinde Matn, Buytnskercke, Vttieei/urgh i de τ^^Λί Meerman 1 het Kalf> de Voogeljangh en Elhurgh van Ba- _
taviaopàcnee»eH4ertig^en]mvim]vtt\edeVi, afte vaerdigen, ende hier in 't yiie den v^fJen Oöoberge- arriveert, en vervolgens te Lande gekomen zijnde, ben ick door mijne fwackheydt fooin Tongh als Lee- den IOC noch toe verhindert gheweeft, om» volgens d' ordre van 't Landt, rapport van den Staet van't voor- feyde Indien, foo die eenigen tydt voor en op mijn affcheydt van Batavia was, aen u Ho. Mog. te doen ) verftaende, naer de kenniffe die ick van de voorfz Staet van de Indien hebbe.
Omme dan, onder het wel nemen van u Ho. Mog. van het Ooflen te beginnen, ofFereert figh de rijcke Provintie van Amhoina, met recht den Ïerel van alle de Landen, die aldaer onderà Ho. Mog. Sou ve» rainiteyc reflbrteren, ghenoemt, in welcke de In- woonderen geduyrende mijn verblijf in ƒ«<//«», haef geruftelijck gedragen hebben. Gelijck dan oock den gereformeerden Godu-dienfl aldaer redelijcke progref- fen doet. Ende waren de Sterckten met wel-geoefFen- de, doch niet te groote Militie veriien. Het voor- leden jaer feflhien hondert tenenfifligh is hetGhewas van de Nagelen daer feer flecht ghevallen : Zijnde geen drie hondert Balen gepercipieert : weer doorby ghekomen is, dat de meefte Quartieren van Indie» op de helft, jae op de derde part nae, niet en hebben konnen bekomen de Nagelen die de refpedtive Comp- coiren verfocht hadden. Doch is volgens de natuyre van de Grondt van jimheina te verhoopen, dat, in dit noch loopende jaer, het ghewas feer goede wefen en v/ùfeflhien a feventhien hondert Balen uytleveren fai, dat Godt geve: wicrdt voorts aldaer met d'aen- plantinghe van jonghe Nagelboomen flerck gecon-· tinueert.
Komende tot Banda, een rijcke Provintie voor de Compagnie van dlc jaer een goedt Gewas van Ïoulit ende Nooten-mafquaten hebb.ende op ghebracht, is echter, door mifverftandc tuflcben dep Gouverneur en Kerckelijcke perfoonen als anderfintsopgercfen, wat geturbeert. Waer door den Godts-dienfi eeni- gen tydt naebehooren, tot ergerniflè van tedere ge- moederen der Inghefetenen, niet en is waer geno- men. De Militie was aldaer vry wat onfterck door de befettingen en beveylinge van het Eylindt Damme * tegens d' £ngelfche, die het felve door een van des Compagnies gewefenc Dienaer, vermeynde in pof- feflie te nemen. Moetende nu aldaer oock meer kruyf- fent Vaertuygh ge-equipeert worden tot weeringhe van de vreemde Handelaers op d' Eylanden van Nova Guinea onder 't Gouverno van Banda rcflbrterende. In wekke Eylanden fchoone.(iwir« de Grijt te vinden is, daer van ick een (tackvaaovet de acht en dertigh Catti wegende, gelien hebbe : Ende is oock aldaer den Paradijs Fogtl meer als op andere plaetien te vin- den Heeft voorts Banda weyni^ perijckel van re- volte van binnen, gelijck wel ^w^Awdoet, dewijla feer weynigh Naturelle Bandanefen meer reCderen » als elders by de Compagnie getrocken en veroverc wordende.
Van Foaleron hebben d' Engelfche poffeiBe geno» men, en haere befettingedaeropgheftelt, doch foo haeft dc kenniflè van denOorloghmet Εβ^ί/βηΛ toe Batavia was gekomen, is ordre naer Banda afgegaen > om die Natie weder daer van daen te drijven.
Zijnde voorts d' Ingefetenen door de Vreede, met die van Coram weynigh meer gepleeght met het wegh loopen van hare Slaven : Sulcksdat, hoewel arm ge- noegh, echter nu hare Parcken, met Noten-mufquaet' hoornen befet, volkomen cultiveren konnen : Is wij- ders aldaer remarquabel, dat om reden A voorfchreve, meeft alle d'Inwoonderen originele Nederlanders en halfjlagh zijo. EW befte Neote-homen waflen aldaer en oock op andere Eylanden daer omtrent door de Nootea die den Noot-eeter, een Voogel de wilde Duy ven in groote gelijck, op d' aerdc vallen laec, de>velcke, als volkomen rijp zijnde, veel eer op-fchiecpn, wek grooter Boomen maecken, als die gheene die door
menfchen handen gejrfant werden.
CtCC a Weer |
-ocr page 876-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
l66(S Waer mede komende toe d'Eylanden van Ternate, ' dewijle de Nagelen aldaer gantfch uytgeroeyc zijn, " * daer voor de Compagnie eenigh geit betaeldt , op conditie dat geen meerder mogen geplant werden, OQckalie nieuwe uytfpruytfclen uyt trccken laet : Soo en is daer voor de Spangiaerdeo en andere niet meer te hoopsn, foo langh de Compagnie op dien voet ■ met de Koningen in verbondt blijft.
Het Guarnifoen is daer ν ry fwack, nae advenant dè perijckelen die te vreefenftaen vande Ingeboor- nen , meer geporteert zijnde tot den oudtften , als wel tot den jonger Broeder , die door authoriteyt van de Compagnie in 't Coninghrijck tot noch toe gemainteneert werdt. De Spangiaerden en hare verla- tene befettingen aldaer, tot op mijn vertreck , niet weder ingenomen. HetEylandtBuoio». bycontraft van den Jare fefihten hondert fefligh wegen de Com- pagnie met den Koninghendedie vandeRegeeringe van Macnjfar aengegaen , bedongen zijnde dat aon de Koningh van Ternate overgelaten foude werden, is niet ontruymt voor mijn /««Λoverkomfte in Ma. cejfar, als wanneer onder andere voordeden , de da- geli cke evacuatie bedenghen , en oock ghevolght is. Dit Landt is Rijck van Eet-waren, en oock voor de Compagniedienilingh, om dat het indepaffagie naer Amhoina licht, daer dickwils fchepen veronge- lucken.
Welcke kleync Eylanden dus ove.'geloopen heb- bende, ofFercert figh naeftde Kuft van Ctlebes, an- ders Macajfar genaemt, meeft van alle Natiën daer omtrent te vreefen, door de machten wel gelegent- heyt van 't Eylandt, in de breeie wel fes , en in de langhte omrrent^ir/VGradenbegrypencle, zijndceen feer Volck-rijcke en ftoute Natie, 't Selve rijck werdt dooryiww Keurvorften geregeert, die;«i belli ^pacis, mede 't aen en affetten van de Koningen aen haer Collegie'behouden. In welcker Vergaderingh oock geen Koningh, fonder voorgaende verfoeck en confentinkomen magh ; Een voornaemften Prin-
ce genaemt Crondron (wiens Vader voor defen 'tmee- fte gelagh gehadt heeft ) een groot Vyandt van de Compagtiie is inMay feflhten hondert vijf-en fefligh by den felven Raedt voor eeuwigh gebannen. Den Gouverneur Generaci en de Raden van Indien my in 'tlaer Jeflhien hondert derwaerts , inqualité van Gefant of CommiiTaris, gefonden hebbende οπ>· roe eenige difFerenten aldaer te vereffenen , fijn de felve tot groote reputatie van de Gk)mpagnie door een fo'^meel contraö geluckelijck by geleyt.
Doghzedert weder nieuwe moeyten over het felve gerefen en voor de tweedemaelin voorfz qualité in den lare feiihien hondert vyf-en fefligh aldaer gefon- den zijnde, heeftGodtde Heerede gemoederen van de Groote foo gedifponeert, dat, met het lichten van een Oppcr-hooft , en het aenftellen van een ander als anderfints, weder alle moeytegeftik, en tot voordeel van de Compagnie de difFerenten vereffent zijn geworden. Dogh eenigcn tijdt naer mijn vertreck het nieuwe Opper hooft fjgh meynende daer niet feecker te konnen onthouden, en de Logie tegens wille van den Koninck , oock fpeciale ordre van de Regteringe op Batavia gelicht en verlaten hebbende , hebben verftaen dat de Koninck en de voorfz Vorften feer befwaerlijck tot het admitteren van een permanent Opper-hooft voor de Compagnie fullen re brengen zijn, hoewel fy protefteren van in geen Oorlogh te willen treden, maer wel te mogen lyden dat de Compagnie nevens andere Natiën, fai mogen Negotieren ; Soo nochtans datfe geen fixum Domicihum fai mogen houden. Welck voordeel egh- ter in VreedeiH Artijckelen van den lare fefihien hon- dert fefiigh; wegen de Compagnie· by my onder- teeckent, bedongen , en by 't Traitaet van den la- re fejhiea hondert vijf-en fiftigh voorfz gebleven wa». Waerdoor te vreeien is,dat andere Natiën haer voor- deel mede doen fullen, ghelijck het voorleede laer de Spangiaerden, aengeiocktdoor de meenigh vuldig, heyt van de vreemde Waren, die aldaer van buyten ingebracht werden > gedaen hebbsa ; want of wel |
het Landt weynigh van figh felfs voor de Üvt: ite, heemfche uytleveren kan : Soo werdt nochtaos jn de Stadt λ/λμ^^γ alles van buyten gebracht, dewijla "" vreemde Coopluyden daer weynigh Tol . als maer een per Ctat van waeckgelt betalende, daer door den handel aenghelockt worden. Den ftapel van Sandil. hout en Schilpedts-hoom is 'aldaer. De Neote iomn daer voortijdts gheilaen hebbende , fijn meeft uyt^ geroeyt, door ordre van de Regeeringe, uytvreefe van door dat aenlockfel van de Europifihe overmec- fteert te worden.
Op het Eylandt Bime v< Root-houdt, tot verve» feerbequaem , inredelijcke groote quantiteyt, oock Sandelhout , doch van weynigh durée , mede veel
Cauris, een foortvan witte hoorentjes in veel Gewe-
ftenvan JW/ra voorgi/xghebruyckt : aldaer fijn feer goede Paerden, die meeft uyt de natuyreen iel geen. Doch in dit Eylandt mede onder het gebiedt van Macajfar , en heeft de Compagnie geen Logie meer.
Uyt de Eylanden van Solor en Timor komt veel Sm· de/hout, Schihpadts-hoerntnWaJch, dat meeft na cajfar by de Portugeefen en andere gevoert werdt. Op het Eylandt r;«or heeft de Compagnie een Fur- trejfe met omtrent hondert Soldaten befet , emme den Portugys, die het meefte onder fijn machtheeft, wat onder de oogen tefien. Werdt by Opper-hoofc jinthony Hurt volgens fijn laeftc Brieve geoordeelt eenige Mijnen te begrijpen , daer valt wel eenighe Be/oar en ./i»»ifr,maer meeil ^mbemoir, die in deught by andere niet te vergelijcken is.
\ oX^ihtiO'tttmant-tnVeerel rycke ende Gout-rycie Eylandt Borneo, ftaende onder vtrfcheyde Konirgen, daer over den grooten Materam eenigh gebiedt, hoewel niet gehoorfaemt , pretendeert. Alwaer Pe- per, Benjum, Camfer, A^uilhoudt > Cahmbetk ι Be- foar,S>Cc. valt. Den Koningh aldaer is met de Compa- gnie, nopende de Peper, wel in contraft, van dat aen niemandt eenige Pepir als aen de Compagnie magh werden gelevert, doch onderhout het niet wel: Alhier is geen vaile Logic : maer deCompagniehan* delt jaerlijcks met faee Schepen op de Κ uft.
Dit Eylandt heeft niet alleen een Diametit My«, maer fijn oock de felve veel harder en fchoonderale de Kuft hiamanten. De Peerlen , die daer gevift wer- den fijn mederedelijckfchoon. Onder de reden wae- romme dit Landt foo weynigh bevaren wort, is mede defe, om dat het van een trouloofc, bedriegelijcke, en moordtdadige Natie befeten wordt.
Van hier overvarende na Malacc» , een plaeti de Compagnie eygen, daer de Meoren van de Kuft flerck met Lijm-vaten ende andere Coopmanfchappen plachten te komen, maer nu foo veel niet meer, de felve ismettamelijckGuarnifoenverfien, doch is het Gouvernement in een commandement bydcGon- verneursen Raden van/»</«ίβ verandert. Den handel op de Tin bartieren is door fchaersheydt van geit feer flap , de Peeper komt hier foo veel niet al» te vooren j dewijle meeft alle de plaetfen op de Weft-kuft ofte Sumetra met des Compagnie Cotn- ptoiren befet zijn. Welcke Kuft een groote quanti- teyt Peeper levert, infonderheyt lamby en PaHmbancf, op welcke eerfle plaets d'Engelfche wel een Cm- ptoir , rmcT geen geit om te negotieren hebben : waer door de Negotie meeft aen 'tComptoir vande Compagnie aldaer, vervalt, hoe wel den Koningh tot de Engelfche van oudts meer ghenegen is : des Compagnies Dienaren affronterende , waer hy kan of mach j doch inghevalle met vyf& f» hondert manontbaeltendeStadtin brandt gefleecken wierdt Cgèlijck over omtrentyii laren aen die van PjW' ie»fjgefchiedtis) foude hy ontwijfFelijck figh beter bedencken, en hem foo wel als fijn voorfzghebuyren» gevoeghlijcker aenftellen. iHet weynigh Gout , dat hier te koop gebracht werdt, vervalt meeft in handen van particuliere, hier, vallen mede ptdre portosaiz al- daer wel twee htndtrt en meer KijcxdaelderJ ver- kocht werden, een medicijne, foo gelooft werdt, t^ gen» dc Koortfen kraphtigb ; defe > foo de meeite
jneyniB: |
-ocr page 877-
|
roeyninge is, worden gevonden in het Hooft van d'Y- j 06. fere-verckens, een dier dat tnet aytwerpen van fijn
__- fchcrpe pennen, Leuwen en Tygers te doodenweer.
Op ^dragiri heeft de Compagnie wederom een nieuwe Logie gefteit, doch dekleynequantiteyt van fteperen Gout, die daer in gekocht werdt, en kan d'onküften van 't Comptoir niet goedt maecken.
Dus verre van de Binne-kufl: van Sumatra t by die van Java de Welt-kuft genoemt, gefproocken heb- bende, foovolghtde Buyte-kuft van het felveEy- Jandctegens het Zuyden ftreckende ; AlwaerdeCo- ninginnevan^iA/wj naer het humeur en raeynin- ghe van die Volckeren, wat te ftrengh regeerende) en fy luyden affiftentie van de Compagnie veribec- kende > ende de Compagnie met die Croon genoegh- faem in Oorlogh fijnde, ben ick in het laetfte van 't laer fefihienhondert vier-en fefiigh, derwaarts met lijnschepen cndriehondertvijfiigh Soldaten gefon- den. Waer door nae het innemen van haer fterck- ren, de ^iWw/i Gouverneurs met hare Volckeren verjaeght zijn , en is die Kuil genoechfaem onder de gehoorfaemheyt van U Ho. Mog. ghebracht, is voorts met die Volckeren een contrai ghcmaeckt> van geen Peper oiGout aen yemant anders als aen die Compagnie, ende dat tot een gefette prijs, temogen vorkoopen ; Hier valt oock de befte Camfer in dura- belhcyt, zijnde daer in van de lapanfche onderfchey- dcn, datindefealledenreef^inhetHout, en in die van de Buyte-kuft van Sumatra in de Camfer felfs fic, fonder dat het Hout eenige reuck behour, het Gouf is hier in de myne feer rijck, doch werdt weynigh ghegraven, heeft niettemin de Coninginne daer uyt omuem duyfent ponden laerlijcks, ende de Compa- gnie voor d'eerfte mael ofte 't laer feSihien hondert myf-e» JeSiigh v/àdrie hondert gQtïOcken. De Feper- Tliuynen op veel plaetfen door den Oorlogh verwoeft zijnde, hebben tijdt.van doen om weder beplant te werden , zijn oock aldaer voor defen, veel Feper- boomen uyt geroeyt, en Cattoen-boomta in plaetfe aen geplant, fulcksdat d'oude quantiteyt Feper niet te verhoopen is , hoewel nochtans de Compagnie daer uyt omtrent dri* hondert laft het voorlede laer ge- trocken heeft.
De voorfchreve Kuft Jsvry onghefont , doch op d'eene plaets meer als op d'ander: Jndapura cn Priamaa overtreffen de ongefontheyt. Ende is remarquabel dat op het Duyveli Ey/andt in de Riviere van Indapura, Menfch of Beeft komende, aldaer of fterft, of de- tel ijck weder af komende, korts daer aen t'o verlijden komt, daer van ick veel exempelen weet.
Het water is hier omtrent/ioii mijlen in Zee èloedt- root, gecaufeert door de Taen-bojfchen, die in de moe- raffchen waflênde, de Rivieren dienvolgens de Zee met haer roode couleur infedleren. Waer door oock het water om drincken feer ongefont is.
Het Eylant Cimo heeft deCompagnie in befettinge, door opbouw van een gefortificeerde Logie genomen, is anders fterck van natuyre, als een Rotfe Zijnde ,· De Kuft wordt door'de Compagnie veyligh ghehouden, ktuyfende voor Baros , om d'Ingefettenen volgens contrade, tegens d'Atchindersit. bevryden, de welcke gcduyrende mijn verblijf aldaer </r;> mael aenghevai- len, doch t' elckens meeftendéel geflagen en gerui- neert zijn. Maer is te beduchten dst die van Atthiti trachten fullen, defe Kuft weder onder haer gehoor- faemheyt te brengeni Voorts is vreemdt dat het Ey- landt van Sumatra het eenighfte in ï ndten is, dat Beeren voet; Oliphanten, 'Rhinoctrotes, Γ}'^;^ ende andere Ge- dierten zijn aldaer in overvjoedt.
Drayende na Upan ·, is fulcks dat de Compagnie aldaer noch een Comptoir heeft op het Eylandeken i^angefackii doch de Negotie is daer 't voorleden Jaer, door het treffen van een lage Mart feer flecht ge- wceft , bedervende de Chinefi» de Negotie , door dien daer nu fterck komen, en een fwaer capitaci met tv,ee a drie-en-dertigh Jonckcn , wel omtrent van hondert Tonnen Gouts laerlijcks aen brengen, daer de Compagnie door fchaersheydt van gelt,in ^oopmanfchappen , maer vijfthiem a fefihiat Ton- nen Göuts als nu in waerde nae toe fendt. Waer jegens en Retour Gout , Silver , Speauter , Kooper, * |
Kamfer 1 Lackrs>ercke», ^Ac. ghenomen en mede ge- ■"■ bracht werden. d'Oniè zijn aldaer, buyten kennifiè van den Keyjer, weynigh gefien, dreyghde de Tolc- * ken nu en dan felfs d'Opper-hoofden van de Com- pagnie te flaen. Het Landt hoe wel rijck , voedc echter meenichte van arme menfchen , die dick- wils genoOtdruckt worden hare Kinderen , in de BoiTchen, ende elders te vondelingh te leggen, ofte wei in de Rivieren te fmijten. Wegen de Regeerin- ghe en verdere eygenfchappen van het Landt, re- ferere my tot de particuliere befchrijvinghe, infon· derheyt tot die van Caro* daer van gedaen.
In het Rijck van China heeft de Compagnie maer een Logie , ende dat in de Stadt HockJtevm\, in dc aenkomft van onfe SchcMn wierden foo wel het Opper-hooft als d'ander Dienaers van de Compagnie 't voorlede Jaer vaftghcfet, cn de Ne· gotie verbooden, om redenen dat volgens genoech- fame toe fegginge, geen Gefant wegens de Compa- gnie mede gefonden en was, Doch alfoo de Compa- gnie in het liitififihiea hondert vier-tn fiftigh, daer tuflchen de vier ende vijf Tonnen Gouts fchuldigh gbe- bleven was, heeft het Opper-hoofr,doeriijn beleyt foo veele te wege gebracht, dat niet alleen d'ontflaginge, maer oock de verhaodelinge van de aengebrachte Cargafoenen , onder den duym bekomen is, on- der ftria verbodt van in toekomende fonder Ge- fant niet meer te negotiëren j Infgelijcks heeft de Compagnie 't voorlede laer 't Schip de Marfch na Thinxium gefonden , om een proeuve van Nego- tie te doen , doch af gewcfen wordende , zija genootdruckt gewceft haer na Getkfieuv» te bege- ven , fonder dat ick verftacn hebbe df aldaer ge&rriveert is dan niet , alfao tegen de windt op laveren moeft. In 't generaci gefproocken , heefc den Keyfer feer weynigh gencgentheyt tot voorc- fettinge van de Negotie, felfsondcr fijn Onderdanen, ende dewijle hem doonhuipe van de Compagnie den dooren uyt de voet ghctrocken is , alvoorea met hem een vaft contra^ tc maecken , foo i$ weynigh apparentie dat hy de Coippagnie aldaer toe laten ial : heeft oock 'tfedert twee jaren alle de Roowfche Genatmde Geefielijckheyt aldaer doen op feecken en dooden laien, als vrecfende doord'Uyc- heemfche nieuwen oproer in fijn Rijck.
In Coiang aen 'tEylandt Ftrmofy heeft de Comi pagnie in een befettinghe, fterck omtrent twee hondtrt Coppen, op hoope van de Negotie der waerts te ful- len trecken ; Doch is niet apparcnt dat daer veel voor- deels mede fai gedaen worden : Te min dewijl eco nieuwelingh tot Opper-hooft aldaer rdìdeert werden de Formofa als noch door de Soon van Cexiniê gere« geert.
In het Koninckrijckevan Torijuin heeft de Com- pagnie mede een Logie, daer in'tlaer fefihie» hon- dert vier-en-fefltgh een rijckeZj'</i teelt geweeft fijnde, de Compagnie voor/feewi/w; fefihie» a. honderttwintigh in gekocht heeft, 't gunt daer te vooren wel tot twee hondert ^cgoìàcn hadde. Alhier komt jaerlijcks uyt Laulandt een groote quantiteyt Mufcus, die tot vijf a fes-tn-tvintìgh Tallen het Catty in ghekocht werdt, de Compagnie ftaet aldaer redeiijck wel, en mogen der fel ver fuppooften ruftelijck woonen. ι
In het Koninckrijcke gi^nam cn refideert jegcn- woordigh niemant wcghen de Compagnie , al-^oe· wel den Koningh het felve dickwils verfocht heeftj fchijnende de voordeelen aldaer weynigh , en de Volckeren niet veel te betrouwen zijn. In 'tlierfef· thien hondert vijfen fefiigh zijn t-wet loncken met verfcheyde Coopmanfchappen van daer op Batavia gekomen.
In het Rijck van Camiodia heeft de Compagnie weder een Logie gheftelt, doch op dc Coopman- fchappen aldaer in gekoft en na Japan vervoertjiï wey· nigh voordeel gevallen : Dit Kijck vsn Cumiodia heeft fedcrtdenpverval vandeCes/ifeWi»· fijn adem noch njpt wei konnen halen* Οφ ptincipaelftewa- €ccc 3 reo
cn O O R LO GΗ. V Ses-en-veerùghfie BoecL· %6ί |
-ocr page 878-
S A Κ E Ν yan^ S Τ A E Τ
|
ren Mnfcus en Βίφιΰ», werdenaldaeruytlitfi*- .lOöO. i^j^f gebracht, d'andercdiein'tRijck vallenfijn van " weynighvieur, ili^ViaChamf^mhout, Herte ca Buf-
fels vellen, derfelverH«tfriwienweynigh7>'»j &c. - Inhec Rijck van Sim hecFc de Compagnie weder poflèflïe van haer oude Legie ^ tot groot contentement van den Koning genomen.Maei* door dien, tegens het Contrai , de HerJe-veUen oock aen andere alhier on- der de. handc gelevert worden > en kan de Com- pagnie foo grooten quantiteyt als voor defen niet bekomen , om na lapan te fenden. Hier valt veel 27», maer werdtbyde Compagnie weynigh gekocht, vermits den hoogeó Tol , infgelijcks werdt hec Ίimmer hout en Rijs van daer weynigh meer getrocken, vermits op lava tot lager prijs te bekomen lijn.
in het Coninckrijck Jbrakan heeft de Compa- gnie de Logli fecretelijck gheiight , uyt vreefe van door den Prins van Biw^e/i of grooten Mogol ghefpo- lieqrt te worden , die het felve Rijck met Oorlogh dreyghde , en daer toe afliftentie tot Batavia ver- fochtjdogh tot noch toe gedeclineert was: alhier valt niet alsSjf,77avi»ende weynigh , doch te
duer om aldaer in te koop^n.
in Bengdle, ftaende onder'cgebiedt van den groten Mogol, negotieerc de Compagnie in veele Cogiers geruftelijck , wekkers Opper-hoofden door wey- nigh geringe van de voorfz aififtencie, by dcnPrin- ce eeniger maten gedreyght wierden. Hier valt veel Zyde , fijne Lyuaten , Mufcus , Tal Tarwe , Suyc icrj éf(·
OpdeKuftvan Cormandel heeft de Compagnie noch het Cafteel GelJria met goete befettinge, oock verfcheyde Logies ; Infonderheyc om de ZuyUt j daer demeefte Lywate» gemaeckt worden , diede Com- pagnie heel W/>wdüor verhandelt,
In de Stadt Mafiliiatuam is in 't laer fefihien honiert D'^f-en feflich een grooic brandt geweeil , fonder dat echter de Compagnie aldaer eenige fchade ghe- leden heeft. Den nieuwen Gouverneur, door de Com- pagnie aldaer acn gheftelt, i« d'Inwoonderen feer aengenaem , alfoo hy haer naturel wel kent en in te volgen weet, doch de Negotie werdt nu daer gelijck oock door gheheel Ivdien , niet feer fterck gedreven door fchaersheyt van Penningen , daer in de Compagnie door gantfch Indien i tot haer groote fchade ende nadeel is vervallen : veroorfaeckt dat fsBte laren herwaerts feer weynigh geit daer uyt het Vaderlandt hebben gekregen : Waer door op ver- fcheyde Plaetfen de Negotie ten deele ftilleftaet, en 'i geene voor 't Vaderlandt wort ge-eyfcht, niet en kan worden in ghekocht of verforght. Boven an- dere Coopmanfchappen vallen hier veel Diamanten uyt de Myne van Qohandai Gommelack , ende ICfer. Dit Landt is geduyrende mijn verblijfin2»i//>»j te meermalen met foo grooten hongers noot, door de quade gewaflen j geplaeght geweeft j dat veele hare Kinderen voor een handt vol Rijs verkocht heb- ben. De Deeaen hebben op defe Kuft noch een Fort Tranquebar gheoaent , voor defen op haerverfoeck door de Compagnie befet , en naderhant verlaten fijnde , hebben iy nu daer een Conftapel voor alle befettinge , ende dewijie fy geen capitaci hebben, werdt daer by haer niet meer genegotieert : Alleen is noch een Oeenfch Scheepje op de Kuft , dat federt cenigen tijdt by een Moors Coopman gekocht is.
In Pegu heeftde Compagnie mede eenLt^ie, be· hoorende onder het Gouvernement van de Kuft van cormandel, in dit Rijck worden de befte Roèjjsea gevonden , en verhandelt. De Volckeren alhier heb- ben weynigh ruft , door dien dickwils van de Siam- taers en chinefen overvallen werden.
In de Stadt iwreife , en 'tgheheele Landtfchap van G1tβrattede Compagnie verfcheyde Lo· gies, daer de fpeceryen by na tot (oo goeden prijs als in Hollandt verhandelt konnen worden, en dat meeft te- gens Paetfick» Diamanten, &c. Defe Stadt is in't laer Jefthitn hondert v^-ejffifiigh door een ycld-Ovexilc .» lijnde, eeo Rebel van 'tRijck van |
Vtfiapour, meeft vcrdeftrueert en verbrandt, hebben- de echter de Compagnie hare Pack-huyfen ende L». gie» geen fchade gheleden: Maer fijn felfs verfcheyde Pack-huyfen van particuliere op haer verfoeck wegen de Compagnie gereclameert, ende gefalveert, ftje^ voorts de felvenby den grooten Mogol feer wel.
Komende tot het Rijck van Pfr/f», daer in heeft de Compagnie twee Logies , een op Camron , en 't ander in Spahan. Op de Coopmanfchappen die daer gebracht worden, vallen groote voordeden, infon- derheyt op de Suyckeren , gevende d'inkomende Goederen weynigh of geen Γ»/, deZ/j</idie daerte- gengetrocken werdt, valt feer duer, tenrefpedlevan het Contraft met den Ferfiae» , omtrent het laer fefthien hondert een-en-v'^tigh gemaeckt. in Bajfara en Mocha handelt dg Compagnie laerlljcfej wederom, fonder nochtans permanent verblijf te hou- den. Werdende de befendinge vandeSchepen,dievcor defen van Gufuratte te gefchieden plagh, tegenwoot- digh van Ceyla» gedaen.In welcke beyde Plaetfen jaer- lijcks verfcheyden Cooplieden van alle quartieren op geftteen tijden aen komen.
In 't Cantei-Rijck Eylandt Ceylo» ftaet alles voor de Compagnie noch wel,doch den Keyfer ende de Groo- ten jaldaer tegen den anderen in Wapenen fijnde,heb- ben beyde afliftentie van de Compagnie verfocht, otii welcke moey te pro forma by tc leggen , den Gouver- neur van de Compagniein't. voorleden laer met vyf hondert man aea 't marcheren was, fijnde 't felve Ey- landt voor noemt fterck befet.
Den Kleeden handel en 'cverwe» van dien, door den Gouverneur van Goé»/getracht in 't Koningrijck !«ƒ- fanapatnam te trecksn,en heeft niet willen fuccedereii. Gelijck mede niet feer is toe nemende, d'aenplactinge V an Colonien aldaer, niet tegen ftaende haer den vryeii handel over al toe gelaten wordt. Onder't Gouver- nement van Ceylon, ghehooit n;ede 't Gouvernement van Cou(hinAzRi de beüeFeper van gantfch Indie» valt.
Dus verre mijne reyfe in de voorfchreve Gewe- ftenvan I»i//fw. U Hoogh Mog. kortelijck voorge- dragen hebbende, fai ick met een woord fcggen, dic het Guarnifoen op Batavia op mijn venreck was ontrent twee duyfent fterck; Hoedanigen laft uytds voordeelen aldaer niet konnende gevonden worden, is de Compagnie genootdruckt een femme gelds, tot Batavia op intereft te nemen. Behalven noch ette- lijcke Tonnen Gmits op de buyte-Comptoiren,welc- ke tegens een Λ»ί/ίτι&ιϊ//'ί ja/TOM ten /^Wi^jf ter Maend op intereft fijn beloopende. Voort is alles op lapaa ia rufte , hebbende de Compagnie op lapara endu Bantam hàre Logie», De laetfte levert jaeriijcks een groote quantiteyt Peper, die de Compagnie nu alle naer fich getrocken heeft, door dien ds Engelfche noch daer noch elders meer negotieren , fukks dat hare Comptoiren niet alleen op Bantam , maer oock op Macajfar, lamhy, Bengala, Cormandel, S»rat- te, en Perfien ftille ftaen , ende oock meeft/onder Geit ende Coopmanfchappen fitten , fulcks dat ia ghevalle de Compagnie nu van Geit voorfien ware, meeft overal een goeden Ougft vinden, ende haer ge- noechlaem Meefter van dtogantjckea kandel mieckea foudc.
Was wijders op Batavia noch een redelijck Kar- gafoen voor het Vaderlandt gereet, maer fijn y^r van de principaelfte Schepen, uyt vreeiê van door d'fin- gelfche in Europa verraft te worden , te rugge ge- houden. Doch ick , als hier boven gefeght is » Commandeur over y^w» Schepen naer 't Vaderlandt gedeftineert , daer van tviee in Bengale waren , die by myaen àe Caèode Bonne-Efperance gekomen ùjn, hebbe'tongeluckvan twee andere ièerleckeeniwac- ke Schepen , het eene de Fogelfangh het burgh genaemt, onder de Vloot gehadt} Oen drie.
en-twintighfien April aen àeCabo voorfchrevegheko-
men fijnde, hebben wy om de voorfchreve JecKe Schepen te doen repareren, daer wat langer moeten vertoeven als wel onfe ordre wa<. Wekken tijdt idtten deele in 'tverdeelen van de,kofteli|cte Goe- deren , met de Schepen van Bniak ghdtomw, |
-ocr page 879-
cn OORLOG. 'tSes-en-'veertighfieBoeck. Z63
|
I Μ d'andere bequatne Bodem» i ten deele in 'tvifi- 0o> J^gQ van 't cmptoir aldaer befteedt hebbende * en 'bevonden dat allee op de C^rie in goeden ftant» ende 'tGuarnifoen omtrent vijfbrndert man ilerck was, ^ie dagelijcks een 't nieuwe Cafteel arbeydende wa- ren. De Colonies van de vryeLuyden, konnen al- daer by gébreckvanSIavennietbeftaen. Waer door het Landt niet konnende ghecultiveert werden t de Caep fich felven noyt cn fai konnen voeden, heeft oock groote fchaersheydt van Brandt ende Timmer, heut.
De Wtjffgaerde» cn Olivea aerden daer ttdelijck als oock d'andere vruchten : Maer alfoo de vrye Bouw-knechts met de voordeden doorgaen, verarmen de Meefters ofte Celeniers. De reede is hier vermits de Wefte winden en harde travades, vry onveyl > 'tgunt wel gewaer geworden fijn , doen wy den fiventhiendm May Zeyl-reede leggende % door die harde winden , tot den v^-en-iwintighfien toe belet wierden uyt de loopen. 'c Sedert wekken tijdt wy door fchaersheyt van vifluaillegenootdrucktfijn geweeft in de Canartfche Eylandcn aen te loopen, daer ons van levens-behoeften j Brindt-hout , en andere noocdrufcen voorfien hebbende, mveerthie» dagen vertoevens, voorts na Patria gezeylt fijn , en van een overmacen fwaren ftorm oncrent Fero over- vallen ende van den anderen geraeckt fijn, waer om- trent foo het blijckt, het fwacke Schip de Vbgelfangh, den felven niet konnende tegen ftaen , gefonc- ken is, foo nochtans dat het Voick door de Boot en Schuyc fich aen het Schip Eliurgh, daer omtrent doen noch fwevende , gefalveert heeft, en door welc- ke overnemen het felve Schip weder van de attacq van drie Schotfe Gapers ghefalveert is. Doch na de ftorm de andere Schepen weder by den anderen gekomen ^nde , fijn benoorden Üitlant omgeloo- pen , en alfoo den derde» Odlober voor 'tylie ghe- arriveert, ende den o'jWe» binnen gekomen. Onder- wegen van de Cmaryche Ëylanden af, fijn ons wel verfcheyde Schepen in'tgeficht, maer niemant by onsghekomen, fonder echter te hebben konnen we- ten wat voor Schepen het waren. Sijn voorts fonder- linge van den Almogenden daerinne geïcgent, dat onder het Scheeps-volck van degeheele Vloot, nie- mant op de reyfe kranck gheweeft, ofte overleden is, als alleen dat door abuysvandéLoots het Schip 'c Kalf voorfz, in ons geficht binnen de eerfie Ton verzeylt, en in en quartier uyr tijds vergaen is, fonder dat meer als/Wie-i»ia>/»/K/& Perfoonen hebben kon- nen gheberght werden.
Aldus gerapporteert en by gefchrifre over gele- vert, in 'sGravenhage den twee-en twinüghfien De- cember fefihien kondert
SJ ©tn vier-en-twintigften blieCbt 0O£& BebOtlbcn/
<ci,a.i)at aen besefamentlgcfte Colkgten tet ISlmiicali' •öo, tcpt aefcöjeüen fouDe tDojIten / tiac fjaec ΦΟ. upt alle be gicljcpin met i^afjpooitm naec Engelandt gcbacrn / oni b'OSnaelfcge ^etiangcnen ban {)icc Dtciuaect^ te ifiengtn / mitfsabec^ üpt aUeanbetc êdjcpen foubm l)tbb£n te Doen lictjten / be Panneni Deekn, eHÖE Tras, mttfflabCC^ alle bfcbtce Contre- bande Waren, Uafcinne oelaben /al^ oocft b<Bonccu> Klijch tc iJElettcn/ bat be boojfcDjcbe^cfjfpenùpt Engelint nict dSebaitgenen obec fiomtnbe / fleene Engeifche Manufeöuien ijicc tc Slanbe ίπb?en0en/ mate fulcic bebonbcn toetbenbe teaen^ bc felöc te doch pjoccbercn / bolacn^ en tn confojmité ban be ojetnbe ©laccatcn ban 't atanO ; bc^ ben ujptboct οαηPannen, Deelen, enbeTras, upt befeaianben 000? iten tijbt ban drie IBaenben bp ©laccaet tot bicnepnöeinte (lellen / becbobm/ cnbc aen be oenielDe Colleoien tee ?tbmitaUtcpt jjefcijjeben / bat oef£lbcljaet©o..l®oa. bjüben aöbifetcn of 'tboo|> icBjebebccbotit ban uptboec/ niet lanoec foube bc= foocenaejDiolonaeecttetDecben ^ir, gn't bealnban bitgiaec Breéffü |
Elucidane in 't Sjaec negen-en-vjiftigh opBecetÖt/na τ bat febett al bien tijt baec ober toa^ afRiaeat.öboeO. toiect oocft bepenbent semaecht aen een ?C«e ban Neutraliteyt. ifp fjab oocft bitfocijt geitifojineert te nioaen (ijn ban Ijaec Moa- intentie obecftec fuDject ban be afT^lientie bec «Icoon Sweden, teflen^ beSpanbenbanbefen^taet/ foo toanneec menai» baec be felbe foube blyben beclinef en / onbec bcnrficie ban 'teen of't anbec pjetew / enbe pacticulietltjcn op m ceftii bec betoufie fubfidien, namentltjrtt of ftp Jfeecc Ysbrants in fulcften aeballe ban baec foube fjf b» nr< ben te bectcecften/fimpelgcB enbe fonbec eeniae Pipn. bA. latie / beibelcrie applicabet mottjte toefen op be jegen« tto^biae confiitutfe ban tflben/of op bet toehomenbe/ 'tfp ban neutraliteyt ten ceauacbe banbe albecept^ flebeclaceecbe ©panben / 't fp ban obfecbantte banbe ®cactaten ban ?f Ilfantie fiiec naraaef^ enbe in 't pac* ttculiec / foo toanneec fïcl) pemant / tot oppjeffie ban befen;&taei/mctbe Icafntuoojbiae itggtcffeuc^ fow be toiilen boegen : 3©aec op be gebelibeceect flinbe / aoetgebonoen bat aen begemeloe ©ecce Ysbrants ge» ccfcct&eccc foube toecben/bat Dp boo? alle bebenchelilc» &c mibbelen foube tcacöten te obtinecen/enbete toege tebjcngrn/ batbanbjcambeftooali-gemelte (iroo^ ne ten min (len belooft mogljtetaccDen/ bat be felbe beSpatiQen ban befen^tact bictcteiijcft nocg tnbi* cectelïicit alfificcen foube.
©anbenfefden ffebjuacij toiecbt ooch aigiccgfiei communiceectfjetbolaenbei^cactaet tuffctjen Swe- den, enbe Engelandt gemaecftt.
WY CAROLUS, door Gods Genade, Koningh «ta»^ ende Erf-Vorft der Sweden , Gotthen ende Wenden, Groot-Vorft van Finlandc, Hertogb l^tolÈ». van Schoonen, Efilandt, Lijdandt, Garelen » Bre- btn ent» men , Veiirden , Stetin , Pomeren , CaiTouben ende Wenden, Vorft van Rugen, Heere van In- germanlant ende Wifmar. Als mede Paltfgraef van den Rhijn, Hertogh van Beyeren, Gulick , Cleve ende Berge , &c. Maken bekent ende doen weten: Alfoo in de Traitatcn tuflchen Ons ende de Door- luchtige ende Machtige Prins, onfen beminden Broe- der, Vriendt,endeGeallieerdc de Heere CAROLUS, deTwedevan dien Namej door Godts Genade, Ko- ningh van Groot Biittannien , Vranckrijck , ende Yerlandt, Befchermer des Gelooft , &c. eerft tot Londen in het laer i<i(i4.. den ai. Oftober ende daer na hier tot Stockholm in het laetft voorlede laer i66f, den I. Maertii , ingegaen ende geflooten j oock acht is geflagen geweeft op de dingen welckegeoor- deelt fijn noodigh tot ghebruyck van de Gommercien, en tot bevorderinge van het voordeel ende veife- kertheyt daer van, in defe troublen ende periculeufc tijden temoghenftrecken. Derhal ven opdat hareEf- iedlen behoorlijck moghen verkrijgen 't gene met de befte intentie ende forghvuldigheyt tot avancement van de Gommercien geordonnetrt ende veraccordeert is : ende op dat yder een dieder aenghelegen mach zyn , voornamentJijck die ghenen die Goophandel dryven, moghe bekent worden, wat conditiën ende opportuniteyten de vóorfz Traöaten ftipuleren ende ftatueren, om de Gommercien te promoveren : Ende wat daer enboven teobferveren is volgensden inhoudt van de Verbonden , ten eynde dat de loop van de Gommercien ende van deNavigatien vry ende on- verhindert moghe fijn, welcke anderfints verfcheyde perturbatien na de tegenwoordighetroubleufe condi- tie van tijden onderworpen is:Hebben wy goet gevon- den , dat uyt de voorfz Traöaten de Articulen, welc- ke traftercn van de fake ende materie van Gommerà· cien, fouden getrocken en gedruckt worden, foo alilê hier onder gevonden worden. Wy bevelen alle onf« Onderzaten ende Inwoonders in ons Koninghrijck, ende de onder· bëhoorende Provinciën, voomament- Ujck de Göoplieden ende die Gommercien dry ven, datfc die dingen welcke in de voorfz Articulen geflo- ten endegeftatueert ign, qp allerley wijfe punftuelijck obfcrrercn, en fich wachten , datfe tegen de felve, Cccc 4 hoe |
-ocr page 880-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666. hetzyopentlijckendediretìelijckofte indlredelijck,
«-ende onder eenigerlcy fpecie ofte pretext yets com-
raitteren, indienle willen ontgaen deflraffe, die tegen de overtredersj.hoedanigh die fouden mogen Zijn, ri- goureufelijck iUnen gedaen worden.
Het is over een gekomen, datmen aen de Vyanden vande eene ofte de ander der Geconfoedereerde, geen Waren fai toevoeren, welcke ten principale dienen tot krijghs gebruyck : weick verbodt nochtans figh geenfints fai uytftrecken, dat daerdooralle vriendt- 1'chap ende onderli ng gebruyck van Commercien met de Vyanden van de een ofte de ander Geconfoedereer- den, ofte met hare Onderfatejo t'eenemael wegh ghe- nomenende verboden foude werden. Want infoda- nigen gevalle, dat eene van de Geconfedereerde met den Oorlogh niet foude vermenght zijn , fuÜen de Commercien ende Navigatien voor fijne Onderiaten ende Inwoonders met de Vyanden van die Geconfoe- dereerde vry zijn, ende geoorloft zijn allerley Waren> welcke in het II. Artijckel van het Engels-Sweedtfche Traàaettot Londen in'tjaer geroaeckt, fpe-
cialijcknietgeexcipieert, noch uytkracht desfelfde expreffclijck voor verboden ofte van Contrebande ge- houden zijn, noch de Vyanden toekomen, oock im- tnediatelijck de Vyanden vry toe te voeren.
Ende op datyder diedcfc iullen fico, moge weten, wat dingen fpecialijckge-excipieert, ende verboden ofte vour Contrebande goederenghehouden zijn, is goct-gevonden datmen die uyt het voorfz 11, Artijc- kel van hét Londen feTradaet hier foude verhaelen. Die waren dan fpecialijck gedefigneert zijn defe: Geit Proviande, Wapenen, Gefchudt met de Vuyr-werc- ken, ende andere dingen daer toe behoorende, Vuy r. ballen, Kruyt, Lonten, Kogels, Piecken, Rappieren, Lancien, Hellebaerden , Gefchudt, Vuyr-mortiers, Petarden, Granaten, Forketten, Bandeliers, Salpeter, Mufket-kogels, Helmetten, Harnaflen, endedierge- Jijcke Wapen-tuych, Soldaten, Peerden, alle dingen die tot Peerden toerullingen behooren, Holfters, Be- hangingen, ende alle andere Krijgs-gereetfchap. Alle welcke dingen, als mede Oorlogh ende Convoy-fche- pen, voorde Vyandtgedeftineert, iullen tot de Vyan- den van de andere niet moghen ge voert worden : In- dienfe van de andere der Gecontoedereerde genomen worden, fullenfe fonder hope van reftitutie voor prijs gehouden werden.
IIL
Gelijck mede door het voorfz Londenfe Traftaet, met de XI. ende XII. Artijckelen voorfien is voor de liberteyt ende verfeeckertheydt vande Commercien in 't algemeen, alwaer die voor-vallen, meeftendeel genomineert werden, welcke fullen mogen voorko- men, foo wel in troubleufe, als vreedfame tyden, by welcke Artijckelen oock na gelegentheyt van tijtende na eyfch van faecken met gemeen confent fai moghen gevoeght werden 't geenc dienftigh fai zijn, foo is goet ghe vonden die dingen te renoveren ende te vermeer- deren , op defe wyfe : dat ten tyde van Oorlogh de Coopvacrdy,Schepen van beyde de Geconfoedereer- den ende van hare Onderfaten, het zy daCfe ghebouwt zijn inde Koninckrijcken van Groot Brittannienoftc van bweden, in de Provinciën ende Dominien onder hier iubjtdt zij nde, ofte elders,ofte met Konincklijck confent ende pcrraiffie op andere plaetfen ghekochr, ( indien de Schippers, van wat Natie die fouden mo- gen zijn, maergefwoorenBorgersende Inwoonders van EngeUndt ofte S-weden zijn) verfien fullen werden met fuodanige Pafporten ende Certificatien,als in het voorfz XIL Artijckel van bet Londenfe Traöaet uyt- gedruckt zijn, ende tot meerder geloof, van hetKo- nincklijckeCollegievan Commercie in Sweden ende vande Gouverneurs vande Previncien van Lijflandt, Eftlandt, Ingermerlandt, Bremen ende Pomeren: pfte van het Hof vande Admiraliteyt in Engelandt, Schotlandt ende Yerlindt, ofte van hare Gedeputeer- den in de Provinciën onderichreyenende ondertekent iullen werden : Ende dacr by fel geaueAeerc werden^ |
dat niet alleen de Schepen, macr oock de Waren i de 1ίιί< Geconfoedereerde Onderfaeten ofte Vrienden, maer ■ niet de Vyanden toekomen } Maerop dat onder foo- ' danige Certificatien geen bedrogh geichiede, isge^ vonden defe middel van fufpicie ende bedrogh voor te komen, dat de voorfz refpeftive Collegien, ende hare Gedeputeerde ende Gouverneurs,als mede de Opper- Magiflraet ende Commiflarifen van de Tollen vaa de Provinciën ende Steden , voor al-eer de Pafpoortea gegeven werden, een perfeö; onderfoeck van de Sche- pen ende Waren fullen doen, ende de Schippers ende Eygenaersdoenfweeren, datfeinhacr Schepen niet fullen laeden cenige Waeren die in het XI. Artijckel van het Londenfe Tradtaet Zijn ghenomineertVan Contrebande te zijn, endecxpreflèlijckuytgedruckc zijn, ofte datfe Vyandts Goederen fullen verbergon. Indien yemandt door feeckere redenen overwonneti
wordt , datmetfijn weten ofte confent het bedrogh verborgen is , die fai rigoreufelijck geftraft werden, als een overtreder van fij η Eedt ende Tronwe. Maer op wat plaetfen het zy, op Zee ofte Havens, eenigh Engels Coopvaerdy-Schip een Sweets Ooilogh, ofte gewapent Schip ( gemeenelijck Caper genoeratt) ofte ter contrarie, een Sweets een Engels Schip ontmoet, ende foodanighe Pafporten van de refpeilive Ko- nincklijcke Coilegien ende hare Gedeputeerden,ofte Gouverneurs vanck Provinciën onderfchreven ende onderteeckent getlioonc fai hebben, fai van het felfde niet meer ghe-ey fcht werden, ende wegen het Schip, Goederen ende Lieden geenfints onderfocht, veel min wfcghghevoert , ofte de Goederen teghen haer danck afgedrongen, ofte eenigh ongelijck oftefchade aengedaen werden, raaer fai fijn gedeftincerde cours van de Reyfe, fonder verder moleftie van onder- foeckinge ofte vifitatie vry vervolgen ; Maer indien een Koninghs, ofte een ander gewapent Schip CCaper genoemt) een Schip van de Geconfsederearde, ofte van fijne Onderfaeten, verfien metfoodanige Pafpor- ten ende Certificatien, fonder bekende rechtveerdi- ghe ende met klaere redenen bewefen oorfaecke vaa ftifpicieweghghevoert, ofte de Waeren tegen wille van de Schipperende van den Eygenaer afgedrongen ofte ander ongelijck fchade, ofte moleftie vanon- derfoeek aengedaen fai hebben, fai den Overfle van dat. Schip, ende .die van foo grooten Crimen over- wonnen fai zijn, grootelijcks geftraft werden, ende men lal fonder uytftel forge dragen voor de Indemni- teyt van debefchadighdePartye, foo weghen hei op- houden van de winften, als wegen fchaeifc diederuyt fpruyt, nae billickheydtvandefaecke. Ende op dat fulcks moge gefchieden, fai geen gewapent Schip (Ga- per genaemt) met publij ckeCommiffie verfien wor- Êenjdiealvoorens voor vijf duyfent Rijcksdaeldera, ofte duyfent Ponden flerlinghs geen borge fai geitelc hebben, om te vergoeden alles dacvanheminfooda- nige gelegentheyt met recht ge-cylcht fai mogen wor- den : indien anders gefcbiet, fai door publijckekoften die geene die fchade gheleden heeft voldaen worden : maer indien yemandt met publijckeConjmiiÏÏeniet verfien, yets foodanigh bedreven fai hebben,fal geoor- deeltwerdenweerdightezijnde ftrafiè van ecnZee- roover ende Moordenaer, ende foo geftraft te .wei-; den.
IV.
Alfoo hier boven meedementie ghenuecktis van
een Formulier van Pafpoorten ende Certificatien, waer mede de Sehepen volgens het voorgaende Arcjc- kel voorfien moeten worden, is oorbaer gedacht, dat' men uyt het XII. Artyckel van het Londenfche 1 rac- taethierby foude voegen het Formulier'twelckaWwr uytgedruckt ende hier voorenaengewcfen i8> t wclCK foodanigh is.
Wy N.N. Gouverneur ofte Maglftraec, ofte Commiflarifen van de Tollen van de Stadt ofte Provincie N. (daer bv ftellende de Ί )'«· öftéhet Ampt van het refpeftive Gouvernemenc v»n die Plaete) maken bekent ende getUygen dat den. · / dachysndeMaent . des ... Jaerï voorensm |
-ocr page 881-
en OORLOGH. ^Ses-en-veemghfleBoeck. 865
|
van ofte
van fijne Kon. Majeft. van Groot Brittannien (nadat voorgevallen zy ) N.N.N. Bomers ende Inwoonders van N· ende Onderfaeten van iyne Kon. Majeft. van Swedenj ofte van fijne Kon. Majeft. van Groot Brit- tannien, ende onder trouwe varvdenEedc, waermede iyaen fijne Kon. Majeft. van Sweden, onfenGenae- dighllen Heere, ende onfe Stadt ofte aen fijne Kon. Majefteyt van Groot Brittannien ende onfe Stadt verobligeert zijn, ons verklaert hebben, dat het Schip ghenaemt N. groot N. Laften ofte Tonnen, behoort tot de Haven, Stadt ofte VleckeN.van onfe Dominie, ende dat bet voorfz Schip, hem ofte de Onderfaeten vaniijne Kon. Majeft. van Sweden, ofte van fijne Kon. Majeft. van Groot Brittannien rechtveerdigh toe komt, ende nu van de HaevenN. fijn reyfedi- reftelijck gedeftineert heeft na N.geladen met de vol- gende Waren,te weten (hier fullen gefpecificeert wor- den de Goederen,nevens haer quantiteyt en qualiteyt, tot exempel, van foo veel Laften ofte Vaten, &c. nae dat de quantiteyt ende de conditie van de Waren we- fen fai) en defelve verklaert hebbende onder de voorfz Eedtjdat fo veel N.van de voorfz Goederen ende Wa- ren toekomt de Onderfaten van fijne Kon. Majeft. van Sweden,ofte van fijne K.Maj. van Groot Brittannien, ofte Γ00 veel N. toekomt, N.N N.( laten uytgedruckt worden de poflèfleurs, van watNatie die fouden mo- gen zijn) en dat N.N. nae datfe onder trouwe van den voorfzEedtgeafErmeert hebben, dat de voorfz Goe- deren,hier boven gcfpecificecrt,en geen andere,in het voorfz Schip, voor de voorfz reyfe geladen'zij η,εη dat gheen gedeelte van die Goederen yemant anders toe- komt als de voorfz Perfoonen j ende in het felfde geen andere Goederen onder eenige verficrde naem gecou- leureert ofte verborgen ghehouden zijn, maer dat de voorfz Waeren waerachtigh en realijck totgebruyck vande voorfz Eygenaers ingeladen zijn, en van gheen andere ; en dat de Schipper genaemtN. een Borger it vande Stadt N, Derhalven alfoo na een naeuwe exami- naiie, ons (de voorfz Gouverneur ofte Oppcr-Magi- ftraetjofte CommiCTarifen vande Tollen van de voorfz Stadt) genoeghfaem gebleken is,dat het voorfz Schip, i en de ingeladenGoederen vry zijn,ende waerachtig en | realijck toekomen de Onderfaten van fijne Kon. Maj. j van Sweden, ofie fijne Kon. Maj. van Groot Brittan- | jiien, ofte de voorfz Inwoonders van andere Natiën : i verfoecken wy derhalven ootmoedelijk van alle Mach- ten te Lande en ter Zee, Koningen, Princen, Repu- blijcken, en Vrye Steden, als mede van alle Krijghs- Overften, Admiraels, Generaels, Officiers en Com- mandeurs van Havens,ende van alle anderen,die eeni- ge bewaringhe van Haven ofte Zeegecommitteert is> wie dit Schip foude komen te ontmoeten , ofte in wiens Vloot het by ghevalle ioude komen te vervallen endoortepafferen, ofte in de Havens teverblyven, dat fy ten regarde van de Verbonden ende vrientlchap, die met yder een ofte hare Superieuren refpeilivelijck uytftaende is, en met fijn Kon.Maj. van Sweden, on- fen aldergenadigften Koning en Heere, hebben : datfe de voorfz Schipper met fijn Schip N. ende de Perfoo- nen, Goederen ende Waren daer toe belangende, niet alleen fonder verhindernifle en moleftie willen laeten fijn reyfe vryelijck vervolgen ; maer oock indien hy goetvintjuyt de voorfz Haven fijn reyfe na een ande- re plaets voort te fetten, hem als een Onderfaet van fijne Kon. Majeft. van Sweden, ofte van fijne Kon. Majeft. van Groot Brittannien, met fijn Schip allerley civiliteyt te willen bewyfen, die ly wederom van fijne Kon. Majeft. van Sweden,ofte van fijne Kon. Majeft. van Groot Brittannien, ende van alle fijne Minifters en Onderfaten, in gelijcke ofte andere occafie hebben te verwachten. Tot kenniCfe der waerheyt, hebben wy defe tegenwoordige met onfe handt ondergefchreveii, ^ rnet het Zegel van onfe Stadt doeo beveftighen. Gegeven, ficc.
V.
Nadien dan door dit naeuwerVerbondt, beyde de Doorluchtige KeniDgen, ende hare Koninckr ijckcn
ia -, perfoonveffchenenzijnindeStadtofVleckeN. 'm deDominic van fijne Kon. Majcft. van Sweden. |
veibonden fijn om het voordeel van beyde zyden te promoveren, isgoetg?dacht, dat haere Onderfaeten ^ meer en meer aengelockt ende genodight werden tot onderlinge Commercien onder haer.. Tot welcken eynde van beyde zyden veraccordeert is, dat Gotten- burgh in Weft-Gothen,van deïyde van fijn Konink- lijcke Majefteyt van Swedep, ende in Engelandt Pley- muyen in het Graeffchap van Devon, van wegen fijne Majefteyt van Groot Brittannien, als vrye Havens ver- klaert en geftatueertfulkn werden , alwaer de Coop- lieden die Onderfaeten en Inwoonders van beyde de Geconfcedereerden fijn mogen genieten het Stapel- recht, en alle de PHvilegien en Vryheden daer aen de^ penderende ; te weten loo : dat het Sweedfche Onder- faten en Inwoonders vry zy tot Pley muycn, als tot een vrye Haven, allerley Waren van de Ooft- Zee, en van de Sweedfe Provinciën aende Ooft-Zee , en aen dea Oceaen gelegen met hare Schepen te brengen : Maer de Engeifche Onderfaten ende Inwoonders nae defen vry zy tot Gottenburgals een vrye Haven,allerley an- dere Waren, uytgenomen die van de Ooft-Zee ende van deSweedfe Provinciën aende Ooft Zce, en den Oceaen gelegen, methareSchepen te brengen, ende nahaerwel-gevallente verkopen, ofte teghenallerley andere Waren te vermangelen. Ende dat met fooda- nige conditie, dat voor die Waren, welckede Onder- faten van beyde de Geconfcedereerden, in die Steden gebracht fullen htbben, om aen andere te verkoopen» welcke van daer, van de Coopere ter Zee wederom uytgevotrt lullen worden, voor het inbrengen van hondert Daelders een achtfte-part van een Daeider tot erkenteniflè alleen vande Stapel ofte van de vrye Ha- ven fai betaelt werden,
VL
Maer indien de Waren van de voorfz Schepen in't geheel ofte ten deele in de voorfzHaevens nietontloft worden, ofte om fekere oorfaken met de gantfchelaft naatidtre Plaetien willen vertrecken, fai gants niet voor de toelatinge vande Schepen ofte voor het inko- men ofte uytgaen, noch voor haer Waren ende Laft, noch van Tollen noch erkentenifle, ofte voor yets an- ders geho'uden fijn te betalen : maer fullen in foodani* gen gevalle vry moghen inkomen ende uytgaen, fon- der eenige moleftie : nochtans met defe conditie, dat- fe terftondt nae haer inkomfte een Chercher fullen toelaten, die alleen tot bewaringe fonder eenige mo- leftie ofte laft vande Schipper ofte vande Cooplie- den, ofte onderfoeck vande Waeren in het voorfz Schip fai verblyven tot datfe wederom van daer ver-i trecken. ,
vn.
Maer de Waeren die in de voorfz Steden van Got- tenburgh ende Pieymuyen fullen gebracht werden, en in de voorfz Steden ende de Naburige Plaetfen geflo- ten fullen werden, ende ter Zee wederom niet uytge- voert lullen werden, fai voor defelvige Tol betaelt werden volghens de publycque Lyften van de Tollen dieder alfdan fullen zijn. Het felfde ial mede gefchie- den met de Waren, welcke in de meergemelte Steden van Gottenburgh ofte Pieymuyen uyt de nabuy^he Plaetfen fullen gebracht werden, ende geen Zee-Tol- ien noch betaelt hebben, wanneerfe ter Zee uyt endo van beyde de Koninckrijcken gevoert werden.
Maeropdathetonderlinghgebruyck van de Com- mercien onder beyde de geconfocdereeiden, gedue- rende dit Verbondf,te meer moge gepromoveert wor* den, geeft fijne Konincklijcke Majefteyt \».nSwede» vryheyt aen de Engeifche Natie tot Gottenburg,ende fijne Konincklijcke Majefteyt van GrootBrittemie» aen dc Sweedfe Natie tot Pieymuyen, als in vrye Ha- ven», niet alleen hare Waren te leggen, maer oock in particuliere huyfen onder haer eygen bewaringhe te houden, op de navolgende wyfe : Ende op datmen de Waren aldaer moge ontladen,ende in Vaten,Tonnen, ofte Kiften gefloten in Tol-huyfen mogen gebracht werden, ende aldaer geftelt fijnde, aldaer ia't geheel ende oiet los gedaen mogen blyven onder publycque bewaringe na het welgevaUen vMidc Koopmaa, indien |
-ocr page 882-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
t()66M die foude vi/illenwederom uytvocren, ofteweder-
_om ns fich nemen > dan iullen de Killen , Vaten >
Tonnen&c. Van dè Overften van de Tollenende van de Koopman geopent worden, ende een Lyfte van de Waren gemaeckt worden, onder naem ende prys, ende hoe veel Tol voor yder fai moeten betaelt worden. Welcke Lyfte van Waren in twee Exempla- ren gebracht, van den Overften van de Tollen ende van de Koopman ondcrfchreven fai worden , ende fullen de Waren met feecker Zegel van de Tol ofte Signet geteeckent worden > ende alfoo aen de Koop- man in particuliere Huyfen te bewaren gegeven wor- den: maer met feecker borgh-ftellingeende foodanige condiiie, dat indienfe tot Pleymuyen oftctotGot- tenburghverkoft worden , omaldaer terplaetfeghe- fleten te worden, fai hy de gedetermineerde Tol daer voor betalen voor aleer hy die verkoopt : Doch indien de waren niet konnen vei koft worden > maer ter Zee wederom uytgevoert worden, fai alleen een achtfte deel van een Üaelder uyt hondert Daelders prijs toter- kentenifle betaelt worden, ge)ijckinhet»igi»/Wi«- de Attijckel geftatueert is. Dat felvighe fal ghedaen worden met waren dic niet gheflooten fijn, als Ko- per, Y/'er, Peck, Maften, Wijn, Sout, endedier- gelijcke die in bet ychipzijn : welcke na datfe fpecia- iijck aengetekent, en van den O verfte van de Tollen, als mede van den Koopman , als voorfz onderfchre- ven fullen zijn , na Borghftellinge dat de Tollen be- taelt fullen worden , indienfe aldaergefleten worden, ontladen ende in particuliere Huylén bewaert fullen worden, tot datfe of uytghe voert, ofte vanden Tol ontlaft ) indienfe gefleten worden, verkoft fullen Zijn. Maer op dat dcie Liberteyt van Waren in particulie- re Huyfen te brengen tot geen bedroch voor d'een of- te d'ander van de Geconfedereerde ftiecke, fullen foodanige Waren alle drie maetiden van den Overfte van deTollen en van de Cherchers gevifiteert worden, ende die fullen niet in'tkleyn, maer in't gros onder de verbeurte van Confifcatie verkoft mogen worden. IX.
Ende hoewel uyt de voorfz dinghen ende uyt het Tradlaet felfs openbaer ghenoechis, wat men moet obferveren, op dat het ghebruyck van de navigatien ende Commercien in defe tyden vry ende verfeeckerc moghc fij η : nochtans op dat alle occafien tot bedroch en allerley frivole praöijcken öm te eluderen te be- ter moghen afgefneden worden, hebben wygoet ge- vonden yder een te kennen te geven dat, ghelijck bet Traftaet de SweetfeSchepen Schippers toelaet van wat Natie die foude mogen fijn, alsfy maer gefwooren Sweetfe Borgers ende Inwoonders fijn : Alioo indien het ghebcurt, dat ofte eenigh Schipper fijnde een Sweetfe gefwooren Inwoonderende Borger, terwijl hetSchipopdereyie, ofte by uytheemfenis, quame te fterven ende een ander wederom in fy η plaets wa- re geftelt, ofte dat op eenigh Schepen, 't welck een ofte meer van onfe Onderfatet! ende Inwoonders buy- tcn ons Rijck ende daer onder behoorende Provin- ciën hebben doen koopen ofte bouwen, eenige Schip- per quame te worden gheftelt ofte verkooren : fai het in defe ende foodanige voorvallen niemant van onfe Onderfaten ofte Inwoonders geoorloft fijn,een Schip- per van uytheemfe Natie aen te nemen, vooraleer die Schipper fich met eede ende met fufficientie cautie verobliligeert fai hebben, dat hy fijn domicilie in ons Rijck ofte in die daer onder behoorende Provinciën fai nemen. 'Twelck gedaen fijnde, fai de naem van die Schipper ende het Schip, waer over hy geftelt is, over ghefonden worden aen onfe Minifters die in het JHof van deri Koningh van Groot Brittannien refi- deert, van die Minifter, die ter plaetfe woont alwaer de Schipper fijneedtende cautie, van fijndomidlie ' in Swedenofte in des felfs Provinciën te fullen trens- porteren ende aldaer vaft te ftellen, gedaen fai hebben. Voor welck Schip ende Schipper daerna een Engelfe Pafpoort fai geprocureert worden, totdathetvoorde eerftemael, ghekomen fai fijn in de Havens van ons Rijck ofte daer ondex behorende Provinciën : alwaer hy daer nap)wanneer hy dat Engels pafpoort verthóonc |
ende overgegeven fai hebben, van onsCollegie van ιϊ/λ Commercien, ofte van onfe GoHverneursvanPro. ®*· vincien met andere Pafpoorten volgens het formulier in hetTradaet uytgedruckt,verfien fai worden,'twekk hebbende, fai het feker ende vry fijn van alle exafljcD inquifitien, ende wechvoeringh, gelijck de andere Sweetfe Schepen. Tot gheloof waer van, ende tot meerder kracht hebben wy defe met ons Konincklijci ke, ende mee de handen van onfe eer weerdige ende beminde Moeder, mitfgaders van de andere onfe Tu- teurs ende Adminiftrateurs van 't Rijck doen bevefti, gen:Gegeven in ons Slot van Stockholm den feSihien· den Febraarii/f/i/w hondert fes enfeiligh,
HEDEWIG E LEONORA.
JK· mdnl tniijit natt
lanÌii ft Smliar-ai fitt,t : tiiftj· ' «titi, ; Pjt'
bjatMi
lintu ^
IWItl Ì
KoniDil
lijiii
ίίΙΛ».
leComt milliti·: feit.
otiti,
LecoRS.Drotüeti.
LORENS DE LINDE. Loco R.S. Marfchii.
GUSTjSFOTTO STEENBOCK. R.S. Archita/gjfus.
• MAGNÜS GABRIEL DE LA GARDIE, R S. CaiKeilarius.
CLAUDIUS RALAMB Loco R.S. Thifaurarii.
^n bie tpDt totebt ooclt aïbaec bafi o[)e|lfÌI)i b' ?ïnibafraOe nae «Ênariaiibt boo? be ©Ecfoontn banbenïgtfcjuriaen Fiemmingh, enbenj^crcifof' raebt Petrus Julius Cojet : acii tc pjcfenttren be niebiatie tuffcltcn (iSnselant en bebiebtc-pact^en,
3in 'tlaelï Dan jfcb^nacij ïjabtbei^EccYiebrandts ccne confecentte met b£ fóoningiiltiche ^toecbtfi^e Commtffacifen. ?ïllüaec eerftehjck ge-ocaminEtrt
f)rt pouvoir, toacc in be^toeebtfcljE eenige btfcci ten cemacqueecDen bie be ^eec Yfebrandtsaronam te fullen cebjeflecen / enbe nae bat beï|eecen|>tofcö= e aengfjenomen ftabbrn fiem met bmeerHentefut en befo^gen be^ lüoninsti^tirtïiiarinegc/ cpbeiip jem tottfoefite affiflentie tfB&en^ öaet iooBÖ Bcnbe Beöfriaceecbe ©panben/ fijn boo?t^ srtrföen tot be onbeïBanbelinge üan be öEtDufïeponetefivan fatisfadtie, enbe Dnbecbefelüeeec(teIijc&Berp30ticïien biefenbe ban be caflàtien der elucidatienb£inf)rt<i£I= bingfe Ccactaet/ en nae bat be gemrite ï^eeren Coms mifradfenbfcRIaect &abben/ bat Dp fijne itSajeftffl met aengenaemtjcpt opgenomen toa^bebecblacinge bjn Bern ï|ccc Ysbraots gebaen unt name ban fiact ï^o. jnaofl. bat be bOO?f5 ccfiatie abiolutelijck, en fonder referve gedaen foude worden, fijn obeC een gtftatnnt bat baec ban een afte in forma opgöfmaccfitfouöe toctben. ©aec mebe boojtgljetrebenjijHDe/ totï)ft point ban be Africaenfe difFerenten, totcrbenDpOi gemelte ï^eecen ftoninsöïijcite Commiffacifen flep?0' buceect en geleefen feftece opliellinge ofte ftierificatic m beacootinge / bp bie ban be Africaenfche öTompagnic baec gebaen/ banïiacep?etenfefcl)aben/ aencapitfl' ien / intcceffen / mbe Ww/e/a»f ge-efKraeeEt op me· gentigb percent en bierfifielQcfic/ t'famen ftcbjawnoe Obec bc viermael hondert duy fent SpcfbadbEr? / οβΕΤ be felbe becaoebingebecfocijte; bate oenebenf toiccOtn bp be felbe gebebuceert becfdjepbe quade Trademen- ten enïiacbfc g?ocebupcen / aengebaen aenbe«3n' berbanen ban fe'ne .üKajefïept/ eo in fpcrie Vos,, betoelefie boo? be^ffleiekenban bifiöe Compagnie fn Guinea, onbet be <i5algp flijj^nt toa^getoo^ben / btcfoeefienbe bat befcöimpfö» jefïept baer booi aeRflebaen / gerepaceert/ en be mne/ beboeicfie baccnantbabisöaeniuacengebeft/ ^^ obec pcecfifccgeect enbe geeojngeett mogtf" ^ ben. i^aet €b.bonbEnBOEbtnaercnii0ÖeinfiO"M.'™ ban be boojfefeebe epcefHben epfcf) ban meet al^ vier- mael hondert duyfent Söcfiibaelbfr^ tetabbatcrfii tene confjbecable fomme enbe gaec pjeifn(« « dp
gtootc optweemael hondert duyfent «ijcRJ^öadD^
ber^j bEtfocljt sönöe om bie nocfjtjjooi be ÖW te becmfnberen / refolbeetben Baec «Sbcle be boo?- fcöJtbe p?etfn|ie te begcooten cp hondert e^e un- tigli duyfenc ijgcRibartbPt^. wsm alfoo fiPj^J^J; |
-ocr page 883-
en OORLOGH. 'tSes^en-njeerttghfleBcecL· %67
|
,,, uooifcBifbe pjopofjitc ban be i|ffccn<iromni{frai;ifn ifinarnticfcöe/ Dat öaec i|i allefnlijcR banöe »3003= tóctiaclDe fcfiaöm/ enOe niet banDebEtauficaiiöfcc uointm oÖföacöthJiccöe/ i)e«ftnoDii(Bögeacöt iiacc re ïi'ffiefcntfren/ bat fiin^ ooiDeel^ bicnjiigl) fouDe φ te innfïcceu Dc Doet seï)oiib£iiUiBetp?ojectbaii tranfartie obcc be boejfcljjebe biff£CEntcnin'g.<i5jai Ucn-haoe onttüojpen/ rnbe te befoignecen otìet be bccanbctinfle banbjcgen rijn.ïlBajefifptinöftbqo?f5
ftinccenbat niet alleen Bet boojfj iJjojectban trenfacs tie nut ban be lloningi) niet obec een en unatn/ niacc bat oocii be etnieite bccanbecinyen ban 't felbe / tfQöen^ be intentie enbe bupten ïafi ban fijn UBaje» flcpt aen fiaec fêooglj gepiefenteectÌBareh/ tnDe bat men baetsöejeelijcïinictgEnifcnttoasSaen fict een of anbet ban be feibe βφ te sebjagtjen / macc De nuelïie bannienVu^enupt bengcontoy teöalrn/ ot met fiem al&iec tebetöanbeïcn/ bolgen^benlafi hem baer toe gegeben / met bpboegingl) ban becftl)ep= OeanDece Difconrflen/ betoeïeHeffljeenen mebe teb|en= ncn eene pjetenfïe/ om beboojfs penningen te begeci ren aUeeniticit tot betgoebinge ban bep2ctenfefc0a= üfn/ boo? fjet toegö nemen ban't^cïjipChriftina, cn eeflatie banbeöanbelenbetoinfieopbeliujicban Guinea, fonbec cegarb tenemenopbecenunciatte/ nift alleene generalijeft ban be ïiulie ban Genua, maft feïfiS ooeft ban CaboCorco, Vnbebeplaetfen bacr onbecgbeBooi-enbe/ ofbaec aen bepenbecenbe. g[n gebolgl) ban be boojfj bifeoucffen enbefuficnuen / Pben be gïjemeltc ï^eecen Commiflatiensïjefeiibt eenige '^ctijcftelen/ be anbetijanbelingfie obec beboo?= fcöjebe pietenfïe coneecnecenbe/ bp gefcBjiftetefnl' Jenbecbatten/ enbeïjemobccïebecertj 25eï^eecYs- brandts, om be bjeemtiiepbt ban beboojfscebenen enbefulfennen/ enbe om in geenbecganbe manieten te Defliecttcen ban öaec ©α. H^og. o; " boojgeroecbe föne boojflag abfoïuteïtjcft cn op be lUaetjten ban be booif3QuabeiCcactemen= ten/ bie aen benboo?naemben Vosgljebaenfouben 30η/ geceplieeect/ bat be felbe een «©nbecbaenban ÖaEc l^oogl) .ïföog. jtjnbe/ enbe in bienfï ban be 3©cfi- 3nbifc&e Compagnie ge-emplopeect / niet aïïeen tegen be ^laccaten ban 'tïïanbt / fjeö binnen be 3timiten ban] 't octcop aen be boojfj Compagnie becs leent/ in bjeembe i|eecen bienfi jjabbe laten gfie^
b^upefien/ macc ooeft aften van iioftiliteyt tegöen^ befëlbegepleegljt/ enbe bat niet ttoijffeïbe/ ingeballe een ©nDetbaen ban §>toeben (ïelj foobeccebecgeten ïiaööe / bat be felbe geen minbec fitaffe fouöe aen= göebaen jijn getoeefi ; ©bet l}ci boojfj point 50« bee= Icrljanbe bebatten enbe öaequetten boojgtjeballen ; ©oojt^ tot öet point/ fpjeeeftenbe banbepretenCc ban be Americaenfche Compagnie obecgegaensijni be/ {jcbben be gemelbe ©eecenüoning&lijeftiCom^ ini(facffenüenige-c)cï)ibeett eeneopfiellingof bgetoo^ tinge ban beboo^fcBjebepjetenfjen / montecenbe tee fommc ban tweemael honderc en feftigh duyfent ïïijefiibaeïbei'^ / ootlt getoont eeniglje ïtoop-bjieben/ bjaecmebebe boojfs Compagnie beficicten beaibaec aen fieli göebjaebt fonbenRebben/ maecalfoobaec bp nietgbeboegöttoa^ eenigöe" befc{)?pbingebanbec faeehen gelegentljepöt / ofte ban 'tcecbt'tüjeleftbe mecc-gemelbe Compagnie aïbaecfoube mogen eom» peteren/ noci) ban be pjetenfe inbjacljt bie be felbe bacc in gebaen foube toefen/ ljebbenbemecc gemel= ten i^eecen be boojfj papieren toebet tot ΠΦβΒεηοί mm/ ombeboojfsbefeetentefupplccen/ epubelfjeft Öaec <öb.boojgefielt öetopcieljtenban eenTraöaet van Comtnerde, tnbc gcucgeettl}etaDjuiiecenban be betonile pointen ban Marine, in ben booileben Jace aen Ijein obec gelebert. JDaec op IjpleecYf- brandcs geanttooojbt Beeft/ bat öaec i|oogïjjI©og. genegen toacen metten eerjlen tot Betmaeeftenban een nieuto Traftaec van Commercie tepjocebecen/ Öem gljelafi ijabben met fgn mSajefieptteconbenii ewn/ of be befoigne^ bacv obec alöaec / ofte toeï |
inNcderlandt, öfngöefieltfoubentoctbfn/batfijii^ 1666,
oojbeel.é Bet felbe gljeboegljlijcfifc enbe fpoebigBce in__
Nederiandt foube g^ebacn toojbcn alg aibact/ tc meec betoijl i)p bacc toe lu'et foube ftonncnbacccen/ ten i-egacbe ban fïjne particuliere ongelegentBeben / noci) ftet abjulieren ban't felbe in eenigcc maniere op ficB foube toillcn nemen/ ten regacbe ban fgnon= hennllfe in 't fait ban be Comraetcie. 3|acc «Êbelc mcpnben bat BP ten minftcn foube Itonnen abjuftca i-en beboo?f5pointrn ban Marine, toacttoeljpbcca ftlaert Beeft ongelafï tejijn.b'j^ecrCracouw,^fge- faπte ban ben ©eer ïicucbojfi ban Brandenburgh, ijeeft ben ï^efc Ysbrandts bclwnt göcmaeeÏJt bat fijn iBajefìept ban ^toeben met fijn i»ecccensJtlBetoo|3 btn toasJ ober be öanbelingB bic fijn€bcle eentijbt langö Bettoacit^ tot Stockholm giiemanicctt Bab= be; enbe bat Bet ®cactoet tot brfinpt enbe in tets men gBeb?acBt toa^ om gBetcpelient te toojbcn/ met brtfeerltcringBe bat Bet Betop befaeelien tufTeBrn Baer i|oogB.ïBog. enbe ben ifeere ï!tcuebo?flgfl)an
enbe bat BoogB-gemelbe teere «tcurbojfï baerbooj
belt tocrbenbe / geene vcfïejcic teu 3©tcfibt Baöbe/
BoogB-Ê ■ ■ -Γ " " -
geen beletfel toe gBeb?acBt toierbe/ cmBaer3|oogö
.füog. in ecnefeccnaeutoc berbintenifteteltonnenin ttcben. ^00 beel Bp upt gemelbe ülcerc/ enbe ban anbere Babbe l^onnen bcrnemen / rontineetbe Bet boojfcBjebe (Cractact een defenfie ban malfianbet^ atanben in'tgeneraci/ enbe infpecietegeniSbeMoi- coviten, mitTgaber^ eene gnarantie banbe^oubfi rainiteptbanBet©o?(ienDom Pruyffcn, tenbefioibe ban ben i^eece ïteurbo^fl,
^ebett i^ toel niet met be Commijfacifenincon? £ifn ferentiegebKeft/ maerinpacticulieccconberfatiemct b'eenenb'anbcr bet fdbet/ al^ mebe met begeer Jl's""»-
bat men ban bejijbeban bienföoningB bleef fu|tine=> ren / bat B^ berBanbcIen en abjufiecen ban pber bec boo?fcB?ebe p?eten(ïen in 't particulier/ al^ ban be Africaenfche Compagnie enbe ban bebetoufiefubfi- dien, beeltpbt^confumeren/ enbe beelmaepelöclt= Bepbt onbectoojpen foube fijn/ enbe bat ober fuleltjï gBeboeg&liJcfifl foube toefen/ alle be felbe in'tgeo^ af te boen/ enbe bat BaerlgoogBiroDgBcnbeonbec folemnele renunciatie ban fijne ^jeflept/foobDO? ïjcm felf/ al^ ban toegöen fijne (©nbecbanen/alle bc felbe met een feecRere fommc gelb^ foube mogen reDi' ; ^cngaenbe be begrootingBc ban be booj^ fomme/ toa^ bpb'eene ban bemeergemelbe Teeren in gene rale termen göefcpbt/ bat be felbe Qep^opojtioneert moefl fijn na bc bignitept ban bie Itroon/ enbe na berefie)i;ie bie Baer foogB-Hiogen^ befoubcn mogBcn maerhen op bebjienbtfcBap/ enbe BecflelIingBe ofte bernicutoingl)cbanbe Üeeringlje/
Confibentie enbe iCractaten/ enbe op Bet effect ban be felbe/ ten reguarbe ban alle be geene / bic ficB Bier namael^ metbe tegBentooojbigBegBebeclareer' oe 3^panben ban ben^taet foubentotllenboegBem ^esS bat ban beboojfeBiebe fomme baer ober ge:> conbenieert foube toerben/ b'eene B^Ift bp beratis ficatie bet onberBanbelingfle / enbe b'anber na Bec flupten ban be ©|cbe mtt Éngelandc betaelbt fou^ be bonnen toerben. 23p ecnnnbetbanbeboo?noems be j^ecren toa^ be begrootingfte toelgBcbaenopfes honderc duyfent jlïijcR^baelberi / toaec ban twee hondert duyfent iSijcfi^baelbcr^ oBececcRent toiccs ben boo^bciJoojfcBiebep^etcnfjen/ ban be Africaen- fche enbe Americaenfche Compagnien / enbe be refi boo? bebetoufleSubfidien, nocBtan^onberpjos teflatie ban boo? be boo?fcB?ebe boojfiegB nocBben SioningB / nocB be tooo?fcB«bE particulicce <êcin= terefiecrbcn te toillen bcrbrribfn : ^m i0 boben bien mebe mentie gBtmaccRt / om acn be arbt» tragie ban ben ïttoningB ban Vranckrijck te laten be bcterniinatie ban fict boojfcBiebe ^ in göeballe mm ban felf baer ober niet foube een^ftoit» nen toerben, ©en SncRi-CanceliecBeeftBem febert Boben 'tB«ne booew noci) btwj ^ebjas
gm |
-ocr page 884-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
8Ó8
|
l666. se» twee poinctcìi / bie ftp fijn IBajeflcpt ban fcec
---cfffntiele confiDecatie toatfit / fuitc flfoojDiflt Vuici;=
Dm ttflcicic te ÖEbljfn opDrtfonDarnrntUanDckjoo?; fcl)?eüe Vriendcfchap tnDe Verbonden, nifteööecin IDHC JiBajcfiipt bfcfocöt oöfcnfi cDefì^t tetoccDcn. $)tt eerfte toa^ Dat fjafcllooglj .Mofl. ficijDe^taDt Bremen niet aen ntnicn/ ηοφ De felöeteflen^ fijne Ji^ajcfirpt Cicectdijcft of inDίcecteIίjcItfïίjbcn oftlecC'■ Ï5cn foiiDcn. Pet andere, naöemael DtfenStoningb bfticöt luasS/ Dat in Dft €cactatt tnffcijén DenirtOi ningt) ban Denemarckencnbe Baec èooflb-ïl^OB· Den elfden JFebjuarij ïartjiïcöfn obefïootcn yet^ in^ flucftbe/ concfcnecrnDe De Tollen in DenOfiïont, Dat fijne .E5ajc(ïeptbra«rbebanI)acrJ^oo3l) IKoff. cenigft cfcïaicciflcn'ifnt rnDe btcfefchcringfje/ Dat De boo?fcfj?ebe Difyofitie obrc De Tollen niet ficöbisb toa^ met I)ct (Cractaetbanben^acevyfenvecrtigh, tot Bromfebro tuffcljen Sweden tnbe Denemarcken op
gccfflljt/ toacr ban 'ϊίοοοϊι,ϊΙδοβ.ί&εΟυΒΓβηίϊο belooft Dabben. ïl^el oftfinelOe i^ccte raifonneccDe boojt^ toijbtloopigl) obec i)ftboo?fcl)?ebe Traöaet van den elfden February, obec l)et engagement ïjettoelcs fie Den fóoningfj ban Denemarcken baecbp aen Ijaec iÊ>oogK jïKog. göebaen öabbe / obec be vcrachteringe, De üjelcfte Daec Doo? aen I)etupttDetcRfnbanDegi)e= bjcnfröte ©jebe toe gl)fb2acf)t fonbe jijn : <0bec De onruft rnbe ©djIogljsS-beroerten / De bjelclie baec boo? onbermpDcIijch bertoaect^ aen / na De Ooft- Zee gljetroeitcii föube too?bcn; <Ì3bEcDefietci{eArmatu- rö, be bjelcfte in 0bcboIgebanDetboojfeI)?cbe®caCi tart in Denemarcken te ©atee cnDe te atanbe aen ge= fielt / enbe be groote ombragien bie Daet Dooj aen ben ïioninglj ban Sweden ofjegeben/ niitrgaber^ De ab^ fljinte neceflfitrpt / be üjclciie fjjne iKajeflept Daec Doo? op gljefepDt Uiierbt/ om gtjelijcfie Armature te a©airi; rnbcteSanbetemoctcnaenfiellcnj <©o?beei lenbebarrombirnfiigb/ ja abfoluptnoobtfaerftelijcft tejijn/ bat Den ïtoningD ban Denemarcken uptTjct booiftDjebc engagement tecwggegfiebouDeaVötetbt/ rnbe brffrlfii Armature motljte rrfférrn / mit^ bat Ijet fonbrc qnrtfìnge ban bet gbrflebenebJoo?btrnDe belofte grfrbirbe/ cnbe bat {jooglj-gbebatBte USafeï fiept ban Dm l'toningb bait Vranckrijck rnbe ïjarc ï^oogb .fllog· tre rontêniplatiebanbebjeïeftebpficö in bet boojfriijebe engagement in gelaten babbe / ban fijne bfibintcnilTe ontflagben / rnbe bnpten bft tc> genViooojDlgc <iDo?logbö toefen gbelarten toiect.'t begbcfcbiebenbe/ berferrïiecbe mect-gemelbeï^eece/ bat ooclsbcnïtoningIjbanEngelandt, niet^opfïjnc J!l5ajc(tcpt ban Denemarcken, tec oo?faecH ban bet nierc-Qbenieïbe engagemenr attcntercn fonbe/ rnbe inobeballeboogöfl-gemelbe ïioningljban Engeland, bobcn bfinioeben / foobanigen ontoiile obec öebooji frb2fbc brrbintenilTe op gijenomen morbtebebben/ bat tijne .ïliiajcfiept De felbe fonbec firï) baer obrt te cef= ' fentecm/ niet fonbe Uiillenpafferreh/ cnbepet^bp= onDtlijrlt tegb"!^ Denemarcken onbernemen / Dat ben lioningb be felbe algban abanbonneten / enbe beffelfiS babelijelibfbm fonbm belpcn tegen gaen. 20p onflentrniiTe ban fnleli^ berlilaerbetoel-gemelbei^tec «ijeli^dTanrrliec/ bat be ïtoningl) ban Sweden nirt fonie flille fitten/ maccficbinpoHuprelrellcn/ tnbe foo toanneri: ben litoningö ban Denemarcken te alani be een Itegec fonbe fojmecrn / bat fo'ne Iföajeftfpt ban Sweden rmSlrgrcbaectrgbcnfettmi rnfo fijne .ïDajelïept ban Denem? reken fij η Vlootefn ^eefoUi De fenben / bat Den föoningt) ban S wedee De fijne baec bp fonbe boegben/ enbe bat infnlcïtengljebalfeftine .ïlöajeficpt firlj gbenoobtfaecRtbonbt/ metbenllOi ningban Denemarcken in tnpture tefeomen. ai^aec toe iip becïjoopte ban ben ïtoningb ban Vranckrijck rnbe Ijaec J|oogb lliog. boo? continnatieban De booj= fcbjrbe Armature in Denemarcken, niet gheneccfO: teert te fnllen tofCDen / De guarantie ban Dm itoningf) ban Vranckrijckmbefjarc^oogblUog./ biebphen Slerc Ysbrants boo? fltjeflasmenbeBlteoojDeeïtbjieci be/ fijne iBajefïept ban Sweden gijeculï tehonnm flelleri/ rnbe eene sbenorcbfamebrrfeeeïiecingbctoe bjengöen / Dat bpöm ftonftioööan Denemarcken |
nirt^ tot fijne pjciubicieonbfcncRKttfoubetoitbfny rfïimrecbe mrergbtmelbe J|rrce turi fere impojtant rnbe rönfibrcabel te toefen / borïjgrrnebolftomtnefc- rncitepttefionnengebrn/ matt bat bie bn fijne joaa- jefïfPt ban Sweden alleeniijcft in fpne ï©apcnin ohe- forbt enbe gebonbm toojbrn / oojbrrlenbe baer brrief- fim^mbe mrtbrele ctDenen foechenDe t'ajïcuecen / bat frïf^ booj bet interefTe ban fiaec ï^oogfi J®ofi. bienfe
gectoa^/ Drn meec-öoogbfl-semilbrnJ^oninohbart ί
Denemarcken böpttn engagement te laten; Eerfte-
lyck, om Dat bet beel mere biffiruïtrptonbertoojpen
foube 30« / be bifecrntm tuffcben Engelandt enbe Denemarcken te abjufïtcrn / al^ l)it pjinripaeie <!5ffilogÖsS toefen tuffcben Engelandt rnbe Nederlandc faffwiecen/ ten cefluacbe ban be Jjooge offctifïebit ben ItoningO ban Engelandt, trgen^ bie ban Dene- marcken opflrnomen/ tence8uacbebanbf®iactas ten be toelette tuffcben Baec in Odtober ïaetfileben glje=> fïootm / enbenaeberbanbt bctbjocitlten foube jp/ Doo| be nabece ®caetaten in Februariobefeggiaetò met baec ioogbuaog.opgbecitöt; CnbepjiiiclpQs ïijrft / om bat boo? be nereffitrpt / De toelefte ben & ningb ban Sweden op gbelepbt toircbe ban gbrtijcRm Armature te Docn/enbe rontcacie partprtefiicfm/ De bOO?fcb?ebe Armature ban fijne .ïföajefïeptban De- nemarcken baec iloogb .TISog. / Dorb infcuetueuj;/ rnbe abfoiupt inutil foube toefen, «!&e3^eec Ysbrants beeft Dare op geanttooojbt/ bat bet feecbiffieil foube fijn baecïloogb IBog.tepecfuabecrn/ cnbetebom gelooben/ bat bft boo, bare inteceffe en tot beöojöti ' cinge ban be Vrede bienfiigö foube toefen / beïafi ban ben <!0o?iogb alleen/ cnbe fonbec bebulpebanBacc (©eaïlieecben te blagen/ fiate-pactpe tebrrfbjacfttn enbe b'abantagie ban be Miantie / met ben Coning ban Denemarcken opgijeceghttebecfiipmen: ®at bet oocft fijn^oojbeeï^ boojfiaec ïioog JBog. ban fccc duyre digeftie foube toefen / niet alleen be affilientie ban fïjn llSa jefïrpt te moeten miffen / maer oocft DtC" nemen Deffrlf^ rontcacie inclinatie / om be ©jirnlitn frtbe «©ealliercbrn ban ben ^taet tetucbrcen/ enbe boo? baec l^oogb .llKog. inutiï te maecRrn ; Üp öetft · Dare op tot anttooojbt befiomen/ Datmetbrtiiite» crffe enbe ferucitrpt ban bie Ccoon nirt obrc ren quam ; tegbrboogen/ en mrtgorbe oogben aen te firn / bat ^ ben Coningb ban Denemarcken foomachtighinde Wapenen foude wefen, fonbrcbatbenConingliban Sweden fijne fojcr^ becepbt/ enbe omtcrnt birban Denemarcken babbe / bat ftjn jiSalefïept fioben bien bp larcattate aen ben Stoningb ban Engelandt btc» ì bonben toag / be felbe te moeten affifteren trgcn^ De s gerne/ bie fieb mrt bace ©panbrn fotibenbofBörii. ι 3111^ Drn ïleec Ysbrants Daec op crplirerrbe/ batfijne 3 Jpajefi^t ban Sweden upt fecaröt ban be felbe bec- j bintmiffe/ mebe gbehouDm foube stjn inruptucete j ftomrn teggen^ ben iSoningb ban Vranckrijck, bet' t ftlarcbe meec-gbemelbe ï|ecce ban bien lìoninglj fü" j lïSajefirpt ban Vranckryck exprefle gbe-epmeert/ i cube fjcö nirt babbe toilIenbeciHnDenteflben^be felbe 3
inaetietefiomen. , ^J
<©nbectuf|rbensaf De tijbingc banbeCcaeiatrn/ ban ben elfden jFebjuacij tufTtöm befen Denemarcken grflooten/ albaec breljaloufïf. JEftt ®(a('J fepbe bat be fêeec Steno Bielcke, nacDeDemarcken rajtiö
arrniaji/ al^ om metbenConingftbanDMcm^c- ken teconcrctecrn/ optoattoöfebienuactiatnro^ borgbïijcfift inrufïenbebiebegeconfetbrrct/ cnoew ©ojlogb^-becorcten tnbe oncufi niet brcbjafrtpam grtcocHenmorbtentoojben/ en paffant noentw? κ firnnengebrnbe/ Dat totbrcnichbanbf^o^PS ooebiurtcftbeelcontciburctnfoube/ in ggcbalieg^ fêoosö JIEog. Ronnen goeDtbinDrntncrc-booBÖO^'
melte aiÊajcfirpt ban Denemarcken öupttnmgaig' mentteïaten. geec Ysbrants heeft niet onb^j»,^
ten brn tneergemclbentrrcb"nbefofrftenbe/tecp^^^
pjefentrcen be tojertfjrpbtienbefiactbfpbtbanbe^flS»»· ccbupcrn/ Dare imbe öarc eoos6413og.fiiowf »? |
-ocr page 885-
en O O R L O G Η YSes.en^veernghfie Boeck. δ
|
LiA Dfnttortinflïiöön Deneiöarcken Bp fijne J©aitfiept uaiiSweden teöfntnoo?bigDt»eif5ent koifCtJen/tofpnio
flücc een homcnùe met De onDeciinge bjüntifcbep cnt>e ©rtbonOf η / enöe nrcgöen^ toe Dienenöe alp tot bcci ftoacftingcban be partpe/ Die Degetecötiabfpt ban De faKrnacn&accjpbeijaDbe/ enbe tot (ipöingfie enbe fortienteriiige ünn be ongccecfite 3©apenen bec Engel- iche> bebielcite fijne |@aje{Ïcpt ge&oiiben Vua^ nebrn^ jiafr ï^o. 4©og. tcbempen/ enbe tot ribcltjcftfiiptte Ijiengcn. ©P Öeeft oocït baer «a niet onbccfaeten be öoojfs onberioegblijcïtDept bp be «oningöl öegccinge alDaec hca^telijcU tegen^tegaen/enbe foobeei in gem \i)aé/ befelüe gtfotöt te betoegen ban 't boojfj boojnei men te ttjiilen bc|ì(ìercn/ omme ten minfien met goebe oogcn acn te (ïen/ bat anbece §5otcntatcn Hglj ijct maintienbanljaeci^oMog. goebe fatie aennamen/ tnbeuen be felbe becleenben D'affificntie/ baer toe fijne |0alefïtpt niet betoogen iiabt honnen bjojben. jm- iSoningl Franfchc Ambaffadeurs, Ijebben ben H"!·® drie en twintigften aen be Sioningg eiibc ïtonin= ffi pinne Regente bp cFpjfffe aubientie genotificetct / be iiiüt»· nipture ban Vranckrijck tegen Engelandc. «« Φρ 'tgeene be Ücec Ysbrants gab gefcSjeben/bat be Stt i^fcte ^toeebfcïje iJijoc-Canceliecljab boo?fïagöge= (tM, Daen/ofbPÏIeec Ysbrants niet foubeftonnen gort bin= milt Dcn/batmenallebepcetenfien/ foo nopenbe bcAfri- caenfche enbc Americaenfche Compagnien/ al^ caec; IJ,,, hcnbebefubfibientipbeniitoningö ban Sweden ^e^ ulaii cpfcbt/ fonbeceenpberbanbefeibein'tpacticnlietrte ryaminewn/ in'tgco^foubeafOoen/ enbe bat fjacce KJ. go. JBog.boiMallebe felbe aen fijne Jl^ajeffept/ eene tut fotnine geit^ foube betalen onbet:beI)oojIijc6ecenun!= ixw'i· riatic/ enbe in geballe men obec get qutmtum ban be fet be/ niet foube honnen een^ tooiben/batmen b'atbitrai gic/baec obec foube honnen befetecen aen ben Stoning ban Vranckrijck, jjjnbe een ®|ienbt enbe «Seallieetbe ban brpbe. €en anderen, ^at boo; foo beel aen gingg be bebinfle faeche ban Groot Johan, pactpen hi»c inde, boo? be autijocitept ban ftjne IBajefïept enbe ban gaet ipo.|tSog.g^ouben honnen tDccben/ bie te fuiimit:> teren aen be acbitcage ban erniec Compjomiftacifen/ bp pactpen toebersijbt^ te hiefen/ ofitc'ttaeïcft ben $cct Canceiicrbefi oojbeelbe/ boojautfiociteptban bepbecjijbt^ï^eccentefielleni 3©aecop gebelibcceect Jjjnbe / ii ben fes en twintigften op 't cerfte poinct goet gcbonben/ be boa;f3 faeche mit^ befen te laten becMp:: ben bp boo;gaenbe iScfolutie/ benggeindben üeece Ysbrants in'tpacticuïiec toe-ge(onben/enbe6eIangeni be {jet tweede point/ taechenbe be faeche banIGroot Johan, bat noegmael^ aen be l^eecen Staten ban Utrecht foube gefcö^eben boecben/bat Öaec <!5b.HSog. bcCrewitfen Ijaec jegentooo?bigïi mettec tooon bin» ncn Utrecht ontöoubenbe/ boo? ben JlBagifIcaetbec feibcc ^tebe/of anbecfint^ bilben bifponecen/ oflaten
bjtbec 3übt^ ^Hpeïieucen aen te fïellen.
l^ttProjeélumRecmiliationh 1 ban toegcn Sweden acu ben J^ecc Ysbrants obcc gfiegeben ben drie-en- twintighften jiÊaect ; bja^ lupöenbe al^ bolgijt.
FrojeUum ^conciliatioms Sueco-Belgica.
bittt Q Ereniffimi ac Potentiffimi Principi ac Domini, Wa Domini Caroli, 6cc. Domini noftri Ciemcntis- fimiCommiffarii PlenipotcntiariiN.N. notum rtftatumque facimus,quod quamvis antiqua & fru- Ρ «uofa amicitla, quaelongis retro temporibus inter al- ijjjjn hUimè membratam S. R. M. Regnumque Sfteei\e & Cclfos ac Praepotentes D. D. rd.Gtn. Ïced. Beleis viguit, aliquo ndhinc tempore non nullis fimultati- bus&controverfiishaud parum labefaöata fit, cum tarnen & S. R. Μ Suetia, atque Celfitudo D.D. Gen. Γβί/. Bii^M, memores quantum emolumenti & Ord. r^curitatiïlin utrumque ftatum redundarit, cum fidei lila animorumque conjundio inter utramqaepartem maneret ; Serio cupiunt diöas fimultates fublata» con- frovcrfiaique fuaditusaflbpitasac D.D.Ord.Gcn.Fced. |
BtlgUiwitniti iliumfinematnandàrevòllierim Mini-
ftrum extra Ordinem, jufta Plcnipotentia qu® hic__
ad lïnem fubjungitur munitum generofum&magni- lïcum Virum Civitatis Groningie Senatorera Dj JoanntmTsiraHts Deputatumèconcellueorum, no- mine ejüidem .Civitatis Groningse &OmmelandiöÈ. Proinde 6c S. R. M. Suecise jam diu defiderans priftii n®amicitiieredintegrationem pariter nos fuprafaip·' tos. Commiflarios fuos Deputavit, plenis inftruftos mandatis, qui commutatis uttinqüe Procuratoriis ^ cura fupradido amandato D. D. Ord. Gen. Fced» Belgii ad complanandum ea , ad quK mutuie ami* citiasfinceruscultus &frudtu6 haöenus impegifle vi- iuseft, congreifi fumus, acpoft negotium hinc inde difcepatum&examinarumin eos qui fequntur Arti- culos confentimus & convenimus.
I.
Quandoquidem fatis cognittum fit afium qUendatn iiluitrationis qui Tradtatus Elbingenfis de Anno w;/* Ιίβηιο fixcenufirno quin^utgejimo fixto , prima Sep- tembriconclufi alias Elucidatio diüus eft, ita com- paratumefle &nonminihiam pracbuerit aniam pri* ftina amicitiK vincula rumpendi & loco ejus frequen» tem occafionem faciat iDfinitas contentiones & fimul- tates ferendi, quas inpofterum aboleri atque inter partes piane tolliutriufque Status plurimum intereila judicatum eft 5 Proinde ficuti fpeciali & folemni adtu öbrogatus eft, ita hic quoque atque hoe ipfo traftatu convenit, mutuoque confeniu firmiter fta* tuitur, ut diélaelucidatio die vigefimo nono Novem- bris Anno miÜefimo fixcenttfmo qvinquagefimo none» Helfingors; fada è medio prorfus iiibiata abfolutc &: ilmpliciter abrogata vifque & e£R:àus ejufdemplanè & in perpetuum refcifla&extinöa lrritaque,& qnafi nufpiamextitiflet, nulla verbis declarata intelliratur ita ut impofterum nee allegati vel ullo modo, fi aUega- tur, amplius attendi poiSt vel debeac.
Quantum ad vedigalia Veyl-geldt dida » qu» S< Reg. M. Sueci£ contra priorumlenfumpaétorum ad marces in Mari Baltico ubi regnum Suecix maxi- mum Domini! & portuumpartem obtinet, oneraa- das impofitas effe demonftrare contendit, fic conven- tum eft utquemadmodum penes fummam poteftatcra utriusque Status dc oneribus & veAigalious in pro· priis Didionibus & Dominiis terra mari pleniflì· mum difponendi jus fine controverfia refidet, ita etiam prcfratione tempomm & flatus eadem pro lubi» tu variare & urgere utriqiierefpcilive parti confcede- ratorum pianeintegrum effe, hoc ipfo declaratur, nifi pro ufu & commodo utriufque Status mutua con* ventione aliter de hinc ftatuere vifum fuerit.
III.
Quamvistenore pa&orumfuperioribus temporibus initorum 3. Re^. M. Suecisc haud exiguam fubfidio- rum fummam jufte pretendati Ac prseterea fode- tates fiibditorum Regni Suecia; tam in Guinea quant in America cum plura à fubditis D.D. Ord.pen. Fcederati Belgii paffx fint detrimenta, ita ut ingen- tem pro iis quoque injuriis&illatis damnisriimmam merito depofat, nihilominus tarnen ad aetiqu^e in hoe Status amicitiae reftaurationem & cealitionem S. Reg. M.pertinere arbitrata eft, fifublatis& velut lina vice omnibus hifcecontrovcrfiis amputatis, cer- ta fumma, femel pro femper reluenda folveretur. Q^propter utrinque hic concordatum atque à parte DÏ). Ord. Gen. Fced. Belgii integra fide promiffun» eft quemadmodum vigore hujus in fe recipiunt, quod S. R. M. Regnoque Succise quantum has prxtenfio-
nes femel pro femper diluendasfolvantur.......
Thaleorum Imperlalium, itaut . moz à
conclufio 6e ratificato hoc TraÖatu, reliqua.....
^ft conclufam cuin Sereniflimo M. Brittannia: Regc racem Hamburgi ritènumerentor. Quibus pecnniis folutis ceffabunt jamnes ili® praetenfionesquiefupr»· dialis nominibus poftulatae ïiint, ita ut nullo modo amplius & impofterum à parte Regni Suecìa; vel qoft fubditis urgeri poffintvel debeant, quemadmodem hoc ipTo quoque emtti rcfiunciant juri, au^tioni ac |
-ocr page 886-
870 S AKEN van. S Τ A E Τ
|
ΐ666. praetenfionibus, quam hunc ufque diem in focieta-
____ tem Indie OccidentalisFiEd. Belgii inilicuise & mots
fune,qiialefcunqiie,ili»fint, auc quocunquenominp inftuüi poiTinc. > r „
■e j ^· ' "
Qualia in Civitatem Bremcnfem) jura S.R.M. RegnoqueSucciai per inftrumenrum Pacis Weftpha- lic» competane nemini rerum Paulo peritiori obfcu- rum effe poteft. Itaque fi propter oppofitionem Ma- giflratus Bremenfis S. Rag. M. Sueciae iDjuriislaceffi- ta, fuonon nifi per arma jure potiri queat, hic quo- que ftipulatum eli, ut licuti D.D.Ord. Gen.Fced. Beigli proficentur, nullo fe foedere cum aliis obftriaos effe, cujus vigore ullisSuecixhoftibusaliquam auxi- lio vel confilio fcrre tenentur, qui fi aiquod tale ereftum effet, eidem fc piane renunciare velie aiBr- mant, ita multo minus didie Civitati Brcmenfi feul- lum a.uxilium direöè veliodireftè dam vel palam,per feautfuosfubdtcoslaturos effe bona fide fe obligant. V.
Hinc fubfequatur prepetua controverfiarum & fi- multatum prEEceritarum omnium oblivioj operam- quc detutraque pars ut priftina confidentia & mutua correfpoDflentia inter ucrofque reipeftive Status & fubditos eorum reducatur. Et nomine maneant in re- liquis fcedera ante hac inter S. R. M. Suecix & D.D. Ord. Gen. Fücd. Belgii diverfis temporibus conclufia & renovata in fuo plenè vigore, imprimis quidem fcedus ab Anno miìlefim fexcentefmo quadragefimo quinto j ejufdemque renovatio SuderacrEe miìlefimo fexcentefimoquadragefimoqu'mtο h&i cum omnibus eo- rundem Articulis ui genuino fuo fenfu ibidem com- prehenfis, tanquamprKcipuum&immotum araici- tiie & necellìtudinis ar<3:ioris fundamentum haben- dum eft, Traftatuique ab Anno mtìlefimo fixcentefi- moquinquagefimo fixto Elbingse confedtus, nifi quate- nus hic aliquid in eovariatum fic, pari cum iis valore aftimandus eft, ialvo tamen eoquod inhujusTra- écsxmprimo Articulo ilatutumeit, falvis etiam per omnia Fcederis cum Seren. Majeftatis Brittanniae Rege fuperiori Anno die grinta Marcii initis Condi- (ionibus.
... VI.
Hifce fundamentis pofltis pollicetur S.Reg.M. Sue- cisE iefe mediationem fuam partibus bello nunc con- trovertentibus amicè offerte & commodare velie, om- remque poffibilem operam impendere » quo pax lur- fus tevocari & ftabilliri queat. »
Vìi.
Vigeat preteraa libar Navigationis Sr Commer- ciorum ufus, ita ut literis falvi paffus pace vel bello monftratis navibus utriufque Status Sceodemimpo- fitis hominibus & mercibus liber curfue pateat , abique inquifitione ulteriori vel impedimento ullo.
Vili.
Integrum quoque fit S. R. M. Suecias in ditionibus D. D. Ord. Gen. FcEd. Belgii navesmercatorias'eme- re, libere quovis tempore educere, eafque vel alias naves alibi emptos in buecorumportustutodirigere, quibus D. D. Ord. Gen.Foed. BeJgii non modo ab om- ni fuo rumvi 'fecuras & tutas fore pollicentur fed omnem etiam favorem promittunt.
ix
Licitum quoque ac permiffum fit S.Reg. Majeft. Succise ejufque fubditis in eas oras quas D.D. Oid. Gen. Belgii in America vel Indite Orientali, Africare, «ut alibi nunc poilìdent aut de Bine acquifiverint libe- re Navigare & Commercia inftiiuere ea libertate qua aliisuniti Belgii Fad.Sc conjumaiffimacjufdem genti, id indidtum eli vel fuerit.
„ . . X.
Res privatorum hominum controverfas fecuodum tenorem in paitis prslcriptum decidantur, &decife executioniiine dilatione& mora ulteriori manden- cur. In fpecio vero, ut & caufa Groot· Johannes con. tra Crivitzios, aliquando terminetur, urrinque vifum, & comprobatum eft, quo fupremi Magiftratieauiho- ritite, non nulli cordati & probi viriutrinqueadar- bitrium&ailum Compromiflìonis àpartibns eligan- tur.t:Qui Hamburgi poftfex menfes àuoncluGo hoc Tratìatu congredientcs fecunduna morem in Com- promiifionibus ufitsturp, pro £equii& boni confcien. tift praetenfiones partium cognoic^nt & adsequent, Pccaufam iitigiofam finaliter dirimanttjecilà veroab utraque parte Confcederatoium ope;a danda ut mox execucionidemandetur. '< |
d XI.
Quandoquidem epe atque Audio S.Reg. Majeft Chfiftianiflimashaecinterpartes reconciliatio Scamù citisc reftauratlofedulo promota & curata efiprocer*' titudineejufdem roajori in futuruni quoque proviunl eft, ut eorum qua: nunc ftatuta & condufa funt Guarefitia five cuttodia & vindicias altiflìme memora! tK S. Reg. Majeft. committantur, idque in eum finem quo hsec reconciliatio Audio omni lerwetur fideiqut parti Confilio authoritate& virifaus ejufdem, fiopus fuerit, manutenatur.
ProjeB -van reconciliatie t'iffchm Sweden mà de Nederlanden.
WY N. N. Gecommitteerde Plenipotentiarl· fen van den Alderdoorluchtighften en Groot- machtighfte Vorft en Heer Carel.^O, Onftn feer goedertieren Heere, doen konden ken- nelijck, dat : Hoewel de oude cn frudtucufe vrindt- fchap, welcke langen tijdt hier vooren tuffchenlijn Hoogbgemelde Doorluchtighfte Majefteyt, en hec Rijck van Sweden, ende de Hooge ende Mogende Heereu State» Generael, der Vereenigde Nederlanden, heeft gebloeyt ; eenige tijt hier voor'door veele fimul- teyten en controverfien verfwackc is, dewijl nochtans fijn Doprluchtigfte Majefteyt van Swedea,eB haer Ho. Mog. de Heeren Statea Generael der Vereenighde Ne- derlanden ; gedenckendc hoe veel profijt en fecuriteyc in beyde de Staten redundeerden, wanneer die con- junótie van trouwen gemoederen tüffchen beyde de parthyen in wefen was ; ernftigh begeren dat de voor- noemde fimultey ten werden weghgenomen , endeda qontroveriien geheelijck te niet gedaen, ende de Hee- ren StatenGeneraelvm de Vereenighde Nederlanden, haren Extraordinaris Minifter ten dien eynde willen af-fenden, verfienmet behoorlijcke volmaght, hier onder bygevoegt j den genereufen en hoogh-geachte Johannes Tfirants, Raedc vandc Stadt Groeningen, Gedeputeert uyt haere Vergaderinge, uyt naemvan defelve Stadt en Ompelanden ; Soo heeft oock fijn Doorluchtighfte Majefteyt van Svitde», ηυ^ίβη^ΐι defidererende de redintegratie van d'oude Vredenjons voorfz fijne Commiffarifen Gedeputeert, verfien met volle-macht, die na wiffeling van beyde - zijdts procu- ratie, mecdenvoorgemelten Afgefantvande Heeren i/rfifwGiBiriie/dcr Vereenigde Nederlanden, om by te leggen die dingen, teghen welcke de fincere ondet- houdingeenvrugtvaneen mutuele vrintfchapfcheen te ftryden, in confoerentie zijn geweeft, en na wcder- zijts overleggen examinatie vande faeck, indevol- ;ende Articulen zijn geconfenteert en over-eenge- comcn.
Nademael genoegh bekent is, datfeeckere aite van illuftratie, welcke van het Traftaet van i/W^' 't Jaer duy/ent Jes hondert fes «n vyfitgh, gefloten op den «r/f» Sept. anders elucidatie genaemt is, foogefteic zy, dat het geen kleyne occafie gegeven heeft, tot rup- ture van de banden van de vorighe vrintfchap, en m plaets van defelve veele ghelegentheytverfchaft om
oneyndelijck contentien en fimulteyten te welcke in 't toekomendegeaboleert,ende onder beyde de Staten t'cnemael te werden wegh genomen, men geoordeelt heeft beyde de partyenveel aen gelegen te
zijn; Sooift, datgelijckhetineenfpeciflleenfoleni-
neleafte geaboleercis, en te niet gedaen, oockmer, endeindicTraftaecis overgekomen en met gemeen confent vaftelijck geftatueert, dat de voorgemclte elucidatie op den negen en titmtighfien dagh van November, in'Jaer duyfent fes kondert neghtn ni' vyftigk, ghemaeckc te Uelfingor, t'eeneroacl te |
-ocr page 887-
en ο ο R L ο G Η 'tSes-en-veertighfie Boeck. 871
|
L// nietgedaen ) abfolut ende fimpelijck ge-abrogeert,en Ι*^ dekraofaten effefl; van de fel ve geheel ea al voor altydt afefchaft,ge-excingueert, en van geender waerden, eo alscrf fynaycghewecftwaer geheelijck werdetc niet gedsen » foo dac fy namaels niet meer kan gealligeert ^den, oftcindienfy werden geallegeerc, egnigh- fints gelden; ·
X i*
Wat aengjaetdeTollen > veylgekgenaemtj welcke, fijaKonineklijcke Mfijefteyt vanSwede», tegeo de fin ι van het vorige verbant, betoont dat tot befwaring vao de Koopmanfchap in dOoft-Zee> daer hetKondnck- rijclc vaa SwJf»·, de meefte Domioien en HavMs befit> ingeftdcis^ isovergekoniea>dacgelijckbyae faoogfte maghe van beyde de Staten acngaende de La- flen en Tollen in baer eygen gebiet en Domeynen te Water en te Lanti - het reght van 't difponeren fonder con^roverfie voltóomcntlijckis rcfiderende,oockalfoo nadcgclégentheyt vantyden, enftaetdefelvena fijn goetduncken te veranderen, ent'urgeren, beyde de geconfedereerde refpeÖivelijck t'cenemael vry ftaet, '[welck hier door wert gedeclarèert,. ten waertotniit encotntnoditeyt van beyde de Staten, door een mu- [uelt conventie anders wiert geflatueert. ' 111*
Hoeweliuyt kracht van het verbont op de vorige ty- den in ghegaen fijn Koninckl.JVlaj. van ίπ>ίΛβ geen Weyne fomme van fubüdie gerechtelijck pretendeert, en daer-en-boven de bontgenoten en onderdanen van het rijck van SwedenSoo wel in Guinee als America, νφ fchade vande Onderdanen van de Heeren Staten Ge- neraci geleden hebben, foo dat hy oock niet t'onreght een grobte fomme voor dieinjurienen aengedaeiie fc^de afeyfcht; niet te min nochtans heeft fijn Ko- nincklijcke Majefteyt gedaght, dat het tot reftauratie en coalitie van'deoude vrindtfchap met defen Staet, goet was, dat alle defe controverfien wegk genomen, en ghelijck alsopeenereysgeamputeert fijnde, een feeckere fom eens voor altyt wierde betaelt, waer om wederfijts geaccordeert, ende van de fijde vande Hee- ren Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden gétrouwelijck belooft is, gelijck fy uyt kracht van de- fen op fich nemen, om aen fijn Konincklijcke Maje- lleyt en het Rijck van Swedèn tot vernietingh van defè
pretenfien eens voor al te betalen......
. . Rijcxdaelders, foodat ..... . terftont na de concluGe en ratificatie van ditTraöaet, de an- dere . . . . . terftont na?cfluyten vanhetTrac- taet met fijn Doorluchcighfte Majeftéyt van Eng*Iant leHamBorgh na behooren werde toegetelt. Na wélcke betalinge aller praetenfien ceflèren füllen, welckeop de voorfz voetge-eyfcht fijn, foo dat fy in geender manieren voQrtaen en in toekomende van de zijde van 't Rijck van Sweden,of des felft onderdanen kon- nen of mogen geurgeert werden, gelijck fy oock hier mede renunciereh alle rechten, aótien en pr^enfiwi, weicke fy tot op dcfen dagh op dc compagnie van Wtfi Indien vande Vereenighde Nederlanden, gemo^^ veert fijn geweeft', iioe deïelve foude mogen lijiij of- te genaemt werden,
. IV.· ■"■ ·,. . Wat recht fijn Doorluchtighfte Majefteyt en het Rijck van ÌjperféwopdeStadtBrmiWi dpór'tinftiu- ment van de Wèàdhaclfche Vreden beeft,is een yderj
Ji-______liiil 'li._________I__I_____
die maer eenjgcërVarentheytheeft,bekent: derhal- ven ,by aldien fijij Roninckhjckc Majefteyt van Siue- dm wreens d'öppbfitie van de Magiftraet van ^remen door a'injurien.geterght> fijn recht niet als door de^ Wapenen verkrygen kan, ishieroockgMccordsertji. dat, gelijck de Heeren Staten Generflel der Vereenig- de Nederlanden bclyden, dat fy dpórgépn verbondt met anderegeobftringeeit fijn > doorwiélckers kracht fy eenige vyanden.van SvtdemsKt ^pt pf 4aet geJxQii- den fijn teheipen, en inriien49<· ys'tS fpodAnigi? WSa yerfekeren, datfyrt'eenfinael^hp^f^lyjï Willejn lïp.u'n-
öe -Stadt Breme», eèni^ fübfi,die, .^toeftdikk of ipd}r reftélijck heyjjieìyckofope^aei^ ^^oorichofdooi' fiafc^onderdanente fuUenferiaca; ' ' ■ ' |
V,
Hier op volghde een perpetuelle vergetentheyt van alle voorgaende controverfien en fumulteyten en dac beyde de Staten haer beft doen, dat de oude confiden- tie , en mutuele correfpondcntie onder beyde de Sta- ten en haer Onderdanen Refpeaivelijck, werde ge- reduceert ; en by name bly ve in de refte de Traftiie- ten hier vooren tuflèn fijn Konincklijcke Majefteyt vaa Sneden j ende de Heeren Staten Generaci der Vereenighde Nederlanden op verfcheyde tyden ge- concludeert , en gehelijck gerenoveertin haer vigeur , en- vooral hetTraaaetvanhetjaer^j!/fBiyèx/&<wiiifri vyf-en-veertigh en des felfs vemieuwinge te Suderath in 'tjaer duyfint fis imndert vyfen Wfri/^Agefchiet, met alle des felfs Artijckelen in haer efièd aldaerge- comprehendeert, moet gelijck aU een voornaem en immobil fundament van een naeuwervrindtfchapge^ houden werden, en hstlitrduyfentfishoHdert-Jes-ea^ '^yfìigk te Elbingh gemaeckt. Moet behalven dat hier eenieh verfchtl is, van gelijcke kracht met de felve ge- houden werden, behoudens evenwel, het geen in Anijckel vanditTraélaetgeftatueertis, be- houdens oock in alles de conditiën van 'tTraftaet mee fijn Alder Doorluchtighfte Majefteyt van Engclendt het voorgaende Jaer den eiryïivanMaertgeconcIu· deert,
VI.
Op defe fondamenten belooft fijn Koninckl. Maj. j van Smieden, dat hy fijne mediatie tuifen de twee par- tyen nu in Oorlog fijnde vriendelijck wil pratfenteién en in't werckftellen, en alle mogelijcke machtbefte- denjom de Vrede weder te revoceren en te ftabiliercn.
VII.
Dat oock het vry gebruyck van navigatie en com- mercie open fta ; foo dat de vrye cours voor de Sche- pen van beyde de Staten, en des felfs in hebbende paf- fagiers en waren, nae 'tronen van pafpoorten, vry ea open ftaet,fonder cenige^oirder ondcrloeck ofte belet.
Dat het fijn Maj. van Svieden vry ftaet in hetgebieC van de Heere Staten Generael der Vereenigde Neder- landen Koopvaerdy-lchepen te kopen, opalletyden vry uyt te voeren, en de felve ofte andere Schepen elders gekocht veylig in de Havens van Swede» te bren- gen , den weicken de Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, niet alleen beloven vry en veyligh van alle ghewelt vandeharetefullen-fijn, maeroockalle faveur beloven.
IX.
Dat het fijne Koninckl. Maj. van Sveden, en des felfs Onderdanen geoprloft en gepermitteert fy, indiege- weften, weicke de Heeren Staten Generael van de Nederlanden in America, Opfi-lndieit of Aft'ua, ofte ergens anders poflideren, ofte hier naer fullen komen te befitten, vry te varen, en Commercie te dry ven , ' op de felve vryhey t als hef andere geconfedereerde vai» de Vereenighde Nederlandee, ende andere hare ge- cpnjungeerde, toegelaten is, ofte mochte fijn.
tocgeIate?us,
. A·. ^
Dat alle controverfien vande private lieden vol· gens den inhoutipTra(9;a?c voorfz, gedecideert wer- den, ende na decifie ter executie, fonder cenigh di· layqfte verder uytftel, werde geftelt. Maerin'tby- fonder, dat oock de faeck van Greot-jan tegen de 0»"- wit» t' ceniger tydt werde geterminecrt, is van beyde zyden goetgèvonden engecomprobeert, dat op au- thoriteyt vande Magiftraet fommige cordate en goe- de mannen wedet7.ijts tot Arbiters, eo adle van com-. promis vande partyen ge-eligeert werden, weicke tc Harnhrgh na fes maenden van de conclufie van dit Traélaet af met maikancjer in conferentie tredende, volgens de wijle in compromis gëbruyckelijck,na regt enbiUkkheyt yau hareconfciemiede prjctenfien van P?rtyen oyer^n ?n veréfFenen ? en alfoodcfeiitigieu- fe faeck dirimërèri, maer van yèderzijdts geconfede- reerde moet dec^e nioeytegedaeri werden dat bet fel- yè terftont ter eyecutie ww<le|ëftrft.
I · ''Nademaei door hulpe eo genegeiitbeyt van fijn A1- ^ g^ÖbD a dey- |
-ocr page 888-
S71· S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Ί(ί66. tJer-Chriftel.Maj defe reconciliatie en reftauratie ran ■ vrintfchap emftighisgepromoveert, enbeforght, is
toe grootcr feeckerheyt vande felve in 't toekomende oock voorfien dat van 't geene nu befloten ende ge- concludeert iS) een guarantiej ofte bewaringhe en beicherminge van fijn hooghgemelde Maj. werde ge- conjmitteert, ende dat ten dien eynde, defe recon- ciliatie met alle genegentheyt werde gehouden > ende doorraet, anthoriteyt, ende maghten vande felve, foo 't van node aochte fijn, werde verdedight.
fiotife- Iföf t bctt ïiffc Hfjf); Cancrtitr iim otjfc confferecrs tfi.tic t)g/ Jjffft Oe l^CfC Ysbrans bafC opDfn derden April hfaiius QffnuacqufErt/ öot öaftqualijcïigcfpjoocficntoiftt fiaec unnreconciliatie, naDEmaelBecnbEctogDfrinB&fijn:
obir nift De/ oocfi geeh cfconcdiatie pïaEtfc t)f&&Èn feonöe/mrt^=
Sranti'' fleöfc^ DÜfC ÖE odieufe EPpjefllÌEtl ÖtC geniElDE « ni" €omniifracifEn goti gEbonDEti tiaDöEn tE gfbjupcfitn/ partifiilirrlncfi in [)ct eerfte 'Jttttjcfifl / Doclj OaEC op OEEnfonDrtlingeftoacigljFpt g^EballEti/ tnaECi)ErhIa= cinge gijcbaftl / Datmen obec öe faeclie felfiS cnobEC 'tgEcn ccëi toa^ ern^ftjnbE/ obrcD'anttooojöEnofte fïtEnfïEn gsen öiictfpantietaEfEn fouDe.
<Cnbe birnljolgfn^ oUfC ïjet tweede 3Ictijrftcï/boo? foo DeeI IjEt fEÏüE fïjjacft banöEtreys.gelt; grenbETi frbilgftofffï/ naDfmftEl5ijn JlajeltcptgottgEbonDcn jjaöt/ banbe pjrtEntte birn aEngaEnbe gemobEftt te tjC' fijiEEtEn/ inaEC booj foobEelaEngingbbeabfolutecn ongelimitteerde macht; om de Tollen wederzijts na wel gevallen te mogen veranderen en te verhooghen, örtDcIrfte in Drt boo?f5 '^rtijcftcl geintcobucEErt toiErt/ öeeft geoojbEElttE ftnjbEn met |)Et ®cactact inbtn ia; te fefticn hondert fes-en· vy ftig tot Eibingh gcjïOOtEn/ toaei; bpbEboojf; inacIjteEnigliflnt^gelimitEectEnbe OefïatHCiCtlüifCDt/bat bE Tollen en betalingen geheel moderaet en naer de mate oft Taux omtrent den tydt van het fluyten der voorige alliantien gebruyckelijck geheven ende inde betalinge van de felve eens gelijck- heyt met andere minft befwaerde natueren inde ver- hoogingegeobferveertfoude werden. 3^antodcltefa:
ItitaicE bifpofltie te brfifieetEn öp becMatcbe / ongfIa|i tejtjn/ nibeoocïttEoojbfElfn'tfElbe impjacticabrlte toEfEn/ om bat IjEt boojfs iCtactaft ban Eibingh in het pointt banaffiftentie boojrDn.l!öaiefici)t^ rcfolutie/ om bE frlbe OEn fiaec ï^o. .IBog. nist tc bErïEEnEn al&Es cfpijS EEniglirint^ grïtvrfrt stjnbe/ booiftEttoegijnE^ men banbe boojfjbifÌJontÌEomtCEnt ben ophef vande Tollen t'ecnemaEl foubE fiomen te cojcuerEn.
©erneïbe j^eec ïïijr]c Cancelifr fiee ft baec op geanf tooo|t;op be boojfs Confibecatien nabec te fullen bene» ftcn in b'intentie ban fijn jUajeliept baEr obEC nemEn met bpgebofghbe bEcfilacinge bat fijn .iHSajefimtfift pointt ban aiTiftcntie in ört Eibingfe cn boocige ®cacs taten gefiipulEEtt/ gefnjìntsJ becmeEnbe telujceecen niaec befelueglicflanttoubcboen/ &e|^e{benbatbei> boIgenjS be nabECE 'iülliantie met ben denincTt ban En- gelant opgecici)t / öoogöfi-gemelte fijne Majefiept bp befetpbt/ en inbiEntegt)entoao?bigen<0ojlogljon6ei nnaein toa^ / be boojfj afliftentie te pjeftecen / impu» fecenbe/oni cebenen boo? befen geallegueett/ be fcftult baec banacn fjaecfêo. .liaog. rpgene conbnite/ om tcent be öctoufïe pjetenfïe ban fatiifadliie.
(©p ijet derde ?ictiReI Ijeeft aengcttiefen/bai bie baec bp boojgeflagene tranfadie in 't gtog/ obec be betonile pjctcnfim ban Hiblïblrn/ mit^gabec^ bie banbe Ame- ricaenfe €omp. en Afiicaenfe nÌEtp?actÌcatlrftoa^/ otti cebrnen bat be boo^fs pietenfìeban fubfidien onge^ ftnibecÏt/ cn bie ban be Africaenfche Compagnie» ülequide fijnbc/ niet wfieecbc al^befaetflep?etennc banbe boo?f5 Africaenfche Compagnie/ öetoeïchcin ^taet grlijaeöt toa^ om finalijcft getetmineect te
feonnentoojben. ^ .
(ijTot bEmonflcatiE banbe ongöEfonbeettijept bet boo?f3 pcetenfienuanfubfidie, fönbpfjemftoitelijfrt lUEbecom gccepeteect be cebenen totbienepnbeliooi befengeallegeert/ ombat/ namentIncR/ befelbege- rnfcöt toircben tipt ben ijoofbeban netElbinghfche iCcaciaet / ten tpöe ol^ öet fdbe Dan fgn catifiwtii in |
be finaïe pcrffftie gebefiituccttrdnbenochobligitoir Ιίίί toag / nof&tcn atnficn ban be opgeïiomcnc ©ettotibtr - cingen bequam om Dbligatoic te toojben / tre ttjttnbe totjlen toe / bat alle be fontcobccflen obec be obu. gatie ban get boo;f3 i^actart ontflaen / mit^. ber^ alle be boojfs verwyderingen, booj een folemwlf
conbentie ban ben negen-en-'win|igfte jBobEtnb.oii öe/en ben negende <E)Ecemb. nieutaeföjïbe^ jaEMjoe. gen-en-vy high aftebaen en upt be toegegeltptf«nbf/ met eencn be tijt gebttecminerct toa^ getoos&n/t^ neec be boo;f; obltoatie ban bet booinoembe if rartmt aenbancR nemen fbube.
§P beeft baec bp gebouiSt/bat fHf^footoannfech» boo?fï ratificatie binnen ben gcp^efigeeröen ^tae-ttn ttabeett foubefijn getoeefl/ föne lEiai. in allen BEbeiit bE boo?f5 fubfidien niet langEt foube fionnw Pietenbe. een / a$ booj ben tpt ban feven a acht JiBaenijnl/ ofe ben eecfien Deenfen <@o;Iogb gebupjt gabt/en bp bolge tegentooojbig geïjouben te fnn gelijcfte fubfii&n upt te ItefCf η / boo? foo beel befen Engelfchen φοίΐοη langec gebupjt bab al^ be boo}f3 feven a acht i^antc
ben/ enbe baec bencbin^a|Ti(ientietcbecïcenm»»oj
'ttocfiomenbf.
ïl3ant befelbe te tpfen upt bm boefbe banbtn Mof- cörifen (©ojlogb/ bic boo? bet merrgemeibe Eibingfe Ccactact ontfiehen toa^ / foube fijn een ®tactact tt» gen alle cebenen obligatoic te maften / en bcacbt te af> ben eec bet in toefen toa^/ en befelbe te bojbectn in btn tweeden Deenfchen <©o?logb/baec in baec Ì0. Haofl. buptenbaec intentie geinbolbeect fijn gttoo;ben/ fou> be fijn be felbe fubfibien te boen geoen / enbeafliliftttii te becleenen trgcn^ (jacc firibe.
^at boben biEn fijne.11I^aj. bcchlacct rteb&enbed'ar- fiftentie bp öafc ï^o. lUSeg. upt Scacbte ban'tfclöe (SEcattaet Uecfocbt niet te ftomitnpjefleeren/öftonbil» lijtïi toa^ beboo?f5fubfidienuptbctfeïbefHnbaiiient ban baec jjgog. te toillen bojbecen/en bat boben el onbegcijpeljjcft en tegben^ alle cebeUjcfibeptflt^Dieb toa^ / fubiidien upt be Ccaetaten te pjetenbtcm / m. niet anetne geene/ maecbolgengbebeuunfiatieeen' Sem gebaen/ contrarie aίr^fte^tie aenbe ffipanbenban ben ^taet enbe <iDoilogb aen beffelfi^geallieftOentt toiHenaenboen.
fp beeft bo?bec^gebebucfcctbatbelJoo?f5p?fftn· tatie ban ^tart oen een publicque bojbecinge bttDdfte Qlfooalce^tbeecbigbmocbtetoefen/ nietbermmatlt ofte geconfunbeect ftonbe toojbenmrtbeparticiilifte pjEtenfien banbe boojn. Sweetfe Compagnie op be Nederian tfe ï©e(i-ginbifc Compagnie / bat bet ootft fcbetn onmogbelijcft te fijn bepjetenlïe banbe ΐ»ο?Γ5 Americaente Comp. in tegentooo^bige (inliccbantic< linge te ftonnen begcffpen / acngefien bet eene notoire injufiitie foube fon/ bie banbe boo?n.3®e|i-3tiDifcöc Comp. teconbemnecen/ fonbeceenige&enhi(fegcn&< men re bibben ban be cecbtbeetbigbept ban De meten- (ie/ btemenalbaec tot bacen tape femeecbe/ enfonbec gefien ofte ge-ejcamineecttebebbenfenigeopUcIIinge banbe pjetenfefcbaben ofte eenigebefcbepbentotbeci* ficatie banbien gecequiceect/ enbefonbicbebccant' tooojbingc banbe meecgcmelte WeftrIndifcheCom'
topbèc^bepietcnUc ban ö'Africaenfe Comp. mebe niet efgebaen foube {tonnen toerbcn / om bat bc renunciatie ban alle acttencnpietenfieninbeifpnöe ban bit actÖcBd geinfcceect/ niet aHeen niet confem toa^ / 't geen bie^ aengaenbc inben boojleben ^eteaU beceptg geconbenieecttoa^/ tnaetfel^nicibepiojcc ten ban to^en fjjne iBaj. aen Baec J^o lBog. boojeei blagen/ nabemad nietalïeengeenraentiegcmariirt toiect banbe renunciatie aenbetcerbtenpoflcffieban Cabo Corco, tn be onbcce ff oiten in Guinea, ban bri ^cbip Chriftina rn fijne ïabingen/ mitfgabifi bait al ; Ie tcaffieque cn Commercie op be boo^n. platifm / maet: fiat felfi? 6p bet negende ?tctiReI ban bet boojfs p?oicct gepietenbeecttoifctbeCommercie nietallten op be boojnoembc maec ootft op alle anbece plartfen,' bie baec φο. offeDecfelbeconbfrbaeniiibefatfn in America, oflt iti Ooft-Indien, ofte in Africa. a©el-0em<ïten fêeec «öcji Cflitiilinf/beeftniim
g(tl« |
-ocr page 889-
|
fletiflaittfe allc't sene boojfs i^/goetsebonUen te pee. iileccnöpDcüoojaecoccöe Uoo^gcfiaafjcne aföanDcs ingen Oec toojfcftJebe pjetenfïfn m 'c gros, Declinc» tenüeobet: pDcc banbefdöe firijupt telateli in ren narticunccöebatb/ enöefufiinecEnöe'tfelbe totbe» tw^ùecinge ban een abjuflemcnt obec De openfiaenDe Difetenten onDicnpis te toefen. SutiificecenDe eben» tod en paflantjDe meec- oemelöe p?ctenficn ban fubfi- dien met Dc fietouflc teöenen/ getcoehen upt fjet anti- dateren ban öaec i|o. jagog, acte ban ratificatie,enöe |)(t fiellen ban ben Date bcc felbec binnen be tyù baec loe bp Oet Eibinghfche laicactaetaejpjcfioeectj ^ufii? jifcenbe öet felbe meDe te Diengöen een nianifefie cc» Itentenifle ban oBUgatie ban öet bDo?f3®cactaet ban De tt]t dat {)et felbe gefloten bia^.
^cgecenöe boojt^ feejc op be beloften bp De i^eemt [laec #o: JUS O : •Üebeputeecüen geDaen naec be bOD;>
iijch joube fpn getoeefl / ïngeballe De feibe bolgljen^ be^ iieecen Ysbrants boojgeben boo; De meecgebagte conventie afgcDaen foube jgn getoeeli / cnbe booit^ fuflinecenbebatliaec Mog:too; bec fclbec con· bufte/ ontcent;Deboojfc{);ebecnbe anbece betonfte n;ctcn|Ien/Oien Coninggeobligeect bebbenbe/ om be
ijpine/niet benomen toa^ beffelf^ pjetenflen obec boojgaenbettjben.
Slengaenbe bepjetenfie ban be Americaenfe Com? pagnie/ toonbe be ggemelbe i|eec bettoonbect te ftjn/ bat bie bp ben üeec Ysbrants cenigen tijt geleben gtiea bo;becbenaecbec e);pjeffieenbebetotj^/ gemalnocS niet tee gant gefielt tuacen / aennemenbe aenflonbt^ ojbje baec toe te fleUen. J^et bethlacinge / bat f|n jiSajelïept/aengaenDebebooifj Africaenfche biffs tenten/tegentooo;bic!) geen ftoacigliept foube mahen om toe te (leen be renunciatie giec boo; bp fiem Üeec Ysbrants g&ealicgöeectop Cabo Corco, cnbe anbece iojten in Guinea, op öet i&cgip Chriftina, cnbe fïjne labinge / mit^gabecl op be Commercie enbe nabiga= tieopDeboojfspIaetfen.
(@p't vierde ^ctDtltel fpjeecBenbebanbe ^tabt Breemen cnbe ban be ggececgtiggeben enbe cecgten/ bie be Coningö fuflineecbe Ijem enbe be Ccoon S wee- den upt itcacBtC ban be Munlleriche Vreede obec bie ^tab tecompetecen/ mttfgabec^ ftjn JISal.becfoeEt/ bat gaec i@o: iBog: be felbe bicectelg'cH noc|) inbicec· teltjcBniettoilben afTiffecen/ Jjeeftbechlaett op De cccfie oubectuce Dera bie^aengaenbe boo? bjie teelten gebaen/ beboojgecoecDe fijne jQajefiepr^ intentie acnftaec Mog: obecgefcgjeben te bebben/ cnbe bec felbec goebe meninge baec ontcent afte toacgtcn.
^an toat belangbe get becbje contenu ban't boo?f; Slctijcfiel enbe bebecfilacinge Daec bp becfoeljt! bat gaec igo: jisog: booj geen alliantfen becbonben hia* cenaenbeSpanbenbanSwederi eenigbe affiflentie met caet en baet te beclenen/enbe fo eenige biecgelöc» «e verbinteoiflcn opgecicijt mocfiten toefen bat ftacc t|o:|lèo:baec ban beft^ecrn en abfolutelijch baec aen lenuncieren toiïDen/ Ijeeftgefept/ bat De felbe öaec ïlo: JEogtongettoijffeftbjeemt boojltomen foube / na&emael men gem opentiijcË babt gljebenuncieect ) bat bien öoningö Doo? b'alliantie met Engelant gDe· beclaceecbe l^pant ban ben ^taet / geflooten / becs oonbentoa^omfien felben met alle fijne macgt te affiflecen; enbe ben Coninchban Dennemarcken <5eallieecbeban6aec ben ©oilocb aen
te Doen/ ingebalbe felbe in fabeuc ban Nederiandt quam te agecen/fonbec bat fijne JÖajefiept geracpnc hJQ^banfabanig&enbecbintenifretebefïftecen/ on<= aengcfftnbe felbe fontcacieecbe be ouder becbinte· nifTe/ Diebc felbe met Baec i&o: J©og: öab gcmaeht. |
beeft ebentoel baec bp gbebotgbt / bat foo beet Bembetoufi toa^/ öaec]eo:.ïllog:tegen^ben Ca- nincBban Swedenmetniemanttec toecclt öabben «Uimttie a!(maecit(/maec toel bat be fetbe tot m^tue;» allebe boo?fcgKbe Alliantien, goebanigg be felbe ooclt fouben mogen toefen / tee gocbcc tcoutocn fou- bennabomcn/ tnbebaec ban tee contemplatie ban niemantteci^ecelt bonnen bcfifieecn ofte gaecgge- geben tooojt cnbe publtjclie tcoutoe fauffeccn.
?9en J^eec Rijcx-Canceiier boo|noetnt beeft op gcÉ cerile gefufiinccct/bat De b00?f3 Alliantie tuflcörrt fijn Coningb ( nbe bie ban £ngeiant, niet tegbcn^ ben ^taetban Nederlant acngefien nocgtegbemacclst toa^ / en bat fulcp foube geblgcben fo toanneec Den- nemarcken buptcn engagement / cnDe actie teggcn^ Engelant toiccbc gclatcn/brlilagenbe anbccfinrp enbe nocbmaei^ brelilacenbe bat bp onbecgoopte ontflcui» tent«S ban fulcjc ben iSoningfi gegoubeu toa^ 5ön eere enDe parole aen ben laoningö ban Engelant te Pieficj een / cnbe Den felben niet alle fpne macgt tegen Den- nemarcken te afTiflfeen / enbe bat Den ifceee Bielckq ej;p?e^ Dacc omme naec Coppenhagen gefonben toa^ om aenfgne Majcflept bennifle bacc ban tegcben.
SCnbecfint^fcljeenbenggemelbcn Jgeeccontcntes ment te nemen met be bojDece betltlacinge giec obec gecocct/ feggeuDe bat men gct booifs Arcijckel of ge· geel uptlaten foube/alfo bie ban De boo;noembe;&ta& Bremenfgnbe ;&ubjecren/ gettoooibt Hoftes ofte Vyanden op be felbe niet applicatici toa^ / of bat mert get felbe foube conbectecen in een ggenecale belofte ban clehanbcc^ V yanden niet te fullin affifiecen.
{|ecc Ysbrants geeft metbecfcgepbeccbenen/ goetoel te becgeefi^ getcacgt te benionficeccn / bat be· fen üoninch upt beacgtbanbeboojfs Alliantie mei Engelant opgècicbt/iti gecnbccganbc maniecen beco· bligeeet toa^ tegen gaec Ho: IQog: eebige affìflentiè te beclenen / en becnlaect bat get bc^ te fm^telijheé gaec i$o: JISo: boo?&omen foube bat fgne |@ajejtep£ buptcn eenigbe obligatie be <3eenieeecben ban beit ^taet infeflecen/en gaec I^o: IBo: baec boo) oblige· een foube / om be felbe met gaec maggt teggen fpne ^aj. onnobige aggce^e te moeten feconbeeen.
©p't vyfde?ictöRel geeft gp gecemarnuecet bat bé obfecbantie ban be iSeactatcn tuffcgen bien Conincfii cnbe gaec l|o: JEog: ggcee|icingeert / enbe met bec· bec lafi gefielt toiect/al^ booj foo beel be felbe compa· tibeltoacenmet be nabcc alliantie tuffcgen Swedea en Engelant opgccigt in ben boo?leben jace/toaec ban
boo?f3 Ccactaet 't toeicb alnolrg gebcclinecct toiect / cnbeboo^t^ aen bebifpofitie cnbe goebtbinben ban' iecèo:Jfeog.·
't <{3eene in bet felbe ?6ctijcM influeecbe ban ceni<' ge becanbecinge / be toelcTte bp De boojgaenbe gelen gebaen foube toefen in't£ibinghic matxm/ geeft be l^eec Ysbrants gemeent cefiectie te gebben op be abfolutie bifpofitie obec be Tollen tegl)en| be me* ninge ban get booifj ®cactaet / baec ban bpget der- de ^ctgcliel giec boo? gefp^wcKen/ enbe bp ben l^ect: iaiicp Canceiier acngenomcn toa^ / om Heg nabec Ü boeninfo;mecen.
<@pgctrefde^ctijcheI/p}eecRenbebanbe Media- tie bie be Koningg geinepnt foube fijn tépjefenteceri cnbe in 't toeccU te flellen / na bat alboocen^ alle gecne in be boojgaenbe ^cctjltelen geconrategenbeetc toa^ tot contcntementtoan ;&gne jQajcfleptgeabju* fleect foube toefen / geeft gp goetgebonbcn boojcccfc niet anbec^ tc feggen al^ bat baec b w ggefp^oocben' foube bonnen toecben / tfianneec De boojfi; Csfus foM.i be bomen t«e]Èificccn.
Φα bet revende enbe achtfte 3(ltt|jcBcI i^ naei^ eetif' ge bifcoucfcn geconbeniccct bat De felbe upt be tegen· tooojbige onbecganbelingc uptgelaten fouDe toecben/ enbe baltnen baec ban foube honncn fpjeechenfnb^ WQotiaiie obec een ©;actaet ban Commercie,· ^bbb Ì
cn OORLOG. ^tSes-tn^'beertighfieBoecL·
87j
Ic befenfle becfcbepbene aiHantien met anbeie HJotch" tatcn opgccici)t Ijabbcn / cn in fpecie oóch boo; ecni» ge 3!acen met be Hanfe Steden, Lubeck, Breemen, cnöeHamborgh, foMbcc bat ÖP be felbe tcgcntoooja |
-ocr page 890-
|
t666.
<©p Betnegende^ctijcftcl fpjeftcnbe ban Ubcrteyt ban tetrioaöcn bnren inDetcafiquecen op De tJlnetfcn tiie ÖafC Üo: JïBoa: in America, in Ooft-indien enöc in Africa tfflfntaaojDigh bcfatcu/ ofte Ijiet nacmael^ arquiceccn raocfjtcn, 3Ìs5 / na Dat bp D' ^m Isbrams öe aenfleatïflciiijcpDt ban De boo?fc()?cWE pietenfie anjsetucfcn ωη^ flcrcfoiuccrt cnDc acconbenieecc / Dat bet boojfcDjcbe ^tcnjcUcl a«oi)ccct cnDegetjEil naaelaten tuojDcn fouDr.
^p öc thiende fpjcrchcnOe ban t>e fSiccTi ban Φ^οοί Jan, ijecft ÖP iecc Ysbrants bctUIaerDt boo? fijn pac= ticulif c toel te oojöcclcn/ Dat öet nif t quaet fouDe jpn/ De boo3fc0?ebe faiclie upt DetoegljetcleflBcn/ öoo? fjet eipcöient in I)rt boojfcDjebe ^ctijchel tee nebec flefielt/ ofte Dooj efn'BeanöecebiccflclyrBeboojfïa»
gen/ maec Dat Pin o?D?e^ Oacc tcflcn^ (itööiflö SönDe/ Ρ flenootfaeclit foiiDe fijn öacrlgo. JBoo. aoftbin» Den Daec op te berncincn. ?5cn J^eec föijc); Canceliec oojDeelDe Daccoüec accnfooaccioDfptaeinaefttte fui» Icn tuerDcn / om Dat booj Defcn üan toeaö^n baecilo. .ïBo. DiccaelöKcn bopjflagccDacn toa^/maec Dat men eloaer Daec in tot noclj toe diffiraltrpt getoont {jaDDe.
©p l)f t elfde enöe laetfle ^rttjcfiel/fpjef cftenDe ban be Guarantie ban Vranckriick, f)efft Ocn ©cec Ys- bi-ants geoojDerlt Dat Oe Difffccnten tnffcljen ^tjn üEajefiept enbe fjaec ï|a. Jiiojj. battfooirepniaö importantie / en bp gcbolge be af {janbelinge niet foo confiOetabclluasS/ Dat Dacc obec De boojfj Guarantie becfoclit beI}oo;De te toecDen / in allen geballe bat be bifpofttie bien aengacnbcbcpenbeecOËbanbetDil: (e be^ ïtoning!)^ ban B^ancltrijclt.
i^et bcflupt bnnbe boo?fcf)?cije iTonfiCcnticn ί$ ge» toeefl bat Eip öen Üecc Ciycj; (èanceliec becfocpt/ enbe lp [)em aengenonicni^gctoeeli een anbec projea ban toegcn i)afc©o. jiföog. obec tefcbeten/ om upt De collatie ban 'tfcibe tegcn^ batbanbènfóoninggte honnen |ien/ tDaccincpaentlDcRbebjfccepantiere^ flDeecbe: enbe bat aen be anaecejpDebangembec» focöt enbe bp ben niéec-gfiemelOfh Rijcx Canceiier nengenomen / geni besS ütoninc); fcb;iftel|jclte ant» tooojDe te fullen bifctjaffcn/Dp 't gecne bpaenöe felbe bantaoegen^ba^ci^o.lBog.becfotbt liabbe: op bat b'üoogil-gem: f)acc iBog.epnbcItjcb fouben mo· gen tocten/toat fp ban fijne jll3afe|Iept te bectoactjten gabben / enbe goe befclbe f!cD inben tegcntDoo;bigen ©ojlog tuffen Engelant en Nederiant gcbjagen toilbe. f fi <« borigen bagh öabben be J^eecen 3ïmbaffa=
Mffa Vranckrijck ten t»e{)oebe ban ben ïtonincft
beSc t«t ban Sweden gebepefcbrettcnuptgegebenfcftece acte f'erüc·- ban Guarantie, Dat be armature bp ben lüonincft ban ^taiÈiM DennemarckenaengefïeUtoo?benbc/ niet aengefien ^ toa^ ofte gremplopeect fouöe toecben tegen toeben. gSt April öab oocft beHeec Ysbrants lafi / omraet cntfn enbe neben^be Deen fchc nniniflecsJ/ ben Itoningft ■t ®jac- ban Swcden te noobigen tot intcebinglj in Det ®cac» belili""' Ö'f·^ Denemarcken den elfden February ge» ;steet maec&t. J3^aec bat fjab geen appacentie j Il^ant men met ©e-toonbe niet f)et fecreet Sficticul : «gnbeSwedenfiaa iltncV' PbÖ laten beciupben / ban te fullen nioeten ftomen in treDcit. rupture tegen Denemarcken ban toegen IjetCcaci ftiBciite ^fi'"^ toacen al toebecom twee ^cötpen
»inii Di boo? Gapers opgeb?ac!)t / toaec in Öe Sweedfche Teer ^eei: Compagnietoa^gcintcceffeect/ «Snbe toaec ober be bo?m ilcec Appelboom Riacbtebeeb. tSnbealfoomenöiec. aeii J)atr Piek en Teer nam bOO? Contrebande, bolgen^ ^laC; 4HDe. caet ban ben negenthienden j^actl) feAhicn hondert vii f en feftigh, ^oo fcpbe öp baec op / al^ öet bie mee» ninglj Ijabt / foo fouben figb in Sweden geen rouwe toaren bebinben /bie men op bat piefuppoofi niet on^ bcc be Contrebandes foubeRonnmtceclien/enbebp gebolge rene onlijbelgche confetjucntieenpjejubieie üoo? fö'n ilJoningönafig&fleepfn. ©atalleaibflen ban Contrebande IBaccen / bie ijaec Ho. maog. met ónbece potentaten Dabben bajl gjjefielt/ floegew OHcenlijcft op f0?melc Oorloghs-gereetfchappen, enbe niet op eenige rouwe JQatecialen / enbe bat fijn fio> ningl)^ (@nbecbancn in Defen noeg minbtx toacen gcbonben / al^ be gjngefetenen ban anbece iiaec ^0. jQog. ocaliicecom/ bccmit^ foo toót liiiiScactact
liete
ban
ratttft faanbt
armn |
niet en toa^ gtpofectt tnffcDtn bc <£cconSwedeo en befen ^taet/ cnïJe bat jnm Detbnlbrnnicccbcc Öabt te fjen op 'tgeen onbeclingl) bp bc iScactotcti De ?ïnno vecrtigh cnDi v\f enveertigh niDe fcsen vijftigh, Dien aengaenCe foube moeijenfijMbaftnc- flclt. <enbe alfoo öaec jgoogij JBog. iSinifkcöm i^eece Ysbranrs, figij tegljintooo|biQfi aen ijet jto, ninglijite i^of in Sweden beüont/ om oieenbiccaEiijht poincten onbec anbeceu te ceguleren/ batoocfiöe meec-fjcogfi-gem: fóonincW: j^ajefJept aen fijne «> be alle^ toilbe bp b^ngben / 't geen Ron fiteclscn tot nieecbec confolicatie ban ©jientfcbap; gioo bcctrom begöemelbeJIeec Appelboom enbe bccfocfite bat be felbenict fouben gljcboogen/ bafpet^ iDiecbenfifp pjecipitcect in bet ^cntentieccn ban eene fafic/ tuöcc ban betcebje^ beel moepcltjcltbept nac figt) foube fioit' nen fleepen/ enbe Dat baecllo.lSog.oieiiöolglitna fouben gelieben fobanige boo^fieuinge te Iteteli cotn/ bp tiet «ioUcgii tee ?tbmicaUtepi tot Amftcrdam, acn Defifcael of oaec bet toijDecsS gtboojbe/ bat befaec fie ten minflcn >« Statu toiecbe geOouDen. • lleecen Flemmingh cnbe "Cojet op [)aEC bet: ttech fiaenbe/ babt d'eerfte bp ftjnafttbcpDtùni Denjgeec Ysbrantigcfilaegbt / Bfnilcettesrjn/ bat boo? fijn becicecIiD'onbetbanbelingönietbetngeec Ysbrants aengljebangen / niet boltcoctienbabthon^ nen toecben/ becboopenbe nocbtan^Datfulcymtt Den eerflen foube ftoii nen gcfcbicDcn. ©p ijcrf{ bacc op ge-anttooojöt/ bat fulcitg alleenlijcfi acn Den ïtoningl) floniSt/ enbe Dat De booifcbjebe^rgotia» tie in een moment gljeflooten foube hennen toecDcn / op bet pjoject bpbemlaefiobecgegebcn/ coiitiiirei renbe baec üo. IBog.upttccficméruinge/ in allen beelen foobanige reDeitjcitbepbttebefiaen/ batmtn niet ITtonbe ttoijffden of fijnJHBojcflept fotiïe eenabfus lupt g>;nocgen bebben acn baec #oogblËog.€on> befcenbenfe/ maec Bat bP betrtemenbe in tegen» beel erri booincmen ban bem enbe ban brn ifctc Cojet j Bepbe al^ Commiffacifen fiem toegeboegfit/ om be felbe bngeflootèn te laeten / cnbé te becttct» fien/ bat bP f5gb gefucp?cneert bonbt/ niet toe» tcnbe of petpanbeci baec upt beflootenlionbetro;» Den / al^ een beffepn om be felbe afte bieecBtn ; fijn dBb. Deebe een contcacie pjoteflatic ban toegen bc^ lÌloningbs! genegentbepbt/ baec bp boegcnDe bEtt bet bao?fcö?ebe bp ben ©eec YsbrantsobergtlebecDi projea bp be SJcgeecingcaengbifitntoiccbt/ al^of bet accommobrment baec booj mcecbec glje-c^oi^ gneect toa^ al^ te boocen. 3]3aec op al^ titg»r< be/ om te mogen toeten toaec in bet frfüebcfionbt; g»epbe bP fêeec Flemmingh bat men gercniaraueei't babbe/ eerftelijck in be gepjojecteecbe ?trteban Caf- fatic der Elucidatien, bat acbtec befflbegcboeflöt toa^ een ciaufule/ fjpjcecltenbe ban een nieuw Tra- ftaet van Commercie, toaecb00|bctfibW"of gelijcftfaem toebecom toilbe inboeten nlcutoe Eluci- datien , in plaet^ ban be gbeenc bic men qttam te caffccen : ©at in öet anbec projeift ban Conventie gecemaniueect toa^/ in be^ciijculenraccijfnbebt Africaenfche differenten te infïuecett/ alle beclau»
fulen fpjeccRenbe ban be Renunciatie van Commcr.
de op de Kuilen van Guinea, Die fijn HBajefJept ge» contcabiceect babbe. ©at bet Kcttjcul fpjeecBenDt ban be fubfidien gecoucbeect toa^ in raaniecen / αφ of ben litoningb foube moeten beftenrten batöp fci)"" flebabt bab De felbe aen baec J&oogb 10og. teepf» fcöen/ enbe cpnbelfjcft Dat men in bèfheifienban Groot Johan bectoo?pen Babbe/ bet eypcbientbatt toegben f0n JBafeflept boo?geflagen/ 'tiDelcit μ ©eec Ysbrants ban te booceh bifcouc^ ttöfe B®"' fcbijnenteappiobecen. ^
?ine be felbe obiecten DO?bcelbe bevete Ysbraati gbefocbtê bingett/ enbe ban geett SBecelbt te φ/ frtbe bat tiiennptbeiÊtiiraticMtt baec igoagb j®og. o?Dje^ enbe fijn fucrcffìtreabtót» tentien met bet böoJfcö?ebep?ojcctfonbefcbinDeii/ alle. be ^tctijeftelen ban bien abfolurelijcft obec m te nomen/ iitetbebD0?fcb?cbe0jD|fg/ enbe bat 00» b'ewenfie ban bet bwjfföifbe projeii bp Ö^·"^
Sflin- inlnii lil iCojit ftoinK op bat; btttrstii ηκΓβι··.· BlIaiiW,
©If. toutj ban JKm. minsi wttct
gf' Jjaiitii, |
-ocr page 891-
|
mnficBt'eÖcpt/ entJêfoDöanlBö toaffecoUcDeect / Dat fletneöe minile aenflooteigchctccmen in gcDon:- '— Den toiecDcn. .^aDcröanöt toaiS öcm öan tecjjjben üoo! gciiomEtt / öatöep?incipale Öifficultept tefiUCi
rcn fouSciii i)tt ^Ütröcftel / fpjeclifnöc öanBctveyi-
gcic, in bfii optjef tjan tociche men al&aci; fottöc iiiiiicn confbntecfn / mitg Dact tcffcn BcDingcnDc fcn abfoluyte liberteyt, om be Tollen tC JDatCC enöc te jitanDt te mogljcn btcanCetcn cn&e bcröoDQen iia Ijm tociocüaUcn ; Contcacie De öifpofïtic ban j)rt Elbingfche Tradtaet 5 213acc bp De booifctljcbc iiücrtcptQccclitUigeectoftebctacIt tocrbt / mst een modciace TauxenöEeeneegaliceyc, (00 tcncEànoc· De ban bc bjcbccjöb^ ©nbccbancn / al^ ten nen= |icn ban anOtt .ïliaticn U obfecbcccn. Jgctri toiccbt uofitlüs Qfffpbt Dat Dit booircbïcbe Elbinghfche Traétaet, tn DienDrele foo ecoöcnbcDnlpbelöcftbe^ boiiDcn b3iecbt/ al^ be Elucidïtien ; (Snbe bat Den Coniugi) moefl b?p / enöc in bc bifpofïtie ban fijn (Sollen ongcbonöcn jijn. l|aec l?o,l©oB.moefï 't ges iieboo^fs i^ ongetb)i)ffe(cb?ccmbtboo?(tomen/na' bicn Dacc nopt cenigebeftoaccniflretcgijenljetmccci genieioe Elbingfche Tradtaet tofl^ beoi gcfionjen: »!inbe i^p ©eec Ysbrants Daec abecongeIa(l5önbc/ IjnöimjetbiefTectnban Het boo^fcij^ebe ^ctflciielbe uoojfcijiebegefogljte abfoliitie (ibectcpt moeten bin= ben aen De Difibolitic ban ()ét booifc{)iebe fficac- taet.
©e ï^eec itïficR^-Canccitcc in 't begin baw Mey in /Vnft" «nfcwntie fijnöe/ fepbetegen^De ileece Ysbrants, l^i, gccnfint^ te ttnöffelen ef Ijaec Igo. j®og. Demon= ticatie ban genegencfjepbt tot Dien Coninglj in be f'"!·^ becfeefietinge / Dat in De iongfjflc Cractaten met btii ben Coningö ban Denemarcken aen oBeeaen / Pìs noopenbebeTollen in ben Orizont ggelieben tDO^ iantt- Denbe/ niet^ in pjejubicie ban fijn jBajeflept ofte flctibigii tegen^ be i3i:tactatett/baii bengaec fefthien- honderc vijf-en-veertigh tee neDec gepelt ofte gefïoo· ten toa^ / enbe cpnbtl^c^ De becfehecingl) tegen^ be betoufie Deenfche ^tmatuce / enbe t)aec*@o· IQog. of^e ban Guàrànne foube fïjn iÉafefiept feec aengenaem Γ>ίη / cnbebpDefelbe boo? feeccon» jiQecabel ep genomen tbojben. 3@elgemefbe jj^eece bp befeibegelegentOept aenlepbingi) ggegeben geb^ benbetotbecefumptiebanDe bpfjem^eec Ysbrants obecgelebetbe i^jojecten/ cnöe eerftclijck getreben p)nbe/tot epaminatie ban De gepjoiecteecbe Acte ban caffatie Dee Eiucidatien , becblaecDe mectgemeiDe t^eec Dat bc pecidbe actjtcc 6e felbe geboegöt / bes Ijelfenbe een (iipulatieenbe becbinteniffe / tot ijet opcectiten ban een iiientu Ccacraet ban Commec' eie / albaec aengefien toaiecDe/ al^ of men Daec O003 tegen^ be gjb^bane pjotefiatie / be bao?fcf);ebe eiu» cioatie niet abfolute ènöe fitnpliciter bjilbe caffeccn/ inaee onbec conbitie ban be booif^ebe op nienti) te maechen conbentie bàn Commeccie / om bp onflcnteni^banbe felbe / of bat men obccbeingce= bienten ban bien niet een^foubé Bonnen toojben/ be boojfi Ëiucidatien mebeboo; niet ge*affeecttegou« btn. lleec Ysbrants teeft toel be niertig5i;pt ban be boo^fcgjebe bemotif!tatien aen gbetoefen/ itiaec bjetenDe bat men feer gcbocligf) albaec toa^ oüec Ijet boojfcbjébepoinct/ enbe fïcfjgelafl binben» Öebcb00ifci)iebCCafTi«ié aen geen conditiën ter We- rélt tébinben/ f)ecft op De inflantien Diehaengaen» be gebaen / geen fttjatigljept göemaeclu te confcn= tecen/batbeboo;ft!)7ebepeciobe upt l)et boojfctiiebe ottgchclupt gelaten foube toecben/ enbe om De felbe tebcnentoegt)e|taen/Dat De claufiileban Ratihabi- tiemebe acbrci; be felbe geboegöt/ continecen fou= be een poflt be belofte ban Ratificatie, in Dien tijbt bdec obec men foube ronbeniecen/ upt te brengen , enbe tetoiffeïen ; «©bec De «ttficlielew Öet anOe= te p?o}Gct ban conbentie o^e abjuflement/ ban De ontdane bijfecenten be micfïe fbjatigljipt BÖeo ballen op be iïctgcReIrti/ fpjeecftenbe ban bfe Co= ningWtjc&e NeutraUteyt op Den tegtnüiobiDiöljen ©oiloglj / niet aUeen ten ceguacbe ban ijaec i|o. ■löOfl.maccooiBbanDetfelbec oSeaineerbim/ enbe |
in fpecie ban ben (ioningö ban Denemarcken: ï0aec t óèó
op ontcent mecc-tofl-gtniflDc ^cec «fjcfi^ Cancci ____!
iiec/ nàec ccn Innglje pjotcflatie ban DieConincR» Itjthe gljenegtntljrpi; / om bupten l)et boojfcb^tbe ©ojtoglj^ luefcn te nioaDm tilybrn/ enbe in rupe enbe bjinotfctjappartirulirciijciinift fijne iBajeflrpt
ban Denetoarcken tC IcbfU / rpuDflijcIj bfffeot bat fjjneJ|l3aje(icptgbfDcnben fijnbc fijn tooo?bttcp?ei· lUccn/ aen ccn pbecsi oiipactpbiaö oojbecï ficlDe/ l)oc bccce Iip ten ceguaröe ban De lioogïjfï-gcmela be <ioninofj ban Denemorckcn ge-rngageect toa^/ bp De ïaetfie Stcactaeten met Den «Soningö ban Engelandc opgececljt/ tocnfcDenbe bat fijne jfeojc» fieptbanVranckrijck enbe {)acc jUog. op f]i;pc= Dicnten toilben bebacöt / ónbec beneficie ban öe toclcfte (ijnc lEajc^cptfonbcc quet|inge ban be gegebcn ^coutoen bupten actie fotibe honnenbltj* ben. ®c J^eec Ysbrants ijecft g{jeoo?beclt in Defen niet beel füjarigjjept tree fjDeccn / enbe onnoöigö te |ljn opi beel ei^pebtetitcn te Dencticn/ alfoo ijet hliaec tue^/ Dat fijne Jliaafefïept bccbolgftensj Ijet (STractact/ jonaöp met Engekndt op gecicljr / niet bccbonbert bjap aen Dien €ohing|^ cenige affiflentie te beclec< nen/ tegcnjSöaec Igo. jUog. ofte Dcc fcibec «©cal· lieecbcn / enbe t)ebbcn be boo;fct)Kbe fijne fufienue metbeele cebencn foechtn te aoficuecen/ Daecimijc Den boojnoemben J^eec booj- al^ noci) geen bof· liomencontcntement nam/ jijnbc bienbolgen^ öet boo?fcijjebe poinct gljeccfecbrecttot nabcc belibccaa tie enbe bp-een Komfie. <@bec be ^ctijcbelen caec» ftenbe De Afrlcaenlche diffcrenten , iö geen anDcCC cemaccque gebalim / al^ obec Dc gacDe e):tenfie ban bet ferde^ccijcftel ban {)ec booifcOjebe^Qoject/ boi#amenIf)cft in be iaetfic claufule / toaec bp^e- pietenbeect toiecbt / Dat Defen ConingD cnDc beflelf^ Africasnfche Compagnie foube beloobcn ^uaJ nemini lét in tas or*s apptUaat «eque autores ervnt, nequeper· mittent , neque tos protegent j ^cggnenbc onbillicK te fijn / Dat Den Coningl) abanbonncccnDe Cabo Cofgo , enbe 'tgeene Daec acn DepenDeccDe J niet befiaen 6on / met De ceffie ban fijn enDe fjjnet: ©nbecbanén cegbt bolbaen te sijn / maec flgft baecbeneben^ foube molten obligecen/ om Wteem" De Daec upt te i)ouDen / enDe bec felbcc j^abigatie Dectoaect^ te beletten; J©aec op be©cec Ysbrants, bp be onbeclianbelingeban be boo;fcf);ebe faecitc niet gctoeefl/ enbe geen ftenni^ Öebbenbe ban Deceben/ be tnelcRe tot De boo?fclj?ebe e);tenfie occaflt gjje» ge ben mocftt fiebbcn / göeoojbeelt geeft te Ronnen bolflacn met Dcfe pecemptoice antbjoojbe/ Dat Det bOD?fcö?ebe Hctijcftcl enbe De getfecle cjitenfle ban Dien totiifdemveriif^ bp De JBiniflccban fijn ji©a» jcflept Den ies cn-twintighftcn ?ïugufliicfIIeDen/aen Daec üo. iQog. toa^ ge e);()iticsct / enbe bp De felbe geappwbfect enbe öem ©eec Ysbtants toe gefonben ·, waer in IjP oeljoubrn jfjnbe ex preferì' />^otep}occDcccn/ onbequaem bia^ cenige becanbc» cinge te fionnen toe fiacn. (©bec'tJJctijcRelfpieeci Bcnoe ban bebetoufïepictenfienbec fubfibien/ becs Rlaecbe gemelQe i^eece bat Defen ConingD be felbe nopt met foobauiglj cmpieffcment gcbojbect foube l)ebbcngei)abt/ in gebalie fijne |!@ajcflept niet ge pccfnabeccttoaccgetoccfi / Dat l)em Dc felbe om cc» Denen meecmalen göeDcbucecct / beugöbelijclt tor= qu&mcn: e);teubeccn bccbec De booifcöjebe Bacbigs l)ept op öet Elbingfche Tradaet, enbc baec in ceraacs qucccnbe drie bingen/be teelche tot betec onDec!)oubC ban bjicnbtfcDap gcccbjeffeert bct)oo?bcn te iaou Den : eerfteiijck Dat De bifpofïtie obec De (aiollen bp J)et boo?noembe ®cactaet / gcccflcingeect aen bert Taux ontrent Dcn 3[ace feftbien hoadcrt veertigh enbefefthicn hondert vijf-en-veertigh geobfecbecct/. begoo^be b;p en ongebonben gelaten te toécben/tbacc in naec fijn opinie f)aeci|o. Jlgog geen fÏsacig&ept bel)oo|be te maechen ! nabcmaef men albaec te» gentuùoibigg bp e]cpecfentie geliect {)abt / Dateieccfn^ be iConen bDo; DC otommcccie tninculÌ toacenf Ccn andere. Dat Qcgtcc fiepcciobc DaecacnboIgcn!< De / bp De Uieltftcgcflatütcct toccbtdat wedei^ijdi 3^DDb ♦ Ondcii-
en OORLOGH. 't ^es^en-'veerHghfie Bocci 875 |
-ocr page 892-
S71· S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ϊ ίί Onderdanen in 't betalen der Tollen, niet anders ge- tradteert ofte meerder befwaeic fullon worden, als de minft bei'waerde vreemde Natiën j g|[|ebO£gÏ)t DoojDe tc toerden/ üolgljmöecjcccptic/ ten ware ioo- danighe vreemde Natie teghens de voorfchreve ihin- der belaftinghe by conventie overghegheven, ende toegheftaen hadden eenigh ander avantagie , mee dien verftande nochtans dat de Geallieerden elckan- der ghelijcke avantagien toeitaende > oock van de voorichreve minder belaftinghe gauderen fouden ; (denderden, tiatbCE);Cfpticbau particuliere Com- pagnie fiiöe Perfoonen , ocüofflljt acf)tfc ÌJf ptrioöe/ fpjcwltctiöebanberflalitcpt tujfcöcn tobecspt^ (©n= Decöancn/ iuca^tiaiitialjooainSE öfc (SoUcntiob» fectocn/ gljc-fittnörat bci)Oü?Öc tc toojbcn/totde Privilegien albereyts verleent ofte noch te verleenen.
Ysbrantsljecft opfirt cerile, namcntlijtft i[)ci poinct ba» Subfidisn, gcpcrliftttct tip ïjaèc i^ooglj JKoa: bienacngacnbe »i ocs^ben / enbe op be Wooifdj?eüe gcaïlcgcccbcliECcnbctiiigcn in 't Elbingfe (iEractactsranttooit/ totDft müjüligmbanbefelüe ongdaft tc ftjn / alfoo nopt Uoo? befe inflitte bare ban oetnafcUt iua^ / cpnbclijcft op be faccltn ban Groot lohanftEEftsctcpiJt/.mctbcneeriten te bcctoac^ten Öaeci^o; JBoa;potïiibeo?bje^.
«tioattij B5ap toaj? oocR flfbctirt bat be Conimanbcut; üttiioe Brederodc met ttoec ^o?!ocIj g>tf)fpcn ban bffm êitaet / ïcggenbe op b'€lbe / bp ofonbcc Gluckftadt, boom rienbeacntiainen ccn Engels Coopbaecbcc/ omop= loÈoeiisi Ujaert^naecHamborghtegacn/ tfgbcn^ben felben ' Öab uptgefonben biec Cfialoupcii/niet ©οΐβ bemant/ " om ben felbm aente talïcn/ enöeberaacjjtigeii/ be toclcfteirulc);g!)ctoafctof!;bfnbc ficbreticeecbe na be Sweetfe fijöf/mbe fjcf) gincR fetten ontrent b?ie flejlen ban Staden, enbe omttrent een {jalbe piflool fcgooc na bpIjetSlant; toelcft ongijeacijtbeboo^fjCfjaloupen befrniingd^man fijnbeblpben becbolgen/ Ijabben ïjemfön^olcft/tnöeöemfelbemet fïcö toecï)gl)eno= ntm/enbel)ft<iEngIjcI^fcI)ipniet fiaec cpgen ©oMt Defet. ©enj^eccBelt-Jlecc Wrangelbefe f£yieitjcR= fjcntbecllaenbe/ bebeemige ^oibatennabettoaect^ «iöminanberen ombefeinfolentiete rebicfleren; maec ïietBoïcft ban befe vier Cï)alo«pen|icö alceebenaec Gluckftadt tjebbenbe begcben / befjalben tien man επ: be een atuptenant / bic |jc& op ben Cngri^man bebons ben/öceftbefelbelaten inl)ect)teni(te nemen/ enbe aen lant bjengen / in meninglje be fcïbe te beïjouben tot bat bci)oo?lgcte cepatatie enbe refiitutie foube fijn gefcljietban't gïjrrn lp upt ben (engelfcfiea Coop» toaecbecmet |1φ tuegö ftaDbcn gfjenoraen. «©pbe fefacfjteban ben i^eec Appelboom igljftbolcltii)ebet;= fïjt^flecelapeert : niet Ijet g^lonbecbe. aBaec op Ijoei toel meecmael geftlaeggt / niet gebolcbt.
Colt' iimccp nttmt fpn nr- BH't
^eet Cou ventry, een ttjbt lang tot Stockholm genegotifcct i>ebbenbe nam in 'tïaeflban May fpn φ fcijept / befcftoncften met éfη itettingf) tnbe bopte ban
lipt vijfduyfent gulben^ cnbe met Coper/ te bjaecDe ban ^lUititn fes duyfent gulben^.
bjaiitsï
<Pen f eec Ysbrants tocpnigfj bojbeccnbe/ toiect ben vierden luny op ftjn becfoecli aengefeftjeben te mogen iniuecctrcpattiecen/ bpalbienöp faci) batfultji; fonbci;mew= tetï- firiticftenonbienfiïtonbeaefcljieben. patrie- ^cngaenbe ben nptbocc ban driehondert flucften Canon toa^ ïjem Öoop gjöigcben ban fïjne Majepept ïifatBBt tooo? fati^factoice cefolutie 't fcfiepben banbe ütonincfti iii met- lycFie Seaecinge te fuHcn eclangen/ ban 't felbe acljs eter, tecgbebifbenbooi'tfubjcct bectcecftbanbien ©cete bic Qtiait toaé te ejiaminecen of be boojfcbjebe uptboec becmit^ be (Cractaten met Engelant gemaecRl toeges flaenfionbetuccben/enDeoffgn llSajefiept be felbe tot fijn epgene Cquipagie niEtüan nobben ïjabbe ; fjp Beeft aen be ieeceöijoiCanceïiecoberöftboojfcÖjes üe cetacbement göeboïeett / enbe g&ecep?efentetct öet inteceffe bat öaec ©o: J©og: baec bp ftabben/mit^as bec^ be pacticuliece fcfiabe ban be ^tljippec^/ bie öace g)Cöfpenöp na bellaben&eöiienbe tweekdrieijfcci hen / biebe boo?fcö?ebe ïleeectagedbfent foube toefen/ nabebooifctiiebe péi;miiÜ$,f9Utim romen toacgten |
cnbeöaitCESëtecfupmcn. ^efribeBeeftbetfectitfct , i
öatinbfcbaet&et boojfcljjebe bectcfch beïet habhc ^^^^ Öet nemen ban be B^beecbe öefolutie enbe bat na fiS opinie be (ïcactaten met Engelandt gemaecRt be fA nietberSinbecen Sonben/ enbe bat be bicecttuté obtt
begefcljutöanbeHnge belooft bcbbcnbebanfrimiiaa-
jellept bolfiomentlijcfe te fullen tjecfoigen foo beel Ca. non / al^ tot be aeng&efielbe «Sqnipagie gfiecrauitem toiett / niet anber^ te bectoac&ten toa^/ ai^ bat tmlie nacfïc'tfamenfiomfie befaecfee tot contentemem a^ gebaen foube toecbrn. «ïen ^töfppet lan Corneüii fede longe banbec Schelling öem 6p miffibe «M Gottenburg bilientgemaeht (jebbenbe/bat fijn ^rhin ban een <Êngel^<ii;apitepn binnen be filippra/enbe on bf^ ]Öoning^b?p firoom genomen/ enbe alDaEtopn? fcagt fijnbE/enbe bat lip baer op ban ben ï^ett Sparre, ©oubecneuc albaer/ behomen ijcbbenbe etn atttfi/hÌ boo2f5 Capitepn ebentoel bjcpgbe met 't booifi &tfim te toillen bectcecften / fieeftgefocftt tetocge tetetioEn bat bp fijn JEajefiept EtfttaoeufeüjiftbacctfQlicitó berfienmocDtetorbin/ ban ben ïleec iïi)o:€antc= liccboojnoemtfipbebaf be boojnoembe Cnahrlfciic Capitepn alberept^ met'tboojfcöjebe ^rïjipijerttcir- ftfii toa^ / enbe bupten be G ottenborghfche ^cljt ucu
fitllflöefft / cnbegljcbilipenbeectöabbebeinteL'bjctic Öerateccontcacie booj ben gljemelbrn ©etc Sparre foo upt epgen betofginge/ ali^ op fjepjefe ojbje ban öcn ïioningl) gebaen ; be tffc Ysbrants Ijeeft niet onbtii laten gfieboeljjtïi te ^onen enbe te boleccn/ batmcii Örtboojnemenbanben boojnoemben Capitainnift met meecbei' bigeuc belet öabbe / enbe bat ranigoeDt: bonijt foobanige pactgbigbept cnbc tafleljjclie ongiti WfiBeptteoeffenfn/om beonbecbanen banjaccto: J!lo:bp be hop te batten en in be gebangenilïe te fmps ten/om Baec te boen quitfceneenpjólop Bare ©ps anben op be El ve genomen / al^ Bier booj göefcpt i^ / en bat men ter contrarie fo groote facilftept gcbjupcö» te omtrent befen «ÊngBelpman / bie met fooüanii gen infolentie fijne jï^ajefiept^ epgen firoonten eitöe B^engBebioleert/ enbe met fulcften bilipEMbmtie beflelfi^ojbje^infön tpgen territoirberacjit BabDej baer op nietanberé gBconttaDDjbti^/ai^batöebDöj» mii^faeclie tcgeniBoojbigbuptenbc bifpofitie ijan Γϋπ .liaajefiept toa^ / en bat te bertuacBten jionïie toat ben föf ere Couventry, bie met ben gemette €apltain na ©ngclant oberbaren foube/ ben felbcn/ afiigaenbe ^boo?fcB?ebe pjgfe/ gBco?bonneerimocl)te Bebbtn. pe ©me ïiöo: Cancelier Beeft berbecgefept ojöjete pebben omaenBembefeent te maecften be cprftljte intentie ban bien Coning/om booj^le goebe eniw tod' gemepnbe officiente tracBten eeneraifonnable enBe becfeecherbe ®jebe tuffcBeη Baer ÜoogB IBog: bm
bEn^bccfelbcr<©eallieetben/ enbe ben Conincftöan ^?OOtBrittannienuptte toEccfien; ?&atffin ΜΦ flEptbienbolgen^ aen ben ï|cere Appelboom ojbjese' Seben Babbe / orti tot bien epnbe fijn mediatie aen Baer ©o: J©OBt foimelijcB aen te bieben / eaöe fijn USajes iepept^ J©i(fibe ten gBelijcfeen epnbeaen fiaer ©ooflö j®og:abb?efftrenbetEpiefentEren; ©at fijn J©a)e- ficptmebe sefefolbcertcnbcalberEpt^ ojbjé gBefieP Babbe/om grttjcRc offre ban fgne mebiattete boenacu mf ben ïSoning ban Denemarken, gn beBanbelinflBEra ff Bpfiaec i(|o:J!@og:aEnbEboleni^3ebectbEtt tweeden luny gene beranberinge beo? gBeballen/ bpenDebe öm! ïtoning abfolutdgcft becfineren ecnigBe beclarane ufte belofte ban neutralitey t bp gefcBjifte ofte bp nionöe te
bnm /macritl'(-«-«TiniAeerrfehiinrfnTKT |
-ocr page 893-
en OORLOGH. ΊSes-en-'veertighfleBoecL· 877
|
01) De öicanDêcinac «n Öet Eibingfche. Scactact üoo? tiffin BEitiflt cnDc toeöfcom grccpciefct in «n nieuto pjojrcttjan conbcntie/ fiem Ijoo? eenige Dagen öoo? De ]@cccen mmDaffabciic^ ban ©?ancfti rijcftobccgelcbcct/toacc op / ali continrcenöe eem» ne poinctm Daec toe ÖP nietBrtafltoa^/ öecfoflDt ten fpoeöiaDPen gcinficucect te mogen toeröen.
^engafnDe pecmifïïc om te cepatrtecen op con< Ditic/ fcDieefDendertichften lunügeBooptteÖeBöfn batljacc ISiog. gent met foobeHommecIfjcKen ooiDeeltiictfonOeijeblimtieftoacrt/ maec naec fiaec ftooge toijsSfjcpt geDetecmineert/Dat boo? Den D rnfi banDeEauDen fijne pjefentie alDaec niet meet gere- Qiiiccert toiect / alfoo niet onDerlaten öaD ban töt tot tnt getcoutoe infojmatie en perfecte Benni^ te gcben'/ ban at 'tgeen gem in Daec bicnfi rn op gacc bes jegentbw^. ï0aec op naOemael flaec üo. JBog. niet goeDgebonDen IjaDben foo bette ccflejcie te nemen/om inOebooifcl)?ebe öaec ojD?f^iccnigc becanDerlijcB te macclten/ maetljemgnnflelijcïtiijne DimifTie teec toiDfcen / iion niet anOccp oo?0eelen of Decfelbec intentie toa^ Dat in fìaccn Dienft niet anDet^te bec^ tic^ccn biel oIjS 't geen meecgcmelte |}acc boocige o?ö?c^nicDe b?ncöten.
'i ÏDoocigen barglj^ f)aDDcn De Heercn ban De Co- ninchlijcfte crgetinge goetgebonDcn te confenrecen inöe uptboec banöe btrfodjte drie honden (luciun Canon. ^eBec.i^eDccIanDtrc(j^cDip boo? een gclfcljen Capitaintot Gotrenborgh opgeb?acl)t/f)eeft
S)ftain niet toillen laten bolgcn/ raa« öe^ftlbe mrt^&oIDaten Doen befettcn.
gin luiio met Den igeec «ijcF Cancelieü toeUec conferecenDe/ heeft na geDaene Danchfegginge obec 'cgegeben confent tot Oen npiboec ban 'tbetoufie Canon aen Den felbén gececomman Deett De cefiiiutie ban'tbetoufieGoccenborghs ^cgip. SBaec bp Doo; njn€D.alnocI) geDifficuIteect i0/ enDe gefuflineett Dat Dien €oning|f) albooten Daec toe te cefolbettn/ moflc af toacöten öet becieljt banffine^mbafTaDeuc^ in «Engelant/aenbe toelFte fijne JHaajeftept belafï gab ober De acten banDeno^ngelfcgenCapitain te blagen.
Becbolgenp Ijeeft goetgeacBt aenOen geDagfiten ©ceceÏooiteljouDenDetbeticBt ban 'gCanD^Cas pitainAfske FockesjtegentooojDigi) boo? Gluckftad leggcnDe/aenDen i^eec£ieflDent Romer gegeben/enDe Dooj Den felben Dcc toaert^ obec gecommuniceett/ fioe Datfjet^toeeD^ gacfjt met feecRec majoo|Denfe- vcnthicndenDccboojIeDenelëaenDtDe^ naegt^ ten elfupcenaenboojtbanCapitain Bredenroodc gefìo' men jijnDe ceftitutie ban febee loot boo) Defen gefiegt upt De betonile «SngeljcBcöitje becfocljt Ijaö/ enDe Dat bp Den boo^nocmbe Capitain 't felbc gee):cufeect fijnDe/ Den gemelDenjDSajoo? niet alicene becclaect l)aD/ Dat bp obec fulc); niet alleen DeSmacken op De üive fouDe moeten aen öonDen / maec öocR Dat ben onDecen mo;gen ttoee jIcDecIanfcfie ^cgippet^/ban ütaeden aenDe gemelDe aianD^ Capitepnen teacen liomen hlagenDat gunne ^cljepen rfcctibe aenge* !)ouDentoacen.
^pgl)ebolge geeft ffinbebboic geaegt oenbe hiel^ gcmelöe j^eete te cepjeTentecen De eFo?bitantie tanDc boDjfcl)?ebe'tcenemaeI fucp?enanteenDc genotcgfa» tncBpanDlije&eJpjoccDucen/ met becforch Dat get fijne Conineftlijthe lÊajcflept^ gocDc geliefte moefit jijn niet alleen om fpoeDige o?D|ete flellentotpjom- ptehofl cn fcgaDelofe ceflitutie banDe boo^fs tbite acDepen / maec oocf» om cigouceufe intecDictie te Dotn/DatDiecgelijcfie p?oceDucen in'ttoeftottttnDe iiietmeec onDecnomen moegten taiOiDen. ^e i^eec Bijc); Cancelier gaD Daec op becfeecRecinge gegeben/ DatöcConinehbanDc booffegjebe p?oceDucen geen nar·,egt tcc 3©ecelt beltomen gaD/enDe Dat Defelbe fg- ne Α. ;ajefìcpt immec^ fo onbettoacgt fouDen booj&o= nten al^ gacc |@og. gene De minile benniffe Daec lan DjagenDe/ beel min eenige o|b?c Daec toe gegeben jebbenbci^^atbp ggebolge googffeemelDe fgne JBa. eflept acnDcn ©cec egcp-BcUgcec (icg tegentoojDicg «I t i&ticgt Breqjcn beijinDenOe/ fooDanige ojDje^ tof
IJltlBlC
KI iO^
(«IIIII
ÜOIII
Keil·
|«l)f[C.
liiltiti kiltri |»Ill· tagli
BI cm
Ijtj
tae-
I», |
De becfocgte reflUntie / enöe bigoucrufe intecDictie boo?'ttoeBomenDefouDenflellen/Datgaecï?.JBog. -. Daec aen onttoijffelijcfi een toelbegagen fouDengeb. bcn/enbeoocftDrn l^eec Appel boom be aflenom't genegefcgiettoaginOebelle fojme te ejccnfecen/ en gaec i^o iQog. te becfcBecen ban fgne JQaj. opcecg* te intentie om met Defelbe te leben in ren bolBomcn bjienDtfcgap en De ouDe confïDentic te gccflellen.
HenDen l^eec Ysbrants i^ Den dertienden lunü nott» eibimi- penDegetpOint ban abfolute cafTatie en rccuntiatie ftiKtas- van bet ElbinfchcTraöaecbp De€coonSweden beC» focgt enDe gencgect / in manJattf gegeben / get felbe abfolupttebifficnltecen/ enDe fnlcici^ Den üeecbah Beuningen (bjant in 3^ancBt0c6 fulcc meDetoatf gencgeect) DefgelncB^ beBcnt gemaecBt/ ommete (ItecBentot Dclfclfë naecicgtingg/ togDer^ i^ oocft Den üeec Ysbrants eengelajl met De teoenen Daec toe DienenOe te Declineren Den boo?fIacg De tegecinge in Sweden geDaen/ omme be Croon PennemaccBcn boojdrieMaenden ex ^aSo neutcaelteboenblgben/ maec Debigl tot nocg toe geen occafie totpublique actiën ban Hoftiiiteyc ban Dennemarcken tegen^ iïngelandt bOOjgeballfΠ toa^ / Dat gp Heec Ysbrants boo|Deï?eecen?imba|TaDeHrè ban ©jancRcgchfou- De mogen Doen gclDen / Dat De Ccoon s weden al een goet gcDeelte banDe boo;fcgjebe tgt get effect ban gaecItfDccbegeertegabgenoten/ enDe Dat toellicg* tclgcB get celletenDc gcDeelte banbenl^Iben tgt meoe in Dice boegen fouDe Doodlopen / De^ bat Oen gemelDcn lleec Ysbrants fojgbulDicg fonbe gebben te bebo^Deo ren/Dat De^ niet tegenflarnDe De pofitibe beloften ban Neutraliteyt bp gaec 1^0. jÜSog. banDe Ccoon Swe* den begeect bolfiomentlgcit fouDe moeten bap fïaen/ enDe eicpjeffelgcit influeccn inDe conbentie Daec bp gaeclgo. iQog.opbetfcgepDepoincten foo notablen contentement aen Sweden fouDen geben / in Diec boe* genbatbefen j&taet Daec op bolhomentl£k{i getufi mocgt toefen/fonDec Dat gp Üeec Isbrants fupfi fouDe blgben geneceffiteert om allebeDifccentialepointen opfooDanigeo;D;cal^D{èbp gaec ì|o. JQog. toaceit opgefleltte aDjutiecen en afte Doen/ mit^ Dat Defeibt nietfinaltjcB bJiecDen geconcluDcett nocgte getepc»· Bent boo? enDe alecc gctboo;fcg2;be poinct banDe neutraliteyt infgelijcB^ in goeDe termen al^ boote» tec neDectoaecgefielt; €nDetoatDcbcbm|le faecBe ban<{15]oot lohan belanggbe Dat De i^reren Staten ban Utrecht alnocg fouDen tuerDengeDifponeectoni Deboo2fcg2ebefaecBe/ inco^get Daec op aen mocgt Bómen/Ingcbolge, banbe gebane boojflaen tf laten biengen aen CommifTacifcn,
(SufTcgenSweden «nbe get ÜUP^ Saxen, bifccDt ben refdeo Slulü ggeflooten oe bolgenbe Alliantie.
TE weten vsy hier mede, alfoo den DoorlucbHch- 9tlI<M- ile , Grootmachtighfte, Vorft ende Heerc, rfiiiil- Beere CereLin Sweden, Gottcn, en Wenden Koningh, &c. als mede den Doorluchtighftcn Vorft endeHeere, Hcere lohan George y der andere, Her- «npji togh tot Saxen, &c. des Heyligheö Roomfchen Rijcx, Eertz-Marefchal en Kqirvoift, by fich aller· w^en wel bedachtelijck hebben betracht, hoe door Godts ghehengenis, aen alle zyden, foo wel binnen als buytcn 't Rijck, fich veel ge vaerlijcke motuf open- bareti, fulcfci dàt by dufdanighe verre uytfiende con- junÖure, het ten hoogften noodfaeckelijck foude we- fen in tydts te vigileren, ennaeftGodtshulpeopdc confervatie en behoudinghe, van den in 'tHeyJigc Roomfche Rij ck foo dier verkregeae Vrede, alt medo '· tot Eiainteneriojge van een y derf in 'tRoomfche Rijck hebbende Landen, endecompeterende Gerechtighe- den , vermiddelft te denckeo aen d' oprechtingh van een nader verilandt j Soo hebben hooghft gedachte fijne Koniocklijcke MajeAeyt in SweJtn, al$ Roningh en frimfalis ttmfocifceut des Weftfaelfchen Vre- de , en fijii Keurvorftelijcke Poörluchtfgheydt tot Saxe», in Hatnedeshooghften Godts na aenleydingh des InfirumentHmVach, tot betrachtigh der vrede cn ruft, oofijc confervatie van ygelijckcn deels der |
-ocr page 894-
S78 S AKEN van S Τ A E Τ
|
t666, Munfterfche Vreden-Slot, toegerichtede en wcl-ge- ——— gronde Rechten, mede tot beboudinge van den in 'c Rijck foo dier verworvene Religions Vr^heyt, fon- der yemandts nadeel, ofiènfie of prejudicie, fighop volgende Artijckelen onder eickandervaft en beftan- digh vereenight en vergeleecken.
j Sai tuflchen fijn Kqnincklijcke Majefteyt en fijn
1. Keurvorftelijcke Dooriuchtigheyt, een beftandïghe goedevriendfchapghefticht zijn, en verfpreeckc fijn ÏConinghlijcke Majefteyt op Koninghlijck woordt en geloof, fijn Keurvorftelijcke Dooriuchtigheyt en der fêlver Keurvorftclijck Huya, waer onder fijn Vrund- Vedderlijcke geliefde Broeders mede begrèpen, dien- volgens oock alle andere Hei togen svaSaxtnAlten- btrgh,Gotba,^v^iLWeymmfcher\À-a\Q·, als dewelcke gelamentlijck en befonders, foo wanneer fybyden Konincklijcke Majefteyt en Keurvorftelijcke Door- luchtigheydt van Saxen, sis capiti Vamilia , lullende gewoonlijckeaenfoeckingegedaen htbben, derfelver goede beliefte om in defeAlliancie in te treden, vry ftaen met haer inhebbende refpeaive Keür ende Vor- llendojnmen. Landt en Luyden, ComnaÖen, Prae- eminentien, en digoiteyten, oock alle Reghten ende Geregbtigheden, jegens alle de geene, die haerghe- famentlijck of in't byfonder aen te grypen, te be- laften, ofte te*befwaeren, Cgh onderftaen wilden, by te ftaen, te verdedigen , en te vertreden ^ oock derfelver Keurvorftelijcke Huys, tot etlanging hun- ner hebbende rechtlijcke pretenflen en competentien te verhelpen j Edogh fai de Gultckfchfi faecke hier on- der anders niet verftaen werden,, alsdatdefelvenae uytwyfingh des Infirmentttm Ρβίκ amicabiliter afghe- daea worde. _
II.
ïi Even alfoo verfpreeckt fijne Keurvorftelijke Door- iuchtigheyt tot Sa^eay op Keurvorftelijcke woor4t, trouw ende gheloOf, met ende beneven de Heeren Gebrocderen, en alle andere Hertogen tot Saxent die indie Verbond treden willen, de Conincki. Majefteyt by te ftaen ende te helpen,ingevalle defel ve i&de rufti- ge Regeering van de in 't Roomfchc Rijck befittendc en nae aenwyfinghdeï Munfterfchen Vrede, tot hem toekomende Provinciën, Hertoghdommen, ende Landen, en derfelver Reghten en Gereghtigheden aengevochtenen geturbeert fouden wordeti.
.. Sai de Evangelifche Religie, naer inhoudt des Vrede- Slot, in haere Coninghlijcke Alajefteyts Geuworfte Jijcke Doorlughtigheyts Landen, en in de hier naeft toe tfedende iri 't Rijck h^bendc en ftóendé Ρτονίη- ciea, alletóijts oprecht onderhouden ^ en teghenalle machinatien en geweldt conjnnilis virièut) op 't krach. -: i tigliftbetchutwerden. ^^ '·.<—·ν·,
Willende Conincklijcke Majefteyt irt ίβίΛ»,'en ' Ceurvorftelijcke Dooriuchtigheyt tot ^λ*» iii allè raedtflagen en deffeynes, welcke tot des Heylighen ·· RijcitsDuytfcheNatie, oock Geurvorften en Sten- ïlen , Reghten en Vryheden, aengefien cnde.gh^ meent fijn, tiaer ^vermogen elckander bevordeien Ïnfeconderen, ·;ΐ'0···' . Jiis.^.v.iisriii-- 'ù
V. ^ ·, ■
• Deafliìftentie en werckelijcke hulp vérfpreecki: dè Onincklijcke Majefteyt, aen'tGearivorfbelijckè tìuys tot Saxea op vereyflèndetì nòodtvali foo wan- 'neerTyby wylendaertoegevordertWerden, mexdrie 'duyffnt Mannen te Paerden te Voetì iéa fobdanìgeh Arrnée met ordinari® foldye ('onderhouden , gelijck mede het Céur-ende Vorftelijck Hays tot tei» gèiÜ- méiitlijck, onder de direftie en'tcbmmandemeot Vain fijn Ceürvórftelijcke Dooriuchtigheyt, wedet-i óifivde Conincklijcke Majefteyt mantte
FeértenteVòeti-in gevalhet denpodt vèreyfcht, töe Ite' fchicken, eti den ordemélicketi Sold tot ^ier^e-: 'lijekén Armee toe te reycken, figh verbinden, dogh ftl dèfe iWi geftelde hulpna tóegedfigeriden ghe-i '▼allè vergrootVia-deriV enfigh"dei#iSgènnjtÈrbefchà-' jiiàiheyt der faccken yederroael vcrgelijcken , oock |
een yederfchuldigh zijn op gedaene naricht, metfoo; danige hulpê niet te verfuymen, maer paraet te fijn. De Krijghs-materialen aenStucken ende Munitie "— als mede die provifie aen Vivres en Voeraéic fai hy verfchafFen, aen dewelcke de hulp gefchiecR. Edogh ftaet yder deel vry fijn Armee met een lichte Artilleryc na bevinden te voorfien,
VI
By d'Armée in'tVeldt behoudt deConincklijcke Majefteyt de diredie, dogh foodanigh, datmetden Keur-Saxifchen Generael alles getrouwelijck gecom- municeert, en der felver voorflagen en goetvinden niet verworpen, oock van de Coninghlijcke iVÏaje- fteyt wat in den Krijghs-raedt na ghewoonheyt mach beflooten werden, foodanigh-werde gedirigeert, fuics a|s het de Krijghs-reden alle-malen fai bevorderen· Dan by foo verre fijne Keurvorftelijcke Doorlugh- tighey t tot Saxen, of op der felver bewilligingh Her- togh AugufiuSi fijn Vorftelijcke Dooriuchtigheyt op eenetijdt te Velde zijn wilden, foo blijft denfelven precedentie in den Krijgs-rade en voorvallende aöien, alfoo dat van den felven het luoordt gegeven, en alles met voorweten en naem der Sweedfche Generael ge- dirigeert fai werden.
VII.
Het Krijghs-recht blijft yder deel apart, en werdt aen yeder Generaliteyt de beftraffingh en executie der txceffen vry gelaten ; Dan by foo verre een hooghor OfEcier yetwesquamete delinqueren, foo wanneet beydede Armeen in'tVeldt geconjungeert ftaen, fai defwegen een generael Krijghs-»echt gehouden wer- den, ende de ^ executie cmvmni nom»e volftrecc- kén.
VIII.
By aldien fijn Gonincklijcke Majefteyt, met fijn Keurvorftelijcke Dooriuchtigheyt en Geallieerden, gedwongen werden oiFenfive te gaen, en deir Allerhooghften de Wapenen na wenfch fegenen wil· ' de, dat d'Armeen in 's Vyandts Landt inquartierden, foo fullen dieQuariieren aller-zijdts na proportie der hulpe uytgedeelc ende genooten werden.
IX.
Defe confoederatie fai op i^/f» Jaren van dato een verbindelijck gehouden werden, en gqpn van de par- tyen tuflchen wylen veroorlooft zijn, fonder des an- deren voorweten of confent, figh in eenigh Tradaet, dat-dit Verbondtcontrarieert, in te laten j Naer dit verloop der thie» Jaren, ftaet yder deel vry dit Vcr- boncitte continueren, of een nieuw aen te rechten, öf figh uyt het fclve gantfchelijck te begeven 5 dan dat deel, foo by verloop van Jaeren wil renanderen, felfulckshet andere deel fs» half Jaer te voor notlfi·· ceren.
X.
DewijlditVerfaondtgheen andereinfichtheeft, ali debéftellingh des Heyligen Roomfchen Rijcks feeo" kerheyt, Wififalifchén Vrede ^ ea handthavingh der Gedts-dienfi, foo ftaet aen alle andere Kqur-etlde Vor- ften des Rijcks, en particulierlijck oock de Coninghr lijckè Majefteyten van Vrmkr^(k'tn J)tnmerckm> vry en open,figh defe Alliantie mededeelachtigh te maec- kenj Edogh dat van fulcks fijn Goninghlijok^M»" jefteyt van ΛτίΛβί ende Ceurvórftélücke Door- iuchtigheyt totSextn, defwégende tydèlijcke enge- WQonlijcke aenijicldingh ghefchiède, oock figh der hul^e en andere conditiën, dewelcke met dit ver» bondt té fatneijfeeiten konnén , conform bctuyght
weiden.
• " XI-
Ifl geval oock fijb Ceurvorftelijcke Dooriuchtigheyt '
toffaitm, cenigh mifrioegen met spdere Keur-endS Vóïften des Rijcks 'móchte overkómen , «f f"»^ yehvesvoorvièl, ?twtelck in hiet Keur-ende Vonte^ Mjck fiuystot iejf^ , -felfiiftondtiii 't goede af geha^ dÈlt ïè werden, fai fijnConincklijckeMajefteyt de» felver Vèrtiïiddellöèhwederzijdts offereren «n troa· tvèlijckïenwehdiin, opdat tegen dit Verb^dcg^P
.hfadeföis onifta, bm'twelck te doen fijnC^rvet- ftelijckcDootluchtigheyttotitf^fiw, oock eerbiedipfi |
-ocr page 895-
|
ioudc.
XII,
Van dit Verbondc hebbch de Conincklijcke Maje- fleyt tot iwiA» en Ceurvorftelijcke Doorluchtigheyc tot Saxen , ge-excipieert de Roomfch Keyferlijckc Majefteyt, voor foo lange defclve tegen de Religie, de Munflerfche Vrede-Slot , en der felver Keyferlijcke capitulatie, oock andere met hec Ceur-Huys tot Saxen opgerichtede Pachten, datelijck wil handelen, ghelijck oock fijn Ccur-vorftelijcke Doorluchtigheyc tot Saxm fighhier by defgelijcks bedinght, dat hy, voor foo veel de voor-aen-beduydehulpe betreft niet ghebon- den wil zijn, by foo verre de Coninghlijcke Maje- fteyt tot Sweden, met andere Potentaten buyten 'tRijk roeenigen Oorlogh foude komen.
Alle voorfchreve Pada, fullen getrouwelijck ende vaft, in oprechten geloove gehouden werden ; En de- wijl ditTradlaet van fijn Coninghlijcke Majefteyt tot Swedt», en Ceurvorftelijcke Doorluchtigheyt tot Saxen, door de hiertoe verordineerde Gevolmagh- tighden op Ratificatie gefloten is, alfoo fullen defelve binneni/r/iMaenden ingebracht en jegens den ande- ren uytgewiflelt werden. Gedaen tot H«/d:n fefden Juiy fiflhienhondert fes-enfefligh.
Van wegen fijn Konincklijcke Majefteyt tot Swe- den, mijnen ghenadighften Koningh ende Heere, Geteeckent
{L.S.) SteneBielke.
Van wegen J. L. des Heere Keurvorft tot Saxen. Geteecketat
{L.S.) Augufi. H.zu Sackfen.
ï^alfJuiioi^Dei^fcc Ysbrantstoebecin (i:onft«:en= tii aeto£E|l met öcn ï^ecc ötjcy-Cancelffc / om te öcbs tini Dan Den ïüoningö be boo? befen becfocöte neutral i- tey t, toac»: op ben gemelben agcp-Canceliec/ toeecn^ ben Jtonina üerftlaect ïjeeft / bat fijn Jföaj ejl. rappojt ontfangen geb&enbe obec'tboojfs fubject inbe twee laetfïc tTonfecentieo tuffcljen öeec oBeÖouben/ 8φβΓ= fecrt toa^ / enbe naer rijpe oijectoegtnfle i)oe becce be iïractaten met Engelandt inben boojïeben giace opges ricI)t/fijnJ®aje(i.toecbonben/ enOe omtrent'tboojfs IJomrt/BcconjibccecctmocBtetoojben/ enbe patticn= iierlijch in acïjtinae genomen/ enbe bienbolgenbe gof t= geljonben Ijabt fijn toclgemepnbe ©fficien aenbe re^ fpectibefórpgcnbef^actpentot bien cpnbe aen tebie: Dcn/nirta«iberiS ijabt Iionnen oojbcelen/ al^ batbe boo;f3 €Daractet incompatibel toa^ met bie ban Par- tye, enbe genegen 5ijnbe in befenfoobanigö te p?ocebc= ren/bat alle be (jooge Partyen in tjet tcgcntooo?bigö <0o?logi)^-toeffn/ mctgcruliftept enbe bolftomen con^ fibentieljaecintetcfTenin Ijanben ban fijn llföajefiept bctroutoen moeijteji/ gerefolbrect ïjabbe aen Ijaer .ίβοΒ. mitfgaöcc^ bc boo?noembe öooge geintcrcfleecs bfn be tioojfs örgeerbe becfeecftecinge ban neutraliteyt abfolutelijcii te geben/ foo toanneer fijne jl©aje(ieiit becnemenfoufleDat be booifcgjebe aengeboben Mc· diatieboojaengenacm opgenomen enbe geacc(pteert foube toefen, ify }^ecc Ysbrant öeeft naer beleefbe. contefiatie ban aengenaemDept ober be boojfcöjebe din MajefÏept^ iiefolutie enbe 39ecltlaringge/ enbe nacrgebaencbecfeeciseringe/ bat naer be henni^ bic «l'iiptjöcbcrïanbt Ijab bp jjaec omtrent
tboo^fcfeebe pointt ban neutraliteyt gernfl gijefielt Jijnbe/ geenfttiacigöeptfeubetoojbcngöimaecftt in yet accepteren ban be aengebobene mediatie, meer bat naer fijn opinie noobigi) foube sijn be boo?fcB?febebfCi «laringe in foogoebe enbe benbige termen te boen cou= töfren/ bat geen plaetfe tot eenigefcrupulen ofbi(fi= boitie ober bipben mocljte. <l5emelbe geeie iiabt baer w gcacquifeert en berfeechert bat be ejctenjïc banbe boo?fcl)?ebc ©erWaringe bolftomentlgch enbe tot con= tcntement gebaen foube toerben/ met bpboeginge/ bat bcnftonincft in'tgeene boo?fcl)jeben i^/ ijaet i30; Mog.foobetre te gemoet getreben 5tjnbe/ niet ttoöffcien ftcwbe/ of befelbe fouben grìiicftcgcboegei
\\(t66. wanneer fijn Majefteyt yetsdergelijcfcs toegomen
Bfi-
limtuit' Ittim hu l|tj. ifflrt· lm. |
verfiePoindicn, particulicriöf& onitrent be bccfoch: te bfranbetingö in'tElbinghfe Tradlaet,. inconfojs mité ban 't gret: bien aengacnbe trr nebcr geflclt toa^ in 'tiactfie projeö: ban bie jpbe obergegcben / enbe ben twaeJfden ber boojleben JÜSaent Ijaer lìfòng* toegefonben 5 meer-gemelben ï^ercebefgel0f):urflcfr= be be anbere Poinden in 't boo?fcl)?cbe projetì: inffues renbe / confbjm'tgeene biei aengacnbe mebe booi befen ober gefcijjeben uptgenomen b£U in 't Itctijcs itri banbe AfacaenfchebiflTcrenten/ inbepcriobeconi tinerenbe be b^rootinge banöe ^omme be pjsEtmfirn ban intereflen bp fijne «5: nagegebrn/ maer ecfjitr ge petfTfieert toicrt öp'tge-epfle capitaci ban hondcrt vijftigh duyfent iïi)o;Dadber^, ©e I^ecr Ysbrants Öeeftbp fijn anttooojbe op be booifclijebe^jopcfitie befelbe/boIgen^beojbjciSacnliemgegebrn/ ten beele tegen gefpioocften/ enbe ten beele ol^ ongelafi sijnöe/ gebeciineert. i|em toifrt boo?tg in beboicftcn gegcben ofnictgerabenfoube toefen be (Sroupr^ bpljaerïlo. jiöog. gebefiineert naer Holfteyn, niet te boen mats cöcren/ alfoe naer be boojfcöjebc berfeechcringijc ijan neutraliteyt tocgrn^ bieil ïloiintcïü gcbarn / rnbrnacr ftet goet fuccc^ banbe Söataillie tfBcn^be<öngelfclje ©ïoot gcobtineert/ beu ïtontncft ban Denemarcken banniemant ter Jüierelteenigc ftonrigftept te befoj' gcnöcbbcnbe/ I)ftbecfenbcubanbeboo?fcb?ebe iCtoci pe^naer Holfteyn boojnocmt/ nergcn^ toebienfïigij/ enbe niet anber^ al^ een manifefl tcpcftcn banbiffi^ bentie toefen ftonbe/ firpbigö tegen^ be pjoteflatie bie toeberjijt^gegebentoag/ tot ïjerflelling!) banbe booa rigeconfibentie,
©eïiïija'€anceIiecboeirt)be berber^ baerbp/ bat ftjn ïionlngö boo? be boo^fcDjebe ©erttlaringö ban neutraliteyt aen ftaec i®o. IHÖog. gcgeben ijebbenbe be bcrfeccfteringe/ bp öaet begeert/ üa(ieIycI»bcrtrou= be bat befelbe infgeïijicoberöobigöfonben jijn tot ge^ cuflöept enbe fecuriteptban fnne Uaajieflept te pje^ fleren be Guarantie bp Baer ©0. j©og. boo| tjem i|eecYibrantsgï|ep?effnteert/ enbe bat öpmibbeleca tojjle enbe maftoact)tingc,batbenoobtge^ctebenbe bO0?fcij?ebe Guarantie bp Ijact ©0. j®®. ge-cjcpci bieertfoube toecben / geenfruarigUeptfonbemaecften biergelijcfteStcte ban Guarantie npt naemban öaec i|o..flÖo.iepaffeccn.
ï^p ijecft baer op geanttooojt / bat ftp be boojfcB?e- bepiopofïtie/ raecl^cnbebetopBoubcn banbci^rou^ pf^ naer Holfteyn grbefiineert/ enbeijct ej-pebtrrcH banbe bfrfocijte ?icte ban Guarantie acn Jjafr .liBog. foube lacten gelangcn enbe aenbe felberecom-· manbcrcn/ enbe bat ijp npt be©echïacingc banfgne .fEajefïcptbanDenemarckenfelbfr/ enbeuptbe 0?«
banfjaer J^o.lBog. f]rm toegefonben/ boüto- mentlijcii geinfojmeertsijnbe ban ber felber refpcctibc gocbe mcpningb omtrent be armature in Denemarc- ken boojnoemtaengefiflt toojbenbe/ geen reöen bont bic i)em fouben biffnabrren f)et pafTerrn banbe boo^ fcD?ebe Hete ban Guarantie op ïjeni begeert/ foo toan- neer f)p gbefïen foube öebben be boo?fcD?cbe berfecCi &eringeofte©erh!acingebanneucraliteyc in fooDanti ge termen gecouc&eert/ bat foo toel öaer i^o. JiEiog. ai^ ben ba<}gb~grmelben ttoningg ban Denemarc- ken , baerinne bolHoomen gern^licpbt fouben ïjeb^ ben.
^ebcrt ontfinglj Coppe ban be^ ïltoningB^ Oetïa' ® «if- ratieopöetfubjcrtbanbeberfocöte neutraliteyt: bfe»ÓnfncS te fien onbcr be Binneiandtfche faccRen. ?llenben Sp o» i^eer Pompone, ^Bmbaffabeur ban Vranckrijck, toa^ ntutteri- gelijche Coppe gegeben : befelbe qttam baer ober met "p'· ben ï^eer Ysbrants confereren enbe fijn ongenorgni tooncn/ bat in befelbe fgn föoninglj genoemt enbe rent"· acBter gefielt toag/ atljter ben fóoningi) ban£nge- barcobtc landt, 'ttoeich fijn «Sb.bcrftïacrbe niet te fullen paffe? eJJL-,. ren : enbe bp ben Ifeer Ysbrants pjinripalijch gerc; ne mtt marqueerti Eerftelijck bat inbe boojfcljiebe ^ectó' Sr ratie ban neutraliteyt geinfereert toa^ een gDefteele "ienVi periobe/ beginnenbe/ii'/rwfew videatur fcrupntus uni , alt erive parti injici fofe.ì}ìsm%n Opinie HÌCt ollccn onnoWgo en onbienfligötoa^/ maer oocfe'tgöeöerle
toercfe
en OOR LDGH.i VSes-m-ve^mghfic Boeti 879
iacfeljeptiDoonthontteMtDe nccö rcfteretide contra- |
-ocr page 896-
88ο S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i666. fctjcccft becbacBt maetfite/ een cffluacDc ben ecne
__ pofitibebecfilacfnaBtJaftininfiHiccnbe/ datdeoffi-
cien. van oiediatie, die'cdien Koningh belieft hadc ce prefenteren, gefondeert waeren in 't Traélaec dat de- felve met Engelandc hadde ; (ffinlie Dat fjetfoobatlcn mediatiebDoI/ Die Ben ISoning banEogelandtQoetit BetìontJin fjaDt te accf pteren / natnentlgcft Die gefon· Dcecttna^ in 't uoojfj ©ractact.
g^at DP nate infpectic ban'trapecfleöacötfCcace taet in 't achtile ^Scttjcltel toan Dien DebonDen (jaD cen bupDdrjcfte flipulatte/ bp Detoelcfte belooft toietDe/ Dat onaenaefìen «{^fftcienban JQcDtattebpecnban' De <l?econfoeDeccccDcn acnQcbient/ Defelbe ebentuel Qei)ouDen toa^ na becloop ban vier maenDen / te tecc' henen banDen Daglj ban DegcDanenotificatie/ fijn <5eallifecDe toe te fenDen De beloofOc aupiliaice (Ccou^ pen/'t totIcS niet alleen bicccte (ttijDis taia^ tnet De o^ Dce^ Öemi^tec Ystrantsbp Ijaecgo. JBoff.eeaeben om alDaec 't obtinecen ren belofte Dat Dien tlloning De SpanDen ban De ^taet tegmen gare (0ealIieecDen niet foube aflifiecen / maec ooch itlaecIijcR Deflcueec» De De belofte ban neucraiiteyc gem ban boegficn Dien «oninglj foo liberalijcft bp monDegeDaen/ enDeDie fijn JiBajeftept in boojfcljjebe (ÖncfC&jiflelöcbeDe» clacntie fcfjeen tetoiUen bafi ftellen.
®en tweeden ; ® at De belofte ban geen hòftiliteyt te fullen plegöen / immeDiateltjcft acljtec De boo?= fcf);ebe pecioDe boIgenDe feee naDencbeitjch gelintt= teect enDe gebonDen tta^ acnbe tijDt Dat De^ Stonine); mediatie Dupcetl fouDe / dumfaci reducend/e Üacra Ma- jefias ailahtrat > 't toeich of teflectie Debben bonDe op Oen inljouDt ban 'tboojfs achtfte^CrtijcBcl enDe Den ttiDt baec inne gebetermineect of immec^ Ì)aecì|o. ^og. in een abfolute onfcecbecgept (lelDe / goe lange De felbe ban&ebo0?fcljiebeneutraliteytfouDe bonnen gatiDecen/ alfoo l)et in De bipe Difpofitte ban fijne H^ajeflcpt (t/nbe aUe ogenblicit fi|ne <^fficienban Mediatie te Doen opöouben / bpflebolgeoocbinDef· ftïf^ belieben ftonDe (igö bupten neutraliteyt te pel- len 'tallen tijDe al| Ijet Ijem bjel fouDeggeballen; 3@aecinne of toel Ditabantagefcgeentecefïberen/ Dat baec Ho. JHog. goopfonben mogen üebben om in fulclten gl)ebal Dien ISonlngg boo? gaecenbetot maintien ban Ijacc accecate faecbe te bonnen Difpo* neren / ebcntoel confibetabel toa^ / of niet Bet tegen» Deel meect'appKBenDecentoa^/ tencegacDebanbe Defecence Die men albiec getoont gaD booj Engelandt en De fflcactaten met Defelbe gemaecbt/meec al^ boo; De Ccactaten met gaec ^o. JIQog. opgecectjt enbe ten teguacDe ban De betoujie imaginaice engagemen> ten aen Engelandt boo?noemt DetoelcBemengoeDts gebonben gabt figgbuptennoobtteappiicecen/ bO' ben D' obligatie Debiclche inDeboo?fcg;ebe €cactaten felfi^ cefibeccben / enDe ofbpgebolgenietbetectoa^ De boo^fcgjebe onfeecbete goope ban Dien iÌtonincB epnDelbcb te gebiinnen/ te cugge te pellen/ cnDe Daecboo? te becbiefen cen feechece pip^ulatie ban neu- traiitéyt geDupcenDeDefen gegeelen (©ojlogg.
Eyndeiijck gabt gecemacqiieect Dat De boo}fcg;ebe belofte ban neutraliteyt niet DupbelijcR genoecg ge-ep» timeect taa^ / enDe Dat be taoojben nihil hoflile in alte· riufve favorem aggreffurm biat meecDec ge-^'tetta Decct/ enbe op alle in Defen ^o;logg geinteceffeecbe geappliceect/ enbe Dat boo;t^ De boo;fcgjebe belofte conform De boa;gecoei;begaec]|a IBog.o^bje^ggei D?efTeect begaoïDe te too?Den. ï©Kt ïleeccn itmbaffabeuc^ banVranckrljckgeb» ö® üooifcgjebe €g?i|ïelijclte Declaratieal^pjejui ^btn bfciabel aenbe góoggepDtbangacenfSoninchomDe siticf reben glee booj becgaelt / aenben l^eec Rijcx Cance- «ance- liertecuggcgeflupct/ Dani^biefaecbeineenconfe. rime" β^εϊ^ε gegouDen foo beccc geaccomi
DKiÏpit moDcect / om een belofte Dat De meecgemelbe Decla< catie fooDanicg geceD;effeecc foube biojbett bat ban Dien ftoninclt geenDetecminatieinbencanggbanDe googgP-gemelDe ftoninclt ban Vranckrijcken Enge- landt gcbaen foube tooiben.
i|p geeft ban De boo^fcgjebc Declaratie ftenniffe enDe copie gegebm aenDen @eec iSefïDent ban^enne^ |
mattlten alfoo fuicjc ban iueggenbien Confncft m. gemnietgeDaentoa^/ Daer ober De felbe bethlatrb« mifnoegtjen ggetoont tè ftebben i tnaec aengaenhe " De nieetgcmelDe declaratie felbe tconbe (|(n (gti fie weepe Difftcultept ober De paffagie giec booi iii tweede Semarque gementioneect oojbelenbetiat fiin Itonincb gecup gepelt bcgoo;De te toefen/ nebunccn DeDefen gehelen (©o?logh. « ""ΐ-κη.
®e Heer Ysbrants geeft mebe met Den fètecBfifr lÌf· Cancelifc ober De meecgfmelbe Declaratie neconfc" 5'
reert enbe öeRemarques gier boo?geroe?taeiiDeftlbc
boo?gcD?agen/ Daer op fi)n (CD. infïflnificanre («= men/ gewotepeertgeeft/ DatDeintentienbanliiin C"® fitonincft in't comgccen banDe felbe DeclatatiemjrffM ®ΐ)'ί· en goet / en op foobane illatien/ al^ gp lleei YTbrants 1?.'°" ^
Daer uptgettoclien/enDepactifulietl6cftbpf!jneerfte
Sem'atque geallegeert gaDt/ noptgebacgttoajoi, toeeP / maec bat men ter contrarie gemetnt habbat D'eictenpe banDe boo;fcg;ebe perioDc niet IjaecËo JBog. raaerbeel eer Engelandt, onaengenafmte De toefen j enbe Dat get een injurie enDeenQhcli]c& aengebaen toa^ aen^&gne j®ajePeptDeflclféodtiii meeningg op foobanige tojjfe t' intcrpjeteccn ; (Snöf ggelijcb gp omeenmanifepep;eubetegebenbanbe boo;fcg;ebe fijn ftoninch fincere intentie aen De &mt IPompone/ alg Defelbe gem De boojfcgicbe bpötm ïleer Ysbrants gebatte fcrupule beftent maechte/fons Der eenigge gafitatie oftiabeDcncbenaenPonb^tu^ blaert gaDt/ Dat men Deboo?fcg;ebepeciDbegcbce< Igch füuDe bonnen uptlaten / Dat gp alfoo ooch tegcn< tooojbicg Defelbe berblaringe aen gem retiteecbe / en Dat Den {|ecr Appelboom ojD?e fouDe gebben om liacc Ho. HSog. banDe boo?fcg;ebej&ijnj|@ajePept^(inc(> re intentie omtrent Den ingouDebauDeboojfciijetie periobetebetfeecfteren.
HP geeft Daer op geanttooo;bt / Dat nàeftjneopi^ nie niet alleen Dienpigg maer oocb noobigO foube 5ijn / Dat get boo?fcg?ebe officie Doo? Den Heer Appel- boom bp geer Ho. IBog. afgelepbt toierDt / om boo; te bomen D'impjeffie engefonDeerDeomb^ge/ bie Defelbe foo toel al^ gp Heer Ysbrants uptbei)doj< fcg;ebe perioDefouDemoggen op nemen; S&atbeil^ iatien Daer ober bp-gemgemaecbtberregefocSttaie· ren/ maer al te tapelgcft repbeerDen in be flftac» taten/ Daer toe in De meergeDacgte pctiobegerefe· reert toierDt/ Dat Defelbe bp gem niet ggeremaic* gueert / en fonber efclairciffemetit Daer ober te gtbbcn geacnuiefceert foube toerDen ; 4Sn gelijcb gp met re· Den met berDer ban Dien Coningb^ intentie habt bonnen oojDeelen / al# boo; foo beel fltjn Hajeftept goeDtggebonDen gaDt / Defelbe bp De boo2f3 fijne fcg;iftelgcke declaratie te openbaren/ Detgpt^ec Ysbrants oocb alfoo tegentooojDigj reDen gabt tete· fererenaenget folemnele efclairc ffement/ bat fp €b: gem Daer ontrent beliefbe tegeben/enaenbe bechlaringg/ Dat De meccgeDagtetietioDe nptgelaten foube toerben.
({3emelbe H^ec B^cft l>aer op aen gem getoont een anber concept ban ^^cclaratie/ toaer in-gp ©ere Ysbrants naec lectuce remarcqueetbe/ bat aUetn Defen ©ojlocg geintereffeerDcn met namen ge-eppji» meert toaren/ begalbenDen fioninggban Denn^ marcken, 't toelcb fijn «ÖD: meenbe ggeremebieert » bonnen toojDen; ©p geeft meDe toel ggepenbatoe mecr-geDacgteperiobeupt gelaten toa^/ De paffagie bp fgne tweede öemarcque beert / toaer omtrent aen b' een Sflöegcbawn®" " confiberatiengier boo? ggecoert/ cnbanfflit«OiK ggebaen een poptibe becBlaringg / Dat fijn «onmBD peg De ganDen niet fouDe laten binDen / om gwsuP'
cettbc hen mbeelcn «©oJlnnh Neutrael temOttOT Dip
ben / enDe mn uwhiuhu· « «»."·( gccneDiefonDecrebeninOen φοίΐαφ fotaetoUKn
®e Heer Ysbrants geeft Daer op gefepDt / Dot gare IBog: ggepetfuaDeert ^nbe / ban bim ling met reben affiPentie in Def?n ©oitog « «o»' nen epffcgeti / ongettoijffelt fouben wetenbe cm / rm minpenbooïBacctwtpe.aewPBÖifïeittf^^JJ^ |
-ocr page 897-
cn ο OR LOG Ses en Veernghfle Boeck 88 I
|
ui bflti gitiupienbc ùen booiftDjebe <©ο?Ιοφ scen bpant- fthap tKin r$n iBaieftept te moeten becttacfiten / en&e ^ basrom berfottjt Datìiepectobe in De meecgöemelDe ©eciatatie / erpiimecenüe De öeloftc ban Nutraiiteyt op (laDoIgenbe ofte eentge anbere / (n fubltantte eelpbe lOijfeeetoucfjeectmotötetoojDen/ Satra UytHasconu-
ittur feft duranti he hllifnibilquicqttambeflUt cantra tadt- ftinm Bflgiumtjuiquein hllshocfiiciesac ¥xderatos lentatu- ren, lerUmjut bcjltl/m mullatn omnino cftm MrtSe vtl indiriSi l»mm.
jEiiöalben 't geen boojfj t^ / D«ft öen ii«t aotfiji- CanccliecgOecemaccgueect battieboo;f3 ejCtenfite al- leenltic& appUtaOcl biais / op Qe een ban De bcögOcnbe uaripen / enùe of toaec tnasi 't geen bp gem geinfi- üueectbifecbt/ Datföne Hafcfleptbanbjegbenbaec lio. làog. niet te bectoacljten i)ai> eentgg betfoetb ban Nutraiiteyt,in faöeuc ban be tegenpactpe/ batηοφ» tanjï ban fffneiBaieflept niet anöeci piocebecenBon» bi / ali een gel()cfiluptienbe beïölactngö ban onparty- dtge Nutraiitey t, ten ceguatb ban bepùe partpen. ]^et cduUatbanbe boo7ftg;ebeconfecentici0 gebieeflcene ber&laciiigD ban bat be faetbe in nabec beliùecatie ge^ l(Pt)t / en oat t)em ban bten ifóontng^ cefolutte benni^ gcdcbenfoutiebiecben. <0p&e{)iec boo?ggc|Ïeit>c lafiban ben dertienden sWi51uip/Deeftben^eec Ysbrantsin'tDegtnban Augu. « ftui met Den ï^eec JSjJit-tfanceUec oefpjoocBen : 5®te Μ bec&laecDeopgcteerfìepoinct/ toaecbp gaecll^oogD iistijiiaag. bIfTicuUeecDmoe abfolute Decntetinggeban't "" «flbingfcDeCcactaet/ becBlaect (jceft becbionbectte jtfii/Datf)aec]go.|Bo.cef[c)c(egenomen [jabbe opeen
ómtdöffelöcB fiabbe 'bonnen gcblDcBen upt beti^joittt ban tonbent / al boo^twee naaenben aen fiem ooetge- ietiect / bat D(en ]^ontng{) nfet ucggeecbe op be cafliacle ban 't boojfcDjebe (Ccactaet/maec op be becanbecinge banDUntnDe pointtenbp'tboo;rtt)?ebe project gge» fpecificeett.
^at ben^onfngD tnfggclücBjtbanbenboo;fIagg / omDenConfnggban Denemarckenneutcaelte Bou'· ben / ben tgb ban drie jiBaenben / al lange gebefl|teect Dabbe/ boo; be gebane becBlacingebat fijne lliia)e0ept ten ceguacbe ban ben geb^ee^iben Moscovifchen (00}'
oagementmetEngeiandt, benlSontng^ban Denne- marcken (φ gebolge ongemoept foube laten / enbe bat
...... ' .....aBajeflept opbe
gebaen/notgon» _.ontngÖ ban Denemarc- ken, foo biel βΐ^ boo} be anbece Btügenbe pact pen/ ge: 'tect^iabbéeen ftgjtfteljicBe becfeecRec(ngi) ban utcalttept.
^an b)at aengingQ be begeecte ban iiaec ^o. l^og mbe boojfiöiebebec felbec cefolutie betbat / om be be- lofte ban j^eutcaUtept e);p;efreiycii te boeninfluecen f η t oeConbtntie/baeclnnebebebiufleanbece poinctenaf '
oninggbaec toe nfet ggebtfponeett foube Bonnen Nt>(n/ nabemaellDne lEajefieptbefelbeinbebe^e (nbe bcagtigfte fo^me / onbec fpn Soninglgtbe SCegel wbeSlentepcBenlngeÖaDbenboenbetbattenfneenfo» pnele 3ltte/appU(abel op alle be Bcpgenbe pattpen/ oaet inne geen becanbetingöe notö tn be fojme «otB fn « materie te becbjatöten toaii ^at ftp oocB niet Bon^ oe betmoeben bat öaec ^oogfi jBog» op be boo?fc|)iebe fojmalitept fouben toilien petflflecen / tectoftl be felbi ntten be anbete öooge ftcflbenbe pattpen / f η Bet effen- we tontentement enbe genoegöfame becfeetbicingfle OliebacnbiaiÏ i <iEpnbeltitB fepbe bat Baec «oogB leo»
pintjebecBiacinge/ banbe ^eeteniStatenbanatcegt tefuHenblfponeten I ombefaecBe ban Gtoot lohan w tonfojmiti ban be gebanen boo?(ïagB / ft laten bjen» BenMnCommiffarifentoelaenofjenaem toai / maet wtBettebJenftftentoaceeebieefÌ/ batget booifcBie» ban gaec ^οαθ ISogtienbe albectpbtj» tttoiMfthwigefieit/ enbebe »o«}ftSKtie ((fotntte
VDecl, |
6p be ^eeren ^taetcn tian Uytrechc upt gge^^ 1666 biectBt ; (0p bat tjet (lupten banbe betou^ ton^ . bentfe aen De boojfrlijeoe pactitullete factfie niet ' mocgte Bomen te actcocgccen / oojbeelenbe boo} toebec söbtji intercffe enbe refpett onbienltigB te ft)n/bat beboojfcD^ebe ronbeiute langer ongOcdo* len/ enbebe bjlemfigapbanfjjnciiaa/cftcpten t)ae( Igo. IlSog. langer tnonfeecBecÌ)iPt bleef.
«OemelDe ^eer beDuceerbe b^tiDloopigg be reben bjaecom gaer l|o. jHQog. onbef loaect beboojDen toe te ftaen / be beranbcringe in ' t «ClbingfcDe ^ractaet ban De ^Wecbftlje 3Öb^gfP^(tcnbeect /enbein'tboorgei' roerbe laetfte project gctnfereert / oo;Declcnbe/foa bianneer men genegen toast beb;ienbf(t)apregBtte tonfoliber en enbe flanDtbe|iig|) te maecBen / bat men upt ben toeege lupmenenbeaffcDaffen mofle/fil't Odene toaer in b'een ofb'anberban be 4Dallieecbeit benabeelt ί ofte in fjjn iniereffen enbe toelbaren ban fpn (©nbetbanen beboet toajr.
d$ijn€b.beblaegBbericB mebe feet obcceeneiSe« folutte/biebpBaeri^o. iföog.gBenomen foube fpn/ om alle be^cbepen ban j^cutralentebifiteren/teaec upt niet anber^ al0 allecBanbe onbiilte en onlufle boo}t Bomen BonDe/ bet)alben bat be boo?f5 refolutie niet al- leen (IrtiDigB ìoasì met gaec epgen majcmieiü / ooigenff be toelcBe Baec Sjo. jjBog. geen bifitatie uan pmant tee IDerelb t toilbe gBeboogen / meer ootB tonicarieerbe Daerepgen ^laccaten in't begin ban ben (i^o?logD ge- emaneert/ bolgendbetoelcbe beboo}ft|)?ebe^tBepen benlgeutcelen/meMFBibitie ban beljoo?lt)cBe3^af<= pooïten/ ^ee-®?ieben/ Certepartien/ entognofte- menten/ fonbeteenigfiebecbet moleflatie onbetjjin- bert bermoc^ten te pafTeren»
3&envyfdeü iSuguftp jijnbetec 3©ercabetfna8e / «tiw·;. not^mael^boo^t geb^atBtberfcgepDeniQiffibenban m^ taa ben ^eete Ysbrants, c)ctraoibinati0 jnainiftec banS»"*® befenj$taetaenben»oninol)cnl^of banSweeden KStJ 5ebect cenigBen tt)bt gertoaertjü ingeBomen/cnbebanrccan fpertal0cfifeeeBec<Conffptbanronbentie bp beftee* tenjStoeebtfcöe jffiinifteri op gljeffflöt / enbe Det» toaertiEi obergefonbengBetoecflfgnbe / nebenjSfeecBe* celfòtffibe ban ben ogemclben locete Ysbran» , (n bate ben twaelfden gulp lefticbcn / oBeabbjeffeect aen ben Griffier Ruyfch; ï©aecopgï|ebclibetecttf0nbe / BebbenBaec ^ooag H^og. gBeperfifierrt gBelptbe ggeperfifteect bjójbt mitiSbefen / bp befenbp bec feloec iKefolutie op 't fubiett ban fijne aenbeboUneS^· gotiattebendcrthiendenbaec bebootettjigBenomen ì enbe (0 boo;t0 goebt gBebonben enbe betlùen bat aeti ben ggetttelben l|eece Ysbranu bcBenbt gcmae rBt fou» betaiecben/ bat Bare ^o-H^og. naereicaminatfeban 'tb$o}fcg;ebe Concept ban Reconciliatie, baeifnne gfjeremacr^ueectBebben menigbulbige aenAotelick- heden, enbe hamentlgcB in 't eerfte 3l«}jchel / bepe* tÌOÌie/viltiiliqaidullemidiampliitfprtttpdifeffit , vtl df
itat, bie Baet ^o. I^og. geenfintiEC fouDe bonnen aeno nemen/temeecalfoo BetElbìngTeTradiact felfjtmei* be têit quid genoemt / enbe bp gBeuolgBc ootB baejc boo} eenieftnt{( geinfrfngeert foube Bonnen toojbcn.
^at in't tweede SSctgcBcl bp Baet £||oogB IQog. λ ggerematQueert fgn be tooojben DominUs tirra ΰ mari beeUBebtoojben r*rrdümii-« foubenbienen letoecben upt gelaten/ om bat gaer l^o.|I9og ■ niet en p^etenbeet» ben / notgteoocB eenbenl^onlngO banSweeden , Bonben toe (teen eenigB rcgljtomop be ^ee/ obec Tollen bicettelQcB of inbirectelpcB te bifponecen / enbe notj^ be tlaufule dc bine ftMuin vifum fmrit » toelcBe boojfcBKbe tlaufule notoiclpcb foo tuel op albc- ceptjJgBemaecBte/ aljJnaermaeljü nocB te macC' BentCcAttaten/ applitabelggemaccBt foube moeten toecben» .
^atj^aet ^o.iBog oojbeelbenBet derde «rtücBd t'e«nemael/«/«ry?»« te toefen / betoflleflet booifi0?eb« ËlbiDghfche TraOaet bientgalben Blaec g(ienoeg{| toaiJbifponetenbe/ maectotbe laetfle tieriobe Av«r« cMtigmtt ctc- onaennemciijtB toa^/ aljl tfet oegeetee^ftipulmbe toi»/ enbe bjutfitelooi mae-
4ttt W |
-ocr page 898-
88i SAK EN van ST AET
|
1666 ®atijetooo?i»nii''i»«//tMin'tvierde sfittgtBeiin» ■ flueecenöeöet ElbinghfcheTraétaecfifjeenen Bupten teflupten/aenaljtften'tfelbe ^cacraet nopt entoaii gerenoveert, Dat) bp tiebebQUfte Elacidatien tlfc nu gOecafTeect inaccen / enbe naeb^mael fuUbd oot6 fontiec eenfge opmecc&ingtie ofte tntentfe / fnMrcboe;! genfoube&onnen tncfenegeflelljit / batgp l^eece Ys- brants becj)all)entieii)oo?fiD?ebe laoo?8aen&e €catta- ten/tti 'tt)oo;ftO?e))e Slictütlifi ttietìtaggctibe bato mUbeboettejcp^tmecett / oftebatanbecffntjibetooo?- ftB?eüetooo?benfoiibcn moeten toojbcn geomitteert/ geljjcg mebe be laetfle tlaufule ban'tfclbe Wrttit^el Sai· vis mmn, f c. aljS öauftD ongccijmt fjjnbe baec upt ge» Κφΐ / engclaetenfoube moeten toecben.
^at op 'tvyfd eifctijcbel faube bienen te biecben ge^ geflelt/batgaetlgo.ilgog ineene generale en yerma^ nente befcctptie ban Contrebande3@aecen/ gfjeen Scheeps-behoeften enbjilöen tompje^enbeceti/ enbe ecgtec be ^cgeepU-beDoeften <n beefen Θθί1οβί> te« ggen0 Enghdandt, g«t p?fncipaeiffe mtbbel tsefenbe / toaecmebebefen^taet banbiej^t^eafbjeucfi gebaen loecbt / bat ber^aiben ooc& tn befen <Φο?Ιοαθ niet gge* pecm(tteect foube moeten tneefen / befeibe aen be a^panbentoegljeboect tebjojben/ ggelücft ban oot& 8aecSio..fBog.(ngece®iatcaten bfentgalben boo? befen / enbe notfi jongBIlTn iBactf 0 feftienhondert vy f en fefiig gebaen emanecen baec omtrent met begoot Igthe bifftnctie enbe feiitnctie gefp^oot&en gebben-
^at get fefde lti:töc6el f η min fatfoenlgcBe termen/ al£iSetbolgenbefevende 3ettt)t&eU0getont{ieect/en batbetöalbenftUrtiS gfieceöieffeett/ en'teen'tanber (ben ftnoon geftelt fai moeten bjecben.
^at get achAe SSctgtbel fp^eeBenbe ban be Queftf en/ (ufTtBenbeSweedfche Africaenfche Compagnie tee («nre / enbebe <i5eottropeecbeap@efl-3lni>frc{ieCom' pagniebefee Eenben tetanbece 5Ölie/ ontfiaen ober
't^O?tCabo Corsenbe'tiSCÖfpChriftina, BpbOOti-
0e «efoiutie enbe aenfcBiöWnsUe pettlnentelöt6<ii gereguleert / enbe bat be fetbe / notgte ten, aenffen ban 't upt te looben tapitael / nocBte ten aenfi en ban eenige anbece pointen te bupten gegaen foube mogen b)0}beni enbebatboo? albanbefomme tot eKttnttte enbe ber- nfetfnggeban &eboo;ftb}e&eeueftten/ banbcfecfpbe upt te bteben ober 't gepa^'eecbe / geen fnteceft en b)er« be belooft/ maerbatbebetaUngtieban befetbefom- metfl boenlöcfe/totnaer'tepnbebanben iegentoooj- b(geni<^o;logt)metEngheiandt, onber belofte ban een rebclgtb intecefl booj't toebomenbe gebi^ereect toerbe.
φβ t be periobe / j« «»w»i» ί di ί j«i fetìffien dtbe», fn't negende 3lltti(Bel tnfLuetinbe/ baec upt gelfiftt fai moeten biecben: maecbe b)gleobec beputenften banbefcgabe/ biebe Sweedrche AfricaenrcheConU pagnie totlafte ban be boojftUiebe ^Seottcopeerbe 3@c(t-3nbifc{)e Compagnie befec Sanben fu^i;! neect te Rebben/ nopteenig{i beb)ö^0ep;obuteectij$/ batto ficgbeciialbenbienaengaenbe niet becbecfal fiebbeninte laten/ bentoteenfimpelcenbopbanbif^ fecententoteene nabeceonbectianbeltngge/ enbeootB tecbfec occafte baec op (jecieufelficb enbe erndelücft urgeren/ bat nabemael footoel fiet ^on Chriftina metbengebolgfte ban Wen/ aisgfieljeel nieuw Ne- derlandt, met'tgeenebaeromtcentfji/ bpb'CngeU ftOe biolentelütbiif ggeoteupeect / bemacjgtenban Sweden enbe ban befen jStaet mogen toecbent'fae» menggeboegibt/ om'teen enbe'tanbec upt be boo?« ftgjebe {ianbenb)ebecom telibececen.
©atget elfde mtjjthel fn'tgcöeel fai bfenente toerben geomitteect/ op bat fjaéc^oogó lHoggenbe be mcdiatiebaec (nnegeboect/ ntet ftBjjnente fieb· bengdeBotgt/ booj'tggeene aen Sweden &pbeboo?« gaenbe aictgcbelen in ggeb)illit|)t too^bt/ immers bat alleenltjicb bp get fepacaet 9llctnc6el baecfn l^aec l^oogö iBogenbete bjebenfüny bat be neutraHteyc belooft b)ecbe/ {lettoelcliebanbemediatie metfoo;= banige termen gefubnemct fai mo9«ntoecben/bat be |
feibeinediatietu|TcBênbevier(itj)benbe pactpen/tê ié«
'toeten Vranckrijck, Denemarcken, ende haer Hoog Mog. aen beeene / enbe ben iSoningf) ban Enghe- landt aenbeanbetejtjbebooiflDeftcIttticrìie / oijsefn effect enbe een toaeracötiglj teecacnbaneenoptcth- teneutralkeyt, foetoel opöaec ï^oosBilSog. al« op<®enemactRcn/ iëvüevir/happlUabe gficmaciiit toecbe/ittetlafl lenbe o?b?e aen benbjcl-ggcmei» beni^eere Ysbrants, ommein tasi 'tboojftSjtbeuMj jcctmocDte toefen ijetmobel / toaeropalbaer jenficn- tooo7biggetrabailleecttoo?bt/ 'tfelbe naec beboben^ (ïaenbegaec ï^o.ilSog. Rcmarquesteboen bjejfectn/ latenbetotiber^ alle ben bobberen tnneDoubebantifen / ftineo}binari!$ boojncgtiggept enbe bicettieeen Dc- boolen.
BfieBoojtöet cappojt banbe l^eecenGoris,Ef"«i enbe anbece öaece ifêo. jKog. «©ebeputeecben tot be fa: ffit 6en banSweeden, atètecbolg&ensbec felbec SlsfOie"tias lutiebanbeneenendertighften 3!ulple(lleben / ofie bifiteert enbe gge-eicamitieettfiebbenbe/ beiQIlTtberfinm banbenlleec Ysbrants ,€jctra07blnacf^ lëini^ecrm. banbefen^taet fn5weeden,gljefcö?eben totStock-S» holm ben iêventhienden becfelbec iKacttbt / enbe geabbjefftert aen ben Griffier Ruyfch; 3®aec opgeöi- libereert fgnbe / id goebtgfjebonben enbe betten / bat aenbengemelbenïgeer Ysbrants gerefcribeertfal Swc- ben / bat gp tot gerufil^ept enbe fecurttept ban ben i^· ningBban Sweden, falbecmogfjen tepeffeeceneeit aicteban Guarantie b?eber inbe boojftBjebe HSlfli· be bermeli / mttjS baec tegenjs ontfangenbe enbe ober» nemenbe een Sfitte ban becfeetfiecinge ofte bccbleringe banneutraiiceyt, ban fftnejBajeflept/mebe inbe fél» bejiaiffibegljcmentioneect / enbebatinfoobaeniflfie termengOecoucBeect/bat footoelBacej^o.iISog.alül ben Meningi) ban Denemarcken, baerinne bolbomen gecufigept mogen gebben.
Sin eene nieutoe Conferentie ban ben veerthienden, Bebbenbe ^oningBlSt&e Commt(facifen inftante'iiniia Ijjcfi/enbe met becfcBepberebencn ber tBoont / bJacr-Jwi ommeget beflupt banbe onberganbelfngge tuff^enS gareni^onintb enbegaeclgo. H^og.niet langdec in onfeecbergept fiuttnecen enbe ongefloten blpben mog- te/ofteBpfteitYsbrantsop'tgeenöembonpJBa- jefiept boo;gBeb;aegBen / enbe in Bet betonffe @?o}ett longQobecgefonbeneBiefpetifiteerttoeii/BaecBOoglt IKig. goebemepningfie notBniet ontfangBensaii ; Bp geeft baec op met biftlnctie gBeamta>oo;bt enbe Qliefepbt / bat al boo; langBe ggein^cueert biare eft op be poincten betoelt&e banben beginne aen ban
enbe bat get be(lupt obec be felbe niet ban B^ni biegenjF Baec^o. it^og. maec ban toegen fgn i^aieeepttva^ gBeretacbeectgetoo?ben/booiBetfo?merenbennieu- wepractenfienenbebecanbecingBe ban 't Elbïnghie Traöaet, ebentoel ober be boojfcBiebe nieutoe pjetenf fienBaec^o. jpog- 0}b}ej$tegBemoetfacB/Doedel Bpbppiiseabbertentie/ ftonbefeggöen / bat fip niet tiectroutobe Baec lEiog. tot Bet fntoilligenban be felbe gBenegen te 5ön/ oojbeelenbe Bet urgeren banbe boo?f5 p^etenfien tegentooo}big ontgbig te toefen.
^egemelbelgeerenBebbenBemboo}t^be&enbtge^
maeifit/batBaetöOBingBinfoimatfe ban beöeec Appelboom ontfangen Bab / bat b'aenbiebinsBen ban ftin mediatie bp Baer ilio. USog. aengenaem oPw^^" men enbe geaccepteert toaren / Baer <Cb. gelaft Baboe ftin Conincblötfte iBajefiepti Contentetnetit b«r 0« berte betupgen enbebecfeecSecinee te gB«ben/ batbe felbe baerinne met fobanfgBen canbeuc enbe opcegttg- Bepbt foube p?ocebecen/ bat Baec «0.1008. fo aW tegenpactjje becnoegt fouben fön bat 006 ροοαββ™"^ föne Höaiefteptgoebtgfiebönben BaöbetegBeben w becfotBte becblaringeofte berfeetóetinglp ban f^ onpactöbigeDeutraliteyt,enBaecCb. befeibevPw fcfciftebpcbBt/ enbe in sa^mit authstifaj^iM iW fWbtfïinbeaen Bem obectelebecen. be boo?ftB?ebe beteeföe contefiatien met gPlii« pjefften naec beBoocen beiegBent / ben SJeeaBeti ban Ctobt almacDtigB aen fün ^nin^lgtf» ; |
-ocr page 899-
16
|
,Αα toèfjèiiiinfióji bfltfjeitiooif£Ö?eücïwflelfis€D?ifie' ' ^ljjclit03?iimten tot^lortc ban föne f^iajiJftciJt enöc ttmtciueincntbanüacc ü^orimg. ijet gctociiftefutccsS inocöiegliEüJlnnên/ enöetoojöcc gljclcpot/tc becöooi p5ii/ Dat oe öDo?f£f)?Eüe bccfcct&cctngfieiJan neutrali- teyrin fooöaiUge tectnen gccoucftcett foaöefö» / bat fiacc 1^0. ilSig. toolftomen gctujïDcptcn contcmement biU'rinncfouDiiHJtnben.
MPt<!^£nnemaccUtoa(Ì alacm gDeucbfn bat twaelf ^üjeÈOfclje «©o?logö-^tljcpcn£cn ©loot met Con- trebandes fotioen tonttomen / en Πφ öan boegen bi» D iJiigelfcOc/ maecBattoasSabupjï. tlacil ban - Augu ftusljeeft ben Heer Ysbrantsaen ben HeerSparre ais cetile banbe ïjóninthljjche €omm(ffactfen ou' beccute geüaen ban gaecI^OiHSag. goebe meentngtje omtceiJiDebetoude albaec begeetbe öetanbetingein- [)et Eibingfche Tradaet, becbat tn b«c felbec ïtefolutte banöcii vyfde 3iugufli/ metfomraaite repetitie ban 't gccne tot meecmalc ooo? befen bp Ijem geallegu» eettbja^tottufiifUatfe ban De cebenen / toaecommc Ijaecila. H^og-baecinnentet conbefcenbecen&onben/ enbep^ateflatte ban gaec l|o· Jl^og. opcecOte genegent- ecut omniet befen Conincft öetboo?ftB?ebe enbe àlle anocte nfcact aten / bi e be felbe tttet fgn H^ajeficpùt opgecttlitOaböen tecgoebec tcoutoeenüeonöecbjeec- iiclycH teonDecdouben/ mitfgabec^ met pjefcntatfe ban fg:ie bcibeecbigtjepbt om met be ggemclbe l^eecen SantitcülücBe Commtffacifen teneec|ie<itep?ofebti ten toe bolctetbingOe ban be gQeentameetbe conbctitii oi);cbep9<nctenbeU]dcbe boojlangije intonttobectie octueeü fuiiDe / tegenUJoojbfg gfienoccgfaem ggeabjn- jieect enbi fn t$tat£ gebjatljt boaecen/om fonbec gcoof temaepte ge(iaotente Honnen toecben.
^cn<0emelbenJ^eece toonbeaenbe boojgtcoecbe laeci^orjü^ag.ftefolutie tbepn(gggenoeglfientege&« i;n /feggcnDeQatfijrii^onfnc&abfoIuptdücft nfetan^ becji becbiacDt (jabüe /aliei bat gaec Igoog l^og.onbe» ftuaectfoubefünggetoeedomaenrün IlSaieftept get becfotOtecontentement/ontcentbe boo;fct)}ebe becan- becingen in 't Elbingfe (Ctattaet te laten toeDecbacen / enbe alfooboojgetiuegnemen ban alkj$toat tuiTcgen befelbe enbe öaee^o.|Bo.eentg6fintiS oneffen toai / enbe aenlepbtnge tot nieuUie bifputen geben 6onbe/bett tbf g() te banen tot gecfleUfnge ban een bolBomene bec» tt^toelijcliijept/ toaec toe toepnigS appatentie fciieen te tticfen / foo lange fijn iBaie^ept tn fìet j^ooggfle gge^ facg om in fi)n Eanben na boelgeballen tt mog^en bif- pnecen obec fiin (bollen bcHo^tettbe gelfmiteect foube ülDüem
iPDeeftj^eittbac); op tegemoet geboectbatbc&elle wctEoutoellicftijept boo;tguam upt een optecBteonts noutiinge ban t geene te goeöectcoutoen enöe met gSe- meene betoilginge gettatteect toaii / bat fjoogöjte gfte» Inatti cnbe bjpe blfpofitie obec be iCellen öunten contce- öictie réfibeecben in ben boefem ban pbet ^oubecain / ΓΟΟtotiaijialle anbece Regalia enbe My^tit, •nacc bat oocB baec obec fo biel aW obec liet bóo?fcö?ei ne anbece Re galia Dp be liefpectibe potentaten fonbec iiuetfinot Man (jaete 8oogf)ept getcatteect / en tegflensf «nige ïïetipioque flipuiatie baec ban pebtjS obecgege- bmfionöe toeciaen/gelijch fulc)cbc9albenbebagelö«fê «pecientie bp fijn jiBaie. felfi bupbel0t6 erftent toiec» ue tn fict bebjufie laetfle piojett ban toegen be felbeaen liembecfjantccptht/ altoaecbe boo?fcö?ebe abfolute ««acfjiomobecöe rCoilen te bifïionecen meccfieljjce Oiiitnitecrt iniect met be claufule «>7» m»we cdtwtmiom
debimpatHcrivifumfuirh ^atDptrt COnfOimtte
ban 't gecne boo2fcfi?ebe iS onbcfbiaect toaU bp een be» tietatiucin Ampiiffim» Firmate ecBennen fön iKafe- Heptjstnbtfputabelcecgt/ omobetbe Tol en infftn gööfebt na toclgeballente blfponecen/ boo? betjouöeni 't Of ene bp ouöcclinge conbentie albèceptji anbeci gBe^ ff atueect biaiü ofte notlD naebecganbt met gemeen ton» fent anbeciEi geffatueect foube mogen toecben;
?&e5iecc Spar nam met be boo?ftÖ?«Be boojfiagfj (jf2ti contentemmt/ oo^beelenbe befelbe bi(ecteljjt& jif ïiUigD.te fijn met De antemfe öan fön jKwincR / mt |
tc i jgcm baec op b?agcnDc of l)p l)em ban Baeci^o jjao.' uptterfic meeninge onittent be mectgemdbe poiucten bdient gemaetöt ijabbe.<!gn alss öp Igeec Yibrantsöacc op ant tooojbe bat tjp Dcm ter goebet troutocn gccom- municeect ftabbc Oaec ]go· H^og; ccnjttgtje meninge en ccfolutienaegDeyoubene fccieufe beltberatte obec Ijet boo;ftt)iebe project biefaengaettbe gl)eaccc(lccr tj Ijecft Dp acngenomen ban al 't ggecne boo?fc{);eébe aenbe Coninch fpnen ^eece cappon te fullett boen/ enbe fijn Jl^«ie(lept0 céfolutieofin^tpatticuliecof incette ton» feccntiebebent te mahctt.
Bocöin<©ttobectjccfiDenï^cccYsbrin(:s beijBoic gebaen bp ben i^eec üÏtjcjc CantcUec om i)cm tcc inten? tiebati (jaecü^o. |Ι9ο. tebifponecentotDet inteiUigen ban 't becfogte ceb;e0 ban be ggegeben acte ban Neu- traiiteyt enbe totfietnagljeben banbe gijepjetenbeecbe beranbecingein 't^ibingfe rCtattaet ;
maec gemelbelgeece isf abfolutelijfe BIpbcn petfipef een bp fijne becblacingDe biejï aengaenbe ach jgem stt^f baèn en oe bcbatten baec obec geballen j ^ün <iEb. bec;· Waecbe-tfelbebciS Coninticupitecfle mepningeenbê cefolutie te fpn /betoeltbe (jem noti) nabec enbe fo;me:> Iptb inbe aenflaenbe tocetb boo} be i^eecen CommiiTa « cien be&ent gcmaecbt foube toecbut / met bpboegingge ban een ampie p^oteflatie ban füne ilSaieftcptit opceg^ te genrgentiKPt om met t)aeci|0i|lg0g.te onbecgoubett alle goebe l^jiëntfcïiap en co^cefponbentte / en metbe felbe te fjecflelien eene bolhomene bectcoutoelpcBBept/ en met becfeec&ecinge bat be boo}gl)ecoccbe p?etenfieit omtrent pet Elbingfe Twaaet necgenjitoe (tcechten/ al0 om eenmael upt ben gcont toeg te nemen alle oCf s^ fie ban onluflen baec upt boojt toe^omenbe.
J^ocfimaeliS ben veertienden (©ctoüjisS ter ©ergaei ? wc' beringt boojt gebjagt fönbe De itecatibe iiiflantien ban Kill,* toegen ben l^oning ban Sweden,foogiecteSenbe eérnmni boo? ben ï^eec Appelboom befelfj$ eictrao^binacijt ^αη irt bopebicectelöcliaen Baet l^oogöJilêog.aW aenben ffileec^Ysbrafacs, ejctcao;bineciji jgiSiniffec ban befen βιο^ i^tàet in Swcden gebaen/ omme bernietitgt te gebben Bettfractaetbantocggengaec l^oogOlBog metbett {jooggftgemelben l&oning geflooten ben negende cembec negen en vyftigh, tot (ffiluclbatieban'tlJooia gaenbe iXcactaet gtieteecbent tot Elbltigh in 9;upffen beneerfte iSieutoeu flijl/ enbe ben elfden ^eptem:· bec (©ubefl^l / fes ende vijftigh, ijii goet gt)ebonben bat aen ben ggemelben IJeec Ysbrandts gDcfctijeben foube toojben / bat ïiaec l|o. naog. tn 't geene boo}fcg;ebe ià genegen toacen ben «oningt) te gfiemoet te bomen / te b;eebeii fpnbeinbe vcmietinghcenbé taffatiéban^t boojftgjebe €rettaetban Eiuddatiete tonfentecen/ bejSbat be pointé baec inne goet/en ten btenfle ban toe* bec30t0 Commercie met onberitngD confect tee nebec gedelt enbe geabi'uftcect moeite too jben / en fjet boojfj (Ccactaet ban Eibing f η fgn ^ol^oitien ïiratgt «n toefen becbljjbe:
. Mtt »obenallehoo?gaenbe61atetenbiibben ïgeic Ap- pelbooranocfibenfesen twintighften Oiftober öêfe / "'""^fl""· bateenoubt ^toeebtje! ;$tgippec/ ggenaemt Cltes Sneringh, enbe ban baec af gtebaccn met fpn gfienaemt t Wapen vaft Sweden j g0elaeben met Cooper^ Yfer, enbe Cooperdwetj omftetbanbaec obecteöjengen naec Ooflendetn VUenderenj bati fjaec ïloogB jHogenbe «©oiocB-ftgepen fn 2Sie / om* ttent Öet Witte Water, feftien a feventieii mijlen bari Texel,Salftoegtientu^cOenbit Eanbtenbebe Cuff banEngeiandtggecencomeert enbe bcteggem/ enbe berbolgenjü tot Amfterdam toajj op oeb^atgt altoaee benboojfcg^ebe ;$c{)ipper oo^^'t «oUegfetet 3lbmt* calfteptalbaertompecetenbe/en&t>fpnZee-pafrenert documenten blgctienbe bat eet eenb^p mantoaü/ ebentoelft||tel^t6enbeonbegoo}löcli etgtec afgelepbt getoojben toajJ/en een nfemanbt eenigg auti tot gettf Hergunt/ ntetanber^ al^of jget openbaec J^panbi; toajï ; alleenlgtfi ban tee 3tjbe toerbenbe berffaen / bat tienjpifcetf ppt epgenec autgocttept bm iS^ptPjUet:
Ά töil&tf
en OÖ Rl E' Ö ^isJen^vefrh^fli Bcick, 883
bcmaei fiinjiteaKll.fiföóbeïtgeconlJeniccrbe ttj» 't ei- bingfe Tradtaet Dïhlacöcnbe DccanDctingc baet tn fcg ; |
-ocr page 900-
f6é6
SAKEN van STAET
|
ltt$ tonf{iifnateti tot έέη €eb/bat gp get
nietnaecDeiÌlelitei; Dan Londen afjetnunt gab gge^ Dabt / fjjnöe een nteutoigfjept ote nopt nocB aen^cBips pec^ baHanbece Cieallieecoeof j^eutcaUDoa^geDecgt 0(b)o;ben/bteoac({niet en6onbe(iaen metbenjlgl oancomnKccien / oocliflciitienbeteggenb'aUiancte ettbeailetebén; ÏDeftaegljettgaec ItSog.becBoa^ pentisce baeciniKfouöegclieben telateti boo^fienenbe faQbaeneongQeciimtDeben boenflutcen / begcio?lDC&e ^ec-paffenen cognaffeimnten öebben te toolboen j ettQe bat buuten alle ItpliuasÌ be ^tgippecjü baec en babenmetggebangentlTe totpactUuUecen eeb tebe- bhjtngen / (nfonbecöept baec be ®cactaten fölcic gants nfet / maec oeel eecbec get tontcacfe mebebjacgten. <ettb8 tectojjl fjct Stöip alleen gelaben toas met koper yferen kopordraet, fouben btê toacen fumpltcttec n(et bonnen gece(ientba»ben boojContcebanbe/ al^ Det^cDfp in allen gebai naec^ngelantal^abtntllen loopen / beii nocfjtanif neen ; g^at bfetggelgcRe grotte materialen tioacen nccgenüi begceepen on&ec be Contrabande η to acen/ e« ten cegacb ban ^toeben nog beclmfn/liecmtt$$D£( pjobenubanbatXaubt fulce$i m5beD?agBt;enbetu|Tcljenallee BoogflgBemelbe nincBlöcöellSajeliepütenbe Baec l^oogfjjÊo. Wei aen» gaenbe geen üeglement toasi bafigellelbt. 9at j^et ben gemelben ejctiaoiUlnactsi Envoye foo beel te tojeembec boojeuamöatmen nu foa beel bigouceufec tegBensi ^tneebft rje ^cDlppetii alsS tegfjen anöece foube JMtllen pjocebecen; baec altee Ooogiigöemelbeöonincfeljjc&e iiaajeltepbtaen f^neföüe ficljtegentooo?b{gB fotcou^ toelgcBenopcecBtebemoepbe / niet alleen om be on== lufien tuffcöen Engelandc en befen iStaet bp te leggen / maec oocft be goebe co^cefponbentfe bfe tufren Soog(t> göemel. öonfniUl. iiaareicpt en Baec iBog- alle tijbt gebieefi bjaü bieDecom fnBaec boocfgBe lÏeuc te Becftelleii ; €nbe tetmül BP eictcaojbinaciiï (tSnbope fllfnoiBnletanöecsien Bon afnemen of foabaene p^o» cebucen fp?uptenupt eenpactftuliecen bjiftban be Fifcaei, bte Daec lo. laog. n<et enbecs aljü Beel onaengenaem Bonben fön / alfoa be felbe fo gcoote acn^ (loteliicBBept aent)e<(^coan Sweden n(et fouben lengebeni iSoooecfotBtöPfeec biienbelficBenbien» (lelöcB bat Baec ϊ^ο. jnaog. Bet baec JeenengBelfefbe t'ojbonnecen/ bat ben ooo7fcB?ebe ^tBippec fonbec bdap uptbebetentte mogBe u>ecbenont|legen/ban cenongBeBoubeneeb becfcBoont /bjpecBent/enbeben :#ifcael of b(e 't aengincB toecbe gBefnfungeect alle on- noblge becooifaecfiteonBoftenenbe e]tpenfentecem« boucfecen / enbe ficö te toatöten op fobanlgBen toöfe na , , befen meec te pzocebecen.
g&enìbeecyfbrantsfcB?eefbanbenderdenNovein- bcröatöpaenbenlgeec üötïCanceliec gepjefenteect Dab Baec i@og. mfffibeaen bfen i^onfngB gBe« abb^e^eect/inBoubenbeaenbfebfngBe ban becfelbec mediatie tot befltffineBe becblffecenten tuffcBen fgn insaieflepbtenbe be^tabt Bremen ontfiaen / enbe gaec^o. IBog.goebe meentngBebaec fnne betbat met filnenbebbopcenfoo bpmonbeal^ ê$tB?fftelütBeme;= tnoctegefeconbeect. . , ^ .
ügp Beeft baec BpgBeboetBt / batfjpbeboo^fcB^e Haec l^OgB l^og. Ojbie^ alboo? thlen β veerthien ba* gen ontfangenBeb&enbe/ebenbieltotnotBtoe gBefu^ peccebeectBabombefelbetecejcecutietc'leggBen / op Boopebatinfonfojmite banbe^nfoimatieBem booj Hefen bpfpn<£b. gBegebetiop be Utatiflcatte ban t pjobifloneelbecbjacB / boojben^ec Velt-heermet bfe ban Bremen ontluojpen/ Betaccoo;t ffnalöcttge» flootcnfoHbefgngBetoeefi/ enbeBP tegenb)oo?blgB inpIaetsÌbanBaec HoogB iQoggenbe mediatie tiphei· fentecen/ otcafie foube Bebben gBeBabtBetofflcfeban conjoniirance enbecongratulaticafte leggBen/maec batBPbecnomen Bebbenbebe faecBentot bfematuct^ teptalnocBnfetgBebjatBt tetoefen / enbebattec con* tcacfe eenIgBe nieutoe MfficuUepten ficB Babben ge^i openbaect/ ntetlangBec in gBeb^eecBeBabbe «oillen blpben / omBaec^o.H^g-opcetBtegenegentBept / totbemiTtngBe ban albe felbe füne i^onfngBlötee USaMttepjefenteccn / met bpgB^boegBbe bec>
kan De ne
entiaite
Hanbe
fcCflWg. |
üanbe^abupcige^iineen/ meteen goet enfS? fuctes foube gelieben tesesene»/ bat Baec »0001®? genbe'tfelbe meteben foo beelbjeugBHe enbe cüb^" tement foube aenfien / ali ofje pact enbe beel baet Ζ gBeBabt / enbe Banbt aen 't toectB gBeleptit JJ, ben*
<t5emelben ^eec Beeft aen boo^fcBieoe li / &en ]|^onfn '
bjagen / enbe fpoebige cefol , . _______
pactlcuUec enbe pjeallabel abbgi tn tltolle enbeoitÌ/ab antetermen/ becBlacenbentetanbeci tebonnenoaii beelen/ ali bat öe boo?fcB?ebe bpBaec i^oogn A genüe göepiefenteecbe offttfen ban Mediatie, 6» Z» iBajeftept met aengBenaemBepbt op gBenomenfouhi toecben / ban be iuftUte enbe equttept bannaec fioooh HSogenbe niet anoeci Bonnenbe bectoatBten/ aie bat be felbe fgne iKaieflepti cegBtmattge fufienuenpiaeti geben / eube bectiolgeni be loooifeB^ebe opeecefenetiif' fecententot contentementban be felbe actontmotKien fouben : fgn «Sbele becfeetBecbe baec beneben;) bet on· aengeften De albeceptigBeentameecbe ifcattaten/tot een goebtepnbegeb;acBtmotBtent»o;bcn/ b$02entK aleec Baec igoogB UlogBenOe effecttbe baec toe foutitn Bonnen tontuccecen / fi)ne iBaieflept ebentoel be atn< blebingB ban Baec biel-gemeenbe offltien foubeopttt^ men boo? be baebt felbe / enbe be felbe confibeieten aie een p^oeube ban Bace gBenegentBept / blefüneiQaje^ tept met geljjcBe tcoutoBectige bebolcen / In be tanbelingB tuffcBen €ngelanbtenbe llebecletit foute oec&enfecbennen.
25p 't beflupt ban't booifs bfftoucifcBeettföii (gbtle Boope te geben/batUcBtelücBnotBIDibenboaj'tafgaen ban be 3^0(1/ be l^onfngBltitbe itferoluttebeBemg^e maecBtfoubetoecben/ gemmeteenen b?aeenöeofbe ]|eecen bp Baec jUSo. tot uptboectnge ban be beo;- ftB?ebe aengebobene Mediatie gebefilneect / altopti genomlneect enbe gBeceebt ttacen / om fltB op cepfe te begebenj 3@aecopBpniet anbeci Beeft Boniunant» b)oo;ben/ ali bat bectcoube bat Betaen ben pbecben Baeci^o.pog. / nocBaenbebolbeecbfgBeptbanùatc Oebeputeecben niet foube man^uecen / om aen^onbti be Banbt aen'tloeccB te flaen / «nbe alle moseitbt fpoebtte geb;uptBen.
3@oo7bti tot be poincten tufTcBenfj^ne HàajefUpt / en Baec igoogB JlISog. alnocB contcobeci getcebeti toefen· be / Beeft upt be bifcoucfen ban ben tneigemelben Igee* te niet anbeci Bonnen meccBen/ ali bat Baecftooel jOaogenbeftaet Bonben maecBen/ bat Betbepptbati be betonile conbentie aenbe gepjetenbeecbe becanbe- tingenin't Eibinghfche TraaaecnietgBeatccoclieiti foube toecben / maec ontcent Bet ceb?ei fnbeoBeeoe^ 3(!cte ban neutraiiteyt bp Baec ^0. lHog. becfotOt/rp Bemontmoebt alle boocfgBe bifficultepten bw bef<» obecf£B?eben. ^ ,
iSebecttoaibe iSeccetacfi Hooghufen, Bemupti^r name ban ben MngB Bomen aen feggBen/ batfpe ^^ Haafeflept op 't cappo?t ban be ^m fifltBi-€anielte( f, ν gecefolbeect Bab Baec ï|o. iKog. aengebobene wtetpo* fltie/tot beflf i ban be biffecenten met be i^tab Brem» sfiw teacceptecen/ enbe baec ban Baec IfêoogB jMoflenbe bpcefcciptfe opbec felbec iBiffibete becfeetbetei»/ maec bat fulcfiiobecmltibeftojtBept bei tpti rort befepoflnfethonnenbegBefcBieben/ föne |Ba)i(ttï« ebentoel goebt gBebonbenBabt Bem boojafbawbaii BenniitegBebenj boegBbe nocBtani battoprot fpne iBa jeftept in be booigBecoecbe Baec ftooW w»"?
ban't tooojbt mediatie of i//rflw»rf»«ri»baiCbatt|lW «oogfi iKogenbe ftcB gBebient Babben/ enbe bp tpe
31©aie(leptgeoo?beelttoiecbeopbeblff«et»fentuff^
Bem / enöe bfe ban Bremen niet appUcabeUelB"· ^ ^eec Ysbrandt Beeft baec op gBeantliJoo?bt bat Bem t I eenemaelonbebjufltoai / of Baec ^0. iBog,met «w ; bacBtffcB ban t boo?f5 tooojbf/ir-Mi^vitrw pao^ ' geblent/ maecbatfjine |Baie(lept becfeecfiectbo^
fön/ batfe geen intentie Babben om baec booieeonnw
pjejubitfe te leggen aen toebecjübi fitpftuien* |
-ocr page 901-
|
//* Appelboom, tooloDeMtfeïPJeffe «««ftS^Ö"
ten^toantien isoninol)/ ijeeft Den vierden {j£c bettooat IjoefcecalierBoooDfl-flÖenicltie iSoning^ tótdiicfie jlBlaiifteptoüenegcntileef om te UepUetcu/Dacc S meDe DelTclfiï msdiatieinbcopgDe«Ìene biff.tcmen wp»f· luffcöen ben iSoninolj tian Φίοοι Briccannien, cnbe ïfiiiD^fcn ^taet/ cnöebe mcbe <i5(jeallectDen tìaii sotöe S. operatiemocBtetoefen/ enöeeen6oitenöe octoenfcDt (ffict üerepcRenj «enöcalfooom fulcBsifao bcclecr {nöite üitecteüetOoipen/ nooWgli toaiöeSappee tcnoatiöen toedantbanDefclöe mediatie, t'elthentf onöecljtnüict moctjten Ijtenen toeecgaen; €nmeec flllccljooöOlt-gemelöe iftantngölijcRe naajeftcpt / toan Di paogceffen of ban öe boojuaiUntic (/«WeinDifen/ tianDcffelfji J^ceten 28mtJaffaDcuciSin Engelandtge' aDüciteett toitDenöe} ^p l^eeccn Simbaffaöeutii oochtocüscom fpoebtgeo?D?C!ï/ totfAtHtccingljebc^ ©icöintoeccö.öupt Sweedentecuggöe mocljttnonti fangDen/ 't toelcU becmitifbe oncictittgljcpi Dee o?öi» nanöJtanö-^oiten/ totnocDtoe feec onfeecftccentie Inteccupt toas gljetoeefl ; i§0nDe Ditfjmacl.e betfcljepi ttetoecciien öoo? gfteloopen/fonbetüatmeec allec= ÖWOfjIigljeDacDte öomngOlöcöe üSajejlept/eenigl) aDüij.fliban Deffelfi Jgeeren ffimbaffatieursJ in Enge- landcDabgDeöabt/ tot belet enbetitnDec banfoogoe^ tieraechc/ bat adctBoogOH-aemèlbe |^oningf)l0tbe iBajeftept goet gijebonbcn Ijaö / tot cicöttgljec co?cef= ponöentie tO?bonnetencwee ©ofi <©atllot!S/ t'een
gfjenaemtben....... "tanbecbcn Pofthoom,
betoiltftegeflabfgljban Gottenborghen Engelandt rcttpjotriuel jicfi foubcn Ijebben {leen en tocec te bacen / enöcbe 25i(ef-j^atiuettenobectelj?engBen/ enbeaf te^en/ toeltite twee €iaUfot!Stot f)un betfeecitec^r gept/ enbeomtnjgaecrepfegeen beletsel fubiect te fün t)annootie{)ebbenbebÌ{)oo}lgcfte ^ee-paffen/ banbe (tSIjeintecefTeecbe pactpen inbefen tegtientooojbiggen li^ojlogl^/ baecmebebiebaetbooMn^ee ban alle at- tatgueji en opgoubinge / ofquabe betegljeningtjen on- wm aengebotftten motsten blttben ; jSoo toet focöt öP i|eec Ρ EnvoyéfoobaneSSee-paffen booïbe boo?fcö?ebe twee «(Saliiot^. jH^aec baectn DeDbett gaec ^oogD pog. ttiettoUlentceben.
^enigeec Ysbrantsiiifn l^oDemBectoebeeincon» »liR fecemtegetoeefltoaectnbe Ïeecen ComtnifTatifen /
5 napïote|lat(eban{jae( ïSomngBSfincece intentie en^ z, öe genegentöept / om met tiaef ^0. iBogcnbe be oube
6 bjienbftgap te ceftabiltecen ggefept gebben / bat cap- po;t gebaen fìebbenbe / ban 't gepafleecbe tn be iongg fhconferentie/ ^etbetouflepjoiectban conbentiege^ b^ifleett ftabben/ naetftetmeerenbeelban Remar- quesDpöemggebebuceett/ enbe gBeteettoaKnom't felbe met öem te cefumecen.
fêpOceftnaec öcant«oo?bfngöe banbe booiftöjebe Curiaiia, alboojen bem op bec felbec piopofüte te beci clacen/ ggêb;aeggt offpnietggelafltoecen/ gemte opmbacenenbeaentefeggenfgne lüaiefieptiï finale terolutie/ obecbe be&enbetweecontcoberfe !^ooft- poincten / ban be albacc gepjetenbeecbe becanbectnge Eibiagfche Traftaet, enbe biebp0aec iloogg Saogenbe becfocBte pofitibebelofte ban ncutraiiteyt, fonbec'ttoelcfie ftpbcetcoube bat6aec«Sb. nebenji pemfoubenoo?b«elen/ OetobccUfenenbe tefumeten banbe ertenfie obecb'anbete poincte/ onnobigtje mocptenenbetjjbbctUeiSictoefen/ aengefien gfieen ^patentie toas bat men tot beflupt foube JionnenSo- «len / foo lange men baec obec niet eensl toai.
pejaeetcn Commlfracifen/ ftebben fitöop'teec poan be boocfcBjebe dveede pof neten niet bupbelftcft ®««laett/ maentienttegemaecbtopeenige tempe- "5™t«nonttentBetboo?fcij?ebe Ccactaet/ enbejjet ?Jf"««n ban öaec «ommeïtfenbeöatöt gfietoeéft te S?'' tWfïtBeem beebeseeloobenbat tonttatiebe Bcm bpiiaetfoo toelaiebp benlleece nninrf'rf^Di®"^'^ sfiegfieben/ DanDet booifepjebe iSoLlX'i! booigftetoetbetóeu-
we PiWitt toebeif eenfatxaieutmbooinegengiieinfc |
reettfoubett toefen / maecop be gemelbe belofteban neutraliteytftebbenfpbe&enbtal-noiB ongelap tetoes — . -, fen / enbe gen paecct be biffitultepten baec tegenst boo} befengeallegueert/baecbenebensJ boojtombenbe te* g(jentooo;big bolRonuntiiitb te bectcoutoen / bat gaec ^0. liaog. geen berbere inltantie baec op boen fouben/ nabemael liaec Bonfng boo? Det aennemen ban bec fel· ber mediacie gctoont Dabbe / geen mfjSlïectcontoen ομ SaecteljelJÙen.
]^eec Ysbrants i]ccft Dp anttooo}b onbeintoegBt» (jeptgfiecoont/ oijec be maniere ban pjotebupcen/ëie men gocb bonb te gcb^uptBen / tegenii be folemnele be» lofteaenöem te meecmalen gebaen / enbenotg boo; vier bagljen gccetireect / ban bett gem be boo^ecoecbe fijne iiaaielteptsj finale refolutie op be meec-ggemelbe tweepatnttenboo7fìaecinbecon^cent{e bebent ggso raaetgt foube toecben / enbe berbolgj^enji g{)ebeclineett ( ot ejcaminatie ban be boo|nocmbe nieutoe ejctenfie bec boojgeroerbe anbere poincten te treben/ tot bat j^em be boojfcBicoe betfotflte naticljte/banbcif Soningfii fn» tenttf gegeben foube toefen.
«©egöemclbeï|iecen crfienbentoelbatiöpom be meergemelbe f||ne jUSaielteptjSi refolutie te {lebben /ge« buprige inflentie gebaen gabbe/ meer ftgeenen te toil- len ignoreren be boojfcgjebe aen gem totmeermati gDeretireerbe belofte j «Sboog namen aen ben MO' nlMgööacrirt %ece cappojt te fullcn boen ; JSem bjagljenbeofbp ban gijemeent toasJ Ijctbcflupt ban be boo?ftD?ebe Conventie, obec be behenbe anbere poincten te accrocberen/ aenbe boo^gcroccbe pofi« tibe belofte ban neutraliteyt toegïjens öacr Jlèog. gep;etenbeect / baecop in gebolge ban gaec ^ iQog. Sefolutie ban ben dertienden §ülp lefileben / Bp geen frrupule gemaetRt geeft ronbelijcH te betbiaren / bat &pbeboo7ftg}ebe poincten niet finalijtft toncluberen ofte teentenen foube / boo? enbe aleer gctboojfcgjebe pointt ban be nemraiitey t infgel jjtb3 in goebe tecmen tee nebec gefielt (oube toefen.
Nabemael belgeerenCommiffarifenalnogtacbeer' ben/ omgembe ianggbeloofbefinale iSefolutie ban befen ï^oninggbeHent temaec&en / geeft toeb^cotn in({anttebaeromggebaen/ enbe ten bien epnbeb^-be ^eeci^gtgji-Canteliec atcej;! ggegab / be toelcfae gem / Obecbe boo?fcg?ebe atongieuri bolerenbe / berferts 6ert geeft / batter in bec toaergept ggeen anbece cebett toajÌÌ/ toaerombeigeeren Commiltacifeninbe bepbo laetftggegoubeneconfetentien/ acgterbolgenjibebe'' loften aengera ggebaen/bes Öoningsf finale refolutie gem niet bebenbt gabben ggemaec&t/ ai0 om bàt men totnotgtoegebuprigg befiggtoasi getoeeHomme te obecleggen/ofget mogeliìtiitoa^gaec ]^o.|lllog· op 'tgene be feloe begeerben contentementte itonnengeber A bogg bat fiinejll^aiedept epnbelgc&e finale refolutie ge< nomen gebbenbe/ begemelbe^eeren Commiffacifeo binnen toepnigg baggen baec ban ouberture / enbi boojtj^foobane anbereberblacingefouben boen/ baec upt gaec lo. naog. ban fgne jTOa/efieptiï goebe inten- tie becfe&ert foube fjin.
^n «b. berblaerbe ber bolgenjf upt ben neem ban be Soningg / be boo?geroecbe befTcifj} uptterfk meeninggebaec intebeüaen/ bat fiine itaaieftepc toeftonbt/batbebecfoggte becanbecinggen in'tEl- bingfche Tradaet upt be ggeentameecbe conbentie upt gelaten/enbe be felbe gge(iooten foube toerben op be betoulte anbece poincten / baec obec men ggensegg» faem baccoo^b toai / maec aengaenbebe becfoggte becanberingge ban be ggeggebe SCtte ofte belofte ban neutraliteyt, bat fijne iKaieflept baec toe niet conbeftenbecenSonbe /naeclangge belibecatiebebon» ben gebbenbe bat gem fulcfi« onboenlilcB toajï / tot fnltificetieban bientoebecombp b^engenbe / be cCbenenboo^befen ggebebaceectenbe ggefonbeect op be engagementen, parolle, enbe eer* ban fifn IfóO' ningg / enbe baec bpboeggenbe batggeencebenen tectoecelbt toaj^ / toaecomgaeclio.|Bdg.eeniege nabwebecftctEtecingge foube begeecen / aengj^cüm <eee ? tan
en OORLOG Ses en VeertighfleB&eck. 88 5 |
-ocr page 902-
886 SA KEN van ST ΑΕΤ
|
666t banttefe jglienopt cebengeseDenbaaj^tote{nfaBat&-- > teeDoKbe»/ «nöeöacc ^^oosDiKogljenïie in allen oe^ belle metföOWele LiguesenDeGuarantieiificOoftei munimtfiaD&en/ batfenietj^ banfiine iSiaieHept te app?eBenlKten fjabben j ®cn gemclöen Jgcec infipeec' öeljocijti/ öatijpJ^efc Ysbrants onDefttiacct toUi» tuefen/ omoienonucrmtnoeccte pjotebeccn totbe- fluptbanbe bcici;rct);ebe conventie op be boocoDe^ inelbeanöerepoincten.
•t3®elc6 toeOerombpBeminfonfo?miicöan Oaec l^oogg j^oegenbeojb^eii abfolutclticbecbtlftculteect ftiribe/ becblaecbeCün CDelDcptbac obecfultbjSnüt cefieecbe te boen / alj$ be faecben (u ftaer te laten ìKt- blöbentoteen nabec enbe bettr ööcUgentBept/ ίϊφ boojtiü upt (ateninbe boleancej^/ obccbeDtffibentie bte na Γ{)η opinie bupten ceben enbe fonbec noot in bertant opggenomen toiecbe. 3I^aec obec bpbteoc: tafie toebecomgerepeteectfönbe/ bebebattenouec't felbefubtect ooo^befen gt)eballen/ boegöbe be gge^ ntelbe igeet baec bp / bat be conbulte bp ben ÏSontncft fgnen ]geece tot nocD toe ggeljouben / be felbe llbeceec: be ban aUe ftntftce opinien /aengefieu {)ct bupten fel toasS/ bat fijne iföaieftcpt ingeba le be felbe eenigft quaebboo}nenietitegt)£n0 ben^taetbec ^ettmiQti' be Sebeclanbcnöabbc/ 't felbe te toeccft gefielt foiibe Öebben/ tentijbealifjct metaöantagfe enbemeeUe nab;uc& gefcgtebcnfìonbe/ enbe obec fulclijs niette- genb}oo|big() / tiugaec igoogO |Bogl)enbefitl)tneen conribecabel po|tup?bebonben/ maEC in ben boojle» ben 3|aere/ toanneecnaeceenbe^abantagieufe tef« contce teevee/ben25ί|Τφορban Munftermct een cDnfibeceblentac!)tte Eanbeiot inbetgecte ban ben ^taetboo^geb^ootbenbiaii/ enbe Detin Sweeden aen offce^ enbe aenfoetbingen niet mantqueetbe. ^at oocb be tonbuite bte fijne JiBajelteptbooj g^enomen f)ab in't toe&omenbe te fjouben / gacc Igoogt) j|Bogen>= beboo^t^ bol6Qmentljjthgl)erufl foube Men/ niet alleen ten aenften ban be opgecec0te enbe treutngectige beboieen enbe offttlen / bie be felbe ban meeninge toa^ aentetoenben/ in*tbebo?beten banbe ©jeebe met Ëngelandc, maecootbpacticuliecltKeboo? üetcebo- cecen ban fijn vetmee upt get ^attoggbom Breemen toaecopBaec j^oogf> jiBogtjenbe tegenb)oo?bigf) be meefle reflerieenbe ombjagte fcgeenente nemen/ biaectoefgne |Ba)eflepto;b}efoubegeüen/ foo|^ae(t l^et atcommobement met be ^tabt gljetcoffen foube toefen.
^e^eet Ysbrants fiieltben fes-en-twintighften l^ooembec fgne iaetfle conferentie : ^aec in gem be» fientgliemaec&tbiiecbebejj Itoningii^ cefoiutie obec lietfubiectbanfgn J^egotiatie/ bebelfenbe eene bec« 61acingDebenbatfön iBajefteptbebecfocljte becan; becingfte/ banbegegebene Afte van neuti-aliteyt niet toeflaen/ noctifitd boec onttent anberd becMacen bon / al!$ boo? befengebaen toa0/ enbe bat een tllm« laffabcHc/ bieftjn H^ajefiept ban meeninge biaiSi aen laec I^oogg iBoggenbe a fte fenben / o^bje foube geb=> tenommet be felbe te tcattecen/ obecbebetoufie al· baec gcpjetenbeecbe becanbccingtjen ban't Elbingfche TraAaet, enbe epnbeltjcfi bat fün jpafe^ept te bceben toaibe aeentammeecbe conventie te boen flupten/ enbepetfectecenopbe refiecenbe {loincten baec obec mmbpnaeenjïtoaü getooiben.
^egemelbe ]@eecen Commiffacifen berfocj^ten boo?t0/ batgpopbe boocfc^?ebe beranbecinge ban be belofte ban neittrahteyt geen berbere inffantie bnen / enbe bien onbccminbcct met gaec pjocebe een bJilbe tot tonclufie ban be boojgecoerbe Conventie j 't baelc& gp S|eec Ysbrants aengetoefen geeft OHbflliifi te fitn enbe gaecïloogl} Haogöcnöemet geen ceben tee ï®ecelt gebeccgttefionnenteiecben/ et^ebecboigcojiin con^ fojmlté/ ban becfeibec oiì)?ì!* getoepgm ; etfte f»eeft alfoobefelaogöbuptige ^jgottatienaec boD?gaenbe toeberfptsf psoteftatie/ ban ftaectcfpcctibc ^eren enbeiSBpeciewcet ghenegentheyt, tot onbecfifflötni
gge ban be bOi«igeb?{«nbfc0ap enbe gocbe «ojisefpon- lentie/ een epnbe genomen.
i^eec Ysbramsfienbebattei;nfet meer boen |
toaji/ namfönafTiöepbban benKotüngft/ itonfit giiinfJlKoebcc/ enbe baec Ijet tojjbetssbcijooibe m ìgeccRijcb0 · CaPteitcrfjeEft ftem ttr f eten ban'ΙιΤεγ
JgooööjfêogcnbeCommijTiefeetfjeeclijügetraittm/
enbe bp Die gclcgentiiept beftent gljcmactfit/ batbtn igecre Grave van DonainejctraojbfnarlSÌ^mfiaffabB naec J^ebetlanbt bcctcetben foube/ enbe albenme o^bjeban ben öonincö ontfanggengabbe/ orafftft totberepfe gereettemaefbcn/ enbe bat een iSecceta" tiiS binnen veerthienavijfthienbaggen ban baec met bc nooöige öepefcOetf enbe in(lcuttie fjjn ^belftmt toe» gefonbenfoubebiojben.
ïDe ïïcfrebentiacl lupbealii bolggt. Nos C A R L V S,&c.
CElfi ac Prcepotentes &c. quod ad nos ê veftr ο con feffu nobilem,generofum ac magnificium, no- bisfincere diledum Jian«r»i IJbnmts, (tot üc \ amandare voiueritis ,-eique committere exponenda nobisquoedamnegotiaquiE tumad navigaticnum ac cummerciorum ufumliberum,tumad mutuaeamiciti» cultum per:inerevifafuerinc, idcumexliterisveftris datisHaga; Comitisdie t/.^f/i»»» jwart» Aprilis Anni proxime preteriti, tumetiam exiis quajlupra didhis Vefter Minifter, vivaamplius voceprotelit, animo per lubenti percepimus, Fecerat equidem Nobisfpem hac Veftra Ablegatio, fere, utpenitus tandemre- moverentur impedimenta , quas mutuam illam ac Veteremamidtiam, haitenusimpediile, ηοηί«ηςΙ compertumeft , nobisobUiterint, quo minus Jjacji nobisconcepta fpes exitum optatum fortita fit, ne- gotiaquaeveftro MiniftrocommiiTatoto hoctempore &quidem iliohicprefentecomplanari potuerint.iUe ipieredux coram forté melius, quam ^dtenus per literaspotuit, eftexphcaturus. Quamvisautem novls de ulteriori Tradatu cogitatio omnis fupervacuavi- deri poffit, prsefertim pollquain peripiciamusfruftr· Nosfummam adhibuifle promptitudinem iniisetiam remittendis, quibusut infifteremus, velipfa reiae» quitas didtaverit. Attamen cum puWicaa Tranquil- litati bonoque publico omnibus modis rconfultura ca- piamus, idcircoapud noshaud diflSculter conftitui- mus, diiScuItatibus nos intcr & vos componcndis manum adhocultenusadmovere, noftroquc Minif- tro reaffumenda apud vos committere ne^ia, qus perficihicnonpotuerunt, Nee vero interea lempori» fludiumulluminterinitrimus quo poflìt orbiChrifti- anoj quempraefensjamdiu Bellumaffligit, defidera- ta rurium quies reddi ; Adeoque laeti, oblatamMe- diationis Noftra:operam undique effeacceptam,non folum cx jucundo hoe initioprofperos auguramurfuc- ceffus ; Sed & qua integritate animi & finceritate Mi- diationis οψ\ι$ fumus aggrefliin eadem indereffi perfe- verabimus, idomnifi(lea<aurij ut optata Pacis meta, contigitandem poffit; Quodetiam divinafeventegra- tis, fperare volumus, dummodo, id quod Deui avertat, nos quoque nonfore confidimus, nonuna alterave pars Belligerantium pacifica noftrsàc opu- mce intentioni obicem ipfametobjeceric. Qucom- niauc & Boftrum colendie amiciciae ftudium, qain reverfus fepedidlus Minifterveftervobis ingenuecc decentcrfit expofiturus, nulli dibiramus, quigratue antebac divo parenti noftro, obiuaminnegotiiige- rendisinduflriam, nobisetiam nunc fingu^a prti- dentix 5c candidi animi documenta exhibu'tj noi- tramque dexteritate fua fibi encomium promenut. Quibusvos divinae commcndamus proteflioni. ^^ dimus in arce noilra* Holmenfi die vigifimf^a^v'^^ vembris Anno mUlt/imifextBttfimtfexa^t/inufixti^
HeJeiaig Elumtrê. ittrm Braie. Cmius Mauritius*
O, Stttoi'tK' Μ. G.dile&trdit
LfWimheuft,
GvMSitf.
M. H„iiufii>.
rti |
-ocr page 903-
en OORLOG Ses en Veemghfie Boeck. 88 7
|
,i<d JVyCarel&c.
HOge cn· Mogende &c. wy hebben geern gelport, dat gy aen ons uytuwe Vergadcringe den Ed.ge- nereufen>Hoog-geagte, €nby ons fincceriijck beminde Uamifbrauts^c. hebt willen aflenden, cnde committeren om ons te exponeien iommige negoria- ÜeWelcke de navigatie en vryc commercie j oockde ondetiioudinghe van dc Mutuele vrintfdiap, fchenen jentegaen, 'rwelckwjr uytuwe Brieven gcdateertin den Hage den 14. April van het lefticden jacr als oock uTt de woorden van u voorger^clden Minifter verilaen hebben : Defe uwe allegatic hadtons hoopghegeven, dit alle beletfelen t'eenemacl foude werden gheremo^ veert , welckefekerlijcken meer als een bevonden fyn, dit die mutuele en oude vrintfchap tot nu roe belet hebbenj endeons indeweeg fyngheweeft ,dat defe
fentie van defen uwen ghecommirteerde diegantfe tycniet vereffent isgheworden , 'twelckhy felfs wederkerende in u prefemielbeter fai expliceren, als hy tot noch toe met Brieven heeft konnendoen, inaer hoewel alle gedagte van een verder nieu Traftaet foude konnenfchijnen ydeltefyn,voofnament]ijckali wyperlpicieren datwy te vergeefs foogroote vaerdig- heyt geadhiheert hebben in tc remitteren felfs die din- gen,op de welck desequiteytfelfs vandefaeck onsver- maende datwy infifteren moefti, evenwel door dien vy op de tranquilitey t en het gemeene beft willen let- ten, hebben wylichtelijckgeconftitueertj omdcdiffi- culteyten tuffen ons en uwe tecomponere, dehandc aen dit verdere tcilaen, en onfen Minifter te commit- teren om de handclinghe, welcke hier niet volbraght konnen werden, by uw te reaffumeren, en wy fullen ondertuffchen geen moeytefparen, waer door de Chri- llen-werek welcke defen tegen woord igen Oorlogh nu lanckgequeltheeft degewenfte vredeweder kon- de komen te ghenieten,en aliooverheugtfynde , dat onfe gheprefenteerde Mediatie van alle geaccipieert isj voorfienuytdefe frayebeginfelen niet alleen goede fucceflên, maerwyfullen oock met defelve integri- teyt van ghcmoet, en fmceeritcyt met de welcke wy defe mediatie hebben aenghevangen, in defelveon- vermoeyt volharden, en dat met alle ghetrouwighcyt, op dat men tot hecghewenfte ooghmerckvan Wede mogte komen te geraccken; het welck wy oock door dc genade van God wênfchen,fómaerniet "twelkGod verhoede, wy oockniet vertrouwen dat gefchieden fai, de een ofte de andre ftrydend«partye onfe vredige en goede intentie felve beletten, welck alles ghelyk oock onfe gheneghenthey t tot onderhouden van vrmtichap uwgcmelden Minifleruwnafyn wederkeren regten betamelijck fonder twyfiFel verhalen fai, de welcke hier voren onfen Vader Ζ : om fyn induftrie in't ver- handelen van faecken aengenaem fynde, ons oock fin- gullere excmplen van fyn verftanten billickghemoet geexhibeerc heeft, en on(en lof door fyne dexteriteyt verdient , waer mede wyu aendeGodlijckeprotexie bevelen. Gedacn in ons Cafleel van Holm den i8. No^ vember 1Ì66.
Hfdiwigh Ehtntrt, Petrus Brait. CarclHS Mauritius GtO.Sttetibcci·. Lttttweiibaupt, ìà.GJiUGardit GitflafStöf.
H. Hcdgbufen.
h.^®" be Ooft-Ind jfe itetouï ^cfìepen / in öe boo?lCi «negtec Corner bccficopt iwoi bc fto?m / la^ea nocö twee (n Chriflina f η January bifèjS ^aeciï. Öonf tlQ
MnDenemarckenb?agi)töe®olitöfgHefieciK>O0O ί 2»antDP Het bgfflbe fcScpenfeogen niet tebcctKtftin ewopnal)itMb?e,<entt>at Beeci§o.Jffio. lietenfafii K,^o«Mf(a8Utge:^ijne|iaaf.eaföüapea: ^^batepnos eemtupture fao tuffen Vranck- oen iSS^ hf" e«Hï>'«ne jprtan Sweden
tevtmotjtS/SfiSw^^^ |
cebecen. Sint erbetfi om bat tjp ben tìpi te ijectct inugt 16 iS maften aen bcfen^tact: Quiddabitismijhiitm beste—— IiccectonbUtentematientnbeiCtettaten bte{}i«c οη« bCÏganben toacen/ enb; geb?eben loiecbenboo} be ^CfCenKlingenbergenbe Charifius. ^ie boo; ga« bcnte fuilen ietieccn veertigh «Stoepen: ^esReffe bent Ie Maire fc{]?eef bat bc j^oitinaDniet meecaUS vij f en twintigh in allcjï (jabbe.
lIScnDteU oothinbe Sonbtaen/ een^upt&ec ©jtnfeop d'Engeifchebpccn Hollander fljenomen;
^eetenDeenfcheffpben/ bat De boo?fcö?ebi oen* jjoubingtje boojtcgentoooibtgö eenfeec goebtp;eteiCt,®^®Vj; boo? batföijcfttoaiï/ om d'Engeiicheteal)uferen/©tntra. ente baec booste boen gltcloobenbatbe gecutQtenban^i'r» nabecedefenfiveenbe ofFenfivemetfiaccï^oogD IBo» gljenbebeflooten/ op geen bafiegronben liepen.
Φε DanbeltngO al{)tec eenigen tgbt met Denemarc- ken gebupjt Dcbbenbe/ fgnepnbciücft tot pecfettie g&eftomen; 3®ant ben tweeden febjuarpbe Igees een ban Ommeren,enbeanberegaecigeogg iBogen? be <iBebepMteecben tot befaetfien ban Denemarcken, Iiebben cappon ggebaen ban ben uptflag{i bec tonfe- rentien/ enbe onbecöanbeltngge gfiefìonben metbe ïgeeccnbanKlingenberghenbeCharifius, Sffgefani te cnbeisefibentcefpectibeban Dennemarcken.geB;: üenbetot bienepnbetec ©ecgabecingee gc-eïBitJeett enbebecbotgen!$ boenleefen drie biltincte concepten ban iCcactaeten/ namentlücft een ban Alliancie, eencaec&enbebe toeber3ijbt!ï pretenfien/ enbefcDuIb bojbccingen: enbe een caec6enbe be Tollen ban !^oubt-la^en inNoorweghen: aOaecopDaet Igo. iBoggenbebeggemelbe ]^eecen <6ebcputeecbengeti*£*?<>t^ ben bebanc&t : «Snbe tniecben befelbeggeautgo^ireert/ ^encm·· om beboojfcfóebe drie (Cractatennebenjs be anbece lettctn.η baec banbepenbecenbe/ met be ©,ceceni®inl(iecs"" ban DennemarckenbolfiomentlijtÖtef[upien/ enbe teteecfaenen/ beet toeboog gun een Sücte ban pouvoir ggebepefctieect toiect»
b'a2ngeIfcj)e<2nbope Talbot biebe onbectuffitien l»at Bp mocDt / om ben iSoninofJ ban Denncmarcken te Douben aen bejöbe ban fon iioninaö ; pjefentccenis öenocftin't begin ban Februarius cilïitutiebadthien atwaclf^tSepen/ foob'aEiTgelft&cban b'^ugefetes· nenban bat ]Sj)c& ggenomen Ijabben/ enbe toeren boben belofte ban gjootebingen/ fooDoogggebatgté l@aie(ieptteggen0yee£ Ijoogl) llogljenbe d'Engcl- fchepactpe toilbenmten: ^pOet eerftetoiert jjcm g^anttnoojbt/ batbeiftoningDbeceflitutieben ?i)ne fingefetene liStgepcn beo? een billijthe feec6c/ en toaectoeben ï^oningDban Engelandt naec be ceggt^ baecbiggept ee|^)uben toa^ / enbe niet boo? een fabctu: gelöcfiöP Talbot fultftifcBeen te hJillen bcBltecen / tnaj^aenfienbe: enbe boat fyn boo;becep?opo;tiefie« laagöbe/ öatbenÖoninaömetDem/ bief^n Cha- rafter boenalceebeafgeU'pt fiabbe/ niet Bonbeobec eenigebingenDanbelen^ ISaecbit amtooo^bttoa^Dp ban 't i^of gcgaen / enbe Ijab öem in 5ön i^upi op ge» flooten/ gafiiocDte ontfingö bifitss/ encefolbeetbi in &o;tetebectctc&eff.
<©nbect«ffcBen quam00C61n Dennemarcken be jpranfcBe timbaffabeuc Pompone, maet&enbeaeti bat <|ofbebenbt goe bat 8p ban Qjn öoningö afglöe=' fonbentoiecbt/ omijet iSycftban Sweeden boo? alle öebenctelöcfte motibenenbemtbbeJenie gacn bebiei gfien/ om öaec «}oogD naogftenbe partpe tegfiensJtcnmtt- Engelandt aen te nemen/ toaectoc fjjn fiOninghootB foHOemoetencefolbecen/ gemerc&talleföneaenaüe· K'Ac totnte beboicentot eenaccommobement/ met bathmt. öÖcSenBaecl^oogB iKogöcnbe nietenDabbetoillen gljeiuciien.
©olwnjibeöiec fiobengcmelbeilefolatte/ fSnben elfden jj^biuacögfieteecfient fevenbiftincte Ccacta- ten/ tiaecbanbetlaetfleg|^enaemtrecrete effeparate Articuicn, totej^tfoobaniotigefuppjimeect/ battet 00C6 niet gefoeben tniecbt een be S^bincien : ^ie {iet bienbolmni blinbelingöratificeetben: j$i)nbe aen- meccftdjöta enbe te tiectvonbecen; ^abemael / felf ge- ïiupKnbe't^ottiMrwmentbanbeiPiintenbanOran- |
-ocr page 904-
S AKEN van ST AET
|
16 <55 gie fuIiftiS nopttoaiiöeffijlet/ fclfi^nfetjn'tgiaecvijf
_endertigh,Deinoi»t& Uecfcftcptie fecreete 9firtiCUlen
met Vranckrijck bDiecben gcflootcn j jlSijec tDUcücn al- JcgefonbenaenDe i5;atitiiriin;omgcf!c»e« gecattfi- ccerc te toa^tun. 31D<int oo6 (loc hnnincn catificcré toat ntennletgefïcnentiecftj <Sencrempelüat menooch onbecceniicputjljjfotje / befacthcn bojfeniian fe= tceec gauDiti boo? be ^jintipaien / mecc alici Doen Dectoajiecnc Mtmnbai, iitrgrcringli, iKact 't ocftfjfctie tct inflamte üan öc l^cercn Dcenfche : e öeffÖacmt toacen te b?eechcn tcgden Engelan dt, bare mebefpfoofiKp i])areningl)c3iplt: juaeciiec groot p;ofpt Dat fp troelen uptüit tCcactact ( oeel miiiioe- nen beb^agD^ntis ) D^ec cepjottie ban leuitept CMêliaeCbeöOntnöD ban Engelandtdaer overdeed ) ob(( ftappen.
TraBaef va» <^Uiantte tuffen Deremarc- kenendedefen Staet.
e»«fQ« A LfoodenDoorluchtigftenGrootmagti^ftcn Vorft ilentfi' Λ en Heer, Frederick de Dirdt tot Dencmarcken , Noorwegen der Wenden en GochenKoning,Her- tog tot S.'eeswijk Holfteyn,S:orniarn,en der Ditmarfen, Grave tor Oldenburgcn Delmenhorft , 8cc. endede Ho. Mog Heeren Staten Generaol der Vereenighde Nederlanden, wederfytsby occafie van den Oorlogh tuffchen den Koning van Grt§t Brittannim en haer Ho. Mog. na rijpe overweginge vanden tegenwoordighen befwaerlijcken toeftant hare ghedachten hebben laten gaenilioe beft harcΓeφefl:lveRίjcken en Landen,mits- gaders de Navigatie enCom merde van hare Onderda- nen ende Ingeiëtenen tegen alle ge welt en pericul, foo ▼cel mogelijck is, te verièekeren, Sm φ, dat fyne Ko» niticklijcke Maj. ter eenre .en haer Ho. Mog. ter ande- re fydc, op de vriendelijdce indudie en perfuafie vande Ctmtigvan Kriiwci^ycÌ^ goetgevonden hebben haernae- der te conjugeren en verbinden) envervoJKns foda- nigemidde enbydehanttenemen en in rwerck te fteilen, waer door naeft Godes beftieringe ende gena- digen Zeghen eene eerlijckeen verfeeckerde Vrede mogt worden geobtineert en de vryeCommercie ende Navigatie heritelt in voorigen Florifanten ftaet, mi;f. gaderjoock om te ftrecken tot difmfit van wederfydts Onderdanen, als mede om hare refpeöive Hooghey- dert, pnerogativen, en gereclitigheden behoorlijck te maintineren, en die op de vrye Zee, ende anderfintj gepleeghde Exceflen en exorbitantien teghen tegaen: Ende heeft fyne Konincklijcke Majefteyt tot dien eyn- de ,en tot bevorderinge van andere faken meerjgevol- magtight j en na den üaigh gefonden die welgeboorne en Hoog-EdeleHeeren Vattl Clwgtnierg fyne Konlnlrk- lijcke^fiJefteytsAdmiraliteytsRaetJ endePoftmee- fterGenerael, Erf gefeten op Buftrup, Haenrouw, en Toftrup, als mede aen de Heer Pttrus Cbmifius fyn Co- nincklijckeMajefteytsRaeten Refidentby de hoog- ;lde Heeren Staten Generael.de welcke daer over
jgemeld
in hindeling en conferentie getreden wefende met de Heeren Gedeputeerden en Gevolmagtigden van haer Ho. Mo. namentlljck die oock welgeboorne,enHoog^ Ed. gcftrengejwyfeivoorfienige Heeren Kitdilfbvan Qmmtrtn, lohcm it Wit, uyt den Oud Raet dsr Stad Dor- dregt, leban de tuit ,Raet Penfionaris van Hollantende Weftvrieflantj BoHtfacms vm VrjbirgtnjHccrin Vryber- gen,Penfionaris der Stad Tolen, God»trt Adrian, Baron ««η Rudt ,Hïcr van Amerongen,GinckeI, Elft, &c. Λ- itlfbvan Util(tl, lebaavaaljjelmnjfdm , thoRolleCaten j Droffart vanVollenhovcn en deHeerlijkheytCundert, cn fiiim DriWJjRaetsheer inGroningen,refpe<3:ive Ge- deputeerden in haer Ho, Mo, Vergadering van wegen de Provintien van Gelderlant, en'tGraefichap Zut-
ihen, HallantenWeftvrieilanrjZeelaHt, Utrecht , 'rieflant, Overyflel, Stad Groeningen en Ommelan- denjZijn defel ve vervolgens onderling in name van ha- re refpeöive aldergenadigften enHogeHeeren princi- palen in kraghte van der felver Volmagkten ende Pouvoirs op 'ceynde defes gfeeinfereeft , over de involgende pointengeaccordewt, cndeverdraghco , |
gelijckgeaccordeert, ende verdragen wertmitfdefen,
Nademael bevonden wort dat de Engclfche Oorlo». ' fchepeii in het voorleden laer ftftbitn bcndnt ι»«Λβ /iellì niet alleen veel Deenfchc eade Noordfche CqqS. -dy-fchepen oock die gheenedewekkena Neutrale Plaetft η wacren ghedeltineert, of daer van daen qme. men, inde openbare 2ee hebben aengbehaeldt, endà naë behoorlij cke reclamatie niet willen relaxcren ne- maer oock daer en boven in en op de Strooraen, 'ende Havenen van faooghttgedachte fijne Koninghlijcke Majefteyt verfcheydeonbehoorlijcke feytelijckheden gepleeght, deflelfs Kafteelen ende Forten ryandtlijck geattaqueert, aengegrepen, ende befchoten, ooek in'tghefichteiranfijne Koninghlijcke Majefteytin de Smdt, ende onder het Kafteel Kronenburgb Schepen ge» plondertendeaen deftrant gejaecht. Soo is fijne Ko. ninghlickeMajefteyt daer door bewogen endegenecef- fiteert gheworden te verbieden ende te verhinderen dat voortaan ende in 't toekomende foo langhe in te' genwoordighen Oorlogh tuilchen de hooghltgedachte > Koninckvan Greti Br/» taen/io ende haer Ho. Mog.fd continueren, gunt Ertgflfib, Oerhgb Scbiftn feilen ver- moghen te komen op deflelfs Reeden, Havenen, ende Stroomen, noch oock in Ncurwegm ofte op fijne Kullen hetalfoogenoemde C(ir»f^at, ortedeZwfi ofte Brit, ende is voorts gheconvenieert dat fijne Koninghlijüe Majefteyt foodanigh verbot niet en fai moghen veran- deren noch revoceren voor ende aleer de voorfcbc»e Oorlogh fai csflereo. Ende de wijle men metreedebe- ducht is, dat onaenghefien'tvoorfchreve verbotde Engelfche Oorlog fchepen by continuatie fullen trach- ten de Commercie inde voorfz. Quartieren te rrouble· ren. Soo is van gelijcken verdragen, dat de Oorlogh- fchepen van fijne Koninghlijcke Majefteyt aldaer,fiilc* foo veel mogelijckis fullen afweeren, ende defelre Engelfche Oorlogh fchepen aentafteii, bevechten ende foecken te veroveren, wel verftaende, datbitrdurik Cemmtrciifp divêsrniimdi Plmfin vm dt EngilfcbiCtif· vaerdf fcbtpen niittnwtrt gtinttrdiciirtefbtUt^ inCit da felve fich vreedelijck ende behoorlijck comportcren.
Alle Stroomen, Reen, ende Havenen van fijne Ko- ninghlijcke Majefteyt foo wel in beyde de Koningbrijc- ken Denmmarckea endc Neirwtgben, ali in deflelfs Vor- ftendommen Sltejwijci(_eiids Hi/fle/»,fullen uyt kracht van defe Alliantie open ftaen voor deo Oorlogh ende Coopvaerdye of anatre Scheepender Vereenighde Nederlanden j ah mede voor die met Comraiflievan haer Ho. Mog. vaeren, de welcke alle te fanien, aldaer komende, welontfangen, bej^ent, en na vermogen tegens alle gewelt ende overlaft gheprotegcertenbe- fchermt fallen worden.
III.
Dat oock hooghftghemelde fijne Koninghlijcke Majefteyt totbereyckinge vanfoo heylfaemenoogh- mcrck,cnde om'tvoorfchreve te doene verbothti mainteneren, oock tot verfekeringe van fijne eyge > ali oock vande Nederlantfche Oorlogh fchepen cade iCoopvaerders, mitsgaders der felver Paflage ende ver* blijf door ende ontrent den Orifint ende Beh, als nwde tot afweringhva π alle beforgdeghevaer van fijne Ko- ninghrijcken ende der felver Onderdanen ende Inehe- fetenen in defen loopenden laere, ende voorts van «er tot lacr, foolanghe den voorfchreve Oorlwh fa! duy- ren van den eirflen April tot op den eirfien Dccenwer NieuweStijlbeydeincluys, in ende omtrent den Ori- fint ia Zee fai brengen, endegeftadigh houdea, vier· tigbgeedeendevanall.swelviirfiefte OirUgbfiiifftOKtXtn de naemen, monture, ende manninge fijn beghrcMn in feeckere Lijfte, by de Heeren Plenipotenbinfen ende Gevolmachtigde Minifters vaniijne Koningn- lijcke Majefteytaende Heeren Gedeputeerde ^om·
miirarifenvandehooghgemeldeHserenSritenGcnfr
rael bereyts behandicht, ende voor de teeekcninghc defesnoch naerder in authentic» forma ovér teie- vcren. Endeinghevalle, dat Godt verhoede,cem-
ghc wade voorighrcve vmtigb Oorlogh-Sche^^ |
-ocr page 905-
en OORLOG 'Ses en VeemghfliVmk. - 88p
|
, / door Storm, Omveder, ofte wel in een Rencontre qéa· I" menteverongelacken, endete blijven, datin fulcken ' eas fyne Konincklijcke Majefteyt de lelve ten fpoedigh- flen docnlijck ende mogelijck fynd», met andere Sche- pen van OorlogH van gelijcke force ghcmant ende ghe- inonteert, alsdeverongheluckte ofte gheblevene ter plaetfe, ende ten fine als vooren fai doen rem placeren, ende 't getal alfoo wederom fuppleren.
Endenademael fyne Konincklijcke Majefteytènde iiicf Hoogh Mog. onderlinghe verbonden fyn in tijden vanOorlog den geattaequeerden te affilteren ijiet/w duj. f,ot wel gemonteerde ende gewapende Soldaten, ofte 't equivalent van dien in gelde gereduceert, ende ghe- recckent ter Somme van twee hondert acht m tachtig duyftnt llijcxdaeldere.iois tuflchen deopgemelte HcerePlenii· potentiarifen en Gevolmachtigden Minifters en Gede- puteerden als vooren verdraghen ende gheaccordeert, dat hooghllgedacbte fyne Konincklijcke Majefteyt de- fcl ve Somme foo wel ten aenfien van 't geene alberey ti is verfchenen, al van 't gheene van nu voortaen ftaet te verfchijnen tot de Equipagie ende uytruftinghe van de voorfchreve vetrtigh Oorlogh-fchepen van tijdt tot tijdt te doen fai eraployeren : dae alfo der felrer uy truftinge, mitfgadcrs 't onderhout van't volck veel hooger fai loo.. pen, ende fyne Konincklijcke Majefteyt in fyne Ko- ninckrijcken dies aengaendegrootePreparatien moedt maecken, ende fulcx alles laerlijks een mierckelijcke Somme fai bedragen, foo is mede, gelijck vooren ghe- tonvenieert, dat haerHoogh Mog. fyneKonintklijcke Majefteyt daer en boven fullen fubfidieren, foo langhe den tegenwoordigen Engelfen Oorlogh fai duyren met de Somme VAnjesmael hsndirt duyfem iHjcxdaeldtrs laer- lijcx, dewelckeindeStadc Hamborg van tijdt tot tijdt Sn fpecie Rijcxdaelders fullen worden betaelt ende uy t- gctelt,
V.
Ende fai foodanighfubfidie in dit eerfte ende ootkiii de volgende laeren, foo lange den jeghenwoordighen ïnghdfchen Oorlogh j als noch, continueren ialin driittrmijnen betaelt Doch teweten, deniir/ïwMar- ty drie hondert dujfeat Rycx datldert, den etrfltn luny hondert w^tighduyfentRijcxdaelders, ende deneerfien September da refterende hindert vjftigh dujfent Rijcxdaelders , alles te reeckenen na den Nieuwen ftijl : de voorfchreve beta- IrngefalprecijsalsWiflêl-geWt, fonderfaulteof man- euement, oock fonder eenige pretenfien, arreften, af- ftftatien, ofte -Wat anderfints foude konnen werden be- dacht, daer tegens in te brengen, als vooren gefeght, binnen de Stadt Hamiorgh ghefchieden ende geprefteert "werden op behoorlijcke ^itantievan fyne Koninck- lijcke Majefteyt met deflelSeygen hant ende Zegel ge- ieeckent ende bekrachtight, wel verflaende nochtans, gelijck geconvenieert ende verdragen iSj fo op 't eerfte, als de volgende laeren,in rainderinge van de voorfcbfe- ▼e Subfidien In betalinge te mogen gheven tot onder- hoedt van acht Oorhcb'fcbepen, tHet de gevolgc ende aen- kleven van dien, gemonteert yder met twee ende veertigh Stucken, ende voorts op de Conditiën, geftipuleert in 'tfcparaet Contrai daer van huyden tuflchen de ghe- melteKoninghlijcke Plenipotentiarifen en Gevolmag- ttghdeMinifters, endehaer Ho.Mog.Gedeputeerden gemaeckt, 't welck van foodanigen valeur ende weerde gehouden fai worden, als ofhet van weerde te Woor- ί e in defe Alliantie geinfereert ware.
VI.
Ineas,door6odesghenadighen Zeghen, ghelijck Verhoopt werdt, ende foo als oock eyghentlijck liet Ooghwit van'tjegenwoordighe l'raftaetisin àiteerfle iKifeflita hindert fes enfefiigb tuflchen den KoninghvaB Greti Brittannitn ende dc Hoogh Moghende Hee- reij Staten Generael den Vrede getroflfen endeherfteldt wochte worden ; Soo ie van na af aen onderlinghe ghe- f onvenieert dat dies niet teghenftaeiide de voorfcüre- Tefubfidien voor'tfelvelaer, in confideratie dat de Stmipagieendedemeefte koften van den voorfchreve Scbcpen eehter oBfeybaerlijck fullen mocteo vet- dengedrag«in, in'tgeheel onwederrpreòÈkelijckful- t<iS<S |
lenwerdenbetaeltendevoldaen. __
VII.
Den voorfchreve Vrede naer d'expiratie van de loo* pende laere feflbien hondert fes tnfefiigb getroffen werden, de falmen als dan onderlinghe naerreeckenen waC gedeelte van 't laer op den dagh van 't üy twiflêlen der ratificatienfalwefen geeftouTeert, mitsgaders oock wat Subfidien daer op oock fijn betaelt, omuytt» vinden offijne Konincklijcke Majefteyt albereyts fou- de genoten hebben, ofte noch fai moeten ontfanghen foodanigh gedeelte vande voorfchreve fefmatl hondert duyfent Kijcxdaelders, als naer advenant vande verloo- pene tijdt van'tjaerfal Avefen verfchenen, ende is voorts geconditioneert dat de felve fijn Majefteyt daer en boven noch een termyη van drie Matndcn der voorfz fubfidien, teweten, hondertνφίώduyfent Rijcxdael- ders trecken ende genieten fai.
Vili.
Endenademaclhaer Ho. Mog.fijne Konincklijcke Mai cfteyt met foodanigen notablen Sommaals boven verhaeltis, tot de Equipagie, fubfiftentie, endeon- derhoudinge vande voorf«Jreve fwriifi Schepen vaa Oorlogh fullen fubfidieren, foo fel fijne Majefteyt ver- obligeertfijn de voorfchreve Schepenter begeerte van haer Hoi Mog. door een Geauthoriieerde ende Ghe- machtigdefelve te laten monteren; gelijck oock fijne Konincklijcke Majefteyt ichuldigh ende gehouden fai wefen, de voorfchreve wern^i hchepen gc-equipeert» jhemantende ghemonteert, als inde Li.fteboven ver- laelt, in dienft te tontinueren vandé eerflt Aprilaf,tol den eerften December daer aen volgende,in ëas het Win- ter Saifoen fulckx als dan fai toelaten j énde niet nótoir· lijcke en kome te beletten.
IX.
. . Soo neer den Koningh van Grwt Brittennien dit Tradlaet qualijck foude mogen komen op te nemen,en- de dienthalven of felfs, ofdoor fijne Geallieerden of wel te famen met fijn Geallieerden, de hooghftgedach- te Koninck van Dennemarcken Vvantlijck quame te attac- queren, foo fullen haar Ho. Mog. fchuldichendeghe- houden wefen fijnë Konincklijcke Majefteyt met alle haer macht te water ende te Lande naer uy tterfte ver- mogen te adfifteren, niet alleen tegens den hoogftgei- melde Ktnïnghvaa Grut Brittannitn^ nemacrooektè· ghen j alle de ghéenc; dewelcke ter oorfaecke van defea Traftate ,ofte van 't voorfchreve te doene verboth ofte verhinderinge direaeìijck oft indiredelijck eenige hoC- tiliteyt fouden mogen ondernemen tegens fijne Ko-. nincklijcke Majefteyt Dennemarcken ofte deflelfs Rijcken, Landen .Vorftendommen, ende Graeffchappen , die fijne Majefteyt jegenwoordich bcfit, ofte die de felve hier namaels by wettige Succefie foude komen te poflède-j ren, ende als dan te géli'ck met deielvefijne Majefteye in (denbaren Oorlogh treden tegens de geene, dewelc- ke foodanigen hoftiliteyt fai ofte fullen plegen : Gelijcfe oockaende andere fij de, In gevalle yemant, wie hei oock foude mogen wefen, ter oorfaecke vanditTrac- taet haer Ho. Mog, Vyantlijk mochten komen te attac-i queren, ίοο fai fijn Konincklijcke Majefteyt oock fchul- dich ende gehouden fijn haer Ho. Mo. met al fyn macho te water ende te lande naer uy tterfte vermogen te adfi- fteren, tegens alle die genen, dewelcke uytdieeorfaecl^ diredelijck oÌte indireftelijck eenige hoftiliteyt tegens haer Ho. Mog. foude willen oeffenen, ofteonderne- tnen ,ende alsdan te gelijCk met haer Ho, Mog. in open· baerenOorlogh treden, t^ensdieghene, dewelcke foodanigen hoftiliteytfal oft^fullen plegen.
yi.
Ingeralle beyde dé hooge Contrahenten oöi redenei in 'tDovenftaendef#ry?i Artijckel breederttytgedruckt;^ in openbaren Oorlogh mochten komen geinvolveert tei worden,'tfy met den Koninck van Groot Brittanniett (met den welken haer Ho. Mog. albérevts in voeghei^ aisvoorenjinOorloghgeimpliceertiijn) 'tfymetye- mant, ofte eenige van fijne Geallieerden, of wel te faJ men met den felven Koning van Gr«»t Brittmnitn ; ende yemant, ofw eenige van fìjne GeaUieerdea,oft;oods |
-ocr page 906-
J--890 ■ S A-K E Nv^ari ^S Τ Ά E Τ-
|
i6S$ met yemanti miders, wie het ooek ioude mogen-^r^fen. ' J So cn fai 'daèi- an glieenfufpenfie van Wapenen Hief dqa^
____________TT— ... ^ Ti. ^ J — -fc \TiT'*r\r ΟΤΛ /τΪΛι^ηΐ 1
geinenen Vyant, ofte de gemene Vyandenghemaeckt werden,,als ghcramen.tlijCkqjjde met ghemcea '';i;"'cònrènt;.ma?ràis men 't eenighe tyde in handeling?, vaa ƒ ' Vf eedc of Ti èyes voor eenige tae; eli komt te treden, * foo en fai fujcx door een van de Geallieerde niet rbogcii; ï''" geichiéden fonder part'C
"•"''■der voor henj àenitondts, endeïoo haeftals vporfich ' ' Telfs teprpcurereh ebde te v.-ffyrgen de gerequireerde ënde nodige facuiteytendefecuriteyr, om fyne Mini- fiers te feriden terplaetfe, alweer foodanige handeling foudc mogen w· fen aengeftelt, gelick mede daer inne ' niet voortgaenfonder fucceffivelijckende vantydttoc ' tijdt kehnifle te geven van tgeene inde voorfzliande-
lingh (ai paiferen ende voorvallen, veeÌ min fai d' een öfd'ander verraoghen te treden tot iif ƒayfe» van de Vöorfchreve Vreede of^Treves, foiiderfyn Geallieerde daer inne mede te comprehenderen, ende hem te doen ■ ..faerftellen in dien hy 't begeert, in 't bcfit van fyne Lan- den ende Plaetfendiehy ieghenwoordigbpoiïideert, ofte geSuyrende den voorfchreve Oorlogh by vftttigbe Sacci/Tfffoüde mogen komen tepoflèderen, raitfgaders ' ® ïn 't ghebruyck van de rechten ende ImmuBiteyten die iiy hadde ,en daer van hyjouifleprde voor den Oorlogh, enii)nder van de gemenen Vpndt voorfyn Geallieerde ' te bedingen de felve regten,Immunitcyten,exemptien, en andere Prerogati ve,die by voor hem felven ftipuleert ten ware de Geall. anders moete komen teconvcnieten. XI.
By fo verre hier na den voorfz Vrede met ittgelmt be- ilootenwefende,fyncKonir:ckl. Maj.en hare Hoogh Mo. te faemen , ofeen van beyde apart door den Kon. van Grtet Brinanniin, defTèlfs Gealliecrdlen, of wel door ycmant andert. wie het oocTcfoude mogen wefen j ter oorfaecke van dcfen Traftate ofte van 't gunt daer ae n, endedaervandependeert, vyandiliickgheattacqueért wierden , en daer over in openbaer Óorlogh quamen in · getogen te worden, foo fullen fyneKoninckl. Mai. ende iiaer Ho. Mo. reciproquelick fihilldigh en verobligecit fyn,dengeattaqueerdenaenfl:ondts foeder dilay w«f nutcbt te adfifteren, volghens, en in conformite van den Text van 't voorftaende ntrtide Artijckeli ΧΠ.
De wederiydts hoogé parthyen ende Contrahenten hebben aenghenomen , ende nemen aen midtsdefen, denKocicgh van iwfÀn ende alle andere benabuyrdc Princen ende Potentaten by de Commercie geinteref- feert't inviterenjom haer mede in defe verbinteniiTe en ■ AllianEÌeint:eIaei:en, tot bevorderingh vaneenheyl- . TamenVredeende herfleBingvanden vryen Handel ■, en Navigatie,"
- XII r.
Alle welcke bovenftaende pointen en Articulen wy Pienipotentiarifen en Gevolmachtighde Mipifters van fyne Koninckl. Maj., en wy Gedeputeerde Commiffa- .rifenvan haer ilo,· Mog, onderlinge ende wederzydts 'in naemevanonferefpeftive aldergenadigfte hooghe Heer en Principalen, uytkrachÉ van de Volmachten cn pouvoirs op ons verleent, hier nae geinfereerC, heb ben verhandelt,veraccordeert,endegeflooten, beloo- de in name als boven,dat alle de felve ter goeder trouwe- nagekomen en onderhouden fullen wórden .En dat tot meer der vaftighcy t, en de verfeekerhey t van dien, dit Traetaet van Alliantie by fyne Kon. Maj tot Dttinimer Noorwegen, &c en de Ho. Mo, Heeren Staten Geiierael der Vereenighde Nederlanden binnen den tydt van etn Mamt naerdate defes,geapprobeert,gerati- ficeert, en de wederzyts nodige inftrumenten van Ra- tificatie in behoorl ijcke forme uytgewiflclt en geextra- deert fullen worden, t'
lijoiruta- JJier na volgen de Trocuratien van de Hee- tic ««tra ' ren Tlenipotentiarifen van fvne Ko. Maj.
iTTYFredetickJeD'irAjvanGodes Genidc Ko- «tm Bli yy ningh tot Dennemcrcken , Noorwegen, der Wenden .euGotten, HertpghtetSleeswijck» |
•StormarnèhdeDitmarfchcn GraeFtotOfd^k *·
endeDelmenhoift, &c.E)oena!I^ hier mcalw® ten i dat, alfoo: wy van önfèn Ï^èfideht by hef ÏVW^^u' ' Hofals mede vande Heere Frinfche by ons aSÌ fenafgcfame, onfen lieven Moiifieüi: deTerlònfow!ì mondeìingh als by ghefchrifte i"/» verfeeck'èrrrfieWor den, dat de Hoogh Mogende Heeren Staten G-nèra Ì der Vereenighde Nederlandendoor der felveraen ' Franfche Hofaenwefehde Miniftejs fullen hebben 4 ' klaert derfélver inclinatie ende goede gheneghenthprf om nut ons af te handelen %^errcheyde bekende 6 i/e/M;«.>.ende Prerenfien , foo hebben wy vanonfefvde gefonden ende afgeordentonfe lieven, getrouwen ?«,/ awg,«ki,gh, ErfgcfcienopBuftrop , onfen Admirali teytsRiet ende Generaci Poftmeefter over onsRijck Dennemarcken, oock hem aenvertrouwt cn Volmast gegeven, ghelyck wy hem oock met defen onfen open briefvertrouwenende Voimagtghevén, metdeOhe- volmachtighde en Commiflanfen dewelcke by de hoogh^gemelde Heeren Sraten Generaci der Vereenig. de.Neder]anden fullen geordonneert ende gbceonftt tueert worden, van wegen dé ghemelte Pretenficn en- de Gravnminii, mitfgaders van alle'tguntwy hem ver- der hebben gegeven te handelen enteiluy- ten, oock fai alle't gunt wathy in dier voegen hande- len ende fluyten fai, krachtig ende van weerde weefcn ende van ons onverbreeckelijck onderhouden cn nae^ gekomen werden, tot meerder beveftinge hebben wy defero et onfeeygene bant ende Konincklijck Zeghel bekrachtight. Gegeven op onfe Sloten Refidemietoc Coppenhageden tweeentwimighfitn Sept-emberAnne ftpienhandertv)/tnfefli^bt
wasgeteeckeiic
FREDERICK^ (L.S.)
Lagerftont, REETZ,
W' Y Frederick denDfrdi» i vanGodesGhenade ®«!aj »Koningh vanDennemarck j Noorweghen der "(S Wenden, en Gotthen, Hcrtogh tot Slecjwijck ftfitai Holftevn, Storniarn, efide Ditmarfchen , Graef tot «'"»· ' Oldenborgh ende Üelmenhorfl:, dcc. Doen allen hier mede te weten ί dat alfoo wy van onfen Refident by h et Franfche Hof als mede vanden Franfchen by om ghewefen Heer Afghefante onienlieven Mon- fie^ur Λ T(r/in , foowelmondelingh als by ghefchrifte fyn verfeeckercgeworden , dat de Ho. Mog, Heeren Scaten Generaci der Vereenighde Nederlande door derfelveraen 'tFratifche Hof aenwefende Minifters fullen hebben verklaert, der feiver inclinatie en goede genegentheytom met oni af te handelen verfcheyde , bekendeGravaminaende Pretenficn. Soohebbenwy j vanonfezydc gecommhteertende afgheordentonren lieven, getrouwen, den welgeboren l'etrum Chmifitm onfen Raet ende R,cfidentby de welgemelde Heeren Staten Generaci, oock hem aenvertrouwt endevol- maght gegeven, gelijck wy hem met defen oïifen open briefaenvertroüwen ende volmacht gheven, meed· Gevolmachtighde ende CommiiTariien de welcke by de Ho. Mog. Heeren Staten Generaci fullen geordow· ncertendegeconftitueertworden, wegen dcgemeldc
pretenficn ende Qravamina, mitsgaders vanal'tgune
wy hem verders in mimdttis hebben gegeven te hinde· len ende te fiuyten ; Oock fai al 'tgunt wat hy in dier- voegen afhatidelc ende fluyten fai krachtig van* weerde wefcn, cn van ons onverbreeckelij ck onderhouden es nagekomen werden Tot meerder beveftingh hebben wy defen met onfen bant cn Kon. Zegelbekrachtighl. Gegeven op onfe Slot en Refidentic, tot Coppenhage den il. September liiiiy. , ψ GcteeckeW *
PREDRICi:, (L.S.)
•■«s··-
Vaadc |
-ocr page 907-
en OORLOG Ses en Veertighfie Boeck. 89 ï
|
yan de Heeren ghedeputeerden van haer Ho.tJMog.
, E Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- jS JL/den,allen denghenen die defenfullen fien ofte ïsM» hooren lefen, faluyt : Doen te weten, alfoo van ontalücke Jaren harwaerts tuflchen de KroóneDene- niarcken, Noorwegen, ende andere daer aen depen- derende Rijcken, Vorftendommcn, ende Landfchnp- pen ter eenre, ende defenStaet ter andere zij de door- gaens is onderhoudeneengoede, vafte , bondiglie ende vertroudevriendtfchap ende correfpondentie , de welcke oock van tijdt tot tijdt met Alliantien, ende TraöatenvanStaetisbeveflight , ende dat het den Doorlugtigilen, Grootmaghtigften Vorft ende Heer, Heer Frederick de Derde tot Denemarcken j Noor- wegen , der Wenden ende Gothen Koningh, Hertog tot Slees wij ck, Holfteyn, Stormarn , enae derDit- inarfen, GraeftotOldenburgh ende Delmenhorft , &c.be]ieft heeft met Procuratie enyolmagtherwaerts teienden, de welgcboorne ende Hoog Edele Heeren VmiiKlingenhrgb, fyneKoninghlijcke Majefteyts Ad- miralitcyts Raedt ende Poft · meefter Generaci > Erf- ghefeten op Buftrup, Haenrou w, ende Toftrip ; ende Pitrus Chiirifius, Raedt ende Refident van fijn Ko- ninghlijcke Majefteyt alhier inden Hage, om met ons ofteonfeCommiflarifente traöeren , en te handelen over verfcheyde faecken, onder anderen mede raec- itende eenighe openftaende difièrenten ende verfdlil- len ; Sei </?, dat wy van onfe zij de gecommitteert ende gheautorifeerc hebben , ghelijck v/y committeren ende authoriferen mits defen , de wel-gheboorne , HooghEdele, geftrengewijfe, voorfienige Heeren, ^uiilph vm Ommtun, Man de Wit, uy t den Oud Raedt derStadtDordrecht, Johande n'it , Raet Penfiona- ris van Hollandt ende Weft-V rieflandt i Etntfacius van Vrybtrgin, Heer in Vrybergen , Penfionaris der Stadt Tholen, Gidaert Adriani , Baron van Reede , Heer vanAmeronghen, Ginckel, Elft, &c. Adolfh van Vnckfl^lohanvanTffetnmydcn·, tho Rollecate , Proffart van Vollenhoveendede Heerlijckheydt Glundert, ende hba» Dnv/s , Raets- Heer in Groeninghen , refpeftive Ghedeputeerdeinonie Vergaderinghe , vanweghende Provintien van Gelderlandtende 't GraefichapZutphen,Hollandt ende Weft-Vrieflandt, Zeelant, Uyirecht, Vrieflandt, Over-YiTel.Stadt ende Lande, omme in qualiteyt van oafe Commiila- rifentefaemen, ofte'cmeerendeel van dien met de ghemelde Heeren Plenipotentiariien en Ghevolmag- tighde , Minifters van fyne Koninghlijcke Majefteydt van Denemarcken, Noorweghen , &c, over alle 't gheene voorfchreve is in conferentie te treden, ende met de felve de voorgemelde faecken te adjufteren,rig- ten, verdraiegen,befluyten, ende teeckenen ; ende wetende dat de welghemelde Heeren onfe Commifla- rifen, om te fiiciliteren de voorfchreve Negotiatie en handeling : op dat die ten goede endeghewenfchten eynde magh werden ghebracht ) van nooden hebben onfefpeciale Procuratie, volkomenmaght , autho- liteyt ende bevel , om alle fcrupulen die desaen- gaendefouden mogheu ghemoveert worden, wegh te necmen, hebben wy haer ghegeven, ghelijck wy hun geven in krachtedefes volkomen maght, omme met de meer - ghemelde Heeren Plenipotentiarifen ende Gevolmaghtighde Minifters van hooghftgemel- defyneKoninghlijckeMajefteytte moghen adjufte- rcn, rigten , nederleggen jtraóteren, accorderen, en befluyten eene Alliantie defenfive, en voorts fodanige andereContraften en verdragen de voerfchreve open- ftaende verfchillen ende difièrenten concernerende, fulcksfy onderlinge fullenoordeelen , ende bevinden ten weder-zijden oorbaerlijckfl: te fyn » ende van »lle't gheene alfoo beraemt, ghearrefteert, ende be- flootenfalwefente maecken, ee pafferenfoodanigc inftrumenten ende beloften, in iulckengoedenen- ^ behoorlijcken forme als noodigh weefeiifal oeloovendefinceerlijcfc, oprcchtelijdtende ter eoe' «et trouwe te fuUen houden voor aengenaein,vaft,Dee' |
digh, ende van waerden alle'tgheaieby de meerghe- melde onfe Heeren Commiflarifen indefelvequuite ίι····ιιί·ί falzijngedaen,belooft, geconfenteertendegeaccor- ^ deert'tfelveonverbreeckelijCknae te komen, te on- derhouden , endeobferveren, oock doen obferveren ende onderhouden, fonder daer tegens nimmermeer yetste doen, of te laten gefchieden,, direftelijck, of. indireöelijck in wat manieren het oockfoade mogend wefen, maer alles te ratificeren en t'aj^tpbcren» ejjdes nootzjjnde,daer van te verlenen eapalfcren brieven én inftrumenten,in de befte forme, tòt volkomen con- tentement ende vergenoeginge van hooghftghemelde Koningh. Gegeven in onfe Vergaderinghe, onder onfenGrooien Zegel ,Paraphure, ende Signature va» . . onfenGriffier,indenHagcopdenwferf(«Februaryyi/* , ; tienyMdert Jes etifeftigt'W asGepariphcctt I. van GenfVt, -i. Op de Plyqueftont,terOrdonnantievandehoogge' ·
meldeHeerenStaten üenerael,gctekent Ν.
bende onder uythangen'tgroote Zeghel in RoodeU)
Waffche.
Ten oirkonde en de In teecken der waerbeyt, heb·» ! ben wy Plenipotentiarifen ende Gevolghtighde Mini- fters van zijn Koninghlijcke Majefteyt, endewy Ge-\ deputeerden vanhaerHo. Mog. defe Alliantie met cy- gen handen onderteeckent, endè met onfe opgedruc- te SignetteB beveftigt, ende fyne hier van vier gelijck- luydende Exemplaren ghemaeckt, te weten voor y der van de hooge Contrahenten twtt. Aihim m 's Graven- hagedeml/dtnFehlUiiryfrftienbtadirtfistnfefUgi.
Enwasgeteeckent
Vmi Kling,„htrgb, (L.S.)
P. Cbarifins.
(1.8.)
S., van Ommtritii Jtbandtmt. leban de iViu
B, van Vrybergtn,
C, van Rtedi tut Anurangta, Jidelph Unenti.
Joban van ijftliimnde. G. Drews.
Treten/ierti endeSchult-niordermgen.
A Lfoo tuflchen den Doorluchtighftenj tïrootmag- ei«f tighftenVorftende Heere, HeereFr#</riV^AD/f- "«w» Λ tot Denemarcken, Noorwegen, der Wenden ende Gotten Koningh, Hertogh tot Sleeswijck. Hol- tHjèfoit fte^ ,Stormarn en Ditmarfen, Grave tot Oldenburg en DelmeMhorftj&c, ter eenre, ende de Hoogh Mog, "ί"""·* Heeren Staten Generaci der Vereenigde Nederlanden ter andere zij de, eenige difièrenten en vcrfchillen fyn onftaen en gerefen .'over en van wegen ftKktnfmwfit» ende fchula-vorderinge,van de welke ten wederzijden betaiingewordtgeeyfcht, foo heeft den hoogi^emol. den Koningh naer den H^eafgevaerdight ende ghe- volmachti^t, de welgebooren, Hoo^ Edele iteere Ρλη/Klingenbtrgb,CyneKoninghH)ckeMajefteyts Ad« miraliteytsRaedit, ende Poft-meefter Generaci,Erf- eefetenopBuflnix,Haenrouw, endcToftrop, ende den Heere Petrus Cbarifius, zijne Koninghlijcke Maje- fteytsRaedt ende Refidcntby de hooghgemelde Hee> ren Sraten Generael, de welcke daer over in conferen- tie fyn ghetreden met de Commiflarifen, endè oock Gevolmachtighde van haer Ho. Mog.namentlijckde oock wel-geboorae, Hoogh Edele, geftrenge, wijfe , voorfichtige Heeren, Rudclpb van Ommeren, Uban ie Wit uy t den Oud-Racdt der Stadt Dordrecht, Uban Λ Wit, RaedtPenfionarisvan Hollantcnde Weft-Vrieflant. Bie»^iaii/enFr;i#r^ifl,HecrinVryberghen , Penfio- naris der Stadt Tholen, Goiert Adriaett, Baron van Ree- de, Heer tot Amerongen, Ginckel,Elft:,&c. Aitlfb vm VmhhJtbaa viniTlpilmu}denthoRoV.ecitc,Oro{làtt van Vollenhove ende de HeerlijckheytClundert,ende Ubaa Drews, Raedti- Heer in Groeningen, relpedlive Gedeputeerden in haer Ho, Mog. Vergaderingh, van wegen de Frovintie van Geldelandc cude Gracflchap
Zuc^ |
-ocr page 908-
r
Φ SAKEN van ST AET
|
séM ■ Zutphen, HoUandtendcWeft-Vrieflant, Zcelandt, - „„ .- Ucrechcj Vrieflandt» Over-Yffel Stade, Groeningcn ende Ommelanden, zynde de voorfz pretenfien endc Schuld vorderingenhiernafpedfiquclijckghenume- reert wederzijdts, als volcht.
Vier difiincte Tofien, daer van uyt de naem ende van wegen de Heer e Sjtaten Generaci betalinge isgevordert, ende begeert.
1.
. -Tj Erftelijckjde reftevan'tvoorfchptopdeOr/tifl»- trt'^n Jutfi^' "Ïol-rtdtmftii ftnningtn, daer van zyne Koningli- SawUo. . lijckeMajelteytbyrefdifievan't Tradiaccdien- Λβοβ. aengaende gemaeckc, fchuldigh gebleven is, volgens d' Obligatie onder haer Ho. Mog. beruftende,van date den ffS tn twmtigbftm September feftitn bindtrt drit tn vijftigb twH btndtrt tün duyjéttt Rpt^datldtri capicael, be- nevens de daer op verlopenciiio jaren Renten,monte r«ideeenCefi»W, terlommevan btndtrtnijftigb duy- fmt JUJcksdaildtrs y àsiCt Vin den dir den laiyjtftittt benden «n tnfift'gk een Afte, ofte twee Obligatien is gepafleert, bedragende alle te iamen met de Renten zedert de fel- ve tweede Obligatie, verloopen drie btndertjes en vurtigb duyjent, vijfhtndert Kijcxdmlders.
IL
Ttn anderen, defomme van bmderf titgtn endertigh eiujfent/even Hondert twee tn vijftig en een halve Rijcxdael · ders, die inden laetlten Oorlog cuflchen Denemarcki» en Sweeden^n z.yn Koninghlijcke Majeiley t binnen Cop- penhageisverfterckjinGelt, Proviand, ende Muni- tie van Oorlogh, mecde verloopen Intereflen van dien, van welcke fommcayneKonincklijck Maje·» fteytdeflëlfs Obligatieheeftgepaflècrtende uyt gege- ven.
III.
Ύ en derden, defomme van bindert twhtigb dnjfent Hijtxdiielderi, over y ende ter faecke van de bewuile Hennif/fbepenj hier bevoorens tot Coppenhagengear- refleert, ende de Goederen daer uyt verkocht ge weeft zijnde.
IV.
Ten vieriUn, eenen precenfie van het vordere fecours endeextraordinariskoften, dewelckehaerHo.Mog. op hare Vloot ende elders, gheduyreade den laetften OorlochtuffchenDenemarckenen Swecden hebben aen gewent.
f^er difiinSie Poflen^ daer van uyt den naem ende van wegen zijne Koninghlijcke Ma- jefleyt betalinge isgevordert ende begeert,
I.
Ipoflnt Erftelijck, de fchade geleden over ende ter faecke -tl Engtlmt by retorfie, wegen de vooren ge-
f»gc#?e- mentioneerde Hemiip fcbepen , gheconfisqneerde ttnftwtt Deenfche Schepen ende Goederen, «jonterende, noch alroorenafghetrockenhet provenu van de verkochte
EngelfdieHennip, endc^n^ me van een en vijftigb dajfent
ders, mitfgaders wat anderfints fyne Koninghlijcke |
fleert worden, alhier in gebracht, ehdegefleltteghed den anderen Articul van depretenfien van haer Hoogh ^ Mogende, -
1X1.
Ten derden, hindert dertigh duffent Rijcksdaeldiri, die hooghttghedachte fyneKoninghlijcke Majefteyt fuftj. neert in de Steden van de Provincie van Feutie», tot on- derhoudtvandeNederlandfcheVokkeren, voor deo tijdt'van acAf Maenden betaeltzijn.
IV.
Ten vierden, fyne Koninghlijcke Majefteyt preten- deert dat de felve van wegen de Tollen voor de Htudt. laften in Noorwegen, door de ingekropen abuyfen ende misduydinge, tegens de rechte meeninge ende intentie van de TraSaten, tekort gefchiedt, ende merckelijck gepreindiceertis .alfoodatfyne Koninghlijcke Maje- fteyt fukksfoüdekonnen doen berekenen tot over een
millioin , oi tien hindert dayfent Rytxdaelders,
Over alle welckc boven gementioneerdewederzijdt» pretenfien , fyne Koninghlijcke Majelleyts voor- noemde Plenipotentiarifen ende Gevolniachtighde Minifters, ende de Gevolmachtighde ComraiiTarifen van haer Hoogh Mog, onderlinghe inden naem ende van weghen hare refpective Alderghenadighfte ende Hooge Heeren Principalen, uyt kraCht van haer ver- leen de pou voirs ende Volmachten, minnelijck fyn ghe- convenieert ende verdragen;werdt mits defen, i/nt/Wn- eenigeliquidatiecfteverderbereeckfnin^e beteene teginhetm'
dirjifilxjjn, tn blijven pp geheven, fulcks dat noch fyne Ko- ninghlijcke Majefteyt van foodanigef»'»»· pretenfien of Polten , ende wat daer vandependeertophaerHoogb Moghende, noch d' Onderdanen ende Inghefete· nen Vande Vereenighde Provinciën ι nu gf hier namaels in't geringhfte niet meerenfullen hebben, ofte vermogen tefpreecken, te vorderen , oftetepre· tenderen, noch oock haer Hoogh Mogende van wegen debovenghefteldewrPoften, ende't gunt daer aen mochtedependeren, op fyne Koninglijcke Majefteyt, deflèlfsRijcken 5 Landen, Onderdanen, en hare Goe- deren, of wat daer voor mochte fijn verhipothequecrt 'ofteverfchreven.nuofhiernaermaels in 't ghering- fte niet meer hebben , ofte vermoghen te fpree- ken, te vorderen ende te pretenderen, ende werden mits defen hier doorfoodanighe wederzijdts pretenfien volkomen afgbtdaeu, ghemortificeert , gbecaljii' t , mie gemmtlleert ; oockfullen die van Zijne Konincklijcke Majeft.ende dcHeeren R,ijcksRaden,daer over verken- de ende uytgegevene Obligatien, by extraditie vaiffy- neKonincklijeke Majefteyts Ratificatie efiëctive!ijck worden ghereftitueert. Maernademael vanweeghea ^neKoninglijcke Majefteyt in defen gehoudene Coo- ferentie wierden ghepretendeert noch twee andere Pof- ten , in defe conventie ende verdragh te trecken, te we- ten eene fonime van vier bondert duyfent Rijcksdaelders, waer overfyee Koninghlijcke Majefteyt ten behoeve van de Heeren 5taten van Hollandt^aàe. iiuiidiftincte Obligatien heeft ghepafleert ende uy6 ghegheven , te weten, d'eene van date denvwtif»- den November ftfiienbondertftvenen-vyfiigb, ende d an- dere van date den terfien Mey fiflienbondert acht en vj/ftigb.
ηΠ'ρηΧ.ΐ'Η.')?.^" Endenoch W»r»»4i«n^i^Ay;„,Rijcxdaelders , d.
den, om het felve met twee van fyne Majefteyts conM-
Majefteytgrootevoordeelenaende Enghelfche heeft '
mo^tenLIftaen, voorendealeerdat l inclufiein;c 1
luucLcu luc iiacii, ruorcuucaiccr uat u inciuiic jn C , j V f in i j vfWffftcvt lui-
Vreden-TraiUettuiTchendefeive, endchaerHo.MoJ
daernaeem«ckt, by hun heeft kannen gheobtineert SilfÌÌÌ^Tf^JÌÌPllt^^i!"!!::^!'.^^ |
de welcke fyne Konincklijcke Majefteyt bereeckcni
over't beletten van die in Hollandt inghehuyrde^i-.
Τβηα«Λ««, ttuttbtndertnegentighduffeat Ri^dneU ' port febeptn , ende de Vracht aen de ScTiipperï, fonder
ders, die fyne Koninghlijcke Majefteyt pretendeert ter de reyfe te doen, betaelt, foo en heeft men daer o»«
faecke van uyt kracht van de i nietfinalijckkonnenadjufteren , vermits de ghemewc ■
onderlinge opgerechte Alliantie, het welcke of gants Heeren haer Ho. Mog Commiflàrifen ende Gevolmagr ^
inVolck, dien ten deeleaen tighdcverklaerthebben,datfoodanige,
CeIt,Viyrei,cndc Ammunitie hadden eoctcn gepre-'//»»iRijck8d«ldersdcGeneralitcytia 'tminfleaiet en,
-ocr page 909-
0
en OORLOG "Ses en njÌerti^e %cecL· 893
|
vooreni daer van Copyetoeteicnden, cnde dit al- les onvcmiiiidertfoodanighejudieiele Copien behoor- lijjk gheautheniifeert , als partyen wederzijts uyt handen van de meer-hooghft ghemelde Koningh van Vranckrijck, ofwel van de eheene dieals vooren by zijne Majeft^ydcdaer toe faïwefen gheauthorifeert , iuiien vermoghente lichten, wel verftaendedat by ricDuplijcquegheene üuckenofte Documenten ful- lenmoghen werden ghevoeghtj tenwaereinde Re- plijcque mochten infl^Uïren eenighenotoire nieuwe feyten , ende daerbc-ncvens cenighe nadere flucken geproduceert worden, in wekken castoc deftruftie cndewederleggmgh vandefelvc, endevorder niet, (intra-hfwijs-ltt'cki^y dc ÜHplijcqHe iullenjnogcn wer- den over ghegheven; Wacr mede de faeckeals dan ialghehoiiócn werden voor gheflooten, ende ghe- braghtin ftatevan wijfen , oniby den hooghft-ghe- jiielden Coniiigh van Vramkrijck^ ghedecideeit cnde jjciei mineert te worden ; Ende in ghevailehaer Hoogh ivlog. in de voorf.hreve pretcnfien, ofte eenigh ghe- deeite van dien nicchten werden ghecondenineert, fullen de felve de te wijfen 5e»ffBti> ofte Uytfpraeck prorapttlyck, ende fonder eenigh riytftel voldoen ende nakomen, raaer in cas haer Ho.IVlog, daer van wor- den geabfolveert, fo fai zijne Koning ilijiike Majefleyt van Deminuircl{tn, üoorwtghen, &c; daerby mo eten aC- «juiefceren, fcRcierhaerHo. Mog. diesaengaende hier ii:mails oyt,ofteoyt yeti meer te moghen eyflfchen ofte begeercn.
Endj fai dtfe conventie oftevérdràgh tergoedeir trouwe, ende onverbreeckelijck onderhoudenwer- din, totnieerdervaftigheytvan dien zijn hier van ge- inaecktwr ghtlijCk-luydende Inftrünienteo , yder van de hooghepartyen/w», by de voorghemelde Ple- nipotentiarifen ende Gevolmachtigde Mlnifters vah zijneKoninghiijtke Majefteyt ter eenre , ende byde HeerenhaerHo Mog. Commiflarifen ter andere zyde, jnet Hand-Zegel beveflighc, ende fullen de wederzyts Ratificatien daer op binnen den tijdt van «n Mamdt te- kens den anderen werden geextradeert en uy t gewiflelt Gedaen in den Haghe den elfde» Februaryβphiea htndm fmnfiftigb.
Was geteecketit
Paul Cliogenierg, (X, S. ) R. -vim Ommeren. (L. S.) Ï,Cbi>ri/ius, (L.S.) Jfhnde Wit (L.S.)
JthMdeWit. {L,S) JB. V. Vrybergev, (l. S.) iS.v.Eede titAmer IL.S,) MolpbVmkel (L.S.) Job.vauTJTclmujJe, (i. S.) ^.Drtw. (L.Si)
kak ende de Jollen vem Houtlaften in Noor- wegen.
Atfoodoorden Doorlugtisliflen, ferootraachtigh- flenVorftende Heer , Heer Fredmei de Hfrtle, tot Dimiemarckfn , Noorweghfn ,,der1jVendcn , wde Goithen Koningh, Hcrtogh tot Slecswijck , Holfteyn , Stormarn , ende Ditmarfen, Grave tot Oldenburgh ^nde Delinenhorft , .&c. ter eenre ^ ende de Hoogh Mogende H?eren Staeten Generaci der vereenighde NederJanden ter,andere zyde, in 't J^er f'^iiea hcndtrt ftvfn tn vurtigh , epde den tweeden nieuwQn ende den twatlfden February ©fidpn flyl ^ «oor^wcderzfdrs Gevolinachtighden een Contrafl: il gheflpotpn ghe\irorden , naer het welcke de Jollen ί^η Hput laften in Noorweger ghebeven fou; "CWordcnj.iot^pp àsn derihietidin ouden ende deri ^''"a ΐψίηι^ίβίη. Augufty.nieuwen ftyl >,,des Jacrs l'ftifa ùadert.vjf en^iiicbti^h , welcicD aeh£a!?ilde WedCTiydts ondervonden. js ,, eödè gbeppiJfdéeh wer^dathpt ypQifi Contr^d jpiet aUbo J$ .in„ghe- «eWr, noch ,en werdt gheobferveert, naci,gekomen «ndc ghepraiUfeerc , als naer denreghteii fin ende teeyninghe , mitfgaders tot eontkiuatic ende ver- . V Ded |
I ftieerderinghe van de ondérlinghé vHèndtfchap cnde liÜg j Alliantie , 'iiiflchén zyne KonincklijCke Majtoeyàf τ I endé haer Hoogti Mogfende.Werdt ghercquiréert fcn'de' ' behoprt, dger.tiytih tydeiiendewyienwèl éehicbe misTeriiandénendeveiWjdèringhen fotideh tolgTien cndeonriiaen', die menwederzydts ghenegheö i door toebrenginglie van rcfpedende rechttriatighi^t tePrevenieren : Sddì/ì , datfyne hooghft-ghedalEhté konirghlijcke Majefteyt volmacht verleende ί cnde af-gheveerdightheeft, denwelgheboorne endeHo; Edele Heer Paul Klinghmbergb , zijn Konincklycke Majeflèydts Admiraliteyts Raedc ende Poft-mee- fter Generael, Erf-ghefeten op Buftrop, Haenrouw ί endeToftrüp , als mede aen den Hcere Ïttrm rifius j zijne Conincklijcke Majefleydts Raedt ende Refident, by de Hoogh Moghende Heeren Staten Ghenerael, de welcke toet de Heeren Ghedèpu' teerden Cüliimiflarifen , endeindeefefaecke van haer Hoogh Mogende Ghevoltaacht^hde, als namentlijck de oock wel-gheboore, hoogh E jele, geftrenge, wij- fe, voorfightigheHceien Rudolph van Ornnuren , lubtn deWith , uyt den Öudt Raedt der Stadt Dordrecht , JcbandeWith , Raedt PcnfionariS Vati Holiandtende Weft Vrieflandc , Bonifacius nm Viybe^len , Heer ili Vryberghen , Penfiona. is der Stadi Tholen , Gpdaft Adriaen , Baron van Reece , Heer van Ameronghen»' Ginckel , Lift , &c Molph van Vi.ckil, Jeban van Jf. Jelmuyde, tho RolleCate , broÌTart van Vollenho- ven , ende de Heeiliickheyt Clundwt, ende Jtbim Drivis, Raetsheer in Groeninghen , rcfpeitiVe Ghede- pütcerden in haer Ho. Mog. Vergaederinghen , van weghende Provinciën van Gelderlandt,ende'tGraef- fchap Zutphen, Holiandt ende Weft-Viieflandt , Zee- landt, Ucrefcht.Vrieflandt OverYflLl, Stadt Groe- ninghen ende Oinmelanden, in onderhandelingheglie- tredenfynrfe, ende het voorfchreve Tradïact föo tert cpfighte vanden teneur, als depraaijcquc naeiikeu-i righ ende exaftelijirkgeexaminect hebbende tot naer der e:iicida:ie, redres ende alteratie van 'tfelve ter neder geftelt, verdraghen, ende veraccordeert hebben 't geene liier na volgt, te weten :
I
Eerpilyckj dat het voorfchreve Traftaet fynde relatif toteen voorgaende, inden Jaere fefibim hindert vyfett veeriigb , ghcflootcntot Chrifianopel ,fa\ blyyenitizijd gheheel, uy tghefondert voor foo veel het ìelrè by de- ftn werdt af ghetreden, ghéelucideert , ende gealte- reert , om tecontinuetcn tot deri dertbiendett Augufly des ]aets/eftbien hcndert vyfen tacbtigh hier biïvoorcn gc- mentionéért,
. , ίί.
ïotverhocdihghe ende correntìe van alle inisver- ftanden, oftégheplceghdefratideri téghenshet voor- fchreve Tractaet, fop ten opfightévan àe meetiagb der Schepen (elvé op NMi-wi^f» Varende, als door den aen- boH·^ yeh.ftcckere fó'orté van Schepen , die ten tyde ian ljet ajcng^eh van 'tvoorichreve Tractaet niet be- kent 2y.hg^^c^yeeft , ende ordinaris ghenoèmt worden vandimeuwejfkhijC'jjie js toe glieftàen,, ende ghcaccor- ^ecrt.?en^piet?we ineetinghe van Sirhepen , op de be- öuaeitifte i gijëvoechiytklle eiide feeckerftc manferé doenl^ck fy ndp ,in dier vóégheii dat de ileut-Iafleh van de Schepen itillemverden uytgevöhden, endebegróoi op vi 'tr dnffent póndeh géwichté, iülcks dat foo dicknuut als een Schip vier duj/tnt ponr cn fwaeraen Hoiitkan in laden, het ie.iyevoorfoTcele Ιμββη fai worden ghe- rèkentengeta^eert; ' ·. .
Öm welcke bequamelijck te doen ehefchie-
den etide efièaforterën , alléde NederÊndtfcbè Schippte , die ghcmuiit liébben t'zijner tijde met hapr onderixebberide Schepen op Noorwegheri te yae- reti j Jjy afpctie vanBjJletten fullen wórden gbewaer- fctouwt, cn geprdonneert aen de CoIItóeri ter Adni- ralitey11 inde refpective qüartieren defer Laiiden bc- kendttemaecken delegbplaetfen hunner Schepen , cn baer sbereet te yinden om de mectinfic by tc
iPfff |
-ocr page 910-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
Xk66 wefen, dewelckefoohàeft doenlijckaciigevanghen, endede maendt van April naeltkomende voltrockeh fai worden, door Getolmnitcccrdenby ofte van -Wie- gen fijne hooghftgedacbte Maielleyt ende haérHoog Moghende daer toe te ordonneren, die de taxatie én- de begrootinghe derlaftea doenfullen. Des falde voorfchreve metinghe gefchleden buytcnlaftotte be· fwaemiflè der Schippeis, eride Reders, fonder dat nochtans ten reguarde datde Scheepsn van meerder drachtbaeriieyt füllcn bevonden worden vande gepaf- feerdetijdt over eenige nàbitàlinghe vangeprottiteer- de Tollen eenighfmts gheraoeyt, ofcepretenüenin't publijck ofte by fonder genioveert fullen worden.
Vandealfoote doene mttwgbi, jckjngtcDà^begrmi»- ,jib»der Scheepen, fullen aende Schippers by de voor· ghenoemde Gheconimittecrde behaorlijcke Brieveö om in Noorwegen te vértooneo, verleent endèweder- fijtsregifters gemaeckt worden,ommetc dienen haer ' behooren, endevolghensdcnihhoudtVàndieniranif- op de Stevens, achterende voor gftdaen wor- den; omme teghens de IVi^ónit/ef», de 'Uiw/Kbttrs àtt begeerende, gcconfcreercwiverdan.
bat in èas over de voorfchreve beraemde iaeetinghe Verfchil foude mogen vallen, ofte de Schipper fichbè- klaegen dat fy η Schip te hoogh ofte te groot van latten geftelt was, fai foodanigen Schipper in iici'wegen ko- mende, fijnfcliip metkennifle énde voorweten vandé Koninghlijcke Officieren met foedanigh hout, als or- dinarie uyt de Havenen van iiinrwegtn afgeladen wert wel ende vol afgeltout hebbende Vande ghïmelte Offi- tieren nemen afteende verklaeringhe, lioc veel voe- ten fijn onderhebbent fchip achter en voor diep gelegeri heefc, ende vaiide voorfüydè iowt/rt/f betaelende oocR dien volgens de opgellélde Tclhn, doen't fijner naefler réyfein Nnni-wc^ieliclitot Dramme ofte in eenige ande- re vande voornoemde Havenen in Nmwsgen voorfz tot dehoutiadinghe beijuaem, addreflèren aende ghe- meltc Officieren, diet'fijn'jn veirfoecke aènftondts ende fonder vertoeven het voorfchreve Schip fullen doen laden ende befwarenmetafgewoogheri Ifir ofte ander fwaergoet tot op de felve Diepte, ghelijck het te voorenmethout gheladen hadde gheleghen, ende uyt bet ghewichte van't voorfchreve ingieladen Ïfir ofte ander fwaer goet ( te reeckenen tegens vitr dujjmt tendm Ht/ZWri gewichte vooreenlaft ; calculeren en- de begrooten het ghetalder SiKt/i/JiM, die het felve feiiip lal konnen vòéretì naer advenant, Van welcke be- vindingheden Toliàlbetaeltworden, lirelckéOTifinie ial dienen Voor een ghcneraledecifiè; Dei fullen de Schippers, welcker Ichepen by foodanigfie preuveri bevonden worden te vooren recht ende wel ghemeten te fijn, tot haren Iade moeten nemen ende draeghen degedaerie frmve·, oocki» toekomende nieerder Tol- len betaelennà advenant der laftén, in cas bevondèn mochte worden dat haereickepenteweynigh cetax^ eert fijn geweeft , fonder dati'e om 't gepafleercle ghe- ifloeyt fullen Wtìrdén, dóch bevindende dateenighe fchepen te hoogh ο > laff geflelt ende befwaert fìjtì .ftil- len de felve vande betaefingedervoorfchreVe pr^uve t' eenemaeJ vry fijn, endeop fbodanighe latten geftelt Worden ,a!s die haer bevinden. Oock by fijne Koninck- lijcke Mi^efteyts Officieren ende bedienden gherefti- tueert worden'igeCne dat te vooren aen Tol te veel betiekfalwcfen.
Vi·
Ênde nadien door de «Oorfchreve méetinghe endé ireuve de rechte groote ruymte der Scheepen ten op- fichte vande ladinghe der hout waeren ghevonden lal konnen werden, ende alle beraertiingeof twijffelinge ivegh genomen, fai mits dien oock koraen tecefléren de kortingheofte tedvi&kvan'fvyfde gedeelte vande icheeps ruymte, daer van in't «it/?, artijckel van't yootichreve Tiaftaetwort ghemett, maerden Tol betaelc volghene de Tc^Ar/V/ende meerilighp» fonder eenigekorfinghe, ofter^dudie, |
Eênighenieüvve asht'ebouwen Scheepen ofie aft- dere van bsH ι laidingt d aer te vooren niet gebniydct gji weeftfynde, in 'Netrwegbitt komende, ofte uyt defé Landen begheerende derwaerts tevaeren, fullen in ' voeghen als vooren worden, endeincas van
befwaerniffe oock de voorfz Frtnvi moghen vorderen ende genieten, fulcks als de felve in't voorigh artijckel is vermelti
VIII.
Schepen die met haeren oprcchTén onderfchreven JM^it-éw/verfien fyn, ende hout uyt Nitrwgen voeren, gheduyrende de voorfchrevetijdt voordes Kpninghs Tol gevoert ende betaelt ial wer- den, eeaeadieia Rijcxdaelders vanyder laft fonder dat daer en boven eenighe andere m,„cft,Btl TMn, wat naemen die oock mogen hebben, ghevor- dert of opgefet fullen mogen werden.
, IX.
Gelijckmededè Scheepen inde Véreenighde Net, derlanden t' huys ghehoorende eenighe Waeren oftt Koopmanfchappen in Nwrwc^i» brengendegeen hoe· gerotte meerder Tollen fullen betaelenalsdeeyghen Inwoondersofte Onderlaten van fijne meer hooghft- ghedachte Koninghlijcke Majfefteyti nevenswelcke endeanderc Natiën defelve oock in'tuytgjenghe- tradleertfullen werden in casdefelveeenighcvermin- deringeopden Tel dsr bcut laflen, benevens den voor- fchreve Tax in 't voeren van Hsut vjoerto buyten fijn Koninghlijcke MajeiteytsRijckenende Landenfou- de werden toegeilaen of komen te genieten.
X·
Een Schip het wekkeHiut ghekden heeft, magij wel op de bout bavins van andere waeren als i Pick_, T«r Hnj/dttt , Talcl^, ( ófte't gunt anders kan werden uyt- gevoert ) innemen, nochtans fai daer af nae 't fluci^oh giwicbt, volgens fijne Koninghlijcke IWajefteytsH MU, behoorlijcke Tol betaelt worden; oock fullen foodanige Schepen, de welcke meer als beut itJaeden fullen, nopenaede voorfchreve andere »«<w»eydieff daer nevens iuiemen, de vifimim^ alsbillickj fub- jeftende onderworpen fijn, al even wel fullen van de Taxatie van 't Schip foo veele Laften afgetrocken wor- :den, als de goederen komen te beloopen, de welcke ' buy ten dien > ende in'tbyfonder Vertok ifl'ni
XI· ^. ^ ■
In 't voorderen vande ΊοΚύ geen ondetfchêytghé- maeckt worden of de Scheepen met de befte, flecht- fte, of middelbarige foorte van hem wnnm belaederi mochten wefen, noch ten reguard van dien, of opj pnefiimptie datfe eenighe onvrye ofte verbodene tó «ίΛΓίη ingeladen mochten hebben, eeiughevlfitatie» recerche, veelmin retardement werden ghedaen,
maer fullen alleen de onvrye of verboden vjmtt aengehouden worden, foo wanneer de Iblve buyten de Schepen worden bevonden boven 't welck de Inghe- fetenen der Vereenighde Nederlanden ondergeeher- ley pretext ter oorfaecke van dien eenighe dcminfte moleftie ofte ongelegentheyt aen hare Perfooneno.fte goederen, nóch retardement aen hare Scheepen fai worden aenghedaen, maerfullen naerdebetaelinghe van de hier voorgheftelden Te/ vry ende on verhindert mogen vertrecken ende hare réyfe vorderen,
XIL , , ,,
Dé Onderdaenen vande Vereenighde den fai toegelaten wefen in Necrv/tgin allerhande fop^ ten van Amm, wat naem het felve machhebBen, oock i het tot nu toe verboden geweeft fijnde Ïijck,beut aen üg ! te verhandelen,uytgheiondertgroote Ai(i)!i»övadc
I iiöiwnjfi palmen, dewelcke fijne Koninghlijcke W
alleenigh voor fich hout, mit^aders wat defelve verder totfljn particulier of publijckfoude mogen vannOTde hebben ; Soo nochtans dat in fidcken cai het verbotli vàn uy tvoer van foodanige nbodvirendichedefl ial nwe; ten wefeö generael, en niet particuKer voor de Onder- danen, en de Ingefiténen der Geünieerde Provintieo >
j fuiïende '"nochtansongekrencktblyven, hctguntm c
, voofgacndef/yïiartijckelis vervat. |
-ocr page 911-
en OORLOG Sesm Veerttghfle BoecL 895
|
XI IL
we Bovendebetaelinghevaa devoorichreve TWfullen ' de Ncderlantfche Schepen, die H#»f ofte anderegoe- deren in Hfirw/ge» gheladen hebben niet befwart wor- den, tenrefpedte van de onkoften die aldaer totgerief ende verfeecJccrin^h der S chepen aengewent worden in'tbeforghen van Ringtn tutUe Οι^/ι»» ofte andere coimnodiccyten, "t iy boedanigh diegenaemt mogen wefen, maer fai hun alle behalpende vrjentfchap Coc Toortfettinge vanden Handel verfchaftendo bewefen «orden
XIV.
Entje.aliöowcderfydts vertrouwtende gheoofdeelc Wert, dac het voorighc Tradaet mede gheflootenin 'sGravenhagedena. ouden ftijlendeden ix.February nieuwenllijl Aimoftphìe» bonJertfrvm enviertigb, door Bedcrftellinghe van de voorfchreve artijckelen be- hoorlijckisge-elucideert ende gheredrcifecrc. So ful- lendelnghefecenen der Vereenighde Nederlandpn «laernaedenTi/ oprechtclijckende volkomentlijck betalen ende in 't tegendeel tegens alle onbehoorlycke moeyelijckhedcn j van wien het Qock foude moghen wcfen werden teichermt, endebevrijt, Gelyckwe- deriydts wort verklaert de ilncere meyniüge en inten- tietewpren, Endeomdatfulcxteefièduerenallebe- hoorlijckeen betaemelijcke middélen fullen werden betraght ende aengeweiit, daer toe de bovengemelde jGjne Koniricklijcke Majeftiiyta Plenipotentiarifen , cndeOevolmagcighde IVJjnifters , ende de Heeren Commiflarlfen ran Jiaer Ho. Mog. fig wederzijtsinden name van wpghen hare refpedlive allerghenadighfte ende hoógcBeeren Principalen uytkrachttvanhaere Pouvoifscnde Volmachten verobligheren j Bade fai dit Traöaet by,fync Konincklij cjke Majcfteyt tot De- némarckcn > N^porweghen.&c, epdede Ho^Mog. Heeren,'Staten. Generagl der'vereenighde Neder-
geapprobeert » gcratiliceert, en d(?..Wederiyts.tiodj[ghe ïnftrumentenvanratifiratieinbehQorlickefbrmcuyc gewiffeit, en geextradeert worden.
Ten oirkondeendé in teccken.der i^raerjheyt heb- ben wy.Plenipotentiarifen ende GèvpJinachtigde IVI i- nifters VAnfyneKpningblijcke Majefley^t j ejide, wy Gedeputeerden van haerè HoiMpg, cÌ,eièn.in0t pygcne handen ondertcecfceu t » ende met pnfc pp gedruckte Signetten beveftight, en iynhiervao «i«r ghely.ckluy- dendecicojplarengemaeckt ί Ti^ w,eten,vooryder van de hooghe Contrahenten tmt, '' Aitwia in.'s Grà- ?enhage.den fl/itu February f«ftttn:iw4*rt fis mfe^igb. Geiecdcent,
fMlKiingwb/irg. (l,S,) Ü.vmOmtuet'm (Ì.S.)
f^CbHiJmf lehtmthrnt. (L.S,}
JcbaadeM'. (tS,)
Kv»nVrjbirgtH, (l.S.)
G.v.RteJettt Aiur, (i.Si)
AMfbXJnckl {IS·) lobaavimJffilmHjdt, (L.S.) G.IVrttfi, (L5.)
VoordeJVefi-Indtfcke Comp^gnhr |
viiaGHima , Jttemaim ^ Orj», ende andCre Logien ιζβ^ meer, ende de Negotie die aldaer valt, oockvanwe- gheneenighe fchepen ende lachten, deweleke, Vi^,, weder fydenfynghenomcB ende gearrefteert ; Einde dewijlefoodanedifFerencen, verichillen^ cade dift puten noch dagelij cksftonden te v.ermeerdeïcp,, tèfli ware daer inne ty delyck w jerde voorfien. So is, naer diverfe gehoudene Conferentien ende onderlin^he rijpe deliberatie over alle 'tgunt diefaengaende^ijjg- iindts in coniideratie heeftk*nnen komen ,ODïver4re verwyderinghe tegemoet te treden , ende oudeyer- troude vrieutfchap, nacuwc alliantie, ehdc aUegoede Nabuy rlijcke Corréipondentie tuflchen hoogftgerpel* tefyncK,oninckUjcke Majefteydtendede Hg. Mog. Heeren Staten Q^nerael der Vereenighde Nederlan- den, mitsgaders tuffen wederzijts rcipect.ive Onder- danen en Ingefetenen hoe langer hoe meer te cultive- ren,'t onderhouden, ente beveftighen tulchcnden meer hoogbft-gemelde fyne Konindklij cke Majeftey ts Plenipotentiarifen ende Gevolmtchtighde Minifters de welgheboorné, endehooghEd.HeércnPi«/Cii»- gtnbirgb, fijne Konincklijcke Majefteyts. Admirali- téytsRaetPoftmeefterGcnerael, Erfgefeten opBu- ftrup ,HaeHrquw, endeïoftrup, ende Pewt Cba- fj^K/jRaet eadeRefident van fyne Kpnincklijcke Ma- Jefteyt alhier in den Hage, volghens hUh daer tóe ver- leende Poüvoirénde Volmachtrer eenre, cnde.de Commillarifen vanhaer Ho.'nacmfentUjck de welgeboorne, hoogh Ed.geftrenge ,wyfe, voorfie- nighe, Heeren RudalpbvaHÓtnimréHMandtii'itb,iiyt deOudtRapdtder Stadt Dordrecht, lobaodtWith , Raet Penfionaris van Hollahdt ende Weft-Vricflant, BBni/aciuivan Vrjbergbtn, Heerin Vrybergen , Penfió- na4;is der Stadt Tholen , Gtdant Airioin ·, 3mmvan , Heer van Anierongfen, Gincfcel,ElÌl &c. jddpb vaaVnc^ti, IfbanvattïJJilmuyden thoRollecate, DrolF· fartvanVollenhove cndedéHeerlijckheyt Cmrndert, ealoiaaDrtws, Raetsheêriti Groeningén , reipèöiv· Gedeputeerden in haer Ho. Mog. Vergaderinghevan weghen de Provintien van Gelderlandt en Graèffchap Zutphen, HoUandtcndeWett-Vrieflandt,Zeelandt, Uytrecht, Vneflandt Overyflel, Stadt Groningen en Ommelanden ter andeVe fyde, inigelij cks volgens haere Procuratie eaauthorifaiic in 't minnehiek fodanig ge- convcnieert en verdragen aU volgt.
Eerilelijdi, dat alle i<i/f(/»/«y fende onecnigheytee-· nighe Jaeren herwaerts tuffchen de ghemeldebeyde Compagnien voorgevallen , fullen cefleren ende op- houden , ende datfijne Kpninclflycke Majefteydt dien Volghens zyne Gheqiïrpyeerde Africaenfe Compa-
gnien Tal beyeelep haer in alle manteren vreedfaemtei dcaghen,endetecoiBporteren, datowkhaet Hoogh Mog. acn haere zijde de Nederlantfche Gipdroyeerde
Wtjl-indifcbt Compagnie fullen ordonneren het felvö van gelijcken te doen, fuìgx dat de vòornoemde bey dei Compagnien voortaen onderlinge goede VreCde ende eenigbeyt fujlen onderhouden, fpnder dat d'eCn d'an- der eenigh b^let, fchaede, ófte ongheraack fai mo- gen toebren^n indeCommereie,bandelen Traiijque> op en aénde vufte van Gwiwe vallende, voprÌbo veel de felye daer toe vólgeni 'trechcder Volckeien fullen we- fen berichtiglit , waerinne fyne Konincklijcke Maje- ftéjdt noch haer Ho.Mog ende derfelver Onderdanen byditTraftaetnunoch namacls niet én werden ghe- prejudiceert.
II,
Ende is voorts geciinyenjieert en verdragen dat fyne Majefteydt de pretenfie die defelve heeft gemadtt ge- hadt, raeekende de reftitutie van de Forten C«b« Cm* Tocfwifflji, ende Jinmabtiai ^uiteren, gh^lyckfyne Majeftey t die cjuiteert mits defen, oock (Oen volghens cedeert ende tranfporteert'trecht dat defelve daerop is hebbendif, ten behoeve van haer Ho. Mog.
III.
Dat Ïridiric^ltrgh ende Orf» na genaemt ΟΒηβίαιη" t»rgb, ende de Negotie daerop vallende foo langha alshetBÏivölgcsdeartyckel vermeit by Provvide noch
iPfffi iPiia |
-ocr page 912-
8 (ίο SAKEN van STAET
7666 fullenblyven aenfijne Keninghlijcke Majefteyc en-
_ dc onder de direótie van de Dtenfibe Africatnfibe Com-
pagnie, ghelijck mede de Logic aen Gai« Ceree, ende
devaert derwaerts foo wanneer het felve For: door
hulpe vande felve Deenfche Compagnie wederom
mocht worden gerecupereert en verovert.
Datnaerd'expiratie van het Odtroy, 'twelck fijne
Koninghlijcke Majefteytaen deflelfs AfricainfcheCom"
pagnie heefc verleent, ende eyndigen fai met den lare
mgm tnfi-jetttigb, Fudericxburgb de Logie aen Cubo Corco
ende oock Or/«aen haer Hoogh Mogende endede
Nederlantfche Weftindifche Compagnien fullen ge-
cedeert j ende in volkomen eyghendom overghelaten
werden, mits dat aende voorfchrc|>e Detnfcbi Afri-
cMtifcbt O»j/ï/»^n«ndaertoghensin reedelijckheyt, ter
taxatie van Luyden hun des verftaende, · fai werden
betaek'tgeene de felve aldaer heeft gebouwt.
V.
Ende naedemael haerHo, Mog.fiiftineren dat eenigC
Onderdanen énde Inghefetenen vande Vereenighdei
Nederlanden j tegens én contrarie de Placcaten by de
ielve gheemaneert, &c. degheftatueerde Poenen >
jegenwoordigh noch participeren inde Dunfcbt Afri-
cmnfibt Compagnien j foo it men daer over gheconve-
nieert eiide verdragen, dar al hoe wel het haer Hoogh
Moghetadeendede Heeren Staten vande refpeitive
Próvintienvry flaet, haer ongehoorfaeme Onderda-
nen éride Ingefctenen mde voorfchreve Verecnighde
iNederlandenoverharetranfgreffiente doenftrafïèn ,
fijne ConinghlijckeMajefteyt nochtans ioodanighe
ordre ftellen, ende voorfieninghe doen (al ten èynde
dat inde voorfchreve Detnfde Africaenfebe Compagnie
geen Perfoon in 't reflort van defen Staet woohachtigh
geadmitteert, ofteghetollereert worden. Endeincas
des niet tegenllaende een ofte meer Onderfaten ende
lögefetenen der voorfchreve Vereenighde Nederlan-
den part ofte deel inde voornoemde Deenfche Com*
pagniefoudemoghen hebben, dat het Capitaci ( het ;
welckhy ofte fydireiitelijck op haer eygennaem, ofte
onder de naem vaode eenoft d'andere vande fubjedten :
van fijne Koninghlijcke Majeftcy t ofte anderfints daer
in h«rederenacnftontsfai werden geconfifqueert.
•VI.
Daer over de opftaende Pretenfien tuflchen beyde
dc opgeroeide Ditvfche Africaenfcheendedé Nedei-
lantfche fiflisdifcbiCompìgnicn metten eerfteneene
minnelijckc onderhandeünghfal aengheftelt worden,
Ende in gevalle defe jdiesaengaende met den anderen
nietenkonnenverdraghan, dat tuiìTchende Plenipo-
tentiarifen ende Gsvolmachtighde Minifters van fijne
Koninghlijcfce-Majefteytende de Commiffarifen van
haer Hoogh Mogende ©vef ende ter faecke vande arbi-
trage fai worden geconvenieert, '
VII.
Ende is voorts bydeghemelte Heeren Commiflari-
fen van haer Hoogh Mogende uyt krachte van hare
Procuratie ende authorifarie belooft, gelijck de felve
belooven by defen, dataenfyne Koninghlijcke Ma-
jefteyt ofte deflelfs Gevolmachtigden bmnen feecke- j
ren korten tijdtpromptelijckfullen uytgetelt worden
dequeftieufeSubfidiegelden, diefyn Koninghlijcke
Majefteyt over reftoir van'tlaer Jiflhienhnnairt vienn
■v^ft'ih pretendeert hem noch te competeren.
den geextradeert ende uytghe wiflèit. Gedaefainden
Hage den tlfdm Februariift^bitn hondtrtfis tn fefligt,, '5(<
Geteeckcnt
Pml iilitigenbtrg,
P. Cbanjius.
Over het furneren'wan acht Oorlogh ^
Jchepen, ijjfj»
Ν Aedemael onder anderen by het vjfh Artijckeie^i^ ·'
Van'tTra<a:aetvan Alliantie, huydengeQootea WW·
tuflchen de Heereo Plenipotcntiarifen einde Ge·
volmachtighde Minifters, vandeKoninghvinΒίβ».
mtrckfn, Noorwegen, &c, ter eenre, endede HeeS
ren Gedeputeerden vande Hoogh Mogende Heereii
Staten Gtntrail der Vereenighde Nederlanden ter an-
dere fijde , isgeftipuleert dat het haer Ho. Mog. vry ial
ftaen, foo wel op dit eerfte, als de Volgende keren, ia
minderinge vande beloofde fubfidien, inbetaelinghe ·
te m ogen geven de nombre van acht Oatlugbfcbtpm, Soo
I is huydentuiTchen dé gemelde H ;eren KonincksPle-
I nipotentiarilen ende Gevolmachtigde Miniftersande
Gedeputeerden van haer Hoogh Mogende onderlinge
geconvenieert ende verdragen, datinfulckengheval
de voorfchreve acht Schepen van Oorlogh fullen fijn
hngbinderieenin dertigbvoeten, Vfi]dt teaetidtrtiibindi
een half voeten, hol twMlf tnde un balf, ende daer en bo-
veüfisendrie viirdépmrt voeten of daer omirent d'eene
mm en d'ander meer Amfterdamfcbe mate, yder gemon-
teert ten minften met twieendertigh Stucken : nament-
lij ck twailf van tiuatlf pont Yfer, twatlf van atht pont,
ende acbtvan'fes pent, vyf duyfeat pont bu/\rujit, ende
veirtigb rent, ende -vyftigb ImgbJcbirf tot yder ftuck ,daer
én boven mehtwiatigb lantarens gevult met «n
eTidemufft*etkogtlstotydei bovenftuck, vieren Kviotigb
mufquetten , bendert pont mufqun k'geh, vier in Utuintigi
Sabels^ vilten twititigbentirbijlen, tvteedouftjn fieikini*
driilingio, tweedefijn halve Pieckf", ^cif Beiliiii', cnde
voorts andere behoeften van A munitie vari Ooïlogh
daer toe gerequireert, bovendien alle dicht gheeale-
faet end^ewelvoorfien, metf/VfwaereuBcfe'",
werp ancl^ers , vijffware Teimen , een tuyt teuw, driifviire
en een licbt kabel toau) , drie yfer e troffen, mit v^fviiih irepiif
dubbelde χ^φπ, bibalven de byx.tylett, als mede botfyensen
voorts alle kleynigheden, ende 'tgeenevereyfchtfai
worden naer behooren, oock alle C«it*j Setttlieri i
Ce;»^Mende Cê/>»r;yn/gereedfchappcn, neVenswii/-
canienten, foonoodighwefenfal. Voortsisbedongeft
dat haer Hoogh Mogendegehouden fulleo wefen, ge-"
lijck fy by defen beloven, de voorfchreve acht Schepen
in voegen als vooren gereet te leveren voor den eerfiii^
April naeftkomende, ende de felve te mannen yeder
ttiet htndert en tien Matteefen, daer ondef vijf dfes Jongens
gereeckent,eade daer inne mede begrecpen AeScbif^y
twee StHyrlujdea daer van eenen ten m inften in de ΒΊ*
ervaren is, een Confiabel, twte Cexfiapili mens j dni ^
ijKflrfKmf»/fi« ende voorts andere Officieren als ordi-
narisghebruyckelijckis, encTedat behaWende Gtpt-
teyneneaAe Lupemnti, dewelcke door de ■vvcderzijdts
Admiraelstotlallevan zijne Koninghl. Majefteytaett-
genomén fullen worden. Endé fullen de voorfz
Wals vooren op yder Schip ghehuertendcbe-
taelf worden by haer Hopgh Mogende endeyder t-a-
piteyheri Ìuytenantbyfyn KoninghUMaj. ende fullen
haer Ho. Mog. voor yder der voorfz«it Oorlog fchj'
pen ,'gemonteert, gemàtit en voorfien als 'ooren .enac
daer benevens behöorfijckgeviauatneerfaeH de to^»
Ende fai defe Conventie ertdeverdrach ten weder-
Zfden tergoeder trouwe ende onvcrbreeckeiijck on-
derhouden worden. Tot meerder vaftighey t van dien
fijn hier van ghemaeckt vier ghéliickliiyden'de iriftru-
iTienten voor yder vandehooghe Fartyen twee, by def
welgemelde Plenipotentiarifcn ende GeVotmadirigh-
de Minifters van iijne Koninghlijcke Majefteyt ter
eenre, endebyd'Heeren haer Ho. Mog, Commiffa-
rifen ter andere xijde methandtende Zegel bevefticht.
Errdefullende %vederïijts Ratificatien daer opbin-
«je den tijde van eco maeutcegeiis den anderen wer-
-ocr page 913-
en OO R L O G Ses en 'Veeritghjie Boeck. 897
|
Sübfidie>niaentliickmoghen korten en in hoaden dm 'ji^ ^ ^H),ftn/Rijcxdaclacrs, oifivm duyftnt vjf honden gulden -— Holiandcs geit, desdat'ickincasfyoeKoninckl. Maje- fleyt het allbo begeert van weghen haer Ho. Mog. op yder Schip van Oorloch alleen füllen -Werden ghelevett koppenklocckemannen, endc ghec nejonghens, endedat fyne Majefteyt de reflerende ftlffal doenaennemen endevoor ydervande fel ve Biacntlyckaen de voorfz drie duyftnt Rijcksdaelders mo- gen korten guldens Soldye endeyifin flnyverS diegs hftgeldt, welvcrflaendeüatde voorfchreve i/Wif dnyjifit Rijexdaelders of foo veelminder als de voor- fihreveSoldyeende koftgeltvande voorfchreve mà- troofen, die lyne Majefteyt felflal doen lichten , daet aén afghetrocken, refleren fai, eerft ghekort fai wor· dén,te Veten f»>r maendenop àea tweeden Ttrm^a, cndei/iiranderemaendenopdeni/iriifBTirftjh van de voorfchreve fubfidie: ende inghevallede meerghe- Bieldefchepen van Oorloge langherin dien ft mochten bly ven als acbt niaenden, dat het ghcene haer Ho. Mo. daer vanfoudemghencorapetet-en , falwordén ghe- kort op den eerften Termije van 't volgende laer , en foo het oodertulTchen vreede wert, dat dies aengaen- degheene aenmanninghe van wegen haer Ho. Mog. tenlaftevanfyn Konincklijcke Majefteyt fai werden ghedaen. Iseiedebedongen dat boven de voorfchreve maent gelden van 't ghenoemde volck, de koft ende dranck van de Capiteyns ende Luy tenants, mitsgaders de fymgi' van de voorfz fchepen, ende dé gereedl'chap- pen van dien i alletefaemenfyn , ende itaen fulleri tot lafte van haer Ho. Mo. doch de confumtie van O^yt, Utt, ende andere Amunitie van Öorlogh fai komen tot lafte van fyne Konincklijcke Majefteydtende mits- dien aen haer Ho; Mog. vergoet worden ten'weder- komftc van deghemelte fchepen in defe tanden » voor foo veel by ■yclevcringhe bevonden fai worden ghe- tonfumeert telyn. Ende oin'tfelvc vi el te konnen weten , fullen haer Ho. Mog. voor het vertrcckendé «ytvaerenvande voorfchreve fchepen ten ghenoeghen van fyneKonincklijcke Majefteyt aenwyfinghe ende openinghe doen : wat KrUyt, loot, Kw^e/x, enèe andere aniunitievan Oorloghin de gemelde «fit fchepen die- ren foo cfienfyf als aefenfijf, tegensalle VyandenTail fyheKoBincklijckMajefteydt aaer van infulcker voe- ghen als defel ve ordonneren fai alle onghelucken van in degrontfchieten,ofFenfijfcndcdefenfyfgefchieden- de.oück verzeylenvan Sant, Sfj-iier, en van Βγλ«Λ j ofte éenighe andere hoedanigh die fou^ mogen we- fen ofte voorvallen, bedacht ende onbedacht, geené tiytghefondert , fulltnalle kotaen tot lafte van haer Ho. Mog.fonder daer voor yets te mogeh pretenderen ofttvergoedi^he Van fyne Konicklijckè Majefteydt temogheiieyflchcn, vcelminaende voorfchreveiub- fidie te korten; dan alle koften Tan qüetfuyren aen 't voorfchreve Boots volckiii militare adlie uyt kopinge ofvoldoenlnghevan vermincktheden door aftie als voorcn veroorfaeckt, iullen by fyne Konircklijcke M^eftéydtghedraghen wérden in voegen , als by dt orare hier te Lande in'tregMard van de queifureneii deanderevereiinckthcden vanOorloghs volcktewa- ter is geftatueert j Ende daer toe defen aengaende wert gherefereert ; Wydcrsisnoch gheaccordeert dat de i>chippers, ende *( Bootsvoick Inede ftaen fullen onder de Capiteyns die als voorcnopde voorfcbrcvc fche- pen geftelt flillen werden, voörfoo veel dienften ende cmployen van militaire aöien, feylinghen, cndever- fcy ingen falaengaen ; Dan de Vetforgiftghe endeacht neminghe tan de Schepen, fcheeps gereetithappen , ende vivrei fai ftaen ende dependeren aen deSchippers. Wydersisocekbedcnghen datde vocrfchreve fthe- pen in dicnft fullen bly ven dcèt msenden, ofte langer j jngcvalle fyne KoninCklycke Majefteydt fulcx voor fynen diènfl gheraedtn vint, enae dat de voorlchreve drieduy/mi Rijixàieìdets vooryderfchip alj vcorentè korten iullen ingaen metten dschvandeecifteiBonfte- ringhe inde Zeegaten defer landen , ende folange loopen tot fyne Konincklijcke Majefteydt de feWe fai ' bcfcbcnafghedarckt, ende dat dié hier te iacde fdÜen |
wefèn ghearriveért, ghélijëk mede Γοο de voorfchreve itffifl fchepen ofeenighevàa dien qdaMen té blyveniveron- - 'elucken, ofte door andere occafien ( dat Godt Ver- loede ) wech te ghéraeeken, iulcks die fyne Majefteyt jgheén dienften deden.fullen de voorfchreve bedonghea maent-gelden, tot den dag toe dc verongeluckte oft* gebleven fchip of fchepen dienftaen fyne Majefteydt lal(rffullenhebbenghedaén,ghekort mogen \frördea nt verloop de$ ti ts, en fdllen üaer Ho. Mo. gehoiidea ^nde felve£bohaeft doenlijck mirt andere Bequaemc ichepert te remplaceren, op de conditiën in defen Trac- tate beértpen. De TOorfchreve Schippeirs, OfBcicreni ende Matroofen fullen daer opaengnenoinen worden omniegheitionftert, 'tfeylghegaen, ende inde Zonde ghearriveertfynde Eed te doen ter begeerte van fynè Ronincklycke Majefteydt op den Arti'cülbrief die haer by den felven fyneh 't weghen fai worden voorgbe- houden; Endefalzyne Konincklijöke Majefteydt ver- maghen 't2ijnen kofte, tndc lafte foo veel meer Solda- ten ofte Matroolferi op de voorfchreve fchepen te {lel- len, endeteghebruycken, gheduyrendedentijdtdat die als vooren in fijnen dienft fulien weien, als de felye
foètvindén fél jOp alle, welcke Conditiën haer Ho. log. de voorfchreve «wif fchepen van Oorloghe fyne Konincklijcke Majefteydt fuileu leveren, bly vende dë aviare,Pilotagié, na couftumevandeZae. Aldusge- daen, gheiloten, ende geteeckent, ooak met onferef-
ÊeéliveCachetten bevefticht inden Hage den e//dea Fé·
m^iYfeftunhèHdertfistnfefiig,
geteeckent
Pauicìingmlerg. (Χ. S.) X vanOmmefin, (I. S.) P^CtarifiHs, {L,S.Ì MatiJ, Wit i^'S.)
JtkMnd,mt, {L.S) B.v.Vryhergm, (l.S.) G,v.Rede totJmir.(L,S.) AdolfbUtckfl (L.S.) lob.vanrjTeiinHydt, (1.5.) G.Drms. {L.S;)
kreten/ten Van Schippers en Koopìuydm.
ALfooeénighentydthérwderts Verfcheyde ongé-^: ; jj legentheden, difFerenten ende difputen zijn vooraan ghevallen , tuflChen den Doorluchtighften Grootmachtighften Vorft ende Hette . Heer jf"-ί*!; deficits de Titrdm tot Dennimankeft , Noorweghen , bm der Weiiden ende Gotthen Koniiigh , ÏJertogh tot SleeSwijck , Holfteyn , Stbrraarn laide de Ditraar- fen, Grave tot Oldenburg, Delmenhorft, &c. én- de de Hoogh Moghfende Heéreh Staeten Ceneratt der Vereenighde Nederlanden , ondér andéten rafc- kcnde de pretcnfien van de Koopluvdcn ende Schip- pers , welcker Goederen iiythaere Schepen tot Cop- penhaghen,doorordrevan zyné Koninghlijcke Ma- jefteyt, in ëen Jatrè fephien henJert acht tti vjjiigb éndè Jeflbietibtndert tieibetteti uiiftrgb uytghelicht lyn , ibo is naerdiverfchegnehoudeneconfrrcnticn ende onder- linghe rijpe deliberatie over *t gunt dioiaengaendè, eenigfindts in confideratie heeft iconteh kömen i over verwijderinghe te gliemoedt te treden, ende de oude vertrcuwde vriehdtfthaj,tiaeüwe Alliantie, ende alle goede Nabuyrlijcke corrtfpondentie tuffen d' hoogft- £hemelde2ijne]KoninghlijckeMajefteydt, én de Ho. Mog. Heert η Staeten Generaci, initigadcrs weder- 2ydts refpeftive Onderdanen, ende Injgefetenen, Koe langer hoe tneer te cultiveren, fondernóuden, enic te beveftighen, tuflcben meer hooghfighedaehte zijne Koninghlijcke Majefteydts Plenipotentiarifen, ende GhevoTmacbtighde Minifters de welgheboome, etidi· hocgh Edele HeerenPiw/ Xhnghiiihrgb fyne Koningfa- lijeke Majefteydts AdmiraliteytsB-aedt, endé Poft- meefter Generael, Erfgfcefetcn op Buftrup, Haenrou j ende Toftriip , ende Veìrus Cburt/iw , Éaedt cndd RefidentTsn z}ncKoning.lilijtke Majefteydt alhierin |
-ocr page 914-
898 S A κ E Ν van S Τ ΑΈΤ
|
^enHage, volgens hun dacrtoe verleende pouvoir ■ ' cndeK^maght, ter eenre, endede CominiiTarifen van hacr Hö." Mogo namentiijck de wel-gheboorne, hoQgh ïdeje j gbeftrengjie, vijfe, voorfichtighe Heeren, jobandi , uytden 0,ud$r Bk^e^t der Stade Dordrecht, Joban di Witb, Raedt Pen- fiÒ'naiis van Hollan dt eiide Well-Vrlcflanfit, Bopifwius van Vrfbirgen, Heer in Vry bergen, Penfipnari? der Sradt Thoien ) Godtfin Adriam, Biirfw. ^iw. , Heer van AmerQngen,öinckél, Elft,&:c. Adalpbve^'Vtici(/l , hb^avanlffiimuyden, thoRolleCite, Droilart van Vol- lerihoven, ende de ^cerlijckheyt Öunderc , enJcbM IJffuifjRaets hcerinGroeninghen , refpeftiveGede- puteerden in haijr Hp. Mog. Vergaderingh, van wegen de Pròvintien V^n Geiderlandt pnde't Graeffcliap Zutphen,HollMdtendeWe(\Vrieilandt, Zeelandt , Uytrecht, yrieflindcjOver-YiTal, Stadt Groeninghen endePmpieianden te; anderezyde, infghelycks vol- ghens haerc procuratie etide authoriTaris , in 'tmin- nelijckfopdanigh gecpnvcnieert, ende verdraghen als volght.
p^t alle de geene welckers Goederen uyt hare Stfhe-
ίicn totCippenba^heri , doprordrc van zyneKoninck- ijckeMajeileyt j in den Jaer? fe^hiitibmiitrt acht te vyfttg cnà& fejÌbienbonàtrtnegitivi-ojftigh Zynuyt gelicht» ende die het feljj^ met handt ende Zeghel van hoogft- gedachtezijne Koninglijcke Majefteyt konnenbewij- fen 3 dae^ onder begrepen tviet Vriéfibe Koopluyden van ghelijcke natuyre, in contante Penninghen fül- lenwerdenvoldaen, vandegherechtehelfc vanhaere pretenfien, foo uyt de Goederen die albereyts tot dien eynde , in de jaeren ftjiieuhondirt drh tn fiftig ende ftftbien bandirt viiren fifiigh, uyt de Orizondtfcheen Noorweeghfche Tollen in ghehouden , ende onder de refpeftive Ontfanghers van de Collcgien ter hàmìiaìiteyttot Amfttrdtm , ende in den Noorder- ^uartiererefiderende, beiuftendeTyn , alvoorendaer afghetrocken de Renten , in de voorizjaren fifihim 1}0«dtrt drie en feftigb ende f/fthirn hatidertiiiir enfiftigvct- fcheenen, als uyt de 5κ4/<'Λ'ί piwwin^iwjdiehoogftge- dachte zyneKoninghlijckeMajeileydt vanhaerHo« ' Mog. noch t'ontfangen heeft,
Ende dat voor de weder helft den Ontfangher Spie- ghi tot Amfterdam , de vergoedinghe fai doen uy t den vorderen ontfangh der Tollm, in NMrwfgtn binn en den tijdtvaarfr/ijaren, die harenaenvangh fullen nemen niet den jaerefefti(ti bpndertfiven enfeftig 5 ende eyndigen met den jv:efeftien bonden negenen(eflig ,in dien verflan- de nochtans, dat in. de «(ƒ«««;« jaren nictnieer als Rijcksdaelders , endefoo veelmeerals debewufteFrif/fi»Koopluyden, naer advenant van hare pretenfie mede fullen moeten ontfangen, en in het lelie de refte, vande pretenfien fai mogen ontfan- gen,ofte in gehouden worden, opde felve wyfe als.de Doven verhàeldcPenninghen , indedrie jaren fefiien tonden drie en feftig ends Jiftienbtindtn vier en feftig Otiti· fanghen, oftein ghehoaden zyn gheweeft, mits dat de Ajffignatien ten opiïghte van de voornoemde Gein- terelTeerden, door den Ontfanger voornoemt te geven uytghedruckt fai Avorden, dat het is tot voldoeninghe vaq de felve Geintereflèerden.
III.
Ende dat den gemelden Ontvinger Spiegel, ten eyn- de van yder jaer aen zy ne Konincklycke Majefteyts Réfidcnt alhier inden Haghc, ghehouden fai zijn over te laveren eene Lyfu , waei-indenamen.van deSchip- pgr5,endeSqhepQniful!en\V|erden ghefpecificeert, met, expr,eflievanhetgeenedatdoprheiHontfangencndein gehouden fai 'dj η ghe weeft
Gplyckniedede uy.tdcelingh?., van da vjoarfcfeici. ve ingbphpudene Penningben fai moeten ghefchiedcn, iti 'tby-weXen van hppghgedachtezijne Konincklijckc. Maj^fteytsJi/iVwjt,, tehcyndedoorde felvnop des, ■ KoninghsOA^flUfofteafrceckrninghe geöelt mogbe. *erden, wataen een yder vaa dePretencfcnten beiaclt |
fs^l zijn, en^e dat naer de volle vpldoeofogb^n ^Qf. bligatienendcafreeckcningen, by de felve-yy^deif jn * ' getrocken moge worden. ^ - j-.
Ende fai deefe Conventie endeVerdragh, te^vj·^, derzijden ter goeder trouwe onverbreeCkelyck onder houden worden , tot meerder vaftigheyt van di^n fyn hier van ghemaeckt, wcr ghelyckluydende ïnftru- menten voor yder van de hooghe partyen «ïutebyde welghemelde Hecren Plenipotentiarifen, ende daer toe r-evolmachtighde Minifters van fyne KoningH- lijckeMajelleydtter eenre , endeby de Heeren haer Ho. Mog, CommillÏrifen ter andere zyde , met handt ende Zeghel bevellight, ende fullen de wederzydts Ratificatien, daer op binnen den tijdt van een Maent,
tegens den anderen werden geextradeert ende uyt ge- wiflèlt. Gedijen in den Hage den e/fdfa Februani/^i,·,» hondert fes en f^jg*
Was geteeckent
PaulCtingenkerg, (LS.) R,'^vOmpiere(i, (I. S.) V, Cherifms, (L,S.) Uban-d^ mt (L.S,) Jdmdem^ (LS) B.v.Vt,bergen, (L.S.) G.v.ReJf ti>tAmer.(L.S,y AdëfbÜmktl (L.S,) Ipb. van %Jptlmmdei{L, s.) G.Drews. (L.S,)
Secreet e en Separate x^rtkulen,fpeSieren- Si* de tot het Tractaet van ^lüancie i tuf. fchen den 'poorlucMigh^m , Groot' machtighflen Vorfl ende Heere, Heet Frederick 4? Derde , tot %>eneTnarckeii ende Moorwegtn^ der Wenden ende QoU then Koning Hertog tot Skeswijck , HoU fleyn^ Stormarn j ende der ^itmarfm », Graeftot Oldenburgende^.elmnhoì0,i &c. ter eenre, ende de Hoogh Mogende Heeren Staten GeneraeMèr Vereenighde Nederlanden ter mdexe m/de » v^raccor- deert en geflooten
At - hoewel op 't eynde yaii't AttìetìliVdo 't Tradtaet van Alliantie, huydenghemaecktende gheilooten , tuflchenden hooghft-ghemelden! Koningh ter eenre, ende haer Hoogh Mpghende ter ' andere zyde, influeertde naervolgnende periode j ttf weten : ^nde diwjle men met reden beduebt is,, dM.enfi'fg^'- fien dit virhit de EngelfcbeOerlegb Schepen, bjftntimftit fttUen trachten deCmmercit indeveorfchreveqmrtier.en te trtU' bltren , feo is -van gbel^c^en ghecowvenieert, dM de Otr- legb Schepen ·νιιη nijn Kenifjcklijcke Majeilejldt aldMr , Jfl* foo veil magbelijc^is fullen afweerent endetdi feltie^"' gbelfcbe Oorlogh Schepen aen. te tuften , bevechten , i»'* ftec\en te veroveren wel; ■verfioetule dat bier door de Coni' merde of de •uooraoemdt, plaetfeu uior d' Etighelfcbe Ccep*' murdj fchrpen, , niet en werdt gheinterdiceert of be^eJt » in cm de felve ftch vreedelijck, ende behierlieck, tomftr·' teren.
Soo hebben wy Ondergefchrjeve Plenipotentiarifen * ende Gevolmachtighde Minifter vaa zyne Koningh» lijcke Majefteydt, ende Ghedeputeerden vot haet Hoogh Mog. nochtans goedtghevonden j mitsdefe» wedcrzyds te verklasren, dat deintrinfiquemceni^ ende intentie , van beyde oijfe refpedive allergne- nadighfte, ende hooghe Heeren Prindpaelen ö»
ghelijck wy dienvolghende onderlinghefyn ghecon^
nieert ende veriaghen, dat fyne hooghfti- ghedachttf Konincklijcke Majefteydt, ew^Ww naer· deextr* ditie van de refpeasl ve Ratificatien, op bet voorfchrere Traftaet te volghen tegliens den Kofllogh "^a |
-ocr page 915-
en OORLOG Ses en Veertighfle Boeck. gpp
/« Groot Srittannien, nevens haer Hoogh Mogende ίϋ
' trfi/f«fal ,endedaerinne"inconformite
"vandcText van'tfelve Tradtaec, foolunghe ««ν-
miiria alshaer Hoogh liegende fdfs, endedienvol-
gendeoock onder andere hoftiliteyten, alle Engel-
fchefoo Oörloghals Coopvaerdy Schepen aen taiten
veroveren, ende op brengen , ofwel ruineren, en^
de vernielen naer ghelegeniheyt van faecken, ende
dat fooin deopenbare Zee, als op fyn Majefleydts
Strtime") Ree/ten, endt Hkveatn, alomme wa'er fich d'oc-
cafie daer toe prefenteren fai, ende daerfich fijne
Majefteyts Vlooten ofte Oorlogh Schcepen,, totaf-
breuck van den gemecnen Vyandt) op zijn Majefteyts
ordrefouden moghen begeveh ofte bevinden: Ende
voornamentlijck mede haer het pafleren, en repaflè-
ren door den Ori font ^ endede Bi/Anaeruyterfte ver-
mogen beletten.
In ghevallede Vlooten van zijné Koninghlicke
Majefteydt ende haer Hoogh Moghende of eenigh
ghedeelte van de felve haer t'eenigen tijde in een en-
de'tfeive diftriól, of omtrent den aiideren mochten
komen te bevinden of t'onthouden, foofullen naer
vffÖrgaende overlegh ende by onderlingh goetVinden
van beyded'Admiralen, ofte Opper-hoofden, de
ielve Vlooten ofte Oorlogh Schepen met den ande-
ren werdengeconjungeert, endeoockgeconjungèert
blijven, fo lange als beyde de voorfz Admiralen en-
de Opper-hoofden, fulcks dienftigh ende noodigh
achten, ende verder ofc langer nier.
ΙΠ.
Ende foo watineer de voorfchreve Vlooten ofte
Schepen van Oorlogh, in diervoeghen fuUen gecon-
jungeert wefen^ fullenalle aftienvande felve wer-
den gedirigeertendeuyt ghevoert, volgens ende in
conformité van'èbefluyt van de Krijghs-raed, uyt
wederzijts Admiralen ende andere Hooft-Officieren
teformeren. IV,
Desfaldefelve Krijghs-raedt werden gehouden, op
'tSchip van den Admirael van zijne Konin^lijcke
Majefteyt, ende fai den felven Admirael oodc daer
inne hebben d'eerfte flemme, ehde naer hem deh
Admirael van haer Hoogh Mogende ende foo voorts
elternative, eerft een van de Hooft-Officieren van zij-
ne Koninghlijcke Majefteyt, en naer hem een van de
Hooft-Officieren van haer Hoogh Moghen die in ghe-
lijcken getalle, ende fullen alle refolutien by de voor-
fchreve Krijghs-raedtte nemen i foowelindéHoogh-
duytfche, als in de Nederduytfche Tale vervat, en-
de daer van yder van de voorichreve Admiralen een
Autentijcque Copyeovergelevert werden.
V.
Incasde voorichreve ghecombineerde Vlooten
bfte Schepen eenige Vrïvftn komen te veroveren,'tfy
Schepen, Waren, Koopmanfchappen, of andere
Goederen ende Meubelen, foo fullen de felve in pre-
fentic van de Officieren van beyde de Natiën worden
geinventarifeert, ende aen de Admiraliteyttot Cip-
pewiofie op ghefonden, ombydelèlve behoorliicke
ken nis genomen te worden, vandedeughdelijcktleyt
ofte ondeughdelijckheytvande felve, ende voorts
tenoverftaen, endetotbillick contentement van de
Minifters van haer, Hoogh Mogende in Denemarckin
refiderende, oftedeffelfsgeauthorifeerdegebenefici·
eert, ende verdeelt worden naer proportie van de
Koppenof manfchap, daer mede bemant fijn d'Oor-
logh-Schej3en van d'cenc ende d'andere Natie , die in
4cfelve Vlöote, tentijdevan't nemenvandé Pwn-
ƒ"> prefent fyngheweeft, ten ware de bemannlnghe
ofte't getal van de Koppen ofte manfchap, op dei
Nederlandtfche Schepen grooter als op de Deenfche
Schepen mcchten bevonden worden, in welcken
gevalle de veroverde PWn/ra aen de CoUegienterAdr
miraliteyt, in de Vereenighde Nederlanden refide-
rende, opgefonden, aldaergeoordeelt, ende voorts
tenoverftaen endetotbillick contentement van de
Minifters van d'hooghft-ghemelde zijne Coningh-
Hjckc Majefteyt, oftedeffelfs geauthorifccrdcgcbe-
lieficieertende verdeelt fullen worden, évenendein itftfé
voegen als vooren uyt gedrucktftaet. \ '■··■.
Oock is geconvenieert ende Terdragen, dat we-
derzijdts Oorlogh Schepen ende Commiflìe vaer-
ders fullen mogen vervolgen, bevechten. ende ver-
overen, niet alleen in de openbare Zee, nensaer
oockindegaten, enghtenj Rivieren, Havenen,of-
te Reeden van d'een der Geallieerden i d'Engelfche
Oorlogh ende Coopvaerdye Schepen, fonder dat
füicks voor ofFenfie fai mogen worden aen ghenomen j
noch oock de voorichreve Oorlogh Schepen ende
Comraillie-vaerders daer inne in'talderminfte ver-
hindert ofte belet, maerfal hunter contrarie alle be-
hulp ende bevorderinghe wedervaren j oock vry ftaen
ende toe gelaten worden, foo als hun ghcpermitteerfl
wordt mits defen, alle haer ghenomene Prinfeninde
Landen ofte het Territoir, d'een van d'ander t·
mogen beneficieren ende verkobpen,
VII. .
Van gelijckcn, datiboweld'Öorlógh Sthepen vatii
zijne Coninghlijcke Majefteydt j als die van haer
Hoogh Mogende incas van noodt, ten redelijcken
Prijfe ofte op reftitutie'tgeenehun foude moghetì
mancqueren, 'tzy Viiireseadi Krijghs-Amumtim, ofte
andere Scheeps ende Oorloghs behoeften, d'eene
van den anderen i fulcks konnendeontbeeren ,fulleii
VIII.
Datmede.defelve wederzijdts Oorlogh Scheepenί
ind'eenofd'anders Havenen, Rivieren, Reèdenj
ofte Ströomen, ten behoorlijcke prijfe fullen rerrao-
ghcn in te koopen , 'tgunt voorenis vermeit, oock
aldaer fchoonmaecken, kàlfaten, repareren, ende
revifluahereh, ende in plaetfe vandeghebreeckigiié
eenigh Volck aennemen, met communicatie van dc
Ampt-lieden, GouvcrneurSj ofte Magiftraten dJe'c
behoort,
IX.
Incas den Coningh van Swijinvólgenshcttwiul/Hi
Articul van'tvoorfchreve Traftaet Van Alliantiei
wederzijts geinviteert zijnde fich daerinne mochté
komen in te laten, ofte anderfints fich met de Ghe-
allieerden te conjungheren, tot bevorderinghe vaa
eenen heylfamen ordre, endedeherftellinghvanden
vryen Handel ende Navigatie j Sooisoock verdta-;
fen ende geconvenieert, dat zijne Coninghlijeèe
ilajefteyt van Dmiemmkt», Noorwegen j &c. ae»
de eene zijde naer de voorfchreve inlatinge ofte con",
junftie, in plaetfe van viirtigb Oorlogh Schepen ,
nietmeeralsw/nt/^i ghehouden fai zij η tc equiperen i
ende in Zee te brengen, ende dàt haer Hoogh Mo-
ghende aen de andere fydeoock dienvolgens maer dé
bilftviii de geRtpuleerde fubJiiHe'ptnningien, n.ihient-
lijck Jrit baniirt ιΐιιφπί Rijfcksdaeldersfullen betalen ;
Ten waredérefpedlive hooghe Heeren Prineipaleit
.onderlinghe mochten goed vinden, dat boven'c
voorichreve ghetalvan iwinti^é necheénighe meer
Scheepen van Oorlogh gheequipeert, in Zee ghc·»·'
bracht ende gehouden wierden; In welcken gevalle
oock de helft van de voorfchreve fubfidien, naerpro-
portie fai worden geaugmenteert ende vergroot;
Edoch fullen beyde de hooghe partyen voor heenea
"tydelijck met den anderen delibereren ende over eea
komen, ofinfulcken cas oockmeerals twintigbÓoT-
'lögh Scheepen, tot bereyckingh van'tghemeenò
jooghmerck fullen dienen te werden onderhouden J
Wel. vérftaende dat de verminderinghe van de voor-
fchreve vtirtigb Scheepen, ofte de fubfidie in deiêa
loopenden Jare/<ytii>» bendtrt fistHfifligb nietgefchie.
den, maer alleenelij ck op 't toekomende geapplicecri:
werden fai.
X.
i Soo wel fyne Koninghlijcke Majefteyt ali haer Hd-
Mog. fullen den Koningh van Vnmckrijck. verfoecken i
en doen verfoecken;, datdefelvehet bovenghemelde
Traöaet van Alliantie, ende defeƒ««»«# jtrticuhnmet
den gevolge ende aenklcven vendien, ophetaller-
-ocr page 916-
poo SAKE Ν van STAET
S6(6 krachtighfteende efficacieufte gelieve te gaaranJeriny
„^.ei» niet alleen tot Oprechte preftatie ende onderhoudinge
van't pene foo wel in'c fel ve Traftaetvan Alliantie,
alsinaefe fecreett Anicuien isgheconvenieert ende
verdragen, maeroocktenreguarde van alle Uftbnm-
fcbt Potentaten , Princcn, ende Republijeken , de
wcicke ter occafie van de jegenwoordige verbintenifle,
ofte zijne Koninghlijcke Majefleyt of haerHoogh
Moghende, nu of in 't toekomende mochten attac-
queren, ende beoorJogcn, endein fulcken gevalle
dienvolgensfoowelfyne Koninghlijcke Majefteydt, __ _ _______„„„,™
als haerHoogh Moghende tcgefts den AttacqkHnt ofte
Attacquantenmetallemachtaffifte'ren, endsdaervan -i—*·-" - -.t. i..
tepafferen inftrumenten in de beile forme.
Endefullen defe/ifriW» ende feparate Articulen,
Bevens het voorfchreve Tradactvan Alliantie » ten
wederzijden ter goeder trouwe ende onverbreecke-
lijck onderhouden werden; Tot meerder vaftigheyt
van dien, fyn hier van gemaeckt vier gehjckluydende
inftrumenten, voor yder van de hooghe partyen iwit
by de welgemelte PJenipotentiarifen > ende Gevol-
machtighde Miniftcrs van fyn Koninghlijcke Maje-
fteyt, ende byde Heeren haer Hoogh Moghende
Commiflàrifen ter andere zijde, mee handt ende Ze-
gel beveftight, ende fulien de wederzij ts Ratificatien
daer op binnen den tijdtvaneenmaendt tegensden
anderen werden geextradeert ende uy t gewiflelt.
Gedaen in den Hage den tl/den Februarij ftflbieo
londnt ftstnfe^igh.
g^itinai onbÉtteciftent gclijcft ö'anbccc/ ettbeali
(ej$t0()cgoo?lücH gecatlflceect; cnbe be iSatfftcatieti
upt gctoiffelt in Martio.
'iilnbmnbaeflijsïBebBin be ï^cecenban «©mmci
ïoVnvap tenenbeanöere «©Ebipmeecbcn totbe fact&enban
soit· Dennemarcken gecappojteect / bat ingibolge ban bic
felbecautfjotifatfebanbÉn tweeden befcsSbe refpedi-
ve Traöaien mctenbe nebenjs b'algtec aentoefenbe
J^jniftetJiban benConfngfiban Dennemarcken op
0iftet«n gcflooten/ enbe geteetftent Ijabben/ enbe
ban befelbe Igeecen <i5ebeputeecben be^ betfotf)t
3gnbe/ baec ban genniiTe tiabtgegebenaenbe i^eec
Grave d'Eftrades, ^fimbaffabeuc «igytcaoibinattii ban
Vranckrijck, met becfoec&bataljï nu ten fpoebigg::
fien/ tngeboiggeban boo^gaenbegebanetoefegginge
be betoujte afte van guarantiebec b00ifcB?ebe (Ccac'i
taten ban bJegenlien Coningft ban Vranckrijck upt
ggebjatgt mocDte tuecben/ bolgen^'t concept ofte
fo?mulfectotbfen ^nbeop 'tpapiccggebjatgt/ m
beaenbe ggemelte SümbafTabeuc beganbigj^t/
betoelcbeaengenomen gabbe batOpbegece^uiceecbe
acteban guaraatiefool)aeftboen(|jc6 foubepjocuce^
cen/ enbemibbelecbitilebpeen acteonbecfDn ganbt
te paffecen belo ben foube/ bat be becepfcgte acte ban
guaranticmetben eecüenfoube toecben uptgebjac^t/
enbe ge- ertcabeect : i^cbbenbe boojtiei ben getnelten
l^eecban Amerongen gecapp0?tc£ct / batbenfteec
ban Ciingenbergh, Sfifgefant ban ben Doogff-gfle-
bacgten Coningftban Denrtemarcfcijpfìemtóaiigei
toeed/ enbeuptbennaemalsibooien/ feecfnflantei
liitbgQececommanbeect {jabtben boojtgantg banbe
«tScactatenban ailf^ntfe enbe afTiftentie tulTrOen befett
^taet / enbe ben ïgeec Kcire-©o?fl ban Branden-
burgh op te cecljten/met p?efentatfe ban fjjnen biend /
om baec toe/ foo beci inljem toajSte co-opececen/
enbe met alle goebe offitien Det gBetoenfcfit fncceji ban
bfent^Oelpenfatilitecen/ batoccbben meecHoosgfi
gemelten Coningfj genegen toajs om b'anbeteEvan-
gclifche Bo?fienban DaytHandi te bifponccen / om
öaetmebe inbegljemcene faetheteboegfien: <Snbe
epnbel jjcB bat ben gebatöten Igeet ban Clingenbergh
becfocljtfiabbe/ bataen 'tCoIlegfetec«bmicalftept
tot Amfterdam gefcD?eben motfittoo?ben/bat fp öet
gacptofte Conbopec gBebeflineect totftct tcanfpon
ban fön .SetcetacijS nae Rypcn in Hoifteyn, nae't
boo?fcf)?ebegebaentcanfpo?talbeec foo langi^ foubeti
milten boenb^ctoebet)/ totbatUmf^lbenincettatiti
ei)clt)ch mebe aen be felbe aengenaem foube ;[in bat
leooebcofftcien/ niet alleen ontcent be Eyangeiifche
aöojficn ban Duytilandti nemaec ooc& omtrent be
iieere Boifiban Bruynswijckenbe Luncnborgh (Dit
Hanover, tenfinêaliSboocen upt ben naem enbe ban
b)?fli)en benöoogöft-göebacgten €oningö banDene-
marck aengcbjent moctjten toecben. nDtijjift iiJ bet-
ftaen/ baraen't CoUegietec SSbmicalitept gcftg^e:'
ben foube too^ben/ bat gaec ^bele foobanigen ojbje
toflbe» (iillenten epnbebat Bit boo?ftD?ebe getfittoi
Rypenin Holileyn ficB {labt op te Boubentotbetoes
biiii.?'. t>5i ban beu boojnoemben éSecretatii ban Cop-·
peniiagenalbaec/ metojb/e ombe felbe alfbantjec' .
toa«ijJtetranfpo?tecen. ώΜ
5211 gebolge ban fuïcüö Beeft ben iaoningfi totCop-
penhagen cenbejïagB boen becftonbigBen óbec alle
©aectupgen/ felfiSben geene/ toeicbe omti«!it«titj«„,
gcbjoon toacen aae Yflandt te jeplen / énbe bdt om fön « m
^cBeepsi bloot te betec met ^eebdcent boKfi te fionmn w
boojfien. ^ocö Babt ben Copingftban baec feethee
dScïjeepe Capitcpn nae alle be ^eeplaetfenbanz«-
iandt, Funen, HoliteynyJutiandtafgefonbenomDC
felbetegöeng d'Engdfcheingoet pollup? te pellen/
enbe met eenen ban baec alle Bet 25ooti!bol£fi na kop-
penhagen teboecen bat Bp op be boo?fcD?ebe £«»
plaetfenalbaec foube Bonnen blnben ; bieïöüeiB^
Oibjeii fön na Noorwegen gBefopben/
iStabtBoubec banbat iSötb albaec te ^obete pott
aengeöomen om met fön iKajefïept teowileöfljen
Boe enbe op toat toijfe Noorwegen tegfieni alle «n»
gelfcBe obeclaft foube bonnen toojben becfo?BBt. en^
be men foube gualgcft fionncn
itonfnge aentoenbe om fön «öcöcn in een g«D
poliupnebwngrjenbanbefenfte/enbÉfioeigniBWa
ntêt ïK «atificatfe hec Iiobfn-cfiitoethe (Staitafin
! upt Dennemarck iJJi?6iEt sefiieti foubefjjn/ 'ttaf Ìb
f«ecBo?t afloopcii fouoe/ omme öenmben oiöS"^
taeüec <n betfeefliEdRelje fjeitoneriiSre bjcsofim!
a©aecopgöebi;lil3iwrt3Önöe/ïicbücniiact Sù
jaaogfjcnùebÈflljemclte ticccnöec feibecoffaS
Ijjclse (©Deöeputeccticn obecenbe tfcfaccfte ban^
moiptcljpöaet €Öclefn'ta&jufleKn betüoijifchX
(€ractatcnmet ben oDetooigcentii; acnfiiebebanbfm
öeöaöt/ filile ocnomen/ tjeöancbt/ euödjj booiw
goeöt-ööeboniien bat copie ban bc feiuc ®
bebJojben/ m«becfoei& batbefelbe öacc Satlto
I tienbaec op binnen ben tjjbt in be boojfcêjebe diar
taten ge-eip^effcett toilöen boen uptb^enBljen / cnöê
bacr nebenis o?b?e ftcllen / bat Oare quotcsi In be bjieof
bc vijfrhien maelbondcrt duyfentguton/ bJactban
belKif-inoeerecDcngflDetfBljcti^Den eerfteniigar»
t{j iiarfifiomenüe / cnbe be tocbec-Delftop ttote tctmö-
nenb^ccbic inbcfelbe («Ecattaten bcrmclt/ beteeic
mccfi toftbcn/tpöelöcfe tebectie gljebjatijt enten
Comptotreban ben ©ntfanget <©entcael Doubieth
öÖefoiirnecctmocDtetoecbcnj '©c^foube ban'tncne
boojf3 i i? ootij UcnniflTe sBegeben too?iien aen ben
ban B^uniagen, «Srtraojbinatïiï iBinifier banbe»
fen iàiaet in Vranckrijck, inct ojbje omme 'tfelbe
tecommunicecenfuittüeii enbe baec 'tbegoojbe/ ootb
baec neïicnjïte bttfoecften/ batalbaecfpoeb((jeojto
gcfidt moffitebJetben tot obectnaechinoBeban drk
! maelhondert duyfent gulbcn i^OllanbtSigelDtoptlui-
tantie/ bient^aloen ban b)eg6en Daec
ööenbe te paffeccn / fn minbcctnge öap fubfidicn, bie
ben Boogftfi gebatfiten Coningl) ban Vranckrijckaeti
bffen^taet uptlitatgte ban't €tattaetbanbenla«
re tweeenfcftich fcfiulbigB toasS. <énbe toletbt bet»
bóo?nocmbcn igeec ban Amerongen ootit bitfotéi
aeti ben gebarsten l^eecban ciingenbergh te becMae
een / bat be opgemelte p^efentatie banteto-op»eren
totbe fpoebtgge boo^tgangf) banbe €rattatenmet
ben iieucbojflban Brandenburgboptetecfiteri/ Daen
öataenftontiS baecaenbe ^eecban Amerongen,een ï loonD JEogDenbe ten öoogiiflen aengettaem toaU/
-ocr page 917-
|
ratificatie toiêcbt u?t gctcit om tot toccbingBc ban iKiitroofeti te gebjupciieii / bat fïjiie j©a)e(iept iu bojte [laet fcfjepet» gfjeccct fouDe ijcbbm enöe niet Dajocbititebicefcnbe bjEpeOctiifutcn bfe Oeti ïïefii bc;i: Talbot noti) iti '£ epnbc han friöjuatp aen eeni'
nlKJlI3ini(ier^alDa?t oiJsbaenBaa/ tc toeten Dat Γιί" ContngBeecDatilijch ifUcScJiipiii See gDeb?aci)t foimeljetilJenmeteen Bloot iêcijfticu {jacc op'tliif
(j)Utie5j)n; ©enConinolj UanDennemarcktjaDachc nnegen iifcuüie enöe mec.fi bolüoutobe iêtljepen : ban öJflcöebe minile tagtigh iSttichenöon boeren foó laiiOÜ «"ï"® toijt oflaaaUcc enöe tojjbcc alii Bet iSröip jcttoflcheljaecijjo. jiBog. boo? Baeclbmicaelljab' Den boenfjoutoeii: Sweedenfjabt eaecttgSefienbat Dennemarckfootod ai.sfp ftoD mocljt ijoubenneu- tracl: lïcfolbcccbetefcribeneen eictcao^binarlsiaimi ÖfliTilbC naecEngelandt, enbeeennaccDenncmarckj lopcnbe i)ci gijerucyt bat fp Doogfoiibe fpjeetften/ alsi luraft oocii bat becl bolcfl uptSweden nacc Schoonen quatn.
llSacc't fclebe» gcruotcn. IftiMti ®e Dciinemarckfe SatifiCatiC Cpbe fevengfJCi |ri;fiii niaefhte (Cractatcn toaeren ai ben feventhienden l*""®' iöarip biet : ^ieji be J^eec Cimghenbergh becs
luurt ®£n eerfcen ? i&at men b£ ÙÌ ificatien ittcbe aìfjiec leit ixiiiDc boUcccf3en/op bat be upttoijTtling abcc bicpnige iLn lino-tjgcfcfiieb£nmo3t«
(JEcn tweeden :25«alingbnn bencerfteniEcrmtjii baiibefuiifiöten / foo «iet ecnmad in'tgljeljctl/ teu minden in tojpnig bageii/en booj eerft cene goeöe fain» me / op bat lijn i3on(ngsi tquipagie baec booi niet bic» ocliierthiiitiie.
iCcn derden : ©staling baii öct relloic ban b'oube fubfibieii.
Cenvierden; StlentoüiinQÖ baüöe Betoufieacht Sct>epen aen ben ^eec lüomicael ^bcUm bsDoojl j)ch Hoojften en Defct met vyftigh jlaanen.
fCenvyfden; öe ©illetten naec fuöoubtbe^ SCnöcfteiji ban0et3Soo?toeegfc{)ei®ol-®cactàetgei publiceect enbe geafftgeect mocDten bio?ben / ten cpn> be be ^ei)lppei;0 be namen ban Bace ^cDepen Dabben ih te b jetlgen / boo; Dct uptggen ban befe iiföaenbt / op bat met be nieutoe titeettngö op ben vyfden 3{pjii nacftiiomenbe/ tienaenbangg oOemaecBt toiecbe t ®aer op toietbeh beifagflt be befectuefe ^jobintien / bat bcfeloe alnacfi ten fpoebigDfien Baw Katificatten opbe bao;ftB;ebe (^lactaetentotlbenboen openen j toierbt ootfi aen be göefamentlöche f^jobtn^ ttcngefcij^beti batbefetbe ten eerden geceettoiiben «idccBeu öun comingent in be bdojfj beloòfbe foo oube al^nieubie fuCfibiem €nbe toierben be i^eècen Huyghens, cnbe anbcce daec ^o. jKog. <iEiebcJJutect' oentotbefaechenbanbc^cebetfogljt / obei: bénin^ Boubt bàn Bet vierde cnbc vyfde bet boo?f5 polncten / taethenbe be boojn. achcfcöepen / en ©tlletten tefpec» tjbc tn confecentie te tïeben met be ï^teten aentocfenbe Oecommitteerben upt be CoIIegien tecSliömitölitept/ en bacc ban rapport te boen,
t©cn ^eec Steno Bieicke qaaiit omttent Balf 3Ip?il tfttCoppenhagen; fijne pjopofitiebefionbt baec tn j JSJöcmacIbenittontngB banSweeden fjabt berno» ^ men/ batben ïioningBban Dennemarckquitcetbe r-^"nctbfflrepnbatfünj®ai£(lepbteet|tüabt/ enbe atn j!3t iweedcfh (iet bOO?(lellcn ban eene Ti-iple alUance , tnbcbaetnaconbermoebelpiBfiooteen fCcactaetmet : " ω Vereenighde Prövintien j bat f()n Höajcfiept batt !>wcedcnappjet)cnbcetbe / ingBebaUemcnntet op· teciiteljjcfimalfiaubecen iommuulceecbefjine Inten^ «ten en f ntcreffen ; ttien litBtelBtU foube bonnen ftotiien κ touibcren. ^oo bici upt argtoaen aljs upt on- wetenhcpt. Stifòo tooube fjjn SRaiepepbt boo? ben mt Bicicke geetn ouverture ff en ban fjjne gebagten/ oieöacc in beflonben batfön iEaieflepbt tooube àf fadcn den Koningh van DennemarCken i te begin»
ncneetrfflBoiFenfyftoertfi/ toantbanmoflfön jjaa^ icmpt ui Dcnnemarckenarmecen/niet alleen tot fijn ^cfcnfie ( i)ct bJciche Sweden toc! Ipen boH ) maec
ViiDoocft ippojïnpi etten/ 't toelcli füit |
90!
USaiefïepbtbanSwdenbarttoeginfönfeitfeecBepbt/ iê6é onlpbelpcfitoassaentefien j maecbanooch Jüflit»tta moeft meet acmecen ; aBaecbooj men litDteiötfi ban ^ toegBen (nteceficn ban anbecen mocBten màlltan- becenin'cBapc taetben: i^et toeitfie foube 3i)nbe- pioratsel i fullcnbebepbebaecboojmeecbecballen y rt/o<///cm/i« ban be twee ^ecmatütcn/ maec bat bes tee foube sijnboo? goebt betfianbtte faemetité Bou;> ben Baece bcacBten ongBebcencbt / opbatfpbaei: mebciionben begrijpen bic jnra bfe fp ctnmuma Bab^ ben : enbe be Commercie op SjaceEanbenbie ban an« bete meed nae gfjettacDt toietben. <Ênbe foo men mebe foube in actie bomen/ foube nfemanbt ^jjnbie f η bat gcoote en aen bcpbe 3pbcn fcBabeljjtb toertb fou> be bonnen mebiecen enbe bp leggen/ Bet tot leb fijn tcliepbtnae fijne upttetjle bcacBten boet enbe boeii fai / bp foo öerce öe Staten <i5enerael Baec αΐίί b?un- bentcglienst (gn|Ba)e|lepbttompo^tecen enbeb^ae^ gen toilben ; Bet toeltb fp oocb aen Vranekrijcfc m^ göefepbt Babben. toiecbt tot anttooo^bt gBege:> benbatbcn<irontngB banDenemarcken opnambefê fijn j]lSaie(tepbt0 bcfenbingBe in ftnceratie/ ten BoogB" flentoclbelobenbemK/niwtobe recip^ocatie/tnbeca Boopten een goebt effect ban fijn iiaaj£|lcpbtii blpt en pöecfn'tbpleagen ; alfoo Ipljabbcnbccnomenbatbe jgcEc Ysbrants jjabbe o.Jb?e on» aen ftjn iiaa jeflept alle fatisifacrie (ε geben in fijne bemanbejj. €nbe alfoo f olle in bjientfcBap gepaffcert.
©00? fijn aenbottifi toajS feec geallatmcect gctoee(ï/ bcloijt fpanbecsi niet bettoacBteben al.ei batbel^eec Bieikefonbecategoricc ban Baec bobberen be caitatié ban Baec (Ccactaet met Igoilanbt/ ofte Baec benonce- ren ben ©ojIooB· JiK^éc nu Bootenbe bat Sweden niet ai^ nabap^itjtb en op een anbec liianiec beebe fpieben/ fcöcen alles tofl·
lijp fsS in't begin ban iiaapbmcotftert met cibile bcjcaenfngBcn ; (€nbe be igeect tt Fiemmingh enbe Co- jettegenbcn vyfcntwintigftcn|BepbanGoctenburgyitmrna na Engelahdt. sn i!ïq)(C
'^e^eecen oSc&putcecbenban HollandtBébben bcndertighften^p?iltec©ergabecfngB boo?gBcb?a- ^"'Je genbcpccfoonenban Henrick ToIlenaerenbeNi<;o- fcjoutm laesSchouten ommebolgcnjïenbe in confojmité bantoiam Bet derde retatijf tot Bet twcdeaict jjcfielban Bet i^cac» & taethanElucidatie, rebjesi enbe altecatie ban Det^Tnüf- boocigBi®toc>aetbanben tv/ceden^cbjuacij nieu-icntiot toen / enbe ben twaelfdciioubenfttjlleflhien honderti" feven en veertig, uaec Bct toeli Jtc be (Collen in Noor- wegen gljetebilifoubelitoecben / tot op benderthien-SncvOcri den ÏBugUflp nietitocn / enbiben dne en twimigh- ftenOUbenflplbeiS^laecii fefthien hondert vyfen icf- tigh i ben dfden 5r£bjuactj icpieben tufTcflen ben Co» litngB ban Denneniarcken , tec ecnce / cnbe bett ;§taetbeefec Vereenighde Nederlanden· tCC anbCCC 3Pbe/ gBentacthtenbegBtflooten/ cnbenaecinBoubt uan BaecCbcUjjBog. ^efoiutiebienaengaenbe ben eenendertighitenjiBactij lefilebcn gBenomen / a!jï CBetommitteecben ban be BPogBfl-gBcitielten Co? hingB be nieuwe meetinghe ciibe begcootingBc bec iScBepen / bte "t fijnec tjjbt fouben bacen na Noorwe- gen , aen te bangBen enbe te boltcecfien / enbe ban be alfoo te boene meetinge / pcBinge enbe begrootfnge bec i^cBepen / tn confoiitKté ban 'i vierde 2(lct0cfiel ban •tbooifï(®;cattaetactt ^cBippersS beBöo?lïjtfte35?ie- ben / om in Noorwegen te bcttBoonen / met enbe ne- bensi/ altJboocen/ tebecleenen enbe iïegifïecii te maecben/ om(« bienennaec béBoocen/ oocEt boIi> genii ben (nBouben ban bic brandt teeckens op be Ste- vens acfttec enbe boo?tefetten/ oftetoel in Baeca piefentte enbcbp toefen te laten fetten / om tegBen ji be Yck Brieven en TolverlatersinNoorweghen , betf , begeecenbe gBcconfeceect te toerben : 3S^aec op f0 goet· gcbonben/ batboojbegBemeltettoee pcrfonen ten fi- ne al!$ boocen / acte ban autBocifatfe tn BeBoo?l{jcfie fo?meoebepefcBeewoot6foniiiC cefumpticupt mt". ben fouben toecben,
^elieecenbanbenïïaebt6laegbentecfclbec tgt/-*
bat alfoo fp onbeebon^n bat be iPiobinticn fjac^
en O 0 R L O G Ses en Vemighfle SóecL |
-ocr page 918-
8 (ίο SAKEN van STAET
1666 tenaote^itt tifoinmi öanpinnfttg&en/ ö®«waut'
_mtttotejiitutii enucattompliflemettt ba«De i€rac»
ïiactbaBtattneÖinoOtcnmet Dennemarcken, Brandenburg
Staten enöi Bunenburgh, nietenfdutniecbenmetfooöaiUi
GBepiompticMöe ali tin Oienlietoan De ecmecne faec
fXufUetoeltoimbeKpftÖt/ Daec öEbeletotbirratlmnije
aanfiatcn fcfiulDtgengUtfit/ Dact ober ferieufeietR
RaliDen sBeDeltiieteett/ enöe {jatc 8eiïatl)tcn6iöl)en=
öc laten gaen/ oinmcuptte binben eenfg^e fojtaWe
PJasborgh.
Een Regiment te Voet,
George Johanvan Weede, He^rvan Walenbereli
Collonel. "
FransChriftofFelMuntsLt. Collonel.
Louis van Dorp.
Martin Goris,
Philips Otto van Coeverdeö.
Sebaltiaen de Ridder.
Wolter Arent Grubbe.
Everwijn,
Hinten.
Willem van Hillensbergh.
a©aecopgebe«tiecee«fijnbe/ (leljbenBaet
mSogöenbc ficB be boojftö?ebe Hflde toel laten etiial·
ien/ omme bienbolgbenibe €orapegn(en baeiinne
göcfpecificeett / ten fine boojfcBjebe te fiJnec tflbt na
^olftepngeronben te too?ben.
allibo t>'€ngcifCBe €aperjSfi£5 opbe®u(i
NoorweghenbectDoonben; Cnbenuenban eenigfieëmT '
©jiöfert maethten/ ijeeftben Cwingftban Denne-iKtta.|
marcken in "t laetft ban Mey twee gia^)tett elcfi met
vier ent wintighpucften / DettoaettigBefonbeuomte
6cup(Tea.
3|nbenrelbentt)b(lfetmenoochben l^nfngg ban
Denemarckentiooben/ toteen 311ll(a|itié befenfibe te
lEenbe/ baectoemebegBefnbfteectfotibe too;benbett
öaningöban Sweden. iSjjrt USafejlepi ban Dene-
marcken toainfetgöenegen Swèdenbaet intefeten:
3lllj$boo?rienbebatbe Rufiènfoubeiieeii tiieuUeniti»
bal boentn Lijflant: <!Enbe batfip/'ómbec felbec
«Commercie / fitBnieteiécn i^aettncbe foube «lett»
siié^
^oentoainotBeen (gttaeWiSciilii!/ ftoiweiUiitipt
d'Ooft-Zeeinbe Soncbectölt enbe bjeebigÖgBwaf»
eect. 5®atbjaiöatben!»oninöïittotBnfetfl^i)bot»b/
bOlgenS'tfecrectTradlaec, t'agejwni . ^ , ^tg^
SaecSenbe b'aengefioobeiie mediatiebait iiweden
TOfecbtgoebgebonbente ftBipenaewbitt Iteef Ys-wiii»'
brants; aen 'ti^ofban Sweden tet)ea(Öeplwn/ bat
oefelbeaenbieblngBban meWatfeaen Vranckrijdeti
befen ^taetteboen/ oot&tegelgcB gBebaeniniétbt
aen Dennemarcken.
<Ênbe aen ben Collonel Haerfolte aen 'töofJiai»
Lunenburgh 50nbe/l)0fecbts£ia(ìbehiictebwa/ten
^nbe oorö uie ©o?{iett mocBten fepnben twee duyfent
mptet0/ enbe duyfent te boet tot öefcöetmfoflli ban
Dennemarcken in Holfleyn, 5^acrt0(!|iellittnfl'ei&'
toont geen inclinatie.
|Βη JunioUjiacentwintjgh fooi^tBepenalsf 9atö-
ten/ toelöemantybocö g?pieften odbebateti J^oItiiA.
In Dennemarcken gewet-
^öpt Denemarckentofécbt in'UaetfïeDan
οΜφ^ύία/ batboojöe iSöntcefi ïScfifP^WéggM
w 3Hil» Hiytmvwii «VS· ---.
'maeifbatmen geiobfbebàf bét Henrnpgw^j.
^ ^atinbienöaec^o,*. eenaw^^w
en in be ^ont fouben gBé «ben wfenWnA ow
: êSiBeéÜéjti bati Dèpneróarckep alle
I tot oiemngéianfuuSw^^^^
w öeöaBöt faube Weben : ®aet op fi soeö gewnww
cjcpetifenten/ onOecDetgoetitefnbenbaniiaer ^οσοβ , Rude van Cioofìer,
lHogenbeoojtieclben/ bat tot Iade banb'e cerpecttDe
^iobfntien/ foube bonnen enbe DeBoocengDeDepcf::
tgeectteloei&en i@}bonnantfen/ tettoncticrentfeban
becrelbectefpectibe tontfnggenteninbe boo^fcgjebe
fommen/ enbebatbcboojf^ebe «t^jbonnantten ge>
quUèectfünbé Dpbe Kgttentooojbiggfifecaentoeienbe
lÌBeecen ifetnifleciibeB (joogftft-gebatötenKoningh,
Keur eride Vorftén, öeöetisEltBge banbfenopSïiTig' ,
natte ban öcn (Omfangec «©entcael Doubkth, (nbe
#}obfhcfen f^ubehonnen toojbenggebojbect/enbe
liatmtbbelccbij^e/ etibc bei niettemin bpgaec «Sbeie
BÖetontfnueett foubetoo?ben/ («alle fecieufe enbe
cffitadenfebeboicén omme bemeec-genoembe
bintientebifpoiiereti/ tot één plompte enbe ceelebol-
KtoeningbebanDare quotës, ootfi libp bie otcafietec
®ecgabetingBe olje-ticDifiectt/ enbe gclefeneeitflaet
Uan'tgeenebe ©^obincfcniiibe boo^fchjebefommert
Robben gefuttiecrt/ ten Comptoiirebanben ®ntfani
gec «©enecael Doubleth, enbeoocB'tfleeneopbefclf
toe toaiS geaffigweect. Φρ fulchs iu gocbt ggebonben /
Dat be boojfcDjcbe giaciute en be (lact geftelt foube toet:»
DeninBanbenbanbei^eetenban Raesvelt, enbean'
Siecegaec i^oogD ülSogijenbe oBetieputeecben totbe
iniUtaitefaetlten / om be felbe met enbe nebeni eenfi
gOe i^eeccrt <0«ommttteetbeuptben tocl'geraelben
'asaebtban ^tatc/ bpöaec «Sbelctenooitnecen/ te
liifttecen/ eicaminece^/ enbe baecban cappo;t te
öoeit. <Snbeopi)ietD9feiiSbaatöbttottü.tit góeooji
tieeltbe felbep;c(iatie: ^otgfoo beelbefeaueun^geis
Iileben:entie bact om Qeefc men oocb befectitiufeDjucg'
ten baec ban ontfaneBcn.
®e l^eecen Deenfche jlSfttifteciï cepiefenteecben
^ecouv^ ftlec gBebuctgft/ batbe Sweedfche een tntoal to,Uöïti
"5DC" ί boentn HoWeyn: üÉCfoei&enöe/ bolgftet»^ Sfltflitt-
tte/ ban ilice fecoutsS. g^eïtjalbentoiettetttolSéjléÉ?
ten ban Ommeren enbe anberé <©ébepniÈetbéijiitpt be
©aiemen / göebifpitteett vièi en twintigh "dbmpàjj?
niente^aect/ oilbecvier Regimenten: <irtei?thiêri
££ ©üet onbet eett Regimittt/ omme ^fonoen te
lDO?ben nacc Holfteyn, tot tonfecbatie etroÊ ^Btirepit
Dan bei Iftoningi&ii ban Dennemarcketis S:àliben/
enbe Stupöeh albaetj. fulchi alibefelb? EiJSéBlic
iiaec bolgljenbe / paet geinfeceett. ' '
Een Regiment Taerden,
JOhanvan Weelderen Collonel.
Welevelc Majoor,
Hendrick van Echten.
Swartfenburgb.
Heer van Siydrecht.
Rijckwijn Frens.
Tweede Regiment.'
Collonel Graef van Augvergne,
Jofeph Bampfield Majoor.
Caipar de Linde.
LaRochette.
Adam van Lockhorft.
Durane.
^erde Regiment,
Maurits,Grave van Solms Collonel.
Cafiniir Henrick vaaSteiqcaUeflfeJs Μ^'οβί.
Paul vàn Aernhem.
Hier van Iflüm^
Wouter van Coeverden.
Gfoothuys.
Vierde Hegiment.
Jofeph Catfler Collonel.
Graef van Flodorf Majoor.
Jan Villers.
Jan Koenen van Leo,
-ocr page 919-
en ö O R L O G L· en Teertlghfle BoecÌ 90}
|
, ««tre» Huygenc entie antiece Igoogg jUSog. «Bge^ ' hfuutcccOcn/ Datöefelöe/ ofte eenigfje ban Wen otite - » haojfftijebi fubicctintonfeccmietoUöen tteöen/ met öe alBicc acntoéfcnüe Jgeeten HSiniflerS ban Denemarcken, coCte ijaec öoen öcgröpenbat fijne ÖflnlrKftljJC&e J®aje(tcpilt / alle Lorrendràyerie» iiiwtoebocc bau 30aeieii ban Contreban&e enöe Engelandt, cnDeDeJSgCfeÌW
Dscc^mioec reffojtctenüÈ öeïjoojoe te beletten / fmm$c0 faoöane ®aecen ban Contrebande boen UtÖten imt be^cljcpen banHfutcalen / bte öoojbc Zont ofBïlt ijiiacmen te paffaen ·, €iiöe tofecbt ben ^eec mn Gene banoöe'öcftinöiïfosöt / iwetbenl^eetc ^laebcd'Ëdrrades ^möaffabeuc eictraojbfnacfjïban ©iontfirijfb te totllenfiJKcchen / enbe ben felben te foiiüctEnoffijn<SD3le meöe niet caebtfaemen foti' Debfnöcn / DatmcngfiefacmentlptÈ ben (joogggtje- öartjten ittonfngö ban Dmemarckeii fouöe beloof tien te guaranderen tegt)eH alU ftoaeciggeben bie hemfouoenmogfjenobiec Routen / Man foobane tcfllcH upt b]dtliec0 ^cgtpen be booifcS^ebe 3©aMn ))an Concrebande cn ^cgeepsi begoeften fouben mjgcn tóo?öen aftelicBt enbe eeconfigqHeect / alle? op reppo;tbaec ben een befe ^^ecgabeclngg i^o^n ;
gdefcd^eben aen'tCollegfe tei: ftbmtca- Htcpttot Amfcerdam i batfiaecoibiletncaiseiet [lun cenigDfinbt^ rao^lijtlt enbe boenltjt& luajj / ten fp8eöt3f)(icn twee aidjten Ofte litote fregatten naec b( ^ont teilban fenben / foo om be dSt coortten aibaet cnticbacr ontcmt teiielpeubebeülen/ ali^om tecice^ niteten ïjaec ïjo-lKogi pactaeti bjn neghcnderi liaartp fcfthicnhondertvyfcnfeftig oOeemaneïrt / f)oubeuüeftDarp®e)ciJobt iegftenji b'^ngftcfetenert terecl.anbeji/ enbeboo?t!$caecbenbe be l^abigatil; enöe<Ïomntectie ban be Neutralen j op be i^aebe> hen ban Engelandt, mebe be agaten ban Contre- banden, Enbebe aiTcurintieiiban be ,^Oepen enbe <6aebet;en/befubiectenbanbeni^niagg ban Grooi; Brittannien toi befjooteube ; tetecbt <Êtttact ban befe gaec ||o.Jiêo3;^efoUitt£ ben boo?n. ReCdeni: ie Maire toe gcfonbcn / om te tcecÌten tot b£ftelf0 nae~ ticDttnge en )ut)ber$i fultb!$ en baec 't begoojbe: usaec üm Sweden niet toffettbeïen/ÖCift Denemarckea baec iQ niet bobben tteben;
©cnthiendengialp tóasi epttbilgtfi ben iïbra{- tacl AdeiaerinbeZont met acht'^ atanbtjïiScBepin ' Oeiiomen : ^p albien npt 3&2at>c6ergt& eenia fubfibie aeng^eneraactlientoieweöe^Bcbee/ toajsftoop bat Dicnl^antiiggeeniQDe tot tonjunttic fou&e
fenbcn : anbersi niet / bicnbolgenji toajï't effect ban be Sfiiiantie niet ali bat b'OEngelfi toiecben eepoten Hup- ten d'Ooft Zee.
t Ccrfelbeciiibt i)^fenteerbe&weden 00t6 aenDe; 5 1 nfemarckeü bet feibsc uSebiatfe. g^es! iftoningSiS w anftooe?t toaj» ficD te fuHen reguleren naec sörtê - Ci.ailieecbem
iöen nam Ijier feec quaigcfi/ bat becfcöepöe S vcedfe ^cöepenriietCoittrebanbÉ 3©aecen liepen boo?be Zont. Dennemarckcn bO?fl We ntetbifitecen : MiiS dit fiinbetegQen be met Sweeden gebbenbc (ïtactateni 'IlSaecbpalbienaBi?antfecöthenbefen ^taetfennec ,i„ mactSen teilbcn guaranbecen : SBaiS ben Coningö genegen allefoobanioöeLorreödreycrsaente patften. 53og baci in biel ftoatigBcpt.
9ilnocl)in Auguftöcnbi gcbuprtaStoacenfelacötcn Dat be Swecdichc ^Scfjcpcn mct C jntrebandeS gebup? «OijbOiCCnep Ooftendé, bOt&ln effen opEngelant, Dennemarcken boiftbaet niit tegen boen/ aW flUienbe op Sweeden genomen toojben boo? een ruptüre; 1 i©en Sab ben JtioningD tuel betfogöt / om te fcnben «eflien a aichtien ban be vecrtigh te eewfpcccn iStÖei pen totcouiunctic ban onfe ©loot : jSnltjt iji bantoe- βΗΐ Vranckrijck in 't lacfi ban Aaguflùsgtfefonbeect: ^aec bai t op id taci goop en belofte / botO geen effect flebolgt : ^igcb ban oot6 bat getal ban fcftepen nopt SubfSclf ^ bifictueüfe betalingö bec |
©an beu vhrdep i§cptemlj?(0 toietbt «pi coppcn- haghengefcg^ben/ batalbaecfnbte tgtttactttgeac» ιίίά
CÌtìeectachtathien,fCfoBreniers, Sweeden , Lubec-___
kers,el!e(anbereb;pe^ct)epen/ taelc6e capp07teec<: «uacife benbatfeacl)tecSchotlandt6omenbe/ gcooteQuamt« «kvcr^,. teptEngeifcha €ommiflïe-baecbec»becnomen5ab-» ben / onbec Oaec toas» een Lubecker bie üpt ScHotlaat eomenbe/fepöcbattec ineen i^ben alleen twceca vecrtigh Hoiiandcfche^c0epen taacenop gebjacflt / met ^aut enbe 3@ϋηεη gclaben ■ ISaec {)et feggen ban be boo?f3 ;Sc{)ippec / fouben vyFcien Capf rjJ baneene plaetSin^eegeloopenfiin. . , ,
i@aa;fct)?e»cfcl)epen()a&benop&e ^ufiban^ao?? taegfjcn vier Engeliche (0o?loaftfcijcpenontmo(:t/ bp gaec ijebbenbe drie Hoiiantfche ^leupt ftötpen / enbe conboperenbe feven en t wintigCoopbaecbecii na Got- fehbargh, enbcbatfe befelbeoaec gebjacBt öebbenbe toibecom te riiggtie foiiben nemen be (SngöelfcBe fcfie* pen met i^fien gljelaben. taierbt bfn <So-
ning[) aen oc ganbt gfjegeben / enbe becfocl^t bat eeni- gSie ban iISajedepbtjEi fcgepen bettaaeccj} mocg- ten gefonben taojben om fulcbici te beletten / taaet mett fc(ieen toegpenegeen tejpn/ boc0 bifficulrept maec6- ten om bie aen te batten/ foofemetSweedfc J^laggeti mocgten boo;fien inefen / gaec teffejcie oocfi nemenbe opfeecliece onbecganbelingt) / bat om bie j^atie niet te cgocguecen/ bpbenConingjgban Vtanckrijck enbe Daec üoosü Ji^ogjïenbe foube gigep^oponeect 5^/ i ban alle be 3@acen in Sweeden ballenbe op te toopen / ienbeboo;batmibbeibe€itgeirct)e te6cenc&ett ((^ocEi foo twaetiite tot Coppenhagen be equipagte en betaiin- igemaritimegeenbtepnebecginbecin^e/ {tet retatbe» ment ben bebolboeningebanben tweeden fcrtnijn ^ubfibie gelben. . _ . .
^et gemelbe gecucgt ban Opkoop bea^ «η (nbetuU om gDeertufeect te fijn baii b'aenljoubing ber lorren^ drayers, 9ί IfO Bet fonbet Offenfie oan Svireeden Qualyc6 ijonbegefiliieben; . . Silfo in September be ConingÖ toilbfiecbigiieplit toonbe/ tot tiet fcnben ban befeitienaachtieo becfStrog? foci)te<0o?log ftUeepen; <Ênin beiootiaegftenvijf cn dertigh jftiberlanbtftfie «oopbaecberii : foo "ï^hS» ÖeDben-Saec^oog lEogenbeben twccen.twintigften « ^j»® ben j^eec Rèfidentle Mairë aen gfiefcD^eben / ben 4ΐο< ortiantfc ningötebecfoecbcnbe boo?ft0Kbe SStbiïlanbtftlje f «oopbaecbpiStöepen/ boo? eenigiieban3öne|©ai£-"®'^"'' flept!i(©o?logöfc9epen&etiBaett!ï / immecji enbee^àcnt ten minden bupten.fìetKactegat oftebentioecfibanicjii^atci Sohagen; enbe fuicbiitot in be cupme ^eete boen conbopeten/ in allen gDeballe bat pp «efibentbe f)oojf.ti;ebe<roopbaecbp^t{jepchnietlanggecaltiaei: foube opgouben/ maec{)acerepfe ^ecbaaettjf een laeten becbolgt^n / boojtjj batifip iSefibent f)em ejcac» teliit&foHbe gcbben te informeren cube laeten info^ mecen/ obccbe conflitutieenbe gelegent^eptbanbe 3^iootban ben liooggllggcmelben ConingH / enbe t)aerSS0Qg{)iB0g(n:ebteneengaenbe ten fpoebigfleii pectinent becitgt laten toe bomen / met bpboegingge ban bequantitept enbe qualitept ban be^c&epen bat^ (@o}log^baecinne befelbe Sloot beffonbt/ bet fip. oocg bpjpne D^afeitepbt metbe jcebenen baec tie bienenbe/ bantaeg[jen Daec lüoogfi ifòog. ecnftiggi fonbe gebben te infleten enbe aen te fiouben / ten epnbe, befelbe gf^ebifponeect moctiteisetben / om eenigge );)enbeboo;r;^cBepen6Qeeei: foollebec teemplope<> ten / tot bebeplingtie ban.'t boo?fcB?ebe Kattcgat, enbe i{ii)embpbteotca|iieoot& ggenotificeectbatbe binciebanHoilandt ojb^gabgDe^elt/ totbetaelinge ban gare quota in ben tweeden tettiip / banbe ibab» fibie penninggen aep jpnConincblgcbeilSaie^epbt, - belooft / omteQcec&entotfgnnajcicljiinepe/ enb« oocii om ficD baec ban te bienen fuUM enbe baec V be* Doo^be. , . , „ , ,,
^envijfentwintigftcAf^jeef gp/ bat continue^, lijcb befigjjtoai ombetboltb boojtte p^efl^ / ten epnbebegfiepaomitteecbe feftien a achtjen ^cBepett , ban<0oilo06/totìjec|lect6inge ίβη'ίίϊβη^^οο-^»^ temotöte afeljefonben tooiben. fottoeltS^ epp^ beme(f{aU« i^aeg^en βρΦοηΐηβϋίφΦΐηι
WS |
-ocr page 920-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
i656 omiemosettfiÉttioete BettoetcBaöefiomen toa^i .r ■.-..- Φοφ eecgidecenDaec fönbe / toiecö fjp ban Den iSgtS Sfltimtcael «nöe ίΐ£π Stiömtrad Addaer, bccfocot «ns! opfìaic ©ecgaoec-plaitjStebMHen fiomin/altoaec Bern een ölgcoutii boo? gijefiouDea totetüt ban 't fat- faenenbeecoocebanljace ^tljeepen/ indt&efoofp fepben/ fonDecebftientpecfcul nietfoubeltonneninbe Noord-Zeefiomen en tetoectecen/ ootböatbe Co» nfngii öeflootenöab/ batbpbe booifCBjebe fefthien eachthien fcgepen foube ggeboegljtbiccDen/ tloee ttieutoeban tachtighfluthen/ biefp abmtralenfep- öen ηοφ in drie toeecften niet itonbcn eerect jijn /bacc fipboegenbe/ bat Ijaec öontngöebeniucl niet lebigg foubeftaen/ maececntgöeban fiinl(c0tc ^cljeepen opd'Elvc fcnben/ alfoobaet ceöe centgiie Engeifche CapecfJ Dfelben/ gOdgcg oocii op be i)oogt)te ban iJerghen, ombe paffagteacBtecomte betfEecftecen^ heeftop bt( btfcoucji geantb>3o;bt/ bat gp nfct toilbe gelooben/bat ben €onfngftniet foubemao^ QiKcen get beloofbe fecout;$i toe te feriben / bacc bp boe- egenbebemcecal^ 3©j(enbnabup;li|cHe afTiftentiefn üen laetHen Sweedfcheu i©o;logI) bp igaec ll^oogg Haaggenbe fonbecbaertoegerjoubenterDn/ gep?ef- teett. ©tcfgelötB p?opoo(i Dabben fp gebocct np be ïleet ^ranfcöe 3imfta|Tabeurv Φβ booïfce?ebe mfcaien gaben oocb te bennen bat fη bten Ijaec l^ooglj Ü^ogQenbe'tongelute gabben/ banger naefte iaec met Engeland: nocfttn <©o?log0 teblpüen/ bat men ban nfeub)^ malbanbeccn foube bonnen becftaet:/ en fouben|)aec Igoogf) iBogÓenbc ban bónnen affifteecttooibenmet vyfentwintigh fcöepen/ ttiaet OnbecfOUbenfjjn twaelfOan honderttOt feftighfiUCs hen/ enbebeceft ban feftïghtotveertigh, boo?naei mentllicb tnbienberutirttite-P^nningen pjomptelgtK bolgben.
i^P fcpieef ban ben tweeden Ödober bat be vier en vyftiijh Coopüaccbp-fcöeepcn boo? ieven 35ecnfc(je <©oilogö-fcBepen uptbe Sonttot bupten'tCattegat toaccngeb^acDt/ enbeboo?dne uptbe feventotboo? Öet Vlie. .iSebect quamcnhjcbcromelftipecn/ bat be ceH boaii bfe bi t taec upt be i^oit-^ce fouben bomen, ^e Igeec Ie Maire Oeeftfün j®aie(tcpt toeberom om «onbop aengefp^ootben / bie twee giacHten ban φο^ loggconfenteecbe/ met bcfeloe gelegentlgept/dclbcn Ijpfön iBafefiept hoo?ofnict foube bonnen goet bin? benb'boojfcöjebe ^ae^ten/ aliooöaeteonbopBabi ben/ naecbeElvéte latengaen/ ombieftroomtebe- bipen/ toaecop ben ConingOamtooo^bebatfipbatr op foube bencfien; tnbebècmitsSbftgeftbiebe tnbctes CentoOOJbiglKPbtbanben Rijcx Admiracl,ben Stad- houder, en ben aUbmitael Adeker, foo biclen öaec ooiö bifcoucflTen obet Bergen in Noorwegen, bat baec ootb altoeleenfg^e ^ct)eepen bienben te btupften/ luaec toe men ban baec genegentl^epbt betoonbe /maec meenbenbat{facc l^oagg ^ogenbebaertwecofdrie i)eöoo?ben tp te boegen/ om be Schotfe Capete te toeecen/ enbebebaect achterom te beb?pen. 5©e<Srt' 0elfc0e iScöeepen/ met iBaften/ ©ecb enbe (Ceet eOelabenflonbeninbefettitit opDaecbettcetb/ enbe foubc geen blepne af b?eucb aen ben Bpanbt gefcfiieben foobattoeboecmocfttbecljinbetttoecben; be fefthien fecoursi-fcBepen lagen nu geceet/ geljjcbb'atbmicael fepbe / macc met befe poft bie;} ùotb een ^7tef ban be Igcec d'Eftr^ides, aen ben ifimbafTabeut; Terlon, gebomentoaecbanaenföniKafedopt b'tnijoubt Be^ lientgemaecbttoe!^/ bardate ^oogg HElogenbe ge« tefolbeect Dabben Baec "©lootteboen retececen en fn Oace^abenentebopn bonten/ tipt öó^faetbe bdrtbe fletbtebanbc (@ppec-Boofbeno(!$anbec(int0. jO@en Beeft bottnen bermectBen/ baimcnrulibsSbanBem Je Maire becteafftt Babbetebicffain/ ten e^nbebe ^eenfcBeBIootuptgaenbenietin pecittilfoube töü}:: ben gebjarftt; (9>p'tgepheB«ci?óogB3^öaBetibe , . pabbettMafföenii'info?jn«wiiobecbe eüamitepien ' Éngaaliteptcnbcc '©éénfcBe S6()E-®Iòoti ©aèrop i beeb becicBt / bat. ^iiie i^ifet^ft&epen bfbécft liieiel
Ï«etQinblettfltéllomfénbQen/ olleentii^t tw^e baifbc |
allec-ocootfie ;ScBeepen/ Bet cene gidaemtFrederiri
enbe Bet anbec Amelia notö niet b)aceh gfiigtój,a:.^ un j
maectoasiraentegcntoooibigBBcficBoraDie tnsbefD pjepateccn / fultbi Bet getal ban meet ali veertieS r öoo? foube too?ben gefuppleect. φρ alöten fiaa öo HSogBenbcgöenootfaecbt motfiten fjjnben ©ojIm» Oetnaefleiaec necB te moeten tontinuecen foube bat Kjjcfefoo eennotable ©loot fcBepen bonnen fiew men/ Bettoelcbfuffifantfoubef^neen CfquabiebaH be ©panbt te bonnen ceftftecen enbe aen tegcloen/ fullenbe ten minden thienatwaelf fcBepen b^t^ uptlebecen / bie ban hondert tot tacBtig flutben bntr ben/ maecinbienBaec S^oogBlBoaBenbefoubeioito nen cefolbecen be fubfibie-penntngen t'abantecen ente tneen papetebetaelenom eentgB €anonte booimw bat op twecfcBepennoeB toiectgB^n^iteect/ fom i BaecioogB jpogBenbe bonnen bccfeetbeccttftaetté mogen maecbenbatfe ban baec vyfentwintigh φοι< louB-ftBeepen tot Baec fecoutji foube bebomen/ toaee onbecbegB(ieenbe'0%anbt^ fcBepen be bletmftefou* bensön.
g&eiivyfden öftobris fcB?eef/ batopbe tjiWnoB ban brboüjleben / bat 'sS 3tanbjS ©loot foube öSiS nenbonun/ mcnalbaecBet meecenbeelbanbeBit* tualteuptbe jgcBepengeltcBt/ enbcopBet^aga^ grb;acBtBabt/ gelücb oocbbeel JIcuptbatbefelbein Ijabben / maec met befe guam tpbingfte bat ^a^ te l^oogB iBosenbeJ^lootmetbiebanbenCotiingB ban ©jantbrÖCbbfn eeuendertighftenbctbooiiàcn maenbtomtcent Galaisgcconjungeectsgnbe/ foutiett gBccefolbeect Oebbenbatbc felbetotafb^ewb benbe 33panbt nocö boo? een töbt foube toetben gge-empiopi eect / Bet tocltb aen 't 3&eenfcBe ï^of feec aengenaem toajSgBetoeeftte Bóocen/ maec betmiijiflet faifotit berlo^pen i»a0 / en beejËS mm- fcBepen mit geen febec:! Bept foube bieten toaet 'i aanbji ©Joot fùuDe binbsn/, fooBabtfön iKajeficptbienbagBaen f0n Ogfltflb- micael geo^bonneect bat BP alle beUcBte jgcBetpnt upt foube laten gaettotn In'tCaitegatcBOpbebeojtf fie j^uHtebtupfTen/ enbeboo^altebecBinbecen/bat b'oingelfcBein Gortetiburghmct Haaflen ató eniKtJ ftntÌ$gdaben;ijnbe/ niet foube bectcecben/ eniietiat toeboecaenBaec^atieboen. .
Sn'tiaetfteban (Sctobec toaüt B^t ^onbóp ban Gottenburgh oBifectin achtathienbagentebewcct- ben/ begeiabene Coopbeecberjütoaceniiobmbevyf· tigh, toaeconbeccenige Sweden, Hamborgers,Lu·»" beckersfnbe anbecc ^atien meec. ^eConbofeti ! om Baec te befenbecen/toacen vier, te toeten een met veertigh, twee met fes en dcrtigh enbe cen IWet acht en twinfighflutben. .. , . a.„
®e ^eecen «©ebeputeecben ban be ^iJotóntfebetiKm ^olianbtenbe a®E(ï-©iieflant Bebben tee ©etgabi»
CtngBe ben rweeen twintighften ^OpentDet binciaelabbiiiibanbe IgeecenBaec J^ilncfpftUn/ epwti» 't fubicft caecbenbe intoat boegBcn be onbojien / bfe gebaen fouben moeten bjojben tee faetbe ban be mee- jfm — tinghe bancenigBcftBepenbatenbeop Noorw^hen.siiTK mitfgabecs Bet falaris boo? be meeters, enbe anbecelaf» ten/bieobecbeboo?f3meetinge nocB foube nwfltlJJJ fiaen te fuppojtecen/ gBeboegelijcbfl gBebonben mat bonnen too?ben/ enbe bat be gBemelte üeeten ©jintipalen gemeent Babbcn / bat be boojfj pttbep'' bfe tee faetbe ban be meetingeban eefl{gB«toepmop fcBepen totcen pjoebemet afijetoogenf feto^^'O''® anbje ftoaecte te boen / bolgenö Bet t (Ccattaet tufftBen ben iSonf ngB ban enbebefen ^taet ben elfden i^biuatö maetbt/ donben te f«ppo?tecen / booi b'eene B«ft w ben BoogBft gemelben ÖontngB ban Dennemard^ enbe boo? be toebec Belft tot lafl ban befew ^weti^ b?agen foube mogen «oecben / beji bat be oeteltnflt^.
lafle ban't gene bèbooifjtoebecBelft ban befeii »m
foube bcrtticnteBebjagen/mftfgabeciBet stimtrn be ilSete ti enbe afle becbece onbo^en ψ ,foube mogBen Itomente ballen/ atl«towbet»low, bJO?ben bp opBef of impofitie ban befe drie ftay*^;^ lai te intcobnccwnöp pber fröip / gaittbi ^^^ffsf |
-ocr page 921-
ir
cn OORLOG Ses en Veerti^hfte BoecL pOJ
|
tóiflitt/ettWfulcBjJaHientotlaflebanöe^tDfpperS enüci5ecö«i» uanDefclbefOjcpeu/fonOerDetHlanDt '— Dact tneùeeinitBfimi teöeftoacen.
>0 ^Soomiji oen twintigften tuiectit tot
!fwi! Coppenhagen In (lüiioljcpt getrout ö'ouöfie ®?iticc(Te kP!» iiaiieatSll)C6/met ίκη Keur-Prins bat» Saxen, enDe tviecùe mtt De folemnifatie ban 't n^ouioeliitb eentge tfononfclrooten ggeùaen ban ' t nteub) geboutoc €0« naem boecenbebanmcecgoogg ί®, rtcùacBte Prins van Saxen jfjet toelthtmtitenepnDe S|af binnen geb?ac()t / enbetoel met vijf hondertïamecci a nen üoojficn toajS. jKen öeeft aen geen ban öe öpt- (tcemfcDe Jil^iniftecül ban befe folemntfattc eenf ge 6en« htlTe gegeben fuItb.(S oocb ntcmanbt ban alle aubientie icefcbecfocgt/om ben Ï^ontngg enbe{)etS^aning|^' m l^upsi öaec 9bec gijcliitft tc toenfcDen / maer Jjeb» b;nonoecbenani}ecenbecfiaeii/ bat inbten pemanbt banbejil^lniftec^bpelbeballebe boo^noembe ^oogge ^tant^pecfooneniiuamente f{i}eec&en/ uptclbiUtept {l^tcimplementfoubeboen.
miniif l^aec bcel Daceuetteji / infonbecöepiit ban Keur- rtp Brandenburgh, bJtect epnbelijcft gefïooten enbe getcec» w hent itet (Kcflttaet / namaelsi ofjenoemt Quadruple
^nttflg^ntie.
laun
fe -TAdiendenDijorluchtigften, Grootmachtighften J^ Vorft ende Heere, Htere FreJeric^de Dirdt tot Dennemarcken , Noorweghen , der Wenden ende Gotthen Koningh , Hertogh tot Sleeswiick , Holfteyn, Storroarn ende der Dlcmarfen , Graef tot Oldenburgh ende Delmenhorft , &c. De Hoogh Moghende Heeren Staeten Generael der Vereenigli- de Nederlanden , den Doorluehtighilen Vorft ende Heere , Heere Fndirick^ mibilm , Marck- Graef [ot Brandenburgh , des Heylighen Roomfchen Rijcks Erti-Cammérar ende Keurvorll, in PrayiTen tot Maeghdenburgh , Gqlick , Cleef , Berghe , Steyn, Pomeren j der CafTuben ende Wenden , oock in Silefien , tot Kroflen ende Jaegherendorf Her- togh, Burgh-Graef tot Nurenburgh , Vorft tot HaL berftadt, Minden, en Camin, Graef vander Marck, en Ravensbergh j Heer tot Raveftey π, en de Landen van Lauw.enberg en Butouw,&Ci En deDoorlugtigfteVor- ften en Heeren,HeerGeuri:»'///»»!, ende Heer Ernjl· Auguftus Gebroeders, refpeftive Biflchop tot Ofnae- brugh , beyde Hartoghen tot Bruynswijck ende Lunenborgn, federteenighen tijdt herwaerts, ach- tervolghende het v)/ en t'Mntighfle Artijckel van 't Tradaet van nader conjunilie, op ghereckt metfyne Keurvorftelijeke Doorlucbtigheydt van Brandenburg, in date den fis Jen oude ende den feflbiendm February nieuwen ftijl leftleden , ende het em en tvjwtigbjfe Artijckel van het Traftaet op gherecht met haerë Vorftelijcke Doorluchtigheden van Brunswijck endé Lunenburgh , van ^to den elfden ouden ende detl *tn en tiuinttgbfleti Septernber nieuwen fiijl, feflbien binJertvffenfefligb overleydtendegcconfidcrcert heb- bende , wat verdere middelen tot ondeilingheghe- ruftheyt ende fecuriteyt, by naerdere verbintenis (bu- de konnen werden uyt genomen.
Sooifl, dattuflchep defelve hooghe partyen, door baere refpeftive alhier in 's Gravenbage aenwefende Mi- niftersende Plenipoteiitiarifen , in krachte vanhaere Procuratien op'tcynde defes geinfereert, isgemaeckt ende gheilooten cene vafleendefeeckere Alliantie de- fenftre, beftaende in de navolgendePoinften en Artijc- culen, te weten.
pattuiTchendehoogftghemelde hooghe pàrtyi ^jn ende blyven een oprechte getrouwe vritntfcl
Corrcfpondentie;
De welcke daer toe ftrccken fai, dat d^en dei ω^β» VDeel,
I. |
en fai iefm defelvehlernaemaelsbywettigheSuceellie, ofte on- der een rechtmatighen Titul fouden moghen komen te poflidercn.felfs mede die metGuarnifoen vati d'hoogft- gemelde Heeren Staten Generaci fyn befet, tc helpen aefenderen en befchermen tegens alle die gheene, de welcke die fouden mogen onderftaen Vyantlyck te Lan- de te invaderen,ofte met openbaer gewelt te attacquc- ren onder wat pretext het foude mogen fyn.
iV,
Oek Aliiamciiefenfivi Tal àuynnende cours hebben den tijdt van fes Jaeren, ende in cas d' een of d'anderei
.„fientijetCcflttaet . --------------------- ^ , ,-------, ------------------------------------
Alliantie, tu(fC[)Cn Denemarcken, DifenStaet, Keur van de contrahenten glieduyrende dien tijdt dooryc- tut-l Brandenburgh cubi Luynenburgh, il|(ec na bOl- mandt,wiehetoockmochtefyn,niemandtuyrgeion·
dert, quame aenghetaft ofte beoorloght te werden fullen d'andere niecgeattacqueerde defelve by fprin- gen en te hulpe komen met een fortabelfecours , fon- der echter daer door te vervallen in rupmre ; te weten» Den Koningh van Dennmurcl^en ende de Heeren Stateti Generael ydermet aibtim huidert Ruyters , ende drie duyfintfis ÉWict Voet-knechten , fyn Keurvorftelije- ke Doorluchtigheyt van Brandenburgh mét twaelfbtn'· dert KüYtcrcncavieretittuimighhenderi Voet- Knedi- ten i hare F. F. D. D. van Brunfwijck ehde Lunenburgh met/«j bon dert Ruy teren, ende tiuaelf bondert Voet- Kneehten , onder foodanighe Regimenten , Com- gagnien, Collonels ende andere Officierén, akdere- Ipediveadfifteiendeparthyengheraetfaem fullen vin- den, ende oorcielen tot foodaehighe adfiftentie be- quaem te wefen, fullende 't felve fecours ghele- vert, geprefteert, ende onderhouden werden tendicn- ftevandegeattacqueerden, tot koften van d' andere hoogftgemeldeadfifteerende partyen ,fo dickmaels de ymantvandecontrahenten fai werden geattacqüeerc , ofte getroubleert, in manieren als boVen verhaelr, vol- gens die Tradaet van AlHimtie defenfi ve.
Y.
ben geenen die fai werdén geattacqueertin tnanie- ien boven verhaelt, fai de keure ende optie hebben om 't fecours te nemeh, ofalleinSiWafi», of alle in ««/t, of met een ghedeelte in Seiditten y ende een ghe- deelte in Waftnen) Munitie van Otrhg , geit , of andere goederen, bequaem om tot den Oorlogh gebrüyckt tei worden , fulcxi/«;/e«t Soldaten fullen wérden getaux- eert of genomen op tien dujfent guldens ter Aiaent,en een Euj/terjegsnstwee Soldatengenornén , naer de cours vandebanck tot Amfitrdam, te vreten twadf maen- den in 't jaer J en fai de bétalingegefchieden m ^tbegiti vpyderniaentbyegale portien, in der voeghen, dat in cas defelve betalinge ten deele of in 'tgheheel gédaeti werden in geldt ^ de penningen fullen ghelevert wer- den ter plaetfe daer den gbeattacqUerden goedtvinderi ende beqüaemftoordeelen fai j maer in ghevalle dat Ïegheprefteertwerde ten deele ofte in'tgheheel in MwditiiiiflnOir/i^if of andere waeren ende gciiederen> bequaem om tot den Oorlogh ghebruyckt te weiden , foo fai den gheatfifteerden ghehouden iyh de fel ve tei laten afhaeien, uyt de Landen van den geenen die'i fecours furneren fai.
Vi.
$00 wanneer 'tVoorfz Secours fai werden gliepré-' deert in Soldaten füUendefelvegeheelijcken'tenemael Werdep « ende ^eiyoighens fyn onderwerpen de
befle ghetrouwelijck ial foeken te bevorderen, en def- felfsichadeennac deel na alle vermogen helpen afkeren , en weeren met fodanige magt refpeélive als hier na fai werden verklaert.
III. |
-ocr page 922-
9O6 SAK EN van ST AET
|
bewaringen van Steden en Plaetfen,ook al omme daer endcfoodickmaels als het de noot, ofte denutcig- heytial vereyfchen, met defe referve nochtans, dat de Compagnien niet geheelijck vande andere fullen mo- gen werden gefepareert, maer dat ten iDinften twee efdrithondirt foldacten Van yder Regiment Onder haer Vaendelen fullen te famen bly ven.
VII.
Naerdathetfecours falfyn ghefurneert endebe- ftaenuytRuyterenende Knechten, oockdoorde a^tfttnnie hooghc partyen af ghefonden ende by de^»- attitqutirdtn ontfangen, foo fullende de felve affifteren- de hooghe partyen, of hare geauthorifeerd εη, verge- ven en fuppleren de Charges die daer onder fouden mo- gen komen vacant te vaiJen.
VIII.
Noch isgeconvenieert, dat die geene die eenige McjWi apprehendeertj ofte gemoetfiet» gehouden fai fyn daer van by tyts communicatie aendeGeallieerden te geven ten eynde defelve haer mogen employeren tot heÏnufetinertu van een accommodement, nochtants met dien vcrftande, dat onvermindert deofficien van iwii/atMhetbeloofde/eciiMr/ ghefonden fai moeten wor- den , foo haeft de atttuque ufce rapture eftèftudijck fai wefen voorgevallen»
IX.
Ende dewijle defe defenfive alliantie byfunderlijck daer henen gaet, om wederfydts Rijcken, Staten, Vorftendommen.Graeffchappen, Landen, Luyden, Steden ende Stcrckten, als voorens, tegens alle ioo- daenighghewelc te protegeren en te mainteren , daer innedefelvete Lande moghten gheinvolveert wer- den, ende dat in defe conftitutievan tyden alle nae- burige Koningen, ende Vorften fig bevinden in fulc- kenconfiderabelenpoftuyr van Wapenen , dat in de naeftaenftaende tyden eenighe attacque ofaggrelTie voorvallende, 't vporfi ghelimiteerde fecours niet fuf - fifantgheno^ en Ìchijnt om de ghevreefde onghemac- ken ende onheylen met de vereyfchte naedrucken af te keeren, foo is verder verfproocken ende gheconve- nieertjincasbinnendentijdt van dew/ïewi^jaeren d'eeneof d'andere vande hooghfl:-gemelde partien in manieren als vooren door yemant vande voorfchre- veKoninghen , of andere machtighe Princen, of Siaten jquamegeattacqueert te worden , datinfulc- ken ghevalle de niet geattacqueerde in plaets van hare Geallieerden met het boven gheipecificeerde fecours by tefpriögen, defelve fullen te hulpe komen met «//e waiif ,enteghelycktegenden t^gnfftur of nggnffeurs even ende in fulcker voegen als of hy van hem felf im- mediatelijck ende direételijck wierde beoorlogt, met alle vigeur ageren, oock daer inne gefamentiijck con- tinueren, tot dat den λ^^Τ''^'''· of W'/"'" tot afftant
van fyne of hare entreprinfen, ende àengeattmqmtrit
in /ynen voorigen vreedigen ende gheruftighen ftand
lierflèltfalfyn, ende dat hy foo veel moghelyck van
den aggreJJiurofaggreβeursτeψίra.tìc over fyn gheledcne
fchadenfal hebben bekomen , dat oock in fulcken
cas, om 't w erck meer nadruck ende kracht te ghe-
ven, van nu af aen lullen wefen gherenoveert ende te-
gensfoodanigenaggrefleurofaggreflêurswcrden ghe-
appliceert de Traaaten by haer Ho. Mog. voor defen
êerii met haer F. F. D. D. van Bmnfwyck en Lunmburgb
den een'tn twintigbfttn Septêniber des voorleeden
j^ers ,ende naederhandt oock met fyne Keurvorfte-
Ijjcke Doorlugtigheyt van Brandtnburgb van den 6 .... . .... ^
^greileurs geappliceortgehouden worden mitfdéien, ia.diervoegnen, dacdefoogil-gemelde HeSren |
fullen fijn op de been te brengen, ofte houden refpec- tivelijcicdenombre vaavier duyfint Peerden ende «iï voét knechten, op den voet, eude volghens de conditiën inde voorfchreve Tradtaten breeder ver. melt, alleenelijck met die veranderinghe, datalle't geene daer inne vanden voorgemelden HeerBiffchop van M«o/?i»· wordt ghefeght, op voornoemde nieuwe Aggrtjfeurot Aggrtffiurs ghepaftende jeghensdefelve metter daet op'callerefEcacieufte wijfeter exccutie gelegt falworden, en voor fooveelfijneKeur-Voiit.
Doorluchtighey t van Brmdtnbargh haer F. F, D, D, van
Eren/wyck^tn htnenborgbteavoorfchrevetijde'tvoorfz volle ghetal van ■vUrduyfent voetknechten niet moch- ten in dienft hebben, datin fulcken ghevalle tot fpoc- dighe Suppletie van'tdeficierende getal, oock by haerHoogh Moghende naer advenantvan'c voor- fchreve defedt, in'tgeheelofteten deele(»<Br»ti.^(U,n fullen worden gefourneert naer proportie vande ghe- heektrnjjat die in kracht vande voorgeroerdeTrac- tatenbetaeltis ghewordeiii dan gemcrckt d'hoogh gedachte haer F. F. D. D. van Brunxw jVi^ende Lumn·
iiiëuwe ftijl enden 16 Fetr«rirylèfl:ledeö oude.fti totbevorderinghevan een goedeia vreedemet 3eii
BiirchopvanM«»/?«rgellootengeweeftfynde, gelijck _____
;e («mewntwTO als nu voor als dan defelveTradaten voor ,, Indien eenighe andere Chrifteri ÌCwe^Ì"»» ^'f'?"" gherenoveert ende teghensfoodanigheüaggreieur of ten, Kifubiiqmn. oÏStedm, haer mede in defe AU»^
tic willen begheven, foo fai fulckseen yegheüjckvry ftieii, doch daer door egheea van de Coutrab^cB
direiftelijck ende immediatelijck door foodi, nig"hen Aggreffeur oke Aggrepunah boven, inhaere Landen gheattaqueert wordende, op centijdtdat *cvoorfchreve ghetal vande vierduyfeotfeerdeaeadc acht düyfent voetknechten albereyts voor een grootghe- deelte mochtewefen vermindert, haerF.t.D.D.al eenmerckelijck ongemack ende verlies fouden heb- ben gheledeii, eer ende bevorens wederom nieuwe wervinghe tot fuppletie van'c defeft foude konnea wefen ghedaen ende voltrocken , dat overfulcks in foodanighengevalle van immtiiateattaqHthA.erÏ,¥,Y). D, byprovilie ter tijden ende wijlen toe de voorfchre vewic i/a^/foi peerden ende ecbt duyfmt voetknechten wederom fullen wefen ghefuppleert, by haerHoogh Moghende inaile promptitude met een fecours van twee duyftnt peerden ende vier dnyfent voetknechten ghe- fccondeert ende bygelpro^en fullen werden.
Endenademaelhet voorilaendè ntgende articulisde principale kracht, ende de voornaeme nadruck van'c gantfche Tradaet, ende dat oock naer d'expiratie vaa dientijdt foudekonnen duyren dereden in'tvoor- fchreven articul uy tgedruckt, die de refpedtive Geal- lieerden heeft bewoghèn den inhoüde van't felve voor dentijdtvan iwrtjaeren by provifie vaftteftel- len : Soo is oock ghecon venieert ende verdraghea, dat mentijdelijckvoorde expiratie vande voorfchre- ven iwiejaeren met den anderen fai delibereren, ofte het niet oirbaerlijck ende noodighfaKyn deftipulatic van 't meer- gheroerde articul voor langer tij dt te con- tinueren, ende dat men dienvolghende daer overƒ« maenden voor't verloop van dian wederom fai te fae- men komen alhier in'sGravmhage, endefichalfdan dient halvenfoodanigh naedcr verghelijcken, alsde conftitutie van tij den ende faecken ten ge meencn bef- ten , ende tot allerzijds meeftc feeckerheyt fai ko- men te vereyflchen.
X1.
Alle't geene in de voorighe articulenis ter neder geftelt, ten refpedle van de vyandtlijcke invafien ende attaques de welcke aen een ofte meer van de Gheallj -
eerden, dooryemandt buyten defe Alliantie Zijnde
loudenmoghen overkomen, faiobligatoiriijn,ende gheprefteerc moeten worden, infoodanigengevslief als eetii vande hooghft-gemelde Parthyen ende GealU·· eerden yemant, ofte eenighe vaa de andere mogen komen aen te taften. J
XIL |
-ocr page 923-
|
,<(é eenïghfints worden geprejudicieert, ofce deffelfs Stae t ende conditie fwaerder ghemaeckt ofte vernadeeJr, fulcxdeièi'«/fl»'»^e fai moeten gliedacn werden met on- derJingeconiinunicatie, enfullenfelfsnavernaogenen ghelegentheyt devcyren en officien gliedaen werden j datfodanige andere Princen, Potentaten, Republycke en machtige Steden , die men gefamentlijckfoude ver- flaen dienftig te fyn om tot dele Alliantie te werden in- gelaeten , en fpecial.ijck den , den
Rcurvorft van CtB/«»,en de PaltsgraeFvan Nimturg^me- dc dacr onder mogen gebracht worden.
Endealibo de meeninghe ende intentie gheweeft is vanden aen vangh af, dat men van deefe handejinge en alJantie heeft beginnen te fpreecken, defelve medege- faenien tlijck op te regten ende te fluy ten met bey de de regierendeHeeren Vorftenvan Brow/wyc/ten Luneniurg tot Hariiver en Wnlftributtil, mits den regierendenHeere I^Dtgi'ave van Htjkn Caffé!, cn dat tot dien ey nde ver- fcheyde Conferentien fyn gehouden, en aensheftel xt, dogh datdehoogft-gemeideVorftenalnochniet ten vutien gereet en fyn geweeft ende echter nodigh was, dcfejegenwoordige Alliantie en verbinteniflè tdton- dclingegeruflheytfoo verde te perfeftionneren, foo v;?rklaren de hoge partyen in deien alnog van meening ende intentie te fyn, om defe Ailiancie ende verbinte · nifls gelijckelijckmet de opghemeltcHeeren Vorften, of wel füdanige van de felve, als ghercet fullen ko nnen wefen, oock, is het doenlijck voor den termyn van de Ratificatie te perfeftionneren en voltrecken , waer toe wegens de Contraherende hooge partyen alle devoiren en goede Officien fullen werden aengewent, ende tc Werckc gelegt.
XIV.
Ende ghelijckhet ooghmerckvan dcefe Alliantie geenfmtscniSjora cenighe awhjdwgbe tegheventot oologsverwyderinghe, offenfie,hinder, offchaede, of oock defelve in eeniehen deele te fomenteren, maer alleen om alle gevreefde onheylen en onghemacken en malkandei s fehade en nadeel te beletten, cn in eas van eenighenonverhoopten overval, defelve te doen re- niedieren enderedreireeren,en overfulcxden geledeer- den ende befchaedigden te ^oen herftellenin fynvoo- righen gheruften Staet , ende doen hebben reparatie alsvoorgemelt j Soois oock expreflèlijckgheconve- Hieert, dat het de boven gemelte hooghe, t zy geat- tacqueerde, "t 2y ailifterende parthyen, niet fai vryllaen m&tàsa Aggrtjfturoi Aggriiïiitrstcbandeicn , te ver- dragen, te accorderen, ofte eenighe Tradaten van Vrtide ofte Trevis aen te gaea, ofte tc fluy ten, 'tzy met voorgaende communicatie van de andere hooghe par- thyen, ende dat noch foodanigh dat defelve expreilè-' lijckdaer bywerdegheincludcert, indienfyjulcxbe- geeren, ende herlielt inde PoflèffievandeiWm ende Stidto, endein'tghenotvande Ktchttv ende Vryhedt» dicfy hadden, ende daer van fyjouiflèerden voor den Oorloghe, ende fonder voor d'andere hoge partyen te bedingen defelve Rtcbtm, Vrjbtedm, ixtmpiie» ende an- dere prerogativen, ajs hy voor figh fel»en flipuleert ; tenware deGealliecrden onderling anders mogten gpet- vinden.
XV.
Defe Alliantie fai niet prejudiceerbn aen 'trefpeéb ende de plichten daer mede ecnigevan deGheallieer- den fyne Ktyjirlj/cke Mujtpeyt en 't Romifibt Ryck fyn ge- obligecrt,nochceoockderogueren aende Traièaetèn ende Alliantien, die de hoog^cmelde Contraherende· parthyen ofte een ighe van de ielve voor date defes met anderen hebben opgerifit, anders, of verder dan voor 10 veel da ielve xloor defe uytdruckelijck fyn verandert, Welverftaende dat het meerdere ίeCours van Volck te I Lande, het minder fai includeren.
XVI. |
Traöaeten, Alliancien ende verbinteniifen, by de een ofte de ander van defe Geconftedereerden met haer ge- maeckr, foverklaeren de felve bydefen oprechtelijcfc ende ter goeder trouwe , egheene Traótaten, ofte Conventien met andere te hebben, die defe Alliantie eenighfints contrariëren, ende dien onverhindcri oock door gene voorighe verbinteniiïèn eenighfindts te wefen ofte te konnen werden belet, om dit Trac- taetin eenigevan fyne poinden cn Articulen ter exe- cutie te ftellcn,
XVII.
Defe ailiancie defenfi ve fai by de hooghft-ghemclde parthyen refpeiflive geapprobeert, ende geratificeert werden binne den tij dt van wiriuw^f/j, pier het be- lluy t en onderteekening, of wel eerder foo het eenig- fìnts doenlijck is, ende daer van gepafl^eertjge - exten- deert, ende uytwiflelt de refpedtive Ratificatie in bp- hoorlijcke forme tor allerlljdts contentement ende meefte geruftheyt.
Aldusgedaen,geaccordeert engheflotenpnd^ de Me fignaturen ende pitfiers vande refpeitive Ìleeren Minifters en Plenipotentiarifen , in de voorftaende Procuratien vermeit. In 's Gravenhage den yjf m twin* tighflen OGcohsTfiflbienbindmftStnfifligb.
PaulClingenhtrg. (I. S.) P,Cbari/ius, {L,S.)
(X. S.) (1.5.) (I.S)
(i.s.)
(X.S.) (X.S,) (X.S.) (l.S.) (X.S.) {1.8.)
I: Gerii, lobandt Wit Jobundt Wit. £. V. Vrybergtn, G, -van Reede EtV.Bmm». E.S.dcPailnnt, Γ. G. Girlaciujt Lorins Muil»· A, Wiqutfort,
Secreet en Separaet i^rtijchel, '
Ademael den Doorluchtighftcn Vorft ende Hee- re, Heere Ïriieric\ Willem , kferck-grïieve tot
Brandtnburgb des Heyligh^ Roomfchén Rijcx Erts-Cammerer ende Keurvorft in Pruyffen , wt Maegdeburg,Gulick,Clevc, Berge, S^ettin, Pomeren» der Caflüben ende Wenden, oock In Silefien tot Crolïènende Jagherendorf Hertogh , Burgh-Graef totNeurenbureh, VoriltotHalberftadt, Minden cn Camin, Graef^ander Marck ende Ravensherg, Heer tot Raveftcyn en Butauw.
lïde verklaringe van wegen fyn Keur-Vor- "loorluchtigheyt ghedaen ,jeghenwoardigli
wederom gheliccntieert heeft deTrouppes tentyde vandedifferententuflchendeHo.Mog. Heeren Λβ- tenGintratl derVecnighde Nederlanden ter eenre, en den Heere Bi£cbtp va» Munfter teran'derezydc ont- ftaenopde aenrits-ende fubfidie-gelderen van haer Ho. Mog.opdebeen'ghebracht zijnde; Sooii toe elucidatie van 't mgendt Artijcltel van de Alliantii dtfin^ fivt heden alhier in 'i Gravenhage ghemaeckt ende gheflooten, tuflchenden Doorluchtigften, Groot- machtighften Vorft ende Heere , Heere Frederick^ Λ Derde tot Denncmarck, Noorweghen , der Wenden en Gotthen Koningh, &c. de hooge ende Mogende Heeren Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den, fyn Keur-Vorflelijcke Doorluchtighwt van Bratidenburgb , ende de Doorlüghtighfte Vorften ende Heeren Georgb WUktu en de Heer Emft AuguRus Gebroederenjrelpeftive Biffchop tot Oinabru^he, beyde Hertoghen tot Brm/w/^itende luaenbur^b, fpic kende'tièlvcArtijckelonderanderen van de atmits- gelderen onderlihgegeconvenieertendeverdra^hen , ghelijck gheconvenieertendeverdraeghenwortmitf- defen, dataenfyn Keur-Voftelijcke Doorluchtigh- heydt het daer inne gementioneert exterende , de aenritsgrlderen oockby haer Ho. Mog. in krachte van'tvoorfz Traótaet completelijck ςnde cffedtive-
2 Ujclt;
en OORLOG Ses m Veertighfle EoecL goj |
-ocr page 924-
9O6 SAK EN van ST AET
töéó lijckgefurneertfullen worden. A£tum den i^ji/i» ìw/«-
I tighfttn Oótobcrfcphiei) hondeirtfi) t»[ejligh.
separaet tndi ficrtet Artijckfl,
Al hoe wel in't ί/ίί-Λ Artìjckel van de alHanciehe-
dén tulTchende Miniftersende Plenipotentian-
fen van den Doorluchtighften, Grootmachtich-
./ften Vorit en Heere, Heere Frederick Je dtrde, tot
Denncmarcken, Noorweghen,der Wenden ende
Gotten Coningh, Hei togh toe Slefien, Hoifteyn ,
Stormarn, ende der Ditmarfchen, GràeftotOlden-
burgh ende Delmenhorit, de Hoogh Mogende Hse-
ien Stattn Generati der VcreenigdeNederlanden,den
Doorluchtighen Voift ende Heerc, Heere Frederick.
Wilbilm, Ivfarck· Graef tot Brandenburgh des H. Room-
fchen Rijcx Ertz Camerer ende Keur-Vorft,
ende de Doorluclitighfte Vorftcn ende ren )Hi;e.
lenGtorg W/Wem ende Hsai Ertnft An^ttflus Gebroeders
te voltrecken, ende voorts alle het geene dat naerge-
iegentheyt van faecken tot allerzijdts welftant en fecu-
riteyt dienfligh ende vorderlijck te fijnbevondenfal
worden, teberaetllaen, integaenendete fluyten,
gelijck wyfulcks hier mede toftfeggen, endebyKo^
η in ghs ware woorden belooven, dat wy alle'tgeentì
d'opgemeke orfe Raden ende Plenipotentiarifen
tenfine alsvoorenfujlenhandelen, tratteren, belo'
ven , ende fluyten, altijdt vaft ende onverbreecke-
lijck voor aengenaemfullen houden, endedathet
felveinallepoindenen claufulenfal worden achter-
volght, daer tegen noch heymelijck noch opentlijck
yetsgedaen, maer dat wy alles ten beftemder tijdtiii
de belle forme fuUen approberencn ratificerenfon·,
der lift.
Tenoirkonde gedaen onder onfe Coningstandê-
Önderteeck^nt
(I.S.) ¥r,imch
DÈ Staten Generaci der Vereenighde Nederrirf-
den. Allen dengenen die defen fullen fienofte
hooren lefen,/<»/Kjif doen teweten. AlibovsTT
met ende nevens den Doorluchtighften< Gröotmach-
tighften Coninffh van Dennétnarcken,· Norwegen
&c. entie den Doorluchtighften Vorftende Heere,
Heere FrederickJVUbtlm Keurvorft van Brandenburgh
&c. endede Doorluchtighfte Vorften ende Heeren,
Heer George Wilhelm, ende Heer Erenft Auguftai
Gebroederen, refpccftive Biffchop van Ofnabniggej
beyde Hertogen tot Êronswijck > ende lunenburgh;
Onfeghedachten hebben laten gaen , àchtèrvoJghelis
het vijf en twinticbpe Artijckel van het Traftiiet vari
nader conjuniftie, opgerecht met den hooghft-ghe-
melten Heere Keurvorft van Brandenburgh, in da-
te den feftbienden Fehtu&ri] leftleden, ende het
twintigbfte Artijckel van het Traaaetghemaeckt met
• - - -. » Brons··
?9cuta
ifcttan
©enne
ntattlttn
tegenwoordighe ghevaerlijcke tijden ende de hooghft-ghemelde Heeren Vorften van
ichtinghe van een nadere verbintenifife tuf. wijckende Lunenburgh, van date deOiZ/ï'»
__________^^ ouden
enden eenentwintighfteii September
vijf en [efligh, wat verdere middelen tot onderlinge
gheruftigheyt, bynadere verbinteniffefoudeB koe-
nen uyt gevondenwerden, SOO IST, datWjr
onferzijdetot meerder bevorderinghe van diengn^
committeerten gheauthorifeert hebben, ghehjc^y
committeren en authoriferenbydefen, dcWelgebor-
He,lioogh Ed.geftrenge wijfe voorficl}tigeI3eereai«- '
fchen ons, endedefelve, gelijck mede tafTchen fijne
Doorluchfigheyt ende Len. den Heere Keur-Vorft
van Brandenburgh, endetuffchendiegjenedeweic-
kebyde Heeren Hertogh tot Bro»βuijctι_ ende Ικ-
nenborgb Zijnde Van meeninghefichin defelve mede
infelaeten* ghelijckmeded· Vrouwe Landt gravin-
nevan Heffen Gaffel, onferefpeöivebemindeNe-
Tcn, Broeders, Swagers, Gevaderen en Moeye,
refpeöive Biflchop tot Ofenburgh, bcyde Hertoghcn ' goede ende behoorlijcke forma vervaerdight endediei
tot Bfiu/wi/fit,ende Lunenbargb, hetpoindl van de de-
fenfie onderlingh ende reciproquelijck den anderen
belooft met defe wodrdenis terneder glleftelf, dat
men de enderharighe Kminghrijcken, Verjiendmmen , Gratf-
fcbappen, Landen, Luyden, Steden e/idt Siercl(tefi van de rej-
feliive beoge Cmtrahenten in Europa gihghen , die de hooghft
ghedachte fartjen Contrahenten Jrgennjjesydigh bejitten, of die
defilvi hier namaels by luettighefucceffie tf onder eén recbmati-
ghen Titul fouden mo^tr) komen te pof/ideren , felfs mede die
met Gttitrnifoenenva^de boegh-gemeho Heeren Staten Gene-
rael iyn befit, fd belpen defenderen ende lefchenne» teghm alle
dif geenen de wehke diefouden mngen ooderflaen i'yandtlijck, te
Lande t'invaderen, of met openbatr gewtldt t' attacqiieren oti-
derwMpretext hetfoude mgenitjn. Soo is nochtans d'in-
trinfique intentie van de hooghft-gemelde partyen
Contrahentexijten aenfien van de Steden ende Sterck-
tenmec Guarnifoen van de meer hoogh-gheinelte ______________^_____________
Heeren Sfeten <5eBfr<if/befet, niet anders te verftaen teyckeninghe ende fecreeten Zegel, gegeven opon-
dan conform het guntdienaengaende yoor defenby ; fen ConingiiBrsCidentietotCoppenhegtttdeatw'Miilipm
een feparaet Artijckel tuflchen fyn Keiir-Vorftelijcke Maert fifthien kmdtrt fis en fijligh,
Doorluchtigheydt van Brandenburgh tei eeare, ende
haer Hoogh Moghende ter andere zydéop den/e^»»
Februarij nieuwen j en den fellbienden oudeii ftij 1 defes ι
loopenden jaers isgcadjufteertende ternedergheftelt,
uaer de oprechte meeninge van weick voorfchreven
feparaet Artijckel de voorichreve beloofde defenfic
ten aenfien van de felfdei«/«tf« Stedencnà^Sterckiea by
alle de hooghft-gemelte Partyeii Contrahenten punc-
tuelijckendeoprechtelijckgereguleert ende ghe>exe-
cuteert ial werden ί Ende is ten dien fine aen de Mi-
nifters vandemeèr hooghflgemelten Coningh van
DtpnemUrckfn ende vande hooghft-gemelte tìeeren
Voiftenvàn Érmfiùiyckende Xwwwiwr^Acopyeauten-
tijckvan'tvoorfchreve feparaet Artijckel huydenter
handen geftelt. Aöum Hage den fiiien tn tvjintigbften
O&oheifefiien bondert fis en fifligb.
Bólg&tbe procuratie ban be l^eer Confn^Dbati
Dennemarcken, Noorwegeiv, &c.
WY Frederick.d«derdevan Godes genade tot Dennt-
tüarclit Norwegen, der Wenden ende Gjtten
Coningh, Hertogli van Sleefwijck, Storm-
arm, Hoifteyn, en der Ditmarfchen, GraeftotOl-
denburghendeDelnaenhorft, &c. doen mits defen
teweten, nademaeÌde Heeren Staten Generaelder
Vereenighde Nederlanden, onfe byfondere goede
Vrienden ende Geallieerde Nabüyren, inconfidera-
tievan deteg ...........
wegen oprich
totallerzijdts defenfie ende verfeeckeringh eeakbe '
openinge hebben laten doen, de wijlewydanfoo^
nighe ghemeene vereeninghe ende veïbinteniflèn "
nietalleen voor dienftigh nemaeroock voor hooghft
iiqociaeckelijck fijn achtende, foo hebben wytotaf-
liandelinghe van defelvegecomrnitteert ende gheor-
donneett, foo ais wy committeren ende ordonneren
tnidts defen, dèn Erentferten onfen Admiraliteydts
Raèdtende Generaci Poft-meefter, oock lieven ge-
trouwen Paal Klingmbergh , op Haherave, gheliick
mede den Edelen onfen Raedt ende Refident by
d*opgemelte Heeren Staten Géneraelder Veree-
nighde Nederlanden ende lieven getrouwen Vurum
Charifium, aen de welcke wy hier mede glienoechfa-
mc volmacht ende authoriteyt gheven, ommetde
Minifters ende Volmachten van devoorgemeltepaf-
tyengefamentlijck endein't byfonder, nietalleeniR
handciinge te komen, nemaeroock feeckere artije-
kelen opteilellen, endedaerovcr inftrumentenie
-ocr page 925-
en OORLOG Ses en Veernghfle Beeck, 909
|
(li Garis, Walt-Graef des Ncder-Rijcfcs Walts _ Burgeniccller der Stade NimwCghcn, ΙίΑΛπΛ " Raedt Penfionaris van Hollandc ende Weii-Vrief- landt, Btnifriitst/an Vrybirgbcn, Heerin Vrybergen, Raedt cnde Penfionaris der StadtTholen, Uhm van ÌJidif Heer van Renswoude cndeEmmichuyfcn, &c. ifivsm Bmfma, totlanielmrgb, Elbirt Antbonivan 1'al- lunt, tot Ooiierveen, Heer van't Ham ende Vorft, JEimrd J. Gii7<jf'«j Racdts-heer in Groeningen, refpec- tive Gedeputeerden inouiè Vergaderinge van wegen de 1'rovintien van GelderJandt, ende 'c Graeffcbap Zutphen, Hollandt, ende Weit-Vrieflandt, Zee- lant,Utrecht, VrieflantjOverYfleljStadGroeningen en Ommelanden, ömmeinqualiteytals onfeGedcpu- teerden, teiamen, ofte't meercndeel van dien met deHeeren Plenipotentiarifen, ende Ghevolmach- tighde Miniflcrsvandenhooghft gemelden Koningh endede hooghft gemelde Keurende Voriten over'c geene voüiichreveis, in conferentie te treden, ende metdelëlvete maecken, t-'iluyten ende te teecke- nen, eene valle endcfeeckere Alliancie defenfive: ende wetende datd'wel-gemelde Heerenonfe Ghe- deputeerden om re faciliteren de voorfchreve Negoti- atie, ende liandelinghe( op dat die ten goeden, ende gewenfchten eynde magh werden ghebracht ) van nooden hebbenonfe fpeciale Procuratie, volkomen maght, authoriteyt, omallc fcrupulen die diesaen- gaendefoude moghenghemovcert worden, wcghte nemen, hebben wyhaerghegheven, gelijck wyhun ghevenin kracbtedeles, volkomen macht, emme met de gemelde Heereo Plenipotentiarifen ende Ge- vblmachtighde Minifters van d'hooghft-ghemelde fijn Koninghlijcke Majefteyt, Keur ende Vorfte- lijcke Doorluchtigheden te moghen adjuileren,regh ten, traifteren, accorderen,endebefluytendevoor- fchreve AUiantie defenfive, ende'tgheene daertoe fpedeert; fulcks fy onderlinge fullen oordeelen ende ! bevinden allerzijtds oorbaerlijckft te iijn, ende van; allc'tgheene alfoo beraemt, gearrefteert, ende be- ; flootenfal wéfen, te maeckcnendetcpaileren iooda- ; nighe inftrumenten ende beloften, in fulcken goe- den ende behoorlijcken forme als noodigh wefenfal, beloovende finceerlijck, oprechtelijck, ende ter ι goeder trouwen, te fullen houden voor goet, aenge-j naem, vali, bondigh, ende van waerden allergene ; by de meerghemelde Heeren onfe Ghedeputeerden ' indefelvequalitèfalfijn gedaen, belooft, ghecon» fenteertende gheaccordeert, 'tielve onverbreecke- lijck na te komen, t'^onderhouden ende oblerveren, fonder daer teghens immermeer yets te doen, ofte te laten ghefchieden, diretftelijck of indirediclijck in wat manieren het oockfoude mogen wefen, maer alles te ratificeren, endet'approberen, ende des noot ijjnde daer van te verkenen, ende palieren Brieven ends in · ftrumenten in de befte forme, tot volkomen conten- tement, ende verghenoeghen van de meerhooghft ge- melde Koningh, Keur ende Vorilen. Gfaegheven π onfe Vergaderioghe, onder onfengrooten Zegel, ?araphure, ende de Signature van onien GrefBer, in ien Hage op den .... Oüobsrftftkhnbmdenfistn
^©olööt be Piotucatte batvben l^wï^euïDeiHtoan
J» W 7 ^ F«</eriH ff'ilbelm,\M Godes genade Marck- sn yW Grave tot Brandenburgh&c. Doen hiernie- ' de kotidc, ende te weten, nademael iöo wel
fyne Majefteydt tot Dennemarckcn , Neorweghen &c. Als oock wy j ende de Heeren Staeten Gencrael ; benevens het Vorftelycke Huys tot Bmnswijekende Lvincnburgh , goedt ende noodigh hebben ghcTonden by dcfe tegenwoordige gevaerlijc- ke ende verte eytfiendety den , tot allerzijds yerfeec- kërtheytende iiaerdere verbinteniflè, cene Alliantie defenfive op te reghten ende te beveftighen, dat wy tot dien eyide dehoogh-gheleerde onfe ClcTifcbe |
i&6é
ende Marckifche Regeeringhs Raden, deh Vice Can- cellierende RefidcntiH 's Graven-hage, endciieve . ghetrouwe Matthias Romswinckel, der Reghten ; Dodor, endelohanCopes ghefamentlijck endein'C '. befonder hebben ghedeputeert ende gheordonneert, ; doch fukks occk hier mede, ende in krachte defes, ge- vende hun hier roe genoeghfame authoriteyt ende vol- macht, omme met hooghft ende hoogh ghemelde zijne ConinghliJckeMajelleyts, ghelijckmedede Hee- ren Staten Generaci, ende de Heeren Hartoghen toe Biunswijck ende Lunenburgh L. L. L. L,Dh. Pleni- potentiariis overdefe Alliantie defenfive, endever- binten ifle te traderen, tehandelen, cndetefluyten, 1 ghelijck wy dan oock hier mede belooven 'tgeen fy vanonfentweghen alfoo fullen traderen, handelen, fluyten, ende onderfclirijven, dat wy alle hetfelve door middel van onfe Ratificatie voor aenghenaem fullen houden. Ten oirkonde foo hebben wy defe Volmacht met eygene handt ondei fchreven, ende mee onfen Keurvorftelijcken Zegel doen bekrachtighen.
Aldus ghedaen in onfe Refidentietot Cleve, den iwmtigbftet) nieuwen ende den tbimdin Odobcr ouden &i}ïftjibier/ baudert fts mfejligk
Geteeckent
Fredrick Wilhlm, Kturverfi ( L. S )
J^oIoDtbe ^^ocuratfebanbe l^eccen ^lunüübQiich cnüe Sunenbuceg»
VAn Godes genade Georgh Willem, etide Erenft ®en Augullus Gebroederen refpedive Biffchop tot Ofnabrugge, bcyde Hartogbetot Bronswijck ende Lunenburgh, oirkonden ende bekennen midti defen vooreen yegelijck, nademael de Heeren Staten C-enerael der Vereenighde Nederlanden, tor een Alliantiedef=nfivetuffcnen zijne Koninghlijcke Ma- jefteyt van Dennemarcken, Noorwegen, &c, tuf- fthtn zijne Doorluchtigheytden Heere Keurvorft van Brandenburgh, endetulïchen hun op te rechten ons vriendclijck ghebedcn hebben, ghelijck wy oock gbe- meyntfynde lelvemedeaen tegaenop feeckere con- ditiën, foo als men dienaengaende onderlinghe fai konnen verdragen, dat wy daeronime den veften,on- fen geheymen, oock Raedt ende lieven ghetrouwen Liiurens Mulltr, ende Abrabem WiqHtfort, totverhan- delingevanalfulcken Alliantie hebben gecominitteerc ende ge volmacht, gelijck wy committeren ende vol- machtigen deielve daer toe lier mede ende in kraebte defes, fulckende in diervoeghen datzy met de hoog- ghemelde partyen, ende metderfelver Gecommit- teerden daer toe gbenoeghiacm ghevolmachtieht, hier over in handel moghen treden, oock vervolgnens foo- dane Tradaten tot een befluy t ende finale volkoment- heyt helpen bevorderen i Wy belooven dienaengaen- de hier mede ende in krachte defes, dat wy alle 'tgenc datdeopghemeldeonfe Gevolmachtighden, uyton- fen name ende van onfent wegheninde receflèndaer over op te richten, fullen komen te belooven ende on- dei teeckenen ,aUefints fullen houden voor aengenaem behoorlijckapproberen en ratificeren. Tenoirkonde foo hebben wydefe volmacht met eyghen handen ón- derteeckent, en metonfe Vorftelijcke Zegelen be- krachtight. Gegeven ende ghedaen den twulfdm Junij, Arnoft^bhnbendtrt fes tnftfligb.
Geteeckent ' Gicrgh Willim, {L.S.) Σηηβ JÌHg«ftus. {Χ, S.)
ï^oningBi* Sentme(ftec filaég^ben tscfdDet: Φ«ηηη; tglitaen bm ^eet le Maire, fioe 5P ntet mateKoö tearen get ^oot0-boltIienanbeceSI9acttbt-bfeneec0i,fe|,b^ aenbeDanbt teöouöen/ notöteootii uettreWtonti-^fm _ tccw eenf gfie Eitetantieti boo? 'i δοηίηαδίί floot / foo Saiï IìimisB i»o0ö«ni» öftet öeïoofi» «tiWi^ <5m j |
-ocr page 926-
8 (ίο SAKEN van STAET
|
t666 &tep$(in{ti9«n bie ceebsS becrcgeenentoaren/nfeten - DetaelDen, fòpfiecftgsanttooon/ Odcben^taetbec J^merttgritie Jl^zoeclaiiDenointjacen boecetuntie dilUopp?e|Tienafte ttieecen/foot)eel43el« ^nban noooenda^Qen oatfeiu^fl faa piecgsi niet uonDen betasten aiiü men öaec )»£lmeen&e/ ioatoocb DetmeecenOeeltuin t>e Uecfc^eenen ^iiöftDiepennin; gÖencee&jSbetaeit mm/ booinamemliic&toantteec meniieOup? ban De achtsöeleenije'isaanöfjï ^cf}es pen baec üp fouùe ceecttenen : Wm tegen.ei yet e(jece> Piefenteect totecöt De nootfaecBelöt&iJcpt üan öit geiot/ Öet l»e(c& gein oocit boo? eentgtje l^eücciantitrtDe ^cf)ee9jÌÌ-(@ffit(ecen/ ùteDaeiinùfenjl macen/ enDe iioo} Ute te&en&lacglien onbetaelt te blijtien / ogeton<= ficmeect toiecDt/fulch^ intiienDaec i^aog iBogen&e ontcentbefe p}oim(fe!!intetpjomptenoep}eci)>$ «entoefen/ fl9nDtteu?eefentjatöen öosiingi)alle fijn jISaenDt-titenacenbooitje 3@mtei:fouDe moeten af fcijaffen/ i»aecöoo?meec oninienflaenöacc igoogl) aBoaijenbe gOefcljtcDen fouöen / aliS De felue tea fouöe fionnen imagtnecen/ tooojnamentltjcti foo Ijaec aBogentje toteennotablenafüjeuthuanDen gbemee^^ nen©pantit/ öe conjunctie öanöe ©loot Dan'tSijcB
Dennemarcken fouÖen bSftDececen. SS'S ^lntoat maniccetien Jöoningljtoan Dennemarck etnie toiecùtgcpjcflcingeetttneen 25?ief Dan tìen iSoninch 3iesicc ban Engelandt, t!$t)oo2t)efengDe(lelt' Sulci^iSaen imümf ùeniaontngljtìanDietòbecgUefcD?etoen/ ontbootbe nmatt «efiDent Ie Maire bpficD/ enöe ölaegljöeoUet'tfelbe iatiüan aisieentmpectinentenïieonbectoacöt uecBael/ caec-- SenSe ftenbe D'attaque ban Bergen mitfgaöetsiBet contenne ban 't gepubiiceetöe jBanifefï tegen? bat Sïöcö / en^ deopbatpoinitsflnbe/ nam bet» MmBaffaöeuc Ter- Ion baecpjefent oelegentljeptben iftontngötecemon- dceren batinfulcfien iojurieuie befc&ulbingöe fijn iBajeftept DeDoo?be aen te fetten / om hcacBtigfjer en^ DefpoebigDec/ alsiteeUnbecfinbtj}/ in'taen^aenbe Doo?iaei;benebensfijn öoninsOenöe met fijne ©loot ^cDeepenin SSeetotafb;eucti ban ben ggemeenen cnbe onttupgDfameu bpanbt te compateten ; get teelc» fteben i^ontnafìabowecbej maecfepbebaecbp/bat i)P tot manntngöeban fönegïoote fcDcpen tweeadrie duyfendt manfoube moeten toecben/ toaectoeeen goebeftupöecöOelbtii bannoobentoaji; ©en^can- Befn?£cft fcgen 3fimbafFabeuc anttooojbe/ batfjjn Iföajedept DB irtliien 't Βεη» ontbjacö om b?pegö gOeceet te fijn ? fntöbtiSgfje«efbetefp?eec6cn/batiipbaec toaiom fönSianingD fultbjjtetefececen/ enbetopfenbe op
iien Sioninggantteoo^be/ batgptiaec bepbe foube laten fp^eecben. ^engemelten SfimbaffabeucUetben a^ontngdeen ^Mften/ teaecbpfjpggelattoiecbt fijn iBajeflept te betfeetbecen bat fijn ^ontngD nim· inecmeer( al foube ben (©o?log0 in alle eeuwen bnp^ xen; foube lijben bat met (jem anbec!$in'taengaen Dan een b?ebe ggtganbelt foube teecben / aljü met fijn ilSaiedeptfelfiEi/ enbe fijne ^muggenoten fjaec jOàogenbe. op bat/naecbebenntfTe bte |gp bent ban gaec ^o, jUgogenbeopcecgttgljeptenbeootk ceenegentiieptöabbetotfijn jjaajeflept enbebeffelfji Stijcben /teelbaect enbe pjofpecttept/ f^ne ipaiefiept mehegenoeggfaembonbe becfeetbecen/ battjaec jgo. Üöogenbein't felbe fenttmentmetfün USaiefleptban ïVranckrijckfoubenfön/ enbe in gtjeenenbeelelijöen/ bat fijne iQajeflept obec fgne gemaecbte alUantie ban «t fflsai lie€ngelfcl[jeecnigeblepn(geept foube toecbengebaen. Kötc ®e l^eec Ic Maire Ijaec ïioogö iiaog. nabec ©efo- ftùelfte maniece boeniijcft Baec ï^oosB i^ogenbe bw- foecö ooojgej^ouben / bie baer op göeanttoooit bc^ / öattec niet <n 30» Sijcft toasi bat öp niet toUbe on off^ ren tot afbjeucft ban een obftinacen vyant ban hEm »» ban öaec igoogD Jlogenbe/ maec bat dp tot manninoe ban fun gcoote ^cljcpen ( gelijch aen öaec fóooa jËo booj befen gijefctjjeeen Ijabt ) öeel bolctijï oan nonS. foubcnmoeten jjebben/ enbebaectoetetoetben/ riw hKlchgebaensijiibe/ fouöefeec geecne aenfiaecfin SlSogciiDeconfentgöebcn/ omfoobeel batentboTft lipt fijn KüC&en ban Dennemarcken en Norwegheii t^ Ucyten airettebinbenfoubefijn/ giielflcboocli aen ben Comnghuan Vranckrijck. 5^en3ftontnohf(nhÈ mebebatöp boo?lcben ^aec tot LubeckenDe Ham- burghöabtlatenbjccben/ boo?bien infijn ötJtften met oacenbt bolcH genoegij Ijab bannen btnöen. |
Sln'tlaetfiban Novemberlagfien bMbecom fnbe ^ndccwaeiffiodelücbe gljelaben fcfleepen/ bJEitljer «ι..,,
^iöippeciïöem aeftbent iuamenaenfpjeecbcnom S
Conbop/ boojtoenbenöe battec drie a vier Schotfe «iCapec^booibe monbtban'tCattegat ijtelbcn/ enöe & batecnOoftendenaer inbe Sonde bpöaeclagö/ ge- Κμ^ι monteert met vier entwmtigh (lucben/enbe bcel'"®· boicbjï/ btefp meenbenbatmetCngöclfcöe Com- mtffie boet. ïgp {jeeft Daet geantteoo?t / bat aiüaec gDeen l^eberlantfcge fcgeepenban (@o;logg gabt/ nocDte gaec ggeen ^eenftljenaet: alle appatentie ftiube bonnen becfcftaffen/ uptoojfaecbe bat alle CroonjS ©aectupsDenopggeiept/ enbe onttaetbelt toacen / uptgefonbect bte geene toelcbe in ^ee btup* fien/ enbe bat be felbe boo? een obecgtoote 'ftojm toinbt tn be ISooitfcfie i^abenen gBefepareettlagljin / Daec ^bmtcael tegenici be Mippen öabüen betloocen / enbeijet^cftip ^t. Michiel mafïeloosi teg^eoiibe Schoticbe iftuji geb?eben teaö / bat ban bc Schotien, naec batfeljetbolcb feecctuel ftabben gijeganbElt/ opgDeb;acgttea0. €benteel ftenbebefe boftelücbe fcljepen in noobt enbe bebommecnom tn fecucitep&t te mogen repatrieren/ geeft nocg ben J^oningJK ble eeceetflont/ omnaecFaiftertebertcetbên) aenflöe» fpjoocben/ enbebecfot|)tboo?b'boo?f5fcgepeReetugSi Conbop/ teaecopben Contngg antteoojQe batop fulcb^ggeecnefoubeboen/ maec bat alle ft)n tupgi) afgetaecbeUenbeopgjjeleggttearcn/ ebenbiel geeft gem toegeftaen een opene atte boo? b^^ ^etietlant» fcge^cijippec?/ teaecbpbe^eenfcge tfapltepoen bie fp m 't Cattegat of Noordtfche igabenen mochten binben bebooien Wlecben be boo?fcli;ebe l^eberlanbt
ÏÏceStS^ïa'f?^^^^^^^^^^ fcöe^cöeepeatotbooifjet Viietecönbopecen/ enöe
0?ö?e Oöeflclt bat ben Ooftendenaer tweernad vier en twintigh «peen naec tbectcecb banbe meec-
gemeite i^eiieclantftge ftgeepenfoube moeten bipbcn leggljen:
©an toegBen Dennemarck hjierbt nu bjebetom aen j^n»
geöoubcnbatije becfcfjeenenfubfibfepenningljenban
bltjaecpjomptelöcb betaelt/ enbeb'eetfie pape bec felbecfubfibien ban'ttoebomenbejaec gtjcabanieert lanjgt
mocfjtetoecben/ öeminbe jegljentooojbigöemaenDt «o^
ban december ofte upttetlijtb in ^lanuacio naejtbo- menbe/ inplaetfeban 91lpjil/ tecftanben 0DC|««> ©ecbeciS/ bat De acht gljeleenbe fcftcepen/ naeieF- pitatieban beachtfcebongenemaenben/ tofnteienbe/ bumaenben bte be felbe aenbe ï^ai/ enbetoegeniifietfaifoeninutil/ oftebupten geWupcK foube moeten blp ben leggften/ totlafie bants-woi fouöen fijn; enbe in ^ce gaenbe/ ncffensifBne iepeptiï ftfiepen bp 'iS '3lanbt0 ©loot bomtn^ / «woe |
|
foechc
tent ben ^tabtboubsc enbe 'CanceWei: oecboegfjt / 3^o°»aombanBetbecfoech ban drie duyfendc jnaatcoofen tcofen η fη lutlandt enbe Norwegen te mogen boecben/een fo«' TO bament enbe begin te geben; toelcbe teeetenfiem ge» Mm». anttooojtbebbenbatgpbeniftontngS fpjeecbenbeban $öebcn mocöte toecben/ tot bergoebtngBe toany ne fcljepen /bie in't gebecOt motljten bomen κ w wn i ttocDiS göelcfen febee HSemo?iael ban bc «eecen «entoefenbe iKinHIeti! ban ben Coningö ban
fijnsiaajefleptfoubebonnenbernemen/ toatJijnSe- i^^-'S'^S^jenbecwbemebetencpniw/ ^tWbtc^ /folutfetoass/ toaetommeom gfieentjjbt te beclfefen lenefuWbienten fP-J^iö^^i" ^
' tecftont bp meèc ftaogö gfiebatijten iSoningB ter aubi- ben ; toaec op ben ©cc. ii goet «ebe^e^ bow j SegaenW/ möSftfö» iKajipeptopbeplau- faerteteftellwin ftanbenbanbe«iewen banOiar^ |
|
-ocr page 927-
en OO R L O G Λ/ tn ^veemghpe BoecL g I ï
|
,ei6 rea, en&e anliew fiaec Jgo.mtü* <©ebcputecctjen j ' ®eiih)tectit'iöoo?f3iBemo«ael (opieljjcftobetgOej "^fonöenacnöirefpcttiöe^loDttttteti/ metgontfcjj fe» cicu!^ en itecatgf Uecfof cb / bat bc felbe alnotO ten fpoe« b(anflen/ent>e fonbeclanggec uptfielWlbenfupbecett Raceiuf«:ctcninùe boo^fjbecbaUene fuBfitiien j en&e toiect ben iSact ban^tateooc&becfotgt/gace igo. jUSogt· toe te laten bomen Ijaec ^bb^ÌÌS/fioetnbein toat boegen /be defea:ueufe^?obimienl)e|ieei3ffpoi neectToutiemoggsntQojiien/ om gace Defecten foo in bc boo?f5 fuDfibten/alsr bie aen be ijeecen Keur en Vor- ften -van Brandenburg, BronfwijckenLunenburg,onf bcc en 5egel ban ben j§taet t ο folemnelöcö bp fop mele (Ccactaten toacen belooft/ fonbef langec uptftel te fupberen.
^aeceptufecbtbeniSaetban ^tate ben vier-en «litDeutwintigften^ecembec becfotljt t'o?bonnecenbat be defcharges aenbe cefpecttbe ®?ob(nt(en gefonben mog» S tenbjecbcnraeiftenbe be fubfibten aen ben€on(ngB «Π' ban Dennemarcken belooft / namenHjjcö tet fomme ban twaelf lionderc duyfent guldens bOO? befen lOOpen^ ben taere /al05ijnbeljpVranckrijck in minbeiingfte ban be ftttiftbien aen befen ^taet belooft bobenbe b00?f3f0mmeban twaelf hoadert duyfenc gulden , Betaeltbefomme ban drie hondert duyfent gulden, maetbenbealfoo te faemen uptbe fomme ban vyf- thien hondert duyfent gulden, baec tOe be fubftbten aen Dennemarcken oelooft/fönmontecenbe;mltfi gabccii tee fomme bangöelöcöe vyfchicn hondert duyfent gulden, booibenaenjiaenben jaece fefthien hondert feven en feiligh ; baec bp geboegt be on&o|ien ban ^jobfften / ^ancË en 30 fITel gelben tot obecmae» binge bec boo^fs penningen noobtg / mit^ bat be boo}f3 befcDacgejJbecmtnbectfoubentoecben met foobantge fommen ban penningen aljiS upt be Quote ban 't ceffon banbegenecaiiteptinbeboojfscefpecttbe fomme ban
twaelf en yyfthienmael hondert duyfent galden, mit
gabecj3ibeboo}f;on6a|ien betaeltmoeten ttiecbenenbe elbecept0tnbet)ao?f5e$cfle fomme bp bei@;obintien obetbetaelt toacen. «ttitte isaec&enbe 't becblpf ban be ^ueflie tuffcgen
d'AfrIcaenfcheDeenfche Compagnie al0iei; / luaS 't Ibbp^ ban Hoiiandt tiat men binnen feec6ecen tgbt 9mie baec toe met onbetlfngg concect ban beDeeafche β Africaenfche en be geoctcopeecbe Weftindifche €om' Η pagnfe te piefigecen be Ijjilen ban pjetenflen ten fn inebec3öben bpfojmebanepfcDgeceetgemaecfit enbe opge(telt : mitfgabeciïop een enbe ben feiben bagobec^ gelebectmocgtentoojiben/ te bieten be Igde ofteep^ op be Deenfche Africienfche Compagnie gefojmeect inganben uanben^eec isefibent icMair, enbe bie ban be WeA Indifche Compagnie el{)tet in gan:: ben ban ben ^cec «efibent Charifms, bat be boo?f5 lö' ften ofte epffcSenmoniiod/ionbecbe opgBemelte^ee? cenUïefibenten mogöten becWpben / enbe bp coppe autgentgcq Me obetggefonben / enbe aen be pactpen contenbenten bec{janbtcept6tb)o?ben / omf me baec op cefpectibe binnen feec6ecen gDepiefi^· geecbentptinmaniece al$ boocen teantb)oo?ben / enbe becbolgen^ oocK te ceplitecen enbe bnpliceten mitfgabecs baec nebens! obet te legggen enbe te P^obucecen alle foobanigge flucBen enbe munimenten pbec banbe pactpen tot abücuctie ban fijn goebt tctgt becmcnenfoube te befjoocen/ bat be boojfcB^eoe fabe inboegen aliei bocen in (late ban toüfen g{|eb}agDt 3Dnbe/ aie ban be acbitcagieenbeuptfp;a6e gebefe< weet mocBtetoojben aen vyf neutcaleenbegfieeualii ficeecbe pecfoonen / be toelcBe geen intecefl in be / boo;f; cefpetttue Compagnie gabben/ te toeten/ twee banbeDeenicbe3öbe/ bp fpn jBaléflept ban Den- nemarck baec toe te becftiefen / twee ban befe 3pbe / Bp Baec ^^o.ilgog. baec toeteeligecen/ enbe een pecfoon ep^b'eooge-oetbàtj&te Koningp enbe Baec IliooöB aBog.te famen/metonbeclingögocbtbfnben en ton* ucttwumccen / geen Subject ofte #nbecbaettt>an ffwnofb'anirccbanbepactpentoefenbe / enbebatbe weigemelte Jtjeccen Arbiters enbe Super-arbiter re» fpwiiwöinmn bei^tabBrementipwialfianöew moe» |
ten 6omen / omme öet 0οο2Γ5 ^ioteiS fnboegpen ifföS aiji boocen gcinficueectsönbeobec te nemen / enbe te_—— ontfangDen / neben faobanlgBefeccete dedudie of abbectifTenient banrecfitcn pbec banbe pactpen coni£nbcntentecabcmócl)tetitoo?bcn bpte boeggen/ enbebc felbefaettie becbolgen0bp l)aceacbittale upt» fp?aec6e fo Oaeft boenli)c& te terminecen/ enbe fttialgtb afte boen/inboegcn ali be fdbein goebe confcientie be» binben fouben te be&ooten. iSultfisi iiS bp geelant obec genomen.
©cjpranfcöemmbaffabeuciiupt Engelandt toae^ franfe een tot,Satntt Valéry beis baegfjisboo? üttecSmiS gijefiomenmibaec bocnbeijaecquaraHtaine. b'^üm^ baffabeuc Hollis {jab ban ben ÊoningD in ©?an(6= "Κ cijcöfiinafrcBepbtgfjenomen ben fes entwintighftén ©ecembec : ^p?ecchenbein€ngljelsi/enbebaec«aKf fulcBiiin'tapransobecgcbenbe/inBoubenbe befilag^ 'M ten obec Ijet erecutecenbanfeecÊec jpcaniSman/ op »«n&t €iigelfc8e Commiffie geöaept Bebbenbe/tegen bie ban befen iStaet j<®bec een infulteboo? be Valets de Pied bec ©iinceffe be Carignan, aen bie ban be Cacojfe ban b'?6mbaffab?ice Hoiüs gjjebaen ; (@bec drie Cngfielfe ^tgepen bie ben ]gactog van Beaufort gab in be gcont ggefc^ooten in be Hèibbelanbtfcge ^ee ; Cnbe obec tfecouc0 bat j^^ancBcticbdabt ggefonben aen befen d$taet/ tegfienben WfftBopvan Munfter fijn Cieallieecbe·
«©naengefienfpn gïjenomen affcBcpbt bleef nocö totParijs : Cnbeaen Vranckrijck toiecbt omBjagteSJaröi. gegeben/battuffcDcn Cngelanbt enbe befen i^gtaet toiecbt onbec be öanbt gècflanbclt. a©aec tegpen sseimin- Baec ï^o. HSog. ben twaeifden gianuatü aenben ^eec van Beuningen |)ebben gijeftfeeben / bat be op ·ί «o- l^eec SimbaffabeucvanGogh , alobeceenigebagenn'MBöi aiBiec aengBeBomen toai / entte alDeceptji aen Oaec ^0· |13og· cappoit Dabggebaen j ^at becBalben met<En Öaec^o.USog.aliïnubanbeniSonlngB van Vranck- sfJant- rijck fouben bectoacFiten geteffectbanffjne It^aje^ (leptsS gedane beloiFte, enbe bienbolgBcnjS beffelfS publij eque Declaratie van rupture met be CCOOne ban Engelandt ; 3©gbcc!S isigecefolbeect/ bat Citcact uptfeecbece ü^ilTibe caetbenbe ben Commanbeuc Verburgh , n^efonben foube toojbe» aen'tCollegie tee ^omlcalitept tot ^mflecbam / met becfoecb enbe begeeete battaec Cb^ ben meec-ggefepben i^eec ban Beuninghen,omtcentbeboo}fcB?ebe faet&en toilben in^cuecennaecbeBoocen j Cnbetoiecbt ben feiben ïgeecvanBeuningen, gcantfioeifeect / om met com» municatieban'tboo^fcg^be Collegie bientgalben fobanigD te bifponecen / aljj gp naerejcigentte ban fa« ftenbebinbcnroubete begoocen / ggebenbe bepbe baec ban fuctefftbelilc&abbectentie aen {laec Hoogg
^ebebofcenbanben ïgeec banBeuftingeninbee^ fentgbcgingBenoocg al/om ben^lftontngl) te boen
declareren denOorlogh tégens Engelandt i ^òetoei
bel'canfcBefepben / oatbie babelgcg aleeebe baec toa$ : 3@ant men beiegenbe eltbanbec i^panbltice in ^ee. itogli baec nae beefeecbecbebe %eec be lì- onneuptbe!$]$on{ngD0 naem/bat sünelBajefiept fn bolboeningO ban be3ilH{anc{emett)aecl|o.|l&o./
fonder langer uytftei iti Oorlogh foude treden met
be Ccoon banCnggeianbt / enbe aen Bern leecbe Lionne la^ ggegBeben gabt / omnotg bien bagg . fultgjl te benunciecen aenbe Koninginne Moeder van Engheiandt baec aentoefenbe/ bat becbecji be ^eclacatie om ben ii^o;logB alomme te publicecen in batiS^c&opgBemaetbt toietbe/ enbebinnen twee a drie baegBenfoüben toojben af ggefonben / enbe een etemplaec baec ban aen Bem l^eec ban Bea- Dinghen foube toojben beganbigBt/omBaeciioogii iSog. toe gBefonbente too?ben j Cnbe Beeft becbeü üpt ben naem ban Γ^η lliatetieiit aen gBefepbt / bat BP Baec i^óogB ISBogenbe tot toegBnemingBe banalie umbcagien bon becftec&ecen / bat bootteen / nietil ban baec oen beCngBelfcBe booi gBeflelbt nogB aen beganbtgBegBtben foube toecben/ al^metboo?' eaenbe communUatie «nbe gSemetn (onceict met |
I
-ocr page 928-
giz SA KEN van STAET
|
tt66 öaec enbe öatoothaUe oubictuci^toelci
_.heöanDesiJöeoan «Bnaftelanbt fouDe mooöen 80«»
üaenWojöen / öepliöl)lÖföfO"öe"too?Den flccomnius iiiceect. igp öaöoach göefipöt Dat ftet te toenfclim toacebattie ^eecoan Beuningen quant & quant öaec te bonnen neDEcddlen / 'tgöeene in caSöan conjunc- tie van de Vloot aan bie Ccoon enijc flaec Igoog naog. OmtcentDefOime öan'tcommandement fouDe»Bqi= iiengBeoÖfecljeect / toaniDat süne |Ba)E(lepbt feec tecescten öaDt / Dat inöar pofntt {jemnict gDe-- biepggecttoiecbt / 'tgcene tem upt bcacljtebanoen rangh van zijn Croon met teùenentoaii compitetene öe/ enbebatmen honbc appjejienbecen bat öit niet nebec gtieftelbt fiJnbe voor het declareren Tan den Oorlogh , nacbat biegcbenuitcieect foube toeefcn/ BaeclgoogiTOag. alsibs meeflemagijt tee ^eefjeö- benbe/opOatpoinct füne USajefiept fouoe mo- gen becgüen of ujepgecen/ 't göccnentet beDoo?be : bat men becbecü ijaccl^o.lKog. niet becgeii foube geeneaen Daec lo.Jliaog. Souveraimte eentcDfmtsi foube te 6o^tboen/of anberftntïi metijaecDanbclen
aljK ttlit eenSouvcrain pofterieurinrangh, maecbat
3Önc Jiaajefiept feectoeiifcljte inDefcngctufitefjjn/ om bat öem eenigO naDebeiwftcnüJasi gegcbentipt pactituUcce blfcowcffen met ben J^esc d'Eftrades alDiec OBeballen / batbiefaec&efoubemogtjenöUcanbccii opgöenomentaojbenalsi beijoojben; Jijp Beeft bacc opgftefepbt/bat geen laftöaböe nocöteootö 6onbe öeöDen/ ombaet obec pet.e nebec te (iellen/ betoöle Die nont ban ban Bern toa$i gf)e-epfcBt/en Beeft wc öec0 met Deel pjegnante cebenenaen gBctocfen/ bat Deef^efaetBc in geenen beele met Bet declareren van den OorJogh Bontie ttjo^öen gBemehgljt / cnbe cpnbes lycb oocB gBefepbt / bat fön^i oo^Decisi aile bat (n bten beele'tabjuflecentua^ / alamen Bet met ongBep^e^ occupeecbefinnenBanbclbe / feec koel te Dtnben fou« De βη / toant Dat men Dan De 5tibe ban befen Coningg Hae (ïellenbe / bat menaennietsJ 'igBeene beSou- verainiteyc banBaecJ^o.iKog. foube caetBen/ totl- De te &o?t Doen / of p?£)uDtcte leggBen / enbe ban be an» Dece 3öbe toe (taenbe / Dat De voor-rangh aen bie Ccoon inbifputaOeltna^j / op bie twee gconbcn enbe Detebenenbaec uptbcfluecenbe / enbe op boojgaenbe eicempelenboo? foo DeelmenDieceDeitjcB enbeapplt; tabel oo^beelbe / allejü gBeabiufleect foube Bonnen b}ec> ben. Ssbectijü Daec geenfonbecltngBbecmaengBe' fcBlebt.
ctnfu· 3fille caebt enbe cemebiett om be Koninginne Moe- finne der te gljenefen / ban 't incncabel quaebt beS Banc» jESf"" BeciStebergeefiigBebiupcBt enbein 't toectBgBeftelbt bjefenbe / BpberfcBepbe iiaebUijnsi enDe CBtcucs öönjs ban alle iSat en / bie B«c Daec toe aengBe* iJoobenBabben/ aljSnocB iongdban eenMiiannois, foo isi epnbelfngB Bace jn^ajellepbt obecleben Dagöbentwintigften ^anuacjj/ Desi morgens om= tcentfcs upcentn bolle becftanbt altpbt blpbenbe tot {letupttecfletoe.
it^nfp;acBban gcoote teecBenen ban teecigBept/ cnbe affectie in De betoegingen be«i gBemoebjEi / foo ban Den Coningh αΙ$ί ban Monfieur enbe ban alle <0;ooten Diebaecontcenttoacen/ fijnbebiegroote Conïnginne ban pebec een in 't gBenecaet Betoieent / enbe Bet betlie0 obecalfeecbeBlaecBt.
^aceüSate^eptBabt Begeect / Dat men DaecH^iC'' tiaem niet en foube openen / enbe bupten gcoote (ece« monietecaecbenbeflellen j Sp Babbe oocB aen Bace ^omeftt)ciiuen gcoote beceecingBen enbe legaten be- fPiOOcBen / tnfgöelÖcBjS geojbonneect te ceftituecen be éiöfenban Bace gcBogte Simpten/bie fp in Baecïgof SebtentBabben.
l^et l^of teclionbt na 't obecUiben toas up t be ^taD bcctcocBen/ Dei^oningBenbe i^oninginne lïegnan- tena Verfailles, Monfieur enbe Madame nae Sainél: Clou, enbe Monfieur Ie Prince, enbe Monfieur IcDuc na Chantilly.
^e l^ontngjBab becBoobcn bat nfemant anbecj$ 8em bolgBen foiibe / aliS föne iBajefleptji 3?omc- ìlliitguenDiein'tt^uartiecbiaten / en Dat alUanDete |
ï^eerenfoobanbjeembe / aljïban fönï^of fouben ef
gBemaentWetbenna Verfailles te gacn/altoaec'töDf
alleen foube bipben ben t0btban veerthienbaegh^/ om als ban na Vinccnnes te fieecen : om in 't ftojten na Saindi Germain te bectcecBen / enbe albacc ic «af feeccn beefe 3©intec - lijbt / enbe Bet aenfiacnbe ©oo]I
©en gcooten conto toiecbtop nieutojJlip alfittacn genomen booj eengBejjeel^acc / enbebe CatoflenEn Bet gebolg Dan be Igeecen SümbaffabeucsS/ en biCÉni" Dei®iniiiic0 aen Dat J^of ceftbetenbc / toicrben Daec toe gepjepaccect.
«Senenbec befcB^eef Bet op bolgenbe tojjfe,
Wl Yi'^^·'™ eyndelijck verloren 't geene, waer Bcthii VV van wyfoo lange tijdt gedreygt waren ; de "««ίβι Coortfcjdie de koninginneMoedtr na hare ErifipiU, beving haer gecontinueert hebbende met fo veelvio- lentie dat fy eergifleren ten fis uyren 's morgens de Geeft gafin dearraen van den Coning, Coninginiie, Monfieur, ende Madame, die meer daer van geraeckt fyn,danmen foudekonnen uytdiucken; Sy isfeer Chriftelljck ende couragieufclijck gheftorven , fy heeftaendeKoningh ende Msn/ZiKc gerecommandeert, dat fy te faemen naer haer Doodt fouden leven , ghelijckfy ghedaen hadden by haer leven. Sy heeft oockaenden Koningh bevolen het foulagementvan't Volck, ende dat hyligh fooveel foude doen bemin- nen als vreefen j foo dat fy ghellorven is als cene grootc Princelfe, beklaegt ende begeert van alle. De Hee- ren Ie Tellier, Colbert, Tubieuf ende Dargouge fyn ex- ecuteurs van haer Teftament,'t welcke fy eenige 1«"· heeft ghemaeckt aen hare Domefticquen , ende 'roote aelmoelTen aende Armen. Men fai defen avont laer hart in pompe dragen in 't vd dt Gruce, ende haer tichaem fai binnen eenighe daeghen ghebraclrtworden ' naer Spinet Denis, by 't Eichaem vanden overleden Ko- ningh; Den dag voor haer Doodt hebbende de Heer Ercs - Biflchop in alle Kercken gheordonneertf«WyfjB» ghebeden: ende als men haer rapporteerde, dat dc Kercken vol Volck waeren, dié van Godthaergefont- heyt baden, feydefy, dat men van God niet verfoecke mijn leve maer dat hy my geve couragie om met (landt· vaftigheyt tekonnen verdragen mijne pijnen, en vande felveeengoet ghebruyck te maken, endemydaervan t'applicquerende verdienfte.
De Koningh foo ras fy overleden was, ginghmet dc Koninginne, Monfieur, enëe Madame, indeCaros naer Verf tilUs, ende morgen fullen fy tot Saiact Germaia komen itaepen , aiwaerhet Hof haer principale refi- dentiefal houden dereftvan dit jaer, hebbende ghe- negentheydt voor die plaets daer hy gebooren is, ende deLoghthemfchijnende feer'goedt ende ghefondt voor fyn temperament, Hy fai tot aen het voor aer ilaepenin 'tOudeCafleel, 'tgeeneveeleGrootenfelin- conimoderen, die daerfeer gemackelljck waren ghelo- geert d 'extremitey t der fieckte van de Koninginne be- lettede Koningh te gaennadereveuevan BretiuH, die
gcdaenisintegenwoordigheytvanMi»yf(«rT«riB«i,die
daer van een feer avantagieux rapport heeft ghedaen aen fyne Majefteyt; fyndc de Tiouppen gevondenfeer wel van getale, en feerfchoon.
(SpnbcijjcB bolgBbe be ©ef laratie ban bcn<©ojIooB ban Vranckrijck tegen Engelandt.
SYne Majefteyt onderricht wefende, dateenigmif- ujjntk' verftandt begon te'ontltaen tuflchen Engtlanit ende tH^i· IhUaodt, heeft ordrcghegheven aen fynOrdinarisy^i^jp^ Ambaflàdearomin fynnaem aen te wenden allenoo- ipgt^s dighe Officien, op dat deefe verdeeltheyt in bacr ge- aiJl» boorteraochteblyven ghefmoort : Ende verttaende , totfynleetwefen, dat die faken foo verre waerea verargert , datfetot VyantlijckeAaien quaemenuyt te vallen, heeft fyne Majefteyt aen den Koningh vaa Groot Brittannienaffihefonden fyne Extratrdinmis Am·
lnjpidftirs, om te trachten door
der |
-ocr page 929-
en OO R L O G Ses m veertighpe BoecL 91 J
ghefwooren Uy coeper des Coninghi, io Λ vo^fthrtve ί 5 ί $
SradtPrevooft, «ηΛBurghgraeffchapwanParyijtuf/ci^» ,
Proclamatie deoidt, v/as ic^wgefelfibap met drie Trempit~
wiffwHironimusTronlIon , Steven du Bos i
gefwmttu Trtmpeitirs aanfytie Màjefttjt in devoirftplattfeH,
tnde een andere Trempetter, den fes ea twitltighflen lanuarf
fefthien honden fesen fefligh.
(jeteeckent
CANTO.
<énbc tófect gipuOKtcert nlomnic ontrer oftefitónc^
banfCconipetten/ enbefcljicfetetieïgeectjan Beunin-
gen 't €iemplaec baec ban boo? een ejcpicffeh. „ -,
'toBcen beïSonfn8Bboo^^föanbefεfpne^ttefolutίeE®
ban(©o?!ogf) acnöe Coningtnncgiaoebecban Enge-banVn
landt boo? De öe Lionne fjab boen Befient maften / i>5«o»(n
isSöpbicüBfliEfiept niet alleen onverwachte, maecffiartte
taiel alö een faetBe bfe ftaet feec moepelpcö cn b?oebis6 scnetifi
toasiop0enonien / Bjaggenbe lot betfcöcpbe niaelen««i
offec aiieen mibbel toag otti Ijet ggegeele (^ojIogSjü
ü)Èrc6 öoo? een goebe ©;eebe t'cptibtgen/enbe ff ggenbe
feecfietijjtft te bieten bat be ®ontnf ft Baet i^oon / enbe
bc Cantdiec ban «SnoBelanbt tot be b?ecbe oDenegfien
inacen. ^en ftace iBajeflcpt baec op glieantbnoojl:
(n génerale termen/ batbfeïftoHingö göetoont ftabt
bie feet ecnlieltcft te begeecen / enbebat fijn riieenf ngfie
niet gfnoii om ff cl) baer ban te betbieémbcn / bjanneec
beb|ciieectf0t6boo?3ijne iKajcftepbtenbe fÖn<©e9
\Ilfeerben berepcftt fouöe ftonnen toojben ; USaec
fooBooöBfigftebacète Coningtnne tot meecmaelen
elant en Hollant in goedecorrefpondentie waren,foö
hyi
rendeis mits deie teghenwoordigen , geteeckentmet
gel:
der eenige apparentie van rilpture.
Heeft fijne Majefteyt verklaert, ghelijck hyrerklà-
fynhandt, dat hy vaff ghefteltende gerefolveert Heeft
de voorfchreve Heem Staten Getieraèl van de ve'eemgbde
TUtdirlattdeti, inghevolghevan hec voorfchreve Tmctatt
mndefenfive Ligue, te fecourercn, en alle fijnemacht by
die vande voorfchreve Heeyeti Staten Generasi te voegen,
omteghensde£w^e//cii»te Water ende ce lande te
ageren»
Belaft tot dien eyndewel exprefielycfc alle fyn Sub-
jcdlen, Vafallenen Dienaer, de voorfchreveEngelfen
Öp 't lyf te vallen, met verbodt van in toekomend niet
haer te houden eenigheC>minHn;Viif)>, Commercie, ofte
ïnteilitentie , ep pene van hatrlevm,
Endeheefcfyne Majefteyt tot dien eynd'e van a!s nu
afgerevoceert, ghelyckhyrevocesrtmitsdefen j alle
Vermiffen, FaJJepoorten, Sauvegardes, ende Vrfgelejdto, die
door fyn felven, als door fyne Lieatenants Gemrads ende
andere f)?ne O^ciVri contrarie defetegenwoordighe,
ende heefc defelveverklaert mil mit vangeenderwinrdi ,
verbiedende aen wie het foudemoghen wefen, daer
opeeiiighregardtte nemen: Belaft ende ordonaeert
fyne Majefteyt den Hartegvan ΕμμΑγ»,Pair vanVranck-
riick; Groot Meefter, Hooft ende Super-Intendent
Generaci van de Navigatie en Commercie van dit Ko-
uingri ck ,dè ìAarfchals ven Vrai.cJfrijck, de Goaverntars en
L·e!tte^>ar4Ìs, Genefae/i van fyne Majefteyt in fyne Provin-
tien ende Arrtiéen , Velt iiarjcbalcke» , ColsneU, Μαϊβηι
Jt Camp , Capiteyneo , Heofden Cnde Beltydirs van fyn Krijgbs
Vokkj foo te Peerde als te Voet,/o» Vranfe ais Vytemde
cnde alle andere fyne Officiers die dit mochte aengaen j
dat fy den inhoudt van deefe tegenwoordige doen exe -
CUteren binnen delimitcnvan baerwermogeu en Jurisdictiën
Want fulcx is de wille van fyne Maj efley t, d ie oock wil
dat defe tegenwoordige gepubliceerten aengheplackt
fai worden in alle fyne SiiAn, foowelaen de Zee ge-
legen , als andere, cndein alle fyne Pmtn, Havenen, en
mdert Vhutfe» vanfgn Coniaeifrijck daer het béhooren fai ,
tOUYl·
Èndelager LE TELLI-ÈR.
W/rtiil a/Jee» Canto ghefwooren Uytroeper desKo-
ningtis defibiT/enflaende Ördomiamie te publictren , ende
iifelfdt te doen amplaclieti ep degbeiumlijcki ploetfi» van defe
Stadt ende Vcorileien van Parys. Gedain tpt Parj/i dtnfevi»
feflienhondértfisea Jefiigh,
Gettecktnt
D'AVBRt,
^tit/miaitgipuUicurhip irtgeklanclc van Trompet-
ten foAopenbaren uytroep aen de hoecken der ftraten
vaaitf, Stadt en Vurfttden van Parp y mi* aingleflackt
<l*ir'tiwii£b%uas, dmmycndergbefibrevt Carcl Canto
eenighfindtsfoudenmoghengheaccordeértfyn , foo , feet inflantiiijtft bjaegfibe / toat mibbel seebonbeji
fionbebjscben om öae'rtoe teöoomen; epnbe?
liic6beo?bei|eei:be Lionne baec op gefepbt/ batb»
^onfngljbteftonbeuptblnben / enbe ftonbe beftenbc
maetften op loat conbttien gp ben «©o^logfi epn»
bigsjen )»tibe / enbe bfe faecfte baec &p becblei'
bem
^en benslmbafTabeuc banéttgelanbt/fiei boü^'tmuf;»
afftonbigUenban ben ©ojlogB een KingB met eens» ben
encftele Diamant, toaerbigö meec ban twintigh duy-^gjjf^
fent «©ulbens/ tot een pjefent toegtiens! tiien Conlngg S ae
toegOeb?agDt/ maec bp geeft befelbe gBietsepeBecttDicpsm
aen te nemen/ enbe tot een reben i^n btt 3gn re-
fusi göcfepbt / batöp göeaffconteert ftjnbe gfiebnps
cenbe fnn aenbiefen aen btt lof / in be cencontce
ban beCacoffe ban fijn ^joutomet be^jinteffeban
Carignan, fonbeceenfgdefojtalileceparatfe enfatiìi^
factie obec ggeleben affront te Bc&b^nbeftomen/ niet
ïionbeacBtenmet bienfeancéeentgö piefent te fton^
nen accepteren / Bpfjeeft niettemin toe oöelaten bat
fgn^ecretarisfeen «©oubenïttetttngBmet een Me.
daiiie Beeft ontfanggen / fegggenbebat bie be felbe
rebenniet Babt om biete b»pgBeren / betojle Bp
nietb>a0gBeaff<onteect/ fulcftjÉibatbefe boojBbiep'
geringge t'eenemael op'tincibent tuffcBen bebooj»
noembetwee€aroft£n/ enbenictop be bcribüberin;)
gBe enbe cupture tuffcB^n be twee Croonen Iniecbt
genometi; ^atte meec]b?eemb gBebonöen toiecbt
ambatboo;bat ben ^mbaffabeur infüneiactllean*
bientie fpn ftlacBten baec ober becnienbibe/bie faei»
fte boo? sBeafTop eert Babt aengBefien / mitsi be eccn»
fetoelcBebi J^iincfffe be Carignam Bab boen boen /,
enbe boojnaementlgcft mits; ben 3IlmbatTabeui: fgit
infiantietotmeetber fati^rfactiefebeit beel tübt niet
Babtberbolgftt; aenfiln€b. iibosj'tafftonWgBeti
banben<@o}logB gBeenftenniffe banbienCot^igB^
litefolatiebaecontcentgegeben / maec betogieBp biet
te gemoet Beeft gefien/Beeft Bp in be btfcourffen met be
IISini|ierj$ / bpoccafle ban be contcabifiten banaf^*
fcfteptgBeBouben / gBeinffnueect bat menbiübefn be^
beneften Bebben bat men cngelant obligerenbe/omme
ftgmetSpdngientebecboegen/meettoecc8foubemos
gen Bebben/al^ men toel becioagBtenbe üp
Beeft oocftgBetoontte eeloben/batDenemarckeiimet
j^er naog. fonbein treben^
CotopbenbasBIfpna batbeboo^fj ^ettoatfetii
af / ntm fn blpben
imi*
der voortgangh té beletten, ende dedifferentén door
eenighaccommodement neder te leghen : Doch des
felfsmediatie hebbende foodanigheffift nietghehadt ,
als figh hadde inghebseldt, hebben de Heiren Statm Gt-
fitrattvmdtVireetiigbdeNederlandeu haere inftantien by
fyne Majefteyt met nadi uck gccontinueert, om te exe-
cuteren het Tradaet van de Dtfeujivt Ligue, die hy ract
defelveden/iffBiM'ïuiwfy/ïfw April fefihtm hondtn twte
i«ye^/?igheüooteo hadde : Endefyne Majefteyt figH
verobligeert vindende tot nakoniinge van fyn Koaimks
IpkjVoirt to tngagmeut, in de welcke hy , door een
" fiiiiHniil Trmatt, getreden is ,op dsn tijt wanneer En-
-ocr page 930-
914 S A KEN van STAET
'téiSS fpiêetften ban fecreete onbirljanbilfttsijctt / om be
-faet&eii^jTtljeuöfe Ccooncntie Engekndc buptencup^
tu«,teiioulJen/ bat allcmalftieufeiöt& üecöicDt/fin»
be ïonbecfonöamciu oiicconjectuccert jiï ; €nb€ Bieft
toanfccMjji jliÊt.^ii ©euninghcn ntcitegcnflaeube fo? Heel
Stiinöfcijaiibe otjscuiiitenenbe ipbingeenöanallÉ ftamen
gtn tee contcacfe óOeöupcenöe (lijn aentoefeu acn bat igof
üaifcö.· anbersi niet lionnen DencUen/ öan bat bc piocebupccn
Dan bte 5ijbeop feiucncut: RantbafiioOenbe finteec
toaten cöiiBojbc" banljaec ϊ|οβοΟ JBooftenbe be
©jeebeDoo? nunnelyche ©ffidentetietiiojljfcen/ofte
Dp ontfietiientsi ban befelücbe ©apcneii banbat
ïï^cftiiietbiebanfiacc ijoog iBogljeabe tcboegcn/
enoe battec niet^ Ijlec niÊöe ttrpbenbc ofte Dice banbes
tttcwnheopt geöanbcltofieboojgefïcltBüasSi ga bat
iieiai\gÖcenbeb6tb?tetigöe belapen tiict be ïMcUticbe
impturemet Engeland: tot notfj toe berfcf]ooben toai
ontftaen upt bc onoecmogljentijept tee Zee/ fn be
itoeUöe bat «öcH'tÖoojleDen ^aer toaii oUcbJceft/
enbe wpt bieceljelöcbe oojfaecfien ban retacbement/
enbeniet upteeufoiieoljcbacöten ombefaerttcttban
bit «öcftbuptetJ'iiEanbtsineöetteietteii/cp 0con=
benincompatiöel met (jet ingagemeiu 'ttoelcfi toasi
tutTiöenöctfelbe/ enbebefen ^taetban öaecl^ooöö
jjlSoeDenbe.
«ueiiit letteen en twintichften ftet l|a«banbe Ko-
ninginne Moeder upt gijenomen / fonbccbetbecopEi'
mciibe ntnoBeteboen/ bolgljenö öace USaicflcptiS uytterfte
gjalitn. wille, gl)ib?ac8t metfiatieftt Val de Grace. <!fnbe
00 ^onbcelüigt) ben achr en twindchften fjï get
Stciwembanbe öoogljft-gemelbe Contngi«ne/upt
öe Louvre ttietfeec gcootetiatieetibe geebolgB ban
Caeoffen gBeDaelt / enbe gfieboett naec Sainö Denijs,
öeojbinaïfji iSegraferiiS plaetji bec fïanfcöelfto?
nfng&eiienbe koninginnen.
beftecB baec toe gemaecBt / tipt bebel bffn^jiINRfng
boojben Caballfec Bemino, ircBitectban Parijs j
g^ieBojtjibaec gfietoeefitoàiij betoêlffiefoabeêi}
alifeenöceclijtBe Moufoleum , totbegraeffenfjfeet^
cuftpiaetfetoanbe ©onitigen Henry le Órànd, Loóii
lejufte, enbe bec ^eningtnne enbe ©iincen/ enbe
5^?{nteffen ban'tWoebtbesi ConfngBiï/ enbetolcöe
nieutoe Cappelle berber p^fferen foiibe in aetificnIütBe
(ïruiturebieban Vaiois: onbertaffifientoaiBetlSof
tot s Germain en Laye, fonber bflt men alnijfB fpifijtS
banbecanberirtgB/ ofte om ban baec teÏomennaec
Parijs;
b'^eeren l^ertogB ban Vememl, be €5iabi bw
Goniinges enbe lionftÈUC Courtin, óBe»c(«n tt'
traoibinacis Sfimbaffabeursi <n Enghélandc, naec
bat Bare quarentaine Babbm geBouben/ toareti.boo;
be^tabtgBepaffeertnaec 'tlof om per ramt te
boen. * ■.......
<iEiiabe ban Sàinft Albani tofect e£iftbsiig|i
«ptoEngelanbttoebecOimalbaee ber&acBt/ bé tord
Hollis toasinocB nietbertrocBen/ enbeföne Dame
ober vier bagBenalbaecobedebenj «®e Confngitine
jKoebec ban Groot Brittagne foubetegeniBet a^n-
ftaenbe faifoen ban Mey toeberom na Bourbon repfen ' '
om begefonbe 3@atecen albaernocB eensite gaett
ntittet).
m iioningBijSbitfimaelnptgetoeefiomte bom
berfcBepbencebeueii/ omtrentParijsenbebetiflc(igi-_ ^
iegengttactfecen/ 'ttoelcBtemeec betfietcBtebe|Jif-t;„il(i
toeaiieiSbecbaerbicBttoiert. "" " 'timi
IBencommuniceerbe tn bfen tijbt Bet
ben ï|eec Marquisde Caftd Rodrigo, fOt tóbOjbe-Bjw
^gB .ban ceti accommobement met Engeiandt,jpj^.
IKiffibebanben vijfentwintighften ganuarö e«öenm«
baecnebenji la(i/ ombaecteberfilaeren/ batB«cei'«^
SloogB maogBenbeinbefeenbegcljjcBe booiballett/
Baec punttueljJcB fouben reguleren na Bet ftactaei
ban ailiiamieV ^janben garefefthien hon&rtw^
en feftigh, bocB fefectit b' ^eec ban Beunn^i»
gBelafl/ omÏpbien ItoningBtegaen afieggBewfi**
bancBfeggf ngöe/oijcc fijne jpaiefleptji beiiaciitfeω»
ml'
b'Slmbafrabeutban Vranckrijck Beeft ben vierden totSaindt Denisilen gebout toerben/ j^Betfieerlütit
jfrantc Februarij aen Baec ï^oogB IBoöBenbebcrtoont/bat
KmbnfT· bet] <roningBft)n|ISeetlerlnbe tegentooojbige ton^
Sin°r,n«iun«ute banfönei^eflacatfeban repture tegen En-
eo" jsao.gelandt, öenoobicBt toefenbe 3i)ne macBten ter Zee
iicn©p tetebonbleien enconfibetabeltemaecBen/om Baec
Ks ï^oogB JffiogBenbebaecmebete ScacBtigeefafftPe'
ΦβιΙοΒδκη/ BimojbjegBegebenBab/ ombpbe felbeinjlan»
jfttiieiEntieteboen/ ten epnbeJetBaee mocBte belieben/Bem
met be fes «i^o^IogB ^(Β^Φ^η/ bieb'^IlbmiraUtepbt
ban Amflerdam beeb aen boutoen / t'accommobecen /
enbefuUft!iboo;befelbe νΦ a[0Baec l^oogB Mtt"
genbe om tegen b'aenfiaenbe gee totBt in (iact te fgu /
bpffjn ©loot ten bienfi ban be gemêenefaecBteBon;
nen too^bengeboecgtj €nf(lf0omnorB fesanbere
boojbeufelben p^ijsi boojbe cefpettibe ^bmtralft£p«
ten te boen timmeren/ alif mcbete permitteren ben
uptöoecban hondertmiiiicrs25uji-poébec/ bie fijne
Haafeftept tot Hamburgh Babboen in fioopen/ en
booj fijn Cooplieben op Amfterdam boen obet ffnben
nebensi ©oebec boo? Conon/ jffiufguetten/
ten/ IBalien/ iScBefpen/ en anbere Coopmawi
fcBappen/ bieb'lgeec Pellcotla MurinaisbO0?O?bje
toartfyijê |10a)e|ïeptgeBoftBab/ ombe ^tBeepen/
bie I)p bc Pónantten bfünft batt be gemeene faecB foube
boenpeffecen/ baerraebet'eguiperen.
b'iimfiàffabeuc Hollis B^efiten i^obe boo? een
.ïKifTibeaenben i|eet dcLiònnegeBlaegBt/ batbe '
aionnt in ije declaratie ban ®o?logB tegen Enge-
■ landihlfluecenbe peur agir cMreles Anghis tant farmir , i·.»»· 4nai.i»i.ci</ ι wmti ik iukec
®tocï i"'-?""· dehur cmrrifus, in bie courffenàengaenbebcn <©o?logBmctEngelandi,Di
oijft: ffnfoubin Hottnentoojben gettocBen/bat geen En- toealleöbecbaerbicnttaiett.
gclfche in bat «ïflcfi tegcrttooo?bfgB Baee Debinbenbe /
lafelfiSnietWe ban'tlupöbanbe iftohinginnejiaoei
öecöón Engeiandt, enbe'tJönebanBoffile attanneiT
foube bip Hjn/ enbe Beeft berfocBt / bat baec <nne
mocBt tóo?birtboo?f(en / enbenaefc gljeBónien 't geen
fipboó?igè ieitaitatentuflrcnenb^tìRìUBenbe «gngei
lant / tot fe^tiritept ban be Üecfóbnenénbé <@oei>'eren
ban toeberfijbtsS ©nïtecöanen/ tifnhen beji anbecji
Eanbeninca^ban cuptiiretoajS beröjagén.
iijcB banbooft€bict ben cerileh banbe loopenbe
maenbt binnen Parijs af geBonbUiitiiï gg^fc^tebt/
toecbenbefip'tfelbeonbn: atibecen/bolgiKttiibebofli- <
fcti?eben ®cactaten aen be Engeliche baec fntiöe / ö/n
tijbtbati drie Maenden gelaeten/ Oltt^aec «©oêiie
ten enbe effecten te tranfpo?teren. ^""«f ί
«©ebacötcSgeficSfimöaffabenctoasSfebert «ettfnfii
öaolien geincomitiobeect booi be gicftt/ mik ma
©2010» b'2llmbaffab?iceftoaeciyc6hi;antBte SRfhhe
leggenbe / foo bat mm ban fiaec cetonbalefcentfe ote
noÉcBfaemöefpeceecbe/ toefenbeobec fultftg;Betberi
moeben/ bat Detbectceth ban fön<Sb. ban baec notb
tocLeenigljentüötfoube mogen ttaineren.
Inbefe tjjbt toasi b'%ec Hanoibal Zeelladtot'e««isl
Parijs gtöomen. <©c ï^eecen^eenftöeifjoetoeifiictli'''^'
eenD0?öeilöt6®cactaetfoubenmaetHen) utaeetDeaBitö
oochbp Vranckrijck om fubfibfe: <©atanbet^ftaec
foubeti moeten becfïaenmet Engekndt; naact 3e-
bert fijn oöefloetenbe (Ccactaten tufTcfien Denemarc-
ken enbe befen ^taet: 5!&aet op öet ©janrttflcft
Öeeftaen giietoefett.
Jiaet S^oogi) nsogenbeftB^ebenaenben l^onitiaöS"®^
®?iebenbanConboleance/ obec'tafjlerben banbetS?
iSoninginneiKoebet/ bieBptoonbeBemaengènaems«B«{
te fijn. lEentoaSfn dFebjuacio noc0 beficBom befi"'
cecemonten tebolboen/ bfenaBetobetìpben banfooS
een gcoote i^oninginne gctooonfDnte gBertgieben/smiK
bolggen^ be maniere ber ifloomfc(je ij^en^^'^i '
elfden toajs men tot Saina Denis baec mebebefttB/
altoaet beijalben be ©?incen ban 't öloebt enbe atiöere
gcoote enbe alle be €our^ Souveraines en
Corps, nabatbe eicequien gebaen enbe Bet licBaem
gefoncben foube fijn in't 45?af / 6p bc öoningen Henry
bei V. enbe Louisde XIII, menicBbulbtge ffiafelji
foubentoerbenopgebtfcBt/ boo? alle bebobett^aenbe
Compagnien/ enbetoel Boftenfoubevijfentwintig!»
j duyieot CtooHen. -^otgfoubeoeneftBooHe Capiiie
-ocr page 931-
en OO R L O G 'Veerttghfle Boeck, pl ^
fiebattcnbe aen fcgiüben^aen De l^eecett iSaebeit t£C tiSi
3fiDmtraiiiepDttot Amfterdam, om fip al Dten öe .
St()epen ban (@o?logg / ban Daec S^o. lèog· €fQua«
D?eàÌÌ$ Doen tot TouionfgnDe/ alDaecin flaetbotie
DentoojDen öÖcöiatljt / om nebeniS De jfcanftiie
jaioote ; onDec Den ^actogj^ ban Beaufort De (£ngelfi
tn De jjBiDDelanDtfcge 2ee te foetben / enbe fTagö te te>
beren/ Debecepfcljte o?bje Daectoete(leUeti/ enbe
Daec nebenji begelfenDe De la(I op gem / om ten aenffett
ban De töepniöft pjopojtie / toelcfte toai tuffijjett
ijet gijetal ban De boojfciijebe ë^cftepen ban ben
^taet / maecl^enbe in allei maec acht, enDe i»
boo?f5 5Pcanfcf)e ©loote / bcpaenDé upt meec üan twin*·
tigh, ntettepjetenDecen / Dat in Dit Qöebal tufftBett
DcCommanDamen ban De meec-gefepDe ^ranfcge
idioote/ enDe ban 'tboo?f5Daeci^o^|]Sog.€fquabie
Oljeobferoeect fouDe too^Den / De altecnatlbeftem'·
minge in Den i^rö8l)0-iaeDt / bolg{)en0Den boet bp 't
tweeentwincighfce Sfirtjjcftel / ban *t($ceCteet iJBJ»
Dengjaece vyfendertigh neDec Qöeftelt / maecbatalo
fouDe toojDen gereguleect / in tonfojmité aliS nabep
bp De boo?fcl)?ebe HÏefolutie ban {jaec i^o. H^og. toiect
boo?gefcD?ebe^
iiP geeft in nabootttinge ban De boojf? ïiaec Ι^οοβθ
Jllog. bebeeleufici) aenflonDtsnaSamii: Germain Be? J'®""™
gljeben/ om met De Igeece Colbert,Dooj boelciierii Ban? ^ama
DenDefaeclienban DeiBacinepafcecDen/ eiibe bO}»^(rmaM
DecjS met De anDere Igeecen ban ft)n|I^aie|teptji iSaeb
Daec ober te fpjeetben / enbe boo; al te urggecen/ foQ
op 't ejcpeDiecen ban De boojfcgjebe guarantie, αΐίίί in»
fonDecijeptop'tpiomptobecmaec&en/ banDeboo;» -
fcOjeebe fomme ban hondert en twintigh duyfent
ïïÖcfeiDaeiDcrjï / enDe tjeeft in föne ftBuiDigïje offi»
fien Daec ontrent ootË alle De bolgenbeDaegOengOe"
continueert/ enDeij$OctDcmntetfeec biffici! g!)ebiee^
t'obtineren/ DatbpfijneusaieflcpDt bolggeniibecigt
i)emDoo;De]^e£cDe Lionne g{)eDaen / goebt ggebotf
ben i0Deboo?fc()?ebi 2J!cteban guarantie teboeneipea
Dtecen: om aen Del|eec d'£ftrades obec ggefonDente
b)ü jDen j Haec op get obecmaet&en ban be boo7fcÖ;c«
bepenniitggen/ toat infiantiegp oocb ten bien epnDe
DeDe/geeft geen anDecbefcgepDtbetiomen/ aljibat be
CqningD totnocg toe op Γόη USemorie tot Dien epnbe
ingeDtent/ nietgabt geDifponeect / maec geeft aei>
Daggteljeec De Lionne febecttoeDecom aen genomen
fi)ne ipaiefleptsj Difpofitie Daec op te bebojbecen.
l^eec Zeeftadt geeft BemmiDDelectoöle alDaec^"tie
te Chatton ggebiftteect / enbe gefepDt ojDjc te gebften / eter
i."ra tt Deneimrcken etïDe Ijaec Éo. Ïtóog. enDe te ggefpclt / > om aen Dit i^of eenigge ampliatie in De boojftgjebe
t.,.. öaiti?tücacl)tban 'tfelbeben-^taetgljegouDentoaji ' guarantie te DefiDececen/ totmeecbec fetUcitept ban;°\y
- ~ " - '....... - Denöoningg fönjiaeefleci/ais naementlflcft Dat inf«wt»
«OojlOQö tceïiÉiiii €noeIatiïit. ö'i^eÉC ban Beunin-
'' ghen lijasï Degi 3&0ntietÖa0Si tot Saindl Germain g{je«
toeefi/ cnöcijaüüen inDouDtbanoc öoo?f5i)accl|o.
|βοο· Stfplüitc aenben i^iccöe Lionne üebentgöCi
maecht / nut becfoccR Dat 3ijn (SDele Ijem een auöieni
tie&PÏie€oi)fnaD o<J(:lief<)e te bennüijelen / om ficD
ban be la(t Daec unie gcgeben ontcent fi)ne H^ateficpt te
afguittecen/'ttoelchfijii €ö. aengljenomen beeft /
maec olfoo 3ϋη €Dele öeïitBteöat beConingUoptie
fdbetptOaiìSaindGermainÌjeWOCB/ enDe 'tQiit'-
ÖecIeiiof/musiDefoU'ntnuept ban De obfequienuan
De obcileDe €oiuiiginne JiiSoetiei:/ toelche tot Parijs ge^
fioiiöen fouDen toetDen / twee Dagöen abfent fouDe Wp»
Den foo tjcefi niet boo? De toe&omenoe toeecB De boo?»
f(tl?iB£3Pnrct)ulDioi)rpihonnenaflcgöl)en : ©nDets
iu(Tci)enl)üö beJgtctd'EftradesaltecDe töDingDegBei
gebennaiiDecommuntcatte/ ban't boo^fcy^ebeboo?;
ftel ban Caitei Rodrigo acn öem 80cfcl)i6Dt / en totctt
ö' Igeec ban BLuningen öetiiprDt/oat De fincetitept ban
öaeclga.jmog.piOCEDupcen inoefen alDaec aenoDe-
naem toaren gebJee|ì / en toeDetom betfeehert Dat Ijjne
USajejiept De jeibe becttouiDcpt met {jaecl^oH^o. fou«
Degnbjuptlten.
«©e ^etc i^eccetacf SS Puffendorf, toelclie DeiStoeets
iffittafiöefaecfj UiilDaectoaccnam / immiDDels DeJ^eec
oifif- Koninghsaiarck bcïtoagt üJierD / ijeeft alDaec üeücnDt
0j)£mö£i{uüaigDeöaoi)(e^^eeiKüningsmarck bcftgl)
toajs/ om fpn apfe öeibjaettsi baojt te (ctten / enöe Dat
DeCcoonbatiSwedengl)cftntlüaiiin bemtectlTe ban
Die Croon te bstbipocn/'ttöeltliöienDc om 'tna be^
Denthen Dat men onlansDs' ontsau De ^toeeDftlie p?o-
teDnpc£nopöljcnomcnDaD:eDoenbcrüto}juen / asDe
te becicouüjen Dat ban Dte 3pDe nietgi upanDljjcï tcgcnii
een patipe / ia De toeUfie i^jantlitücU ijm bont / biasi
teappjeDenDeren.
't j^ecft alDaec cocfi fonöet«ηαΠ tod eöeballen / Dat
Daeci^o.Höög. (Ccactatenmet Dennemarcken enDe
Brandenburgh foo beccc toacen geabantcect / Dat men
metten eeetlen Debolbomen tonciufie ban De felbe DonD
betüoopen.
<©pDietpöttoacenBlac{)te« banUïocBelle/ bat De
<Sngelfe$)?örenalDaccenDefnDenaefl; gljelegDen i^a-
bensi/Doo? ^coeclantfe ^ciiepea opgeb?agt«ietbcCi
hogt fionDen luetDen i D'ü^eec ban Beuningen fjeeft Daec
ober gefpjoocften /en ijem iS gefjpt / Dat alomme aens
ftöjöbinge toajS gebaen/ om De betfioopinse onbcïllin»
Dtrtte laten gefcDieDen.
ïSeDect guam toi ParijsDetöbingöban'tfluptenen
((MiarttfEttenenban'tfCcactaet/ tufftöenbenöomngö ban
éiiit- acnfgnjiiaaiejÏept tefoucneren eenfomme bandrie
" ' · honden duyfent ^jjcftSDaelbccsi/ enDeDiciiieecgeDe-
'fUeecttoicvütDat De drie hondert duyfent <!BulDenSi /
De felbe moefle toO?Den gfieflelbt / datfefoude wer-
den gheprefteert» 'tzyde Koning van Dennemarc-
ken ter oorfaecke van 't gheraaeckte engagement, met
haerHo.Mog. onderecnigh anderpretextfoude mo-
gen werden aengetaft. 2. batD'(©bligatietotDebooi»
ftg^ebe guarantie, teggen $ be geene bie fgtte |lSa)ei>
ftepDt banDenemarckenfouDe toilUn beoo?logge«/^-„rt
ooch na 't epnDigen ban ben tegentooo^bf ggen «©ojlog/ ^ftü met
fouDe moeten fubfiflecen / enDe ten ^ Dat Die be» tdtie
goo?De te begelfen eene bergoebinqgeban allefcga*
De / Die 't ]3gcEt ban Detmemarcken tec OtCafie
ioUanDtiü geit/ toegen Dien itoningg aengaecl^o
iEog. in afiioïtinggc ban fubfiDien belooft / fonDec
upi(ìelo8efurtìeectmocgtentoo?Denj €nDegeeft Den
Jgcecvan Beuningenfeecfön toeccg ggemaetht / om
batbefelbealssfeecDienfligenDebilligte confiDececen
enDetegelptbinbanDenbanbe^ecDe Lionne, gela»
ten een Hìemorieacn Den iSoninggDaec toeDienen-
Df.
l^aecl^ooog JHaog. BaDDen Den ï^eec van Beunln-
ï«n gen aenggefojebenlaïl enDeo?D?eom ontrent Dten
Ef «oninggacniegouDen /tenepnDeD'3llctebanguaran-
imn tie ober De felbe («ïEractaten bpDe jgeccd'Eftradesbes
^«an looft fonbec upttlelm/ermaopggcmaecgt / enbe Dccs
toaectsobecögefonöen/ en De fomme ban hondert en
htic twintigh duyfent iSijtbsiDaclDetsi tn minDecins
'gebanbe mbfibien/ blegaec JgooggjEoggenbe
aecteepffcgengaDben/ tocggcnjSfiJne |Eia)e|lcpDt
banDefen#o;logg / foubemoggenober6omen;enbe
toonbeggeDatgte l^eec renigge bebencgingge altÌ of
fonbec tontentement baec op De ggegeele faetge aen 'c
'tl^ofbanDenemarcken toel eenigg atccotgemeni:
motgtelnben. ^elgeec ban Ëeuninghen geeft giep
opaenrgn €D.te ggemoeDt ggeboectlDoo} eec^ beci*
ftgepDecebenen/ toaecomget notgbegoojlgtfi enbe
boo^ftinelIgaieflepDt ban Denemarcken niet alleen
nptbelooft/ met De felbe p?omptituDeggetemitteert onbienfiigg/maecinbefe tgDtenDeinDefefaetfie be-
moigtentoojbcn/ om te mnetbenecn ggeDeelteban ^ forghelycktoaiiopeenfggebecanDecinge/toeltfiem«i
drie hondert duyfent ggelöcHeiiïötgsiDaelDcrii/ toelcs ! fonDebefiDerecen inbe (Cractaeten enDe concerten /
Ite upt firatgte ban be boojfcgjeebe €cactaeten bie boo? fönilSini(lerimetbeclmoepten enbeobecs
acnföniTOaiettcpDtban^enncmactgen/ opbeneer-! itgg bolbomentoacen/geabiufieect/enbetotbefïupt
ften naaert aenfiaenbe tvioeftcn toojDen ggefuc- i ggebjaggt / atctocgenient te toillen fiienggen ; «ip
neect. Sil^meDetoegcfonDen ceng»fec ilefolut en/ be geeft bojbetii op ueerftepointt ban ampliatie gge.
É
-ocr page 932-
911 SA KEN van STAET
|
t666 imi Ü00?ft«c6ec teDoubentoaii/ bat begier ne/ öie ffln jBajiftept ban Dennemarcken foUDe toUlenattaeuecen/ göeöupcenbeöefen <©o?loQ;lj/en= DcgBcbu^ccnbebatbie Jliaieflcpt ineen enbeöefel· toepactpetoa? met Vranckrijck,enöeöi«ec^o. JKo. fukhsi nfet foube boen fonoec engasemem met Enge·* landt te maecfien/ enbebatijiess altööt lilaeclöchoe guarantic foobtelepbe/ obKgatoit fuubefönj men bp 't raaccfeen ban be bjebe foube 6onnen befptcies ten/ löatguarantiemctbenanbecentot ioufecüatfe ijanbefelbeltöUbebelcioben/ maecbat met geen te» benftonbeWo?ben göepjetenbeect/ bat©ianchc0cB alle töbt tot befenfte ban ©ennematcöen tot mggcef» feuciSbanbat ïïjjcB/ upt bcacftte banbefe guarancie foube moeten bjeecben / maec bat men bp een befenfi' be ïdlltantlebfe ù/tr» obUgatotctoasi/ (nbat
Jeeltot (icutiteptban'tiflijcit ban 5^jnnemacc6en roube moeten booiften ; enbsboo?foabeel {jet derde polnct aengtngö / bat niet Bonbe bcgcöpcnbat fgn <eb. oubetotllenbecltaen / batmenaenben J&ontnsBban ^enncmatclien foube mjeten becgosöen / allefcBai öenenbe ongeballenbteljpbpben ©oilogö foube fio» men te Ipben / bat ongeljoojt toaö / enbe atfoo fön ieo. öaec op anttDoojbe / bat men in öefen facfj op Eanben enöe ©laetfeit/bfe ben iHontnglj fijn meefiec foube mjgijenbjecbenafgenomen/ iaoö«ft öpbaeropge» repliceert/batnkt anbecii toi(i/nfbe (€cactaten fijacötenmeöe bat men geenb?eDe honbe maecfien/ fonbecbateen pegelöcfibanbe «©eallieetbentoa^göei Helt f η ben ^taet / in be toelcfie öp masi ge toeefl tìooj't aengaen ban ben ©ojlogl) i Dabben Biec obec bet= fföepbebiftouïiTen gétoiffelt/ inbetoelc&egöebacftte Babbeel facilitept ombetebenen/ bte öPbp ö?acDt/ tcacquiefcewn/ enbeoocfi genegentöeptom alle acccocgementen fnbefen te gelpen megg nemen/ onbecanbevenbecfilacenbe/ batfün€b.be (aetfteo;; bjeifonbecföntoiboentoarentoegefonben
jKcec-gebacDteï^eec Beeft Bem bojbet onbecBous ben/ obecbelaflbieOpfiabbe omeenigöe aflfifiemie tefolliciteccn/ om'tiiöcfiban Dennemarcken ootfi te S^anbefn pollupj te ^aien/ tcgeniEi allecBanbege· baecinbefen ©a?lo3B > ï®aecopBeeftgeacBttefioni nenanttooojbcn/ batBaec ^oaglj jKogenbe geetne foube fien bàt fijn €b. baec in ceuffeecbe / maecbat Bet. tebetmoebentoastDatbetoOleBaec ^oogB HSog^nbe boojbecupturebanbefen ittoningB/ tegen Engelandt enbe boo? be (€tactaten met Brandenburgh enbe lu- nenburgh, een foo conftöecablen pactpe öabbe gBefo?» meert/ Datfijne JlBaicflept ban Dennemarcken ficö netoenii be feUje boo? öaer igoogB jBogenbe bechlaetbe boo.2beaenftenli)thBeptbanbeligue/ inbe toelcfieBP trab / en bod? fijn epgen forces, en mibbelen betfcBaft tot eQufpagie ter ^ce / alle be apparente feturitept Bab iiie men ineen liDo^logbiefenbe banbefe natup? fion beffbereren j j^pn «i^b. appacentcltjcfi befe Croon Inat bi jficijl foube binöen / om in befen petjS berbecjS te boen
bectoacBtenbJtlbe/ foobanigetonciufiefacB nemen / bat men fionbe app^cBenbecen battec oo;faetfie foub^ fionnen fön / om De guarantie te fionnen pjeftecen / en- be bat men om in befen filaecbec te fien / b'^mbaffa^ bcucupt ^uoebenboojalle faetfieneetii foube toi len Booten/ enbet0öfnoBeBebbenBoefitB belSegotiatfe ban be j^eec ban Pompone tot Stockholm foube mogen aenftellen.
«lÖebatBteïÖeetBecftBemmebe onbecBouben obec befubfibien/ todtfieBaer]|oogB fllogenbe banbien BoningBBabbentebsöo^becen/ enbe Beeft feecatcu» catelijcfi na geujaegt / toat ftjne j|I9aje|ieptban Dene- raaf eken baec upt foube mogen Bebben te bectoacBteui <®aee op BP ^iiec ban Beuninghen niet anbecsi Beeft toeten te becirBte» / banbat Bem boo; befen upt be geeringfje obergcfcB?eben toasi/ batBetgeenboben befes hondert duyfent <i5ulbe>i!ï/ ban be toelcfiebc Belft foube een gebeelte maecfien ban fes hondert duy- fendt ïSjjcfijSDaelbecsi/ aen ben öoulngB banDene- marcken gaecljicBii te pieftewn / geconfeiuetct foube |
toecben/ fijneüSQjetïeptban'gDenemarcheri jj^,»,, ,. ^ Belft foube öolgljen»
©oojfoobeel nengingB Baec ï|ooöB USogficnbe'^ iïefolutie/ omtrent Bet <Êfguaii?e banljacr pen tot Toüion, Beeftbefelüe olbaer gctomniun(=te?fr ceert/ enbe op't berfoetfi ban ben %cr Colbert bp^fsiw Coppe/ obetgefetln't3Ftan!ï/ aenfyn^b. obernc. geben / enbe te geliKU oocö bO?D?csi bie in tonfojmti é Danbefelbe boojbe ]^eecen üïabenter ^bmiralitepbc tot Amfterdam, aeu ben Commanbeuc Verbureh toacenaf gefonben: USet alle Bet (elbe i^albaerahe» nomen feerbolfiomen contentement/ enbeijiaig feii cafiis emifus aen gfiemeccfit / bat baec bp geenlaft bjlett göegeben aen boo?gBebacBte Commanbeuïommei be i|eec i^artogB ban Beaufort 11a beaaStfi-jie te bet® 3eplen / inöien fijn JgoogBtPt bectoactisi foube mooen coucjjfetten/ gtlijtfiBplaftBabteboen/ bpalbUnV «engelfcBe met Baec <0o|logB j^cBepenbelVliddelan- kheZee gusmen te cupmen/ ofte foo gBeflagente tooïben / bat niet ban een filepn oBetal ban ^cfieeuen foube toefen becepfcBt om Baec boojtjs te berbolgheB · 3®ant be intentie toag toel / be CngclfcBe in be Midde- Jandfche-Zeealomnie naetefetten/ maecteghelftcfi oocfi fijne iKajefieptsi geBeele ©loote/ ofte foo 0200« tengebeelte baec ban/ al$»men fionbe nàbeponanc boenfiomen/ fooljaefibe felbe totbebepling/ banbe boojfcB?ebe Middelandfch-Zee, tegenjibeiÊngelfcBe niet meec noooigB toas/ enbe bit te meet/ ombat mentegensi half April pjetenbeecbe twaeif «©oicpeit geceette lallen Beuben/ enbe met be felbe nocövijf Ooriogh Schepen te fullen bonnen boegflen/ bobeit begene/ bietegentooojbigBonbecben l^eec llartogB ban Beaufort (lonbetL ^ee te nemen. ,
Ip Beeft omcentBetbet5eplenbanBeicio.j®ogi aSfquabjenabe ponantjmet toelgebacBte ^eeci^ati· tog0gBefepbt/bat bitbe eecfic intentie toa^getoee^/ enoetn'tboo;ftB?ebe gebal appacentelBtfinotfifoubii bipen/ maec bat baec obec ecBtec expikitebemee- mngBebanbe i^egeecingjje foube tcactjten te berne^ men/ cmbectuffcBenobecfenbcnbebeboben getoetbe oibjetf banbe fllbmicaUtept aen ben Commanbcnc Verburgh, enöe baec neben.ö Copie ban beboojfcfije- be Befolutieban Baec i^oogB iBogBeabeBeefttegei löcfi 0BefcB?eben / 't geen Bem op bat fubjett oBemo» beect toai/ enbe bat oojbeelbe/ batfjjn <!ED.fouöe geenftoatigBept maecfien/ om in'tboo?ftB?ebe üW balmebenabeponanttebecfcplen/ maec Beeft tege» IBcfigBefepbt/batorameec feetfiectegaen/ bit ootfi aen Baec (^oogB lI^ogBenbe enbe be Igeeren Staben tee ^bmtcalitept tot ^m^ecbamfoube bOo?ftel[en/ om bec felbec etpjeffe lafi baet op te bebojbecen. bacBte ^eec Colbert Beeft Bembo?becboo?geBoulien/, toatfe|tieBaerS}oogB jilogBenbe fouben berltacn/; bat ben Commanbeucinbe ì^rijgBìicaebt foube biec- bengegeben/ al!$Bpbaec toierbt geroepen/ taaecop geantbjoojt Beeft / bat Baeci^oogB jiSogenbe intens
tentoaecmenbpbegeenebanbe toeicfie men Bet niet < tiefcBeentefijn/ bat gebacljte Commanbeut inbe
ötijgBö-raebt ban be Commanbanten obec be jf ran- fcBe ©looteniet foube fiomen/ maec bat met Bent communicatibeboojbe ^eeclgartogBban Beaofori obec faecfien 't gemecne belept fpectecenbe / foube tooi- ben ge janbelt / enbebojbecsS gep?ocebeect/ als! in Der boo?fcB?ebeBaccï§oogB iBogenbe Sefolutie/ moec bat Biec ober oocfi foube fcBjijben.
<©nbcrtu(TcBcn fcB?eef be gBebacBte Commanbiuc bpHaifTibebanbcn feflhienden befeiupt Toulon, batmenbaec fieccfiacbepbeaen be©loot/ enbebat men (laet maccfite in't epnbe ban bie jEaenbt / vier en twintigh of vij f en twintig ^eplen geceet te Btbben/ enbe bat Bp Commanbeuc met f0ne ^cBeepen ootM» bie toeetfifoube hiaec toefen/ enbe batBembangW- bacBiei^eec l^artogBbeclcibiUteptenbi alUtfiauw beBulptoebecboer^ I
iSoobeel albaecbecnemen fionbe/ foo foube bea ConingBinbefe ©loote ban beel feeccoibate ben toefen gebient/ «n betojjli fijne J |
-ocr page 933-
en OORLOG Sesm Veemghfle BoecL 9 ï ^
|
ut6 toirtlfieciiiBittieBiie/ toaiSben peber / om figö ' te pgtìal«rf»foo jjcoóc/ bat fecc b»?name)ionee€iKl' iiiiJDcn baugcootc mtliDcIin foHfiitcecben / filfiï tot ftet iuT,t;aci:cnban ^?ant>er!$ntet affidcntte ttanecbae:: riii isEee-lupDen/ sBc-empiopeect tc moggen tooj-
JiDaicfttpt bccb ootli {)eanttooo2ben be mf (fibe
prtJOMibaiiijenSJeeE 25|oebecban betere Ceutbojfl ban j'ijMcnrs, ontrem Ecnlggeopeiiinglje tot een a^eeotfatle it!i( üan Vrede met Ehgelandt, mascnlüoorcn bietc lae» ttn flf gacn / Ijecft bc felbe aen b'J^eec ban Beu- ningcntioencomraunfceren/ omtcbccpaen/ ofbaci: wpanaocbeentgijeiitmactgueii toeoIjcsiSiÌjaec ïgo.|Bog. (oiiticn mogjjcn ficbben ·, g&en (nJioubt bacc ban
Κ toasi/ dat de fchultaende Enghe]fe was , toaerom» tiw mcDcb?cbe ntetalreebc toaere ghcmaecht/bctoiJlc «w fp niet alleen niet ftaböengcacguiefccmbcboojflagen ' ïiaectoetoegiJfini bienKontngö gftebaen / ftijaon fooabantagieui boo?öaec/batfeDp Ijaec i|o. |Eog. bifficiliic& fouben upt xc tocrcBen fijn oD«toccfï / niact tiopt öabben fionncn gjjeöifponeert toojben / om ffna^ ijirbentieeicpltcitébe conbuim/ onbccbe toelcfte fp scn bjibc begeetben / boo? te fiaen j ^at bo?betjS be^ fciïlaKlïEpt figij gDcenfintsi luan b?cbe fowbeeflötg- tiecËi)/aljs^alleentn<@ojlogDgBett;ebenfi)nbe/en om fijntocujtaenfjaeci^o.jiliios.ge-enGageect/ te {j?cfi teren/ enbeBaeceeuccilijcbeeiibe tebelijcüeo^ebe te fjcbujiü-ti-n ; WoiM bat bcfe |19a jcficpt figfj niet göe^ jiuci-cfticrt »iabgljeüonben / foo langlj I)pfic0nfettei qljcits£r.(^hö)andr beclilactt öabiinbe (€ale/ bfebe JSoiunnpsaaEngelandt gBeb?upcHtc / ban bat be bjciu jojuuroigljibube moeten fjjtt/ batfjjn autBocii tcpt ijiu rp iùuste moeten too?ben getenfecbeeit/maec bac f^it jiiSai. RU in een pactpe met Ijaec ]^.0.|Si0ifönbe/ gcpjEifSibit:. ; ^ί!)nbe^»o^ben / inatbe balanceeetaen be 3«:!n / ö8<irtiniiin!i/al!ïaen&Eönbccemoet geocBt
Bcn,inbtcn gaec ^o. ilSog^ petgbietggelBcfesimeec mocgte toibctbaeren / cnbe bat fp'thoogh wilden opnemen, tebectïotttoenüat gaeff ban We ganbt met Btootemagtbp gefpjonggenfoube too?ben/om wlo: tcgelpenceffttKcren*
VDeeL· ,
flEU u; fijn / bat ggcen ïeben geeft ogegabt / ali om get tcfipi zobecen,· iBaecfebect fgggefeomen een tweede üT/tf'ibebanbenfelbeni^eet; / inbetoeltfic fön <Sb. fcpiZKbatbenKeurTOriifyn Broeder berftaengebben» be/ batfcbertfijneecdefcg^pbenbefe Coningg met Engeiandt toast geB?oot6en/ 'taffeiiben banpemant bau be ipnen na Hoiiandt gabt opggegouben / tot bat gp naecDcc ban fijne jjlgaie^epbtjï intentie foube tnefen geinfirueert.
tara Φ?I^eecbanBloemefadàeitoa0ben vieren twih- ^«'^"'"«eBeni'öe i|eet ïfteucbojfi banBranden- Irtej burgh tot largii aen geöomen i iKaecfeeiiiijolgenbert apa bocgUnocgniettc^oofggetoeeftt <©el|eei; SCmbaf» ® föbftic Koninghsmarck foube ban Ijambutgg bec- uoiHcnignben derthienden bffcg / enbe optocgg toefen om epnbeijjtübcctoaettjS tetiomen ; mentofli nofö οοηιΓΦ niet toelgge-efciairfifTerrt ban be Confiiten; toelclie be icoon Sweden inbitggemeen Oo.jloggi-tocfin foube toillenbolgften/ enbena bat Wl)rl3t!ccc!gctoo?bcnto0jïi/ batgaecïgo-ilSog. met Denemarckengucpootengabben/ enbebatbien öo? ningg / 'togccnmetDenncmarcken ggeflooten toasS fcei^ppnpÉcrDe/fo totecbengtmbeele bifcourfTcn ban be^toeebffgeobecogefepbt/bieoUe beben bermoe= ben/ bat fp gecciie mibbei fouben binben om bat toectb têicabetferen.
't 3©jecbt baec re l^oof met oïoote becbJonbetinggÈ op ogenomen/ bat ban ben Spaenfchen bodem iö de Nederlanden ^ fa openbare enbe notabk bpanbftgap |
^en l^oningl) ban tübt tot tjj^t feec beng met ig^ë
pet rebibecen ban fï)«e ®toupen / cnbébeeöfuUfiji .e;_
mctfcgeciieopiettingtjey batbaeceenfelutaiR emu^ comnsb latte bettoethte aen pcbec ban bei©ffiiteten/ omOacc («rbciia RegimenteneittieCompagnicn foolnfitucban^upi ben/ alsrinSaceiftleebrtcn cnbe a©apencn ingoebe Santone (lanbtte lebben: ^DeUiecbtngljenre ^eecbttoiécben (Cioucm met feec goebt fucceüi binnen bat üijjihboojtgöefet / bacctoasÌ ooth o?b?e gljeggeben / cenigyc nteuloe toetbingDeop bc apcontietep inDuytilant te boen 5 (©bec vyfthienbagyen foubetoebetom eengeitecaele rebeue tot Compeigne fgn / attoaef toel omtrent tien duyfent manfouben bpbenanbecen bomen :25(n«en Duynkercken tosten bJtl onttcnt fes en dertig hondert
maiiin(0ua[mfocn / enbeanbece paetfenna« bie guactiecenoocDmet bcelboUliss bcfet/ foobatmen baecingcootegaeft eennotable macgt^bebp frethen.
^e HSiniflec om Det löu\»e(j)tfitufT(Den ben ningijbanPortugaelenlféabemoifeUe be Nemours te ïuhcue negotiecen/ upt Portugacl obeEgc6«mcnenbeali!on= ^"iJJ beltcnbtaen'H§o(lelbanVendofmelogeerenbe I Bab ^tott fnbiebagBmaenbgn Igeece |^?inie deTutennegfiei^ iwn't fcpbt/ batöPbetflonbtbatbebiebetuffcDenDaer i^o- H^ogienbe €ngBelanbt bleef gapeten op foo gteprn DeBanüc biffccenten/ batl)etb?eemtfoubef0n/batbfetotgecn κοβ»» be(iuptfoubefeon»eng{)eb?agöt too?beni ©eifoning (jfei; ban ratvojt gfieijabt gcbbenbe / Dabt aenfionbtss aengfiebactite ]geecbeTureiineggefepbt/bat gaei: ^o.^og. liaintflecsÌbaecbancommunitatfemo^fi too?bengegeben/ fuit&$i bat men albaei: feec punttuel gingB in be boojfcgjebe communicatie / ban ai 'tgeen tot be iianbelingi) met €ngeianbt fpecteeibe.
USen geeft oocfi ^ebert ben Sieec ban Bounihghën
„ ^^ __________________ _______________________gfieabbifeect bat ben ^eec bon Beverningh ganbeien'
too^üctï ob£t te naen;ï§p geeft geatgt bit aHejSfo bol» | be tot Cleef met be^ifftgopfBtfte/geen conferentfeu bcmentoeltectnteiitiibangaec ï^ooggHöog. inges jaltoojSmctbenl^eecVatiejiEnbopébanben Jftonfngg
gfnteggenjSbtn^toettoietbenggeplceggt/ aljSinbe, alle umbjagie tee biet occafie albaec opggetoabt j upt aanbenban OverMaze j enbe tot Oldenbofchtoasi, alle'tggene gem baec opbejeggent / enbe banfjjne egefcgicbt / bctoölemenbcfloot/ bat bie nfeton^ i JKaJeficptibillicbmatiggooibeel omtrent bcefegge» brtnomcn bonben tgn / fonbcc toelatingge / jae oocb baene ffncetatte ggecappocteect toasi / bonbe gp gact niet fonbec toe boen ban ben Ifêcec ^acguiji de i^p. H^g.becfeecberen/batbaecmebecotuemcment CafteiRodrigo. $»lecopfcgjeef b'©eei: banBedn-1 toierbtogenomen/inbeaenbetoaetgeptben'iggeett
nr-n IK^ »·«<»· »i>Jl»enr Ila.ra.-.iinnl·. aflarmeevhe/Ιη<<ι» nifhttiifoIrfKn
b'l|eet Beverningh afflrmeeiibe/l niet gettogffelr.'ftp geeft bp occafie ban befe ftnceratie bonnen mectben / bat't ggeen gem toa^ggefepbt ggetoee(lbanboo?gge« toetbep?etenfefeccete confetentien niet foo feec gabt geftewit op pofitlbe abböfen bie aöuf ibciötft Wen aen^ i^ggg gaen»
ban Engelandtijabt ggegouben / maer alleen op fecCf gecenbagg firli ggebonben inbe Caemec banbett ifteeceCeurbojft ban Brandenborgh , toanneecnac gem/ enbe fonbi c fgn boo^loetcn ggi. batgte Igeer Vane ootbalbaeroebomentoajü/ enbeinp^efentiebenftine Cgencbo^neliithe ^og^lucgtiggept enbe benp;in0 banAnhaiteeniggetooojbenban Cibiliteptenbe an« bece ban ggeen impoitam(e tuifcgen gaec boojggebal^ lentoacert/gebbtnbegp ffieerbanBeveming nteton» beclaeten banbe ggelegentgepbt ban befe fortuite Befe^ ggeningge qenbe ì|eec Colbert benniffe (e geben. Ét* gab te geliicb omfangen een miffibe ban meecgemelbe Igeec ban Beverningh bit felbe ionfirmeecenbe / enbe nabet betupgenbe / tjat gp niet alleen geen fecrete Coni= fecentieM met be HcecVahe maec geenbecganbe ^om> municatie / nocg bp monbe / nocg bp gefcgjifte / notg fclf0/ nofil/tt· iuterfi^tam/rer/imm inetf^i «SbeletOÌ Cleef gab gegouben / nocg eenige ontmoetingge aljï be »)00?gger0ecbe ggegabt / enbe bat gp beefe toaergepbt fngaec ]gO;|II3og.bergaebetinggegab aaigebooben met €cbe te bebtftigen/oocb aen be lacere Eflrades bol· ggenjïgaeclgoogg jHSog.goetbinbengabt bebent geo maecbt ; cnbe geeft gp 3^eet ban Beuningen giec mebe ampie floffen enbe m^bbelen ggegabt / enbe oocbfon« ber uptfiel emtcent alle be Igeeren ilSiniflerii / enbe bie ban fijne |@aje(tepbt;$ Staet fo;ggQulbtggIgcb ggc:: bjuptbt / om te toeten ggeene ban be uoo?f3 pjetenfe fecteeteConfecentienabufibe aenggeb;aggt / enbe gem boo;ggetoo;penbt}e0/enomta)egg te nemen |
-ocr page 934-
«diö
9ΐδ SAKEN van STAET
|
gaenöe foutiin mogi η fön ceeeben / alsi toil boojtgcÈOi mentoatÌupc inQutetuoe^op gfjebetit tee occafteban uptggeficopbegeciicijten banbatDet^ngelfcOe eenige onöecöanöelingtjban ©?eDe m«Daec De öanöt gatten / in be toelcfc be J^eec Beveming foube toefen gfiemengt / enbe bat 't geen Ijp obecgefct)?eben Dab ban blacfjtcn obec fecreete confccentien gem boo;« gctoojpen / toasi om efclattciffenienten in beefen upt tc lochen / bJeltlte tot btfftpatien ban be boo?rc(j2ebe g()e' mepten / oocfi tot betnoegen gegeben tpacen/ fuljc bat nun(etanöeciïtebecfo?gOenfcDcin te fön ali bat öct goet bectcoubienbat ijecflrlt taati / enbe boo? Dent met beele ceUenen fecc ingefcüecpt toai/ boa? actificten ban bea^panbcn bte baec toe fcec opentlöcH acüepben / niet gealteceectbJfetbe.
^cïUeeciïiJtj; lofmee|lec Zeeftadt beijuammet be iongfïe pofl ffiebetom 0|b;e / om baec op be amplia^ tie In be Guarantie ban btcn Stoning al.ö mebe om fub^ ftble/omöeaijcöenban ben ConfngO fijne iBeeficc te Eanttó in meec fecutlcept te (icllen / ecnjlelycfe aen te gouben /alü op tbiee faiicn / fonbec betoelcfie jct te ge:= baecUjch foube fön/booi bic USajcfleptfigfj foo bette tegens d'Engelfe (n te laten/ al.ö met fjaec Igo. jlEog. toasi geconbcnieect. b'igeecbanBsuningenöeeftöiec ober 00 nieubJii becfcBcpDe €onfecemien met gebactjte fêeec Zscftadc gcf)3b/ in be bjelthc fijn . bte tonfiben» tie met fjem Beeft gljebnipc&t / bat Ijp niet alleen aen ben felbenbectoont Deeft be octginele iBifTiben begel- fenbe fgne la(ï / maec oiclt öeeft boojgftelefen öet bec? baclDp tiem ggeljouben naec fijn jongfjfte becttecB upt Coppenhagen ban alle o^bje.ti / enbe aenfc8?{jbing()en I)em febect bte tgb toegefiomen/gp nam upt alle befelbe toel oogmeccti / bat men ggebuptenbe be negottatie met liaec i^O. JlKOfl. boojgaensj Dennemarcken b?p Ì0 at fiaet ggemacclu i)ab / ban batmen albaec ban be: fen i^onfngg niet alleen allec{)anbe meefl boll^oomcn tontentement ontrent be ettenfie ban be Guarantie fou- be obcinecen/maec ooc&eenigfienoteeblefubftbien / bieinbeo^bie^bienaengaenbe ggegOeben toiecben / ftegcootop vierhonderc ofte hondert duyferit ^iiCICc &aelber0 / ofte tenminflen foo beel bat baec upt twee duyfentlSuptecjien vier duyfeiit ©oetöntgten onbeci goubenfouben bonnen biccben/ enbe bat men (nbepbe be boo2fcD?ebe pointen ficö eenigec maten fonbecbe op eenigòe bifcoucfen obec befelbe boo^gOeballen / toelcbc tot engagement ban beloften uptgebupt totec» ben. ao^^ffialben gt)catl)tI)eeftbatomtcent bUintf- bent buegen.ö gacc l|o. H^og met opmectbingge bienbe te DanbcUn / enbe öeeft ban be eene föbe gecontinueect aen gbebacgte ]^eec aen te tnijfen bat Ijet ^attflcecen/ enbe erecmecen ban be (Ccactatenmet ()aec ì^oogg jpog. puce enbe fonbec eenigtie ^onbitien ggcjlooten fjjnbemetbeminfte tjjtüptgeftelt / ofte ppgeöeuben moggt b)ecbcn / om eenige bifficultept / bselcUe ft)n (g. omtcent be bao?rcD?ebe potncten albaec foube moggen bejegenen / fonbec niet alleen opentli)c6 aen fjin tooo^t te manrpscen/ maec ootl^ niet fonbec be ^oningg ban ^ennemacthen enbe fijn iftgcben tn beeie inconbenientenenöegöebaecjStcfnbolbecen/ enbe te CÏponeten / alle gct gbeene men toonbe in beefe te ap- pjeftenbecen/ fonbec mibbelec biöle ban pcmanbtiS ijulpe enbe appup becfeet&ect te fijn. igp Beeft oocb aengcbjsfen batandcre baec ban fobanigen uptfiel om^ tcetit btcn ConinoD enbe ooclt omtccntlgaec ^oogg JUDog.totpKiubitie ban^cnemaccbenfoQbcn bonnen balibecen/enbeljeeft gljebacljtc^eetbien aengaenbe fooöpljcm betupglu Ijceftfoo bolliomen gftcpecfua- becct gclaten/en bat öp niet tbJöffclbe of foube bp fijne bepefcfjesi na Dennemarcken pbeclücfe ucgecen/bat be ïïatificatie/enbe cvicutie banbe boo?fcl)?ebe €cac- tactenin gecnigfiec maniecen -gljcbilapcect mocftten toecbin / maet Ijp ftccft banbe anbece föbe mebe glje- atljt iioo? benbtenfl uanbe gemene faetft / enbebfe bai»Baec i|o. iBog. te fijn / bat ban befe Contngij acn iDinemaccöen foo omtcent beboojfcfijibe Guarantie aie anuccnt be fuüfibicn alle meed caifonnabel conten^ temcntfoHbe mogen bjccbcn gegeben / niet alleen om alle naibvnc&n omtcent uptfiel in'tcatifit«te« ban ban be iCeactaten bjeglj te nemen / bat mfffciiien ntm ' gcoot fjabte fjjn / maec boojnamemiijcb om ffin
Ërcöcre nöe SI ban Ztefiaìì.
^etinfn Ben met öefeltoe ιίη (San matit |
jsaajeftept ban Dcnemarcken met mcecöcc pjomtiiL
beenbegljenegentljcpt tebocnconcuccetcnin 't nhem tn nachomtnge ban bc mcergecoecbc®rattaten teS be oJngElfcljemetgljcmeene niacJjtuptgcbocctfoZ toccben / enbe öeeft l)p Itjeec ban Beuningcn Dien acn, gaenöe te biec tijbt niet alleen fcec fön tocitb gcniaetht om alle be l^eecenban fjjne USaicttepDtjï 6aet enbe iföimiiecöbatfelbetebOLncoiifibecctcn ι maecfieEft tot bienepnbeootliineciie aubienttetoelchcnlit booi giliecennamtiïbatöglKDatitöaboin öaccfóo. mm complimentban banclifcoofngöe ouecöcDedarric tegens Engelatidt afte leggen btenConing op bat fub» jectonöecöouben/.enöeöceftfijn .«Bajedepthtm bc·^ tupgötbiefaecHet'appjejenbecen / cnbeingenccaele gocbetecmentocgefegt/ obanemeefi faboraületefo- lutietefullenncmcnop be p?opofitienban bcKeèce ZeeiladtialjSfünjjiaajcltcpt eenigöftntjSintcbenfou^ r bebinbentebcöooren/en batljemöie boojbeécicbe ! Lionnebeficnbtgljemaccljt foube bjojben. ©pfjjn tomplimentban bantlsfeggingöej f0 onbecanöecen ! öctanttooojbtbanfön iföajcftcpt göetocejl / batfi» met Bet becWacen banbe ©o?logB tegöenjS €ngelant/ gebaen öabljetgecnban tbcgin benben<©o;lagtuf- fcOen ijaec Jgo. üiaoj. enöe €ngflanöt/ bp ontftentcnli ban een goet futcesi op (©ffitien tot ©?i£be / fjjnimen- tie en cefolutie toasi gebiceil / enbe bat fön jjEaiefiept bic eecbec foube Ijcbbenboen cfclaiteren / bp alDleii föngeboelen niet toaece göetoCEflbat öetboo? {laet ^0. iKog. befl toaiS bie upt te ftcllen / foo langB be ©je» be booi fön iBaiclïeptiS bemibbelingtj fcöeen uptgöe- toeccfit tebonnentoojben j «©ai bcjbccjS Bate ^o. ! IBog.ftonben becfectliect fön bat fön Jilajijtipiitit» 'tuptboecen öanbefen (©ojiogBallesi foube toe&jett» genbatfieccbenbonbe om bie totgöemmi cantttvte> ment enbe mcefieabbantageiü banitaec l^o. lïog. te boentecminecen/ enbe pacttculierlych omtcent al« becöanbe oubcctuce enbe onbecöanbe ingge tot atcucatelöcbenbeftnceeclötli ban föne- föbefout«p?e· ficecen / 't gBeen Bp i^tec ban Beuningen gefept Beeft bat Baec Jü^og. punttuelöcb fouben naecbometi banbe gaece/ ban göeenbemacfcöe^ baec omtrentitt eenigec maniecen te fullen boen / alisi inconfo;mité bart 't geen bp (€ca(taet ban 3Blliant te bien aengaenbe biasf nebec geflelt. ,
31nbe publicatie in €ngclanbt gebaen tee oiiàfiiSui ban be g&eclacatie ban «©ojlogB binnen J^acftsi aföuti- ((^«1 bigöt tegen0 bat fööcö·/ toiect albaec met toat indigli- natieaengöemeccftt bat b'aengelfcBe al tefrtc tegBensi ' be befeenbe toaecBept aen befe^Sa jeiïcpt enbe Baec HSog. mancguement ban gBenegBentBepbt tot batlbenboenimputecen/ enbebebecblacinge banden l^oningBban 3@?ancltcötHbp betoelcbe fiiite jjBote- (tcptinbe pactöpe ban Baec J^o.iBog: tcabt booï een nieuto cetacbement ban accommobentent teilben boenpafferen/ tentoaecbat letacbemctK fgnfonw- ment in be ongenegentBept banbe ConingO ban «f n* gclant om be J^^ebe te gBelptfi met bie Ccoone en Baec j^o. jiBog. / enbe be anbece Baec »©eallieecben te tcat·» tecen/toant inbien men baec toe finceec'öth inifinglant becflaen Isilbe albooren boo; continuatie ban (©o?logB befaetben In anbece (lactgecaECöten/foo foube om 't geen bie Ccoon met «Sngclant te bemeleren foube mo- gen Oebben / bé ©jebe / fo beel Bp becnemen fionbenfet eenbaggecetacbeertbjecben. ^
(©pföneinftantie/ om ban baec aen Baec SB®· s^ tebocncemittecenbe betoUfte driehondcrc duyfentOWj^ gulbens J^ollanbti geltin afho?ttnge ban be fubttbien I bie Baec ban bien €oning tompeteccben / i»ag bisgil öacBöanbe boo2lebcnpo(lgebifpanecct/ bat bie Beft ^0. jpog. bp pjobifte boo? be helft foube toüCBe«n/ Γ betopie alleen be Belf £ banöaec jBeg fut^f^ojn «n miff» j '©enemaccben contant betaelt&iect : $!PBewB«f obec geblaegtbp alle be Ijjeecenban fönjïïajepiipöt»» iïaet/ enbe aengetoefen/batmen niet alleentew- nigft cefïccie ittaeibte op be gcoote enbe ftoace βορί"' bie bp Baccio.iDog. toiecbinöBeb?afö«n / «« |
-ocr page 935-
en OORLOG Sesea Veertighfie BoecL 9 .φ
be temmobfteptbie menBabomBem tefecoureix^ i6(iJ
boojbegcoote armature/ aengeftelt tegensiben ΒϊΡ··355ττ·«
fchopvan Munfter, fionbegeacBt tooiben^ilte bege»
cufiBept te Dcbbtn bie in bufbanfge faecBeincibtlfttW»
I)^tHonbcïoOiben&eire|»P:®e ïeec be LioünéjgKefl .
baêc Ben^enjS aett b'lgecc ban Beutiingeh gBefi^i/
bat bie lüajeftept foube Bttnneit btcftaen batmcA géett
öocBban Dennemarckenj en&ebatBpbftaenbéi^c ffif*
Zeeftadtboojmiffibe/ nebensbebboifcDièbeaWplfi a,onne
VilUj«,hqH,lqu,fTcitxt qüti,fnt^ fiab bOètt tOitetÌ/0« nictffifi»
àEn Penneroarckeiifoobeei mecc cùntentemcmicge-
ben/ maecBpBeeft geacBt/ onbec toelgetoéjlittbött
Baecl^oogB HSogttemoetcnfeggen/ bàtbft {^ttln
feec capitael toajS/ enbe batfeen Garantie, telaMf
fjjnbetoteen fficactaet/ enbebiettchbeombatteböert
obfecbecen / nietftonbe beranbecen beconbentfenfn
Bét (Sractaèt influecenbe fonbec pacticuliece feetoils
IfngDe banbe comcaBenten/ enbe bat bfcji toecblebèti
mocBt totcben bp 't geen omtrent Bet maecBen ban be
©?ebetU(TcBen Dennemarcken enBaêC i^OOOB ïKOi
enbetuffcBen bie iBaieftepteube Bate l^oogB iHSog;
bjaif berbjagen / enbe bat Bet boo? bfen ©oningO feec
bebencBelöcB toasfinbe macBtban Dennemarcken te
fteilenbe continuatie ban^^oMogB naebe(fdfj$goet;
binben/ enbe nocB meec boo? Baec ^oogB iklogcnbe
optoelcBec^ fubfibienbieten gcootebeeie foube toec»
bengeboerti enbe bat Bet oocBbooj Dcniiemarckeit
t>efo;gBlücB boajïbefelbe faculteptaen B^ancBcücB
enbe Baec ügooeB lElogenbetegebeti/ fobatbitgroo«
tenpointt op Bet Capgt tebjeAgen/ enbe fob gerébee
Iticttintetotlligen/ meec tcabecfenenbebif^utettfone
becuptftomflBonbe beroo;faccBen/ alsicòHtcibueren
ombefaecBeop beboet alcebencebecgBeftetbttè boeti
tecmfnecen j ^efe fgne rebenetj fgn gBeapp^eBen^
been aibetoiecbt bp een ttoeebe fcBlöbepj» β«ή bé
^eere ZeeiiadtgflemaecBt bat baec aentoièct geöefe^
teert.
^e lieec25aronban Bloemendael Beeft betómpfif jsotort
mentenban conboIeancietoegenjESbe i^eec l^eticbo^ft ssiatmftt
battBrandenborghobecBetafllecbenbanbe Coning=
ini^e Hgoebec/ aenbe ConingB/ ^oningfnne enbo
bie ban 't 4i:óningBlücBe Bup^ bie lueech afgetepb / enr
be maecBte (ïaet toebomenbe tneecB ban baec boebec?,
om te bertreclieni
^ljjbingen/ bfê albaec upt Weenen luaten/,
itia^men geen getoacB ban bat béKeyfer ficö tot booj^
béelbdtï Münder foube bjilbencoecen/ gelijcii mett
oocBtbtnocB toe niet bememenBonbe/ bat eenigBe
banbe ?^uptfcBe ^ojflen Baec met BemfotrtKntoif*
leittfM^n. làentoajÌÌoot¬Binfeec goetbectcoue
tóen / ftatì bat be sle{ieètW|ö «aft s wedeh geen pactpé
foubenBiefen/ ÏDcIcBbfe «scbiintomratietioajEiimaec
befnfojmdtien/biemenBabtet Stockholm toaecen
foo feec abufif / ofte biemeft gaf foo tocpnigB finireec /
bat nog met be iongfte b^ieben op becigt aenbeU^inff*
terjj ban bien ConingB albaccgegeben boo?Baecobec
geftB?ebentod!i/ b&tbenSoWngfiban Dennemarc-
ken ncB bpeenfecceet ($cattert(füóbe jStoeebfcge
^eetenfepben) (jBe-éngageett Babïnet Engelandt,'
enbebatmenpjétenbéétbêaóéUlftötfcBtfngebienaene,
gaenbeteBebbeti.
©aectoactn totToülonj bolgeni laeiflfngeBiïi
men becicBt /obec be achtien ban bej$ ]^onf ,9CBei>
pentii fiaetiom ^ee te Bonnen nemen/ maet Bet
foube tot BAiflfêaert oenioopen/ éecbeanbete SSepl
ceebe enbe alle bannoobigBébeBoeftenbecffenfoubeii
^en SDmbafTebeut; Hollis Ua^ nofB tot Farijsj
enbe be veerthien bagen / in be tóeitfte fön ^omeftfc- * * '
quett fepben/ bat Bpflaet maecBtetc bectcecBen/
lEQiecben ban tgt tot t jibt gemuttfplf ceect.
^nbèfe tgbtnateeie onbetj^nbelfitgen tuffcBen
Spangienittbe fortugael, boóimebfatfeban Enge-
kbdt hoo}be mcnbütttet b)ait àfeeb^cben ; Sin elTeti
getelbatfiet ï^tiJÖéïÖCB bart MademoifelledcNe^
mours d'Autaile, met Portugael fOUbe bOoj t gaett t
<Ê«bel«ft»lflriDo![>ban Laoii,na söloeb-öectoant-
,.u fïiefflbifommim han tomante tóric-
fidHBOl&oeningfiebanbe fCtactaetcn 0{»ϊ«Γί Croon
cceitffigöeei»»IT«e"cnbi?röt eecmein Beneficie
itunöeetiKrt öO^wefteett mofftcM lOÉtDeft / maéc
oociiaftuiibe àljSeert QÈörtltetiattfuöfïbicnainDene-
marckenteilDeDoenertifommÈölÉöaiei: $|ooöt) Höd.
wöeeecffeöilêmaertbenuan ben "©O}lO9ljimt€it0e-
ianbtmoclfcn dficfutttcéctteiitOertf Böiien bàttìaer
@οοαΙι DiogDenbi; ufct ùtieen betielft m\ b« jflibftofm
aen ©innmiarchcn ban boen afbecbonbén toaecen
te pjifleccn/ mamcooflibooibte ίP9Jei|ί£ptίencήu{-
«aoiebanatht gtDêepEnfortbecuptfleite fiéboftioen.
jBenficcftaittgenomcnbefitebenen ain fgtt iföéie.
^pt boo? te bjenoen / nia« be tòQle be i^tet Colbert
cenioOe Dagen baa ^t. <©£tmafn afifetti toaüöïiE-
bjccft / foo ijceft baec toe fitö ϋίέη ijicarie ftejjjefenteert
al^opgifleieni cnbe8puemocfefböiec|iontna ^f.
«©ccrtiain/ omtebetnemcn oftWetóaee oDenomin
toatf.
i©nbertu|TcBcnonbetlfeti)pnfet bcfe faetöe «nftc-
lijcfi té utctïcen / enbe te adötf» t^ fnflftcten bat fn eea
fooofootefafCBe/ alsibefe/ geenbifficulteptoititcent
een foo matige fonarne {tc&oó^be gebonben te toccben /
maet men fepbe bat bfe boo?namcnlöc6 ontfiont om
batbe caBvande Coninghboo?temBoutfementenge-
ttbiiDtföttbe/ iHcentgbtbat men feecöeel Boften Bab
gebaen/ i^be notable mtbbden ban ben ^Koningg
Ö002 ceflatie van de Commercie, toepnigft tcnbcec-
bcn/ maniquememen ban contant gdbt toaS/
batecgtecfóogaeft menbe cembourfementcn beebt
ceffecen fn gtoote abunbantie baet moeft ftjiti
^P l)eeftoot& nietonbeclaten infön aubientieaen
bfen Confngöte boen confibeten/ BoegcootefrceiT''
be hollen fiaei; i^oogg j|Igogf)ettbeop{)derggenomen
gabbenoth meec potentaten tnbe gemeene pacttjjje
tetcecften/ cnbebaeibooibejwegft omöettoeccöupt
te boeten boo?f0n naajeftfptfaciibecte maeriién/om
te meec genegentgtpttebectoec&en/ omnietaiteenin
befe piomptelgcfe Oaec i^oosB naogfjenbeoii Bacc
bectoatgtingBeteboIboen/ maec oocbbepjo^bfitfen
bienaebecre bùengabombeteftebanbe fubfibiente
bo?becen met goébe inclinatie / om bfe te gentóêt re
oaen/ teboen «pnemrà/ Bpbecnamfeiel/ hatrtltn
inbitbóenbanBaec ilooöÖ Jlsogenbefeetgoêticotti
tentëmentnam/maecnocB niHtoatgoeeteffiett Bét
in'tbctJo?bitÉnbangeltfaetftenfiiübebbö?tïïettiO[efi/ f
ibant bie fcBeiKnbaec taey te fgm
«i^mtcentbee^ t^t iaag ootlt tot «ÜettttaM
getoeeft/ enbé Beeft tot fönïmiö^rtbetnomenbatHöé
giftercninben «taebtbanbet» ConittBinjeenbeHtefai
tien op fOn nabcc ftiftantie tot Bet fticnecen banbe btrtte
drie hondert düyfent aulbeHtoaji gfibSUert/fOObat
niet ai)bec^ Beeft Bunnen boen / a(0 be igcec be Lionne
t c bi fponecen bm bfe Bupben bejü na mfbbag$i (ebetibf g
femaechen/ bat fijn «Êb. aengcnomctiBeeff·
_ öoninoB Beeft op be pjopofitie ban be ?^eet
S Zeeitadc ingeldilUcBt tot bat be ^Ictebanguaraticié
eii et foubc e]cp?e|Telöcftin Bouben obligatie toe rupture,
Eïiietit tegtniSbe gene / bie gcbnrcnbe befen i©o?logB met <!f n?
gelanbt/ bc Éanbenbatiftin Ifêaiefteptban Dennb-
marcken, o^bec toat pjetert bat Bet foube mogen fgn/
foubeaentaftcit/ maec becftontbat op'tgeennaer'c
fluytenbaneèn ©jeebetot confecbatie banbe felbe
becepfcBt foube mogen fün/ naebec moefle tóecben
gB^conbenieect/ en bat omtrent Bet maef:Benbànbe
©ieebe/ ÌiP'tgeénebe €ra«aten inpielbén moeft
beiMèben toetbett: Φί fnbfibien aert ïiwnrtêtrtaKi
itcn betliheecbe mett foo tengS baec geen méetìrtt ap»
P^eBetlfie baiteebfQé inbafiete ^anbe/ ailïbbb;
boebias; enbuptenbatmennietgtàegB toaiiömbe
hant iQ de beurs te ficetBen / foo ttJiibe men conffbetef
ten/batBetfüntettnban be felbèfiAflbten/ èftbebe
àcmatu» baie opto boen te 3,anbei anbéce (bute
mogéhimterè»,enbebaertìebén^balf{)tt jp^feft^t
ban ^mttmafctBimmetrdtiepget) macBtétiUntèt;
be fuBrtbteb ban Baét ^óDöBÏI^Senbê/ mrtfe met
beacnfiéiilötBBepbt enbemacBtbanbe ©jlrttenenbe
^attn mt ÌK bseicBe Bp toa^ gemsaeeen / enbe met
-ocr page 936-
|
p20
3 6 66. ftpa{> ban bcfe ^jinte / Saec fouDe eci^pten na$c ___ febon.
canins geccitcccettie foIUcitatf e ban ben Usec ban Beu- eonfeii iiinghen, ombanüenföonfnoö te oüttnÉcen öat 6« ïjoiufommebanbeijcblufichonderten twintigh duy- jHjjciS. fent SïöiiljcDaelQccii / aenBocc i^ooglj iBooö«nlje te ücnsact 0geIgCBrònDci:lan0{)etupt(iclobcc oOcmaectu foutie «0,^380. inogjn toojben/ Jj«ft epnürtiJcü Dat fucceS eDeljaiit / < bat 0i(leccn Doo; be ^eece üBettQutbe Lionne gem inajüatneD^fepbt/ èatbaec toealceebe bp 3t)n jiaaieftcpttnacenogegeben/ fuicliiEibattec niet^i re- (letcbe/aWöetrt ontrent b'eïpcblticbacc op oeboloöt oftctebolgen/bpbel^eecCo bcrct infojmccen/ bacc toe Bp occafie te bccgcefii acfotljt Öeeft / enöe notö nae^ tiec foube tcat^ten aeii te tteffen. scertait 2ieeftadc (outfnucctbc in Bet aenbjenöen
infiftwt DflnflUêrnoflöelöchebebotcen/ ombien ïöaningB tot
üpiJcii IjitfnbJülfflBenöaneenigheafllftcntie van Geldt, te micnfa bifponecen/ enbenaicbat3)n€b-baecoberbe i^ee® amitEtie ten,}iB{ni(ïeciSalbaccmetal emccfi 6racl)ti06e tebe» »iuiacit nen tee Intentie ban 39n|©ce(l€cbicncnbe/ bietoeeclt Boebccom tn Bet laöDüe Babbe onbecBouben / Beeft bec^ focI)t/en6c foube op Bupben Bcöbcn een ttocebe aubien- tie up ben öoningB / om ten booifcBjeben epnbe naer- 6ccin(tant(eteboen· 5©2igcccban Bcuningen B«ft 3iji»<2ö.öP3iirtbetfoet&in befcnmet alle oppojtune officien^ljeaffiflectt/ ntacc onbecbonbt upt alle Bet geene5imt!cb.enöeBeminö2fen bcfegenbe/ bat sljn «Sb.pioblftoiteliichntetmeetbecalsi een dilatoir anc- woordc foube bcBomen/ banbatsü'ne^ajeflepbt b< iecuriceytvanDennemarckentecBactennaitì/nebenS bicbanjfini^ijtii/ maeci)oo?a($i nocB niet Ëonbe bccllaen/ batbaectoebeOoo?fcB?ebé ^ubfibten feec MoobigB biaecen/ oot& bat bie be fIcgeecfngBe ban ^lacbenbecberfoubemogBcn irriteren, toeltfie men tot meecbec bcïfeechecingBe ban Dennemarcken noo- &fgB£>:f*^PbeteacBtcn/ te minnen / αΙί$ te becbjeem- öen/ fullcnbe fn toepnigB tjjotii toecben ontbet&t/ toeIcBebe finale aefolutieoanbe^toeebtfcBe StegBe- cinge foube 3itn / omtcent B^t gBeBeele beloop ban ben €ngc fcBm^OilogB/ enbebaecmebeofcafiegBegei benloccbfn/omobecbie infiantieben fgnu^ate: fi«pt ban Dennemarcken naebec te öiltDececen ί Haen tBdbe albaec bettcouWen / öai ban bie Bant niet t' app;cBenbcren toasü / Boetoel bei^eec i$eccctaci.« PuiFendorf, toelcfee öe^tocebtfcBe faeben albacc toaec nam / imnibbei!$ be ïjeec Konïnghsmarck notB becbiacBt teiecbt / tegtjen0 een {|eec ban aenfien aen bat 3^of gBefepbt Bab / bat BP Babi tot nocB toe ben Söoningö iietfeecBett / be Croon Sweeden foube in ύΦ feif^ intereffcn bccbtpbeuj jifêaec be isgle men baer fig foobecreiniietmet Denemarckeni foofeonbeBpniet feggen of baer op boojtaen ftaet te maecfien tpa? / Boé- üjcl Bpi oocfi ban be anbece jpbe niet toilbe affitmeccn / batnieninSwcdenbienaengaenbe ban mapime foube toeranberen.
ï^et€rattaettUffcBenEngelandten&eDenemarcken bat mentor Stockholm aen Den ^eeciPcanffBenSEnii baffabcuc bcctoont Beeft fcfteenfoobeel menbetnemen lion een projea gBeboee^ te Bebbeu/, ober Bet loeltBe al feer berte bjajï gBcBanbelt QBetoeefi/in tie iBacnbt ban Odober Ufïleben.
(Dbet twee berbere poincten ban ampliatie in be ani „ lm ^cte ban guarantie, üan bien Stoning ten beB«be ban tie (iitie Dennemarcken, boben/ bat alteebe toe gejiaen bjaö attcöan fcBeenDcmnictbateenigBeffentieel biffecent beflooibe «ugmn te jjctitipben / toantbolgBensibe nabete cpplicatie/ tóelcBe be lacere Zeeftad aen'r cene gaf / foube be mee- llingBe fiill / bat Vranckrijck ficB bp beguarantle foube berbinbcnaen Dennemarcken, ootlinacc't(ïupten bànecn b;ebe tep»ftecen aftijtemie boo; cuptuce/ (nbien Dennemarcken tec oojfaetBe banbc berbitti teniffen met Baer Ho-iiao.gemaecBt / boojEngelande «oiett beoo;logti maec bebop ligtelijft ban be cene fpbe tebeb}oeben toae/bat b'^ngelfe aubie p^teuïten/tot Bet })al(tecenbaneeni2^o;IogB/foubengeb}Uijc{ien alji bé uoojftBjebebecbintenifT?/ fulleni>calU B^c sHeemupt |
ben Boofbebanbicn gfiebaen toai / bp be bjebetoatrcn .
gBcaboleen/enbebanbeanbereBanDtniettebecW-
ten / bat ben ISoningB figB fonbec eenigBe tetipjocaue"^ tot eeneguarantie met cupture tegeniEngelandt foube obligeten/ tx^mmoquicaufa -s-i/irifwi» , EnghelatKfc ben Φ0}ΐ0ςΒ motBt beginnen, ^oo betttoube hp bat bé l^eere Zeeiladc toel bemcrthte batter ntcct feturitcpt foube fgn / in een guarantie bp 'taengaea ba η een b?ebe in 'tgBemeen op te recBten / tot be toeltbe ittenalbaerfigBgBcnegBenberbiaecbe / eljtfneeniahe fatiiifactie opffln boojfepbe boojftel /ban ampUatie ban be bp befe |l§aic|iepbss berleenbe guaratitie.
^et derde poinct ban ampliatfe/ inBoubenbe bat men geen foube mogBen maet&en / fonber bat Dennemarcken bc bommagement ban begijeene/ met Deb]ettBemcnini@o}logBb)a$i foube Bebbtn bebon> gen / tna!$ niet confojm B^t (Crattaet met Baer Haog. enbe impiiteerbe bienuolgeitbe geen epftB / otn 'tfelbe(Sractaet gBeguatanbcert / maecberanbertte Bebben / cnbeijonbe btrflaen tDOibinuptbiereben / a(j$ ootB om beeie anbere niet gBeatcoibeert te bonnen toojben.
bernam bat Betbe l^eecett Mini^er^ bah
Dennemarcken in ben Haghe onttuft ftabt / bat {)p6p fÖnfcB?ööenjSban bcnfeseiitwintighften febjuatp lefileben / BabbebetitBtbatbelgeere/Zeeftadtitiera bifite boenmaeliS aen Bem beo? fijn <Sbel« gBegBeben / fiaöbietiiiatcnBabberhlaert / ali of bpontftemeniii banberbiacBte fatiiïfattie op fgn €bele folUcitatie aenöitl^of/ beöoningBfön iBeeflec fubjett foube Bcbben/ombe sìatificatieenbeemutiebanbe (Ccac^ tacen met Baer J^oogB H^og. op geretgt te retaibercn/ aengBcfienbp beboo?fcB?ebe l^eeren jjHinijteriJ aen oBemercbt toaji / bat bp eenigBe Seben banbeïtci geirin(iB£ alBi^c biaiEi gemobeert / men Babt iti beefen aenfien minber met Bet uptbjengBen ban be ïEatifico- liebanBaerjgo.llSog.teBae^en ; be i^éeré Zèeiladt Biift bit oocb geconftbereett / enbe baecom Btfti banBeuningenbp jEiffibe ùpt Parijs obet gBefcD??- ben/bat b'aenftS^öbingBfban fijni^oninsB op't boo7ftB?ebefubtertöenfün €b. afgBegaen /. nae bat ben ÌKoningB ban Denpmarcken genni^ Bab bebomeri ban batbe€rattateninbenHage tuarengBcflooten/ BoebJclfgneH^afefiepbt bienocB nietBabt gB^ti / niet anberjï in Bielbt / al ji bat BP fonbec ban Vranck- rijck onberfUunt / enbe thet een tamel0tfi< tónfiberaWé Subfidie, otnteSanbt tebjapeneu/ gBeaffifteettte fön/ enbe fonbec een guarantie figB uptffcetbenbetot alle ggeballen / fη boegben elj^ BoogBgebatBtepaie- (lepbtbiegBe-epftBtBab/ tebeelgBebaeclief) / mm niet bat fönt naajeftejit ontrent be Ratificatie ban be boo?fcBieb€ (Crattaten / ter blec oojfaetBe peti oDe^ floten Bab infonberBepbt be boojfcB^ebe, ffrattaetm nocBniet ontfangBen Bebbenbe/ fuItbjlÌBprtinbeboii; gBeatBtBeeft/ totnaecbec ecplicatieban 'tfeggB^ bangBebatBte]|c«cobecteftB;übeti/ bat bleef mert- Benfeenemaelgereette^ön/ batbê bóOiftD?ibe Ra- tificatie niet beBoojbe nocB foube gBewtarbeert tooj- ben/ baec ontrent Baec i|o. ifêog. boortoberbo- menbanbii/ naerbec feccBerBfpbt upt Coppemja- gen te een ofte ten anbere fouben mogBen Bobben ; ^p acbepbe onbertufTtB^n ban be eene 5pe / 'om ben leer Zeeftadtalle mogelgcB contentement te boen erlangen enbe banbeanberejpbe omfön€bcle metB«t eöf™ fipbequaem / fcBoon nietfeer bolBomenbp pjowfte contentetttentreneiïiefi/ enbebs faetftenaen teBanot te Boüben / enbe be Bumetiren ten befien te bifponecci^ enbe be conjuncturen bie figB Bonben PiefenKtf'M met beter futcei te arbei>ben/ te ftiefnagetin /«««>» mebefj[)nboo?b»Ueboen.
ïtoninginne jasoebcc bati Éngelàndt ïseeft in't begin ban We IwcetB boo? b'l^eec 9ibt Monw^ ; aenben Koningö boen boo? bjaegBcn / b^W encfielefucBt I ombeefenbloeWgBin^ojlooötnlTWn |
-ocr page 937-
en OORLOG Ses en Veeriighfle Beeck. pi J
|
©iêc ïBactquiS de SandeSfimBaffalicuc ban Ponu- ' lel , ttjelche alDaer üoo? een man ban eec / cnW Han gtootê capacitcpt taasi tjefienU/ enli« bfe baec hcneüenjï fect pactituliece fienniffe (jab tian mcnfcyen itiöe ban faccBen ban Engelandt, enbe groot cceböt fep öen δβηίnoU en bp hcele ban fijn JSatien/ te betfoeben
om een repfenaec Engelandt te öoen/om be bjegft tot eenielieonijerfjanbelingöe baneen accomraoöement te obcncn / ntaec batfe alboocen futcfi^ te boen eeecncfönejliaajeftcpbtjïintetttte baeconttent fonbe becftaen/ oocft 'toöeentot bebojbecfngBbanbjeebe fionbe bfenen : ^ijne iKajellcpbt ijeeft alboown baecop te anttooojben / öoo? De ï^eec be Lionne 'tfelöeaenbeïgeei: ban Beuninghen gijecommunti tn 'tbptefen ban be igeer Ruvigey, bte Sé amtooo?bcfonbeoöecb?engDen/enbe Jjeeftgljetoilb/ r«mi· batftpbaecopfoube feggDen 't ggeen ban fijn abbpg toaStoegDenS löaet JgoogB jaogöenbe ; €ηΐκ bp ficm/ naecfcijulbigöeticmmbantibiUtept / onbec 'ttori gijeballin ban fjaec igoogB l^ogBenbe gfieant» bioojbtbat gaec igoogljil^oggenbemet Dpcet{]tfg« gepbt beffceecben een goebeenbe ceciijtfie ®?eebe / enöebiit bienbolggenbe {)acc niet al!$ feec aengge- naemftmbs fijn / bat{ioo3})-gi)«bacüte<!ton(nginne lEocö'c biiet Ijeenin tcacljtebcfaeftete blfponeeen/ maeröatöp onttetit DetcUgeetrcn ban be mibbelen Webaettocmofljten bientn/ alö baec upt aenlep^ btngfie gegcben fouöe bJajöen om officien ban bjeem» bc€rooncn ofte j®int<ler0 teabmittercn / gi)£en Ia|i{)aötftoï)t'E]CpU««n/ enbcfonbec laftDemnfet erplicicrenfionbe/ macc batDacc iBaieftepbt mee? ptc ban fiaecanten toasf/cnbebiemibbelen tionbe geeBjuptUsnöfefp felbe be Iwguaemfte oojbccibc / om giielöcfie giKntgftcntDepbtban ©jeebemEnghe- kndctebectoecBcn / nlsSfipfeonbe becfeeftecen aen besijbebanDaet l^oogljlBogöenbetejpn; ïgipSeeft baecnaooth in'tparttcultec aenbeQ^eecbe Lionne boo? gijeftouben / cf benConing® ten aenftenban 't8Beeninbe©?eben!S (Ccactatenmet Spangiengcr tonbenfeectl»a!$/ in'templopecenbaneen IMlnidei: banPortugaeifoubÉ löillen tonfenticcu/ enbeopbef- felfjiemplopnietbjeltebcel jalouffeaen Spangien , enbe onbe^gglijc&e Sefolutie foübe moggen bec< toec6en: tKUuptflagg banallejiisi gfieineeli / bat ijiecobecgljebeUbemctflgtUif goebt ggebonben t0 / acngigcbatóte Igeec Ruvìgny boo; meccgfiemelbe »>ccc be Lionne, <n pjefentie ban ben ^eec van Beuninghen tot anttooojbt toe te boegjgen / bat fioogf) gebakte Confngfnne jH^aebec/al^ .^ee^erffe bani)^eccpgl^eboenenbe(aeten/in befett lionbe bol· gfKnftst ghecnfp göcraeben foube Wnben / «nbebat fijneitseiellcpbttnbeefennfette taebennotj^ petste p20p3neccn Dabt / enbebat ggebatïjte i^eec be R·- vignjr bitbonbe cappoitecen i ^aec naec geeft be ^ecc be Lionne biftoutótojjre g^efepbt / bat ben-Öo» ning^fijn mseefiet: ttietggcen anbrce intentie in ben Oo^loggtoa^göetcebtn/ aijomsön <0Oeallteerben een eeclötbe b^eebe te toeegg te bjengen. i^p geeft jebectban go£bc ganbtbecnomen bat g()ebacgte^eec be Sende inbeffein fijnbe / om ban baec metten eerften oectPorcugaeiobct tegaen/ totberepfe nactEnghe- landtg^e{)e(l ongiaegl) toace bebonbcn / enbebat bie{! beboo^Scì baec ontrent beamtooojbt ftjnbe /aljtboo; fepbt iji/ bie faetfte fonbec berber bicboltö Bleef ; <9nbertufrcgen berflonbt men bat gct ggetal ban be peene bic bebjeebe befibeceetbett/ inben ülaebtban benConinggban Engelandt grootec tofetbtbawtijb tot tflt / ra bat berfelber fnuimiaten meer en meer 6p w Gemeente geapplaubiffeert toierben. latrisi bpbefeoccafie bifconti» toijfeggemobeett J*t6t flfietoettl /ttjatplaetfettit een©?ebe-{janbelfoUbe Ki?' "onnen toerben berfiooten / ommetbe tttinfleom tel flege enbe meeQe p^omptitube tot een iieflupt te hen^ «whottjen / cnbe alfoo baee opbp fiem i^eec ban Beuninghen imiJemi UiieCbt eÖeöiaeggt / tf 8«t HoM öanbe Coninginne |Koebecba»iEnghelandt wParijs,baer toegöeen beijuame trtaetfefoube ffli». fu(c6s) al^emfnbel ban cm UfttsKji am |
ben «ITonfngöoberggeb^acfit/ enbe i^acngfienenfoo tSéS öp fijn iKajeflipbt ali bpDe^eeren jiUltnifterii αΐ0 eenfcer ücÖaegf|liic6 eicpebfent; enbebe tojjle gct felbc ooth toel-gebacöte jftoninginne baii Enghehndc booj guam/ footDasi|[)ettnbegi}ebafi)tenbanbefcl· be iBajefiepbt gijelötö gfieballigO gìiebieeH / foo becs re batfe uptiiaer epggen mottjf gljefcftjcbcn öabt aen benConinggaer^oon/ om beffetfiS inclinatie Ijiet op te berfloen. iBen tonfibereerbe in befc / bat Doogg-ggebacgte itoninginne jiHoeber omtDpffcItjtl^ metöerteJötfeefutöt ggcnegljentoaji/ enbefeer on^ geernefoubefienbateenfCractaet onbcr ijaecooggen aen gcdelt foube afioitcrifnj ®at «ngïjeianbt 6onbe tontentementnemen/ mtt!$be€r«ttattn foube eDe^^ fcljieöenineenï^opelbanccn Coninginne ban Enge- lane in Vranckrijck, mits batfjet göefcfjiebe binnen ÖaerEimiten / enbe öaec^oogjEogenbetttitsiïiat Detaenggcflelbttbierbtopbegront bangaei: <3caUi« eerbe;^atel]$mengaeflentonbe / begcenebie gaec lo.H^og, tot bit groote l»ert& foube tbtUen emplope» ren/ öaejl tot Parijs Bonben fgn / batbanbespbevan Engeiant feifi ^cfonen / omtrent boo?gtiebagtc €os ningtnneji©oeöetbaÈr50nbe/foutren ftonnentoojben gebÏUpCbt / enbe bat ban tbcgen^ Denemarcken fïgg albaer bebonteen ban be booinaemf!e j^in(fleri$ enbe l^cerenbanbatiS^tB.
b'i^eerbanBeunioghen toietbtopbietnbtbooi öé^ . ^cer Colbert aen göefcpbt/ bettotTouion gfiereebt ^S^** toarenomeerfloaegBsi uptteloopen/ twee en twin- ceuieit tigh^ojIogïifeöepenöanbenConfngö / vijfanbe«· re bp particulieren upt gi)eru(i/cnbein'j$Coningt]jei bienflgftetrotBen/ derthien CQOpbaerbp ^cgepen van SaindMalo, bofrenbe twintig ofmecrbet (fuc* gen/ enbebatbobenbeachfftgeepen bangaerlgoog l©ogcnbeenbe tien 25?anbetsi / foo batter inalteii acht en vyftigh ^epien fouben jjjn y bie ïip foo berrebe<£ng(]eifcDeupt beMiddekndfche ^eebec:> jeplben/ naec be penant fiomenbe albaer nocfjfeftien fct)epenban<@o;to8D / enbe onberbe felbe thien feec iiloccdefouben binben/ foobatinfultfietiggebalfon!= ber be ^cgcpcn v«n Saina Malo, en fonber be penbangaerlgoogg ifêogenbe begegeele Bloot in't j^ooM'aec (terfoube f{)n drieenveertigh ^cgepen ban <t^o}logg / enbe foube bie ban tijbt tot tgb tonnen merben bergroot / inmibbel^bat twaeif <E$alepen enbe notgvyf;gcgepenban <i^o^cgginbe iBibbelantftge SÌeeupt gerufl toierben/ om boo; gct epnbe ban aenftaenbe^ee te nemen»
l^er 1^0. jBog. Beböen ben fefthienden iHaert aen «aeet ben li eet ban BeuningengBeftBjeben / bat jp / in »βιώ»β cai ban ©jeebe-BanbeiingB met Engheiatit, ftgB"·"»^"^ toef «eten gfieballen bat Hoflei ban be Coningitme JlQoieberban<Ei;oot;z&;ittannien/totParijstotbel@an' Uttit/. bel-plaetfe ggenomen toierbe ; 3@ijberj$ ii berden ^e-tot bat boo? enbe ten beöoebe ban ben igeer Conrtin , een „,Κ* benbe gBetoefene extrao;binarii Imbaffabeuri in aeaoboM Engelant gBebepefcheert foube too?ben ©afpooit tot ««t tranfpo^t ban ftjn Caroffe enbe ilBeublen albaer gelai> ten/miti bat albooren een pertinente Stjfle of Speci- ficatie banbe felbe JUSeublen / oBeteetbent metbeep· gen ganti ban ben boo^noemben Igcer Coartin,a(n Baer^oogg HaoggenbegBe-eicBibeert foube toee- f^en.
Half Maert gMcgiebc een tebeue ban ontrent vy f- tienduyfent manmbepleine0banCoiiipeignc, met feergrootcmagnificentieenbe opficgt/ gaet naaje? ftépbtbeiSontitginne/ilgabame / enbe anbereéjin- ce^entoarenmebete l^eetbeggefeten / gtiêgleebtali Amazonesin 'tftlaeutt) /feet rgcBelöcfi met «JPoubt gBefcBamereert / enbeboo? beniSoninggpafferenbe ben^egenggetrotBenenbe btoot ggegouben alian^ bere €coupen ban be militie» Φβ pjince geeft mebe gemarcgeert onbec getSegimentban^onfieur ieDu« d'Eagnien.
't «Seen bctil^eecbanSeuningbenfit particuliere MfcomfrenQuamtebeieggenen/ mti betbe b^eebe met ben ^ifftgop bienbe taergae^/ om alle be BcacBtenlKmiKtijStaettegsnjfbeaEngelfcgeteBonneti |
-ocr page 938-
911 SA KEN van STAET
|
t666 aentoenben/ fonljectenfseWbitffc/maecöefutBtbe
--toelc6ealt)accboa£itot befsibe bjeeDe/ belette luet Dat
menethenöeenöe ootfttiaetBit ijienjiBonbe öoenin't g&uptfcOe Sijc6temo«ftceecbe/ Uatmeetaöeüacijte 25ifTcljopf«ectnf(jn ongljdöch toasJ/foolansl) ÖP toepgecDe&m «©o^loeDopbeconbttienbp t)aeclgoog jjKoBlienbc tooo? gefleltteepnbigen/ foo Dat niet an^ DeciSiiontie metc&en/ ofgaec ooeg jUSagenDefou:' ben met ^et geen bp t)aec ggecefolDeect toa^ / tioiDaen Iiebben aen't geen men baecoo^beelt» metceDent)aec/ ten beften ban De güemeene faecH / in befen te bonnen tnecbengebecggt. aenbe^eec IgettooBbe Bsaufort toaten alceebe leïttne Oiöjejiafgegaen/ omtenfpoeöitöften metfönonDec= msn. j^ebbenbe Stgeeiun ^ee te nemen : b' €ngelftye ©loot {)cra in De iBiDDelantfcfte ^ee aftoactjten fau= betotHmen niet/ maecDe €ngeircDe tocicfie aloaet toacen/ enbe'tïlHpji banben ambaffabeuc Hollis fceijuenteecben/ fp^aec&en al!$ of baec aen ntet te tmijf- felen tna0/ enbebat gaec Bloot in De boo?fcD;et)e SSee upt achthien 6ioet&e Zeegatten beflonb / enbe met nocD thienatwaeif, bieoen Jgeecban Zandwichm < Spangien fouüenobec boeten/ taeclietclitfouDetua^ ben; tgbinggeban Livorno, Datalbaec
boojceecbentnge ban De <Sngelftbegcootequantitept ban ^ifcupt gebacfien toiect / goe loei anDece abbiifen meiben/ bat beintentie banbe <Sngelfct)efoubegaen/ omtiaeciiroopbaecbp Scgepenbp eentettetben/en> begaec 3^1ootetegeb;upc&enombienaec Engekndc teconbopeten. (€ot iivomoüooinoimttoateaeeni' geruit gelaben Smimaes vaerdersin gehomen.
égoomenoot&be boojfcD^be cEngelfcQegDelooben mooc^t/ foubeop'tgeenban elbec0 booHuatnban inclinatie tot ï^^eDe/ inEngelandtgeetffiaettemaet- ftentoefen/enDeeenpecruafie bfe men tot Londen gab/ bati bat Oaec ^ee matgt bp na onbectnfnneiticb tea^ / foobecce alle anbece tonfibecatien obcctaeeggbebat nietanbecjStebetbidcljten b)a0/ aljs bat be finale üe· folntiealDaecfoubegaen/ om ben i2^o?logDte becbol- gen/ enbentetsifoofeecgeappjegenbeectbiiecbt/ ald batgaec igooggiBogOenbel^loote ficgnietin ^ee fouDe bectoanen / om De Dace Het Qoofbe te bieben- ^el^eec ^mbajTaDmi; HoUis uoajJonbertuflïgcn «ίΐκρ nocOtot Parijsgeincommobeectboojbe «©icöt/maec b)a!$ epnbeliitH opcetgtelgt&gecefolbecctin De toe6o- menöe toeecBtebectceiften/ naecDattiemboo? Ma- dame toajste bctPaengöegeben/ batben Soningö Π)η foo langg betblöf naet be ggebane declaratie ntet goebtbonb/ enbebp^em baecop giieamUioon ööïtoeefi/ batfönEtcfjameiöcfie inöifpofitie'tfelbe becoo^faecetSab. ^lleb'€ttgeirtr)eDan QualitepDt fiupten be gene bie ban't l^of banbe i^ontnginne Hor; becban Engeiandt toaficen/ p;epatecc£ien fiaccom metr^R€Q.tebei:ttetgen.
(^nbectuffcj^cnlnaiibaec tpingpegoebomen/ Dat benï^nfngDban Dcnnèmarckenoe (Ccactatenmet &aec Igoog^ lËoggenDe gabgecatificeect/ enbe oe SalniltecBan SwedenalDaec hennijTfe geftregenljcb- benbe ban 'tgeen be^eec Zeefìadc foUiciteecDe/ fcBeenficgtegetuï 'tgeen beiceftebe Tubfidie, om te Eanbetetoapenea/ tefo^malirecen/ foo bat get fei- te poinct fi)o langft men appacentie fot|) om Sweeden »n«eng«btfpoojtebiêngBen/ meecenbe meer biffi- celi i^eec ban Bsuninghentotcrbt bant^jbt tot tüDt gliececommanbeect / bat in ben ^taet ban {)aec IgOogD IBogDenDealleuptterftebltit mocOt aengge;: iDent tuo^Den / om üacr gcoote liiloot metten eerden In Saette Rebben/ omgaecbaer ban te bonnen bienen/ en tDiecDt (tem becfcecbert bat alle be «©oMogl) fc^eepen ban bie Croon/ alreebe g{)enoegg ÉeplbaccDigi) luacei!·
(@p be boo;fcrj!eberefotutieDatinca0ben®;ebe« (tanbclfngD üaer ^oogg j|tiogt)enDe toel güebiel't Hoiïelbanöe <!tontnginnei©oeDecban EngaUndttot Parijs, alsmeDeombpDen Conine8te Piotuteren ^t boo; tuffcDen ban fgne ll^aie^ptitji
iCrutaet
nemarcK mctljiier Üa. »0. seratiff SR»
«aflil
banDe ect^nc JBBitc lMn<SH
gdaROc |
ferieufebebelen/ DaccBet betepfcöttoierDt/ mocfien fiomente csfferen/ enDegüicemeöieert toojDcn h» ercefTenbooi (©fficlct^üan't JpranftöefitoursS/ bepattituliet ooojijc i^eer CtjeBaUtccDe Fouriiie(n 'tuptgljebin ban faulscoatDen/ enbe t'ophakn ban contributtcn inDen ilanbe ban Den 25lfTcf)0ö ban USuntïcrupt epg{)enautl)ocitept/ fonberenbetenene be o?b?e0Danben jStaeiaepUegljt: ftB?etfbe föew ban Beuninghenbat BlDaet b)asi aengtjenaem nhea bieefl/ batyaer IgoogU IBogljenDeinDefïltiefemts mente tnaren met Dien Coningt) enDe De ^eeren ban fijn ittaetomtrentbebeurebjelcheinta^ban B^eebe OanDeltng tot een DanDelplaetfefoube mogen toojben genomen/ maerofbiein €ngelanDt gebalienfoube/ tDifi men noci) niet / alfoo t)00gf)flge0att)te Coning^ inne H^oeDer totDatoo^Baer fcb^öbenbaer ober aen Den €oningtj öaer ^oön afgfiegaen/ geen anbee befcBeptfiab göeöabt/ aljSDatijaicmêtb'oiWnatii poft antlDoo?btfoube toeüomen/ W igeerbanBcu·. ninghenonbertufTcöen aenbe ^eere Zeeftadt toelc* beaenDe beter ijanDtluaiÌ/ maer nocf) 'tbebbegld tot Parijs6enn<siban'tg6epafTeetbe inDefen gUege» ben/ enBabt)pg!)efepbtmet ggenoet^faempouboit boo^fien te 5gn / om be ®?eeDe ^anDeling{) teelc&eal- baer in maniere al!$boo?feptii}/ fouDe mogbenaen' geftelttDo?Den toegtjenfp €oningt)bpte b)oonen/ enDe tot een plompte contlufie foo beel Doenlöc6 te toe- fen/ fouDe^elpenb^enggen/ maer meer ttoogPge· bacate ConlnginnefepbefeertctbJtiffele/ ofmeniK «Êngelanbt Defe boojflagö geballigD feube fiebben.
(©ber'tboo?gt)eroert berlenenban .iSaubegatbe^KM. enbe in bobberen ban €ontrtbutienopepgen ambo» ritept/ Deeftmenbe igeeren iBiniftersi gefpjootbeti enbeberfocgt bat aenbe l^eer Pradclenbepacttculieci Ijjci^ aenbe igeer Cgebalierbe Fourillebaerobecfou» bemogDenb)o;ben ggefcg^eben/ inbier boegtienibet Baec ^oogD IBogBenbemocBteng&eruftrtinbatbefe onojDentelgtbóeben fouDen cefferen / enbe niet ongfie' remebieert gelaten b9o;ben; allebeboojgeDatgte%e< Èen {iebbener6entbeebtDente rebelütbBeptbancate ^oogg iBoggenbebetfoecb/ enbei^gem boo; ben ^eer il3arqui$Sbe Lioonegefept/ gaer teberfeec&eren/ batboojaenfcBjgbfngemet biepefi foo aen ben l^eer Pradei, als» aen gdebat&te %er «SBebailier afte gaen / baér inne boojfien foube bieto beni l^p geeftgeacBt/ ber6rggenbe'tgeeni)ser^9' iQogeube befibereerDen / niet bupten Der fdber imeni· tie/ te Doen met te feggen / bat teel o^Dje gabt om g»nt ftier ober aen Den ConingB teaDbjeffeten/ enbebat Baer «SDelelvelmerc&en&onbenuptbe pacticularitep' tcnban'tgepaffeerbeinbefen/ bat baec toe befl oo?- faecti tnaü gegeben / maer bat Bet gaer ^oogf) JRog' nietalj^gBeballigB foube fgn/ batfeopBaecblacpn mocBten fatijSfactiebcftomen/ fonberbegeene ober DetoelcÈe fpte ftlaegen ftaDDen/ bpfflne i^fepepW gualjjcb te fteilen. 3&at iS nebcns be faecbe felbe aen fijne |©a)cfiepbtboo?geb?agen/ enbe foube J)p Daee ober fi)n mijiballen getoont Bebben. ,
(Cot ParijsbjajionbettoacBt aengcBomeneetii^ebM- . man ban ben ©ifTcfiop ban MunfteraenDe Lionne, met o?D?eom aen te Dienen/ öatf|)n |Eee ρ μλ· ter ombegBenegentBeptbanbien ConingBituebow^w gBen/ gBeDifponeert toaiomficömetBaer fêooaBJ^ jKogBenbe t'accommoDeren /enbe toerfocBtffine^ tereffen enbe DiebanDe iïoomfcBe Öetc6 / 6P gaen baneen accommobement/ bpöifi" gBepjotegeertmogBentoojben/ enbe pattictut«jcK
DatBetföne naaicfteptmocBtegelfebenben ©jeW
biemetBaer igoogB i®08BenDegeflootenÌoi«^^^ benboojDe GuarantietefiercBen/ alfoo ÖPfonoww'r^ felbe acöte met geen fecuritept bie te Bonnen aenge^ D'öoogöfi gBeDacBte €oningB Beeft goebt gBewi^ bat Bet geenboojfcöjebeii / b'^eerban foube hJo?Den gBecommuniceert/ enDe te batfün naajeflepDtgBerefolbeecttoaiSÖtt tie, partpen bes BcgBeerenbe/ te interponwen/ w totmeerber facilitatie banbe bjeebe/ aliotrt oww befenfibe Sïllfantie/ toeUBeBpmetrieaewbagt |
-ocr page 939-
|
fwij/ftimM£6 fonbec beGuarantiefïflö oWiciecbe in te laten tegDenss öet oeen tot tnfcattte ban bs bjeeDe ·■—onijetnomeMfciutïe raogDentoecDen; 'ttoajSoocli te ahelooben bat men te ggecetiet uia^ / om in te ttiUieDeti'iöÖii" 80eöa£!)te®i|TtBoptotfDn fecuet^ teptlolliciteecbe/ombooi te&omenbat Dp t>fe boo; enaagementen met anUere nfet foggte. φ Dcefc oi) bltlaet^egefepbt bat'oertcoubebe meeningfje te sön / batobec't0ÖeeneöanbetnMi?f5Guarantie toasi / mei communicatie enbemet concert met j^acc lloooO pog. foube toojben gcpjocebeect / bat {jem loap glje- communiceett.
©ctojjl nu be^eet Pompone ootfi aen't Sweedfe ijof toai/entötfiabgeeabombelnflcuctie/ tDelfteljptot liet uecbolg banbe faUe upt be Jgeec Terion bme Bcb- ften / in te nemen / fo gingen nu aen be gebackte ideec Terion ^ om ban Stockholm naec Coppenhagen . obec tegaen/ enbe albaec D'intmflen ban ben €ontng Svaectenemen-
® eequipagte tot (S:ouIon {iceft foo tee oojfacflte ban 't becgwoten bec ©looten / en tjet geceet maccfien ban ^c^cpen / gebupcenbc t'eQuipecen / in bienfl aen g[)e· nomen / ald in anbece toebaUen / me:c tübt becepfcgt/ βΙ$ί in 't begin Ιηαίΐ becmoe t ; cn pacticuUece abbiTen upt bie ^tab tuilben boen gelooben/ battecnocR eenige tneeéhen ivaccn serepftt)t/ om be boojfclizebe Jdloot in boi^omen (laet te fien om ^ee te nemen / maec toiecbt niettemin öp be J^ecceniMiniftecsi gefept/bat be Jaetüe bepercgeiS ban ben €ontngg aen be i|cec be Beaufort in gieiben o?b}e^ om ben eecften bagij ban be toehomenbe maenbt/Wtntentoibecbattoe latenbe/ upt tejep- len.
^el^eeteHoilistuaiiop'tepnbeban bere moenbt not() tot Parijs, maec geeft een gebeelte ban fgn ^a^ gagiebetfonoen / ftaetmaedtenbein'tepnbebanbe bolgenbe toeecii te bectceclten/ Op bleef onbectufTcgen foiiicitecen bat twee fcijepen tot Marfeilie 000? Detbei tlarecen ban ben4^o;log aen gcDoube/ mogteu too;ben gecelamct.
<0p bee0 tobt toiecbt bp naecbece iSefotutfe ban ben ConingO ban be tntecbictie / aen alle «enbccfaten ban ben €oningÖ ban 45?00t Brittannien, bpbe clacatieban ben <@o?logOg|)eba<n / omnfetnaec be <lrie|Baenbenin bft iSgcbte blpben/ ggeeicimeett Mebanbc CathoUjcke JKeligieupt Yeriandt albaet fpnöe*
«inbebebigl Set Zeyidoeck met gcoot bóojbeel alsi boe in Engelant, baec gt)eb?ec6 aenbie Coopman- fcgaptoa^/ obecgtiebjacgtfionbctnecben/ enbe bat baei boo2 be fiaet-foet6ent0epbt ban be een enbe anbece ban be lOnbecbaenen ban ben Coningt) tn Bretaigne gemaetbt toiecbt / geeft röne USaiejiepbt aen benigcec iactogg Mazarin 45oubecneui: uan bie pjobintie/en aen bie ban fp SSbmicaUteptalbaec ojbjeggegeben/ qm tegenjï alle tranfpo?t ban Zeyl-doeck naec Enghe- landt, foo boo} bltects inbicette biegen/met alle bf > geucteboojflen. é^bett inaren be l^eecen Boreei enbe ban Beunin- iffltan aengefcOjeben/ om te bebojberenbat Baetlgoogö «iitift jiBoggcnbeiotbetoarinal) banbe €n0dftge<0eban' ira/in 9en«n/toclcliebao?'is5lanbii<©o2lo0ftfcl)epen/ ofte iuVtPartlcuHeceCommiffe-bactbfcsiinSceplartfenban bati^Dcii bjletbenepgebjatgt/ gaecfonben mogen Wenen ban begöebangenöiipfen albaecsönbef/ enbe te ggcliicBtetoeegD teb;eng{)eti / bat b'opgebjatl)- tep^lnfen in be tooojfcg^ebc ^eeplaetfen giieenec^ gsnbeamiicnofte tieflagg onbecbojpen ttiotyten ö'i^eicban Beanjngen {jciftnae boo?gaenbe ionferenttemetb'^eei; afmbafTabeut Boreel, obec t een enbe 't anbec fubject gefpjooc&en/ met be Igcecen IlStniüccji enbe ggeen anbece bifficultcpt inbeefe mtmoebt/ ban bat men koel boo7 rebelgtb foube Mllenboenpaffecen/ batbeConing!) / booKoobed gptot becioiTinggebanfiinggebangfién (@nbecbee:s neniuEnghciandtbeö nooblgg foube mogfien ftebi / obec be boo^fcpjebe «CngclfcBe gttoangenen / bie «tran fïooten toaccen foube mogfien bifponecen ,/ wttjibattenainfienbanbegBebangfienen/ obet te |
bmltËÉ fgneil^aiedcpbt btfponeecbe/ beonloflenfiii
bcfelbegljcbjaegljfnfouben toecben/ infonbcrjifpbt-^
bttojjie be boo?rcO?cbc oftebancencn/fonbcc liet Icenert ban ïK tooi fj gebnngen iKipftn tn bjplji pb fouïïrn bips ben / cnöc bat f0nj®ajfficpt ffg!j bncr tan f.iet Dienen foutte/olsJtot^oulagemcnt Uanfjjn <0ni!ccbancn / fneeH<©o?loo!) bie fijn jjiöaicfïciPtttn gliebalbanliaet i^oogtì iKogBmbeoab op genomen. ïS>c l^cer ban Beuninghcn ijeeftjjtft tcgljeusJ boen conribcctn ijei groot getal fan fiaecl^oogö jKogOcnbe gljebangljcn (£)abecbanen In €ngljclant)t / becfelberlangbuctgg^ etlcnbe / enbe bcceeefjj acngclocnbc bcbopccn / om an« ber$üal^l)puptb}i(feltng|)e bieijaec bjpjjepbt te boen liebösn/ enbetoat bcjï meet gljefepbt ijccft feonnen Uiecben / om gaec {jo^ggiBoggenbe be bifpofitie obec ijaccgehangenen/ miti» batspbeboflenb^oegen/gei Ijticl enbe boitiomen te laetenj^oct) ijeeft met teel {ion< nm oojbeelenofbetooojbenin "be boo?fcf)?ebe Kes folutieinfluetetibe/ om te fgnectjit tegen;} be jSebec» laabtfcDi gOebangljenenfnEnghelandt, oftetoel te? geiüS jf'cancopfen felbec upt gettii|Telt te taoecben/ alleet^ ban ifranccpfen tn bienft ban fiaec Igo* iEog. getoecfÜ fijnbc / ofte oocö ban be geene/bie ban ©^antftcötb af gebacen / toacen te betpacn / maec géloofbe bat be fa» (ie tot gemeen contentement foube bonnen toecben/ ge« bonben/müüi bat (looggebatgte fijne H^ajcflepbtb? facHlteptöabbe/ om obec beeene Delft baiibebooifs gehangene te bifponecen.
^eigeecStmbaifabeutHollistoa^feecgcpetfuabeect gljetoeefl / bat be boojflaglj om obec een bjeebe te jjanbelen in 'i ^ojlel bon be ïSoninginhe jfeoebec banEnghelandc, tot Londen t)iet onaengtjenaent foube fjiiigDetoecd / 'tfian f0n batbe ctwfiberatie in't(act(ioot&pct$(teconttil)uecen[H:eft / om f^n beet cetb te becatgtecen / maec ai;$boen toiecbt ^jjn dE^. gefepbt / {jet te becDaejien.
Madamoifeile de Nemours toe&amenbe tSORingin- .. ne van Portugael , tolecbtg^efeptSaette maecBenJi^f' om binnen thienavyftien baeggenban baec naec iiw»; Rocheiie te gaen/ om albaec in te fcgepen j bp otcafie ban Baec becttetft/gingg naPortugaei obecbe i^eecP'S^ Ruvigny, maecget aafeenig&e onggeleggentBeptit©^™ aenbe]geeci@aiQuf^deSandé, bièté ggeigtb ber- a»ii· cepjSbe / bat be ;§c{|ippec in €ngl)«lanbt in ggegupjt om5tjn®agagiegecboa«tt0 obecte bjenggen t»ep« ggectgg toaüi/otttmetftln^egipbeccpfe te boen / ont bat get fpafpoon bp fiaec l^oogg moggenbe geeic;' pebieect/ boo^gemenberiiniStgipjj fetuciteptgent geen bepUggept teggenjS be attatqué ban ft' Manìttff (©o?loggi9tgeepen enbeCommifTiebaecbit^/ aljstini 'tgaenna Vranckrijck enbe niet in 't biebetfeecen bani baec foube geben. b' i^eec ban Beuhingen geeft tee tteseecte ban be ^ecen Hüiniflecj} ban ben Coningg / tee biec otcafie gepaffeect / een naetbec ^cte gegeben <zSnbebecfotgt/batgaec tgo^lIQog.'tgeenebp geiit baecinnebeloofttoai^/ onbec becfelbec begaeggett gaecggeliefbente laeten ggebàllen/ enbe bat bie;^ een tweede pafpoojt boo}bete cugg cepfe ban be d$tgippec / enbe 't é^cgip baecinne ggenoèmt / gemmetbenalbeceecfientoe ggefonbenmocgte toec- ben.
Sìemi^upt get)onggf{eftg;gben ban be %ecétj 3llmbafTabeuc;$ banben Coningg upt Stockholm gge* tottimuniteert/ bat be^toeebtftgeiSegeecinggeacti geboben gab / be biffecenten tuffcgen gaec en gare l^o. iBoggenbe ηοφ open^aenbe te becblgben / enbé' gp toiecbt becfotgtbaecop gaeci^ooggiBoggcnbé goebtbiobentefonbecen: «{Ebotgtieeft ggef^epbtbee? Ilaen tegebben/batbefieecYsbrams bienaenga^nbe benniffeaengaec ^oogg JH^oggenbefiiabggegeben / meecbatgaecüoogg lEogcnbealcecbeaenbeCcoón Sweden, op alle bp gaecgemobeecbe biffecenten lab- ben inggetoillicgt/nietalleen'tggeen infu^tiepge? epfcgt/maccoot6'togeenbanbeupttcc(ïeconbe(ïen; bentie bectoacDt fionbe toecben / enbe biérgalbeit' batter fgn^ oojbeeltÌ ggecn doffe cefteecbe tot eenigg becblflf/ 'ttoilcfianbecfintiSal-eicgaec IRoógHSgg,; Ι)α» fooberre gabbeni ggeeflacgtect/ alti ^oi^Jg^ji:
en OO R L O G Ses en 'veertighfte BmL 913 |
-ocr page 940-
911 SA KEN van STAET
|
i6i6 5öüe gijcattiplêctecït enöe sBcUefiteccett fouöefijn
____ gijetoeêji.
lijem toiecbtöoojij'leercn iBtmiìccs! mbtt gf)e- fipïit/ üatljsi uptioopsn Odii De ©loat tot Touion nocbeentaljeDagljen meccfouöetacöeten/ omüatöe ©loot 09 mcuiBsimciecnig!)eUlosc&c ^tljcpentoiest becgcooi/Omtcmeec Mianttesijn/ omD'<£rt3el- 'fctjei)«f)oofateWÉDeii/ öatoocftüp fiö?i)üen0 upt Marfeille ttJiêrt gcconficmeect,
ö'jgeec Courtin jongöiïe fimbaffabeuc ban bien Kontngöin Engelandc, üectcotiina Duytllandt ,οηι toegöensiföac Jiiaajêtlept te Ijelpenatbttïecenbeölf- fetcntentuffcöenöen feeurbo?|lüan Ments,enbiijen feeucbo?(i Palts; 3©slclieaeaOen iftepfec/öten€e- ningö cnbeaenöe Croon sweeden becöieöcn enbe gefubmittiêtt bjacen. «euvtin Φ£ Jgeeclaan Beumnghen ontfittgDhalf April be becfelcaingO/batöaec igoogö JKagenbebemcdiatie lairtt ban Swcden tot l)ebo?bectnglje ban be biebe met En- geiandc, enbe bê Guarantie uan bcn ConÉngj) ban (Ccaccaten/ meUtie foubenmo:> gen aen gegacn tuctben / met ben ©tffcDop ban Mun- fter, aEngenaemtcfuJUnfÖn/ befienniffe tBelcöeöp Öiec ban in't een enöe 't anbec 0ab gegeben / öetjaeg löcfi op genomen / be tojjle men omttent be booifcDjei bc mcDiattê in bc felbc intentie Uja^ met ijaec Igoogö mSogenöt tnöien be faeciiê inbie tetmen met Sweeden toiccb^ngtjcbiacgt/ batfe begoo^lijtii aen ggebobeti toietbt/ enbe becmits bc ojöjesi om be boojfepbe Guarantie te tntecponcren / uptben naemban ben Contngöbe eet Colbert, tósicöe op be ®cactaten tot Cleefbja^/ alteeDeaengef£0?ebentoacen. «©n- bettuffcBen toiect getoenfi bat be boo?fcft?ebe Ccacta» tenmetbemtnfieupt(ieltot conclufie mochten toep ben gebiacöt/ enöe fepbe men te befibetecen / bat fultï toaj$totbemee(teabaniagteban{)aec igoogg l@og. maec men fepbe oocft te gelijcfi te oo?öeelen / bat <n bes fe conjunttute bantijbenenbefaetiten/ alle Det geen in Guefiie bleef ontcentbe boo;f(g?ebe Ctactaten/niet footieel tmpo?teecbeal0ee{ip|omtbefluptbanbe UU be/ ïjoetoeljjetbefe Coninaöfoomen ^emWeefbec? feet&ecen aengenaem foube fön / bat Basii: jisog. öaec in Baec intentie / et^be partitulieclöift bwttent cenoncfatieop Borcubobcguaemen/ enbebiit Baec Iterolutie bp be toeleef fpb^tübt tot be onbecganbe^ lingeachtbagengBelimtteertBabUen/ om ben fcBopba» Munftert'eecbec totten bet Waren ban róne finale tefolutie te b?enget» / bati goebe op?tatie tot be to?ebematBtfön/ biettteti gufvismsdommtiimm^t te moeien «Bojben/ toaeFtjetboenljjt^.
i^eeren jaain(|iecii ban ben ConingB ban g^e» ewfc nemaccbenölebenfonbccopöauben aentoenben alle fenùe mogriijcfie bebopcen / om onrcent be bp Baec berfotB^ ^«nj? te Geldt Subfidien, ei\bc'tgeen betbet; berepfcBt morf)t fön / tot fecuïitept ban Denncmarcken tei ©iantR genjïbe bjepgljementenban Sweeden,eenpiompte M^J'® fabocaBIe ilefolutiebanblen öoningn'tobtineten/ * ' '^enbefetonbcerbeBP ^eec bat» Beuningen Baec baec in met alle opportune otftcien; :3^enoagBtìoO}'taf- oaenbanbe boojgacnbe ©o^/ Babbie jSajeÜcpbt in eenaubientieaenbe öefibcnt ban^enne^ marcitene be leece Zeeftadt nocBBet 2SebbeBow- benbe enbefebccttwecbagBen behommeciüift ffecB fünbe ) tot p^obifioneel antiooojt gBegeben / ficB bin- nen twee a drie bagen te fulten becltlaceti ; ^bect fön naöectöbingBenupt Bet ^aojbenaeagBeBotnen/en- beaenbe i^cec Zeeiiadt een iBifTtbe banbe «Siecce« tfltiii banben ïSaningB fpn peetlec/ inftoubenbe öatbe iSeccen Sweeden in fpetielDabben gBebiepgfit Dualbientnenin Denncmarcken totittimeecbe te aci> meten/ upt.HtatBtebanbe tlttaatiemet Baec jtogenbe/ en be intentie ttleef om bie nate Bomen/ twaeif SbjeebfiBe ïïegimemen ia Hoiftein quac» tiet te fullen boen ijemen j €nbe 6p foo becreiien Ca» niagB ban Deunemarck«n tegenjsbe <ii ngelfcöe etiam teageceq/ befelbepett #o}logB foimsl|cBte fuUen aetitidten/ entt^foutiebUW&raobett üeec Zeeihdc |
fiericBt toiecbt/ aenbe i^eecen fcanfcBe Sfimbaffa- beucjïtot Sockholm gebenuncieect fjjn. «©ijetiaciite i^eec ïïefiQeiu/ Beeft ineen nabec aubieiute onaec ' anbeceban befe töbingBe ficB gBebiem/ omaente öoo?fcB?ebe foliicitatie meec couleut te geben j *eboth bejongBlïingehomen abbpfenbanbe jgeecen 4Fran·.
fcBe SimbaflatieufSi/ aen'tiStoeebtfcBe^ofinaecfi.
ten geen becmaen oanbe boo;fcB7ebe benuntiati?/ maectuel batbiebanbe SegeetingBeban Sweeden niette bemobecen toacenban Baecfuftenue/ bante fullen moeten Boubenin't acmecente 3©atecenl)ete ïanbeinBaec itftcBbefelve voetdiein Dcuenwrc- ken foube tdetbengebolgBt/ enbeincajSban τιφιοκ ban Denemarcken tegBen^ Engelandt, Upt&cacflte banbe (Ccactaten met Baec jfêoogB ISoggenbetnet Dennemarcken , tee 00?faec6e ban dierghelijckc TraöatenmetEngelandt, te fullen moeten ÜJfehen; ^at anbecfint^ in be btftoucfen bie met gebacoteifòee- een SCmbafTabeucsi / boo? be J^eecen jSbjeeWcjie sBeBouben bjfecben/ meec enbemeec bebaettBctibt toietbtgetoom/ oofBpbecigee genegentBcptomfj- pebienten te mogen uptbtnben/ baccboo?fp banbie neceffitept/ foofpbie nocmben/ beb^fltfouben mo- gen fön ; ^aec toe boojflaenbe bat ben Conlngg ban Dennemarcken foube mogen fgn mediatie intecpptU- ,cennebeniibeBace.
/ g^eigeec jSeccetacii! PuiFenorf Beeft oocft in bletij,^ fin albaec gBefpjoocBen/enbcfoubenbe^eecen Swe-^ff' den, 'tgeen men in Baec conbuite in befen / ten atnfieii Α ban Vranckrijck met grootê ceben blameetbe / nl« foo feec iuftifincen inillen / al^ in een foojte ban tam» pcnfatieü?engBen/ tegBen'tgeenjpatBten tegöeniii Vranckrijck te Blagen te fiebben/ obec'tgeeninùen iongBften ©eenfcBen <©OilogB/ enbe omtcent Er- fort toaji gBepaflTeect/ enbe foubentegBelflcBgroote pjoteftatien boen ban inbe oube mafimente toillm tceben/ bpalbimmenebenfoo beelgBenegen b)ai$t& boen ban bie ;i)bc 3 maec bit allej$ met bie ccceptle oan tegBemostte moeten toerben gBegaen/ omttewt Jet geen 5pbefibeecbcnin bitgebal caecBenbe Denne. marcken: T^ebelibetatieobecbitgeBeelebJeccii/ in Bet f^^^ tod^neB^mectB^t b^iect / foo men fep^
bebppjobtnegetetmineect/ batbe^eere d'Eftrad» bp aenfcBiöbingBe aljïboen afgBegaen / foufe too?aen Baec JlSog» oo?beel enbe intentie baec om' i|;ent te fonbecen itifeccetefe/ enbe metbefelbeober't geen beQ; gebaen ofte gelaten / in tonfect te tceben.
|iaitrtielecb?01e Béeftbe Coninginne Moeder vso
Engelandt boo? be ^eec Ruvigny aen ben Coninpö bt-· ©e^ feenbtgemaetBt / batbe i|e.cc ambaffabeuc «oiiiiA™ toeIcbenaeöetaffenbenbanBetmeeffenbcel banfjjne hm 25agagie nocBtot ParijstoaSgBeinforamobeectboojffl^ begicBt/ bp iBifftbebanbe e ec ^etcetarii Ben-^gi^ net, oibjebanbenConingBban Engiandt toasutoe^ttitew geftomen / om bp albien Bem eenig&e f^?opo(!tiett tot p»te ©iebemofBtenUoo}Bomen/ öefelbe obecte fcB?.»'"™ ben enbe albooren tebertcecBen/antb]oo;tbaccop af te toacBten ; befe j®ajefiepbt fjeeft goet gBebotóien / bat gBebacBte ï^eec Ruvigny, a©at Biec ban toa? / oocBfoubebecnemenuptgebacBte i^cecHollis, enüe Uecbec tecBlaect / batBp figB foube Bonnen bfnöen in 't l^of ban be Coninginne iBoebec van Engelandt ominconfecentietetceben/ enbebep?o{jofitien tot ®?ebe/biem^noB^negBcnfoube mogen3Ö» te boen/ albaec teontfangen / metp?ote(ïatiebat be i«»ten|}f
totecnp?omptgòebt accommobement aen be 5pw ban Engelandt opcecBt toai; enbe bat inbebooip pifTibebanbeïgeec Bennet, toelcRe aenöBeb!^ %ecRuvignybectoonttoast/ botBin be ^ttgeifffit teel f toeltBe fijn €bele niet öecftont fpetialötB WtE^- öititBttoasi / batbeiEoningB vanEnghelaodt f«c geecne foube fien / bat befe Banbelini^e cenffeerte / iw geeft befen SoningB^aeBem gebaencappoitbanjw alieagoebtgebottben/ öatb'^eecbw Be«njngc»w« be ^eec be Lionne ban t aöeene öowfj toaji/t'^™! |
-ocr page 941-
en O O R L O G en Feem0t B&eck. pij
|
nitatfe foude boetten om t)a«i: omtrent
J^eccfpiatii) fijn oBeöatBten pnöe in> ζΤ tcm(e te bcriiacit; Jjcmtii ootft öp'tceben banbc ^«ïtu boojl^cDzebe communicatie oftebjacsijt/ ofwieteent» ita!" ghe uoojflcllm tot ©jcDefoubeBoimmtioentoegensi £f 03« ^fOöB j©03ïjsrtöccHbcte eeljjcBtegemoet "(ti· Doect/ Datijet om De Croon bau Sweeden in Ijaec onbeboecijbe imentteteöocn omfien/ ooth om ben jéfffcöopban Munfteröe ©jcbete boen becBaefhn/ enbefooD'intentteban En gelande ftnceectoasi/ oD^' ii)cB gcfcpttoiect/ botftnamentlücfiom totcenepnbc banden (ZDojloggmetbat ïij)c{i te bomen/ banim* jjo?tanticftljeen/öatbaec öoojeea beoiri oen een ©jcöelianöelingöetotetbcgegljeben/cnbebatbefcli bein'tigof ban ijooglj-gOeDacOte öontngtnne ban Engelandt, tocgfiensì Ì)aec l^oogD iBogBenbe goeöt binoen/ enbefneen plactfe/ bfcbeüeiuaemfietoaiS/ omtebctmijbcnaUetoptluftfgöcpt/ eenfgljec tiiate uallgemaecfittoieröt/ batoocöbe l|eec Hollis toasi licftenDtboojeen ïgeec tot J^^ebe/ enöemobecatc ge^ bacDten genegen; enbebpaibienbe felbequam te be^ tretfien / gDelücö W t'eencmael op fön bettretö fioat niet alleen öefc occafie/ om tot een onbecBanbelingfte te Bomen/ foube toecben becloocen / maccbat oocü Oefelbcfoube honnen ballen inöanbenbatibegeenen/ liie fooveelgoede incennen omtcent befelbentetfou- ben toeüjengen ; ^e Heec ban Beuningen ijccft onbet toclgeballenbanfjaec ^ooglj j®ogljenoeinfuD(iantfe Diccop gcantlüOo;t/ batbetalle^ feec confibeceerbe/ cnöe Ijoetoel Dp ban getoiffeljanbtoid/ batbe S^eei; Hollis boo? befen gefepbt uab / bat menbanbejijbe ban Engeiandtt)itboo?|lel/ baninonöecöaubeHngfie te tceben in 't Jgof tian jjoogBfi-gebacflte (ffoningfnne/ begoo^bete anipUctecen ; toant batgetfelbe tn allen gebal chaieuraen ^pangien foube geben omtcent be fjopofitie ban bat B0c6 in bepattfle ban Engeiant te tcecben / éttbe bat te gelDtli aenmecc6te / bat be o}- bjesi ban be l^cei: Hollis feecmagec toacén/ enbete ineec berbatfit Bonüe toecben ban gebjecö bad fintecii tept / om bat men motste oo^beeien / bat be geene /bte be 3a;ebe ecnfielötl^toilbe/ toel bonbetonfibececett / batbefaet&ett intecmenbiacen/ om geen tijbttebec:! Ifefen/fóomeno{i 'tb;ucgtbaecfie tot een l^jeebe toiibeftomen; maeiiallc momentente ttienageten; ^at ebentoel oo^beelbc / bat een toinfecentie tn'tboo;f3 l^of op boo?f3 aenb^engm batt ben^eeiHoliis een goebc faecft foubc sjja / maec bat B? ï^eec ban BeuBinghen niet alken baet toe niet g0ela(ltoasf/ maet oocBtot gijeen onbecBanbeltngBe met Engeiandc)na0gBeau« tDotifeect j ebocö gBebatgte Igeetbe Liohneinpecci be bej$ niet te min / bat hiet bicnbe becloo^en te tsecben bereotcafi^/ onibe «Scattaten aenganbiggte tttaec:^ Hen/ enbebicii ccnejCpebicntBpHembefiooibe g&e- bonben teb}e;:ben/ ombe boo^fcBzebe Conferentie bptebjooneuj foo geeft Bpboo; cecili gfieb^aec^ttoat pjopofitietot 3©}cberaeni»egen$i Vranckrijckfonbe fjebbenteboett/ enbebaecopgeanttoooibtsönbe /bat fon iBaiefïepibpbe ®?eöe nietenbeet en befibececc- be/ aljSbatOaec I^oogg Hl^ogBenbeboIbaenmotB- ten / foo Beeft gp eengenomen Bent op allet te be- bencben/ enbe alboocen monbelingBe met be leec Ruvigny gefpjoiten Bebbenöe / enbe upt fgn <2bele alle t geene boojfepbt iienbcbecbet BebBcnbebecilaen/ batöpbe %ec Hollis t'eenemaelgepecfuibeect bont/ banbatmcnbe©?ebein EngeiandcoptetötelöcB be- ftoeceecbe / maec bat eenig^e ban be gene / bie ontcent
be toel in bebeucBen bjacBten bot baec toe geen gene BfntBcpttoaibp Vranckrijck, enbebpgaecl^oogB IBogenbe / foo geeft ftcB in befen foo becce uptgelaten upt entBele confibecatie / ban te bettacBten ben bienfi oanBaec i^oogö jSogBenbebieBpöab/ batBetfei' be/aii foobantgö/Be^egelöcB motBt30n / bat een ttelggebacBte Igeec be iionne geeft betBlaect/ómi bintlinetiebanbenConingBinteboIggcn / cnbeom pe cebcHcnban appaceme nuttiggepbtbpfenCbele ^o?tgjjcb?atgt / gem / nebeni Iföinifteii ban be i©ai«|icpbt/ crtWebanDennemarcken ;(toeUBel)P |
becmaenöe/batbaectoiwebemoeften toicöen geno» bigöt/ enbe bon alle 'tgeéne in befen booigBenomeil toa.ei / bieitbe te tnecbtn gcaDbecteect ) ineen cottferen:· tie met bej^ecc Hollis in 'tbooifjï^oftc fuUenlaetert btnben; maec bat baec nietmeec foubehonnén boett ali betfelaertn bc fincccc öBcnegewBepbt banBaet i^o. lUSog tot B;eüe/ enbe tot ua|i (tcllingöe ban een prsH» minatrpatnctbefienbimabet)Baec]go.|Bog.>Sefolutie bpbe teelclie3p be boojflag) / om in 't Hof bati beöoninginnelEoebec banErighelandctOt Parys te Danbelcti/acnggenaemBabben/ bat{)p baecfipfou^ begonnen boeg^etl/ bàtbp albienfijnm^ajeflepbi: ban Groot Brittaigne, bacc toeebcn baecbeltic& Baecllo. jnaog.ijabgeccfoibeect/ begBeétiebieBaei: IBog. op bat groOte fatutafce toeccg bbnbe ]^;ebeBanbelnig[)efotiben toillengebjupc&en / met bol&omen autgotifat ie énbè inHcuttie tot Bet felbe/ al? ceebé baer ïu loco foubenfBn gBeboeelt / maei; batfulic niet 3pnbe / flaec i|o. jKog. o?bie3 / om confocmelgcö in onbecBanöelingBe te tceben / fotiben moeten tofcbett afg[)cto>att)t / ebbe batBp alleenlijcb bottbe fegB? gen/batgaec ^c jHog. boo?Bct bectcec&ban fiaec ^mbaffabtucupt Engelandtbp ipiffibcaen beai^;> ningBban Gróót Brittaigné finàelijcB fiabben beco Btaecbt / op toelcBe conbitien5p alsi. bOen ggeneggen toaecenbeB^ebe aente géenj bat Bp «iet toiff / of ^Pbefclbe/ ténaênfieri banbc becanbectügDe febect boo?gebaUeri/ al^nocBfoubentoillengBcftantboea / maecebentoclgfieloofbe/ bat inbien be j^eec Hollis o^bjeBabbe omtebecBlaecert / batmenbartbe jpbe banbeConingOfp jlScefÏccfitB bielobtlbe latengge? ballen / enbe te gelöcB met be Cieallieetben in Baet Igo. IKog.pattpejönbe/iïöDaccommobjeecbe / befaecBc baecboo;nietfeecgBcc{!oigneect foubcjün bangoebe appacentie ban een gBetoenfi fuctess ; fip Beeft bojbecsi boeaconfibececenbatmenbe conbitienin be boo?f5 jlliffibe becbat / ali Baeclgo.|i3o. bie ali nócg gejlanc fouben toillen boen/ niet tegenjlaenbe be dbbantagejsi liaec opgBeBomen / booi B<:t opentljjcB intreben bani Vranckrijck in Baecpactpe / en t'atquiceccn ban anbe.» ce <@eallteerbcn / tot feec gcoote Boften geboen / befelbe nietaliS een p?opofitie/banbe toelcBe men cene negotta? tie toilbe beginnén/maec ali B^t upttecfle bat men Bon beinbJiUigenom tot beflupt te Bomen/ foube moeten aenfien; en Beeft bo?bitimetpecemptotce cebenert aengetoefen / bat Baec {|o. lüio. niet meet foube Bon^ nen toecbe gebecgt; ^it ii aen fBnU^ajeli: gecappojV teect/enbpbefelbegoetgebonben/batmenbiefaecBe confi» tot be bpo;f; Confecentie foube tcacBten te bjcngBen / fcnut alleen bjai in ben Kaebt ban fön Ülajefiepbt getonfi ^ beceect/ batmen/omaenbe50beban Engeland: niet gciirii^ teboenfp?cetBenbanSweèdeii, enbe ben25iffcBop banMunfter, enbe baecboo? inbebatten te Bomen eet batbe faetBe in'tghcen efTentiaeltoai/ tofecbc ge-entameect/ niet onbienlligB foube 3Βη / bat be: 1|ecce Zcefladt, figlj op pjetect ban fÖn inbifpofitic banbeccrftebpeenBom^c ontBielt. ^aecbe ^eee, HollistoainocBgeincommobeect aenbègitBt/ enbe 'too;beelbanbe ^octocentoai/ fooraeecgBebatgté BeecRuiignyopgifteceneemBab boentoeteny bat ^ nócB vier a vy f baggen ban nooben foube Bebben om inflaettejpnom opbe boojf^ Confecentie te toefden. I^P toift oocB niet / of BP l^eec Hollis, niet becfeeci Beet 3tinbe ban bat gp ^eec ban Beuningen, toegBemS Baeci|o. JiBog. gBeen üofitibeboojflagBentot üm^ be Bonbe boen / enbe Bet tontcacie becnemenbe /
benConingöban Groot Brittannien toacen/ befel- be|«lbe niet Bonbe ^cflin?cen / fijn óibje leggBenbe'
om op befelbe té betfcBünen/ om tu>o?j^eggen ban bjcbetegoocen / fuicBi bütgp Idoelom naber (a^ foube mogen gebben gefcg^eben. 3@ant gp %eec batt BeumngengeeftgetBgeeneboo?fcg}eb«/ ban fgnin^ tentie omtrent be boo^fcgjebe Conferentie een be l^eer Ruvigny niet ìKcbo^ggen/ betoglentetblenpig; oo;beeibeouberture tot een ^Ijebeganbel / met peti: batnafurp;fnfe fmaetBtte beginnen ^ (^nbertuf^ ftgenbab gpgaer ioogg Uleg.ggeliefben gemfoa fpoebelütB ali boenl^tB b»>i / te laten to«Bomen b?8«nbesoeto(n)»n / goegier ontüfnt |
-ocr page 942-
SAK E Ν van ST ΑΕΤ
%tì66
|
tc ecöjagöen / enbe tpöclöcü tc tefolöcteti op alle 't flette . Sjjjïtcqüiïeeci fouùe fijn/ omöiefaccte foo dieotJe^ botàÙiniMgt l^ebben/ totoacc intentie te acDcmi' ncccn/eni>2onöct€>oöe.ii5e3Öett«pt tetoecchen. Igp Rêift omtrent'tgöecneuoojfepötijï / üan 'tuptWjii Beïlbatibe l^eec Zceftadcom Dffputerite ontgaen / öeJFtanfcöeJgeecentegBemoetoöctoocct/ batöp bil iifetfeecfiottbe app?eljc«ocren / enöcDat b' cinglJél· fcOimet UonDencpffcljcn/ïjattie^eeren Sweden al.ö Parthyen Op beillcactatcn woflen (}jn/ Detoijle fp Uacc niei béïBlaert gaoben} jae fepben oe mediatie tc tollleiiaenUicöeti; enbebatfealiS mediateurs ban be fïjbe bàli V ranckrij ck, enbe bp ïjaec l^ooglj iBogften » De niét uptetiefloten fouben tberbcn j bat ben iidif' fcgop bau Munfter elöeciiBanbclDe enbe gljeengtjes biagg inaett<tebanbe€ontnrt!banEngekndc» enbe batteggeloobenbMji/ menfoubebiejïban bcti^ngeU fcfieffibé/tegeniibeBbibeme tebenen/ ηοφ Sweden nocB Munfter abjecftt^te becbe bjengen ; enbe in b(en (ultls nocfjtanS gljeTcÖicbe / enbe baec i)p toietbt flöe» perfide cc/bat mettbaecboo;foube&lacc fien/ bat deEngéifchenteti)anbelen toilben ; ettbe h'appa^ cetitfeban eetiDanbel tot gct becept&en ban be- betfete oogmecthen affecteei;ben j batmen in alle gebal itioübolboen / gtiilöcBootftbteis€onfngöS!intentie toasÌ/ aenigBeeJibe®cactaetenniet Denemarcken mebebjatïjten / enbe bat fiet bies! arbitrii mofl fön aenbe^elf^ jPiniflecjiopbetonfecemtete tornen t ofte öaecbaec ban^t eietufecen j. i^p is« berfogfit glje® Doeeflbe^eec Zeeftadc aUe^ beHenbtte ttiaet&en / 00(6 om ri)n €b. te gemoet te boeten be cebenen/ toaec ombenConingD bienftigj^oo^beeibe/batfött €bele fitÖ ejccufeecbe ban be eerlïe Dp eenBomfïe / enbe i)ecft ijpfÜn<Sbele bifpofitiegBebonben/cminbefeconbef;
becnam onbectuffcBen bat aenbe ì^eec ISm^ balTabeuc ban ©^ancbrticB tot Stockholm ban be ^toeebtfcBe ^eecen foobanigBe bifcoucfen boojgeiio' men toaecen / upt be toeltfte fp oojbeelben bat be gecinge ban Sweden meenbe gepenetreectte Bebben/ bat be ConingB ban Engelanc be b;ebe toel foube toiU lenaengaen/opbeconbitien tn'tlaefi banbe onbec- DanbelingBefn a^nggelanbt/ boo^be l^eecen jpcan:> fcBe ^mbaffabcucöi booigljcpagijen j enbe op bat begenegemljept/biemenomtefijn upteen<0o?log / bie men niet alleen ombelaft bief? met Baec mebe b;acBt / maec oocli om be tcabecfen/ bie be felbe bec> OOjfaecBt iti'tbefjettigBen ban andere defleynenende intereflen , feec tegBensSliab / niet mocBt boen ams plectecen / ali een faecfie tot beb»lt6 Baec Baec ^0. maog. itiocBten fijn te bifponecen / fow Beeft Bp te meec fojgpuUiigBgBetoeeft/omteboen Ctegcppen/ enbe toel in tefcBecpenBcacBtigBe enbe pecemptoice cebe^^ «en toaei;ómme fiJnsi oojbeeljj bit Baec J^o-iKog. niet te becgetìltoasf. ^em isSooiBotmtenteenTradrctvan «ommerdemctEngelandc gBefpjoocöen / enbe Beeft Bp gOetoont bat Baec ^0. jnSog. baec toe feec gBenegen toaccn / maec bat Bet bienbe tot nae Bet flupcenbanbc bjebebecfcBoben.
«©othfteeft BpgBebagBte ï^eec Zeeftadt feecpbe; cicBenbetefolttptgebonben om alte 'tgBenetotb^ebe
gBelobi^ / bat be Bnoop ban bien Banbel foube aeiiBo men opTj^ abfiiffecen ban 't geen tuffen Baec ^o.fflSö· cn Engeiïndc in beiwtB mogt fijn. ©rootter 5000? òbebè ojbje ban baec enbe eitcaoibinatife «toiiioii enbe feec éiBèaijplaubtffeecbi? neetftigBeptìt / enbettlpt HactogB bàn B-aufort toasJ be ©loòte a. ba«tje^<^otiïneBrotTouion epnbelgtB inbieffait olöeteaigt/ bat fijft <gb. aenben ^eec l^actogB ben VcBdofmê fÖilfiiO^fr/ f(®iéifm«t aditcn dcitiglx |
^töepcit ban ©ojlQOfi / bact onDcï tffiirietfeni acht , ^ ttanöaèc^. jlSog xee reftiile» nemen / enbè tot ;
wencpitbefebEticetiioöe bagfjenaen boo?it te f«n / ' metlittemieombooïljet upttoeren ban 'tglieintiem acnbeboien bjajS / niet tocbec aen Eatibt te (tomen ^ettoierbtbaec aengljeraecibtalsiecn ccinfibiïable facfcft/bat meninbelc jaren göecn equipgjein Pro- venccgf)ebi»enÖeblienbeban Dalffoobcei confiüeratie àiìiÌbctegljenbioojbigfie/enbe te booten in alle gepote cquipagicis/biébaec boaecengfieftDtèbt/ gfteöojrten gijetoeéfl fgnbe / tot manninglie ban be ^cljepen ban Φ03Ι000 / eert groot gljebcelteban't ^ee-ffiolch upt be Eee-plaetfen ban be toeft- lu|ieii ban bat Sflcft nae Provcüce Ober tebjengen/tegentDoo?big bie toetuflino alleen in't Zuyden inProvence en baec omtrent geboaa i!en/ toai gcbaen. «©cbatgte ï|eec be Β eauforc ftjijcjf 0 otft / bat fgn Eupbcn op be ©loot booj flabigiie eiec ' iitieomtcemftet 8anbelenenbebcfïiercn ban'tCa- non, tot bie ppmpiittibe enbe (jabilitept toacen g^e* gebjagt/bat ign toectroutoen toa^ bat fgnpajefrootii in bat beel/ijfi toelch mta meenöe bat b'iEngelfe cenljj abbantagie liabben feec biel gOebient (oubcn Tfinj i^et ίδι0ίρ be CiEfar, toeU&e ben 3tmöaffabeuc ban bien honing na Conftantinopolen öDfÖ?afi)t jjabtop fielli tenbe in be vyftig iStutfteti «©efrljut / enbe obec be vier hondert mannen/toaSonbertuflìcBen tecgoebec «pte mcbcaeno&eSomen/ enbeiiabto?b?eomfig gwet te raafjcn / en Defe ©loot te bolgen.
Siti'tiaefï ban be boojgaenbcBoeetft / ii^embanffitSis g^etoiffeSantbericiit / batbeConinghvanSpangien«|>'«» de mediatie ban Vranckrijck tot {jet «ebcrleggBenffi' ban ben ©ojlogl) tnffcficn Spangien enbe Ponugael ^panit» ijilbt aengenomeny 'ttocicb pubiijthotlètooibea fönbe S®·
cenbentie te gOeöiupiften / fjem becfeecBect Bef' ^ boo? een b?cembe enbe fpecülatibe facili bat» i&tactjei ftenbe/bat Op i^eec ban Beuningen niet foubenaelaes'.toietbt ttcngfiefien; be göemeene optntt bjèfetibe / lei ten in beboo?fcl)«be Conferentie be&enbt te maechen ; bat ben Coningf) be tontittuafie bau ben «©ójlogfiSi b'<©bligatie/in be toelette ftaec J^o.iBog.metDcne- ' metPorcugaelfitB abamagleuferàljS ijeJ&iebé lionm«W marcfcentoacen/onucent beboet ban een bjebe-Banbel, ac^ten/enbe bat be iSpacnfïïre fece gpepetfaabeettwii enOace fincereintentie / om'tfelbe punctueljjcBnac ; toaren/bateetgeentnbcfei&isiiberjjninbetbaetbJa^ teftomen. iH^en pcnetreecbe oocü itiet tod toie be Spaen^
" ■ fefjepermobeerbe / beFranfche, tìi ®o?togö fpi
mollili
Witti lessm
be met Engheiandc, tecoepen töt een Mediatie, inde toelette d'Engheifche alrebé toàten / «ttbe 'tgBeen meti p?obifionehjtfi fiBeenteb^upiren/toeiiìiat Bet feec te öfteiotientofl^/ batbe igpaenfcj&e bjebemetPortu» ;aei toilben maetften/ etw met Engeiandt]paec niet nlateninbefenΦΟ?ΙΟ00/ eabe miboelentortbetìfoeci fienenb^oenUpbingegBeben/ omtoöi te feomenbat bep?etenf{en/bic fjiappjeBenbeten/ baec tecotqafie ban Bet obfripben ban be ConingB ban Spangien öp Vranckrijck oBemouertt fcBcenen ti fullentóeci ben/ gBeencupturetulTiBenBaecenbe Vranckrijck^ caufi;ten. _
ïE>en ConingB Beeft toegcftacn bat Baec ^o-lKOff·· tot betoariagc bajjbe <ί2ngrtfφe gfiebangiBenen / toelt* BeiH bc^ceBöbeiicnbanbatiïijcB/ booïBaecw logB fcöcpcn ofte pacticiaiece CommifFiebaetöetg op3BcD?0cl)t toiecbiti / be DnbijjtBe gBeban||en- Bupfenbaei fjjnbe/ motBten giïjebiBprften j 3©aic ppftBtealsfcenconbitie/ biefijn USajeftepbt nietee^ tofpgBectmoefttoetben/ bat fijn |lSajeftci»tbeB|^ft banbeboojfcftiebegBebanaBencn/ mitii bie totfijn laftetjuamen/bcönootftinbe/ fcmbe mogen geöiupc=> Ben om fïjn oöebangBen onbecbanen (n Enghelanc ie=> öBenjS befi'lbe u« te loffcii / enbe te gelöcB Babt^goepts aBebonbentoe 'teftaen/ batb'^gljelfcije §p|tnfett
cnbebjebe Bànbcl Bonbe bienen/ toegenöben Cow nietfoubenmogBen toectìéh^eàccefteccii«>teenig«« rilngBföninecftec te facilitecen/ enbe toaiS bieiSte Banbe pjctenfie / ttiet e)ccepfié nocBtan^ ban Mt ...... ' ■ ...... befelbefouben mocrtien gfiefrtricben op goeberenote
v.v,w«,»uu«jmogBen gBéfrtrfeben
b'onbecbanenbanfön ilteat^pttnbe©jltifenm(W tien Beüöen j iÊaec be i^eec ban Beuningen fieeftaOT» öBetoefen batbolgemiBetiaicartaetdpcanje cenin^tBepenbanbe bpanben tan Baetjgo.W· enbebieiiniifneei^e/ bangoebeii wbe bat obec fteiifetTceirtie ntet%onbeft«fWeww enbe/Beeftombai aen tetopfenbe tìetecBanbt eBeftel^t coppe banket «ïtöt^lj^ |
-ocr page 943-
en OÖ R L O G Ses èn veertighfle ËoecL· ^ty
|
^ibftojaentwmöe (CcactastfultfijiWcKccniie/ öfeBet
aengetiomenöfffitecimonitccren.
<ipnül}jcBttJiettUa(lol)eftdttiatti{n ecnentwin- tighften namiböaaf)tEn twee upten m'ti|of üanDe . contnafnnemocbcc ban Engekndttot Parijsenin't JS bptosfcn ban bie iïiaicfit'ptctnfoiifcrentie foube glie- wfi jióuösiibjojtien ma De L^eec Hollis, altóaccbe ^ectbe B*·', Lionnencöóocüfüuöebinben tocgcnDen «JToitingBen ÖP Igescban Beuningen ijjegen öacc J^óogö üEog. Jjiii· omonöerDccfclb£Cü)illJel)aol)C!i bc toegö te openen tòt'taen(iellinbanbe ï^iebensi-tcactaten tneenpiaetiï toflcbefjacc ïSfcagO Jiiaogenbeöaci: gcballigljte 3i)n beïtilacct IjabDcn. -©êbacgie l^jtec De Lionnefjeeft gem tocbcromgcfipttococnöfe iHaojcfiqu tefullen Bonnen beclJlpcen/ batDcffdfii intccefTen beb^eebe niet cn fouQc rctacbcrfn. ^^ ijj acngimaent om ficD foo becce upt te laten loegen Ijaec i>3ooüÜ Jlïiogenbe bat j)P poi^tttbebecfeccfiecen fouSeliacc inientie te fijn/ niette cetractetentie Conbkienban lö^eDe/aengge^ boDcn bpftaec miffte aen De Comngljtian «iSjoot
Brittannien, banbenelfden g^cccmbjisi lacfileöen.
HÖaec )plje«f{infoaimpo?tancc JiKiatectcnietaf00?= béeltte lortnenbocnfonber lajt;b'i|cerban S. Albans tóaiöaec te i^obeaengfjciiomen; ilSaec ü^acljtgcen o?b?e of mdcactiemetftifjoinicentecnlofjeonberljan»
toiiHÖilinge. g9e<0?aefban Furftenbergh bjclcheopbe
ίίϊΐ CractaienteCiccfiiSgebJeelt/ toasoochatbaecaen- {^^"'gclangt/ met Ijem een (éoeiman banaen ^SifTtöop banMiinfterj toflcfte laetftctiiflamie geeft gebaen/ ontDooimibbel bonbten Con(ivji)/ upgaec Igcogi) itgogtjenbcte b}ceggteb}engencemgl)ea fccatleinbe (Ccactatcn met fijn iBeèficc: iBacc Ijent igtebeti ftaen gegebcn / bat be Coninglj gc-cngagcett üm Ijaec ii^ooQtj iBiagenbe abarttagesiin befen te beboìbe» ήη: (Sngaa'iuètbònbetegljenftinj enbe teifecbtupt jjEt geen fop uprfieniieec Fürftenburgh, aljffoot&ben boojfcgjcben Edelman becflacU" tofert / banbebifpo- fiaeinbebjolcbebe gljebacöte 25ί(ΤΦοΡ foube fija/ »aflclijc6befloten/ bat met b'o?b?e aenbe^er Col- bert longgfigBcreitccccrt / omopgctftraclnicDftebe ®«ebe tepoufecen/ befelbeaLöboenggiflootenfoube fijn. , '
®e©Ióotctot Touloii toegcrulitoaijnótrjntetin 2ee/menfp?acBban oSalepen tot befclbe te boegen: bfltfe baec boo? notg eenbacg vijf of fes langcc opgijc- fjanben foube h)o?ben / om öattec tpbiirjcn toacen bat P'<ettadic|)e op nteuto^ fjaee ©looten tnöe iBiöbelan- ftgeZeefouben biUlen brcfieccfen:
<©pbefclbe ijanbclingf) in'tlgoflcl banbe Conin- Öfnne lEocbcc/ Ocbben gaec iQoog iiaogcnbijbenefen en twintighftenoecefcribeect/ batijpöe ü^eecc ban Beiiningetiötrboojfcijiebc confctcntien metten i^eec tmbaiTabcttc Hollis aengcltdt ban boegen befen <§taet fouDe gebben bp te tooonen / rnbe bat gem boo? mftcuttfe fouöc bteneii / facn b?tcf bie gaer ftjsogg ilSo. ben elfden g&cccmbec lelïlebenaenbegcogglt-gemeli De<fl;oninggban <©joot 2S2tttannien geübengefcgje^ be/ enbebepjefcntaticnbacc inne bcibat booj foo bed flii men boen "tee tijai fisnnis geeft gegabt / toat b'een ofb'anbec genotrien gabbe / enbe boo? foo beel bdangs oeEanben enöepiaetfcn/bie febect fouben mogen toefen geoccupcect/ batbe googgepactpen baec obec oot&ortbeclijcfi inberminne fouoehonnenberbiagen/ wtbpbÉcbereboöJtgangg banbe boojfcluebeganbes IW gebeliöfrecct cnöeggebffponccct foube bjojbcn obecget rtigecen baneentgljcbequamegabileperfoo- JW otti befclbe met cniicnebcn0 ben meccggemelbe ^eec Beuningen bantoeggenbifen jStactDptebJOOi Wft nem |
^ ^l^emtnàiÌceb2teboa?iae öDeftöwbenom aenben ®oningg te moggen octojbccen boo?t ggeb?upt6 ban rpe eebangengupfenbeijelftbanbe EngeifcheGhe- vangeüs, Biébooj a|iD?logO fcgepenof Capecü ban öacc ©öogg iiaoggenbeinbe $|abeniibanbat nm opgebiatgt/ enbe fnbe boo?fcg?ebe <6ebangeH-gup- len bebonbên hJletbcn/ mit^Dp gaee l^ooggiKo. ootB toegcftaen hjo^bcnbe gcliic&en gebeelte ban d'En- geiiche gebangeni /bie boo? 5Fcanf(ge ©ejlogg fcgc- penof Capecjimotgten toojbinin Holkndt opgge- ι6ά6 b^acgt/ enbe albaec bebiaeit. (@ot&ombebofcenacn ί n'. ■■! tetbcnben/ tenepnbeb'epgenaerjübanfeetbec éSrgip met f canfcge a©öncn eecft boo? b'€ngelftge aeti llcant geiaegt omtrent Bouloigné, cnbc nabecganbt albaec inbe ^tabiocb?acgt/ foube mogen b?pgéftflt toOJbcn ban be p?rtenfic ban een derde deel öOo? borg- loon j al£iooclibat biecggelptiic beicatieniet meec mofgt ggefcgieben; Wgelgtfi^batgptec bftafie banbe inftantie bp be jPranftge ^mbaffabeur tot Stockholm aenben ^eec Yfbrants gebaen/ batgaec illoogg HSogenbe met eenige tomplaifancé b'oRgge» fonbeecbe pjetenfien ban fubfidien banbe Ccoon Swe- den foube tornente gcmoet gaen/aen ©?3ncBcöi6 foube berhlacenfulchii omcebenengaet l^oogg |Ëo. onmogelgclttefgn; enbe bp bie ocrafieaengoubènom bctallngg banbecefiecenbe fubfidien ^ toeltge gaec Jijoogg iBoggcnbeban Vranckrijck compete?cben/ mctbecfeccbecingg banbatfpbefelbe geecnefoubeti cmplopecen/ om ben Coningg ban Sweden in be gocbepactgjjetetreciien.
't<6ccnbpgem totnotgtóe/ inHabomftigge ban be boa?fcg2ebe bebeelenupt ggetoeccbt geeft bonnert too?ben / tóaiS bat op be notifitatie ban gaec ïgoogil naogenbeboöjfcgjebe ïïefoiutie/ omelcbanberobec cnbetoebecin boo?fcg?ebemaniece t'afcommobecen/ met be gclft ban be Cngelfcge <0ebangen$i / be ^eeè be Lionne aen genomen gab 't geen ontrent get gge» D?upcb ban bcsi iSoningg^ <©ebanaen-gupfen/ enbé tegen accefïen op «gngdfcge ||>?infenbp fgne naaies ftept op gaec igoogg jjlüogenbe inftantie goebt gebons' bcntoaiee/ aenbe, <i3oubecneucj$ banbe ^ee bintten aen te fcg?{)ben/ ominbe ^ee-jl@aben$Sfeec» Ber ggejhaccbt enbe geobfecbeectte toojben. «ffnbe fanbebpefclaictilfementbpgetti gégeben/ ombatbe i^ranftge «©bebecenin be Engeifche ^cgepén ban goebenpjinfe toacen/ freïtenfienontcetit get Verbot teggen d'arreiten gouben / ban bat bie otn eenigge ao?faecben/ nocgopeenigge p?eterten góebiefotiben moggen gefcgtcben. üSulcbS bat gaec l^oogg jBo? ggenbe intentie tn befen bolbomentlgcb toa^ becepc» aunnM bénbè.i , ,
«©e iléecMardchald' Aumonttoa.e <5oubcrneüc bon Bouloigné, enbe Beftont in afflnitept be i^eet: Tellier, ^eccetaciSban iStaet/ betoöl^ei l^ecci lliSarfcgal^Oubtlte ^oonaenbeffelfi^ ^otgtec toa^ net rout / enbe geeft baecom met abbgjï ban ben Jgeec Bareel gcatgt/ bat aen get fdfbé effect enbe begaggei» tgcbaenbe ïieec Tellier foube fön/ batgpgemobet get geen tot Bouloigné geabbifeect toiccbt boo? gebal^ lente toefen/ aenfgn^b. foubeabb?effecen/ iiebei; αΐ!ί oen ben Coningg/ enbe bat gei oocbbienen foube/ om get gumeuc ban gebatgte ü^eer lÉiarefcgai te mcfnageren/ enbe geeft gebacgte j||eec be Tellier btenbolgenbe baec omtrent bp gent ae^gcfp?ooc&ett ftinbe/ bdooftin foobanigenfinaengèmelben Igeec Marefchaitefullen fcgjijben/ bat gaec ^ooggnao» bonben berfeécbert toefen/ bat'in befen geen cebeneit ban blatftten fouben ober blgbenj battefatfelbecté bectcoutoen toa0/betoöle bebenttoaibatöe ggés bacgten banföniföaiefteptgantffg nletlepben/ biccgeli)cbee]i:cefrenban fgn <i3ouberneuc0te tottnf; Sm beren enbe tollereceb. onbefufi
©oo?be(: geeft albcfc aenggebient/ 't geen gaec f*""·^ ]^oógg iI3oggenbe alst soo? epbt iS/ berblaetbett tot uptfluptingge ban alle goope banbe Swedéh, opgaerongconbe/ p?ctenfien ban Subfidicn «©eiii tefullen fucnecen enbe geeft toeberom lebenbiggge» maecbtgaet ^ooigg ilgoggenbe epftgbanbere^» renbe fubfibien/ toeicbê gaec upt bratgt ban be Silliantiemet benKoningg ban Vranckrijck toa- cen competecenbe / op 't eerfte toiect nfet fonberlitiggtf tot anttooo?t gegeben / betoglebefaetbenmet Swee- denin anbecetecmen aljiboo?geencnfcgeeiientebee;? ballë/enbeoo'ttaetftefoubemengeecnebetadtgebbeti met uytvluchten, fulcbtfbat onbecbinbenbe bat^iè faecbnietal;} met bebatten/ bie toat belecaet toae^ rm / te boben te fiwiten fbu&«n toifjnboii? |
-ocr page 944-
i666
9x8 SAKEN van STA-ET
|
Dienfi ban fiacr i^ooslj SioaBcnùe onìi?r ticc feioec beEtefecinaO / Baö gDeoojDteit bat be finale iniiamten ftiïiefwteïiien/ öferiöente toecDenbccftöooben/ tot öat »)eiift6(Pöe anöete faecBen in öe toelette De fjuitieui ten te raefnagécen toaren/ alss omtrent öe diredlie van de Viooten, Defe fnciöentenmet Sweeden enöe öiecgelijche met aemaclt nebec g^cfelt fouDen toefen : ©erttoatoeniie onbevtHffiDen batbpaltiten be Con- fdiaüan Sweden tnbat fpoo? fionben tocröen obe- i)?aif|t/ batfeinbe gemeene pattpefoubentoillentte; tren/ ntetDeftoaetljjcfe foubetoecben gfie-effectuectt/ bat men tot blen epnbebe ganbt foubein be beurfe Jieetfien / tnfonbetftept alsi bc penningen in aftto?tÉni 00c ban fulJfibientioo?iiaec?§oogö jTOogcnbefouben toecöen gljcfmputeettj a©antöet foubealtijbt een Bcfltötiglj argument fön/ Dat men met be Subfidien te toepg[tecengeenoQjfaeclte moefl laten tot ggeliicbe uptfieilen {n't pjefieren ban 'tCcactaetalötn befen «öojlogö metEngeiandt Dp befe |Baje(ïept toaeten gDebjupclu·
©ojbecii Bem met be jongDfïe ^ofi upt be «©jef^ fieban!jaec igoogli j®ogijenbe toegehomen/ ijaec Igoogft |®ogenbe iïefoluttebanöen vijfthiendenbei fejS liaaenötsi / fjeijelfcnüe becfcljepbe impojiante poincten caecBentiebe negotiatie met Sweden, enbe onbec anbeten inftoulienDe bat ben ©oningó toan 5^enncmatcften/ geenffiugi foube verfocht werden om ftil te fitten ^ enbe buptcn engagement te blpben ; niaectoeltec contraete omficfl acBtetbolgöenii be (Ccactaten/. tiMTcljcn fijne USajefiept enbe ijaec iBogenbe inbtgoceufe actie tefïellen; enbefjoe toel ïiemgaene aenffl)?iibingl)etiptiaec Igoogli jföogenbe toaiSgliebaen/ fKijti^t eenfgljen epnbe benbeboo?^ fcöjebeKefoIutteteblenen/ foofieeftDem nocötanii batiöaei: bfcttjig&eoo?beclt tefgn/batöpbe felbe foube oöeö^upcfien/ omte(lecc6ecacnte pecffen be perfuaflen/ öiefipboö? fteenenalbact Jjabaen göes toem/ ambten l^ontngfi te btfponeren/ ombefaet^ fee ban Denncmarckcn ortöet anbeceti te Bauben op be gconbenmetbte Ccoonnebec gge^elt/ fonbecaenbe tnftaniim enbebjepgBenban Swedente befececen/ enbe Beeft gemepnt niet fonbet fonbament aen be ^ee^ renbanf^gne jjl3aielÏet*t>t0$iaebt te Rebben Bonnen te OBemoebtboeren/ Datbefefaecbegeen Beucebaecbe/ ijctoöle DeneutcaUteptban Dennemarcken, toelcBe feeCcöOn Sweden boOJfiOegB/ ende toperieufelijck urgeerde inBanóenbàn Dennemarcken, notöbart Vranckrijck, nocBbanBaec ^oogB JPogenöetoaS/ maec bat baec ober met Engelandt, betoglebefefaeCi Be tUffcBen öat SÖcB enbe Denemarcken, tot een openbaren #o?108B toaceo Upt geDoi|ien /moe|ïe toec- öen geconbenfeertjg^atonbectuffen Dennemarcken niettoapenöe/ tecbjfccetieban Engelandt foube 1)10^ Den / enbe geb^ongen ofte gepermobeert foube bonnen ttjecÈien om nocB erger mefures te nemen/ tenaenfUu ban Vranekrijck enbe ban Ba^c SjoogB HosBetilie aljï biegan een pure Neutraiiteyt, enbe om te toape^^ nenBaec J^oogB ildogenbe fubfidienttoobigBBab/bie öe felbe gêinftOtö Bonbeu bcboucfecen/ om Denne- marcken in ^eutcaltteptte (lellen j g^atfulcBsi De ïJcgcccingeban Swedenoocfimet B^aento^fen ban onmagcljjc&Bcpt / fouöe Bonnen toeröen tegen gefpjOi BentnBaetboo^del/ enbe Diesi alj$ eenigBe ceben enbe öe al^ecminile confiberatie üan gBenegentBept tot Defe Croon bp bc felbe plaetfe fsonbe binben / ban Baec ons BeBoqjlöche pjoceburen in befe foube öeftfieren / infon^ öecBeptaliSbe rebenen ban inbuctie enbe bjenbelgcBe noobinoemetaenbiebingebanconfibccableabantage^ om Sweden inbeeoeljepaEtpe te tEÉCBen/ ntetfïertBe ïiefoltuien otninbienfp een anbecetoeeBupt toilben Baec metaWematBttegenStegaen/ fouiientoo?ben oBefiüff i öit aiU0 aeappupfert / met al Bet
geenUpljemfìecft upigebacBtfeonnentoecben/ om upt refpecte ban conferbatie ban reputatie, enbe upt ïloofpe vananbecelntereflenbani§taet/ enbebàn beeleBeftoaeciycBe canfcquentien enbeinconbenienten toeitBefouben ontjlaen/ inbienmen ban Couesban |
anticcSmcwficn/ofijicceDênentofeciiên öaetmeeÉ ^t •enùemfiec geapp?eüenöe«t/ floelajelSemnocD ηί» pofmuegEfpjoacHcntoietOt/ enDe alleen gfjcfeptit bat ^
iTien af toacöte toat ö'igeec d'Eftrades op iiOjtijci ium
Goöfeils 9uamte BecanBecnj enDe Dp Bonbejjiet öefön/fönpofitibelalïöanBasti^o.3Po.tegJgJ»
Bier ontrent toegefonben/ ijejegenen foube; ^nVr? tuffcBenfp?atB menrefeluptmet ö'||eec i^eccetarfa PufFendorf, banöat VranGkrijcknietÖbatinfÜnbets mogen toaii/ ja fijn Croon felbe bejSnoobt fijnbefou» befparenom Sweden tegensitegaen/Bp aibienfiet eenigermate inöefefepteljjc&tegensi Dennemarcken foube toillenpjoteberem ^e J|eet De Lionne bet» ineenbe bat ben aimbaffabeuc Koninghsmarck, bjdci Bemen töbinge Babbat tot Metsgetoeefl/ enbeban baec becirorhen toajS/ mo?genoft obermojgentot Parijs foube fijn/men berlangBbete bernemenbjatfnn 3n(lructie op bit fubject foube mebe bjengBen: (©ntec tuffcBen melbenbejongBttettjbingenbanbe %eren iFcanfcBe 3fimüa(fabeuti tot Stockholm jbat bc l^ee» ren Sweden begonnen te feggen/ batfpBonbenl^ùen bat ben fóaningö ban Denemarcken armeetbe /mibtss DatBpmct ageesDe tegenss d'Engeifcbe» enbe batter geen aen be IgeerenboojgijeUomcntoass/ banbean^ pructfe ban De i^eer Β jekke na Denemarcken gaentic/ niet ban foofctierpe taeitoa^i/ m menboo^Beenen tot Stockholm Bab gefpjoocBen.
b'llcev Hollis Beeft nabecBant op 't booitoenbenban caafj 't berftoaccrt ban fijne inbtfppfitie / De betoufïe bpeen Bomfte in 't Hoitel ban öe ïSoninginne HSoebec ban KJ EngelanttotopDonderdaghj enbenabecfianbi totopfmm. ManedaghbetfcBoben.
't<0aftoat ateratie bat upt , Galais gBefcBjebeü toiert/ batb'CngelfcBe metvijfen tachtig a megeni tigh ^cljtp^ban ©oìIdcB in Duyns toacen/ enoe bat b'abbBf^n upt ben Staêt mebe b;atBten / bat Baei; 1^0. Ifêog. inloot in lange nocB niet geteet foubein.
^ejongBIt^ ^^iebenbanben l^artogBban Bei^· fortop gijlecen in gBeBomen / meiben öat ^cpl reeöe toag/enbe alleen eenigB JSufpoebecban Genua ber» toacBte/ öat alle bagOmlïonbt teliomen/ fultfiiiöai Betbettfoutoen toajs/batfgne j^oogBeptfegenhJüHi· DigBi» deemoed fijn/ enbe öe<©allepen bantó €coon foube met ficBncmem iiwiKfl
35e!|eecban^t. Aibans, toajifetiectdrietiasijml^'" toti^t. Germainteïgoof aen gB^omen,· maetbe"*'* iieeren iBiniftecsi enbe aabece met De toelcBe fjjn «Eö. famiUaec toas /fepbeö eenpaetlöcBiiat Bp oeenetBen- beojbieoftegnpructie ban't€ngelf£Bêl^of/ mebe toatibjengenbeomtcentfaecBenban ^taet/ enbe bat fijn <iSó.ficB in befe gBelegBetitBept met öe felbesanbt^ ntet mengijbe.
g&eleec 3fimbaffabeucban Spangienfepbeopetitf IBcBaeneenpber/ batBpeeenfiennijfe Babban'taf? cepterenbanbemediatie ban Vranckrijck, inbeBatis belingBebaneen accommobementmet Porcugad,baf bjetmb gBtbonbentoiert/ Detoglebel^eeRnftanj ftBe iElnifier^ B« contrarie eben pofitibe fcpöen. g^aec toaren 25? eben upt Madrid, toelcBe bericBten batmennocBteneenen nocBtenanbeeen opbeaenöte» btngebanbe boo?fcB?ebe mediatieBab gBerefolbeect/ enbe Dat aen b'lgeec Ambrun piobifione öcB totantJ to30?t toasi gegeben / een groot compliment tot bantB'· fegginglje. ^ . .
Maendagh ben fes en twintighileii op Öi Ittioöagö ! iiib'êecfle conferentie met ben Heer Hollis, tettöbeci (ïacn ban öe ÏSoninginne iBoebec Ban Engeiandc
b'l^eec ban Biuningen Bab boo? afuptöen m^ Ruvigny, gBetracBt te hernemen of gBeö«Bte«Mre t^». Hollis, naecbegebaneberBlaeringBeöatieBeneflftt',^*^ Bept/ ommetBeminconferentietetteöen/ tu^fW' be mogen befiomenBet)beneenigeo?b|e/ om WiPew besö&etiattben ConingBban EngelandteentgeiJ^ pofttie tot vrede te boen/ enbe bcrnomenBfowewnat fönieb.alnocBgeenlgBc foube BeBBcn BeBome^» om te Booren / ober te fcBlööen/ enbe Wi^» afte toacBten/ footoa.3 Bem Igeecban Beumn^a toelingebacBten gBeballen of B«n«« |
-ocr page 945-
|
, höuiicrt/ in&ettfetanöecstebecBIacen/flliöattecriec floeöeappatintte tot tojéDefouDe fijn / fip altitea ben ■©eic Hollis ööelafttoaee ofieaDelaH mocBtetoo?i ^ntKfonfitfen/ boo?eefïaaBEn η öEtooojgöecoecöe IBiffibe ban ben elfden ©ecemöec aen ben Coningg
vanEngheiandtteacteptecen/ enbeeUecDe paetfen
bfe men fcbe» bnftaen foube mogfien {jEbbcn genomen te 30«/ iHamtcablcwmpofltie te bomen ! maecconi nbececrenöe bat d Heer Hollis niet bonöe ignocecen / batOiïcec banBeuningen foubepeüben eentgöece= fcttptie/ op'tgI)«en iianbealbaecboo^gemaengBe» tiaobenetonfecentieobei: gDeftt)?eben t)ab/ enbeb(en:= bolgöenö 't göcen tn bte fin foube 6omen tefeggöen / fou&e acnften aljï een pjopofitic gDebaen aen be jijbe ban Óaec l^o. JlBog. enbe bat be$S niettemin Ucgtettjtb be g^eene bie gefepbt tniecben ontcent ben Coning van Ëngclandt, alle aenlepbingge tot®?ebe-t)anbe( te tracDtente tucbecen/ metl)«bcth3ecfeen ban ongBcs gconbc fufpicie / ban bat baec toe gfieen fincete gliene i gmttjspt foube fön aen be 5|jbe ban Vranckrijck.en ban paec JHao. befe fufpenfe manicceban booi(lelUng /
fooBecftBii geacBtbetocgBban een bolle Franchife bcöipUgïifie te fön; maec onbectufffBen op batbe ^italji'liiDe Baec niet fouöenmooBenaöufecen / met iefip^npofirie op be toelche Baec Igoogfj ïBog. be Oan= beiingDfoubcnbotllen Hupten / β1$ί itiijouneobe alle Bi't O iicen ban be upttecfle conbefcenbcntie met eettigen fcinj.igije-epfcBt Bonbehjojben/ aen te fienali! een bóöjltcl / ban be toelcBe men een liegotiatie foube toiU len beginnen / om ben anbecen nabecBanbt becoec enüe berber te gemoebt te gaen/foo Beeft Bp tot tneg^^ nemingBebanfoobanigBepecfuafien alle mogelöcBc tautelen gB^bjupcBt/ enbeoocb te gBelgcB om be Heer Hollis re ftcacBtieec te conbinceren / ban bat op aBeen rebelöd» ofte eenf gfint0 abmifTible gconben petsi mieroer ban Baec ^o. .|®ogenbe gebojöert öon» be föecben / enbe op bat üit iaetfle met te meerder na^^ bjnctifoubemogBengöefcBieben / geeft alboorenin ' .....eerde
égale gfienegBentBepbt tot b;ebe / enbe bat gBeenfnbe felbe boo? geitelbt ofte geurgeert mocfl toojben/ op gconben ban cebenenbebilUt6Bept >mae0en toojben gefonbeert/enbe ntet op eenigBep?efumptie/ toanbat tnenbanbeeene ofte öeanbere5öl>e in ftaet foube fön om ben anberen beboet tegBeben / ofte in neceffi» tept om bie 't ontfanggen / enbe bit aen gebatyte ì^eci; BebbenbeboenfmaecBen/ enbe bomber met fön € ge» toncecteertBebbenbe'tgBeen ontrent be fojme ban be conferentie foube bienen te teiojben gBeobferbeect / i!$metfOn€b. ópbeboo^fjlHaenbagB bejinamib- bagBS ten drié upren / infön «aroffenaer 't Igof banBoogögebatBteöonfnginne jlSoebergBeceben / naec bat albooren becftaen Babben bat ben Heer Hollis fttB baec bebonbt / enbe te gBeiÖtii met boel ge^ bacBfeigcerbeï'ionneöeabmitteectsönbe / om Baec ipateftepbt te begroeten/ ineeni^amteralbaaer Deel «eeren enbe barnes fitö ontcent Baer bebonben / |
bjaecBt/ofBetöaerHaaiefiepbtii intentiebaaii Baet baer te Booren / enbe Baer lEafeQepbt baec op in gBé- «ebenfjjnbe in een Cabiaet/in'ttoeic&e belieer Hollis »9$$/enbe belgeeren Lionncenbe van Beuningen flebbenbeboenbolgBen / foofeeft ftoogB-gBebacBte Baec Haaieftepbt een beginaen befe onberBanbelingB |Degtieben / met te berBiacen bat 3P blpbebsasi / Bon taer bp ben artberen te fien / öatfe geloopK boo? Φοβίϊ fpettaie beftieringBe tot Parij» langBer aW Beet mep- WngöetoaiïopgBeBcruben tefgn/ om totB" goebe oietch banbe bjebe aen lepbingete ggeben / bat fp bie nanfterten toenfcBte/ en becfeecBect toaSbat ben€o- öel^eei: Hollis, tìmalle BetgBeeu baneen Hàtnifia ^ggS becepfcöt ftonbe toecben / totöet upttoetföen ban be felbe te tonttibuecen. <ênbc Ijtec op eecft bp be i^eer ~—^ öeLionhebanbjegOfnfjjnConingl}/ eubebaef naie bpöem vanBeunihghen gljcanttooojtftjnbe / mei 3BelBCiiep;ote(iatte oan finteece genegentDept tot b?ei> be / met te looben tjaec jisaiefit ptiï <iEiobtbjutl)tigBeti pbec ontcent Bet nebetleggcnbanben opgetefen(©o?- fogö/ eitbe met toetoenfingBenbanbat fpin't m- tebefatijSfactiemocljt Bebben / otnbe©?ebe boo? öaec tuffcBen-fiomfle / enbe alis onbec Baec obgett Bec" (lelt te fien / enbe bpbel|eet: Hollis tn goebe termen gBetonficmeectfönbe/ 'tggeen bei^omngitine bati befÈ IftoningBS van Groot Brittannien gfteneoentBept totbjebe/ enbe oocb ban fön pbec/ om bicte mogeti BelpenOeboibecen/ Baötgftefepbt/ fdo Beeft BoogBfi' gBebatBte Coninginne betfocBt/ bat men totlbe tcou- BfEtei|;c6fn 'ttoecc6tceben/ om ban De goebe bif;· pofitie / bie ficB ban alle &anten ontbet&t te profiteren/ enbe tot bien epnbe te 6omen tot foobaenigBe boo?|ieIi ten/ toaer beo? men tot een p?ompt %cbènS - bc-
iipöemalboorengBeb?aetBtfönbe/ ofben^eecHoi- lisgeenp?opofitiebanb?ebetoegBeniöeniftonidgvaii Groot Brittannieöfoube ftonnen boeni €nbe alfoe be felbe bat becUneerbe / gfiep^emitteert toefenbe bati»elteoo?beetentoai3i&at BaecÉoogB JUSog. in^ tentietotb?ebefeecfinceecenbe(letc&moe(lfön / be- toni fpaenfionbtjS naec be ontfanggen töbingen bat^ be fjiec eengBebooben conferentie / gem Babbe» eBetnfïrueert ban Baer finale intentie ontrent Set aengaen baneenbjebe/ enbeniet becbooben baec. ban openingBe te boen / baeteïöcB in 't fiegin ban Ce ùnberBanbetingBe; <£nbe BoetoelBet pjeiubitfabel Bonbe geoojbeelt bio?ben/ enbe fubject om mijSb?up(6t te biecben / te beginnen tn een ^egöttatie / baec mm gBefinbtboajïteepnbtgBen/ enbe met begBeene met betoelcBeitten iKtoaepenenboerbebe uptterfleboo?^ fiellen tot bjeebe te boen / fonberbte boeberom té ontföngBen. 5&atBpeiBtécetBtentie/ batèet nitt eljSabantagieu^ Bonbefön&egeertgBteblöt&en/om teepnbigBen een ©ojlog^ bie 6p nae alle batten in t €B?iffencötB beebe löben / enbe&p een pebec gBe- ■boemt lutecbt enbe gBeBIahteert / enbe te gBeiötft coti- fibererenbe bat be®looten 5|nbe / om.
tegBeuiEibenanberentn^eeteBomen / enbe bteü f/et toercSban be ©jebeBanbelingB / fooiiet nfet in BoiteöaegBêngïjetlootenböieïbt/ mifTcBien feec te, altereren/fönnpttec^elafteerltfoube feggen/ enbe.
toflclieljp foube Bomen te mijïDiupc&cn/ enbebaer ^nuptmocöt gUeraerhen: €nbebaecop bpbe i|ecc boo? iiet rappel oan begeer Hollis te toeeg te brengen/ beLionnefn fubliantie gBcatittooojbt fijnbe/oat
-----------------------——T. . r men baec toelicBtelöcB fcBeenteftiilen fioitten / bp
aibfenmennocBbanbeeennocBbanbe anberëjöbe / ben anberen op p^fumptfe ban obeCmatBt foube totticn enbecnemen beboet te flellen/ maec tot gron* ijenban beonberBanbelingBebaUbe leggen be rebeti eubebtllicBBepbt/ fooii bpb'Jgeec vanBcuningheri bit opgDebat/ enbe bojbecgBefepbt/bat Bpbebjebe baojofiepootenBielbt / fnbien menbanbiegronöen ntet tbitbe bebierën / «nbe befe p;efnppofitte niet tegeti gefpjoocBin ftlttbe boo; be HoiHs, en be biftourfi· enBoibergiballenfjjnbe/aUebienenbe ombegroni ben ban befe biliftSBept tofl in te fcBerpen/ fo Beeft ge- bacBtel|eerbeLionneinfubffantiegefepbt/ betben ^onfngBföttiiaee^r {nbsfen(®o}IogB niet I1190 geo t<:eben/ aljSaileen öc6omtébo(boenaer(3ön tooo^bt aenfonCieailieerbenge-engageert/ enbe bat tegBen^ fönepgBen intereffen/ enbebieüoitifönlnterefr^tibe b^benieteenbagBfouöetetarbeten/ batter Bonöeti
betonfetentietetreben/aen be Heer de Lioiine boen ________________ _____ _______
tonfibereren/ bat Bet bienftigB foube 3ön / al eer fönpointten banlfguibatietiMftBenbe Natiën q^eip.
eenigBe ouvertures te boen / fön €1}. boegB^n^ fi|ti fae^en ben Notitie / itiaer bie niet toaeren om Bet
ningB foube berBlaren te acBten/ bat in beaen te grootetnert&banbeb^eebe opteBouben/ al^tietatt- üelten BanbelfngB mocBt boo?ben gepjefupponeert eett
0Wetetoeti6üanbeb?eebe optefiouben/ al^ljetan- ^FfitUi tuffifien Engheldndt enbe föne jj^ajeftepbttf €ieaUteerben Bonbe b3o?ben gBebonben enbe ggetrof-
^,8BaetiSooitöieoot6ftnceerlö<feöèfibeceêcbe/ en WeiifionbeberfiÌMèn'/ 'bat^^ iióg· aïnöi eatjpfeonbe rejjionbicenlianöe 0«beintentie Dan «$!5t(oMbenefttebeti towöe |>jdttiet»ban Pii*^^^ |
-ocr page 946-
930 SAKEN van ST AET
|
1566 Bpijaecfcljip^iÉnbanbéneifdeng^eCimbec / aenöen _ Coninatjvan Groüt Brittannien oen gljeüaotien / öp alÜienfonDecuptftel oactopeen beflupt fionDetoet- öen göettoffen / enöe Diesi alnoci) teüjeebcn toaecen aen Ije beute Dan füne iBa jcflept van Groot Brittan- nien te laeten Detojeöe temaechen meteen reftitutie ban'toOcenoüecentoecc / faoboo? aijïtiae 'tbeGtn laanbe(©onoööaenomen ofceben anbmn omDou= ben fauDe'mogIjfn 50« / enùe öat baecmeöeoüec inöetoeöec oU^tteöen fouöetoojben / in bepjtten- fien toelette men boo?ben ©ojlooDljabt oB^Dabt / ofte bat men obec enbetoébec foude biyven behou- den, 't oóeen men ben anbecen / foo booj alsS nae 'i be^ gtn ban ben φοίΙοβΟ ontnomen Dab. ügp Beeft bet> i)olgtìen$Sgljefepbt/ batfjaec ï|oO8ölBo0.uptgee' nen Boofoe pettoeji meecbec honben too?ben ge-epfcDt/ toanttoilbemen boo? toettigij betfeccgljen (tellen / fietgtjeenmetbetoapeneneDebupcenbe ben «SojlogD toasigfieoccupeect / ofte ben anbecen ontljouben/ gaeti^oog jÉog Uiiiben b;ebe0-galbcn nietbifpu^ teren / Doe bette D" in befe gDelegentDcpbt appHcabel toajS ofte niet/ maecbefaeclien laeten in ben flanbt
get boo;fcD2ebe temperament aengaenbe ^laetfen cnbeS^anbeh/ toelcbeciü occupatie boo^ ben (©ojlogg tiiettnaji bebenbt gDetoeeftj 3@Ube men ban oean- bete bant fupinccen / bat alle Det gD^ene benCo- ningDbanEnghelandt boo? of na 't begin ban ben <^o;logDgDcnomenDabt/ nietupt b^acDt be toaecbe banbepietenfien/ bie DP boo? ben «©ojlogD Dabt ge- Babt/toanneec Daec^'oogDH^og. fouben beDouben 't gDeen be €ngDelftDe baectegDenssaf gDenomen enbe ontDouben toa0 / bat Daec ^o. H^og.toebecom te tojebebaaecen een reciproque reftitutie tsboen / enbe rene iBaiefltpt enbe fDn <anbecbanen Daecp^ten:: fien te laten gclben/ miti bat fp toebecom tcaben in 't regDt ban Daec contca-pjetenfien / enbenebensi ce- flituriebanbeplaetfen/ bequame reftitutie ban alle be^cDcpeneni6oeberen/ boniEiboo? 'taengaenban tien<8o?logDin<SngelanbtaengDeDaelt / enbe baec tiaegDeconfijciqueei-t. i^p Deeft aen gDetoefen bat Cormantijn tnbe Pouleron göeenfinbts! toaecbigO InacenNieu Nederlandtj Cabo Corco, enbe dPojt St.Andriesop't€planbtBoavifta, enbe bat betoni tea-p^etenfien ban Daec l^o. iBog. enbebe éStDe^ pen enbe ©oebeccn boo? ben ©ojlogD / Doftilötb tn €ngelanbt aen gljeDaelt / ongelDcb meecbec tbaecbig tnacen alübe pjctenffen bie fgne H^ajeftepbt ban Groot Brittannien , Of 5pn (©nbecbanen boo? ben Oojlogl) gDeDabt Dabben ; oocb bat Nìeu-Nederlant enbe Cabo Cors tn bolle b?eebe/ enbebess gualgcb ODewo'We» toarcn / enbe Cormantin enbe Pouleron ges t>upcenbebeni2^o?logDbe€ngDelftDe afgDenomen / enbe ontDouben; enbe biej) toettelDcb p?etenbeet- Den / enbe bat ober fuUhS in bec baet in befjn öp Daec i^oogD m^og. meecbec nae gegeben / enbe aen be b?ee- beopgDeoffect iziiecbt/ alsSmenfn ceben ban Daec Itonbe bectoacDten / bat ;p oocb tot Det aenbieben ban befe conbitienboo2befen alleen tsaren gDebjacDt boo? befteccbe inftantienban Vranckrijck, in een tpbt batbiejH^ajeftepbtficD boo? Daec noch niet becblaect Dab/ enbebat Daec JgoogDllSog. te^anbe aen gDe- taftboo?ben ^ilTcDop banll^unftec / enbe in ggeen blepn na bebencben gDeftclbt / ban bat beel anbece I)aectnbien<@o?logD tot Daec nabeel mocDten men- gen/ enbe ban beittefolutie ban beefe Croon onfeec- fiec/ enbe bnn bie ban'©ennemartben mijitroutoicD fünbenacc be ongDelucben bie 3P te ttaetec Dabben gDeDabt / in (taet fcDeenen te fjjn om nie t aen be b?eebe te toepgDeren / bat ban beiipttetlle fatilitept bonbe too?b£n gDcbefibereect / bat bit niettemin be upt^ terlleconbitien toaeren bie iP opt Dabben toe gDe- ^aen / enbe bat obec fulcBi ató furp?enant bonbe ftDö- nen/batfpnacD naecfoo bed becanbetingD tot Daec boo?beel bp befelbe perfifteerben / bat DP bc0 te meerbecinbefegelegemDepbtaen gDecoect Deeft / in |j?efcntfebanbe HeerdeLionncop bat be<ÉngelftDe fiftlKc fouben ittoo0Denfi)n / Dat ti«leetfi« p}opo- fitfén bp be ^ceren 5FcanfcDe Umöaffabeur.egDebaea/ in €ngljelanbt niet ban Daec l^oogD SBogfienbé ' |
notD bp be fetbe maecen gDeabboueett j l^p boojtsSDiectip «DeboeoDt / batbp albienmen öaèc i^oogDJKog. befcDulDtbanbefen<©o?log toilbetoii, ten/enbe Daec obettegDeniS Daec pjetenfien maeths tenobec fcDaebeninbefen<®o?looD08eleDen/ jpfou» bmgeecnebaecobec in ^ebatitomen/ mftjïi haec b?p (lonbt gDelöcfie öefcDulbingDen tegDen Daecc pats tpe te mogDen in bjengDen / enbe bacc op (nbemnitept ban ineflimaülÉ fcDabente epffcDen / enbebattec gDeen liïegDtec in befen toasr olii <©obt in ben èemel / enbeDiecop anbece Daec confcientie bie Daec top benben ban alle foobaenigDe reputatie / en niet bonbe Ipenbatjpeen oncecDtbeecbigD oojbeel tegDen bec felben fouben bellen. <iÌnbebatDp baecom bjcecbp conclufie moed feggDen / bat niet Donbefien upc toat Doofbe men Daeci^oogDlKogenbe pets meerbec? al03paenbooben foube bonnen becgDett. ^e Heet' HoUis Deeft ficD niet in gDelactcn om beefe ceebenen te bebattecen/ maecgDefepbt ; bat Nieu.Nederkndt enbe Cabo Cors ben l^oning ban €ngDelanb ban out$
baecopgDeanttooojbt toeefenbe/ bat inbienfultbi betneefen bonbe too?ben/ Daec i^oogD iBogenbe in bec baeb p?efupponeerben 't gDeen niet en toasi / enbe baet» ommemet fonbament aengDemaent bonbe toecben om ban fuftenue te beranbecen / enbe bat baec op becs fogDt te mogDen becftaen toaecopmen bieepggen" bomfonbeecbe / foo Deeft fon ^o.gDefepbt't gDeen meecmalen ban be «SngDelftDe 3öbe iiS boo?t oeb?agt / banbatb'<!EngDelfcDeboo?befen bp Cabo Corco een Eogie Dabben gDeDabt/ begconbtop toeltb'tiojt lepbt Dabben gDebocDt/enbe biei met Det fojtt'oci cupecen/ toebecom in'tDaere toaeren gDchomenj i©aec aengaenbe Nieu-Nederiant Deeft fön «ïDele gDeenbecDanbe (€itul ban epgDenbom boo?t gebmt/ maec Deeft alleen gDefepbt/ bat Bet be €ngDelfcöe toe beDoo?be/enbe bat be Heer Downingh in feet^ee ftD?tft Dab be toeefen / bat bie ban 3|aec tot Slaec Daec P?etenfien baec op Dabben becnieutot / maec alü bit alleiüDP met een becBael ban't gDeen ban begele- gDentDepbtban't ;fo?t aen Cabo Corco toa^ / enbe van Nieu-NederJandt Dab boen bl0cben gBeJeel anberji gDelegDen te fön / enbebp conclufie gDefepbt Dabtbaerupt teconfieeren/batben ConingDban €ngelanbt nocD tegDt nocD fcDÜn ban tegt op 'c boo?=> noembe jFo?tofNieu-NederiantDabt / enbe ban fO' lutieDabtgDebientop 'tgDeen fDn €bele onttentbe gronbt ban Cabo Con Dabt gDeobjltieect / foo ii fjjtt €. tepigcbgDetoeefi/ batDetonnobigDtoaiDlfCO» bec inbebatten te bomen / enbegDerepliteertfjjnbe / bat be faecbe nan Daec l^oog |àog. blaec enbe ebibent faa0/ enbe bat nïen moed bie betoöfen/ alt^btucf gecenbe battec in befen niet gDep?etenbeert mocft toer< ben/ of men moed dellen upt toat Doofben/inblcn men niet toilbe ballen in be gronben toeltbebe Heer de Lionne te tegDt Dab becblaect / nietabmiffioel te 3önbanbe anbetenbeïDette toillen dellen / baecin bpgDebacDte Hoerde Lionne bifctetelötb ii toe gDedemt/foo Beeft be Heer Hollis baec op ban fub^ ject beranberenbe/ Bem onbectoacDt gDeb?aeMt / Of ban oocb beViffcherye Daer ï^oogD liogenbe Gfie' meen toasi met alle ^ee-bacenbc l^atien. a©aec op gDefepbt Deeft bat in gDeen bebatten/ bieben<0o?iog gepjecebeett Dabben/ baec banmentiegDewaeint toasi / oocb in oeenmanifeden / bat men hondcrt ^a-
cen en meec/met ben anbecen toelgeleeft Dabt / «κα
Cractaten en Silliantien in bie töbt gemaetSt / fonwc moepipcbDeben obec bat poinct / enbe bat DP feetbert Bielbt/ bat jön «Sb. op een ®?eebe- Danbeitng niet foube toillen lebenbt maecben / 't gDeen toaec o- bec in ben <ii>o?log0 enbe boo? befelbe nieti m» gDemobeect -, <Spnbel0tb Beeft ODebatDte Jiew boo?gBetoo?pen/ bat ben <©o?logDbp Baec «oogp maag. boa?'t affenbenbanbe Ruyter na Africa toaP begonnen/ enbe bit mebe gDebiloeewfünbemetbet- fcDepbeWatefalutien/ BeeftgDeöafBte
Dpbetoelchebie boo? be toaepenentoaecen / met /toe beDoojbe / maec bp d'Heer van Beuninghen |
-ocr page 947-
i66ê
en OORLOG Ses en Veertighfle Boeck. 93 i
|
eöïfÉpt / öflt öi t Den toeeö nfct toaiS om tut een bjeéöc tefiomen/ batOetoeen 6P ban tocoBen öaec i|oog|) jBoaenbe qtiam acn te Dicbcn niet Daec toe Itonüe ficef= ftni; €nücijaecopbpfiaec iKajcftepbt 0öeb?aeol)t 3nabc/ ttiatb'^eec Hollis foubchonnenobccfcjjiijUcn om toi eei goebt beflupt te fiomen / Ijccft Jjp igeec san Beuningentjaec l^oogij il0ogenbe0cp?oponeeci tegjjctcpcteett / fooalS'tfifcc boben 0ljc-ejcp?£fï«ect (lait/ cnbc «'""^«f'ootlimentiegöemacc&t 5önbe ban een Reglement de Manne bpbe Igeec be Lionne fjee^baccopgefepbtbatgafc i^oogti jjBogenbe baec toe (eet göenegen toacen / maer ba t tjet fcfteen upt fijn iiatup? iJcfïgOecefecbeectte toecbentot na'tflupten banbe ©jeeöe. ï|>etepnbebanalleiffiS08ctoec<ibat ii'^cet Hollis geeft aenoöenomenteff&iödEn/ enbe aiitbjoazbtafteujacöten. ^ebertfteeftuptben i^ecc
hanbe Boo?fcö?ebeco«fecent<e/ aen5ijn «Übeleaeni gtjebooben/ al.ei boo?befen(n Engelandtaenbenlfto- ningti hiaiS oftefefjiet / enbe bat öp te gemoebt fagij batfipfouDetoecben ggerappeiieert/ maecgljebacljte j^cec Ruvignydabgemboenconfibececen/ batbetg: benbecaiibect ta.icien/ enbe bat be becbece pjefenta- tieiiinËnghciandc niet ban gaec ^oogg Hoggenbr maren gDi'iiomcn.
iSibcni^ re ^Ìfolutien bangaec !|oogI) ilSogenbe omtrent öe ijanbelinglj ban ©?cebc met Engelandt, fjjn l)fm roegljehomen twee cefolutien/d'eeriieom te beoatittientien J^ontngg/ tecoccaftebanben jajcebe met ben Biflchopi boojb'afliiflentic/ enberfoecbiot 'ctoeoeicoepeii banbe tcoupe^j item/ bat bedrie hondertdnyfent «auiben in ttiinbetingg banbe fnb= fibienniettenbeele oftcbp pattgpen/ maec in 'tgge= IBeelbeteeltmocfjte boojben; b'anbereraecfienbegaer igoogfj jfföogenoe fentiment omtrent Sweeden enbe Dennemarcken aenben ï^eec d'Eftrades tec gant ge> Pelt / en gem toegeftaen tot be bantftfeggingg geeft anblentie becfocgt f nbc b'bectoatftte upc.
(^nbertunicljen geeft ben l^eecbe Lionnetnanbe^ ceopbatllute onbecgoutKn aengaenbe getterugg roepen banbetcoupengcacgtte berfocgtbe betaetingg bet drie hondert duyfentguibensi/ ootftinge|ielt«en laemotiael/maecgabMOCg fleenanttoooibt.
Sliengaenbegei te cugg toepen banbe (Croupenf^ gem gefepotbat alreebe ({^uartierenboo^befelbein bat ^tjtbboacengeaffigneenin'tEantban Melfìn^ Verdun.
Kintim (©nicrentbefeet6eban Sweedestoaü! gctfeetBec/ bat men albaec feec eeerne in Jöjintftgap met bie Croon foubeblpben/ cnbebeoubebecballene confi- bentie bernieuinen/ batmenoocb oo^beelbebat get Vranckrijckengaft l^oogfi jÉogenbefeerembaraf- feten foube bp albien Sweeden ίη b(e ggelegentgept be Croon Denemarckquaemete beoo?l03gcn/ maerna batmcn aiie^ rgpeigcti geponbereert gab/ battecot- tafieban ggebane beb?cpgtngge banbe ïiegeeringge ban Sweeden in tonfiberatie töasi ggeliomen/foo mercfite gpnpt bebtfcoutffcn betpeltfiebietoectft bp be ^ceren nainiflersmetgembaecopgegoubentoa- ren/ bat men met gaec l^oogg Hoggenbe oo^beel- be bat in bccfen (jeen anber ejcpebient toai te boiggen / aWteblijbenbp'tgeenmet Dennemarcken ïoaff tee neberggcfleit/ enbebatmentoel alie0 bienbeteboen batrcbeli)tbiuajüom Sweeden tetoinnen/ ofte ten minffenneuttaeltegonben; <Sboigbpalbten Swee- den «n anbee toegg foube toilien f nflaen / enbe Dene- tnatck etratqneren/ bat mengegoubentoaiSi te boen allee toat mogeltjcbtoaji om Denemarck té bcfcenbe- cen/ enbe op foo een ongegronbe maniere ficgbpfgn 30?ieBbcnbe>Bet nfetmoeft latenftellcn/ entoierbbe Sweedfche beb|ep{;in(}e ootb bfe^ te meec onb^eglgtfa bebonben/ nabatgp gaöboetitonfibererenbat inbe boojgaenbeigngeifc <©o?loe6/ toanneec Vrancknjck inbe partgpeniettoa^/ fonberceniggeoppoOtfe/ (a fonbeceenigc hlBcgtenbp Sweden tDaji aenggefien/ {»t&e» «oninggtoan Dcnnemaickeheearmeeit/èn tepaffageacnbe «Êncgelftgefigeepennaecbi |
aengeftoraenben Igeec 9imbaffabeut Conincxmarck enbegoetxielfìp not^fünpublgt6eintret)emett)ab ge» baen/ öeeftDP ecgtecben l^eecbe Uonhecnanbece banrön |I3a)ie(tept0]!{aetgenen/ foobceio'i^cecban fìeuningenbetnamupt'tgeenfjemb'i^Ecc Konings- mercks Dtfcoucfen toajü gecappojteect / gtnge uefcioe al(e baec geen om 't onbenoegfjcn bat gp baei; bonb obc t be pjoteburen öan b?ebe te betfatgten /en boo? 't meef=· tenbeeiaengaei: ]^oogl) H^oggenbet^mputercn/bat ^tDeebcninbefe^ngelftge (@o}logggeen refolutté gDenomen {jab meet ob ec een (lemmenbe met bte ban befe i^ontngD/ fgn CbelebifTimuleecbeeeniggegen^ ntó teöebben ban formele bedreyginghe, tocltfiê men teggen ^ennemaccbenfoube Oebbtnggebeen/ enbQilbeboengeloobenbattec geen engagement toa^i met <SngelanDtbatbe Ccoon^tuebenbaectoefbubé
feecbifficullnerenom gaec tontentementtegebenop gaergrieben/ enbe toi beboo? rebeigcbboenpafferen bebetoufleepfrgban fubfibien/ enbe fepbebatbpal- bien «$)oeeben bp gaec Igoogg DSogenbeaengefotgt toaec geboeefl niet foo faborableconbitfenaliEi ^enne^: mart&en gabggcisbttneert/getfelbe iSgcbbe partpe ban gaec igoogg jlSoggenbe foube gebbenggelsofen/ men toifi niet toat upt bie bifcourffen te bcflupten baa^ infonbergeptbetojjl gebacgte ï§eec notg naberinficuc- tiefepbetetoatgten/ enbe bat men ban be anbec fpbé confibererenbe batgp baectot Parijs te poft ban ïföetsitoaii ggebomenfön aenfpjaccftaenbe l^eccett 3l©tntfler0betgae(te; enbe ^eec iSccrctariiiPuffien-' dorph getniettoel ggeloben tionbe/ bat gp befean- bec^elsopgoebe naritgtingge banbe intentie banbe Sweediche Segeeclnggefp?acfi/ toaeruptbanbeflo- ten foube mogen tno^ben bat toelgebacgte cegeecinge □etmitiSöeferiritebtefebpbeti ilioninggban ®ene» mact6en enbe eibeciS ggebonben gab/ geen gope fienbé om met bebjepgutegpetjSuptte toertten/ ofbeecttt· bipoenbegoetbonbt affimidatfe teggebjuptben / tot batfeinfiaet toacenombieupttetoetiltin/ 'ttoeitö b']^eeren ^eenfcgc ,|ptnifter$Ì bMc toonbente ap? pjegeabertn/ be to^t g»ec ebböfe» mebeb^tgten/ batbe j^toeebenbefigg tsaren om een corps banfee afevenduyient ntantn Schoonen bpeetite ft?eitoen/ blebenfptKKtom aengonbenom met eenigge Geidt- fubfidien of «tggS-benben berftertfet te toojben / «bocgbebifpofitieopbatgeettoecfoetg boierbt uptge^^ fteit/ totbatmen fagg/ of Sweeden niet fonbec befe aenliotelgcftemibbelen gebifponeert bonbe lOetben/ ombefaecfienban ^ennemarcben onggeturbeecttié laeten/ enbe ttied tot bien epnbe/ aenmeecggebacgtè i|eec3fimbafTabeurboo? b'üeecbe Lionnei» beai- ber 6retgt{gg|te termen gefept / bat j^jatttbrgcli niet aiü met groote b^oefgept ficg foube Ëonnen fien fit nccefTttept/ om opt pet tegen éStoeeben teboen/ bat mctb'oube b^ientftgap niet foube obcc eenfiomen/ maec bat gn baestoe foube toefen geb;acgtinbienbè regeeringg ban ,;$l»eeben in befe tpt ben Coningh vaü Dennemarcken ioüde willen attacqUerenj fj^neilj^a:" tcfteptggegoubenfgnbe boo;ftin eer en mm/ οοΐβ ggerefolbeert fgnbebefelbe metal ft)n matgt/ iae fonbecföneygenCroon tefpaeren / 'ttoainoobigg/ op'taUecbigouceufltebefenberen/ b'%ect)an Beti- nitjghen liet niet onbertnfftgenteboteren be 6la(igteti bietegengaec lo. iBog^ geboentoiecben/ boojgef batgte ^mbafTabeur^/enaentetsgfen/ batbefelbe ailejsaen ^loeeben gabbentoe gegetKn/ batoanbe iipttcrfte tonbefcenbentfe met tebenbonbegge-epfi IBetben.
fongjie b^ieben ban ben CommanbEoc Ver- smàu^iì burgh boo? (€ouion ben derthiendenbefec / melben batb'fteec Beaufort gem gab ggefepbt/ batbe®lodt foube Meenemen op ^onbecbatgbaecaentidgenbe. g^en negen entwintighften icgiec töainofggeentp- bingg aen'tl»of banbatggbatgte l^eeciiptwloopett toaji/b'i^eer Hollis gab boojeenigebagen be ^cgepen bietot Hawe Grace geftomett toaren/ om gemafte gaeien/ o?bietoeggefoitìjen/ omfonbec fijntoecttctfc af te twatgtw/ w wgö tefteecen.
Siiti i
RuWgnyöfKftaen/ bat b'i^eec Hollis naei;'t fjouben I oblfgecen/ filagenbebatgaec i^ooflö |©ogöenbefoti |
-ocr page 948-
i666
SAKEN van STAET
|
93X
©anbe föönmcltlöciii Franfehe ©iootomte ton» junaljcccnmctö'onfe toajStoeluan tijöt tot töbtmel- ötngi); ìliìactùaii Ijaperöe l)5taeiioU/ DanacnDat. «©elijtti in May Eii-Doitft £113« bHfpoeöic. Jiiaaec matlDeeftbai'tnae bcrnoimn Datt]£talken teooeit toJ!ï/ om l'ortngaclteboinopintallccerciitn <©D|l09 booiiict ijouüjeHjcfi tianöe ^iinccffeban Nemours, enbc Doo? Dcloftc ban üoo? ie dFcanfctie Bloote te boen belet aen0ctcffon bat Spangienbacötte&oenop Portugael. (©Uelijcfi öfïiöesi flefitjiei ; enöe oen bcfcn ^taetmetile ^fawfcije nacaiemacijtntei gljepte^ (teert 10.
Sdenb'anbecefpeluagi men geöucigij tacbccrenbe öetaectrecüDau d'Infante: 'tmeUbiansDfacmeiv öc met eeite iSpaenfr Ije G ravedad gingf)·
jKet Portugaeittia^ op een goétienöoet gljetoecft. Vranckrijck pboocfe Ijaec mebtatte g^fpjefenteetf. iKaec'ttoaiiniet fmaectielöcü ; alsï fufpect. m^en Öaböe'iUJïltot Madrid niet afgtflagfjen/ maecDeuf ' felÖC6 Deiegent alleenelijcfe uptHcllenbe baecopbiffii nitlbete anttoaojöen/ tot bat be <©jabe .^Sanbtolg/ «EngBelfcOc ^mbaffabeuc cïpje0 bacctoeeBefanben foubefiebben geopsteettombe poitugtfenteDjengen op De bootigije concepten / boetende conbitien/ öie alle geabjuftcert boo? befe toaecen/ enbe (toübenaU leen om oribectepcfient tebjoiben: g^otööê pojtu» gefen toacen boenmael^ betanbett enbe pjetenbeecben nietatibeciSte toillenBanbelenalsitiiffcDen ïSoniRglj cnbeittontngD/ i!i?oon/cnbeiS?oon/'tbJdc& ^pan^ gljfen gOelöcBben i§eeclaFuentefcpöe/ noptfouöe toePaen; ^nbetnöien bc befenbtngöebanben toe ban Sandwigh bupten fticcejS bleeffoo foubebe mopennatie aengljcboDen toegljenii ©janchcijcii tn beBoojliiche acDt genomen hJO?ben. fraiife ^In'tlaefftban April: toa^be ©Icoteonöec ben ffiieot öe Beaufort uptgDeloopen Ban Touion, tot
ben fefden May gljelegcn aen b'«gplanben ban Hieres : str, op bienbagö betttotöen bjaibjelltoaert^/ (leccii acbtenveertighfeplen/ bebjanbecii üaec oiibef geces fient/ aieoocb bicbanbefen jëtaet.
iBen tiabinbcfetiibtooc^aenbelgeecban Baunin- gengöefcljitöt/ Ì)etpjo)ectbaneeii befenftbelttgue/ tuffcijcn ben Konfngl) ban Denncmarcken, IjaJC »aogl) jpogBenbe/ben öiucboitl ban Brandenburg, fca'i» öe en be gefamentUjc&e ©ajften ban ben öupre ban Bmns- ^egoiie v/ijckenbe Lunenburgh, enbein|)ouOenöeoib?e om ^'ennm baetomttentgetgeboeleti enbebeconftbetatien ban iiSdi. bit ^oftefonbecen/ enbe caecbenbe jget; becbolgl[)en ban bebaccaengeltelbe confecentfen/ met ben ^eec aimbaffabeut Hollis, obec be bjebe met ben Contng toan Engeiandc,metfeec fabocablebetBlaecingBban Oaec l^oogO iBogijenbebanbat Ijaetb'ojbie enbe; fojme/ mitfgaebeciSbe maniere ban ocpieffien/baec inne tot noci) toe bp ftemgljebjuptht/ toelgljebaHigD toacen gfietoeefi/ enbe bat öpbegbe faeclicopbfebaet foube fjebbentebecbolgen/ enbebe^ beifotgt too^ben be't geen bp Sem upt ben naembanftaec ïgo. JiKog. gOepjopoiiecct toaji / foube üp gejcöjtfte obec lebecen; iiPDeefttot naöomingijebanbe eerfleijaec ^ooglj IKogenbe bebeelenmetben HeerdeLionne, enbcbe anbece i^eecen ilBlnifleciiiniJetfcftepbe bifitenöoeH (onfibececen/gatc lHoogl) iBogenbegoebeenbefaUi- taice intentie/ in'tbeboïbecenbanbe boojg^efepbê defenfive Ligue, ijem tot àlicmecflbol&on)entn!ituc= tien oDeb^agmbe/ totbe fcD^ifteltjcite Coppebanbe felbeaenben Hcere d'Eftradesgccommuniceett/enbe Dooifön <Sbcle{jecb)aertsioüecgefonbcn/ enbefjeeft iiietanbccs! gebonben bp alle be booiaöebacfttelgeecei» olflteengBemeengeboelcnbanbatOaec ^oogfj Haog. oogl^maccittnbeconbuiteinbefc tc appjobecen tbajS/ „'itojicBöaec ^o.iiBogberffecUectfeonbenjön/ooch te toefen Ret oojbeel ban bien ifeoningft / be toöl öp in -fÖniongOfle bifiteaenbe l^eeubfeLignne becfocftt i^ebbenbe te magne becliaen/ toatbanpofitibe foube r bonnen cefcOjiOecen op Oaet %og[) 3Bogenbe bec> foecö/ om omtrent fietboo2fc|i?ffie toEï(6 te mogBen toeten befentiminrenbanfiinrn^aieftepbt. ^pge:; % anttoooabt D«ft/. batfletbooiDoebtenbe bienjitgl) |
göeöeuct/ enbeaengefien toiecbt/j)p toenfcfite baf
maec mogb iBogöenbe biersOelficfeegSnftnÌ
goebeceecbenfcüap/ ofalceebe/oftein UettoeöDCi be foube mogDtngeben/ ban't geen bpijem inZr fiomingtje bant)aeco?ti?csi/ tot betboloiJingiiuan h: ©jeebe fjanbeung!) met Engelandcfouce imnentop fen/ ofte toiecbebecctcBt/ maecbaec ontbecb fffh boo? al0nottj foo gantsJ geene fincere geneaentiiEoöt / tot een rebciycfte b?ebe aenbefpbeban EnghdS' niet tegDen|laenDeaUep?otc(iatten/ teiconuarSi onoeacDt be meer alsi equitable boojflagen tot fiet aZ gaenbanbefelöe/ bateigcUmben actibannïihanΧ boo?fc{j?ebe ©jeebe fianbelingi). toegljensbicn Ìa nuigijenbeftaec ^ooaB iElSogtjenbeeijebaeu/ ΕηύΧ öaecbooiDetupgljbeecmgDegencgeniijept/ tot iiette, bobberen ban een goebt beiïiipt ban ijaecsnbe hg ^ecc Holhs febectljetafgaen banBetbobengVrijMoi,,, be beö iieercnban Bcunmghens jongDPe ftKn/
totcefcijuptieop fyii inflatie ban'tgepaflcetöeinb metliemgeöoubeneconfecentie met twee poften Ζ ben anbecen / foo boo? fön <£bele aen be jgeer Ruvig! ny, enbeboo? be felbeten lobe enbe aen hem ban Beuningen bifienbt oöemaecfit toag/ ojbieöca
bomen Ijab/ ombeboo?fc!)?ebe ©jecbeöanbel af te b?eec&en/ enbe fön tecugjj cepfenaec ^ttneianbt/ fonbec langec upt(lel boojt te fetten. «©fiebathte ©ecc .Hollis Babop'tontfangöen banbeecrfie aenfTftjii btngöe/ totbiencpnbeaen Sem geebaennocfieenla t nabebencöen gBeöabt / ofte immecji booj be iecc Ruvigny laten opnemen/ ban bat op eenioftc «ine naebec bcpcfctjei / ofteb? nacbcc obecleglj eenigcte anöecingg in be iSefolutie ban ben Öoninafi («η jpeiftec/ omttent fon cebocatie foube mogbenkien maec nacc bat be fetbe bp een tweede jliffibe/ hcm bja^.geconftcmeect/ maecbte ftp ficij t^eenemaelaDt- ceetom op'tfpoebigBfïete bertcetöcn/ enbe fteeft tot bienepnbe naec EngeiandtgBefcBjcben / batijpfigfi naer Diepen foube begfieben/ cnbealbaecaftoatDten een «©ojlogft iScöip/ omgemafte öalenj ipfou- be boo? fön bettcecfteen Hiffibe fcDjöben aenbe «eet be Lionne, uptbe toclcbe men toei mcec boldortien foubeften/ toatban bejgbeban Engelandtae»»tc]c- ectt toietbt/ ombefelbefiaec p?ocebutcnb?ptefflje- gett ban een rec^tbeecbigg oojbecl banopenfiaece ongöenegentfiept tot een cebelgtö accommobetnent. 't<©£enmenonbectuffci)enhernam/ toa^batmenln tgngelanbtbpbien 3öontng8 BaecüooaD ,ΡοοΡ- be berbacöt toilbe fiouben / alS offp be baec aengeban- gen conferentie, obecren ©jeebealleentoiibenboitt bienen om be engagementen/ toelcbebe CroonSpan- gienenbebe CtOOn Sweeden mei EngelandtmotÖ- tcnmaecben/ temcbecen/ enbe bat menfoo Weu Koninglialsifiaec igoog^ IKogBenbe befcljulbigtie/ baninbec baebtioteen ©jeebe niet gBenegfjente fijn; ©at niet toel upt te bi ncben toas / toaec op Bet 00«- fonbeect motBtb)erben/ 't en toaec bie Ctoottenbe liecc loogö iBogBenbe bpbe «engelfcfte / enbeop ftaec becicBtenmoeflengeacBtet toecben tot geen b?e- begenegBentefön/ foolaneöfp berWaecben foobae^ nigfte nietboo? aennemelöch t« fieuren/ bpbeb)tlc= 6e een fiaec be toet als! een obectoonnen foube toer^ bengBcfi^It j 3@antbacc toa^ anbecfintii inbeboo}' fcOjebe conferentie/ toegBenö bicn ConingB enbe Baec ^oogB iKogBenbe b'upttetfie facilitept bi- tupggt/ om alles fnte toiiligBen/ bat upt eenieöe anbete Boofben opcebenen ban etiultept gfjebefibei tejct ftonbe toecben; i^oo bat in allen gBebal bé b^ucBtban b^albaec gBeBoubene conferentie foube föttj batOaec ®ocgB HSogenbeenbe fjaecee49eaül· eecbeneenigBe gBenegentBepbttotb;eebe/ meeceit^e meecopenbaec enbe inconteftabel toaj^getbojbcn/en- be metcebencnmeec enbemeec becbacBt foubenfiin be beffipnen ber Engeifche in bficbolglien ban befen <©07l0gB> ^e l^eec Hollis Bab naec'tpuben ba» beeerfieconfecemic aenbi l|eec Ruvigny boen b«c- (faen / bat Bp-tgeen be ^eec Lionne ban ftin Co- nlnsB^ SBenegetjitBepbt enbe intfntte/ omtreBÈB» aengaeti ban Babbe bccftiaert/ nfetbe^!^
ews |
-ocr page 949-
en OORLOG Ses en beemghfte Boeck. 935
|
bcrii bedToningfivanEngetóndt teberce in bei?,00?« ftf)?ebe mcbiatte tooje tnptieiatcn / om Vranckrijck (ti ©o?Io0 met Engelandtsjjnbc tefiottnen abi«itteten/fo lanoirmcnonfcecfiectoa^toat fuccesi b'^ttgBelfcQe DffictcnfoubenftcbDcn.
b' ï^retenban Mcrode,enbeAmerongVen( b'ïgeec van Gentaùfent fjjnbc j Jiacc ^o-iilaoQ. <©eöeputecc5 ben/ fjcDben benvyfthienden May gfjecappojteect / bat gaer€belenebeti0eenieI)e {{.^eeccn <6ecottimft; teerbennptben Racdt van State , gijebtftteect enbe gfic-eicaniineect Ijabbcn öetnaemöEiael banben ®!eere 49iabe d'Eftrades, StmbajTabeuc €|cti;ao?bfnaci^ van Vranckrijck, tenbetenbe ten epnbe bat o?b?e flïifelielbt moctitc toecben / tot be matfttj ban be ^canftge muaice €roupe«i upt gacce refpetttbe «ESuatntCoetien nae Maiiricht,om bantjaéc gefamemlgtfa rticbtoebec te&eecen/ mUfgabec!JlKfo}g|gtbeb<b;teji totfubfiftentiebanbefelbe (Ccoupejï/ onbec 'toBe:: biebtbanbefen^taetggeteQufcem / mits dé ^Ive betaeiende, oitt niet lot (afte te fgrt batt beSIngefetenett befec S anben / enbe gebben be gemelbe ^eecen puteetbcn tee l^ecgabetinge gtie-ejcOfbuct / oo(6 bec; boiglicnieiboenieefenfeec&ec Concept/ caet6enbe be route enbe macfcIje bp bc boo?ft8?ebe(Ccoupe0 te öOiii ben/mit]CiaabËE^eenE{iftc banbefelbe (Ccoupcji / meteypjcffie ban be f&laetfen baec be felbe iegenbJoó?= bigg «auarnifoenbaacenfioubenbe/ in boeggen ettbe maniere aisi Bfec na bolgenbe / ban tooojbe te tooo?tre (faetgeinfcteect '
Η Et generael rendevous voor de opgemeldcTroü- penfal-wefentotBe*OTi«opden Mey. U γ De Ruyteiye van Grol , ende Brevoort gbè-
''^Ö conjungeert, fai marcheren a droiöure naer Neer EIten 5 omme boveii 'Schengfce-fchans overRhijn gefet te Worden.
De Ruytéfy^e ende Voer-volck Vati Swol, DeVên- tér , Zutphen , ënde Doesburgh , fullen cvér de Stipholterbargh langhs Deutecom, van gelijcke naer Neer Elten marcheren, omme als voeren over ghefet tewcrden.
DfiRuyterye ende't Voet-volck j, fullen langs de |
DeRuytcrycvanOrfoy, Rhijnberck, Buderitk , Wefel, Rhees, en Emmerick, fouden a droidlure door . 't landt van Cleef, metbelicvenenoonrent van den Heere Kciirvorftnaer Boxmeer marcheren.
Het voet volck uytde voorichreve Guarniroenen j fai yeder op fy η plaetfe werdén ge-embarqueert endc de Reviereafiaeken, tot boven öchenCke-fchans, otri vandaerlanghsGennep te Lande , naer Boxraeer te gaen. . ,
De verdere Troupcn foo te voet als te Peert vai^ Woickuni, Goicuni, ende de Graef fuljen haei mede over den kortften weehna Boxmeer vervoegen^. I Die van 's Hertogchbofcn, ende Berglien op Zoom I fullen adroiöurehaer conjungeren met de franfean- dercTroupen ontrent Verckenfweert. . Van Boxmeer fullen db voorfClirevc Troupen ,fonr ' der den Bodem van den Koningh van Spangien aen te , doen, marcheren op Maeftricht, met verlchooningfe ; van die Dorpen elide Plaetfen, op de welcke devoor- j fchreve Troup.en in haer acnkomfle hebben gelogeert j I ten weicken fine hun Commifrarifenuyt de Güarni- foenenfulleninedeghegeven werden,om de felveté
TothetTrajeftvande voorfcbreve Troupen over de Reviere, fai behoorlijck erdrc geftelt werden.
'tGenerael Rendevous tot Boxmeer.
UvtSwol.
4 Comp. d'infanterye.
Deventir. I Comp.des Mufquettaires 10 Comp. d'infanterye.
Dotsturgh 6 Comp. d'infanterye.
Jiirnitm % Comp. de Cavallerye. 3 Comp. d'infanterye.
Grol
f Kemp, de Cavallerye.
Brrvmt % Komp* de Cavallerye,
i Komp, de Cavallerye. i Komp. d'infanterye.
Rhijnhercli K.otti.des Mufquettaires. zoeCbevaux,
Concept van de Route die depranfche Trous pesjullen hebben te houden in het rener- ter en na Vranckrijck, over den Bodem 14 Komp.d'lpfanteryc. vanden Heere Keurvorfi van Branden- btirgh j omme met kenntffe van den Heere KAmbafiadeur van Vranckrijck^ aen fyne Ketirvorfieli] cke doorlucht tgheyt alvoo- rensgecommuniceert te wót'den.
Èurick
2, komp, de Cavallerye.
mfel.
I Comp· de Cavallerye.
looChevaux. , ao Comp. d' Infanterye;'
Ζ Komp. de Cavalletye. 10 Komp. d'infanterye,
Etmnerick, ■.-if
4 Komp.de Cavalltrye;.
240 Clic vaux. j io Komp. d'Infanteryfii
Birgeii
6 Komp. d'infanterye
Btifledtk . j,
1 Komp. des Daufinsi . 200Chevaux. ^
5 Komp. d'infanterye,
Gorcum I Komp. d'infanterye.
M'ercum Komp, d'infanterye.'
Graif
Komp, de Cavallerye,
tvm^c ' - . ■--"■· w i (lanbe notetanjS/bpalbienbefelBei^eenn «Etttaoi-
iJSlJ j bit^ari? <E5ebeputegït«t> WénifialBen nletgfieautlio^
geiettewerde». tifiitt/oftc öiJ30tfoubeninooBtnfijn / feataiii böti
3 m
an^aecopgebeltbermtfiinbe/ (jï gocbt eOebottbett te becfoetben be geiueibe l^eeren fjaet Igo. HSog. beputeecben / bat gaec <!£b. get boojfrD^ebe Concept / taet&enbebe route bpbeboo2ftli?ebe ^ratiftge luti» lieice Croupejj te neitten / toilben gaen iotntttunite=> ren aen benopgöctttelben l^eec simbaffabeut van Vranckrijck, oot6baec obec inet benfelbcn tontetteé- ten / enbeintej${)cmfuUt)!$ fiiieetbelijt& tnotOté toefen/ootfebaetbanaenponbtjs ficnnlffe tegDeben aenbe ^eeten Cxtrao^binatijS <l3f)ebeputeetben bati 'ben ^cere ©euc-bojfl van Brandenborgh , oin
beet op &00? foo &eel aen gingg ben macfcb obce benCieefftgen bobeitite gouben / bet feibei fenti- ittentenbe goebtbinben te bttflaen/ met Dien bcc-
Mi otJci; ftöiölKn«tn boojftei oengetti cebaèn /betoijl W 3i)n eenrp^eetH flact)dj)t6 αεη be ËOHinginnc jlEocDec toon Engekndt, boelcbetn be conferentie mefcnttoojS/ ljai)gl)Eabb?£ff££« / enbe tjoctoel bit ioobaniGftoOtacfiihonfeUJetben/ bat Bet oftenofoi) toescacnocbatluelgeecftin ong(icl0c!ilnljet mobees ttn ban eett foo vreemde formaliteyt fleti te to{jf£n / fOO heeft nor jltansü bc lionttJO van Vranckrijck, oltt ODeen otcafiebatieenioljc betfeeecbetitimtffie obcc telaettn aen 6e JSottinonme jBotber »an Enghelandt met een lÊiflibebnn fpnepofien Jjatibi / 3pn eöenroentftcpbt tot b?Eöegeronf!ctnecrt/enbe tjeeft boen toeten bat be Heer Hollis fuldiüS ali een p?opoftijc / wpt 3ön nacm en Iati gebaen / feonbe ober ftlijpen.
^paenftBe tot Madrid Debentiiet oBeflanbt/fiet ectepteten banbetoediatie toeo{|en0 Vranckrijck , jjaec acn fn-booben tot get nebetleggcn ben ben <©02- looftniei Portugael. ÏBanbe ipbevan Vranckrijck tolerbtgeffpbt/ batbeSpaenfchebe acceptatietctaCs beerbfn/ enbeban be 3ijbe ban Spangien, bat ble nfet af af fïaoRf η mac c oofh niet aen oljenomcn toaii cBcì hiceft/ maerbatecn civil dilatoü· antwooi-t boojeen fltCfptnin'öDuribcijjcbUonbeopgebnttoefcn; batöni ; gheleyden |
-ocr page 950-
m
|
fau becfoecBen/ totbtcn epnbe niebe te coopecccetr. «cncmi ^en negenihiendenisi tìccftaen/ bat genecael ïcntte rendevous(öuDê toefen tot Baxraeer, altoaccficBalle jjoii? totijg boojftOjebe (€coupe0 / upt gljcnomen b(e ban ^"'^'"^"Berghenop Zoom, ben BofchjGorcumyenbeWor- cum, bea vierden 31uiij) nacflliomenbe ntentoen Pöl fouben Debben laeten btnben/ tottoelchenepnbe be (CcoupeiStn «©uacnifoentot Swoi, ben eenentwin- tighftenbefei fouöen Ijebbente ttiarcöccmnaet De- venter, enbe raetljet <©uacBtfoen baec ben eerften ^un^obecbe hooghe Veluwenaec Aemhem, cnöc fOObOOJtji bOO? be Neder-BetuweCnbe Nimweghen naec Moock, ommefaoben Gennep be Mazetepaffes tennaec Boxmeerboojnoemt. ^uiienbcDetonaci nifoenban Zntphencnbe Docsburgh, ben tweeden SBunijmartijeïennact Aemhem, langfissben toegö alsS boocen öbcc Moock naec Boxmeer boo?fil)?ebe. ^atbat) Groleilbe Brevoorc, ben tweeden öecfel= bec H^aenbtop Rhces, ommeoDetontungeect met get (©uacnffocn alDflcc ben derden baec aenbolgeni be/ booiftet ïanbt ban Clevea droiólurete maci cDeecen na'tboo?fiï)?ebe cenöebouiS / bejSfoube ftet «©uatntfoenban Orioy ben tweeden giunijtnactijei ten/ ommealsSbotitenopbcn vierdenbftoop trens bebouetot Boxmeer tefijn/ fullenbeöct «i5ufli;nifoen ban Wcfelenöe BurickmactDecenopOcn dsfdenbe- fec/ oOelötft ootliBet «©uacnifoen ban £mmerick; <gnfoubebe 253gaglj(e ban'tboetbolcft upt Orfoy, Rhijnberck, Wefel, Buderick, Rhees, ende Em- merick marcjjeecen / met be jfcanfcöe ïïuptecpe ïjooi'tSanbtban Cievej «©e^fouöeijetboo^fcljiebe l)olcabanbeboo?fcti?ebe paetfenin iScïjeepcn ge- embatgueect tooiben /, enbe af fatliin tot Nimwegen, omme ban baec obec Moock op ben beftemben töbt f(cg t)p't boo?fc[)?e\]e cenbebouisi telaeten btnbenj (ïEcntoeltlten fine ijetfelbe ben tweeden bitoin gDe? figeeptfoiibe toojtien/fulienbefiet <i5uacnifocn ban ben Grave ben vierden bUO na Boxmeer ttiacc|jecen / batban Gorcum£iibe Worcum ben vierden ^ung na ben Bofch, bat ban Berghenop Zoom.ben twee- den gjunö na ben Bofch, om ben vijfden albaec'tac- cibecen/ bantoaecbe booiffluebe (Ccoupcsi metbfe- Ijanben Bofch, ben fefdenDito fonüenop tretfeen' omraeffgüben fevenden baec acn bolgöenbe/ tot pp be voifinage ban't Jlanbt ban Luyck metbfe ban Boxmeer teconjungecen/ tot tocicfien epnbcallebe patenten / met enbe nebenss be berbere bcpefcfieiS baec toefpectetenbe/ becbeccbigljtenbefonbec refumptie af gfjefonöen tofecben.. Ujct ©anöet boojfcöicbe generaci rendevoustOt Box- hetD«c meer, foHbciialicöè ^canfclje (€coupén aficefbtn maüfcij. öen fefden ^unï)/ ommebejSabontStot Helmoncte logecen/ enbe ben fevenden bttomet comimunfcatfe banben i^eec ÖeurbOJfibanCeuIen, al? Princevan Luyck, oftebeffelfss Commiffacffen maccDeecenop ben babem ban Luyck, ' logecenbe met communi catte aI$S' boben/ enbe booitji marffjecenbè beh achtften enbe negenden bftOtOtbe voifinage ban Maeilricht, enbealöaeceenen bagftcHftenöe/ foubenbe boo?- fciuebe(CcoupesS martljcECenben elfden bftó boo?/ ofte om be concrefcharp van Maeftrichtj jnbenSanr 6e ban Overmaze, fullenbe i)et bo^bece ban iSiöepcn 55iug8en/ i!>o«tcn/ *ii(iapd£i/ enbeanbecsi/ boo? be l^eecen ^ebeputcecben j^tatenban «{Eielbecianbt fn fjaec Terricoir, en be «©ebeputeecben upt ben Kaebtban iState/ bolgetta gaec ^oogl) HSogenbe ïïefoUufe ban glit (leren/ tót laftcban'tEanb bec- fo23!)ttoo?ben/ bic met benanbcccn baec obec bec« focftt tofecben teco^refponbicen/ enbetoierbt ex- tcactban befefiaec ^ooaft jSSooDenbe ïScfolütfe ge- fonberiaenbe l|eec ban Biuningenr fc. (Cec felöic töt Deeft &'2fimba|Tal>. d'Eilrades otocc ge-
ι
r66S örtmeerööefÈpliê Concept gBefonben fai toitiec am - De igeec üau Gendt, netìensi öe Ooogljfiisöentelöe i^eece K?uclJo?ftna TexelbittcpftfijnDe/ mettieci facchöatfijn «ÊDele toiloe tratl)ien't fclbêaen föti iaeucbo?|ï<lüthe ©oojlucDtigljept fraaetfjelöcfi te |
Sfitte UipbeaiiSbolgt:
LERoyayanteucommünication, tanv du Traité d'accommodement d'entre les Eftats Generaux desProvincesdesUnifs desPais-Bas &rEveique de Manfier, Prince de l'Empire, conclu & fignéa Cleve Ie fiixefme Auril mil jix cent foixente px qug (Jg
l'Ade par Icquel Ie Sleur CeMertConfeillerde fa Mgje- fléenfesconfcils, Maiitre <les Requefles Ordinaire defonhoftel. auroitj en vert* du pouvoir qu'illuy en auroit efte par elle donné j promis ia GuarmtU dudft Traitté, iuivant l'Artide gttatriefme & autresfubfe-
quentes. SaMaj.aratifie &ratifiecequiaeilcfaitpar
ledir Sieur Olbert a promis & promet ladi te Gmiramié. En foy de quoy elle a fignè la prefente de fa main. & y afaitappoferlefezdefonfecret, & contre fignè par moyfon ConfeillerSecretaire d'Eflat & de fes com· mendements&inances.
ASawd Gtrmainen ΙψΙε 3.jour de May i66y. ί Signè
) L Ο υ Υ S,
Plus bas
Dl LIONNE. ,
-.11
DEn Koningli hebbende communicatie ghehadt foovanhetTraöaet Van accommodement tuf- fchen deStatenGenerael derVcreenighde Né» derlanden, ende den B;flchop van Al«ny?ir, Pince dei Rijcx, ghefloten endegheteeckenttor C/iwdenβιΜ April Sifiienicndertfes tn/efligb, alsvan de Ade, door de welcke de Heer CMnt Raedt van zijn Majefteyt in zijne Raeden, Meefter der OrdinarisRequeflen van zijnHuys, in.krachtevan de pouvoir door zijn Maje-' fleyt aen hem ghegeven deGuarantievan 't voorfcbre^ veTradaetfoudebelooft hebben, volghens 'tvitrit ende andere volghendeArticulen, zijn Majefteydt heeftgeratificeertende ratificeertallehetgheene doot denfelven HeerCè/ierfisghedaen gheweeft^ hyheeft belooft, ende belooft als noch de voorfchreve Gua- rantie. Ten wekken oirconde zy hetteghenwoordi- ghe met haer eyghen handt heeft onderteeckent, ende haerfecreet Seghel hier onder doen'fteUen, endebyi my zijn Raedt Secretaris van Staet, ende vanzijna be- veelen ende Finantien onderteeckent» GedaentoE Sti'-Germain en Laye den derden May'
1667.
geteeckenc ,
O u Y s3 ·
Onderftont D. LIONNE.
mt
toMi!
aen O el ttatirf
ïeiitto atftlia
ήίιίί
■ifó··
?©aec op fjS beS anbeeen baegBii gBecefoibeert/ ben
1 eer d'Eilrades tot anttooojt toe te boegen / Dat bp foo
berte be iftroon jSto^ben Ijaec jjEebf atf η tot neberieo'
ofnoö baiiben jegi^tooojbfgen «gngelfcijen <©o^oglj /
diet alleen àen ©ian^tjjcls maec oofe aen befen^et/.
ojbetitelötSquamaente bicben ( toelcfi laet^nortl
rifetentoaögOefiötebt) batmenin fulifienBagioer
mepnt toaö / be boo?fclj?ebe lEebiatie fimpeip»
fontiec eenf ge pjealiaBlé (Ifpulatien aen te nemen / xm
becöiactngfje noffitanji / bat ben
ningftlban Vranckruck«nbeBaec^o:iP(KJi ««"f
boo?f5alfoo acngeboöene enbe geatieptcìcbem^tw^
fouben pjefupponeien bat ben öonfngB ban ^w®®!·'.
ficö t'eeriemael neutcael enbe fnbtffecent foube mmf
fOe ai^ Öet een 3Ì®cbfateuc betaembe/.enbe fuwB»;
ootöin geenenöeelen&en iSonfnaö öanDcnemarKc^
ouec-
iebert d'Ade van Guaramie, oDec 6et(€caitaet ttlit ben l^eec iötffcDop ban j^unffec / o8emaecfet tot Cie vebenfeflienden2iPiil- % notÌfÌCectbe oocfe / bat be «©reef ban Koninghfmarck i)al) g f)ep?efenteert acn 3Ün iSoningö be Hebtatie. iSeggenoe bar jijn io.
atte
roaetben/ oM&betiiQeéw Mauntsba» Naf- j tüngljbaec'ol)nietöabbctofifnianitooo^btn/b^^^^ «nm,"
e^Ulw Bltt
I)P OOC& tof (le liet fentiment ban befen ^taet. |
-ocr page 951-
|
DatbpfooDcccfbfnl^onUtgi) ben j^toeben pets; bten tontcacfe mocftte homcn te onDetnemen / bat ttitn ali ban oBefamintlÖtö tcgljensi fjem foiiöc tccben in cene openbiereruptuere, enöe bat [)p fulc&göaec meüe InplactfebanlEieDiatCUC/ formele vyandc ofictoo?- Denfoube50ni €nbelDfecbtootbniet)etienj3Cgent dc HeydeGöcoJbonneerttjet guntboojfcBjeöen tji/ ben mcccgöefepben Hcec Stmbaffabcuc befieiu te gaen maechen/ en&etec|)antien te flelUn/ om te bicnen fulcfJii enbe ba«c 't l)el)oo?be ; <©cl0ch ootlt ejcttact ban Defeljaecl^oooljlBog: Kcfolutie/ gefonbenisiacnbe
Heer van Beuningen.
i^aec Igoogti jü^ogenbe gebben oocK becbolaen.ij ben ^ningi) beöanclit / obct Dc giienootene affilicntfe te- aöen!ïöf"25j(T(bopban|ïian(icc/ enDe otoec b'offi- cien tot Dct iipttoertben ban be ®;ebe / met befeibe tipt 5ijne jBajeficptsS tiaent enbe op 5ίίη o?bje aengetoent / met lallaetl ben Heer van Beuningen, om ben 25?ief aenfönfSaieltepttebeöanbig&en/ enbe met monbe- linge aenfp?aec&e ben tnöoubt bon be feiuc te feconbes ten.
ïBifffbe be toelthe ben Heer HoUis fiab gefcpbt/ [iW flenbeHeerdeLionnetcfuUenfcl)?iibenboo? fönbec-
tmfi/enbc bjeltöe be Heer van Bsuninghen, gfiCi rti]?cbenfjabttcbetmocDen/ batpetiüfoube mogljen ntelöenban'tgöcesöc <!2ngfjclfcl)e foiibe hrilbenpjc- tcjccten/om aen'tafb?eefhen banbe confcrentien albaet/ obec ecnbiebe/eenigfie glimp tegeben / Oecftnictiiingeijonben/ aljïecn fimpele notificatie banbatfün €bele ojb^e beltomen fjab ban ft)n€o- nlngB/ omtenfpoeblgljfienbanbaet te uettrct&en enbe een beleeft setfoetb om tot bicn cpnbe met noobigfte Palpoort eri boo?fiente mooglien baojbcn/ toelcbe ftem toe göeftaen fijn/ enbe i0 baec nebensi toe- iienbien ïioningfj aen gfjebatöte Heer Hollis een (iÌbeimantoegDeboegDt/ otti gem tot beplaetfe tati fpn embarguemetrtte göclepben / öettoeltftegefcfiie- be op öet eïcmpel ban btetgeljjcfie couctofie / be i§ee- renambajTabetit^ban®?ancltrijc6op{iaeclje«tci6 opt €iigelanbt toebecbaren. '©en Igcet SCmbalfabeutCoriingsmarck Π)η intiTÉbc Ζ tot ^atijsJ gBebaen flebbenbi /; ' fiaot nae drie baegften itoMbeftopementtot st.öermain pHbUjcfie auDientie bp ' B8· bien «ConingD geftab i iSyn eetfte toettB baer na toass ' Ret obetftanbiefjen ban een iKtffibe / bp bc toeltSe be Sisni Mediatievan Sweeden, tOt pet beb0.ibei;cn ban CetI ingcn @?eebe met Cngelanbt tufetbt aengebooben.
'©e Heer ven Beuningen ftceft oocö lange biftonrfen «nn-baetobetgijeljabmetben HeefZeeftadc en beHeer Refident Eveu, enbe olfoo in bc felbe gl)emo\>eett Ijabt 'mt$ batbemeefteffenetajcgfifcljech om iS^eeben te ton- binteten bat bè aénbicbfngijcbantjaec Mediatie intlu- beetbe geen aöfolute neteffitept öm Denemarcken ban Baet3übeprigemoieiieert te laten / bat bp bien ©0- niglj göea'ivttoooji Mem ,' bat men geetn be mediatie van Sweeden atcepteetben / (nacf bat biegfjeeneffect Bonbe nemen / tentoaetfe ootSacn Dennemarcken aengebobenluiert / betoyibcfelbcmebeinben (©0?- I03I) boasJ/ enbebat Vrancknjck niet als gefamenti lijcö met Denetnarcken Obec cen©?ieÉbe ttacteren fton- οε / foo fjeeft bat foo toel ggeballen ae» be Heer I lonne melifte fjp op 't toel- beftacgBen ban {jaec fêoogö lEog. in befeibe fin ijabaengi)efp?oocRen/ bat ^ijn<eb.{jet ;tef j op gifteten aen be i^eet PufFe;ndorf in bifcourffen obet be Mediatie alif een facche/ bic bp f jjn felben filaee taai («gljemoeteabtgiJeboett'; «nbe/ foonpt flOebacfite ^erdeLibnne ljeÉ|tonbt / liabgfiemclte Heer Püf- fcodorphgi>'ijdubengeb3ee(ïbfcebel0cböepbtbantjei felbe boojfìcl te crttittncn. ( . ®iHeerZeeiïadconberliet onbm«<TfÖenniet be 15,. iKHommerntiiinbe ineltfie menitiDenemarcken toais tiat, a baectetemonftteiÈètt / betoflicfoo itpt Sweeden , ?, a woocö upt bettci^oo? ben i^'eetBcucbo?fl vanBran- ii^den^ffeh aén bé-H&e'f Declof van Alefelt göegöeben/ öenConing fjjn j^eeHec göeto^etfcöoubst toietbt. ; rtttiiqt b?5toiebtff fiè eonilia ceghcnPtraemireken tdi |
Heer Zeeihdc alle mecfï beboegfjeiöche Inftatnien om ecnig!)£ goebeüïcfoluttenopfünfolittitatteom Sübfi- dienofaffiftenciebanörüoDiibolthiiptte toerchb } maec betoöl men oen bat ïgof lontrati e be boojfi {.)?eUe abbpfen meec enbe meet in berttoubien Quam ban Dat beSegeetingljevan Sweeden Jjaec niet foube toiiuti fleec&en ineen boetcfi foo bol gebaet / enbe in 't tocltft' SpnotgbecebennocBOaec epgljen inteteft totfonba- :foti
ment foubej^ebben/ foo toiett be finale «ïefolntie 09 Deboo?f5follicitaticnocl) uptgeflclbt tot bat men ben uptflagl) foube fien ban 't gijeen bp be «egeringijc vaa Sweeden foubeopetetenbeinpructiebieboo? veertien bagftenaenbe i|cctenfranftf)e 3imbafTabmr$i tot Stockholm toaS afgljf fonben / om finaelötft met alle meefi Sracijtigljetebcnen te boen berftaen aen bic ban be ï5f getingc öact taftelijtfe ongelöch in Bet bebjepgen ban Dennemarcken, enbe te ggelgcbbe tnbifpenfable neceffitept/ in be bielclie bien Coningg b)aj$ om Dene- marcken , in ca0 ban attaque ban be Jpbe van Sweeden met alle fijne maci)t te befenberen. ,
^it Beeft occafiegeben aenbe <iBBcbagf)rc Heer Zeefìad om te mobeten bat men in allen geballe albaec bJilbegoebtbinbenbc(iIcouppe.ö ban bicn Coningi)/ tDelcheBaec jSSog. tot fecourS ggefonbcn hiaeren (n ben ^taet ban Baec i^oog iBog. re lacten/ tot bat men in befen banbe intentie van Sweeden gfjeefclaiMif- feerttoaSialfooniet foohracBtigBfctJcen als* fjct te- ^ tacbementbanbeboo?ftB?eebe®;roupcsi inbe <©wac-'. tieten / albiaet 3p tegentooo^bigB Baet bebonbcn} ' om aen Sweeden omfientegljcbenjbaet ter tonttatiebe felbcnaeVranckrijdctetugBeebecttjijnbc/ tttitg be bet afgBelegentBepbt ban bat Stiel! / en beel ^iinren/ toelcbet Eanben acngebaen moeien toerben / om batt baer^ennemattbenteBulpteftomen/alleb; gtoote macBtvan Vranckrijck miffcBien mtnbec aljs fee- Boojbe/foubehjetben aBetonfibcceett / enbebat bctt Coninggallebe boo?fc!)7ebe^couppe!$niet toitienbé miffen / ten minflen een öBÊbèèlte ban bc feloc in bM ïStactBanfiaetïlio. naoo.boö? eenftojte tfjbthjiibc laten : meetgBitneUe HeerZèeftadt jjeeft b' ii|ccc vau Beuningen gBefepbt / bat ble faecöfcBccn geen anbctp gtoote bifficultipt tc binben / aljï bat öaet i^b. Ji©os. inftantiegöcbacnöabbentetöetcappel banbeboojfj €touppef( / enbebat bie baec op tecugB boaecen ontbobenj üieccban Beuninghen geeft baec obei! met ben iicecbe'l.ionce, tnbé anbecc l^éecèp'^t* ®n«iiin- fün J©a)e(leptii ïüacb gBefp?oocBeh7/enben,i?t· atfi?"' - beritronnen ttiectöcn/ ofbe felbckbarénboo? ödèc tmaobcc-, -pattfcuiiéc niet ban ecnige #?olongatic bait'fbrti wm t>e blfif ban bebbdifcBicbe ®touppesS/ enbesi»»^^·"'*''™^
!0f .. _ .....................
miflTcBieny om bat albaec tpbIngBc toag / baf " L„, (ingeifcBen tóefibent Tempel foube atbepbcti/ijmbc'· ilSunfterfe Croupess / aljS geboojbfn met Engélsgcidt i in^toeeben bienfiteboenobecgaen ; BpBecftbcKi ' benen banbe HeerZeeftad (ieccconffjernbel gljeatBt/ \ enbe betopi Bjjn <gb. Bem tipt bc iEitfibe/gcfiBjeben ' bpbenHeerCarifius, getommtinitcect geBabt/, bat baec met ben l^eecd'Eftrades QBêfp^oorlKntoai / óm eengebeeltcbanbe^?anfcBc€couppess/ met hnbére ban Baec IfeoogD Haog. tot fetucitept ban Hólftéyn te' ' göebiwptBen'/ 'ttoeltf! mettiti Kappcl ban alle bc fcatiftBeCcbuppejSnietfiótttfÉfiiDftftcrcn/ enbe bat
Bp igeecban Beuningen ban bë anbete Bant toaji lafitjct bóojfiiuilje Rappel té bcbo?beccn/ eiibe nfet toifl Boebane cebcnen Baec l^o. |Βο. baec omtccut fjabs ben/ enbé bei niétte min toel betoufl tuajÏ Ijòe beet Baeci^o.|eoB.gelegBenla0B/ ombcSweden toian- ^ beccKcfolntfe tcbifponecen/ enbe Boe foigneusi men Babtrejöntotalle'tgBecttbaectoebicnenhonbéBibei t
>a
aegeettmf) / al0 op ben RgtibatB i« Sweedèn acn td ν
ftbecatleiian'tgicn booifjist dcnfe Beucban Baec : ]^b.seag!tefteUen/ombi 5ooifJ®touppeii opBei., aen ftaec afljBefbnbèn Rappei te laten maccBeccn/ ofte alnotS)in / bacche to^tni t»>o^l '
feiUseti
en OORLOG Ses en Veertighfle Boeck. 93 J
direaelijckeofindireaeIijckbcn<©0?l0gBaen ÖOenij extremiteytenuptfagljfn/ fnüebÉiböaecotJiSilJaflK i(SiiS· w® j^aecbp ηοφηΐίκ10 uptDjutfielptlt iienunciccctibe/ |
-ocr page 952-
SAKEN van.STAET
|
i66is «enfogen tpbtoptefiioutien/'tmelcbDpfgne iBaie-
___ eeptgoebtgebanDentoiecbt.
JKctbe laetlie öcpcftOeiiJian be ^ecren JFcanfcBe UTractett3Cmbaflati£utsiupt Stockholm, hjasSonbecanDeten ban^i ob6cg{jeftf)?eb6n/ batbEnJieec CanceUtecbanSwe- einaö. den {jaboeitiobefct / bat/ omecnaf-Homftban Wf- putenmet()aec i^oogHll^oaenbetemaechen/ Zwe- den bepjetenfieban Aibiidien foube fionncn laeten ballen / enbetotbetbjasf) inetfiaec^o. H^ggenbe 6omen/ mttji bat niet aiUenbe Eiucidaticn, maei: |)et gcöede Traftaetvan Elbingh toictbcngeceffinbeect/ enbe b)a!$ bit albaec opgenomen alii een faecite bfe iiaec ! I^oogf) iBogbenbentetgefieelongebalUgD foube mo- gen 5jjn/ alSmenbaecnebeneenabfolutc neucralieyt Bonbe behingen/ en Sweeden bebiööeptomtcentöet reguIecenban't(nf!omenbe enbe uptgaenbe iSetgtin ijaece I^aebens^onbepaeltlaeienbe/ bebtfpofUiebaec obecingaere/ ootl^aengaccl^oogD lllloglienbe bleef ongeUmitéett / bat men niet feec bonbe beflbeceren be- fe defenfive alliantie, mètbe geenebie/ toaiweecfe gb^liouben blaten upt bcattjcbanbefeibe fecoucffen aenbc «©fjeaiiieecbente pjefteten/ bifficUötfegöebif- poneettönnben toecben/ bat omtrent be Reglemen- ten van Commercie in bc felbe alliantie be otJfecbamie niet accuratec foube 3i)n / in be engagementen ban é$taettot:Staet/bacc uptban Quamteomfiaen/bat Öetfelöe iCcactaet geen Uanbtban b^ieniiffèap maec een ooifaecb ban ttoifl en becbj^becingf) IBen ftelbetecbefccoccafieboo?/ bat bit boojflel opgjjebat be{)iao?be te biecben / om tot een erpebient te btenen om alle.»· met Sweeden met eemge glimp te compofecen/ eri alle verder engagementen tufltBen bat jaflCftenbÉ Engelandtboo? te bomen/ enijSbOojd'Heerde Lion- ne Daec óbet met be ,i$ectetaciii PufFendorph gfiefpio- hen.
laae'tbectmRbanbe ©lootonbec MonfieurDuc de Beaufort, toaeréfl batt Merfeyije't5epl gijegaen derthien !So«ingöji <0allepen/ om be ©kïot tebol- öÖen i Cenigfie 25acc6enban SpangieninProvence Ëojtj^aengeftom^n/ b^acgteniöbingBfbatna't bet- tceciibanfijn naaie|iei»tthien^ngelfcR Jpt^gatten gunalttjt ontgielbenjinbemant bat\beStraet, enbe beüttiatgte nocD atgt aHbeceupt €ngelanbt/ enbé nét geen riotaDel iiï /, b(|t be -Turckfche CourCàires ban Bàrbatie fjun üp bé (£ngclff{jebectofle0BtBabiien/ om t'faemen te ageren.
i@m alle bit bobenftaenbe i^jpet bertretg ban ^a- tnoifelle d'Aumale Motö Hptgepelt. ^ fc ®e ^cerbeLionne Beeft ter felDeï tijbt ben Heer wgnBficB van Beuainghenemftelijfft betfotijtBaeci^o. j®og. te bsillerirecommanberen bat be felbe faborabelgc^ OBeliefbenterefolberenopbe poinctenban befbiaer- niffe / bp be Igeer Canceilier ban ben %er ]|curboafi ban Keulen aenBaec obergelebert/ oberfaecbenbie tot berbo^fngbe ban 't UecBt ban füne |^urbo?fielyc- fie ^oojluclitigtieptin RhynberckgBepleegfit foube luetben / enbe batmen niét bunnenbe een^ bierben boojais notö ober bc evacuatie ban be gefepbe iStabt / ten minflen be aigrcur obet be t ontinuatie ban 't «©at- nifoen itt be'felbebXlbe bersacBten/ enbe foobeel boenlric&biegbnetnenmctin anberefaecben biefün iSeurbo^deliicbe ^oo}|ucj^tig[)ept op 't Bart lagBen / alji een p^teube niet alleen bàn biepnigB fo?gB om gem recBt te boen / maer eocb ban jpefp^ijS te gBemoet te gaén/ batbitbia^B^t biaceintereftbanfiiaerl^oogfi Sliogljenbe faetben /toekfie boo? Baer fedàe booj't befl banBaer ,;§taet biepnigit impo^ecrbe/(· enbegaecin eenquaettontcptbpliacÉnabuprenfleiben. ^iiiyyfcntwintigbftenJliaaPiiSgBeBoojtBetrap- Sïfts Vanbe l^eecen ban,Heüclom , Johan de Wit, sicfftan enbe AmerongeniwetflSoiïgB iflSogenbe «Öftebepiu- Ìii?r(iiacf teéröén/f.acfjtecbol0en!itiei;felbet Üïefotutfê feanben ttmipc^. vierentwantighften befes/ metenbe nebenieenigBe ^eeren<i?e(ommittcerbenupt ben iSaebt ban State/
ban ben, ï^eere be Langlèe'. Marefchal des .iogisdes Cafn'ps, enbe ban be ^eoBerjiban ben iftoning^ban ©iancfi!CïK6,ittenb«(<nbe jKnepnbe ,ö«,be Retour- |
Patenten banbe JpranfcBe auïfliaire (Stoupejf/ om op'tgebefiineerbe renbebouiStot Boxmeer teairtbc. ten / gep?olongeert motljten toojben ban Den vierden —- giunö naephomcnbe / tot ben fefden oet felbei macnt: 3@aeropaebdtbereectfpnbe/ ijïgoebgebonben/ ben boo;f5 tpbt ban ben vierden te prolongeren totbenfer- den ^untj boo;f5, (£nbe tnterben bienbolgenjïbe boo2s noembe€coupeii gcpiolongeett/ twee Dagen langftet iiiBacerefpectibe «@uarnifocnenteberbltjben ai^tie Patenten, j)im albeteptsi toegBefonDen toaten 5ctm?l· benbe : €ot bielcben epnbe aen pber ban be «tBuarnifoc nen betboojnoembe (Ctoupe^befeiiaer i^o. i^pn. Jliefolutie boo?bcngBemelben Heer de Langièeioegcs fonben bifett / met enbe nebenii be notitie / becbattenöe beo?b?el)oebattiol)be meergefepbe Ctoupcsiboo?Gel· deriandt foubenmaccBeten/ fulcb.öalsi be felbe Biet naer bolgenbe (laet geinfeteert.
Marfch van de Franfche Trouperii door en uytGelderlant.
Die van ZutphenfüWen marcheren den derden luny des avonts binnen Aernhem, om daeghs daer aen voort te gaen.
Die van Swtl ende Deventer fullen komen binnen Aernbim den vierden dito t om den van daer te
raarcheren ; des wierdtoockextraft van defeRefolu- tieghefondenaendeHeerevan Bmningen, Extraordi- .naris MiniftervandefenStaetin Vranckrijck, om te ftrecken totdeiTelfs narichtinge.
in beUberatie ggelepbt fgnbe / goebt gge- bonben bat aen be %eren (tSBébeputeetbenbanbe ^taeten ban Geiderlant enbe Over-Yflel gefei)?cben foube toetben/ bat Baer oEb. be jfranfcBe auxüiaire Troupes bjebee beerenbe naer Vranckrijck, alleentolls benboojfienméi l^aberenbe ^joot/naerp^opojtle/! (n tunfoimitè ban be iBemo^ie bp ben ]@eec3(!mtiaffd> beUtd'Éftrades, ben tweeentwintighftenbefegblin- aengaeAbe aen Baer ^o. H^og. gBep^efenteert / teaec ban <iEittcàct aen be gemelbe Igeeren <ffiB^iPW«ïöe« gefonben tniect / en bo?bet jü aen bec felber ^eeten (0e-> beputeecben goede conduite gelaten/ ombeboe;fj, €roupei!foabanigBboo?Baer TerritoirtegRelepoett/ alji Baer €b. tenmeefÏenbienfle/ enteminfteftBaebe bàn Bate ^^obintien fóuben bebinben te bè{)oo?en / foa nQCBtanjS bat alle bc felbe (Croupen notB b;oèger no(B later / alji ben vijfden, fefden enbe fevénden, 31βη0 naeilbijmenbe / nieuwen (ijjl/op't öBebcliineetbe ren-
devous fouben Bobben té ^rriberen / ten UuicBenftne , Bàer mebe «i£]i:tratt ban B^ei; io. liSog i^fefoloMe/ op, Bebenaen beHeerdcLanglèebc-BanbicDt/ toeeftefon-'. ' nèn bJiett/ geljjcb ooch aenbe Heer van Bsttfainghen,^ omteÖeetUentoïbeffelfjïnaricBtinee. ί,^,,ύ
men ïoab Hollis aetoefen 2tmbaffabeurban gelandtjljS epnbCliiigÖbenvijfentwintigftènna vredeGraccObeC RouanbetttOtBen/ alfOOW Parijs tfli i^ geenbetbjatötirtö notBte joope en toas! to(t Banöeling^^f bi^n b2ebe/ enbcbat altfBetBem ifetaenfien/ ben i©o?log onbetrttpbdüi 6 fcöecn ble iSomet notB te ful- len continueten.:(i:ei; bowfs plaetfe banHavre deGri-,, ; ceiepbeneenige„<engclfcBe jpcegaiten/ .biimetpap.j
goójtbanben «ortiiigB b^n Vranclfriiqk atifiiö Hollis alfjawr.raöfBtentieraen/ enbsnafif | EngeiàndtabefctìQerétt.^ . . Γ"." ' ^ _ „-λ -..„ft tftPflfJSbe ^ee-fiuiienbanbatSticfi/:füi)Wfl««ir
lB)t tornen op be Noort-Zlee, in 't Canael al0 op oen ipacfn Oepaèn., toass feet goebe booifieningtje öÖföaen tw, grièi«i.alle lanbingöcni tjfeb'ògngelfcije fiiü^nHOF n|«h meenen te boeninbe^ee-^piobincienban vraacK- ^ rijck, enbe ban binnen Waeren foio bceimiutatte (Ccöupeji fi^beraibPöèÓanbt/footeboitaWtefax bat .tuaauaebtii bàft ^eewt ν
Plebee Iwbintieflainfftii Wbp h<;n o?bprtrt^«/ btei^löifetiöe 3|;egerf(i^ben cowwwr-^ijsi
Jftigh iFiàttftÌ« i^t^pen / öie^f. |
-ocr page 953-
en OORLOG Ses en Veertighfle Bmk, 937
|
1Ì66
RochellcgijeKet lagöen / enbe sebeflincetttotbeci fcftcpDeeinplopcn/ öjacenootööanDaec 'i5eploÖ2' gaennabeJttuftenbanAndaioufie, om De 5?cflnft{)e ©loott'oiumoetcn/ entie tjaecDatcnieöebi» te üoe» oDen/öcfciüetoaten toecDecltindrie «Êffljuaöjesi pe^ DcfOiitiet ccnljoofö/ toel oöemantJi/ ogtficn ban Canon / e» ^ctjcepi-Dejjaeften tot gtoote Φο?1θ8θίί- ejculoicten / enùe foo toannneec öJefelbe vyfthien i^auOen Γ()η glgeconjungefct / fco maethte meti aioaec (iaet / Dat Monfieur le Due de Beaufort, OHÖCC Co- ntngüi Pavìllon debbiti fouDefeiUgh gcootegoeDc θο;- logD fcljep«n/bef)aIbentie25ianDecS/ cnminbec bol= ge.iDegiacöten.
J3anùe]3i00tbenbm Due de Beaufort tuaji ben vierdenJuny(eebetetübtngl)/Dat befelbe ben acht- itenMcy tjoo? Alicante toajigBebJiefi/ enbebcnbols aöenben bagt) 5epn Dabt göemaeifit/ ncbcntf be 'ΰα· Jepen naec 't engf) ban be s traet, om becbolgöenii tn bénOceaen opbe3®cfl^BuHen ban bat iSötBte Βοί m.>n;jpaecairoobaei:ittebetot fetucitept ban be MiddelandtfcheZee, ggeenanbece ^cBeepenbaec In'tbaectoaetec biaecenal^be boo^fcg^eebc <(5alepen foo toaii ben Heer vanBeuninghen toegensiben CO' nfiiaftboo? ben Heer Colbert aengöefepot / batO^r neiBafeflepOt feecbefibeceecbe enbe bienUfs!) «ο?' beelöe/ batbe^cBepenbanfiaecl^oogiJ jiKog. bec^
motfttenboonfetten j iCottoelthen epnbeootg aen ben Heerd'Eftrades toferbt gBefcD?eben / ali mebe obec begljebacDtenbiebaec bleien ober 'tfielepbtban, ben tegljentooojbigen <ao?logD/ en'templopbanbe ©lociten.
^etoebomenbe Conlngfnnevan Portugaei,f0 bientjjbt naec Rochelle bertcothen/ omme metten eecflet) ban baec met acht jf canfcge Contngsi (@o}log iScftepen / naec Lisbon obec te gaen.
381 eec be DoogDe (©flFictecen ban be ^canftBe attoui pcnbanDfecgingDen/ tolecbt gDefpjooceen ban be felbe te begiftigden. Sebectfjibebegco/jtingDegDe
ninni IW-
banMerode, Crommon, en Ame- iiute' rongen. (@p|^aecabbgj$i0goebgDebonben/batben tuuf ^eecoanPradei aljJ<0£necaelfoube)oo}bengDegeben " thienduyrent<0ulbeni!. Sten be J^ecCÉtt d.Efpence enbe SaindlLieu, Marefchaux deCaitìp, eUfivijf duyfent «©ulbeni ; 9l!en ben Heer Carile, Intendent derArméevierdayfent<®«lben!ï: i(en Fourneaux enbe Beauvoife elCft vier duyfent ^ulben? : 9ien l'Angieedrieduyfent <i5ulben!ï: (®e faemenvyf en dertigh duyfent «©ulbeniS. g&ocD toat belangbe toaec uptDet befi foube (tonnen toojben gDebonben/fün be ^^obintfenbecfocDtDaec bienaengaenbe te beo filacen. €nbeb>aecenfpalbeel USaenben biebec in Vranckriick ge«Meell/eec3P BetontfingDeni nament? lijtfiingelr. , jwsiit 5©e tpbing ban be bictocieban onfe ©loot op b' <Sn' rt&ÖÖelfcDe/ inbeefetöbt/ berbjetfiteinben ConingD «Sfcto OcoocebliiiiftDap : ^enl^oningD ontboobt benl^eec »6tó»tvanBsuninghentecftonbt te||obe/ enbe met feec Wtibt gBelasot enbe feec oWigeante booojben betupgD-^ Weit bebegcooiebceugDbe/ luelcbeft)nejlIgate|lcptfcDep^ » in bit glorieus enbe boo?fpoebigDfucce!$ ban Daec ÜObOD HSogDenbe toaepenen/enbebe fbnbecUngDe efttme met bc toelcöe Bp ionfibeceecbe be cojbate ion= buiie / enbe DecoiQue couragie in 't belepben enbe npt- boeren/ banbie foo importante Dooft actie gBe« biupfftt / enbe Beeft BoogDfi gDebacBte iBajepcpbt gembecbec onbecDouben/ eec^ alleen/ enbe baec i(batcnaeinp;efentie ban beigeecen iBfnifiec^ obec Det Ά flienfOHbebienen mogöen/ ombefe foo gDetoenfcft» it èta'* bictocie met bc meefle b;utDt te becbolggen/ enbe ^osjBeeftbetupgftt een feec gOeneggen toUle/ om baeei toe met p^ontptf tube bp te brengen/ i'tgDeen ban f0n 30be foube bonnen toojben becepftBt. 3illebe biff coucffen Diec op gDeballen fün baectnne eensi gelöoeefi/ oatmetalle meefteneecftigDept enbefpoebt/ fonbet eentgöeintecmiffie / foouptbe^ee-macgt banBaec [poogD jaSoQ. atöupt bieban befen ConineB / enbe oenCoRingBvtóDennematckëabpeen / |
i6èi
enbe te faettten g{ieton}ungeett begoójbe te toojbeti ontrent beiltbiec ban Londen ofte clbeciJ/ Bctmeef. (te g^etal ban capitale enb£ goebe ^cljeepcn ban «©ojlogti / 'ttoelcHboenljjcB foubefjjn / ombecbol» genjÏop'tcmplopbBn be fetbenaec gtjelegtientijepbt banfaetbentebifponecen/ foo om bemacljt/ toelc» Be be ^ngelfcfje toebctom in ^ee foube mooDf» bjen- gDen/metbe meefle bigeut enbe be meefle ap» pacentiebanfuctejïtegljeusi te gaen / alis om opoe l^ecHcitept ban öe laabigatie enbe Commercie te booj- nen/enoeomtegDelijcögfjebtentte bonnen fönban fooüaniöBnoobigöaentat ban ^tjjecpen / altf tot Öet onbernemc η ban b'eene ofte b'anbece entreprinfé j totafbjeutb ban ben gfìemeenen bpanbt/ toclcbe b'occafteaenbeöanötmocöt gfteben/ foube tocefcrt betepfCBt. «©en%ec vanBeuninghen jjceft bpbie gfjelegjentiiepbtinliantie gljebaen/ tenepnbe fiine mamepot fonbec «ptftel naec Rochelle enbe Bei-lflè wbiest göeüefbe te fenbcn boo? ben leer Igartogü van Beaufort, om baetelöchnaec fö» aenfiomfte alöaec metfönonbecBebbenbéJ^lootfigö te begfteben naer be ï^oofben/ ommetbe moote/ toelcheöaec ^o» iiaogöenbe toeberomin ^eedonben te bjinoijen té coni ungBecen / maet alfoo Dem toajï gfjetappojteect / batb'<engDelfcöeonbecPnnsRobbert ontrentvyfcti dertigh ^töeepen ban fiaec ©loot Dabben göebe-
gaen/ enbe bat Bet felbegfietal met eenigöe minflbe- fcBabigBbe Sgepen / ban be gBeene bie in 't gBebecBt toaecengBetoeefi/ bp be ^ngelfcftefoube Bonnen too|- beabecmeecbect/ foo Beeft BoogBftgBebacBte jïaaje- (fepbt Boetoel Bet Bem foo toei aen be Igeeren ban föt» KaebtombecfcBepbe cebenen ongBelooPücbftDeen/ baecopfoobecce gecejïecteect/ battecupt gBeftelbc 'tj$op bit poinct te cefoibecen/ tot bat men bien- aengaenbe naebec beclcBt foube beboomen Beb^ ben/ enbe met 29;ieben fooupc Engheiandtal^ upt Zeelandt,op ^onbacBbentwimighilien feecbece tgl- bingB ontfangBen Bebbenbe / ban bat be gBebeta- fcBeecbeefquadrconbecgebatBtePrins Robbert, ben derden bagB ben'tgBebecBtmetbebo^beceCngBe^ fcBe ©foot tuaiai gBeconiungeect gBeboeefi / enbe met be felbe fBn aenbeel in be nebecIagBe Bab t gcBabt / foafBnop iBaenbagB ben cencn twintighften be boo}fepbeo;b?ejiomnaec belgoofbente pafTeecen / aenbenKeecHactogBban Beaufort afgBegaen/om Bcmop fgnaenElomfi tot Bel-IÙcOfte Rochelle te binben ì èStjn onbecBe&benbe ©loote foube tegBen· tBoo?bigDfteccBfönntctmeecalir*ierendertigScBe- penban <©o?logB/ neghcnathien ©^anberssj ®e IbBlebiebecminbecttuajji met Baec l^bogB HQbgenbe fngBeBup^be ^cBeepen/toelcbetotCadix becbleben tuecen. i^pbectcoutobe nietbatfe totRochclieofte Bei-iiiefeecbecftecc&c foubeBonnen too^ben / toont ban be twaeif ^cBepen ban (©ojlogB / toeltbe be ΰο- ntngB op be ai^eft-bu^en ban ft)n iSücf! geceet geBab/ Bab/toaecen nveenae'toeplanbt Saind chnftofFel gecommanbeect/ombe^ranfcBeCoionier^albaecte Bulpe te Bomen / enbe blebennocB^cht anberegebefti- neect / om be toeBomenbe l^oninginne ban ^o^tugael obec te brengen.
^eniQacQuij} beSande sCmbafTabeuc bab Por- <!i»cn tugaei, Beeft op fön cepfe nae Rochellcfes baegfiett^f tot Poitcrsfmaeclöcfi fiecB gelegen/enbe Beeft met fpnl^aSèe ' fiecBte nieub) cetacbement tn 't bectcecB ban BoogB- xmbnfTa gBebatBtcBóninginne becoojfaecfit / albaetmoepe-®»"^»®" igcBbiei / enbebecmeecbecbe Bet becb^iet bat metigad iSi BabbaninbujSbanigBetonfibecablen toniunctuce acht ban be befte éStBepen ban bie Ccoon tot befe cepfe'"^» ^ naecPortugadgBebeftitteecttefien/ inplaetfe batfe geboegBtfunbe metbenl^éec l^ectogB ban Beaufort befelbe meteen feec tonfibecable ©loote / baec Bet bengBemcenenbienft becépftBte/ tcgBenj}be<engel« fcBe foube Bonnen oecfcBönen/ toantbe boo?fcB?febe acht^tBeepen toiecben gBefcBieben bp een banbe igeecen/boeltBmetbefelbeobecgfngB / footonfibe'- cabeltef^ninBaecfelbe/ enbefooDoel gBe-e^uipeect
toaettsi gDïbefltneeit / metten eetpen Daer cepfe i tacDeett / omgfiebacDte J^eeci^ectogDteoDenS te
---------- - - ----------jeagtW
etüüiftiKfigemónt/biitfebaftameonbengeagtii
tftti |
-ocr page 954-
911 SA KEN van STAET
|
1 (566 öen om «n meeclKt eetal ban öe «ensjelfcfje '£ Dooft te . tJietKn.
Bm bat mn scöett alöaec ucr (Ιαβ η Ijab / öat Daec ï^oogö jPogöenDe ©lootin^eetoas/ fünopD'tni (lanttenöoo? Denl^eecvan Beuningen gijeDaen/ öen negenthienden ÖefeSaenb'lgeÉC ï^ectogl) van Beau- fort te aBateccnbe te EanDeafetjesaen/ nacrDeUe; tofecvan LiiTabonnieuwebeöeelen/ om fonöcc upti (tel/eiitiefonDecDemeeE-0öicoecöe achti§fl)eiJEn af tetoacftten/ fjjn tepfenae 'tOoo?fcD?clBefönKttiïe' Ijoujï te bectioloeti / om alle mibüeUn te tenteren / om met öaec ïgoog ilSog. ©loot te conjungecen / 't toeltl» Bpï^eec banBeuninghentec öeljoojlötBec tgbt aen ben^eec RaeDt^enflonartiiban Hoiiandt, om tot ftenntffe ban be ieeten ^lenlpotemtatifen/obec 'tem^ plop ban 'si ïanbtsi ©loot ööeöiaf fjt te toojben/ljeeft obergDefc0?ebcn. örmtcifr (©nbectnffctjenfjjnabbpfenupt Londen obec gge* wetcnbc Bomen / enbeonbecanbeten ootöbanben iEonfngö ten tic vanEnghelandt, enbe ban benl^eCtOSÖ van Jorck Mtoc eenbeisoningfnneöaeciBoebec/ enbe aen Madame üo jmo. fiaetjSudec/ betoelc&e ontcentDet boojggeballen ijcbagtcn η baiatile banggegeel anberen Ingoubt toaecen / ttöJbDeiignijg f,p 'tfcöjöben banflBebatöteï^eeci^awog / nfet alleen öefcOaebe ban b'aengöelfiBe ©loot tot neghcn ^cBepentofecbe gljeceflttngeeït/ maecootfegijepje' tenbeect / batb'<engelftl)e't®£lblJe{)oubenl)abben; oibotjg gaec ^oog|) iBog. ©loote ntet^onbe becbol· gen/boo?geb;ethban^o$spoebecj <@ot6 gab men tebfenaenfien / enbe om bat men boUbe boen ggeloo' ben bat be ftgaebe aen beüS l.anbt!Ei ©loot gcootec toaji OBetocefl/ obcc bsfe pjetenfe aenggclfcBe bictotie in be Öêctöen tot Londen Dantöfeagtngengebaen/enbe inbecfcOepbe^iajetfen ©jeugeae-bitcenaen gefïeec» Ben. allr« ttXecbt aen 't iptanfcDe Igof niet aen ggenomen boo; toaecatgtfgl) / enbe I ebec gtietmpu· teectaenbeneteffttept in bebJelcBe'tl^ofbanEnge- landthonbefgnom'tbeclieji / bat b' €ng{)elf(ge ©loot ggegabt {)ab / te ontbepnfen. jpaet men bec^ toacgtebietnabecpactitultecbecttljt uptben ^taet enbeteggclöte tebecnemenbMtgitiebolttitiet foube Rebben bat b'Jgeec ^ettogö ban Jorck fcjjeef / batfip poopte metbe©loat inveerthienbaegf|enin^ee te fiin, 't <iBeen boo; gebifuptb '^ngtlfcge tgbinggen b)fecbtaeng(icnomen/ b}a0/bat getjStgip op't bJeltö gbetoeeü toasi Prins Robbert, göebleben/ maer ijp met be fune gljebecgOt. 5&aec toaecennocö anbece €ngbelftl)e ^jteben / b)eltbe ong^iebepnj^be:: Igcb meiben / batgaec ©looteoetlagenb)aj$/enbat:= ter een en t wintigh ^cgepen ban be felbe toiecben bec® mtfl / 't tnelcft genoegfaem obec een bomenbe met ^t 0een be boben-geflelben €belman gab gecappojteecty öetmeelïe geloof bonb.
i^et geen Citen Siontngg feec ggeballen geeft /beasi / batOaeciÌiioogiiiBog.foololfeltitben neesfliggept en &l()btbebengbcl);upt&en/ om6aec©loot foo fieccb alsiboenljiclibiajei/ nietten eetflentoebecom in ^ee tebjenggen/fult&sibatmen booptebatbe coniunttic met be ©loot ban fijne iBaiefieptbequamelütti enbe bepliglöcb foube bónnen gefcfjteben / enbe isi ben Igeec hanDeuninghengr)efepbtbOO?ben^eecbe Lionne , bato^biusi gfiefonbentoaecen aen ben Igectog^ ban Beaufort, ontcent befojmeban bicettfe ban be te tonjungeren ©lootengelücbfo;mfgli aenbe oReene bie aen be i^eec S^uptenant ^bmlcael be Ruyter boo2 be liieecen )9icntpotentiactfen obec't emplop ban XanbtjEi ©loote / tot fgne inflcuctte op bat fubject tuarenbeljanbiobt. ®enlgeec3fimbaffabcnc Conincxmarck, toeltRe ^caotiattfetjS neUgeecöe/ bat fön «ib.r oojbeelbe tc Bonnen tieban bfetKnom'tobtinetenbatVranckrijck foube befeees Lrtfc' wnaenbeinftamie/bJElcBemen banbe jgbe ban Sweeden Dleef boen / om eenigfi tempetament t'ab? mitteren in be ejcccutf e ban üet Crattaet van Denne- marcken tegfiensi EngheJandtaen eftegacn / fieeft in't eecdficbfeecbecfet gi^ebonben metbeefetgbing^e / maec toilbe nu pecfuaberen bat bie belboo^be albaer te gelben / ornfoobaniggcemperament meeraiBi boo; |
fieenen in te toilligfien / bete jjle men in ben tocftatòt In Detoelcfiebefaechenboojbefe bictocie toaeten ohci l)jacl)t/be?&eenfcljebp(tanDt minbec noobigijijaD/"—- maec men toasi aen 't5fcanfct)e Jgofniet gijefinbt Πφ Sweeden te gebal ban eenigemtooelen/ ötetjtc. nen bonben om te becbolgen bat fucceö / bat Gode aen öaec ï?oogB jKooÖenbe toaepenen Bab gljcgjjebcn een eenigljflntsite pitbemti^nbe betojjlebc ü^eetZcc- Aadc in be boo;!leb£ bjeecb aen bfen€ouingi) in een U2i. bate aubientie gab bccfogt / te mogen bec^aen of het fijnH^aiefleptSÌ intentie biasi bat benConing fön m^- (fec aen boojflagen ban een temperament foube be ao- ren openen/ fo isi baec op öp föneUSa). geanttoooit ben neenjenbatft|nmepningBeb)a0tebecblpben bp bet
geen met Denemarcken bJasi nebec geflelt.
<0ebacBte i^eec ZeeAadt geeft toebecom becnieutnt fönboorigee indantien om fubfidien, enbe bp een fc{j?ifteiöc6e ïEemotie aenbe Banbt gBegljetoen/Sf" bat/onbec beneficiebanbefelbe/ fönConingti g{)e-iuS negen toasi in eenigg nabec engagement met Vranck- rijck enbe8aec]fêo.iISog.tet«ben/ BettoeltB/foo men'topnam/ faggop 't coniungecenban eentgh gco^banbe ^eenfcge ^cgepen/ met bie ban ùe Croon VranckrijckenbebefeniStaet / omb'aEngel- fcge be meefie afbjencb te boen. ^en Coningg heeft bie faecbe in beltberatie genomen / en b' l^eec ban Beu> ninghen bonbt bp be Igeeren ban be0 Coningsi ïiaet / tnelcbe gp baer obec fp;atB / goebe ggebatgten om aen te cabenbat bieiBaieficpt befefaetbopname/ om be gemeene maggt / bte men teggen b' Cnggelfcge bp een foube bjenggen/ boo? bpbomfleban g&eenftfte jStgepenteber(leccBcn/ maec b'l|eec Colbert toai jebecttweebaggen ban Fontainebleauabfent/enbe isi mit^ fün afbiefen ggeen beltbei:atle baec obec gt)e- ballen.
't(0eenonbectufTcgen onbecanbecen bonbe boen goopen/ bat men ban bejpbe van s weden tot gBeen eictcemitepten fouben Bomen / toasi / bat d> Hets' Koningsmarck fcgjgbensi van Stockholm gab beBOO- men/tnelbenbebat men baecfigniet toiibeefloigneren ban in be oube maïlmen vanVranckrïjck te becblpben.,
q&eHeerZeeftadt gabootBojbie BeBomeö / om baec fmaecBelötB temaecBen/ bat bp 't atceptecenbart be mediatie van Sweden,toiect bebonge een Belofte van Denemarcken onggemoUPeect te laten j JKaec men meenbe om rebenen / bat fultB^ niet nobigg ttatf.
In defeüjdtwïerdtuytgege-ven eenArtml νΛη 't aAvjì 3 gbegheven door Μonfieur de Lionne aendenAlder.ChriflelyckflenKomngdfn .... Imius feftien honderc les en feftigh.
De tegenwoordighe conftitutie van de Uy tiandt- Κψ fchefaeckeneyfêhtnietanders,SlE£, van de^^ Koninghlijcke voorfiehtigheyt van-U Majefteyt j^je als dat zy retardeerde voor eenighen tydcdcn Oor Deajei· logli met Spangien : Den Krygh dieontftaen is tuf-"® ' (chen Enghelaudt ende de Vereenighde Provin- ciën, isdebefteoccafie.diemenfoude konnenwen- fchen, die de Goddclijcke voorfienigheyt doetwaf- fchenaenUMajefteyt, niet alleen om defelvete maecken arbiter van de difiFerenten, tuflchen de twie Natiën, waer op 2ydefelveniogheuytpurti'' nietweynighonkoften(als2ynde d'eenighfte mach- ten , die konnen ende behooren haer te eogageerea totdebefchermingh ende verweeringh der Sfomfiht
Nedirlanden } ende de felve redigeren tot fulcken ftatì!
dat zy het niet konnen doen, oock •«ranneer zy wilden; Byaldienmaer UMajefteyt belieft tefor- raenteren defen Oorlogh , opdatzydoyre ; d'En-
thelfchefullenliaer vinden gheobligeert, aen tefM· en d'Alliancie ende vriendtfchap van U MajeUwdt t endede Vereenighde Provinciënfullen dependeren van uwen wille, als van Oooden hebbende Uwe^i" ftentien ; Ende beyde fullen vervallen fyn tot d'on» mogelyckheytjvanfich t'oppoferenteghen degne- rechtigc defleynj van U Majefteyw Maer by fovene |
-ocr page 955-
|
viMajefteyt ondernéetat yéts téghenS de ghefejrde " Provinciënbuytenstyds, endealcepreiDatuer,,voor dat U Majcffeyt verfeeckertfy dat de krachten vati die tw« Nagebuerenfyn gantfchelijckneder ghetla- gen, U Majefteytfalfienhec Bedtre verandert in een tjogenblicktijds.endcdac diefelve fsreti, die haeral- iatis employeren tocliaer onderlingheruine, fullen lich vereenighen door het motif ende maxime van eenmachtigher ende hooger inttreft, totdefenlievan dacghemeen Bolle-werck.
'c Öal fij η een treek van groote voorfichtigheydt, SIRE, haer te keten ageren > endefich deitrucrer. onder haerfelf, hetfpelvan verreaen tefien, ende *tvuyrkonftelijckaènte blafen, grootghemcht ende bohay te maecken tot defenfie van de ÜoUandtrs onk Geallieerden, haer van tijdt tot tijdttrooftende met eenighe klcyne affiftentien, endehàer laetenal d.-n Mvanden Oorlogh op den hals : Totdatu Maje- fteythaer fiein ftaetvanfich niet te kennen laiigher oppoferen tegens de eonqueftendieu Majefteytiniijn geeft heeft geformeert,
•tGcene meeftte vreefen ftaet, SIRE, in defe verwachtingh e , dat foude fijn eene I'i»» ende confcederatie van En^ilmdt ende StuieJe» met het huys van Oofltmijck^ Waertoede Ηί//ΛΛτΛ" felf wel moch- ten inclineren en d'andere Noordfche Princen, d'Er- varentheyt van de voorgaende tijden, endede keü- nis van de tegenwoordighe j obligerenmy, SIRE, te verklaren in alle ingenuiteert datteirniet meer fatai aendef.· Croonfoudekonnehgebeuren , alsfoodani-
geii Ligue ende Vcreeninghe.
©snijcn tweeden lulij fcöjeef üM«c Stmbaffai r-wk beur Bjreei bat alrtOCD flöcene naêiDccetpbinöötoa^ f;?' bau'jjiConingBii Bloot onöficDcn #ctoööttan Be- trtaVaufort. jBacc'ttjïgelJleetftenDatfp toajiopöeiSe- WtiiiinWiction Liflebon; eenibeel.eombfete fecucecctitéi censiije ^Spaenfctje öte macjjtioftin ^«έ toaccen/ enbebeel ì'canftljeenbeanbccc iSiijccptu bàrt metcte / tnfonbccgcpt eube ^ontcebanbe
(öaecbantn PortugaelgcootoDcBjecBtoaii) toiöö- naemiii. Sinbecbcelii ootft om afte toatBten be 6om- Pebanbenieutoe Co itnafnttan PcrtugaelfjjnlSitB!' te. jllaccnaecOertDaect^fpoebtQbsDpfigt) ntet/foo bat bereid StaetiS J^loote D^t fpttü alleen moefteaf- iipten.
^ocatti p{aetj$ ban fulc&iü ontftne^ ntenl^of^ toptoatec. usenpjee^enbeeictoUeceecbe baecTeecbat be i^loote banbefen ^taet ceebeben vierden enbe vyfden befeii (lectft drie-en-feVentigh WoeCfiC <©0?" (OUD fc[)epen inebcc in ^eeinass geloopen / en fn drie bolgenbe bagen nocft ban negen anbete toa0 gebolgt / enbebeeben bpeen ^bec opbattenéen foo gcoote opi- nie üan'jiplanbii bicmogöen/ enbe ban cenefonbec- ifngijeeiccceme bigDeuc/ loelc&e in beren ggeb?upcht toais / bat baec nietiei toe gebaen bonbe bao^ben, iininu <©en ConingDban Vranckrijck Beeft in'tepnbe te+.»banbeboo?lebe toeeclioibiegefonbenacn vier duyfent (,yjboet-ïttnecötenoanbe CtouiJpeö/ ble tuffcBen Bou- Bnpipt k)igneenbe Duynkerckenin «©uacnifoenlagen/ om fiti(iin[)aectoteen<!embacguementoljeceet teljouben/ enbe Beeft laft gtjegeben aen ben öeec KKarefcgai d'Au- inont<60Hbei:neuctoan Bouloìgne om aen ben !()eec lluptenant ^bmicaei de Ruyterbe felbeaen tebiei» ben/ omof alleen^ offoobantgf)o6«flluptbe feloe/ aijü fijn (Sbdebefibeceecenfoube/ tne]et)ebitietelan- be/ ofte te toatecte mogöen oftebjupcBen/ flellenbe biet'eencmaeltotfön tommanbement ; enbegoeloel fijne USajefiept tot Dooft obec be boojfcfiiebe boet- Bnetötenfiabgeeltgecct Monfieurdu Bret,eenMare- fςhalde Gamp, enbe banbe befle (©ffitierctt tnbe itanfcfje infanterie / foo toasSfjjntoiUenotiJtaniS / bat bsfeltìe niet alleen aenben %ecdeRuyter, maec ootftin cajïbanejcpebitiete Sanbe aenben Collonel ebec ijacc ^oogö naogenbe^coupeiS/ pacecenfou- be^ 'ttnelch fgne jjQajelfeptben l^eevlsan leunin- gen gefept geeft in biec boegen géo^nneect te Qebbett/ t(rt alleötoeBöti n«»t»eti/ teteeofseflntiJtot bet- acfjtctiiig8eban'tg«nme(uter«n foubefön/mocöi i&ss teftcetftcii. ., . , .. , 1 |
3^an ben i^ecclactogfj ban Beaufort quamtpbitii , ge/ ban ben elfden be^bogjlebeamaeut^/ batDpalü ^seufen ooenopbe ileWecban Lisbon toa^/ betoölein May leftleben op een balie pecfuafie/ ban batpe €ngelfcye ©loote be eerfle ίη Eee foube fjiw / enbe op abuftüe ab» ogfen/ banbateengoebtgroja^banbefelbe otjebacD» i^eec ilartogö fouöe tegen feplen / ojbje aen fijn «èbele 3)aii toegefonben / om figö niet fi)n 30loot omttent b? )oo?ftf)jebe ïtibtet op se Doui^en tot nabec iajl. ^eri legendenjunij baec aen bolgenbe / óbec Eanötiiin , ©jtectocIaenfcöiüblngBeacngebatDtei^eetJI^aci» . oglj oebaen / om fonbec uptjlèl fp cepfè na be gpf^rif ' ttje ^ufttebecljaeften/ maec tot noti) toe tea^i geen Mcicötinge / ban bat bte fon (Sb. toe gebomen toajS J ^00 bat men niet )uiflb)atba{te ceecfaeninggeopbé flibt ban beffelfii liom(ie inaece te maec&en. «©nbeco fiiffcljen opbatjetecplaetfe banfjjn rendevous'; toe Bsl-Ille ofte Roebelle niet geïetacbeect toietbe / Ijabbi (Ünciiaajefteptboo? acht bagen o?b?enaec Rochelle üDefonben/ombe ©ibjejS tot fijn téblctuaillemenr fleöeiiineert/ tntelaebentn CoopbaerbpiScljcpén/ enbebie fijn ©loot te boen bolgen. ^ijne jBaiertepbt foo Uielaisibe Jgemn fjjne Jilàiniftetii/ ijetupgljbèn aen ben J^eec ban Bsuningen bit langi) uptbljjbcn bati meecoDebacljte iiieet ï^atiogD/ boojbeboojfcDjebè cebenbetoojfaetltt?; metgtoot becb?tetaenteffen.
iBetbe boojfi JööWöBen ban ben elfden öaö meit oociiöeciiDt/ ban bat be ^paenfcljenfefthieh (00}' logD ^cBeepenfteccli ontcetitbe ïiebiecban Lisbon toaren/ 't todcS eentgO natiebcncften gaf /ban bat gije? bacgte l^eec ^actoggtotmeetbec f^cutiteptbanbè Boninginne ban Portugael, beflfelfjS fiomfte baec foiia bemogtjenaf toacftten/ maecfiinc iKaieftepbt Beeft Öem Heer van Beuningen gBe'fêpbtfulchiinietie Oeti tcoutoen / om bat fün ojbje^ bati ben negenden boo}' noemt/ omfonbecuptfteltebettKèfte»/ feecpjeclejS toaecen. ^ '
• ©anSaina chriftofïèi toasrrtartiectijWngDe/ bat ti'€ngelfcDe upt be naeftgelegen «Epianben een attaguë op 't felbe €planbt Babben ggebaen / maer met tieiiliejf tuaecen afgeflagBcn/ enbe bàt twee l^cbeciantfïBei «ffommifTie-baetbetö fes (gngSelftBe €oopbaèrbii ^cBeepën / geiaben met j^upc&et enbe anbece touett baec omtrent flabben becobett. „
«Oie ©loot ban twaelf ^canfcfiè ©ojlog iSfèepn met be tiieutoe Coninginne / ijss epnbelBca ban Rochei- lein ^eegégaen na Pottngaei, maec boo? contrarie minben en anbere gBebjeetben / en b)a!$ niet meer ai^ acht mölen langBiSbe Buflenban Vranckrijck gflei bojbert/ albaec biatBteiibe fabocalielbec biinben. .
39aec bat Bet «Sobt ben ailmacBtiflen gelieft Babbe aen Baec ÜoogB iBogBenbe J^lootbié treffeljjtBf ©fttocii te geben opb'igngelftBe/' foo toierbennubé uptgBelbeetbenbanbe <6Bérefo?meerbe iSeligiebeel liberaelbccgetcatteert/ en gBeabrtiitteertom binnen Rocheliéenanbere ae-^tebenBÜn tehtogBenBet^ flellcn/ enSeBaeronbe tooonplaetfen albaèr tetonti» nueren.
Φρ beejS tpt toierben be BlaemfcBe «ScBepen / bfe tot Nantes gearrefteert enbe opgeBouben biareh/ eijS bomenbeupt geinfecteetbetontE^gieiife ^ee-l^abenen aiiS Ooftende, Nieupóortj enbfeban Brügghe In viaëndeiren; b)eber ontflagen uptOetarreH/ mibtj^ gebenbe pebec een fomme geit si ban vier, fes, of acht hondert «iPultónjs boo? pebec iScftip / naec abbe- nant Bare groote enbe iabinge.,
j^aecbe Zee Bu(leninbe25icBtban Vrancknjcft enin't Canaei, maccBeecbenbeel ^olbaetenfoo tè boetal0te peerbe»
b'«equipage ban'ö ConingBi <©o?logB pen/ foo tbeltn toemaetben ban oube aifiM aen- boulbenban eenigBenieubie/ toiecbtfiecclt oengBe- fettot Ceudres,en Rochelle,maecinfonbecBepbttot Brefl: tn Bretaigne,enbel;DtecbeninbeIeetffgei;aemf. beplaet0eénisBe feecgcoote ft^oone^tBe^enop ftaysl eB^ften s^anbenieulueatngebtfubi ^tfieer
pen
eh OORLOG^ '^y^friff^i^fieSüècL 94^. |
■Uiüi
-ocr page 956-
téóé
9+0 SAKEN van STAET
|
penen geflootenbjaii/ tuffcfjen Vranckrijck enbe b(e ban Tu nis ί Algiers j en Tripoli, ban'tbjass alleen bbectotifeUngliDan ^laben.
^ifoooenconingB ban Vraiickrijck ( op 'taen« brengen ban ben ^UieebfcBen SUmbafTabeuiKoninx- ^aeciöa. marck)3e faecftenbart Swcden toonbefe fabotifeten föoöebüenöaec l^oog0 iKogenbeboojbeti ^eecban Seu B-uningéngepöogötaente tójjfèn/ battetongBeljjcb bp swbedentoas!/ tot blen epnbe Betti toe fcpnbenbe tót fijne nactcötirtge/ bOzbjejiaenbEn %ecYsbrants in Sweeden gefonben/ ombeceftiflTieban't Eibingh- KiTtacc ichefCcàctaettebifficultecen/ enbe tot fjetintotUtgen ^f"· batteeti pöfittbè belofte ban Neucraliteyt, tttetDene- marckenaènöaet ïloogö JHaogöwbe fct)?tfielöch bp itiAniéc ban conventie te boen/ bpbe Hegeetingeban Sweédënfindiütbtetnftecen: €nbebaecenbobenom aen bm ÉaiiingQ fecieufeltjcb te Itlaegijen/ obetgec onbcDoo^ljjcli Beftaen ban be geenen/bie feecSec ,Stt)ip ftibe ©iceenigftDe l^jbeclanbent'Bupii fioocenbe/ 0f)Enavtl1t be Xerck van Yfp, tOt Roebelle tegmen Ji böilbattbe i$tlj<pperenbe «eebetsi tcacijten totljet aengaen banecniepSna chriftoffeitefojcccen/ enbe bm plompte ttb^elbofeeubeftBabeloofe ontlaflingDv ban 't felbe <i§cBip te becfoctben.
^PBabalteebebeboicenaen geteenb/ ombeboo?:· fcDiebe lati omtcent be faetBen ban Sweeden, ali$ feec rebdgcb enbe / baec te boen fmaecben / en<
be baec boo; niet alleen te toeegB te brengen batmtn be; fii|!éecbebanbergeef5emoepte/ omBaec SoogBIBo. totbecanbecingeteoifponecen/ maeciegelmbte φ tinecen/ batmettemeec nab^ncb toegenomen ningBgeacbfpttoietbeDp sleeden, omBaec^oog IQogenbe in Baec toettiüBe begeerte te gemoei te gaen.
^eft tot Tóüioh ,bjaÉÉti al ïweétó toatec afóeioopett <2en ^caiiiS .j^tljeepben öan Algiers tot Touion oingfjchomcn/ {jeeftme&egöeüiacöt feftighueclofle iSlabén/ enöetweeGliiaux, Diede ïïegeectnge fonö
ninaöeti tiopenbc be
^taccb filli
't ontfangen banbe boojfcBiebeB^er l^oog JÖSog. i|a(i/ Beeft befe offiiien bp be Reeren be Lionneenbe Colbert getcHtteeti^ ^nbeBoebelbe geene/ Me {ja et mettgbenom ëehfaecl^e tujicBen twee ©lienben te, mopenneren/ niet boel te bif^onecenbaaren/ omfoo latigbe felbe inbtfficentie (laiiit nietaen b'een of ο'αη« «wftiit bergBelijcbtegeben/ foöbonbBP notïj;an«/ batbe memxt ^tacBt banbe rebettenmetbetoeltBe Baettgoog H^o. »iine en ftiftenue toag Èêtoeert / toierbt geagnofceeri ; bctojjle eqi6m. jbiehict toebcïlepttolécbén; ttiaet bat alle inHantten otti Baer l^oogB jUSoüBenbe te bifponeren/ otn be Croon Sweeden berber te gemoebttegaen/ etetan«
bjienbftBap sBereferbeert
ban eengrodte complaifance/ infonberBeptbebojjle beïStoeebfcBeiSegeeringe/ feoben ï^eer be Lionne frpbe/ nietlangfterop te refciffieban't Eibinghfcbe Tradlaet, maeropeenigBgertngBtempecamentomf trembe felbe foube inkeren/ maerBpbeeb Baer ton- fibereren't geen be ^eer Ysbramsin Sweeden Babbe geantbioo;t/ batbitnieubJitBebentearen/ b)aerme:> be geen nieubie obflaculen in een faeth bu0 berte afge^ Sanbelt/ moeden toecben gBemaec6t / enbe Bet in- fcoiiligenofaffiaen ban bit temperament bia^ voion taire, enbe Bet boo?(IeHen ban't felbe totnaer Bette
ftabiifferen ban be oube Aon toetben.
©nbectufftBenisiBftttbpben ^^eerbe Lionne gge» fepbt/ batben ]^eer KoninghsmarckMaegBbe/ bat ijaer J^oogB JKogenbeniet^ubengBettieprnfijti/ be fnediatieteatcepteren / tenfpbe felbe 9«etfootoel al? befen Coningij enbe aenbe Conin^iBban Engelandt bQo^eetrtKtrao^binacijJbefenbingBtbierbeaeneBebo^ tien ^ Ctibe beloglet^ §ctbt ^anttooo^/ blei^eett· jsaenbe öeen ftenntSïe héblRn / foo Beeftfftn tgbele ■fterföffit/ bat ftp öaet ί^οοδΒ ^ogB^&e aljS ban InegBenbèfe Ctoon|flSeWe^Doo?tc ^ien/ batbe Vtettbn Sweeden nocfifiietnofö in Engelandt eenfeö mttaiifiteert ie(nli|lec|^(ibtge{i«ibt $ an^anneerbe |
toanneer men ben ìaottingB geengageett Bab / om nfet alsiopeen tjjbt opbe offcciS ban be mediatie te ani» bJoo?oea/ enbe batBP Igeecban Beuningen.uptben naem banföne naajcilepbtBaet ^oogB iBogöenw foiibe hiillen berfoecben/ boo^foo beelbcjï noobioii foube fün/ omtecfaetiie ban busbanen fojmalitest De mediatie, biefpDaec beftentgemaetfttljabbennlet onaengljenaemteBouben/ niettetoillen biflfitulteten ofarttotBerem
©oojfoo beeibelandflbeBet ongetjjcfib'€))eeneerji enbe ben iStBlPPec ban't^cBipbeftetthYfp, tot Roebelle gebetgfit / naer bat Bp aen ben l^eet Col- bert enbe aenbe ^eer be Lionne monbellngöBabaen- gBetoefen/ Boefeer (irtjbigBBet felbe bja^tegBenbe bïPBept banbe Commercie/ enbe tegBetusben in» Boubtbanbe (Ccactatenban ^illliantie/ enbeBoeon- berbjagBeltjch toaetenbe confeQuentien/ bteuptBet autBojiferen ban bufbanigen onbeBoojljjtfiBcpt/ fou» ben bcfiueren/ enbe bat befe tebenen goebt gBeHoo; Babben gBebonben/foo Beeft BpaenftontjS aeriben KonlngB ober gBelebett cene fcBitfteljjcBe jIScwojlc/ inbe toeicbeBpupt feetberabbjj^ Bemtoegljeboraen banbe i^eer ^mbaffabeur Boreei, nocB een tweede BlacBteljeeftgebjatBt/ tetoojfaecbebaneenlge ^es berlantttBe ^cBccpenbietot Roebelle boojble uan be Gabellen getctatbcecttoietben/ in't innemen ban Baer labingBe ban Sout j Cnbe epnbetjjcboocb natt:> bet InftantiegBebacn/ om gBctepatcett enbe eremi plairlBcBgBcfïraftte fjebbcn be onmcnrtB(ltirfiDei)bt enbe bi olentien/bp bie ban 't <0uarnifoen ban Wisham gepiecgBt (n 't upt tooben enbe in be grom Batben batf 'tbettuffe (^aljotde Liefde, aljÌOotBom banlDne IBaiedeptteobtitiereneeti gBenerale aenfcB^pingB/ banane «Ooubemeurj^enbe anbere <@ffitierenbanbe ^cc-^;obtntten enbe ^ee plaetfen ban bat iS^cb/ om befe enbe buiJbanigeblattiten boojtebomen/ ofte fonbet uptffeltercmebieten / enbe Baec ïgoog lEog. <©nbirbanen bp 'tgüenot ban'tgfjetonbenicerbeln't (Crattactban ^lUentiecjeatteigtBte maintenctett.
rcfoiutfetotgee aenbfcÏiettbattcett mcdiatiebie^ng^ «omen/ maeclöeUnöen ^taet banöaeic J|o. ilao. enbe bat ben ^eec Comncxmarck op ecnanbcc fuüs' iett/ aljSbat banbe mediatie, toaibetbJaertgaftpl
oenbenConfngBban^iancfttötBtotFoncainebléau. 1 homen; SDatmenban'tbeginbecgci^tbebiffttultit imenfepbebattcceenfgtjaccoibbandUftanbtbanbJa-1 banljaec igoogö Haogfjenbe niet öab gfteraaec&t/
«i^eigeerbe Lionne Beeft baer nabaet opmonbe^ IfngBtot anttooo2bt gBegbeben/ bat ben ^onfng$i gofbgebonbenBabaenben ^eer beTerron, ùnteti? bent banbe p?ob<ntte ban Poitou totRochelie te bornfcB-göcn/ batfip'tboojfcBjebc ^cBipbeKercfc van Yfpfoubebebiöbpn ban alle mole^atfen/ enbein
betiStoietbfngefonDeett / ban opbe pjetenfe na^^tj b^öBcpt pellen / otnfön booigBenomenrepfetebeci -..... " ' ' " ""^bolgfien. z. g^atgBebatfite^eer Terronootfi fou-
be Bebben te facilitercnBettmabenbanbe ^eberlanti ftBe ^tfiecpentot Roebelle om Sout glitBomen / foobeelboenljjtbsitoas ; |©aermenfepbebatbieban be Gabellen ban't Sout, Baer|Bag8Jijncnfeita«a· ItjfB booifien Babben. 3. i^at bie banbe Ibmitaii'
tepttot Duynkercken boojBaetfoubenfjcbUenteomi bieben be ©ffitieren ban't'guarnifoentot Wisham, enbe be felbe Booten op b'infoimatienbp cBtbatijte tJbmfralitept omrent Bet mijiBanbelenban't^f;'
te Gaiiiot fieBomen/ enbebatTpne iKafeftepW JJ? faecBe foube boen repareren enbe bigoieufelijtB Itraj- fen. Λ. g&ataenalle <©ouberneuri/ l^iobintien enbe be ^ee-piaetfenernffige awPoJ^ bingftfoube too^bengBebaen / ombe öanbtbit^ te Bouben/ ten epnbe ftaet «loogB ^"B^J^SLS berbanenin Baec tefpêctibe biffritten onefiwr^ inaile boojballenbe faetben mocBten 05«»}««»^ effett ban't (irattaet / tuffcften ben BonweD*^ fiaec l^oog^lBogenbeopgerecBt.
g&e^eer ColbertIjeeft8emtwt6lKtiettte««^ bat Γι)η Cbeleaen beffelfi 59?oebec/ i^icarbien/ 8abt cBeftlijeben / omoBe*»^ " leentot Amiensftitopfiwbef^ïE,
ieföttte»'tee«ntot |
-ocr page 957-
en OORLOG iVj mtrtiiWe6e:L· 941
|
v/tfii ttufattucen enöe anUete Coopmanfctjappen upt be ©eteenfsBte ISeöeclantien motiJten 3Bn öfpaf:
%'êm toiecbcn tictbet fccc ijofitibe Beloften öeöaen/ foelpbenConinoöalüJ bp aUeDeJgeecenlBiuJftcrsì/ ban bat fijne USajeftept op Be mtnfte filatötcn aenftonbji o?b?e foubeftellèn/ om alle? accurate t)cö te boen reb?e(Teccn/ bat tejjeni beiCcactateu foubei mooenoepteeölJttooiben, ^
3©anbenïiecc igettogB van Beaufort toass not0 i geennabec tpinoöe ; taccisi tn/tbcfltn tjanbte tocicfi o?b?e Qtjefcmben / om op öfm te fetupffen / enbe fiin<eD.beftent temaecftenbatiip fonbecpeitocii atn tefpjcecfienceoBt nae be ïgoofDcn foube flebbente berscplen / om met fjaet l^o. iBog. ©loot te coniun^ Oeccn.g&en Coninot) enbe alle be jjöiniflftsi tcpben ftcmdabioö/oat DUcetarbementuanbe ftomftcbaa bej'canfc^e)i>lootaen fön li^aieflcpt nteec aisSatn fiaec ^oogö J®ogl)cnbe bcrbioot ; Ijp üeefi nltt etgtei; toeegOe gtjeiaetenom alle 't gtieene tn fönbermogöen toajï göetoecfl / baec ftabclitcö te ccmoitflcecen/ ombefe tetacbementen boo^e b9= men i JlBaec ban 't oüeriiomen ban be Poflen te ïan- be enöe te a®atec ben neghenden ^unp op (gn mftan- tlenaec Lisbon af ghefonben/ om'tbectcetöbenben ^eecl^artogt) be Beaufort ban baet te boenbec- baelienfanbetbe jStctjepen/ b(ebe Contnginneban Porhigaei obec b^acijt / afte toacijten / toag tot noci)/ tot fitti icebtUieefenehbe bertoonbectngf) gt)cen berber nacirljtinge/banbatbe genebleteEanbt bertrocben toais/ negen bagen naec fön berttetU tot Madrid loajS Sebieeli.
^en Coningg gaf een eenf g{)c CoopUeben {)et ge- f)?upch ban't oube Caftcelban Madridtn'tSSojSban Bju!oigne,een upitt)eegö!ïbanParijs,omalbacceen tin^afeergtootgetalban€Ìetoub]enaente^cl(cn / tot Det tiiii maec&enban ggetaieben 3t)De]goofen/ toel totbe tiamb?e ban drie hondert enbe berbolgenst meetbet /, om tueUbe tn train te brengen bedtiame H^eeftEr^ upt Ëngelandt enbe eibers / metgoebetractementcn enbe bagöloonentoiecbenaen gelodit/ enbe toguei^ met gtooteopmerc6ingt)ealU0gereguleect/ om Detdebit baniicfei^oofen boo;bie banbupten Quamen teboen balibeten»
iSaecuenöebê p?etenfien baniSubflbfen/enbeafTi- ffentte / ibeelmael geblaegt» ^aer ban i0 epnblpt6 geftelttoatbolgt^
CMartis den fevenm tmnti^en Juny.
Is ghehoort het rapport van de Heercn van Onmtrm j ende andere haet Ho. Mog. Ghedeputterden tot bipfn totdeiaccken van achtervolghens der
^Mte R^folutie van den tiUMmtwintighfitn àwkSi
ilifitKinë^^^''''^^"'^"'^*^ gheexamineert hebbende het Pro- yinciael àdvys van de Heeren Staeten van Hollandt, jeghenwoordigh Staets-ghewijfe vergadert weefen- oe, raeckende dciubfidiendiedcefeniitaet van den Koningh van Vranckrijck noch te pretenderen heeft , in krachte van 't vyfde Artijckel van Alliantie dc Anno tw««j/iy?/j,niitigaders fekere Franfecalculatie, daer toe Ipeacrende, houdende in effèa hst voorfz Provin- ciaeladvys , door den Heer Attibaflàdeur-/'£y?re//HÌn R^^'^^l'creconverfatie tuflen hetn, ên den Heerc Raedt Penfionaris voor gevallen en verhandelt, onder g'^'uftinecrt haddc dat haer Ho Mo. noopende lubfidicn by defelveter fake van den Engelfen Oorlog, totlafte van den Koningh fyn Méefterghepretendeert wordende, tiiet alleenlyck niet te pretenderen hadde, «aer dat fyn Maj. dienaengacnde boven de/w» Ton- nen Gouts foude hebben over betaelt, volgens de eal- eulatkby denhoogftgemeldenKoning, op'tfubjea van devoorfzfubfidien gcdaéh maecken .waer op ge- delibereert fynde, is goed gevonden en verftaen, dat ee «wreReeckeninghe, in 't eynde defes gheinfe- rem, door den Agent aen den ghemclden
Heer Ambaffadeur tot debath van de Toor-
VDeel. |
fchrevcoverigheleVerde calculatie verbandtreycki^ if^I c^é werden, metrecommandatiedathaerHo./yiog dacr opeenmaelfatisfaftie erlanghenmoghen , datmeedé 't felve ghefchrifte ghefonden fai werden aenacnHeeré van BnttiiHgeH, Exttaordinaris Minifter van defen Staet by den hooghftghenielden Coningh , iiiet laft endc ordrc, otnme door alle goede OiEcien foo omtrent deii hooghft-gheraelden Koningh, alsfyne Majefteydtà hooghe Minifters aen te wenden d'intentie van haei Ho. Mog. daerinneghe-expreflèertfoo veeldoien^ lijcktebevbrderen.enüyttewercken. , tr -
in 't laetft van November f/Vr wfipigh ach dén Kö- ninghvan Vranckrijck bekent ghemacckt , endegè- denuncieCrtwefende de rupture , ghevqlghi op dc aggreffi'e door Engelandt aen den Staet derVcreenigde Nederlanden ghedaen 5 isfyneMajefteydt mitsdclèn volgent het vijfdt Artijckel van de Alliantie de Anno iiuttcn/efligb , over è^-vitr volghende maenden, té weten December -vier m fifligb , Jànuarius, Februa- rius, ende Meert tijr/io/ffli;?^ verobligeèrt ghewceft aen den Staet der Vereenighde Nederlaeden te preftei rende nombrevan twadfduyfint wel ghewaepende Soldaeten, metdenghevolghe ende aenkleeven VaK dien, ofivH ter optie van haer Hoogh Moghendè tbimdujfint Güldens te betalen tot Amftcrdam , vooie ydei:Soldaten, ttrmaendtmaeckende overdë voorifchreve twailfduyftnt Soldëtén, büttdtrt twintig duj- /«Bf Guldfensterinàendt, ende fultks over de voot- fchreve mer maenden, in alles 'vier bunitrt tacUi'g duyferA Guldens.
Met het laetft van Màert Voorfchreve, oftë'tbegïÜ van April is fynëMajefteydt Verobligeert
gheweeft,inopenbarerupturc teghens Engelandt te treden, 'twelck echter niet dan op àér.ftvm tntéih- ttgbftin }amary fes tn fefligb , endeiulcksti«»geheele maendtn daer naër, eerA is gheichiedt > welckc voorfchreve rupture als die nàcr behooren, met vigeüir ghepoulTeert wasgheweeft haéf Hoogh Moghende notoirlijck meerder voordeel ende oock onwcder- fpreeckelijckeraen rr/i«cit'''>'ft™eerdcrlaft fonde heb- ben toe ghebrafchti dan »Ì»>»jaeiw»'Bfi;fimaertVooi:- fchreveiecours, want haer Ho. Mog. fonder te köit te doen aen decere én dcmàgtvanfoeen confiderabel Rijck niet en konnen preftipponeren, dat fync Majê- fleyt tot krachrighe uytvoeringhc vàn de voorfchreve Oorlogh , minder dan defe Vereenighde ÌJeder- landtiche Provinciën foude hebben ghefpendeeri: i welcke voorfchreve Vereenighde Nederlandtfche Provincie ter faeckè Van den Oorlogh , in een Jaef extraordinarii boven hàreghewoonlycke rot diep liï detia/Bf/jimilUoenen, endc llilcks meer dan twinti^i mael't beloop van 't voorfchreve fecourS hebben ghë- fupporteerc, gfelij ck dan oock haer Hoogh Mogende voor indubitabel houden, endc de uy tkomfte nader- handt medefulcks ghenoeghfaem heeftghelecrt, dai by foo verre zyne Majefteyt ten Voorfclireeve tydé ί ende fiilcks van den beginne af refolutelljck endè vigoureulelijck in 't werck ghetreden hadde, de Rröo^ nenvan Switdm ende Dtnnemmktn haer aenftondtS mede in de parthye teghenà Engbtlnndt ghevoeghtj cfre ten minden aen Coiiingh van dat Rijck tot èed ipoedighe, eerlijcke endè verfeeckerde Vrede ghèo- bligeert foude hebben , daer ter contrarie de felvé Noorder Croonen, befpeurendehet langiVylighiiyi- ftel van fyne Majefteyt haer al feer verre met de tegen- partye van haer Hoogh Moghende hebben uy t ghelae- tenghehadt, fulcks dat de felve oock naedei handt de efFective rupture van ^ne Majefteyt cyndelijck ghfe- declareert wefende, feer difficilijck ende niet fonder' exceflÌTe befwarcnifle van haer Ho. Mog. in de partye van dé fel ve ghetrocken , ofbüytende partye van Enghelandt ghehoUden fyn , dat mcede dén Bif- lchopvanJHi#«^«r , mits't voorfchreve dilayranfy- neMajefteyt de vermetelheydt ghehadt heeft, ,om defen Staet der voorfchreve Vereenighde Nederlan- den , den Oorlogh aen té doen ,, 'iwelcfc Ky notoirlijck noy tin fynéghedachten foudé hebbéndei;- venhemen, intasden hooghft-ghedaehtc CoiiïrigB wti&S -raB |
-ocr page 958-
941 SAKEN van STAEf
|
■t666 van Vfiit)ckr^k,msthzet Hoogh Moghende van dén II- beginne aen refolutelijck eniiÉ vigoiiruuielijck in de parcyc ghetreden was gheweeft , midts alle Welcke, elide meer andere redenen, tejanghe alhier par ie ìnttiu te dedüceren het nadeel ofte de fchade ende'c prejadicie vanhaer Hoogh Moghendev door'tdilay vanfyne Majefteydts i-epture regtiens Engelandtge> leden , nietenis te eftimeren, ofte by eenighe gelt- fomme in proportie van 't voorfchreve fecours te cqtiï- peren, niéttimindewyledeimertedaervannumécft isgheleden, endehaer Hoogh Moghende dacrover feer ongeernc met fyne Majelteyt in conreflatiefouden komen, maer veel liever in defen preiTanten noodt, eén middelmatighe fomroe promptelijck touchcren dan naderhandthet equii/Mlmtvahde voorfchreve rup- ture machtighwerden, fooiuilenhaer Hoogh Mo- gheiidchaerdaerovér laten vergenoegen meteen -vijf dubbelt, inplaetfévan twintigb of meer dubbeld k~ cours, endefulcks oVer de voorfchreve tWfemaenden haer met een fomme van/« ieni/irtJuyfeat Guldens vol- daen houden > al hoe wel haer Hocgh Moghende in de voorfchreve tij dt meer danwfrmaelhetfelve capi- tael veroorloghthebben, fuicks dit hier alleenelijck foo oVer 't voorfchreve fecoürs gheduyrende de ν oorL· vier maendenj alsmede terlaecke vanhet miflènder confiderableeffêdtenvande openbare rupture voor de voorfchrevetijdt van tA/fnmaenden, daeraen volgen- de, te faemen in alles maer uytghetogen werdt de fomme van fes banjert acht en veirtigb jHyfent Guldens , <laer op by fijne Majefteyt in Mey voorleden betaelt fijndede iomme van driibondertduyfent Guldens, fou- denochrefteren festajèfligh hondert tacbtigbduyftntGvil- den s, fonder dat haer Hoogh Moghende konnen oor- deelen, datmeteenighapparentie vanredenkan ge- Tuftineert worden, dat daeraen foude moeten werden ghedefalqueert hei fecours by fijne Majefteyt tegheus den BiiTcnop van Munfier gheprefteert, want voor eeritfoo houden haer Hoc^h Moghende buytencon- i tradidlie, dat by foo verrei^ ne Majefteyt van den be- ginne aen eerft met preftatie van de beloofdefecour- fem, ende vervolgens mede met, cfFeftive rupturehaer Hoogh Mogendebyghefprongen hadde, den voorfz Munfterfchen Oorlogh noyt ghebooren, endemidcs dienoockonnodigh foudefìjngheweeftterfaeckevan dien aen d'eene » ofte aen d'andere zij de eenige Laften te fupporteren, maer boven dien al fchoon den voor- ·· fchre ve Munfterfchen Oorlogh ( gelijck het fyne Ma- jefteyts Miniftergelieft te fuftineren ) voor een gevolg van de Engelfche Oorlogh, ende fulcx te faemen maer vooreen ende de fel ve, doch niet voor twiidiftindie Oorlogen moeften werden ghereputeert, de wijle Èochtans ten" aen vangh van de voorfchreve Munfter* fcheaggreflie, d'obligatie van fyne Majefteyts ruptu- re tegens den voorfchreve g'ecombineerden Vyandt iiotoiilijcklanghewas ghebooren, endedat dienval- gendefyne Majefteyt in gevalle, oockuytdien hoofde
Vyanttot reden te brengen, foo foudefyn Majefteyt ftock mitsdienbovendemachtdietcgensdenKoning van Engelant moefte geenjployeert wórden , notoir- lij ck verobligeert fyn ge weeft tegens den BiiTchop van Munfler^ alseen Adherent van de Koainghvan En- gelant, uyt krachte van de gheftipuleetde meerder on- Koften t dan 't beloop van't voorfz fecoursté fupporte- ren , daer van echter fyn Majefteyt foo welalshaer Ho. Mog. van deexeeffivefehaden ende laften door den j voorfz Munfterfchen Oorlogh.geledon ende gedragen buy ten alle twij flfel, ils boven < t'eenemael bcvrijt ftm - delyn gheweeft, in cas hèt voorgerorrde dilay van fyne Majefteyt dé hooghftghemelde BiflcheIpnieitvtìrftotìC hadde, de wapenefn tegens haer Hoogh Melende in handen teceiften.
dOpgemeldetJeerenhaerïlo. Mog.GèdepötoerdC hebben boven fende behalvien d&cvittra ReeckeninghÈ hier jvooren gheinfereert noch ter Vergaderinghe gheintèrcerc, oeckvervolghcnslatealcefen feecW |
; ghefchrifte, medein'teynde vandefen gheinfereert ^igéÌ I beheliende d'abufen gheremarqueert in de Reecfc··._
S hinghe vandefydcvan Vranckrijckopgheftclt, de
welckeoock aende ghedachte Heer van Stumeghm ghefonden fullen worden, om te ftrecken tot delTelfs narichtinghe ,ende wyders te dienen fulcks ende daer't behoort.
Abuftti, gbtretmrqtuirt in de Ruckeningbe vmdt t^i, fan Vranck^ijck^befleit,
£ery?i/jci^dat dp tbienduyfem Guldens vooryder day Soldaten belooft is Amfterdams Baijckengelt, daer het in de Franfchecakulatieop Frans courans geltgeftelt wordt.
Ten tweeden, dat d'aggreffievande Engelfche al voor November vier en(efligb begonnen is, endcin't laetfte vandefelve maendt, aen den Koninghghe- notificeert, daer t^ranfitryci^fteltde gedane aggreQìe in Januarius, ende de fommatie eerft ontrent Febru· arioghelchiedt, daeruyt</c« macnden verfchilinde Reeckeninge reiulteert.
Ten derden, tuCTchen't begin van'tgheven van fe- cours aen den Biflchopvan Manfier, ende de rupture van VraHckrijck^tegens EngeJandt, fynde de tu/et laetftc f van haei voorgaende tbien maenden, werdt in de Fran- fche Reeckeninghegeen iieWfghemaeckt, noch vaa fecours noch van ei»i®/i/fflf van rupture, op'tfonda- mentdat doenmaelsden Koninghfecours prefteerde tegens den voorfchrevcB Biffchop> ende egter werdt het beloop van'tfelveiecoursin'tgheheel, endefukx ot ck over de voorfchreve twee maenden gedefelqueert van't Λί/> van'rfecours, alleen begroot over de voor- gaende tijdt, te weten van ecA( maenden, 'twelck een notoir abuysis, want hetmoet nootfaecke- lijckghemaecktzynvandegehcele tijdttotdereptuie toe, te weten naerhaeropghegeven van tbienmzen^ den, ende als men met recht eenighe defalcatieover het Munfterfche fecours foude konnen doen, als neen, , foo foude de felve defalcatie nietanderskonnen gedaen worden, dan van de felve geheele debit van tbiea maea- den als vooren.
Ten vierden, wat de reeckeninge van'tfecours tegens Mmfler lieeftgekoft, en komt in geen confideratie, want haer Ho. Mog. hadden de volle twaelf iujfent man konnen eyllchan, ende die moefte Vranckrijck felft gheduyrende de eerfte wr maenden prcfteren^ hoe ; veel die hem oock foude mogen ghekoft hebben, fulcx , dat de oiVr/iw^yentTotc knechten, dieghopreiteertfyn, alsjdie gcduy rende de eerfte vier maenden gefurncert
i warengeweeft, voor een darde part van'tgeftipuleerde
fecüu rs foude moeten gerekent worden, ende de K>e* } duffme Paerden als die voorvoetknechten, ] ofwatmee.'-derwierden ghecomputeert, foudenoa-
gehoudenfoudefyngheweeft, allede machcvanfyne j trent her gemeen gebruyck daer innegevolgtwefeü;
Kijckenin tefpannen jomdevoorfzgccombineerden Ten vijfden, maer het voornaemfte dsuys beft^
- - ■ - - hierinne, dat van de zijde van ΓΓΛΒϋίζνί^^
van'teficiarvaneen openbarerupture, maer'tbcloop van een fimpelfecours gereeckenc werden.
lil
■
^c calttrtatfecnöe pjetenfiêban ben üeec d'fiftrades oöec göeeetoen./ iioo^aen^iS ' ^eic toan B.-uningen eRffonöenom te wfomttwnOiRn. iKawftemiji öa^op^t^flti"»"· öecii bejegent al^al'tflecn menfionSK feeepe ^ befe iaeciiet'eencwael ba» he ftaw teto&fCB/ Ujc61>at b'teec SUmbaffaùeuc <l'£ftiiidestK ïalwlatiefeeöantflö fiebonben pbt/ öatepW^
isfUen t&argecai met be fel»» obetie bat^tfiem ^eectew BeuningenWet eecaïwww ÏV&eftB «onincB baecoptctofHieitea/ ftew y»^ taaeee» to?utöt foubeffln/ en aUeen iie,/ batifötii! üKaieftepbt in gnaet W
ïtónien/banbfliieaei: ^ouaö J0oe· «S^ aenfagen alffebeBooiöen/ 't 0eeneBpbifelbe®nÌ»jJ®^ |
-ocr page 959-
en O O R L O G Λί ίΛ Veemghfle Bseck. 94^
|
iSS6
in Defen työt bp anöete «(BeaUieeröen bjebccbacen toasï nicenöe acngefjen te moeten tou?ben / alö een feet taec ereoipflbanbolftomen goebe tcoutoe/ infonbecijept bebjjjlmen biilbep^etenberen/ bat men met befetbe upiblucljten/ bat ben (©o?loo|)t)upten Europa bfoons nentoasi/ enöe biecaflöfö «'«c/ opöe toeichemen ίη'ί beotn be ïMpture nptftelbe/ menbefelbc ecljeel ijaöt &onnenc]ccufecen/ immersi bot bc cebenbicmen og^abt Oabbe/ om be obliaatteban !jet (Ccactaet iii't tasJfubject/ inbifpnptte tctcöen/ hielfoobeci firafi)t in biliiche e|iimat(e Bab&en / bat fp alle P2eten- fkn tJtaiiebo?bere fubfibien ftonbcnupiflupten/naec bstujn iiaaicficpbttnberuptuce toa^öU^retien/ en boo2ber«p£ucenacöiiorable fetourflfente Eanbtfjab Bfjep^cftcert / enbe baecen boben nocö hondert en twincigh duyfent Jftroonen tot be faetfeban Denne- marckenüi»{)aec ί^οοβΐ) iBogenbfi g^c-emplopecit / batücn ïioningii'fboojlcben )aet fooonboo^fientoajC 5Detoce|iban oD^no^oUfacme ^eematijtbatbecup; ture ban toEpmaö tfficattefoubt fjjn gctoeeft, ^co bitnuiiecöonbefcljijncnDatfön ^a)E(ltpt officien «t?en accommoöcmentemplopeecbe j bat ben ^O' ningh niet gijctjouben toaS meec macftt t'empicpccen ter ^te/ aiiibieBpöat ^aecOabtgetiabt/ enöebcjS bc calculatie ban betl miiiioenen, bieingaec ïjoooB iBocenüe reeciicningegemaecintotect oocittenbfen aeiifigti niet fubfifieecbe j bat bc cupture ban Engelanc moefl gcacot toojben niet begonnen re ffln al.« in Maerc vijfenfeftigh met ftet betblacren banben (©oïlogB/ 'tgeenboojgegaentossi/ repreflàiiies togfegijeftBiet fönbe / alfoo men bi aengcftaelbe ^tfteepen ?nbe goe» beren in b^toacingemibbelectoiJle gabt gegoubcn/ en bat men ban bf e tgbtcnftele fubfibien/ ccec&enbecnbe bcfatguerenbe be drie hondert dayfcntgmben? in geit aenfiacc i^oogi) JlKogenbegegeben/ enbcbefecoHtfi fen tegen Munfteir na bat men tegen «Sngelanbtal; baettnteptnretoasi getceben/ fyneiBaieflepbtgelbt inbe {janütfaubeftomen/ enbeöiecgeiötBebifcoucfen meec/ opbetoeicBeflp ÏJeecban Beuningennieton= berlietupt beiniïructietjembpBaec lloogö lEogens tic gegebcn / enbe upt be gecne bie be factbe a^nbc jjant gaf/ ban poinct tot potnct te anttooojben maec fonbcc tot noci) toe gefjooi te binben» ., gin piaers ban bc fclbe fabfidien gof men Jgooffcöe fcniet faiices: (^spoccafie/ bat tiJbingfiguambanbe Ke^ "itet traite ban be Ruy ter, baec ban elbcc0 ) bat met gtoote fltimicatieenbc applaubiffement bp bien lïoningi) cnbeöp'tgeöeele ï|oftoasiaengsfien/ becitceme Va- leur enbe g[Hbirjenfctonbuite/ InbefencontceDpben ^eec Si'jmfraeibe Ruytergebjtipcfit/ enbebpeenige ^anf^ie onbecgcbbenbe (@ffictecen maniielüc&gl)e« fecon&ccrt; enbetoaö ftct götmeenooibeel obecben «pifiagghanbefe Booftactie/ bat/ bcteöleöet ^et' wsiban .ScBeepenbaa ©ojlogöaenbcsüöeöanBaeE iBoaöenbe maec ban twee enbe bie feec gecing enbe ambe (£nggeIfc||e6antet;ootec/ enbe bat mf0 in ccn Rctraitte, ten beele booi quabetoebetfigt/ ttttbeeleöoo? ongBelucöfatje toeballen fonbeceenigöe feönltbanbe boo^fcftjebe igeece Ubmicael becoo?- faetfet/ bc^ngfjrtfcfte aen Baec ï|oog8 iBogBenbe ©loote oöctiootfaecfu toacen getoeefificB becBtenbec nanttcctiteccren/ eenanbecgliebeelte banbe<gngel- W)eboo}'c Efquadrebanben Euptenant Ubmfcael Tromp pp öeblntöttoass fiöebjacSt/ enbetotaènbe embondiure banbe iSÜJlen; ban LondenUecbolgBt / foo toiecf tic boa?fcB?ebe i^ttaille albaec ggeoo^eelt 8£<η ooifaecti ban eentgc toem aen bc €ngl)clfiije gÖe- iateatcBcbben/ cnbitoiect bapeljjcfebettcoHtotbat «jaaRcnbeelenbegftcbEfcBabc cnpm foo groot aeabe: WiebattiJe Cwgelfrtje/ aisiacnbieeanftaec loogö |
nomen j ©e ^eecbeNavaiiiesbecfciJbanbaec geBo? men fepbe bat men bat onbettoacBt uptbljjben tot Ro- cheiie imputeecbeacnbe i^oojbelpt&e SIEtmben/toeltfie bpnaecdrié toeecben aen ben anbecen albaec Bebben getoaept. g^e i^eec ^ntenbent be Terron toaji miböcs lertoflle ben vijfden DefejSnae BeMebectcoc6en/ om baec be J^loot te ontmoeten / enbe 0}b}e op bec felbec cebtctuaillement te (letten.
2iienb'anbec3i|öe onbectuffcBettttactcctbebc ningB onb?unbei0tfi be Commetcien ban befen ^taet becbiebenbe be manufacturen, ^aec tegen Beeft be igeccban Beuninghen in'tlactdban Augaftusbifcte? teljjcfi gBeinfinueert ban toat fcBabelgcbe confeQuentie Bet fouise fün / bp albien Baec l^o. |Bog. gepecfl toiet» ben om op mibbelen te beneden / om Baec ^ngefetenen ban bccbec ruine te p2eferbecen:en Beeft op boo;gaenbe ojbjEiS ban Baec ]go· llSog. niet onbcclaten/aüeBet geen Bem mogelotg toaii gBetoeefl tot Bet iipttoeiciim ban becfelbcc mtentie toe te brengen/oocii Bobt al- ceebemet bemintle aeottotelgc&Bept bie Bem boenlücft toa0 getoeefl/ gcinfinuecctbequabetonfcQuentienbie in bit toeccb cefibeecben/maec met feec toepnig bjucBt;
"©nbectuffcijen iJiel öet aHJaec niet alleen ten upttec- fien becbjietigB/ maec oocË bedommeclgcb bat tegensS alle appaceme bectoacBtingBen nocB geen tpbingBecn toaj^getoeefi ban't aenbomen banbe ^canfcBe idiote/ 'tcentgebatbe ïgeecban Beuningcn jebect Bet bec^ tcecbbanbeboojgaenbc ioa0 boo^gBebomen ontcem be boojf5 J^loote/ toajJbatbefcgepen ban Liflebon tot Marfieilegeaccibecct/ omtcentBetbectcec&ban bei|eecS|actogban Beaufort ban boo; be iSibiec bani-iiTebon tbnficmeetben 'tgeen op't cappojtban bie ban't ^CBipSintJofeph ban Nantes boojiiett bagB en bectoaectjü obec gefcgjeben toes».
^enl^eec ban BeUefons, eecdx liofmeeflet: batt„ ^ bten ÖoningBtoajS mibbelectoöUepofl ban baec naesX^^^ ben HagcbectcocBen/ metoiweibanbenïlontagft ' om be toecB te openen tot eenfgB goebt concett / obect geen mee toebeej^të Blooten/totttKejle afb;eutft banben J^panbt/foube bienen te toecben onbecnomen.
^itgafb'l^eecba» Beanïngen oo;faet6om met fiabigB emp^efTement aen te Bouben / ten epnbe om^ ièeiittrti) tcentBetfalueïenencefalueccnbanbe ©laggBen/ ca^banconftmctie banbetwee j^looten/ foobanigBeuan»" o?ö?eiiaenben l^eccBeaofort mogten toojben toege· mmié fonben/alsJBaeclloogB IKogenbe metgoebe tebenen»»®'" becepfcBten / maec bie faetfte bleef tcainecen op nabec info;matien/ toeic&emenbanbe jfcanfcBe ^eeoffi» ciecen fepbe te bectoacBten/ enbe Boe toel BptentBbe ban'tafgaenban fijn iaetpe fcB?0bengóebeBopeBaö gefcBept ban baec inne tot tontentement ban Baec l^o. SKogBenbe te fullen reuffetenj foo toift BP tegentooojs bigBniet toat te bectoacBten toa0:toant Boe toetbe ï^eec Colbert inbe laetiie conbecfatieBabgefept/ bat ben ü^oningB in befen met Baec ^oogB D^ogBenbe niettoilbechicaneren, fooBabtfjjn «S.nocBtanstbaec bpgeboegBt/ batbolgetijjbebifpofitie banbecfcB^bt ^canfcBe ^ee<©ffttiec^/ fön lEaJe^eptsi blagge./ gBeboettfipfijn aibmicaelenchef, niettoaifgetoijoti tereialneren, enbe bat Bet contrefalut alleen gBefCBie» be met itanon / enbe bat fnlc60 laefimael in becfcBepbé bejegeningen ban Baec l^oogB llogenbe Efquadres boojben ïeec Sllbmicael ban Vranckrijtk inbejBib* beiantfcBe ^ee toa^ ggepiactifeect} b'^eec ban Beu. ninghen Beeft foo bp moioe al0 bp geftB?ffte aengetoe» fen / bat men om in bef^ 't toace geb^upcli t'onbetl^ett niet moeftfientootttJfftBen eenSebmicael en chef j enbe commanbement ban een Efquadrc gefcBtet» /eti- be Beeft becbeci$ mt betoecinge bati Baec igoogfHO^bg. fufienue aenbe l^eecbe Lionne becBanbtcept6tbi|t a«nl>« 5KoniiiirB0epïefetiteectte too?De«?en bebnttie
2
ftp naecbec Kappo?tcn upt Engekndc, ban toart iiocit geen r ijDlngsn toacen / te nyjgen öerncmcn.
't<iimibe ϋοηίηαδ entte b'lgceccn jl^intlfec^ben ||eec ban Beuninghen betupgj^ben ten upttecfien bec- b?(etigf) te tiebben / ioag bat tegeniS alle bectoatgtfnge
«ept foo öoo? tuffiöen feomfie banföti officicn ais Dooi Bet picfïcten banöaeöelijrfii ^ecoHrffen/cnbocj ftetopentltjcu intceeDc» met fjacc i^oaoü lEooüeHüe tnöen «©oilogDtegenii €noclaintoaiiGljeöaen/ öat tncn ()tci; naec dë concepten Die men tjab ban De o^öt
narlfi fouciibantic obfecbantie ban betbonbcntuf; ; be^ecigactoaö ban Beaufort bo!gen0'tIaetSeftfi?8 fröen ^taien/ cnna'yjeen&aec i^oop&iKoöÖcnDf^ benean Rothelle, nocö öaecomtwm niettoajsbet- |
-ocr page 960-
911 SA KEN van STAET
|
toantctientiiacc tp s^eti an&ec befcgept ■ UatOen i^antneD (ittj infojitieciDe.
©lantötötb «am ηαφιβηίί / 5eöitiöe wttaftie ban onfe ©loote/ öcfact&e ineictec liamni feii' benüe ( m eüeiept tf ) Öiic otn USatquiiJ öc Billefons «ert iSn öes iftoningöö eerfte i^Df inefftfc : jBeiben ^set Stii.foiii«inijaffaDcHtenDeeim toa? mtn in Confctcnjte fnde&tii yyf ^^ twiiitighüen Augufti j fp noitftieecücn »mtt"ff"öatfÖ" aKaJtft^Pöt booieen trpjei iFiegai bp Den X i^actoaööan Beaufort, fesUpCEil »JOO|upt ban ftrn t)oo;tit gefontien/ aDbscteiutegal} bc&anun / goe&at föne J^Ioate/ ontierDengemelDen i^ecc Igatrogt)/ in tuepntgt) tp&cDascaen ^onbetc atcibecen omtrent RocheUc, encie bat alDaec alle boentücbeo}b|eai)eflslt toiecöe tot (iet fpocbigD iSebf ctua(ilec£n ban be boo;- noemöe ©loot/inbeljeiboo.jfieatoanbefclbebanaUcii fianbe ttoobigDe begocften/ ombu fslbe/ foot)ae(i boenlpcb tg boen coniungeten met be ^Éiootebatt befen jétaet » bat oocb ben gebacl)te Jü^atriuiil lafi tjab /om obecte baenecoRjunctfe mctgaec ^oo^ilj |QogI)enbe te conteccecen/ enbeteticcacmenbe mibbetentoaer boo} ben gem^pnen Bpanbt tot ccbeli)t6e conbtiien ban 39}eebe ggebtfponeert foube mogenb)o}bcn / gebbenbe {)P t)eec SSmbafTabcuc fcifj$ f0n ffecfoan aengtjeboben / omme ftcOmetenbenebenben ()eec il^aiqut^na'is EanbtiJ J^iootetetcanfpo^tecen / enbemetbel^eeten Iiaec i|oogg lüogenbe (^ebepnteecbenalbaecfönbe/ cnbe ben Euptenant ÏCbmicael be Ruyter obec be con- jnnctte/ metbengebolge enbeaeniiicoebanbien/ te tontectecen. 3®aetopt0becfìaen/ tebethlaeccnbe booïfeB?ebepiefentat(e{)aec laooflö i©ogcnbeaengei naem te fgn / enbe bikcbt baec ban notificatie gegtje^ toen aenbe ggemeiüe ^eecenOaec 3|o· IlSog. ^Debe- puteecben enbe €»eboirtiatOtigben / met becfoetb en- be aui8oeifat(e om met begebatfite ^eet lïmbaffa' beur enbe j|@arqui0te tontectecen obec liet fubiett Danbeboo^l^cijjebete bocnsconiunctie/ enbe obec alle (leptoitcn ban «So^logete 3©atecofte Slanbe/ tegen ben ittontneBbon<07COt2&jittannien bpbecganbte nemen enbeuptteboctett/ aljïoot&omtecerolberen öpfoabanigebecbecereec6en/ aliüBetemplop ben'0 EantSÌ Bloote fn't gltc^cei often beele gbeconfungeect ntetbe Btooteban offcpacatelgcli foube
ttiogenraecfien/ metbe appenbenttebanbien/ fon> bec t)ecbece cuggberpjcie cbe baec obéc te gouben / ofte baec ban aen gaec ^o. iQog. cappo^t te boen.
Φ e ^jobtncien ban Utrecht, OvcrYflèl, enbe Stadiën Landentoacengiectegljen/ enBegeecbenbat ban ben lafl Dan Bcllefons tcc ganfcgec becgabecf ngg foube biecben openingO gebaen enbe obec be tonf une- tiegecefolbeett: maccbp piucalitept tofectbet^aen/ bat 8et foube toecben enbe blpben gijecenbopcect aen be i^eeren gebolmacgUgbe op be l^loote met be Ruyter.
^pfOnbaec opbe0 anbeten baeggjS beitiocben: mebefïenaenbe aenben 3ibmtcaflbe Ruyter d'ordre vàn Sint Michiel, eiAeeenpKfent met'ii €oningl)!ï igie / tcc bjaecbe ban thien bupfent gulbensi. Atijcptn ^e l^iec limbaffabcuc d'Eftrades notifiieecbe ben iöt«a derden ^fptcmöec batijcmbtn Contngl) booi een tBci»· (]cp^e!iCouriec()abt laten abbffccenbe&amfle banbe J^ïooteonbic ben igactog ban Beaufort totRocheile; enbe bat met alle bilisfientie figf) albacclba^ becbecfiOenbe enbe geceet maecUenbe / om naecbec te bomen.
©elgeecban Beuninghenfttijcef pScticuIfecbec bat be fdbeBloote befïant upt drie a vyf en dertig fcge- pen ban <©ojlog / baec onbec geteit drie ban ben j^taet nae bat ftp ben drie en twintighften july ΐΒβί geffftep' benbanbeiütebiereban Liirebon:op fijncepfeac^' tee gDelatcn fjebbenbe 't^cljfp be Cefarbat boo; ftojmafgebtoaeitfjinbenocljbectoacftt tofetbt/ göe ii)Ctt 00(6 noch bectoàcOttoiecbtget Efquadrebat be Confngfnne ba» ^ojtugael nae LiOTebon obecgge- |jiaclitfiatit/toelt6eaengaeube*otBgcen naebec be^ cicfit bia^ ingge&omen / ban 't gbeen men boo; beefen fiabtgljeftabt/ ban bot Ret ben vyf en twintighften β Yes efl twintighften/uIiHs omtcent be Barlinge» twintig ttffi ban b( i$ebiei; ban LiiTebon foube fiin gbeffen. |
UH
g^ebeïioeften noobfgötot Bet cebictuafUecenbanbc gcbacöte3©tootbooi befen na Beliflegijcüinben/ o«n benlitecbe Beaufort te bolgfien / foolangfj menin""^ Iboopetoa^ metbe idioot ban be^taette fullenton; lungöecen boo? 't leet(te gljebetljt met b'€ngelft|)e / beemittfbe becanbccuigij booj'tfucteji ban'tfelbe gcbct!)t becoojfaetHt / gBctomcfimanbeert (ijnue/ toacenonbeciuflcyentot Rochdletoeberomaengeiio- mcn ! enbe foube neetftjoüe^t dp be boojftftjebe ©loo- te ggebaenb)o;ben/ om bie in te gelpen/ toaecmebe banbefelbegepjooianbcect foube fön/ omnotfibjie maenben/ foob'J|ecc Colbert fcpbe/ in ^eetefioV neit blpben.
®en öoningfj Beeft na 't ontfanggen banbe boojfi ipblngljenafgijefonbenaen ben igeecban Beaufo/c , ftii? om fooDac(looenl0(b3iCt)naec be openlngh ban't Canaei te bcggebcn / enbe te g;)elgc6 boo; een ecuujS Couciec benni{( ban alleji gtiegeben aen be fóeec d'Eihades, tnaenbe l^eecban Bellefons, metoiDJe om obec be mtbbclen en toegen bienenbe om ben gbi·) meenen Bpanbt met ben meeften nabjutb aen te taftcn met tjaec Igoogl) iËogenbeofS)aec geauigojtfeecben/ obecbebirettiebanbe Bloot te tontccteren; b'fieec ban Beuningen l)eeft bp biei gftelegenttjept oortljci ricijtoljifonoenaenbe igeetenljaec i^oogb lEogctibe Plentpotentiarifen obec Sant j^jaioot irZeeknt i en bettJiji men aen 't f canftjje Igof gljeecne gijefien foube Ijebben / bat be btfpofttie ban tjaec i^oogg iBogenbe faetben gabbenbonnen toelaten/enfoubrn {lebben geienbcect/ ommct{jacc©lootebieban Vranckrijck in t Canael te gtjemoet te feplen / en baec na met giie« - meetiemacbtbej^panbt tegen te gaen; ^ecliatben fijn beb^tebenbie ban bienbac{)op €ng|gelanbtgin' aen opgljeftouben/ opbatfoo beelaljSboenlgtbfoube mogen ijj»/ belet mocfjt too^ben/ batbe €noclftöe geen liomfctiapueguamen/ Ijaec tegen'tboojfiBjebe bi ffipn t'opponereii ; ^ebect toagi albaec aenggelant ben ücecban Belièfons, en aenben Cottingï) aracel cappojt-oijebaenijcbüenbe/ toa^opojbje banfgne l©a)ïftpbtna Bieftbectcotben/ omalbaec b'^eec be Bciufort Dp'»iaoning|j0 ©loot tegaen Wnben/ betoiji/ jöOü'iieecen jBiiiilletif fepben/ befelbena alle appitentie/ be toint bienenbe/ alceebeban Ro- flbelieiiecjepltfouberön.
©egebaröte l^eec dan Billefons ging getHacetett»'""" met een miffioe ban ben iftoningö aen meecgebaiftte Heecban B.-aufort, biaecban benin|goutb>a$!/foo be igeerrn jkiiniftetgffpbenbatlöp ïgeecbe Beaufort uptgebatlite igeecban Bellefons foube bec|ïaen / fiec geen tufftgcnfiin <eb. (nbebeiiteeren{)aec üoogti HSogljenbe pienipotentiatifen ^ Eanbtiei J^loote mei commuiiicjtie banbe Suptenant Admitaei beRuyteröetfp?oocben/ geftanbelt/ enbe getonfep teert toaj?. 4Bcbaclne ïgeec Beilefonsfoube op't ftjjip ban bm igeet Beaufort betblpben.
I^enbief aen 't j'^anftije Igof fece gacteip toen»
fcljen/ bat befaefben baec foomotijtenfcDltben/bat* ter geen verder hooft trefièn met ben <iïngelftl)en moeijt boo;ualienboo}batbie Bloot met bieban gacc io. iBog. geconjungeett foube toefen. ,
jlBenbab albaec met bectoonbecing^/ ennietfon» beceenigöe inbignatiegfjefien öet fcljilftetóeS ψ- lef. tooojbt boo? «ommiPacifen ban be Soningö ban^w «engelancaenbe Igeccen ^toeebfcDe ^mboffabenc? gegebenbenfevenen twintighften banbe maent jo".' era » oubenpöl/ enbe boo? b'^eec c)ttrao?blnaci!i€ttbope tn^ Appelboom aen öaec ^oogg ü^oaenbegefommnmi ceect/in fubfiantiefngoubenbe/batben Sonine ban
«engelanbtnopt glienegen foubejönban opeen derde plaeti te ftanbelen. ©e i^eec tlmbafTabeuc Com^- matckOab bat iOefflJilft albaec aetj't^canfiöe «of nietgetommunfceect/ ootB/ fooöpfepbe/ sewttm* mnnicatie ban 't feibe grljab ban be Igeeren
fcliej|mbapbeHcsi/maecöaballeenboo?bef«nmon-
bcWngbaecte^obeaengebicnt / batmen<n€naeia™ becftonbt/ bat öaec i^o.|®og.beöooibenBaec Wn- baffabeuci omtetractecen/tot Londen te fenbeiu
enbatVranckrijckaljiniitHptèaecepgentiwft/niaj |
-ocr page 961-
[(iéi^
én OO R L O G Ses en^eetttghjU Bd^ck. 945
aliS auriliaicln&cn ©ojlooii οΒ««ΐ>2ηί0η0ε/ etocn
fooUeelfouDc öeljoown te boen: roeccDaecopfioÖ^-
i-—'anttooojt/ batDfe Hlajcfiept Ijoc tudupt feraclnc
Dan een àllliatKte/ notljtansï pars prindpaiistn öefcii
<0o?IosD 1 cnDenopt UfttiüenfouDeom tnfooon-
bllUcluentieöecceiiOjti bpanücvi tcoeDaltclBEfenjDe-
fe €rtgelf£lJsBo£ij|iciöicnÏ)ij[gcnbe toicrt albaccacns
flticfien een bêtupgfngl) öan openbace ongcnegent-
IjeDcn/ aenö23ijt)ei)an Enghelandc, om in eenigftt
oniiecgant><liR^(i ban JDjeeoe (etceOen/ cnbeinen
flCüte De felöc upt geen anöete oo?iaccB foo feec i'ont-
(iacn/ alsiuptecntugeücelijeöoope/ Dpb'€ngelfcf)e
opgeaat/ banöat fpmiiJöcifouöcnöinDcn/ ompcc
üjooQlj Jüiogcniieban Vaanckrijckofteftbeplien/iite
upt De fectete acitficien/ btcaengetoeuD toterDen / om
ftacc IjooaU JlEogenöe Coniilia aiöaec/ «nDictoan
Vranckrijckinoc ©jccenioljDe l^ebeclanben fufpctt
te macchen / fecc Uctjutiich Occmectüc fauüe (tonnen
ijjojacn.
Φ en Üi oningö ban Vranckrij ck beet upt fönc Guar-
dee du Corps, Daufins, en anDetc («Ecouppsu ban f0n
l^tipS/ Diete ©ject Dienen/ fes honden manna De'
gcchant maccöeren/ omboo? Galais of Bouloigne,
naDeg0cIeaentijeptfici)p?efenteecöe epföii ©lootins
gfjefcfjeeptte toftöen? g&echiacrtïi gingen ecnigtje
ïjeecen/Dieinüefelbe (Crotippcn ccmmanbecröen/
enOe onbcc anbecen ben l^ecc Golbert, «Ciipittpn
tenant öanbe twee Compagnien Mufquectiers, enbe
ben <0iabeban jMaifani totlcöe pttmiffie'can Den
ConingO baectoe fjabbenberfocDti «©aec toaeccn
ooca bccfclKpbe {^eecenbantonDitie/ en fSìieittcben
naecbe 5©lootbanoen CoiiingD tot Breit, foubecfoo
banepccmiffte/ bcctcochen/ enD'Jgeec jUSataüfsSöe
Villeroy, iÉortfieucDeCavoy, en Den Igeet Cijes
balliccde LorrainenaDe ©iootbanl)actio. SKog.
ntaec fjinc JiBajeftept becflacnbe bat falcili fonbet fijn
toeftamnietenbecmagUte gljefcOteDen /gaffii|b?eom
Ijaernatefetten/ cntnöe Baftille te Doen legeren/ om
Öet gcbolgftbaecbait boojte tiamen.
(©nbectufTcDcit boniit men mcec bjeccN als$ntenge;>
meent (jabom bei'ranfctje lOlaot tDebecin ^eete
iQengen; 30antf? Den tweeden ^fptembecnocjjntet
fellbaecüigö toasi. JiBcn toai Daec oacluiocO bec-
toacfjtenbcbe twaelfftljepeuoiebe !ftoning{)innenae
Portugael öabDcn gebjatöt.
ïlDot <©c^:ec ban Bcuninghenftijjeefbanben feven-
nto thienden Septembcrt)at£jeii|3Ctog|)ttanB:aafortÙen
S' dertiendeii ban Rüchelle bj.ï.ii Sffjl gcgaen/ mct inten»
üit ticomfonoecpibjecss aenttboen/ Canaelcet&t
in te jepien/ enöeoiibec «©oDsijegenmct 'β 3lanbtsi
JSIoot foo gacd boenliicti toniungecen.
jlEaecDe tojjle'S aanbtsf ©lootefitD b«n veertien-
den DefeiitiotB oratcent Bouloigne bJasS ontöoubenbe
enbebatmenaen't Jpranfilje i^of/ betmitiSDeljeje-
genfngge/ biefp op oen elfden Defedi metbiebangaec
tosae iBogDenbeliabtgfjeijaDtinbe pafTagebanDe
oofoen nocD clberjï in ^ee niet toai betnomen /boo?
fcetbec fjfelt/ Datfcmnde «@o(lenbe igoojb-tiPofte
3©lnben 't Canaei Diepet boas opgefeplt / cnbc na alle
appatemie omtcent Wichtfitb Dabt gefet/ foojü"
bennet ban B^uningenomtrent Demibbelen/ Dte-
nenDeomDeconiunctictefactlitcccn/ betftijepbe be-
bcnthingDettgemobeect/ tocltben aengaenbe {ip bp
een erpjeffe De »)oo?UDen nacDt bp Oetti afööebeecDitBt
abbectcntiedabtgegebenaenbe ïgeecenijaec l^oogi)
JiQogenbe <i3Debolmacl)tigl)De totbe Diccttieban be
©loot.
^at men ban be ^ranfcfie fijbe/ontccnt ben tgt ban't
uptloopen ban De Bloot onbec oen Hartog ban Beao-
fort, booj Dcfe fo gefjeei abufibe fjoope en beibiattitinge
Bab gegeben ban Dat eenige Dagén boo; 't epnbe ban b(
boo^lebe 3®aent fouDe öonnen Ztt nemen / batfe eerU
ben derthienden DcfeiS tipt liep/ toaiiberoó?faet&t/
boo}ccnabufif becic^tbatibentoeftant banbefeibe,
l^loat / en een etcoaeufe calculatie ban Den tgt tot bef«
felfiï tepatatie enbe ceblctuaiUemràt becepfcDt / toelc»
He gegeben synbe met een bao;bacige geeft / bp bie gene
biiWttewcfebja^toeöeïttout/ baectenjwc eijeioof
fjabgeebonten.
b'^cec ban Β euningen toaiS boo? be ïgecc De Lion ne
bobcn De alrcebe oaergcfonbin attciiattr.i ban De ^can»
fcije Eee «©jfitiecss / ontrent (jet groeten ban De iölagge
noclj bejjanoigfjt een berlilatinglje/ maec lip Ijceft aen
fön <£0. aengebjefen / Dat bie toepnlgl) fctjccn tot fjjn
intentie te Doen/ betoplfcfp^acii tianeen cafusopbe
^ranfcöe ïïeebeboojoljcbalien. 't3©asitegt)cioobe«
Dat De p?actijcaue in Defcn niet gcljjclifü^nugh toaiS gc-
toecfl/ toantDe i^eerbe Terron(^c()?CEfecnffi?iefaen
bel^eer Colbert, bat be «ene ban De ©fficierii buien
beanbece anbecfi ontrent bit poütt gctupgben.
«önbertulTcBen toàiS te remar tiaeren in De felbe atte-
flatie / batter gefept bJiect bat Dc ©lagge allesj gevou-
wen toaiSgetoectïin'tgrocten/enDcDattecban'tflrij.
ken ban iJaarjS 3cplss met bermacnt toiert. ^«M
b'Hcec Zceftadt ijabtopfjjnberfoetftbanben €0- Sf.'i'»'
ningl) ban Denemarckenpetmiffie/ ombaii Dacric .m aau
bectretlien/enDi bpp?oötfienacrDcn Hagetehomfiiifwy^t^
<Sb. DeeD noci) beboiren om tcgenjs oc aengebo=
bene conjunctie ban eenige 3&etnfcjje ^cjficcpcnmet''^"
bie ban VranckrijckcnbeUaeci^ooQit .tiìòg. ecnioije
penningen'toütineren / maec men fagij geen appatcn?
tie batbegeeneDieDefeluegcbjepgcrtljaDDcninecniijt
bat Die conjunctie mct gtoate appacentieeiibe becl
b^ucljt HonDe gefcftieDen/ln 't mibben ban be ^Somec
bc felbe op 't nae jaet / baanneecfefoo blffifil toajï glja
tooJben enbe minfcuctueuji / fouDe accoibcien:
gin Vranckrijck licpenbeel gerutUtenban(3rcactaa
ten Dan ©jeebe/jacbanSilliantie/DietmfcDen Span-
gien enbe Portugael foube gefTooten jjjn / maec Die
mtetrbente j^OÏienictaenggenomcn/ enbeaccojbeec^
ben nietmetOctgcen ben %ee 3imba|TaDeuc bart
Vranckrijckaen 't ^paenfcfie igofabbifeecbe»
55e cencomce opben elfden befeji tuffcOen 'ë ïantis
l^looteenDébe CrtgDelfcDeboojgliebellen/ toassibaci:
'centoetoad bànnieuloe reputatie aen gaec i^oogb
ilSogijenbe bjapenen tee ^ee / bc tojji/ bieSpefta-
teursbanbe felbe blaren getoeef}/ metgrobtelofbatt
beonfecappojteecbeabe ci;i;batecefoluiie/ enbego£be
Oib?e bie (p in befen öabben geidont en geobfer beert, i^cànfi
3imüaffabcut Boreel fcRjeef ban b'ejpebitie bec
@Iooten inbefetgbcald bolggt: ^,uben l^artogg
met bejpcanfcfte ©loot ban Rocheliefc()epbenbe/toai
bet! derthiende SeptembristOt Bel Ifle aengbeloo*
pen ; 4E)fpjeS om met Monfieur de Bellefonds bieöaec
toajstefpjeecbcn/ baecnaerisfooch beinbtng&egije^
fiomen/ öoebatbe ©loot banbetwaeif <!lfe?iog ^cpe?
pen/ bie met be l^oningin in Portugael toadgetoeef!/
albaec mebe biaj$ aenge^men / enbe gDcboi?g[)t bp be
boojfcfljebeeerfte ©loot / cnbeboai! ©{cc-5fibmiraet
baec obec gftcjlcitben CommanDeuc Faulj ap^aec».
om Ie Sieur Du Quefne, bie te boo? be gljemelbe twaelf
^cfieepenonbec ben igeecbe Rnvigny, aliiChcfge?
commanbecrt Debbienbe fün ©loot gbequitetctDeeft/
enbe aen 3lanbtg|jcgaenis/ 'ttDelcbacn't ^ranfcBe
igofqualpcftgDenomen toiert.
I^aec bat ben achtienden befei op '6
leggenbe omtrent Sw^rtenes generale iàrpoljs-racbt / '
inpjefemiebanbeje^canfctien l^oningiï £nvoyeben
ftecce <0?abe de la Femiiade toajï geöouben / foo i0 in
ggcbplge ban ber felber cefolutie / met alle enbe eenpa»
cige flemmen ggcnomen/ enbe bp ben l^eer SUbmi^^
cael <5enecaelbe Ruyter, enbe l,up,tenant Sibmip
cael Banckert^ biebepbeftecgenabfenttnaceu/geap··
pjobeert/ '0Eanbt0 ©loot banDaer't^eplggrgaeit
53ooib «©ofiaen/ enbeissboojbc l^oofbenin'tofte-
ficBtbanbe ;@tabt Galais oBepaffeectj benige %te-
benban Galais bie op be SoogBte ban't Eanbt bati
Swartenes boentnaelüS toaeren geboeeft / bJilben feggen
bat fp ban foo berce alisi Baec gBeftcBt b?agBen fionbe /
Babben eBefien omtcentbemibbagB ^nbagit ben
negenthicndenbefet/ bicBtanbiCbe 3®alban Doii-
vres een gcoote ©loot i^cBeepen toel ban negentïgh of
hondert ^eplen in't gejtal/ gaenbe (©otl-toaerttf
eien/ 'tloo«l^(^gieió)ee(tbe «^ngelfcBe ©loor.-
l^mH 9
-ocr page 962-
911 SA KEN van STAET
Ï66i>
bmt Final bfcicoc6cn/ toajs tot
_iiatlanaengöelioinen öen levenden jSeptembcc/ en^
befauDealùaccbetbli)b£ntatget epnùeoefec macnüt/
0aec iBaiefteptJt Oaijcitifeec ocooteftebolgö toan
^paeiifcDe éeeccnenöe Gamess/ enDecen onepnti'
iDCb 0Oetatbanallc(6antje ©ffictecen Dan We l^atie
enti; IKttergtiEi / infgeiücMtieei muplen oelaöenmet
HardcsenöEiStlüec ©laten/ enbeeen gcoet iioffec/
tiat omtrent ùe ^epjecinneiJDjjii/ inaectnmenfepbe/
batfp uecrcOepbe ^utnecUnj^aODanùeevootftepjij^
ttleget 4ccfoo?tian Spangien {)ai}boan«n ttiiiTen.
«ft^h^i HannibalZeeftadt, «ffOtlÌnflftilSbanDe-
nemarcks 8l)cautl)0?ifei?cDe aen'i 5pranfc|)c i|of/öcn
Diepe 3 uuiiicii uasuuijncj
drieertwS^^^^ nouvejer certainesdu lieu ou ifÌK,nvoit
nocft iBil twee upcen laWn W COnfetÉHtie ClKtoecft ^^^ voftre Flotte j n^.sle
Betfe/ m«4 Jt^ccclïWbanbte ton/
venoitde Duynquerque, que voftre Flotte n'eftoic
plusau poftequ'en partantdelaradede Sainftjean,
il avoit die qu'elle, iroit prendre entre Duynquerque
&le Nordforlant, &:jugeadelaqu'elledevotrs'eftre
retiree dans vos ports, Sccommed'aìliieursparlareC
ƒ ponce, par efcrit, que le Confeil de voftre Flotte
avoitquelquesjoursauparavantdonneau Comtedeli
Feuiìlade, dontnoftredit Coufin receut a Diepe une
copie, qucjcluyavoitàddreffee, ledit Confeilavoit
dfeclaireauxtermesformeisquifuivent, quii;ugtmh
plus Jiut piiir tìèflré fervici j US pfur le Heaccmmua, qm
notis fiffìom retirir prtmptinunt npfire Fhitt damles HeU"
OYesdé Sreft, màttiuditnt un tempspltis frofrepsttrfmrtle
jiinitiiin, & qu'enfin le vent qu'il Γ avoic amenee jus-
tjuea Diepe àvolt entierement change, noftre dit
Coufin a prins la rêfplution de retotirner traverfer pres-
que tonte la manche pour regaigner £rf/ï & depalTet'
pour la feconde foisdevant l'iflede Wcit, oui'on
prerumoir quetcUtpl'armée ennemieeftoit encore,
puis qu'elle n'avoitpoint paro ala mer, en aucunau-
tfp endroitj &comme noösavoiis defiadit, noug
ti^avonspoint encore d'afle.Orance qu'il nepuiffceftre
arrivé quelqUe di«graceanoftredit Flotteafon re-
tour versies cofice de la Bretaigne: Si la chofe arrivé
( dont Dieuparia bontéveuiJle prefervertantdesbra·'
ves gens qui ie trouvent de beaucoup inferieuxen nom
bre;nous auronsde moins la confolationde vouì
avoir faitconnoiftree?idementparun proceder tovit
plein defincerité & decandeur, quefijusqu'jicycer-
taint contre temps auxquels nöus n'avons peu pour-
voiraffeztoft, ontempefchèe noftre Flotte de parta-
gef avec la voftre la gioire, & lesperilsdesCombats,
cen'ajamais efté noftre intentiori del'exempter de
cenxcy, ou d'efpargnerl'ennemycoftime desperfon-
nes mal intentione'es envers noftre Alliance, & noftre
aniön otìt pris grand foin d'en femercalumnieufemént
le bruit dans le monde, mais nous npus promettons,
qü'oucre la preuve contraire & fi efclattante que nous
venonsd'endonnerlafuite denosaaions& detoute
noftre conduite deftruira de plus en plus pleniement
unefi fau0èmalignite,&par advancenous voulonsbié
vowsafTeHrerde tréis chi>fes,8cy engagermofmenoilre
honnéur&noftrefoyparcette Lettre; lapciw/ifique'
nousfouhaittonsfiùcerement& ardemmentla paix
au contentement, al'avantage, & ala feurcte de vo-
ftre Eftat, qui a eftè attaqué, &quenoui avonsdeu
fouftenir, &fecourirenconformitédenos Traittez»
& qàe nous contribuerons bien volontiersa l'accdm-
modement {quand il fe pourra traitter ) toutes lesfaci-
litez quidependront de nous, n'ayantrien plusau
Coeur, qu'unepromtefinde cetteguerre. Lafccoa-
de, qmècommeilfevoit cIairementqucIcdeÉfem&
péufeftrela principale efperancedel'Entttìnyefttó
■uimsfeparer iavec nms, ou de vous divifer eit Vdtìs nSM*
ine, nous vous afleurons^ pourcfcqui nousre^roc
que nous demeurerons conftammant juiq*»'»»»
dansla punftuelle obfervationdetoutteqttcacftefti-
pule entre nou» par rioftrc Traltte d'alliance, &
tantque nous neferonsjainaiscapablerionfeulefnent
de nous eri feptrer oude traitter rien a pan, Scbien
moins de rien còtìchirre.mais qu'apre· irén
^ cnDef0upii8O«ftom£nüwnödcntefri0enöctoel/ foo
Öetfcfteen/ inföntBHpn/isSfubötmeteenodootepyn
aen'tBaïtDetoanflen/ enöefoo opWeplaetioüccleüen.
SBnDece fpjaecBcn ntetfoogonacabel ban&e plaetji
daeciDp fltetf
©inviéren twintighflen teH vijfüpCÉtttiaet mfb»
baaD aaam tpfneD aen ben Coningft / met een etpjcii
^öuttec öan Haurede Grace, bat opöfftcten nae»
mibbagO öetHgeec Due de Beaufort, met fijn SEaje?
fleptö©lootalbaetg&epaffwcttoasinaec Diepe, ben
Ööeftelben tenbetoouii booifön bolgüenbe i^cfjecpefl.
(CetHont toiecbendrié.CoucterSaf gljcfonbennaec
Diepe, Duynkercken, enbc Vlillingen » omöe twee
^(OQtcn te boen coniungecen.
Contngfiom befen ^taett'cnt9uragecen/met
dUe €onfibentie/fc{i|£cfaeni)aet^oogf) iRoo»beftn
25?ief ben fes en twintighftcn September.
drc) quis'en trouvoitfeparè^, avoit rcjointlejBjj,.
/K/WaBel-Ifle)qBifansaMCuneconfiderariondes £m. - ^
bufcades queles Anglois pouvoientluy tendrc dans "
la Manche avec une grande fuperioritè des form, &
lesquellesen effeilil luyavoient tenduesariüede
Wigt, noftredit Coufin apres qü'«n vent fortam-
trairc Jay euft refufè lapriemiere foisi' entrée de ladite
Manche, ayanteuleitempsplusfavorables^ qnclque
jours aprcss'eil avancejüsqü'ala Radede Diepeou
iJ arrivale mis vmgtiefmt aU foit, ayant pafle avec
grande intrepiditeala veüedetoute l'Armee Enne-
mie, & ilaié journè un jourentierala rade diidit
quin'eft pasbonnc, attendane d'apprendre
CentnsB MMRes Chers&grands Amls, Allieï & Confoede-
tcÖJÜf· I re7,5nou.sauonsreceuvoftreLettredu«eT//n|tii/;«i
»ο·ί§5α· ' del'autremoÌs,par kquellevousnousavezinfor-
Mopcnlic mezdesraifoBs, quevouseftitiiez vousdevoirobli^er
IiitcDn arappilhr voflrt Ïlitu dans VOS pörts, notiobftant Ie
ian^ö"" concera qui avoit eftè fait en Zeelaöde avec Ie Comte.
»!ii«»n d'E^radts &le Marqüis de Biih/tns pöüila pmSUnàé
nös foices marUimespeftdaiiCleréite dec'ctte Cara-
fagoie; Nousyavoils veu ertcore la peineqüé tef-
moigtiez du pent queftoftre Flotte! parcertfiretraitte
dèla voftrepouvoit courlren s'avancaat füivantle-
dit concert dans Ia manche, ouvoüs favieiiqu'élleef-
toitattendueal'Iflède Wigt partoutè l'Armee An-
gloife, comrti'auffilaiouable diÌpofif ion dans kquelle
Vouseftesde faire des grandseöorts pourVöüs mettre
en eiiata.üfriniempi prochain d'allerattaquérrcilnemy
commun & d'entreprendre quelque chofe de grand
& d' extraordinaire cojtre luy avec nos forcesjounctes
enfemble, ft pendant lafaifon de l'hy ver Dieune luy
a touch é Ie cosur pr ür I'obliger a prendre des penfëes
plus pacifiques, _ qu'il n' a tefmoign é j ufqu'a prefent de
leiavoir, &qu'on n'ayt puentrecy & laconclurre
une bonnepaix au contentement de toiifesles par-
tiesintere0éeSi ceque vousaiTeurezavectoutefince-
litè &candeureftrcvoftreplusardentdefir, furquoy
nous vousdironsen priemiêr lieuqu'encore qu'a
1'heure prefente,quenou vousefcrivònscctte Lettre,
nousn'ayons pointd'affeuranceque noftré Flotte qui
s'eftoit advàncée juiqu'a Diepepourfaire lajoltìdtipn
conccrtée, ne puiiTe fecevBirquélque grandefchéea
fon re tour dans nos Havres, liousne kiflons pàsd'a-
voir prisa bonfie part la retreitte dèla voftre dans vos
ÌortSj ayantbien pefe la force des raifons quìvous
Ontobligésal'y rappdler, doritl'uné entre lesautres
àouS a mefrne touché fenfibleinent, quieftlatnàladie
de voftre Admirali C^oyque lïöas efperòtìsdeìa
bontè Divine quVllenif voudràpas oitefala bonne
caefe un Chef fi brave, & d'une experiencefi coti-
femmèe, ' Èiifecofld liéilqtìeltì órdfes quei notis
aVions envoyez aiioftfe Cotifin le Diicde Bïiuföit,
èftoienf fi expres & fi iùdi/^crifablés dê τβηίί jtìsqtì*
siupasde Calai» aVtóé fioftró ÌIotte(Ìa^tìelÌel'Efqua- pu efcouter Ics ouvertures qui POTröwntnoeééöe^
'.r
-ocr page 963-
en OORLOG Ses en Veertighfle BouL 947
|
(jutt'véc une extreme indignation, comme une chofe fordrjurieuféa noftre honneur, nous roancqurons pasdevöus les communiquer auili-toll, nous con- öancd'ailléur's pleinement envoftre prubité & en vditrë borine fdy, quevous en euferez, de mefmèfi dnvoülGic vöustenter &VGUsfuiprendre ; La troi- ftefm , quefilaRoy dek Grande Britcagne perfifte' avoirdesièntiments fi contrairéè a la paix , qü'il ne veuìllepasmèfriielà traifteramoins quevous la luy afliezdemanderchezluydcayec lay negotier ceque par nostraiitez vous n'avezpas la 1 ibert éde (mefans anus Cc de no'ftre c.)ilé, nous ny' pouvonsjamais confentir pöurladignité denollre Couronrie, la premiere de Ja Chreftiennetc , auffln'apprenonS nous pas que ledit Royaicvoulu pretendrede nous une jjarcille chofe , fnaisfeulementtafcherde faire formcr dt«x aftmbleti diflferentes, eniifwvèndroitsefloignéesrundekucre, j afiiid'avoir lieude. faire continueliement craindre ■ atiX M'iniilres del'one l'avancement dü traitté , & , mefme l'imminence concluiion de l'autre pouroljliger j 1'ane des deux a fehàter de conci arre, &iignerfepa- j remenÉjqaieil nne piege fi aifé avoirque 1'imprn- dencemefmeneferoitpÏScapabled'y tomber. Enee i «as la cornnie oudevrapourloπg^eQ^ps defelpererde 1'accommodemenc, &mefmedésaprefenc, afinde regierp'remactircmenccoutescfiofesavec laprudence ; requife, ilfaudraquenoas prenions conjoindemenc debonsSc vigoureux concerrs furdeuxcholcs,donc denoftrepart nousvOtfsdonnons afl'eurancè ,]l'«nt pourincommóder lepltis qa'il fe pöurra l'ennemy pendantrhyvernoasincommoderoni rembonchure delaManclie&vOHsdu coftedaNord , ponr riiiner fon commercé&eftablir lafeurecé dunoftre, & la ficonde touchant l'adïion de nosforccs , {iCamfaigtiè fmhmtie, comme aüffi totit ce qui concerne la condui- te de la guerre tane aaregardde nosalliez , qua de i'eiinetny, & dé tötites les Nations neutres» Encore Jioftreiriteriridrifcivit dercigler telléménr nos coïi- feils communs, & ém'ployer nos arrnees & mefrne cé quiefta obferveraTelgard des Nations ncatres de toüt cé (jüipéat avoii fapportalidïiëriiortdé la
f' uerie, fultpluftofl: comme aue refolóÉ ion d'nn feal ^ftar, qué des pluiïéiirs ailieïjó'intés dansun mefróé caufe, Cependiant vouSdevczfaireéffiàt ccrtain,qac f nous n'obmettróns aucuiis des efforts qui féront en noftre pouvoir pour mettre eti nier des Ie comiüencé- inent deprintempsprochain une FloCté plusconfide- rabk en nombre & en qaalité des vaifleaux que celle que nous n'avonsqu'avecprecipitation affembler céc année, &pourlafairejoindredela meillearefagon, qu'iliepourra, a celle que vous au véz auffi preparér, afin que nousallions conjointement & Vigoureufe- mencattaquer 1'Ennemy pour robligers'ilell poiïïble adefirerla paix, pour laquelleilfait parolftretantd'a- verfionqu'ilrefuiemefmedelatraitcer. Ecce quieft encore plus furprennant, &quido'it attirerlablafme de teute la Chreftiennecé, η'a jamais voulu , dcpuis que la guerre a commencé , il y a pres de deux ans, s'expliquer ny aux partiesinterefTésnyaaucansMe- diateursjaquellescoaditions 11 voudroitdonner les mains a un àccommodement. Sur ce nous prions Dieu qo'il vous ait. Tres-chcrs & grands Amis, alliez. & confcederez, en fa faiote & digne gardé, Efcrit a vincennes le i6 jour de Septembre.
Voiìre bon Amy, Allié, & Confederc. Signé LOUYSi plus bas
P/IIONNJB.
Φίt tbaii in öet teiöt een tiiidlfgie / ttbcc be feepnf « eofnoa affiftentie , DfeöeConitiBft t>eellt:'t3®iliB WPcqitaïöc&toaiSt'Eïcufecni; (Sribe 'tfelbeiion· i4t»«n öan Dennémarckcnenije anöfïe «OBifllUieEi |
tieiioüciife03m.. ^csantftge {a(i bfel ορ be fcgou' üerenbaniücfen^taetj^ontKc toniancue banten cintgij iFran0 of ©censi iétöip. onöec öc jfcan- fcfjcl^toot teiaeminocD cenigue^tgcpcn ba» ücfen- ^iaer. ©oc li 't Jioasi ölïcwocgi) bat berbc bK fecoo- n£rtUacrte{;en ^ngclattdt [jabbett Dpantit bcrblaect. <©attoa!Spft.tf. ^e ööciTtelOe ISpotogis Iwöe ift't ^iipisi/atiiMgii
SEER lieve endegroore Vriendeny G^anieerde endeGeconfederterde. Wy hebben ontfanghen uwenBrjefvanden eeu eHtwinttgbilert van de voor- lede Maendfc, door dewelckeghy ons te kennen hett ghegheven de redenen, welcke gy oordeelt U behdor ren'te verobligeren tot het revoceren van uwe Vlootin uwe Havens, niet teghenftaende Het ver- fpreckinZeelant mctdeGraef u'iiftradeà, ende de Mai quis van Bellefons eheraaeckt , cip ofife Zee- mach:en te conjongeren ^eduyrendede feil van defc Gampaigne: Wy hebben daerbyoock gheftendebe- kommernilTe dieghy ghetuyghtte hebben over het pcrijckel 't v/elck onfe Vloot door het redreren van de uwefoudsmogliehloopen , indienfe , volghens het voorfzghefprcck , inde Canael foude avancerèn > alwaerghy.weet datfe doorde gantfche Enghieliilie Armade, by het Eylandt van Wicht, ver\vacht wieide; Ais mededelofFelijcke difpoiitiewaer iö ghyzijdt j om groote efForten te doen , om op het voorjaêr U· in ftaet te ftellen, om de ghemeene vyandtte gaen attacqneren, ende yets groots ende éxtraordinahs te- gen de fel ve tt ghelijck met onfe macht aen te vanghen indien Godtin het Winter-faiEoenhem hethertc niet enraeckt om hem te verobligeren tot het nemen vanvreedtzaemergHedschten·, meer als hy tot noch toeghetuyght heeft te hebben ; 6ndè indiani men toflchen de teghenwoordigheyt énde die tydt niet kain fluyten een goede Vréde totcontenteaient van alle degeintereflèerde parthyen : het welckegliy verfeec- kertrtet alle finceriteyt ende oprcehtrgbcydt liwé Irooghlte begéeren tezijn: Waer o|> wy , U indöeerfte plaeti fullen feggen , Öat hoeweï Wy opi defeuyredat wy defe Brief aenU fchryven, niec verfeeckertzy η dat onfe Vloot, diegeavanceert is ge- weeft totDicppe,otii de verfprokene conJundHé te doen in't voeder keeren naeonfe Havens groote aonfloodt foudeipoghen krijgen ïkonnen.wynochtans rjietnae- laetenhet retireren van «we Vlootin uwe HaevenS wel afte neiiien, hébbende de kracht van de redenen die Uverobligeert hebben die terevoceren welover- wogen: van Λ welcke eene, ónder andere , ons oock taftelycfc gheraeckt heeft, welcke is de ficckte van, uwei)Adm1rael;hoewelwy hopen van den goedetiGod^i dat hy de göede faecke een fo braven en volkonien her- varen Hooft niet fai willen oftttrecken. Ten twedén dat dé ordre die wy ghegheven hebben aenonfen Cou- fijn, den Hertogn van Beaufort, foo expres ende oh- veranderlijck was om met onfe Vloot { welcke inet de Efquadrediefighdaervanghefepareert bevdnde/ op den vj/tbienJtn tot Belle-] rie gheconjungeert was ) tot Galais toetekomen;datibndereenighe cpnfideratiè Van Embufcades die de Engelfen hem in de èanael wet veel grooter macht foudenmo^en leggen,éàdé welcke zy hem inder daedi by het Eylandt van Wicht ghefeydt hebben ,· Onfen voorfz Goufyn , naedat eeti gantich contrarie windt hem de eefte niael niet toeghelaeten hadde in de Canael te komen, hebbende êenighe dae- ghendaernae favorabelder weder gekregen, géavan- ceert is tot de Ree van Diet )e toe, alwaer hy den' drie m t^mtighjita 'savondté ghearriveertis , zijnde ntec grooreonbefchroomtheydtgepaflèert inhetghefigbt van de gantiche Armade des Vyandts, ende een garit- fchéffdaghop de Ree van Dieppe die met goét is ver- bleven j verwachéendefeetkere tydinghete ontfan-
ijhen van deplaet^, alwaer hy fich met uwé Vloot oude möghen conjungeren .· maer op den vier <» twin- tigBfttn's avondts, kreegh hy advys dóór de Marijuis" tan Crequi,di· wederom Yan Duynkercke^uam
Sit |
-ocr page 964-
948 SA KEN van ST ΑΕΤ
Ì666 dat uwe Vloot op de Püü niet yneer GD was :_dat in 'c
_vettrtckcnvaiHle Ree van Sintjan, hy gheleydt had
de, da:fercude gaen leggen rufichen Duynkercken
éndeNoordc-Vooilandt, ende oordeelde daer uyt
datfe in uwe Havens gei eti eert was. Endcalfooaen
d'anderezydjdoorhec antwooitbygliefchrftedoor
den Raedt van uwe Vlooic j eenigli j daghen te vuoren
gegeven asn di Graef van PrmlUtde , waer van onfen
Couiijnecn CòpyetotDieppe ontfingh , dieickliem
haddegheaddrcflèert, de voorfchreveRaedtjin de vol-
gendeforpieelewoorden verklavitheeft, datzy oor-
deelden het feecketft-· totonfen dienilende tot het
ghemeenebefte; datwyonfeVloot rerllondt fouden
doen retirt ren in de Haven van Breft, tot een bequamer
tijdtomdeconjunaietedocii : ende dat eyndelijci
de windt die hacr tot I)/i;i/;<toegebraghthac!de, t'ee-
netnael verandert was, heeft oalen voorfz Coufyn de ,
tefolutieghenomenteruggete keeren , endeby na j
degantfcheGanaehe traverferen, Bnflte krijghen, |
ende voor de tweedemasl te paflèeren voor by het
Eylandcvan Wight, al waer men piefumeerde dat
de gantfche vyandrs Ai made r.och was, alfooze in de
Zee op geen andere pkets verfchenen was ge weeft.
Endeghelijck wyalre;;degefeydthebben, hebben wy
nochgheenverfeeckertheydt, datonfe Vloutgheen
tegenfpoetin't weder keeren naedeKufte^j van Btt~
M^Bcghekreghen fai hebben : Indien het ghebeurt
(waervoorGodt behoeden ioo veelbraef Vokk, de
welck veel minder in ghetal zij n ) fullen-Avy ten rainften
die vcrtrooftinghehebben, dat wy u hebben klaerlijck
doen blijcken door een proced^yren vol van fi r,ceri
teytendeoprechtighiydt, datfeecker contrarie we-
der, waer teghens wy niet ras ghenoegh hebben kon-
nen voorfien, verhindert heeft, dat onfe Vloot nevens
de uwe, gheen deel heeft mogen krygen van de glorie
endehetperijckel vande batailles : Onfe intentie is
noytgheweeftdefclve daer van te ontrecken , noch
tefparen van den vyand gelijck eenighe perfoonen die
een quade intentie hebben tegen onfe A liantie en on-
fe Unie, grootelijcks getracht h;bben calumnieufel i jck
de geruchte in de wereldt teftroyen : Maer wy beloo-*
ven U dat boven dé contrarie ende foo klaere proeve,
die wy nu daer van gegeven h:bbsn, het vervolg, v^
onfe Aöien en van al ons beleyt, meer en meer volko-
komentlijck fai deftruerenfo valfche boosheydt.'ende
by avanccwille wy uwelveif:eckeren van drie dingeo
en daer in oock engageren onfe Eere en Trouwe door
defen Brief.
Eerftelijck, datwyoprechtelijck ende vierigliick
wenfchen nae een Vrede, tot contentenient van alle de
gheintereifeerde pirthyen, ende naementlijck tot a-
vantage ende verleeckertheyt van uwen Staet die ghe-
àttacqueert is gheweeft, en die wy hebben moeten on-
derftuttenendeiecoureren in confjrmiteyt vanonfe
Tradtaten, ende dat w) fücr geerne tot het sccommo-
dement ( wanneer men noch fai koomen te tracteren )
fullen Contribueren alle de faciliteyren die aen ons de-
penderen, hebbende niet meer terhertcn als een fpoe-
digeynde van dcien Oorlog,
Ten t-jjudin, datalfo men klaerlijck fiet dat her dei-
fein endemiflchien de voorniemfte hoope van dc Vy-
andtis, Uvanonstefepareren, ofiteora fcheuringhe
onder U fel ven te roaecKen : Wy verfeeckercn UÌToo
veel ons àengact, dat wy rot het eyndetoe ftantvaf-
tighiullenblyvenindepunftuelle obfervatie van al-
les dat onderons is gheftipuleert door ons Tradaet
van Alliantie j ende derhalvcn datwy nimmermeer
ons daer van f uilen konnenfi'pareren , ofte byfonder-
liick trafteeren, ende veel minder yets befluyten :
Maerna datwy niet hebben konnen luyfteren nae
de openingben die ons fouden moghen met groote in-
dignatie, ghedaen iijn , als een fiecke dia onfe eere
grootelijcks injnrieus is, dat wy niet fullen manckeren
U de felve terftondt te cortiniuniceren Ons volkoo-
inenflijck vertrouwende op uwe eerlijckheydt ende
goede trouwe dat ghy vanghelijcken fultdoen ,
Indien inen U foude willen verfoecken en verraiTen.
Ifen itrim ^ dat indien den Koninoh van GroötBrit -
nien perfiftëertinfyn gevoelen die tegens de Viedefoitf
leer Itryden , dat hy daer over niet tracteren wil ■
tenzyghy die by hem komt ey lichen enalcaer nego-'
tieren : Het Wi.lcke door onle Traftaten Unietvry
flact fonder ons te doen , ende wyaen d'a^derezy
daer toe nimmermeer konnen confenteren weghcn de
dignyteyt van onfe Croon, zijnde deeerfte van het
Chriltendum, oock foo vernemen wy niet datdeu
vjorfch eveKoningh heeft willen pretenderen dier-
ghehjcks van ons tc pretenderen, maeralieenlijck
omteti achtentwee verfcheyde Vergaderinghen op
twee plaetfen , verre van malkander af ghileghen , te
doen formeren, omgheleghentheydt te hebben , om
continu»!ijLk de Mimfters van d'eenete doen vrecfen
dc voortgangh van het Traftaet, ende de aenftaende
Concluiievan d andere, om een van de twee le doen
haeften'befonderlijck te fluyten ende te onderteccke-
nen, welckeeenürickis,diemcnfoolichc karrfien ,
dat de onvoorfightigheydt felfs in fu'cken gevalle daer
in pietfoudokonnen vallen.
Alfoo men voor langhen tydt fai m oeten wanhope»
vanecnaccommodcment .falfclfs van nuaf,vannoo-
dezijn, om alles met de vereyft'e voorfichrigheydt ry-
pelijcktereguleren , datwy ghelijck goede ende vi-
goureufe verfpreken nemen optwee dinghen, waer
vanwyonfent weghenu alle verfeeckert gheven :
De eene, om de vyandt in de winter foo veel mogelijck
isteincommoderen , wy voor de mondt van ^ Ca-
nael, endeghynaede zydevanhet Noorden , cm
fijne Commercie te ruinereu , ende de veifeeckenheyt
vandeonfe vaftte ftellen : Endede tweede, aen-
gaendedeadievanonfe macht in de naeft-komende
Campagne^ als mede alles wat aengaet het neleydt van
denOorlogh , foo ten regardevan onfe Gheallieet-
den, als vande Vyandt, ende van allede neutrade
Narien, waer in onfe intentie foude iijn, datalles
welck rapport foude mogen heb.ben aen de directie
van den Oorlogh meer zy ghelyck een refolutie van
een Stact alleen als van veel Geallieerden in eenfelfde
faecke gheconjungeeit,
• Ondertuflchen moet ehy feeckere flaet maecken ί
dat wy gheen effeden fullen naelaecen, welcke in onfe
machc7.ijn,oro van het begin van het naefte Voor
Jaerafeenconfiderabelder Vloot in ghetal ende qua-
liceydtvan '■chepenin Zee te brenghen, als de welcke
met precipitatie dit Jaer hebben konnen vergade-
ren, ende om die op do befte maniere alsmoghelijck
is te con : ungeren mer die welcke ghy oock fult ghereet
ma^cken op dar wy re ghelijck ende vigoureufelijck de
Vyandt mooghen attacqueren, om hem te veroblige-
renjfoo'rmoghelijckis , deVreede tebegeeren, tot
dewelcke hy foo veel af keer doet blijcken, dar hy occk
weyghert daer van te trafteer .: η : Ende 't welck 'tal-
dervreemlle is, ende behoort dc bsfchuldinghe van
het gantfche Chriftendom ι e verwecken , dathy nim-
[ riiermeerfedcTtdenO jrlo^h , die by nae iwp Jaeren
gheleeden begonrien is, figh heeftwillen verklaeren>
noch aen de gheintereflèerde parihycn, noch aen eeni-
ghe Me'diareurs, op wat conditiën hy de handt foude
willen gheven tot een accommodement. Hier meedc
bidden wy Godt, dat hy u feer lieve ende groote Vrien-
den , Geallieerde ende Glieconfedereerde , hebben
in fijnHeylige endé weerde bcwaiinghe. Gefchre-
ven tot Vincennts denyii «» twimigflen Seprcraber fijfbim
hindirt fes en ftfiigb.
gnlJsc&aÊtfia&tmcnfifccoHciSeeöacn toat bffnw ssnaa i
6fln tot conjuuttie öec Bloaten : ftiöe De ccpjofentatle emi \
ban fulrr hjieröt öp Vranckrijck «"^P^'S»]
naemliepùtopoJicnomftì: <«enöc t)octdclDifil0cp«'fij>fjs<f
ntitii fict te nigö fieercn ban bs ^frattfe ©loot oRen» getuw f
effect 6at) Bonnen ficljben / foo ijecfise nor titan» 00«»
(icecfitom teftfipen toeaO nemeïitOnbc«ocot)iti /
enbe 't mtebcrtroutocn / 't bjclrit in öc eftiitto^^^i^J?
albaet bias!'heroo?fae£fit. ^ettttt ontfini*» w
l^eec ban Beuninghen bccff^ieplte bcpcfcnes
ben l^eet ïïaebt ^enffonartó ban Hollaudt u«
'jï3ianbi moote / ban ben neghen ea twintigw·
itcd
-ocr page 965-
en OORLOG Ses en VèerÜghpt Bêèck. 949
|
u< ftenbetDooilelieniitaenötenbeban öêtt eerilenbcfer/ jnftouticnöe omllanWs öecicöttoan öe aöljpfen lot —öictPDttoe ingijefiooitjen / caechente De Jptanfcfte enlïe <ÊneBelfcl)e ©lootcn / aliïmebe ban alie ftec ageeneombeton)uncttetec(fectueten/ enbe nae bat ' Die Ù00? Oet te cugtj teecen ban ben i^at-
tooO Dan Beaufort;, onmogljd0cbUiaj3igbeb>o}bcn /
om fcpacatdycfì oeu Dpanbt a^Jjeucb te boen bp Uaec
ülSog. J^ioote aengctoent enDe onbecnomen fóp i)aù ban alle tjet fetüe baec ten ^obe bennf^i gtje- g[)eben / cnbe onbec anbecen tn 't langde baec ober gei: fpioocücnmetbeLionne; jiaen gaf baec befeetbec- iitènüelofacnbeactucate neetftigjjepbt enbe erttcme btgtlaiute / ootb feeetojbatetonDuitein befen gl)c« bjupcbt ! maectninfepbetiem ootftniette bonnen appjobcten/ batfiaet jlgo. SlSog.toelcbeboo? ωβρ- nigfjbaeaöenomfeecp^eananteceöenen Daec ©lOüte upibe [jabücn gfterappelleect/ boanneet men ηαφ gDecn feecbecljcpbt tjabt ban bat be 5pcar,fc{)e ^;e-^cmaQe bupten alle gDebaec ban be Cnglielftbe toa^ / tcgt)enb)oo?bigb toanneec 'a gjjeenteben meec teiaiEÌom boojbe felbebebommeit te 3^n / bie foube
Bloot/bie in^ce toa^/ maer biel blffictl foube maethen be equipagieban be ©loot/ bie be gelfcDe baec nae in ^ee foube toilUnb^engDen / enbe bat men ten aenfien ban befe onbet toatDte icamp / ben gbemcenen bpanDt / booi 43obt0 Qanbt obecgebomen tot fDnboojbeel foube bomien gDcbjnpchen / fonber fitD aeneenigD mercbelpcb gDebaec t'eicponecen; bat DaerigoogD IBogenbein 'tnac(ibomenbeSlacc ben <©o;IogD tegDen0 «Sngelanbt met b' {aemgeboegDbe matgt ban be jpcanfe Croon/ fullenbe bonnen boeren/ metbeelappacemie ban goetfutte^inbit nae-iaec Daer fo;ce$ feparatelütb niet bcDoo^ben te Dasarberen/ InfonbecDepbt bekogl'tfempe gebaecban begeef η bit^ai5oenniet&lcpnb)ajti/ enbebe b}utDtbaneen batailliebienietbetBregDenbJiertfonberbeel fcgaebe een^cDepen enbe USa^en/ naebetoeltbemen ao;' parenteiöcbbeZee fonbe moeten rnpmen / booi oe aenftQeiibeÏ©intermi(Tcfi<enniet gcootfoube 5P / bat oocb /imitjÏ be bp -nae ^enbe Darbe taiinben altana beelbaeaDen gDeboaeptDebbenbeonbequaem boaeren tot een ^laoD / enbe feer boepnigD om eeniompleete Bittocfe te bebecDten / bat 'j»Eanbt j} ©loote omtrent Bouioigne, met be€ngDelfefietlö£6 tegen te gaen/ enbe tot bet ontbj^tben ban een bataille te obligecen / enbe baec nae met be felbe foo in't Cinaelali ®ooibt- SceaftetoacDten/ enbe epnbelöcbin Duynstegaen foecbenaen be reputatie gDeuoegD gDebaenDabt /
of 't anber on becDoopt ongDebal be €nDelftDe otcafie te gDeben om be paecc te berDtffen/ bat menbefea®ini tee een goebe eerlDCbeBjebe foube Debben/fonbec bloi t- becgieten/ ofin'tBoo?)aec te boen meteen 3@panbt bie men niet bermoeben bonbe aenbe gDetonjungeer^ beZeemacDtbanbejpcanftDe Croonenbe Daec l^o. H^ooDenbe feec fo^mtbabel te fullen jl^ni enbe bat Dh om alle beefe enbe meec biecgDe^tbe rebenen tilbt biaiSl/ bat Daec ]^oogDilISogDenbeei:ecuteecben Daec boocigDe refolutie om Daec klootte boeninbal· len. b' Jgeec ban Beuningen Deeft ban befe tonfibe^ ratten/ Demte gDemoetgDeboert / aen Ik ^eeren Daec l^ooglQogenbe «SebolmacDtigbe aenflonte &en« nfffe gegeben. asanbe ;ffcanfcDe]^Ioote onbec ben SiartogD ban iJoie Beauforttoa!iboo?driebagDengDetoiffetöblng0 toe >Q)ift.eeb^tDt ban bat be felbe tot BreftbeDoubenbieifaeR;: gDebomen/alleen te erbennotDbermift twee jStDe> pen/ teelcbenebenj}enbec naec Diepe boo^onteeer banbe gDefcpbel^looteteacenafgebteaelt/en banbe teeltbe men nocD geen tpbingD Sabt ·, drie anbere gDe» Memtbe Robin,gDemonteertmetinbevyftig^u Ben / en be Bourbon en Mazarih met omtrent be veer- tigh (lucben/infgelötM banbe bóoifcD?eeBe ©loot af ^ Oüebtoaeit/ enbebe felbe bpftfec&eitbe gabbiti bp bett |
acht én twintighfteo tufltfien Dieppé ènÖeHivre ίίϊί bege{)eeIe€ngt)clft|^cJ^loue ontmoet / enbe bteal· -^ss» booceni! te bonnen recognofcïcen/ foona gOebomen JÖnbe battec g()een otcafie boaiS bmme be feibe beqaa« meli)b te bonnen ontbiücben/ gabben een cordate lefo^ (utfeggenomen ban'ec tioo2(e0aen/ ommebecboU gljenjEi b'^eec i^actogg ban Beaufort of ijaet Igo. Blootetegaenbinben/ 'tboeltbbpbe twee leeft oi)e« noembe^tbepen metrutceji fobecretoasf gge-effec* cacect/ batfeDe<£ngeirtOe&iODie gepafTeect ignoe/ maer )up|i tnbe felbe ti)bt De ininbt gaec tegljen gebO' mentoefenbe/ enbe met fevcn<2ng6elfc|)elnaebet|)t eOcraetbttDefenbe/ naecbatfe twee banoe felbe boo; fcbacDenaen maften enbe anberftntjai in tlaet Dabben geb?acgtomt)aecnfette botinenbolgen / enbebpbe vyf anbece geen cefolutie Dabben gebonben om Daecté abo^beren/ boojgaenjei met be felbe ftbut gebaecDou^: öenbe / Daec tot Havre de Grace Dabben gDefalbeect ; ^en Robin bieltbe Det cetDt aen op ben ^ngelfcDen . 3lbmicael Dabt aen gDetoenbt etUie bte in 't paffecen be bjlle StiegD gegeben toaiS/ naec een opfnfa^ec gebegt (n'tb)etcb b'<iEngDeIfrDe gDefepbt tufecbcn op een
be η befe Slencontcetoaren gDeboeeft/ fp^abcnfeei: (letDt ban be toepnigDe refolutie bie fp bp bet^ngelftDe Dabben gebonben.
©ebeffepnen ban be Croon Sweeden tegen Bre-i&tefét^ men blaten een 't ^ranfcDe i^of een fubiect ban beel x^if" btrtourflTen gDetoo^ben / 3eebert men becftaen Dab bat ^jmtn bte^tabtboo; Det^bieebtfcDeXeegDer onbec ben l|eec<6ener. Wrangei fojmeljjb geblotqueect i^eeren natnifterfi fp;aeben baer omtrent fpaecfaem/ enbe met b ' ^eec ban Beuninghen niet berber/ ban bat Det te toenfcDen Ivaec / bat Det berbolgD ban Dit te jjb uptftenbe toertb boo? een goet atcommobement motDt b)0}ben boo;geliomen / 't teelch ^aeriEt oo}beelj$ te miti te befefpeceren fonbe fpn/om bat belgeecen Sweeden tegenbe l^eec bePomponeblebenberblarcn/ batfp bnpten pet point ban be immedïtey t aen be boo^ftD^e* be j$tabt alle Daer geretDtigDeben enbe ootD>f fnfidn ongettrenc&t teilben faeten/ meecben i^eer Koniags- merckfepbe/batfebaecneben0 p^etenbeerben ben eet bangetroutoigDeptbanbejfiStab^Ciouberneur/ foo teel aen beCcoon s weden aljl aen bejn^agiftceet foube moeten teojben gep;efteert.
defileer Konings-merck fepbefnöe öett(laenbe®?!!i{|e* toeetbfönaffcDcpbt banbenConingD te fullen nettien/ enbenaBremcntegaen /ombebelegeringDe ban bie ^tabtbpteteonen^ ^eiongDfle tpbingen upt Lon- den een (gne €imelben batbe ^teeetfeSlmbaffabeurjl
enbenietnoobigDetDasacbtteloopen/banbooj'teen, albaecbefperaetDebbenbefiefteltomaen pemanb.ban
betegenpartpeban beConingD ban Cngelant Lon- den tot eenB;ebeDanbeI piaetjS te boen aennémen / nieutee intentie bp bie IQaieftept / Dabben gbebaen / om een neutrale plaetiï boo; te flaen/ enbe bat bie fateli in beliberatie tea0 geDouben.
©anbe drie (t^o^iog ;$tDepen onbet ben €omman« beur Jan GideonfeVerburgh ban be i^eec l^artogg ban Beaufort ban boo? steppe gefcDepben (j^n twee gefirant / Det eene omtrent Kue enbe Det anbec omtrent
Sint Valéry;
©ereftriptfebanDaet ^o.iEo0iaenben €oningöiï.iii;^if ban,<Snoelanbt aen bie van Vranckrijck gDetommu» Snoirf niteertfplK / (tontgemfeec ìBelaen/bec&làrenbei&tart bat DP roet DaeciKo.|iaog.coniurteerbe in be felbe gei^ «g?' tepbttot©?eebe^beaUeöbat ceebel0tbtoai"''S'i
■K.getiivi'i-Hiiui l.ctui;i||iit WMP n.fr
fonbe bpbjengDen om bietefatiUteren / niaec nopt foubeberftaenombaec ober teDanbelen/anber^ aifi ^kiwtf ben boet bp Det (Crattaet ban stlliantie met Deec"^ i^oogD Haog ternebergDedelbt/ enbegDeenfint^be indigniteitfleDfoubelaetenoptvingen/ombaecóbet tot Londen te tcatteren ofte tn ie» nmtro i anbectf al^ eDefaementl^cb enbe met interbentie ban 4E(DeDol- matDtigDben oan Daer l^o. jQog op be, felbe pls^fe j bat bo^berifgnl^je^t gerefolbeectteaif befe30in'< tee tot afetetit&bati ben ©pdnbtte conttibperett
'tj[e«i<
in Zee laten/ om be €HgelfcDe alleen te gaen foecfaen/ ^cDip bp be hondert, enbe op een anbet omtrent vijf· enbctoaec Dctboenlpth flagD te leberen j bat ben tighDoobengDeDabtteDcbben/gftebbDongengetoeetl l);anbt ban Londen niet Dab betfmatbt be <£ngDelftDe , ίίφ ober te gDeben ; ^canfcDe 0f^Uiet0/ boeit |
-ocr page 966-
911 SA KEN van STAET
|
16 dó 't geiii tjocnljjca toaif ente bojlierjS (n 't boo? jaic
---lÖcUe«nb£el0rootef tnacUttet&eupt ieüjengljen /
aisiöltSIaec tnetljaïit {sonnen öijeiCÖ<«öen / enbs met öaecï^ooa jflaagenöcban nuafaeu tctonüentei renoDec be canjunctie banfjjne ©ioote met öieban Daeci^o.JiKoa / enbtgeuecaiijcb otocc alle Det geene beconöupte banöcn(©03lool)t!eti:of/ footfn aenften banbengmu6nenï0pauot al.öooc&banbE «©calUeec^ ben enöe J^iutcale JSatien/ met intcntiEombcn^oii log boojtaen bigouteufeltjtö tc becbclgf η m« fobantgD (oticert enbc eenigiKpt ban tact|lagcn/bat bc felbe Uon» be fctjijnen eecbec boo? een iécact gOe boctt te toojben tegüen b'<!£ngflfe / alsi ban bctfcöcpbeiStaten met ben anbetengcligucetr. conina «©mtetoonenbat beConingö gcoot atmament
jiccfeclu tollbcboeil / Uetbên derthiendenOdoberbOO? ben cc.gc- j^jgj 2iaibajTabeucbet(oeclicn petmifTieomtot Am- tcK'/ ftcrdamaente|lcllencen0efcl)ut-g{«cïöe / totbetoai siimftcti penmgij ban'tgroot getaliScljepen/ batDpfogöttoe iiam aeti te culten. J^pctcboocft bat nwii altanjï be©looie Doe Kiteiisn fjc{joejtjbpjtoUbelatenIjaebenen: enbeallegebacj)» ren laicn gaen op ecne b?ouge en btgouceufe toefiomen^ be Campatone : en onbertuffen te becfeehecen t e Com« mercien in't Canael en elbctiï.
3n WentijbtfrIjjeefDeCoiiingöbanEngeiant aen öeiSonfnginne fijnmoebcctotParys,bat uptoecno^ ®mmiic menficiJbenbebatbe ©looceban fjaec igoogö jl^og. tuiTcn&c fttftbectoonbe opbe fiuft ban (iEng()clanbt / ojbie öobtgcgeuenaen beföne/ ombefelbente gaenfouo j^ioaten. ^^^^ ^^ . ^^ j^eecen jEtnlfleriÌ ftebben b'||eecbanBeuninghenöetupoOt ongeetnete betnes men / bat baec boo? be faecften m apparentle toaeren gf)eb3ac{|t ban een n(eut»c SSataUle/ tbeUhefp oo;- beelben / om cebenen fonbec boojgaenbe toniunctte ban be 5pcanfcfte®lootemetbieban öact l^o iKog.feet ongeraebent?(yti: enbetoaii baecomme elbaec aen- gl^cnarm gi)e>»eefl te becfiaen upt b?ieben ban Caiais, bat men baer becmoebe / bat j^et tjarbe turbec be pat- tatile foubeOebben belet/ en upt be iongeabbpren upt Zaekndcnaeöec te hernemen / batöet <Sfguab?eban bepjobintfe omtcetit beWiehnghenal reebe eengltebomen j toaec upt ban befioten teierbt bat ó^ec it^og. boo; btife 3@tntei; ijacie i^Ioote fouben op-^ legglien: meteen tegemoet toterbtgDeften toat be felbe fouben teftriberen / ofte cefolbeten op öeefe Contngljiimiflrtbe/ toaec tpfön jliaajeftepbt ftgO acnbootommetDaecl^o. H^og. tntoniert tetctben obecbemfbbelenenbe toégtjenbienenbe om mef be niee(lebigeutben<©o?logl) tebecbolgBen / enbe be bjcbe upt te biectben. I|p becmoebe nfet fonbec re^^ |
tc feonnen toojöenaeaiJecfcfispbc faeföen / hJsicfeefn IjettoebomeiiDegeenplaetsifouben öcbbin/ enbeootit onbec anbccen aen Bet latiglj uptblpben ban be f raiu fcöe Inloot/toeltheljptoel öcmecctttftaöt / foóuici aen't^eenftöeiöof/ alöelbecjïooifaecii gegeben te fjebben/ombefintetitept banbe Confilia ban ben (loningB ban Vrancknjck in 't betbolgöen ban beefen ©ojlogljfufpectte maecöen/enbeplaetfe te göeben aenbeartifidenvanden ghemeenen Vyandt, bicmen
! Alaerl|jc{ifatBopgeenenbecefaet&e foofeec fpnhoo- ' pe te (lellen/ alöop bemtbbelen/bfeBpalommem 't toetcH lepbe / om diffidende tuffcijen {jaec i^p. ji^o. en bec felbet (©fallteecben te faepen/en epnbeljjc&toare l)et boenlöcö / eenige feparatfe te maecben.
I^uquambaecfeeclief tijblngebatbe tweeftarti fcbe^cBepenban <©o?logö/ toeltfteeenfgöentpt bermi(ltnaecengt)etoee|l/ (nbegouben ]gaben toa» een/fulcftiS bat alle be ftöabe bpbejpcanftlie ©ioot op be toaöt in 't Canaei geleben / beftonbt in 'tbctlfcii ban't^cljipbeRubijn alleen;b'i|eec ban Beunin- gen öceft fonber biffttultept ^afpoo?t bethcegen/booi b'töfficlecen en usatcoofea ban be twee 'g Maubtsf iStbepen omtrent Rije, enbe Saind Valéry geftcant / enbe föu be felbe bact op obet Galais naec HJöabeclant bectrocHcn.
Simöaffabcuc vanSweeden Bab op öcnfs veerthienden aubtentie ban affcgcpb t bp be Coninjii)/ tum enbe öaegl)0 te booten / tneenfecreete aubtentie aen S,, fijn i©ajelïept / enbe in patticuliece öifttejS acn be lee- tS een JBlnilletjS/göeblaegijt obetbeTraaaten,toelt-<i«nfn3 fie tUfltbenbenConinglJ vanDennemarcken, tjaet ïgoogl) iBogöenbeen eentgi)e5©uptfcBe ®oi(len/&, fïonben op gtjecicfit te too?ben / tot nabeel / fo t)p fep» be/ ban ben Contngl^ftjniBeeflec / enbe befonber^ ban beffelfj» belfetnen tegijenji be ^tabt Bremen. m jgeere be Lionne geeft be BlacDte aen b' van 6euninghengi^etommuntteect/ enbeteggelnta boo; gf]et)oubenj ^atbefaecfienbaec {leenenbténbtn te tttecben gebfrigeett / bat gaec l^o. HSog. tn geen bec^ bere verwijderinghe met de Croon Sweeden foudea moghen&oomen te ballen j l^p{)eeftbaei: opgOeant< b}oo?t / batfün^teieeten^ be boojfcg^ebe (fcaitatem niet attber biaren ale defenfyf,en bat (ip niet ttel b'on« be öegröpen/met toat fcBön obet eenlgfje (Sfcattaten/ bp be todtrSe fjaec ï^oogljjlKogiienbe op|)aetfe- turitept toilben boo^fien / gge&laeg[)c itonbe b)crben I bpbegöeene bie baec toe gaec meeft necefTit^erben ;* bebJijiefpniet alleen tegljen b' 3filttamte met fiacc l^oogD JKogBenbe op gfierecfit / pjejubiciaöle enaa-
ben/bat befaecliebaec fieenen foubebonnen toojbcn 1 gementen met beffelfjü Bpanben {jabben aen gbc-
oebtrigeert/ batbcbefotgnejii baerobec een te flelien <n ben Haghe fouben öoimen ballen j tnfonbecftept be- toljlebenConinaf) van Dennemarcken mebe tn bat toertb (lont in gfjctcocttcn te toerben. ®e iBtnitteciS banbie J^oningaen't jpcanfcOelgofttttlben boenge- looben / batter niet te ttóijffelen hjaS/of bie|Baic|lept foube boojBetaendaenbejaer fcec g0etoilltgi)löc6re. folbecen om fijn J^lootc met be jfcanfcDe enbe bie ban !)aecl|o.i{iaog. tgbeltjcbterontungecen oftefcpaca« teljIcA met gemeen goetbtnben tot mee^e afb^eutti ban be €ngelfe te boen ageren j enbe op bat fün |l|aie(iepbt ban Dennemarcken tn 'tboo?faec fjjne fb?cesi baec toetegereeber bp gant foube mogen gebben / foo btclenbec fpeculatien/ ofljetnietgecaeben fonbefjjn/ bat be felbe een goet gltebeelte ban ftjn li^ojlog-ftgepen in Fieckeren, ofte in eentge anbere ^aben ban Noor- wegen beebe ooectointeren / betojjle b' «gguipagic tn ÈiequactferenbequamclötBfoubc fionnen göefcüte» ben / en be paffagte ban baec tot Igaec l^o. iBog.Cuf* tenbojt/ enbe met een enbe befelbe toi'nbt gljefeplbt ftonbe ttJo?ben j Φε l^eec Zeeftadc ^abt b' i^cec van Bcunitigcn tn ftjti Uben baet obecgljei^^ootben / atöobcceen faccfte biefip fece boenigtft enbe raet^ 'fien, bat be felbe toierben faemowbcelbe jbatbitlopenbegaecI$ Doogöftögi-
melbe Coningf) van Dénnemarcken totàfbieutft ban be €rt6ilfef)e ntct meerbec toasS gep^eHeett / meenben
gaen / maec oocb noflj tegècntoooibigf) tocpoOerben aen Oaec ^oogö iBogftenbe te geben een abfolute ber- blaringfje ban öaec enbe f)aec «©eallteerben / gheduy-
rende defen Oorlogh met Engelahdt onbeoorloghtce laeten; batbte ggeene/ biebefe onmtnnelijtftepio- ceburen met een gefontoogft fouben aen ficn J enbe tegöelöcftfouben letten/ fioe p?c|ubtcta6el Bet bJag aenöaee ^oogö jKogOetibe bateenïïötB/ 'ttocitB banljaeraf göetrebentoaii/ om ftgö met Enghc- landc vaft te maeken, notabcljjcft foUbe atcreffecen itt beemogOen/ omöaec lüoooB iKogeenbe te®^ be t' tnquieteren / tnmtbbeljS b' «Êngöelfcfte ben <©o?IogB te toaeter fouben acn boen/ foiibe moeten beftenncn/ batfn beefen booj enbe bp üet aengas" banbeboojfcftjebeiSicactaten 8aec^oog8 JBoge^ tottonfecbatie ban öaec intcreffen nietii fouben W' folbecen / aljS Det gficen be cegöelen ban b 002 neptöacc necc(Tatcmae(6ten/enbete gHelOtBOMB metter beli banbeèfe Croon foube flCfo?Deten.j^
Bod tttct anbers meccBen / of men biae albaet
eguftabel göenoetö / ombeferebenent'abmfttecfnr lenbeboo? fjetöefi banbe faerfienin Bremeoaenw? fien, bat be felbe brierben aenbe eenjübe d^P» boö? eengoet accommobement/ fnbjelfteöw^ j^ogenbeenbefiaec «©OeaUieecbenl&aeE mecft e^ itele fnteeetTen göiconfecbeert foubert btnben / ^
bieroohSwecdenop8aei; p?et«n(ïen aniöBwn'^ |
-ocr page 967-
ir
I
I
'ίίϊ
II
ën OORLOG Ses en'Veertigì^e Boecl p^k
,/M i«mentfDub£nmo99en liefiomen/ Bettodc^ men
' ferente oo;t>eeIenùat foubegOerc^f^ben/ bpalDfen
■ tieiStabt binnen Jjacc Beeröp ölpbeniK rjccetceecöen
alle te Jura, toeitbeft> toc()aecfcrtt(itept/enoe tot
gaectoelbaecen/ totnocDtoc ejge-emtev'rt liabt /
enbeomttemberonfecöatieöanDe fcltìJ ööefie«6t
enl>eöeru(i0Oc(lfltfönije boojctiiiicacijtige guaran-
ticjOtibcc anbcrenootStian Wtn Confnòij/ wt
poinct banimmedieteyc aenbe €C00:» Sveedenfou;
DemoggentegOemoebtgaen/ boo^foo bccUiet aen
iiegÖefepDcffCutitcpt banbe boo?fcIJie»3c ^tabtnict
fterogeerbe ; (gnbe toasi bienbo Igenbe ootft mei becfe
^oflopbcillffibetjanbel^fere Pompone, inlioui
benbe/ Datbe iStoebcn nfetpjctcnbeecben be i^tabt
Bremenvandejurapriefidii enbeönöete bieEgftelftfs
Iietepjtueeren / bpreftcìptle geamtoooibt / batfjp
foabeontecftaen/offie Hïe^ecringi) van Sweeden ntei
foubcn bonnen (niuÌKtgen / bat bc fel^e ^tab bp Ί aens
gaen ban een actommobcmcnt tot gOenocgtKn ban be
OBeene/bieUaec fnbeflTelfi ronferbatie intereffcttben
fn 't eocene bp'tfelbe arcommobemenrbp gaecbe»
bonoijen tolecbt /op't&tatfttfgftfttoiccbt ghcguaran-
deert. g^El^eeteKoninghcmarckfepbcmtbbclccbJÖi
le/ batbe ï|eec£n©oi|icn van Lunenburgh bp be
BooiftBjetie €caftaten aenbooben / tjet ontfet san
Bremenmêtdertbiendayfentmante tenteren i ï^ct
toajEfonbertuffcijeneenfaecfte / toclcBemcn aen het
^canfcöetofoojbeefbeljan fmpo?tamietefjin / foo
batniet toiH/ oföaec l^oooDlEogenbenietfiJuben
mogfiengBecaeben Wnbenljcm Ï(eec van Beuningen
te gftclafien/ Scie Rem <n biftourffsh iifer oïec boUcube
foubeBebbentegBebjaegtjen. Sweeden hjilben
boen göelooben bat De (iEeucboid van Saxen fjaer (n be
faec&en van Bremennfet tegmen toaiS/e «t^c n»en ttoyf-
felbe baec feec ofbe^eeceCeucbojd van Brandenburg
fft^inbe SlUfantfe met{)aer iüoogB jiBog. foubein
laten ; j!©aec öet ^eenfcfje i|offcljecn föne intcrcffen
in bé confecbatle öanöe ooojfj ^tàb fecc te appjcljen^
ttiiini becen.
gjenConfngfj «nbefiet^of bectrofitcntjfrt vijf-
" thienden nae SainaGemain ,mct tntcmfe foö meo
meenbe/ om aibaec tot ontrent fialf ^aincmbec te
berbipben/ enbeeliibante&onKn logeecen fn 'tap^
pactementbanbel ouvre, bat aen be;pbe ban be
Toiiiericsisi/ Bettoïlc6eboo?fön|10ait(teptberbecc>
bigttDlecbt.
|5nbeferöbth)asfbceIgeïUBöt banongfienoMöen
^ tuffcBen benlöattogö vanSavoyen enbebe iStabt
Geneve ; ïtaetnenbe be tucidbictle en eenfgfte gmtit^
tigijepttiitrcBenöcpbenbifputabel. USaec 'tfiinniet
mm eljSWfPutengebleben-
tikt ^e3iglootbanben;$taetg[]e|gaet}ent/enbe fuUl&i^
(nVranckrijck becftaenfgnbe / gaf albaec beelapi
plaubiffement/alfooboojtreftpfonbecetifgcui; / Qfye>
Djupt&tbpbe gBeenebie betonbatte ban iefelbe
sBeBabtBabben/ aenHetaenffen banBaecl^oogg
Hóg.lxiaepcnenals^eennlcutDelnpftec tna{( toe ge«
t>;ar()t / en bat mibbeicttoüle boo? be biepnigB ggene-
gentgcpt bieben Jgpant tot een nieutoe bataflie fcgeeti
CBej^abt te Beffen/ befaec6en baecgeenen toacenge-
bjacBt/batBaecigoogB l^og.Bloote^n behouben
«labentoa^/ tnbe ba(: bfetiboigBcnbe be beiofgnej}
2bec'tbetbolgOenbanbett<©ii?!ogf) / foo boo?becfe
3®imetel!ïbooiBetaenliacnöe 1&oo?iecc / uiffcfien
Baec.lgoogB Utog.enbe becfelbei: «Seallfeecbett bp
oer ftanbt getromenfoubenHonnen biojben ^e %ei:
ban Beuningen toa jf boo? b'igeec öe Lionfie bctfogt/
npt ben neem ban beConfngB feecfedeuici terecomr
mettbeten /bat bie fottber tiptjlel enbe bf gouceufeigtfi
Φ fiaec i^oog H^og. bp bet fianbt ggenomen mocBten
>' < / enbe bpfonbeclgtb bat eenigBe bebattett
Weltfeettket Denemarckenbrfetben gtiefcgfit boojte
' e^ trtiec t pofwt van Subfidic, bfet maten tpbelötli
wcïitentocrbengBéabiufhert / bat baecboo: niét
ogtoetatbeectbjietbe &'<égutpagie banben Coning
ytó pcimemarckea tegöen fjet aenPaenbe ®oo?-
tf5¥i»ielftBetef«&t ööefcBieberi/ ceboptenbe ii«t
3©{nter-faffoen vijf en twintigli iSffiepe» ban<©o^i fd^
log fn^ee te fuilen Bonbon baecmeöc3P appatemelSit .
mecfifoubenftenbe paffagieboo? 'tCanaeite Decì
fpetcen/ en OEttJöiemen bie in Vranckrijckgeicnc
oöïopentfoubefienom cour? te DBebenainbeConii
merde/ cube aen be^ee-^^obintten bie met Baec
3©Önenenbe 3@acen obttgBepiopctoacen/ mibbct
om bie te bfmtttecen/ foo (cgjeef b'lgeec vanBeu-
ninghen battet naec appatemie een bracBtigf) mib;
belfoubefiin / om blen^EohingB tot be blgouceufe
cefolutleinbefentebifpoueren / battec ϋοο;Π^δΒοί
honbetnojbrngBebaen om aen bepaiTagic baniiet
Canaei, bp ® intetfaifoen alle meefl bocnljicBe fecutii
teptiebecfojgBen; ©eigeetföacégö van Beaufort
bleef bp be ^canfcue Bloot tot Breii:, enbe baec uué
noclj niet gecefolbeect ontrent Bet getal banbe fcBcpen
ban d^ojlog / bie gBebupcenbe be SDt^tec foul;ien aen-
gepouben toojben ; ©an tecjpben totcct gefcpt öattcc
toiect gefpjofien van twaelf of vijftien.
^àecbJiecbt feec fleccb gBefegBt batbeCaninginne
HSoebec vanEnghelandtbefigB b)a$i/ om Bet baec
Beenen te bicigeren bat ben iiptboec ban eenige ^accn
tot Bef boutoing van Londen, enbe tot onbrcfiout ban
'tleben nobig upt Vnnckrijck «aec Engelandc taotö-
ten beeboert toojben. b'IQt'eren iTilinitfttc^ lepbeu nog-
tanjÏ bat blenaengaenbe àenben Coning / of tien ^aei:
mctiib)aSboo?gebomcn.
©pbeeiïtöbtbJojJb'ilieerSImbafl'abeuc konings- «önftóS
rnarckbcfigBmetfijnafiöjfpbtteHcmen/ enbe toiect
aBefegBt in be aenHaenùe biee(6 te fuUen bectrecben /
enoete^ofibooibe^paenfcfle JSebetlanben / enbe
boo?t0 boo? ben ^taet bàn tiaec l^oogB jpo-
gBenbenaec 't^toeebtfcBe Eegöecboo? Bremenw
futlcn gaen ; !Sgn€b.Babbpfi)tiiaet(teoffictcn/ in»
flantie gBebaen om onbecllanbi ϋβη ©olcb ofgeibt u
ijebbentegBenj$Bremen. JUgaecbit becfoecbfoub^
Ueuffetpcggteejccufeect fönj€nbe betoijl gBéba^te
iiieci: fpeciaiiitfi gabt geurgeect /Jbat men φη Codina
foubetoiUengaacanbecentegBenji aUegetgBccn bp
Baecfto.|leg.fnbereoBeIegentBept tegBettjïbefsItie
feptei|ic6Qnbecnotnenfoubemogentoo}ben/ W Sem
baecopteoBemoebtgeboeït/ bat Bp biel bonbetonfi-
bececen bat foobanigg bècfoetb ban g^een slepne im-
portantie boaj! / enbe bat bep^ocebucen van Swèdeà
inbefen^ojIogB/ footenaer.fien van Vranckrijck
eIjS ban Baec lioogB H^og. gBeBouben / geen oo^faetb
gabettaenbielQajeflepbt tot Bet intotlitgBcn ban't
felbetebifponecen/ infonbecBepbt betogl Deer i^o:
iISog>nocB tebecgeefji eenBfelbcn / om te Bct'ben
een abfolwe acte ban Neutraiiteyt. naaec op bic
laetflefepbe g{)eba(Bte Igeec ^mbaftabéiic te ber-
tcoubien/bat aenj^aei: ]go.|Bog. fati^factie foube
toecbengBegBeben/ al^lmenonttent f)etbQ2bere be^
greep be redffie ban 't (Ccactaet ban Eibingh
<iÌnbe bat baec op baaj! gecepttreect bat Bet felbe toe te
ftaen /ofte toepgeten ftasf m mrri arhitrU aen be jgbc
bangaecl^ooglQog. foofepbcfun<ebele bit geecne '
tóe te (teen / maecbatbanbieiübebenepfcBban be
'boo;ft6;ebe rcciiSein plaet^banbie vanSubridich
toa^gBefubflitueect / enbe bat bie0 be redflie niet
geobtineecttuecbenbe/ftibfidientoeberommet cegBt
gebO^bect foierbeni^at oojfaecb Bobgegeben op
nieii^be ongefonbeectBept bön bepictenfien banbe
l)oo?f5fubfïbien Beit te bjgfen.
b'lfteec iSjabe ban Fürftenbergh toelcRe afn'te?a»e ,
franfcBeteoftoaii toegBenbcnCeuibojfl banCcu
len,Baboibje/ ombebifpofitiebanbenConingBon»
tcent be faeciien ban Bremen te fanbecen. b'^eer van
Beuningen geeft baec obec met Ijem gefpjoocben /
■enbebecmertbt bat fgn onbecbfnbingB met befì^ne
obec een Quam, tDat bien eec boo; be inte^effen
b$n (gn HlSeeffec oojbeelbe tefgn / bat be Ligüe bp
SaeclloogB Hog.metbe tiaefi grenfenbe ^uptftge
®02ften gBep}o(etteect / metten eecften gl)e|lcoteii
motgte toojben / Boetoel Bp BlaegBbe obec b'onggené?.
gemBeptbicBpfepbebpgaecigoogfilBog.gBebonberf
brterbt / om f$n l^eeftec op fgn ÏtatBten tpti
mc»
-ocr page 968-
SAKEN van STAET
|
be bat'c mebe ticupffen op 't op(;aen ban 't Canael, en< betio?öer!Ei/ om alle öe iBatroofen/ bteopöe <©0?» loglj =Sc{)«pen bie iSomcc JjaDben gebtcnt enbe mceft upt Provence toaren/ op Dalbe Vagirsi in btenft en in tic3@Ï(leclüclie^ee^abcnen bp te gant te gouben/ om<n'ii0oo?)aec tpDclijchte mogen gtjeccet toefen.
ΙΒεη Dabalbacc partlcullcrcabt!0fenupt Londen tocithemeiben/ bStbe «Cngclfcgebobenvijfentwin- ^h ($ct)eepcn/ toelclte fptn't €anaclenbe l^oojb fouben geftnt fön 't emplopeten gtjebuprenbe get tomtecfaifocn/ ecngtjaatban ηοφ vijftighnaec be H^lDbelantfclie ^ee fouben beflinercn.
3E>e<©jabèban St. Albans ijabtmctbc jonoMe Sae Poftfinbe ïSoninginne iBocbccban Engeiandcupt weeut Londen ooecgtjcfcijieben bat l)p bact ten ï^obefeet bcvit^ gosbe bffpofitietot j^^eebebebonbt/ maecbat nten "'*'^'ftcönfettoil0eiaetcnpecfuabeten/ batbefclbe ©?ebe finceecljjcBDp ©jantftfijcft gebefibeceettfonbetooj- oen/ ombatbteanbctfmt!$bebotten foubebocn/ om Daec H^ogenbe tot meecfo;table boondaggen ban accommobcment te btfponeren « ^e ^ontngt) baecban tommunitatie bcbomenOebbenbebooi ben i^eec Ruvigny, tjeeftaenjlont^ ggeia^bat bfeoocb een b' Dan Beuningen foube boojben gge geben / enbetiecfcop't boo^epDe totanttooo^t boen boeggen batfiin Jü^ajeftept fijn gijenegentijcpt tot 3@?eebeten bollen gabt boen bl^c&en/ enbe met be (i^ngbelfcgc / toeUBejebectöet begtn benben «i^o^loggnoptOaboen ftonnen gcoifponeecc bio^bcn / om alleenlOth te becliia:' renoptodtbe conditiën fpgaecfouocntoillenaccom» ntoberen/ oatmenbojbecsi in Engclandtniettebec» toatinen gabt / batmen ban bie fi)be opt foube toeftaen bat toe Londen obecbe i^jeebegeganbeittotecbt/ofte batbe ìSomnggfìaec ^oogg jOSogenbe foube trach- ten tot nieutoe p: opofitien ban J^^cebe te btfponeren / 1 mmibbet^i be <engelfct)e ban gaec fübe Oaec ggefloten |)ielbenj ^efe tjoogtjmoeDtge enbe niet min mallteufe tnaniecbanbanDeienbanbe (gngelfcge inbefegroote ongelegDentijeptban ftaetfaethen quam't ^ranfcfte i^ofalbaet tliorquant boo?/ enbe tonfirmeerbe befe l^cereninbe opime/ btefpggebatgabben/ ban bat be feetenliceg0enegcntOeptiotbe33?Eb2 / tocltUe aenbe 3Pbeban§accigoogg|üog.ftabdgt& toa0 gdetoont Dan be een jpbe bel ban goebe operatie toa0 omtrent f)aec^ngcfetenen enbe neutrale JSatten: maerbanbe enbere 3pbe ft&ecn op te fetttn geer
ben/ cnoe in een opinie te boiben/ banbatgaer faet= hen nopt in foo arggen ftant bonben bomen / of 3P fou- j, ben altöbt niet alleen een bilUcUe/ maer ootft boo? gaec — een ftonorable ©jebefionnenobitnerenj enbebetojjle getgem ]gterban Beuninghentoeggefcgenen gabt/ bat bie perfuafie meer toegggenomcn/ alöggeboet blenbete toerben/ ftecft Ijp aenbe Igeec Ruvignyop befe tommunitatieggeambDoo^t/ bat niet bonbefeg ggen/ boatgaer l^oogg jHSogcnberefolutie foube fün omtrent be conbitient>an ®}eebebpgaect)oo}geenen enbe ionggfl booi get ongebal ban Londen aengeboo' ben/ maer bat gpboo;gem oo^beelbe/ batgettnaere interedbangaec Doogg ji@oggenbeb)a{i/ ben <2^0;- loggncbenjSgaec <3eallieecben bigoceufelgc&te ber» bolggen; totbatfpbeelabamagieufec tonbitienban ®;eebe foube bonnen obtineren; batgaec ISoogg lIBoggenbemet eobtctgulpefoobanlggen macgtget toehomenbe^aerin ^se foube bonnen brengen/ bat fpnaer ggebaene coniunctie banbefelbebenabfgatie san particulieren apparentelntg foube bonnen toebec? om intrelnb^ngen/ enbebteban Engelandtalrcebe
Sgebjoocbeh boo? get beratmen enbe boo? 't befcrebit anbe ^oopliebentot Londen foube Ronnenggegëel ruineren/ enbegrootenbecleaen gaertrregen/ enbete |
roaecbt toierbt tot abantagge ber Cnggelfcge i fullen* be biebaer mebeggenoeggfaem reben gebben/om meeraieopttegelobenbatfeaengaer {^oogg ΐΒοα. (Suberbaenen alle afbjeucbmoggten boen biefp be. geerben/enbeombaer op geen fatiffattie te geben alleen gabben een (@o?logg te beginnen pjefumerenbe batfpbp'taengaenbaneen B;eebegaec »0. |Qog. onttogffelgcgban allep^etenfien ban fetiffacttcbon« ben boen befifteren / bat geer igoogg jpoggenbe norgtanüt allerebenen enbe meer bonbenober 'tgooft fien/ enbeblgben bpbe boo}fcg?ebep?opofttie/meec bat fulcb^fgnd oo;beel0 maer foube ggefcgieben upt €g;tfteiiKbe betoegingen / biemengabtboo^bege^ ne/ toelcbe onfcgulbigg in befeleeben/ alüoma^ anbere motiben.
^aertoierb gebiftoureert aen'ti^of banbe nlngginnelBoebeiban Enghelandt, al^ofget niet t'eenemael bupten apparencietoaü!/ batalbaer be Ï^jcebeganbelingg eenanbermael gerbatfoubemo» gentoojben/ maerb'l^eerban BcuningentoaSbpbe ^ceren H^intflcr^ggefept/ bat bie jpajedeptbaec toetoclopnietttoji in^an^iegabgebaen/ maer bat be felbe geen futce^ gabt ggegabt. (^nbertulTtgen gab menalbaer gg^blaeggt/ batbe Swecdfche^ceren Hebiateursitoteen ganbeipiaetfe/ fonber eenigge boo:gaenbe communicatie / aen ben Coningg batt <gngelanbtgabben boojgeflagen Antwerpen, Gent of Hamborgh, enbetoassaenbe igeer Coninxmarck bechlacrt/ bat men in Vrancknjck geeit ban bie drie ^teben ficg foube laten ggebalKn 1 ^e twee eerfte niet/ ombatfeonber'tgebiebban Spaignenmaren/ enbe be laetfie immer jü foo toepnigg om bat bie te ber« rebaa0afgge|egen. 49ebacgte ^eerConincxmtrck gab bit toiiien ercufecen op een genegentgept / >»eltbe totbeboo?fcgiebe ^tebentotgenbel platfeninben ^taet ban gaer l^oogg iQogenbe bp ben ^eer Appél- boom foube toefen ontbecbt. i^enoo^beelbe aibaee bat in bufbanige faecben communicatibe begoo}bete toerbengegaen» engabmràmeer inclinatie tot Di· ^ nant of Luyck.
^'éeer ban Bsuningen tofertopbtetgbtoegenbe,^^ Koningg feerferieufeigtb boojbe ^eerbe Lionne^ gececommanbeert / batgaer t^ooggHSog.geltefte/ mocgt fg» eenmaelftnalgtbenbe faborabelgcbtebif-
gni?ren op be blacgten/ toelcbe toegend b'l^eer .. eurboïfi ban Keulen/ ober berfcgepbe faecben/ fpECterenbefyne «0erecgtiggtben binnenbe ;&tabt/ enbe in'i ®aillagieban Rijnbcrck toaren ggebaen/ enbe bat menbe bifpofifleDaet ober niet uptffellem totlbe gelgtb men fepbe t'onretgt te gefcgieben op eeni» gge ggeringe faecben / biemetgeen fotibantentbart guftitie foube bonnrn epjTcgen/ ali ban be b?pe taille ban ben boo?f5 öeurboifl bepenberenbe / enbe onbertufTegenoojfaecbgaben batlebenbigggegouben toierbenbe blacgtenteggensgaerin't «gcb. tf^eec <©jaOeban Furftenbcrgh bectrotii banParys na« Weenen'enbehab gemop nieutoSfeet gebla^gt ober'tonggelucftbatgpffpbefgn iiaeeftetban gaec Üoogg lÈogenbe af ngebaen te toerben.
φε l^ecr Simbaffabeur Boreel blaeggbeinbefe t^ feei / goe qualgcft albaer toiert genomen b'infquit^t bie men gier petoeri ober 't nemenban feecBer ·»ίθΦ met '0 öaninggis J^affepo?t be ©agage ban b« »m-
ba(rabe^rHoll·sobetβeboectgeböenö8/eι^alίtecbo«
een€apecopgeü?acgt. , ^.^tn^noié
T©eSieet3lmbaffabeac toanSwecden ningsmark, toaiin'tepnbe banoaobcr bW batjwiii Jgofbertrocfien/ mettoatbeteccontentejnetit
booibefentao0afifeagt; batnaergn affcgept gabbe bert Coningg gem toebec gpgwo®; booben in een particuliere cenfetentie / W
'tC66 ben ^taettoaerenlieec affcgept toeren mnttn ban bm (aufeten getblfTipecenbatH» ^ntuoontKietaaii
___ttecfcgÌpùen octcfT^nteglienfilnQ^iececgttgDcbenbin; cen^totit/ bieaitgtticnmeelten pbecentie getoast ^
nen RijnberckaftcpucgOt/ l)e{)oo?löcfjcontcntiment. öaöttoeoeüjacfjcintie «efolurtinteaenSDe^jeceinlas tegettcn. i be l^cbctlanbengenomen/ batmenbaecna eenjecc· 3icn'iigofban Vrancknjck tDaSfn'tlacifìc ban ! berecnbegecufie ©jeebelionbcöebbenjênnfetaljïien oaubercefcliule gijenomen/ om twadf ^cDe^en j feectoancbelbace/ tnbienbefclbenotginbcfetübtge* ban «©oiioöDiii'ttoaecbjatcctcbocnöÈtblöüen; en- ----............,..
geiijcb beletten get geröouWen ban Loadcn, enlie baer fcDem Mptaeballente toefen, m |
-ocr page 969-
en OORLOG Η. 'tSes-en-'uèeHtghfieBòeck.
|
tDflflcöacöteïleic.StiiiIiaffaöcut/ Meffieürs leMar-
___quisdeLionne, cnDeIe Tellier Den vyf en twlntigh-
Itcn, en Monfieurs Colbert Den Dagl) Dacc aen/ tnöc Dcgefcijpnchen tnaccn Oocnmacl^/ togen Oen Ho:' niiiab/beöanöiflbt.
φΕ S5jieföan Den ConingB toan Engeknt ban Drn vierden ^ftobfc ouDen fiill/ aen fiaec l^oogi) j®ogenDc tüifït ootït aen 't jfcanfe J|ofgccommu· nicccct:al^00cft d' Aliinandedefenfivein ©CtoBeC met Dennemarcken > Brandenborgh, cn Luxenborg alfjiecgemafcftr.
^e ggemelDe Coningf)^ HSiffibe toiett/ bp 't jFranfcgeifofaengerim/ al^mi pubIgcMe pjeube / üanbatDe «Cnaclfcèefiaecfdbcn nortj Weten flots teren/ met βοορε ban mi^noeaften/ DiffiDentte / enDe cpnDcIöcR fepacatie tuffcOen fiaec llDoglj iBogenDe enDe bate <0eaniectöen tc fullen Ron^ nen bectufchen / ent>e bp een 3^jcbe banbelingt) tebecbJeecBen / be banden van een Alliantie, taelclte ^pniecfonDecceDenconrtbeccectien al^ een Itcacljtig obfiacul/ om te ceufTecen in De ambitieufc DejTep' nen met De toelcfic Defen oncecljtbeecDigBen ©e?' locD bp fiaec onbecnomen Ina^ / enDe tufecDt aU fiacc geoojDeelt Dat met Dit inficEit / In De boo^ fcljjebe JBifTibe De cuptuce tufTcBen Dit JfJijcR enDe Engelandt Diec matc fcDiect Qe-c>:tenuecct / al^ of Deb?tentfcbap tuffcgenDe ttoee i9i)chenntet t'eene- macl toa^ bccbieochen / enOe Dat De felbe niet fouDe laten getreconfoUDeect te tuecDen / om gaec iloagl) jlgogenDe foo t' ontecgt aen te iD;i)ben DegefepDe opinaflcitept tegli^n DeJ^jeDej Dat met bet felbe oogOmeccIt in De boo;fcB;ebe leiffibeDen Coningg ban Dennemarcken teggen^ alle appa- centie ban tuaecgept hsiect befetiulDigtit be «Sn^ gtjelfcije ggenobiggt te fiebben om aen te taflen / rnae met i)em te Deelen / De ^cöcpen ban fiaec i^oogb jRSogenDe / Die foo toel Doo; De3@epcnen ban Die / al^Doo; gaec epgen in De i^aben ban Ber- gen ban 'c «Bngelfcge getteli befctiecmt loacen / enDe bat oocH met geen anbece intentie/gaeci^o. lEogenbe met een fii)I ban fcf);tjben/ Die men niet al^upt ^ngelanbt Ronbe becbiacgten/ toiect aen geDupt / Dat fp Doo; quade proceduyren , enbe Doo?extravagante maximen in Indien cnbe Africa» bie be eec ban aite B|ienben foube quetfen / De« fcn ©ojlocb op Ben ftalii öabben gel)aelt / maec infonbecbept Dat ten boojfcBjeben epnbe in beboo;- fclj?ebe .iiBiffibe toiect gtjeurgeect / Dat baec JBog. foube moeten naec Londen fenben / om obec b?eDe te jianbelen / enbe bat men boo; Den- nemarcken biepgecbceen neutrale plaetre te noemen / jabeüEractatenmet Dat fcgeen te becfcgup' ben / tot Dat men met gaec i^oogt) JQ^og. genoeg> aem foube eensS fijn / ggelilcft ootft Dat ban een handei-piaetfe in ©jancftcijch geen mentie toiecDt gcmaecht / mlffcftien om te meet geloof te Doen gebenaen Difeoucffen/ toelcBe Daeet'febect eenige bagcn upt fiet Hof ban De Coninginne J©oebec ban Engelandt obec g&ebjacöt toacen/ ban Dattec appacentie bia^ / Dat obec b;ebe toebecom in Def^· fclf^ Paieys foube mogen toecDen glje&anöelt / 't toeleft / immibbel^ De ïüoningö ban Engelandt bethlaecbe met Baec Hoogö jBQog. niet af^ tot Londen te toillen tractecen / niet anDer^ al^ op Vranckrijck foube ïtonnen göepa(ï toojDen / gfje^ Itjcft öocit hjfl te bccmoeben toa^/ bat be <Cngel< fct)c niet ongeecne Die pa^ fouben Doen / bp albienfp baec meüe be «Hiantie tuflcfjen bie Ccoon enDe iiaec {faogl) .]>0og. Ranben Iu);eceni &' i^eec ban Beuningen Roft bemeccRen/ bat men alDaecbooj* taen facil üoa^ / om ombjagïe in befe matecie te nemen / maec De^ niet te minbia^gemtegemoeDt gebocct bat men be jonggfle l^iHlue ban Daec (gioog i^og.aenbcn ftoningijban Engelandt, enbe'tfe» pacaet boojflellen ban conbitien ban ®|cbe / niet anbecsS öabbe geappjobeect ató om Dat men oe?5 Deelbe / bat i)et felbe om feecfiece conflitutie ban, Daec ©0. .ii®og. (ïaetban binnen, iiüBaec noöiirtrttc/' acgt Kanbe taetben / maec Dat V Deel.
eneHfe
linsl) t toojt jam».' niiiitil. |
lijclii foübe fljti batbe ^eallfeerbrh petifi: apart een foo?ie ban een ©icbe-ljoiibcl bp UBifTìben fouDcn
arn fleHen / enbe bat öet bicrljalbcn fece uooDigö ^^-
oocit confojm be Cractattn/ rnbetot beho?bttinaö banDeb^ebetoa^/ batmeninbefcn beoj recflniet^ Dfbe al^ met boo;gaenbe comniunicatie ende con- cert , enbe ten anbecen / De «têngelfföe gfab of men bename alle Ijoope enbe betoatötingl) / ban Dot men in 't toetcb ban De ©lebe-flanbel foube nonnen bceuclten / ofte bie anbec^ foube Konncn oen ftellen / alle^ gefamentiijck, of elber^ af^ in een plaet^ / baec al De ^taiiitttHtn fiihohoners ftonben becfcgijnen cnbe bie^ buptenEngelandt; 35atmen bojber^ bp be (ffingrlfclje met geenfaetft foo feec / naec 't geboelcn albaec / be b?rbe Decti ceculecen al^ met nl te gcoote gbenrgijentgepDt tot De felbe te bttupgen/ enbe battec niet fcöeen te fpn Dat bie jjgatle in befe baec ongcirgentljcpbe boo; ben <©o;loct) / Itonbe boen opiniaficrcen / al^ batje Soope (jabben ban onecnigtjipbt tuffcfien baec ^oogb f@og.enbe baec <0eanirccbcntebec- toeefien. b* JJeec De Lionne fc{)ccn ban opinie tc fijn bat baec l|oogb J®og. bpcefeiiptie nfet efffn= tieel^ anbec^ benConingb ban CngbelanbtDeDen toeten / ban bat fp op fdne pjopofltien ban b?cbe fouben antteoojbcn / biannecc b^t bie jEiajee Pept geliefbe te conbeniecen obec een Handel- plaets.
Sebecti^ albaec betbcc gcccfolbeectaUe ©ppec enbe minbec Sec <©fficiccen / Die Dien i>omec franrÌ gbebient babbenbace <Siagie#bie a^intec te con= fatcftii;. tinueten / ooeli aen De jnsatcofen upt Provence eengebeelte ban De bace / onbtc conbitien ban opi Dell^efl-Ruflenbpbec bant te blpben / enbetoiecbc gefept J bat be felbe onbec Die boo^toaecbe achc <0ulben^ tee IS9aenbt fouben genieten / maec De bojbece jBSatcoofen bie in De Wt^etfcbt f^^bineien te bup^ boo?ben/ too^ men gefintte licentiecen / op een bectcoutoen bat men bie tijbelijeft gbenoegbtop'tSooj-jaec in Dienfi fonbe bebben.
I^eben^ be communicatie hielche b'ieec ban Beuningen Daec babt gegbeben / ban be boben- gbecoecbe Ligue Defenfive met ben lltoiu'ng^' ban Dennemarcken met be bobengecoecDe ©upt» fcfte ®o?fien / beeft bP aen göetoefen / bat De fe be ban gcoote b;uc|)t in befen «@D;logb foube fijn / mit^ De meecbec gbecufibepbt toelcbe baec boojaenbe Slanbt-^ijbe / foo aen ben Coningbban* Dennemarcken , al^ aen baec ^oogb XOogenbe tDiecbttoegebjacbt/ cnbe bp Kofi niet anbec^bec- nemen of be felbe toiect albaec acn geflen/ alleen faecite tot be bielcBe cebenen ban boojflcbtigOepc enbegoedemaxinfienvanStact baec @Q.|I@og.babf ben geobligeect.
®en iSefïpent ban Dònnemarcken b'cft fün bieccft obemaecRt / om be eec ban ftoningb aen bat te becbebi^n / tegen^ De biafme bem t' on* ceebt inbe beo;fc^ebe IJgiffibe ban ben Honingg ban Engelandt aen getojeben ontcent be facchen ban Bergen, maec men beeft aen ftemgefegbt/bat men nietttoijffelöe of ben ïloning ffin jKeeflec toa^ onfcbulbigaen'tgeen bem opgelecbt boiect; Cnbe bom foo bert acn gingft b'ongbenegbentbepbt Die b'iéiigelfcbetiottbcnom op een neutrale Plaetsfnec Denemartketi te banbelen/ bat Den Stoningbnopi foube Iflbert bat aen fijne jaaajeflcpt ban Denemarc- kcn ongelfjrtt BBeftfiebe in be forme van Vrede- handelinge.
$em tbo^ itecatibe becfeec6ett boo; De jüint: fiec^ albaec/ bat aen bien Conincfe niettóa^boojs geftomenbaft't gfe^cnbpgecucbten becfpjept toa^ / ban Dat De Còningint)e ^oebec ban Cngfielanbt foube inflantie boen/ om ben uptboec ban verfcheyde behoeften npt t^a^! tìgcS naec Londen bjp te bec* ftlacen / ettbe bàttec oocit gefti gencgentbcpt albaec toa^om fbl^te aecojbecen.
Franfciie ^m&àffabetic hfa^g*
BpöaecnoOigtrcc·' 39e 1 l)e( feM brbêntn^ l^ tien
nefeetiabli i^ovcmber, tHatmen b^ «i^ SHÏ biHijcft |
-ocr page 970-
954 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
billijch tDipsetbe aenöe jfcanfcBe ^efiejpenflettere tcccItuptbefellalJEncn: bp rjtempcl : Darctoa^bers foctjt ÜOO? tttice ^cIjcpm/Qtnaenit De Gekroonde Gier en St.Fran5ois,t0£Ö0renbe aenùe f canfcfieOoft- Indifcbe Conipaonie / Dat fp mocïjten uptbacen met onverbodene Coopmanfchappen, tlftaelen&e Öe bto boojlijthe m Bcicoonlijthe cecDten/enDe men Beeft fiaec^alleenlijcrt oepecmitteect ballad-fctjeep^ upt te baten / en Defgelgcp oocit anDtce f canfcbe ^cïjepen; igp ffpöe Dat i)cttoa^eenfeeccigouee«Ftcactement enDe Dat gcenfint^ en conbenieecDe metijetseene/ Dat flcpjattiqueect bct)oo?Dc te toecöen ban D'cene «DeallieecDe acn D'anDece/ Dat Bet fcBanDctoa^te fien/ Dat / in Den töötDatDeiitoninaBöanfgnfpDe in confÏüecatte enDe Doo? D'ejcacte obfecbantie ban "t Ccactaet ban ^itfantie Dat BP QemaecKt BaDt met Baec t. in (©ojIaaB tcaDt alleen om öaec ^ntced / teflen^ fijn epgen / met Baece ©panDen / DoenDe upt= nemenDe onhoflen / enDe befojgenDe alle miDDelen kiaec Doo? fp fouDcn bonnen atiantagie l^ctie^n op ga· rel^panDen/ Defelbe foo Diceeteljjch eontcabenieec' ïien Den negentien, twintigh, cnde vijf en twintighfte octicnïen ban 'tfelöeiCtactaetbanliHiantie/ enDe ÖanDelDen De ©nDecOaenen ban fijne IBajefiept ge» lijch D' ecne ©panD Den anDec foube Doen. l|aec Bou= öcnDe gljcBeeledrie bjeeeften in Baecellabenenmet Dcoote «éqnipagie tot Baec gtoot nabeel enbe fcgabe / ten epnbe ban De toelcfieöetfcBeenmenBaecBunfl beeD/ tnanneec fonbec CoepmanfeBappen moeBten bectcecïten. JBe^öalöcn becfoctjt bat öaec IBog. Biec op fetieufelijcR toilben cefleetecen/ al^ op een faeefie ban groote coufeijisentie/ oelgeft fp Defrfbe ootït ftonben oojöeelen /enbe bie De fiionfnglj mecche· iijcR foube ctjocgueecen inbien be continuatie ban bat
Ïuaet (Ccactement quain tot bccmeecBciringB ban lacöten / enbe tot booj f^ne .ffiajeflept / gelBcft ge» fepbe ïimbaflabeuc niet fonbe ïionnen beletten te boen / inbien Daec in niet plompte ibiecbe teniebieect
^n befe tijbtbeebtmeninB^ancItcijcitbecIupben bat be iloningl) (nu alceebe Bebbenbe vijftighgoe» öegcoote g>cöcpen ban ©ojloaB; Bet aenftaenbe Slaec bie foube Doen becmeerDeten tot op'tgfietal ban tachtigh, enOe Daec naec op honderc ; <5nbe frpDe men Daec bp Dat bede gcoote l^eecen en gequa» lificeecbe ainpben ban cat iSijeh mebefoubengcoo;" te Cquipagie ban <©o;logB enbeCommeccie^cBe» jienacnitellen.
ïBeiiDe- g>toeeDtfcBe»ni(lecPufFendorf com=i
itiiiift municeecDe aen 'tfcanfcöe ©of in i^ouemBecBet 9« anttooojDt / Doo? De IttonincBlöcBe (ffingelfcBe Com» niiffarifen gijegeuen aenDe öcecen Sweedtfche ase^ <e,m- Diateut^ / 't toelch genoegbfaem ban eenen inBouDt ïoiiDt, fijnDe al^ be jongüfie miffibe ban BoogBli-geraelDe öoningB ban öngdanbt aen Baec Ho. Mog. bp bat fêof toietbt aengeften metgBelijcBe opmetchingc alé Defelbe; enbe toa^ Bet fent ment ban Dien KontngB cnDe Bet Drflupt ban allen/ batraenDe<!5ngelfcBc conbelijtli nioefl boen becflaen Dat be BanbelingBe Obec een ©jeebe niet ge-entameertnochte ge vordert Ronbe tof cben ban op eene Neutrale-plaets, baec alle bie geene Die in befen (2^o?logB gemengBttoacen Baec <l5cbolmacBtigBben Itonben fenben ; bat Baec üo. jaaog. füo fp 'tgoebt bonben/ ombeiBnBelfcBete ineec in 'tongelijclt te fïellen/ fionbe aenmelöen/ bat fp om '(engagement/ in 'ttoelcit fp met Baec (©eallieetbcn toaecen tot Londen, fcBoonfpanbec» fint^ toilben / niet bomen Bonben ; maec inbien 't fe{!> be gBefcBicbe in biecboegen batmenöeongegconbe pjetenfie banbe aSngdfcBe ban bat Baec ]|a. JBog. oeBouben toacen tot Londen tetcactecen fcBeente acquiefecen foo foube een fcBabelöcRe boet gelepbt too^ben om bat in gelijcli gebal oocb booj anbece ïitoningenljaccïlo. JBog.afte epffcBen/ toecbenbc b' éeec ban Bcuningen albaec bifeouc^ toüfe gefepbt/ bat anbece lÌtoningen in befen Baec niet gabbente fojmalifecen/ betotjlc ÖP cecBtfeubenBebbentepie» tenbfcen aUe liet geen toaer toe fiaec l^o. l^og. fou<
i666.
Sfién-
«inbar-
labriir fttetgöt.
JlSati; eJjtc, |
ben eciiennen batbc Honinchban Engelant in't pofnt ban deference acnbe iftoningBlticBe toaecbiflBeptfle.
cecBtigBttoa^. ----
^etoijle be ttjbingBen ban een arcommobement tuflcBen be €coon sweden cnbebei&taDtBremen.
--r^E.. ------ï ! --------» . ' UtllfTi
toefcfiemen boo?veethienbagetLBabtgeBeeltecuflh tuiril gingen / enbe Dat in tegenbeel becnomen toiecbt / «SsSli bat be faechen in Die tecmen toaecen gBebjacBt/ bat
tee octafie ban be Breemiche difiFerenten biel becte uptfienbe <©o?logBi becoecten in't^uptfcöeiiïfjcft moefitenontpaen/ footoiecbtbeïIcecMilet, tDele» {te jongBfi in Poolen in <irontmiflïetoa^g[)etoeefi/ in Baefi ban Daec afgefonben/ omtoegen^Dienl^Q. ningB'een becbjagB met De boojfcBiebe^tabtBre- men te Belpen mopennecen/ enbe om 'tfelbetefa- cilitecen/ toa^ Bp gBelaft Bet geen becbjagen foube toecben met be guarancie ban fijne Maieftept te ttece^ Iten; 'ttoiecbt gefepbt/ enbe met appatentie bon toaecBepbt/ bat toeg&en^ Sweden befe befenbinge bebojbect toiecbt/ enbe bat men ban bie ftant meer» bec Beul.é ban ©janeftctjch al^ ban elbec^ bectoacgte in Bet ggeen bp De Swsdengepietenbeect foube toet· ben/ om bie querelle meefi gltmpelöca enbeauan. tagieufrigcft te tecminecen ; 25p befe ocea(ïe Beeft b' ileec ban Bcuningen becmaent bat Baec üo. JiBog. boo? eenige tijb Babben becftïaect Bate genegentBept / om booj «iBöebeputeerbe gBeltjtfte i^lficien tot Jet upttoeceben ban een goebe ©;erbe met be Stabt Brem en aen te toenben/ enbe becfocBt batbe^eec Milec bp fijn ànficuctiemocBt gelati toecben in bec= tcoutobe goeöe Cojcefponbentie te leben met be ren/ toclcfte toegOen Baec 3|a. j©og. ten boo?ffp< ben epnbe mocBtentoetbenafgefonben/ 'tgBeenbe Heec De Lionne Beeft aengcnomenbpbentóoningö tebebojbfcen.
iSoningB ban Denemarcken Beeft (itB alöaec fcec gBenegen bora becBlaecen/ omin'tboojlaec
tijbe^ch'm^t Baec Ho. IBog.^teMe/'enb^etbie ban ©jancRcöeftteconjungecen/ maecbeflelf^iie» fibent fepbe/ bat fuleie niet foube bonnen gefcBieben fonbec immibbel^ eenigBe fubfidien ban baec font· fangBen; om fijne IBajeflept in De bo(Ien ten Dien epnbe aen te toenben te foulagecen/ enbeooefieenis ge belofte ban indemnifatie ottec^cBepen/ toelcRe fouöen mogen bomen te becongelueften/ foo bat Die faecbe b?p caeuta fcBeen te 30n/ betofll albaec tot Bet een nocB tot Itrt anbec geen gcoote genegentBept toa^/ BoetoelménnoobigBooibeelbe/ DatBetadju- fiement obec De conjunctie ban be<@eenfcBe©loot met Die ban Baec Ho, J@og. niet langBe getcaifneett toiecben.
9[n befe Maendc toiecbt be Heec ban Beuniogen Aitii< toebec gelafltebebojbecen/ batBetpolnctbangroe- «{« ten enbe hergroeten van deVlagge, inca^baiicsn» junctie ban iwee ©lootcn tijbelöcR met bien ftoninch mocBt toecben nebecgefielt / biecmaten al^ tjolgen^ be attefiatien ban ben #eec ^bmicael be Ruyter enbe anbece ^ee «i^fficiecen geb;upcbel^cb toa^. tp Beeft fonbec eenigBe intecmiflie/ tenbooifcB?eben epnbe flaöige beboicen aengetoent/ enbe naec ontfangj^ ban be naebece bebeeten ban Baec Ho- li^OQ befelüe becnieutot / foo bp ben teec Colbert al^ bp Den ©eec de Lionne, maec tot biec tijbt toe gB^coQ""^!^^^' fcBept bebomen / al^ bat B^m met ben eecflen geant' tooojt foube toojben.
©en achtienden bectcocb bcn Heet Milet ban baec „a^]" om fijn cepfeinaec Bremen booitte fetten/ Boetoel mw. Heecen bie pactieuliece abbijfen upt De^toeebtfcfie «©uactfecen Babben / in balt bectcoutoen toacen / Dat Bet accommobement boo? fön bompfïè albaec met bie i^tabt foube setcoffen toefen. |
-ocr page 971-
|
bat b'l^cei Canccliec ban Sweden acn fijH (ffiö. Wfpf frggcn / öat niet fanöec quetzinge van reputatie acil l)acc iióoaö JBoa. iianbc tueröen tofflcRam/ be
ge-eyfchte veianderinge in de Adte van neutraliteyc ;
ctioenarticnbaci; upt be Üceceii JlSmifïcr^alOacE DOifaecit/ om boo? te fiElïeii ofDaec Üo. iEog. Ijacc niet foube Uonnen contcnteccn met bc affccucatie ball een vollen neutraliteyt, tocïcfte be Ccoon Swe- den booj l)eencn aen bien ïioningöDaDtgeoeben/ infonöecöcpt ali? be felbe bp oefiBj'ftc aen be étoeet- fc 3üöe upt acb?ac{)t toiecbt. ^p fjeeft aengetoefen/ BocWaecinbefen be ceben boo?t)«EC ïpooglj JIBoa. luaS/ enbe Boegantfcfjfinjbigjmct befclüetoacrn a!ic"uptblucl)tcii/ hicllie men foube toilten boa?t tijen- gen / om tC tocpgecen een Aöe van neutraliteyt aen begcenemetbebjelcftemeneen defenfive Alliantie, ol? bie ban Eibing ujajS/ conficmeecbc/ cnbe Ijoe fcec bjeembttioefl fcljgnen/ bat in bit gebal be €toon Sweden bc fafee felbc foube toillen toe flaen / maec al= leen foube biepgeten bie aen IjaecIlo.lISaa.teac:: cojbecen / enbe öoc cccf)tbeecbiac oojfaecli ban mi^^ bcctcoutoenbitgebenhofï/ enbe ceben/ omfignict te contentecen meteen belofte bie aen Vranckrijck gebaen fijnbe aen Ijaec ï^o, jUog. geen cccijt foube geben/ om Ijet accomiJÏiflement ban be felbe upt Ijaec cpgen öooft ban Sweden te epffcften. 39aec toa^ njbinge aen bat i^of bat toegen^ ben
Keyfer enbc ben Koningh van Spangicn genegent» j)eptfoHbefijngctoont/ omtetcebeninbe defenfive Alliantie tUlfcÖEn ben Coning ban Denemarcken, baet Jieog. enbe eenigc ©ojfien ban'tï^uptfe latjcrt/jongfi op gecigt / en bat bacc toe in ben ^taet ban liaet; ]|o. Hog. biegen^ fgne iilepfeclgc&e Mah cnbetDegenjS googfigebagte Utontng beboicen bjiec» benaengetDcnt; «önbe boetoel men ntettoilbefcgö· nen te mi^troutoen ban bat tjaec to. l©og. fou» öenïtonncn cefolbecen tot een faecfte/ toeïchcmen flcijte met be mefures bie fpöabbenmctbie Ccoon in fi^n biace gconben incompatibel tefdn/ fooiiet men niet met gem i^eecban Beuningenbaecobecte fp^eec^en/ al^ obec een fafte opbe toelchemenal» bacc ceben ijab ont te bigilecen / enbe men tiuijffelbe. of ben ï^eec Miietniet toeleenige o?b?e^ ïjabbe om bp be (iScalüeecben fjet oogmecci) ban ben Keyfer cnbe Coninglj ban Spangien tegen^ te bouüjen.
5!5egcb?ucluc ïSemacque^opbe iongPe JBiflïbe ban ben fóoningD ban Engeiant, toelc&e aïbaec aen geficntoiecben al^eentoeccft bat niet fonbec kennis ende goedtvinden ban fiaec i|o. Jlföog. tofl^opgc- flelt/ cnbein'tlicljt gebjacftt/ toiect bpbe l&ecccn JKtniflec^ met feec groot contcntemcnt gelefcn / fo om bat bctbienbéom be abufiüe impjeficn / toclc^ fiemen ontcent flaec üo. .IBog. p^occDucen bpbe boo?fj,}iBiffibcban ben Coning ban Engelant ijab geccacijtte geben / gegeelijch b)eg te nemen / al^ om bat f)et bolhomen gecuPBeptgafban bat ben iètaet feec becce toa^ ban öaec te laten furprenneren boo? be attificicn bp b' «Êngelfe aen getoent / om 1 biffibentie / iaioufle / enbe toaec t)ct boenltjcft fe- paratie tuffcljen be (©callieecbcn tebectoecficn; i|et taa^ aïbaec ooch geballicf) bat men aen 't^bjcct:: fcBcilofbe <i;ngelfcbe inbefenin'tongelijch fielbe/ cnbe bat men baec conbel^ch becltlatcbe tebecflaen (foöaec gefeptbJiecbt) bat be (fingelfcljc moefien seoojbeelttoecbenniette Inillen tianbelen / folanglj fp toepgcngl) toaccn obec 't beliemmen ban een
neutrale PJaets.
©nbectulfcficntoaibaec oocft tööinglj scfiomen bat een ©loot ban feftien ^cfjepen/ toelchebe<5n= aelfcfie in be Caribifche ^planben bp een fiabben becgabect ./boo} een fmacen Orcaen bia^ obrrbal- len; (CnbebatöEtmecfic getal ban beboojfs pen teacen gebleben / toaec op bie ban 't €plant St, ChriftofFei een tocljt gcbaen öabben tegen b' iSn» Qelfci)e<l5planben/ enbe bic ban Nieves cnbe Anti- guesinöaec getoeltgebjaclit.
Sebect öeeft bp nabec beboicett gccecomman= Dcfct/ bat talen beDencRcitjcften «nfl fnöeblöt nioat
Btpjev. ciii'ini·
jne 3»- lltüill om 111 ίιε qiiaDjii pit alli- antie te i«itii· |
tuccben ge5?upcBt/ cnbe geennoobigc ttocfj nutte
Itoflen gefpaert/ om fietbaec öetnen te fcbichcn/-
bat alle be ^cgepen ban bie €coon tcgen^ i)ct 39oo^ jacc infiaet mocijten fijn om Sec tchiefcn.iföonfieuc üRcnR· De la Roche, bie met l)et ^cljlp be Rubin boo? bc jg'Li® «Sngelfcijc tna^ genomen gctoccfl / rnDe becmit^ cm feec notablc bien(l boo| (]cm aen Rob- bert op be }9cbiec ban Lisbon gcbacn/ opbcffelf^ intecccffie in bjpljtpt bjajJ ge(iclt/ en iïcD nu aïbaec tejfobebebinbt/ toictt gefcpt na Hollant te fulien bectcfclten. Üp öceft occafie gljfDabt met Ijfm tt fpjcechcn / cnbc niet fonbec becbJonöcrinBCbcrlïaen batbeiÊngelfcöcIjcmöabben gfpecfuabcect/ batbe bjjeetljcpt bie fp gcbjupchtf η tcgrn^ Ijacc Igo. JEoffi t&cbangenen / en oie bptnbec baet fepbe foobanigl) te fijn/ bat bie clicnbige aiiipbcn fonbcc gcfecoucecct tetoccbcnbp öaec ©o. JlBogi moeten becgacn/ bp ijaec gepjactifccct tüiect op gcitjcfìc inljumanitcpe cecfiboojöatc ilgo. iBog. tcgcni b'€tiOElfct)c ©c» bangenen gepleccDt.
b'(©o?logö DjacDt grcn belet aen bt fojgf) bic be Coninglj l)iel j om alle gOcbc o;bje in 't Öijcft tc brengen cnbe b' ouDe te becbcteccn / tot boojbeel cnbé commobitept ban 't grmccn / enbc rot gfntfiijcpt ban b' (©nbecbancn. 35c ïfecc Boreel fctjici f ben les en twintighften, bat nu be ^tabt ban l-'arijstoicct in bate ^tcatcn mcccnctgfljouben/ al^ opt booi befen ; «Önbe baccbjc^ öoch oibjcgcfïclt/ batbefi nacljt^beflcatcn b?pclijch enbe bupten peciculmà gecufiljcptfoube honncn toécbcn gtbjupcfit/ cnbti betoanbelt/ oocb bupten gcbacc ban gctuclt te iijbien/ ban cooben cnbe (ieclen / enbe tot 't boojhomcn bart 't felbe btaccn cenige Compagnicn ^olbatcn geoje bonneect/ bicfuIcli?opl)ate bcfo?gingö BabDcnacri genomen te boen/ enbc bacc boo? in flonben / batfé aen alle befcgabiggbe gacc bccltc^ foubcn betgocbm enbc betalen.
©aectoaccn nocD becle bfecgcl0cRe faecficnbatt redres onbcc B^nbcn / bic liaefi mebe in 't bicccli fou* bentoetbcngcflelt/ al^notabcli)crtboo?i)ct veikor- ten van proceiïèn, cnDe proceduren; j^octocl befe ïaetfie faechc cnbe ccglement ontclbaec bed men· fcDen caecRte / cnbe foube incotnmobcccn bie booj alle l^;obincicn biAi bat Oiictt t)aec niet bic Routine ^ ecncecben cnbc onbctljiclben.
^n 'tiaeli ban befe maenbt toa^ b.- I^ccc ban Beuningen acn - grfcftjebcn / om boo? gorbe <©ffi= am cicn Ijet bacc Ijcenen tcacbten tcöicigöcccn/bat sseit- gccn Pafpoortenomop €ngelanbt tc bacen cnbe tc banbelen in 3!)?anclictjcR acn be (©nbccbancn ban bivaffe^ bicnCoHingO gbegljebcn/ nocljtc banjjacc ^oogl) p'oì""' JÊogcnbe boo? Oc frlbc bcgcect bJiccbcn / alarne·· bc om met dexteriteyt cnbe drcumfpeftie te bJCCgt) te bjengen / bat bien Coninglj concucreccbc om niet alleen be biffecentm met be ^tabt Breraen tc aflTopiecen/ niacc oorli alle becbccc Jaloufim cnbe omb?a8ien tocglj te nemen / op bat in bie quactiecen alle^ in cufle mocbte toccbrn gctioiK ben / cnbe baec boo?boo?get)omfnbatDacc§oogl} jpogcnbe in geen nieubic oncuflcn teiccben gein=> bolbecct toaec toe fp / bolgen^ ö«t jongöPc iCcac- taetmetbenlitoningljban Denemarcken cnbeccnii gc©uptfcl)e©o?|ien/ fouben gefiouben fijn/ tocc=. bcnbel)cttcnboo?fcb?ebc cpnbctocgefonbcn Coppe banbe^n{icuctiebao?be i|cecent)acc i^oogb j!I3o« gcnbe<©cbeputcccbcn/ tot bet bemibbclcn banccti accomobcment met be ^tabt Bremen gbebcfli« ncect.
Beeft obecbeboo?f5 Paflepoorten gcfp?oocftpn met ben ï^cccebe Lionne, cnbe bcm aengetoefen / fvlers bat Bet bcclecnen ban be felbe bp gebolrij met "nci: ficb mocfl ficepen bet openflcllen ban bc©acct op Engelant, tcgcn^benbtcnfl banbcgemccncfaecB/ „e. en b' intentie ban birn Utoningö enbc ban fiiacc Ho. JBog. betoijlnict fonbec injuftitie enbe fonbec' 't becoo?faechen ban fmace blocbtcn aen be een getotpgect enbe aen be anbcc toegeflaen bofitoec ben/ 'tflcen bepöemetcbenbccl ccDcn bepfoeBtcn/
ain » tm
en O O R L O G Η V Ses^en*veertighfié BóecL |
-ocr page 972-
S Τ A E Τ
|
al^acnDe anDece gljeaccoibeect ofteontfipt fionDe toecDen; €nöe ficeft baecop bfcfocfttïiatöaEt; jEoa· mot&ten aecwff sefif't toerden / ban Dat öe bao?fcf)i£tic Paflèpoorcen alöaec niet meer betleent nocDteaenöafc HoJlBoa.becfocöt toietöen; g>Dn <ÖD. heeft Daec op flcfept/ Dat in öefe met anöec^ tniect begeect/ ai^ t geen met D'intentie ban fijne jEaiefïept obec een ftomenbe toa^ / enDe bat het Paflepoortjongfi DoojDe J|e£C d'Eftradesge-epjcftt een cafus fpecialis toa^/ enöe Dat öet felöe alDaec toasJ toe geflaen/ enbe Ijaec ©o. HQog. becfoc&t / om ben Coopman / toellie obec't confisqueren ban't fietoufie ^cjjip/Dat >nct befen ConingJ) Paflèpoorten naec Engelandt toa^ gegaen / filacljtigi) toa^/ in fönfcfjabe te fouïageten; raaec fijn €b. ftJaegljDe feec ecnfiigij / Dat Den Coningt) toiett berictjt Dat De fes ®a^poo?ten/ Die fijne J©aieflept &aöt geac= co^beect om «tSebangenen obec te bjengen toiecöen mi^bjuptfit / om meec Dan twee honderc duyfent Croonen aen toaecentetranfpoiterenenbein Enge- landt te Ijanbelen ; 't toelcfi inbien 't foo foube mogen 3fjn / enbe bat biecgeïijcftefaeclten met ooglupcftingij meec fouben mogljengefcDieben/ foo foube Öetfelbe feec ficecBen / om Daec a!Ie officien / tot Öet babelflcft Doen relferen ban betjanbelop Engelandt, ftcacöte» loos! te maecAen : goetoel men aen be gjieen/ bie "t ^c[)otfcQe iSegiment ban De^ i^oninglj^ guarde naec Engelandt booj befen öabben obergeb?acl)t / een Pafpoort om te mogften eenige Coopmanfcljappen obec enbe toebec te bjenggcn/ in plaetfe ban üaec bjacöt-gclben jaöbe geaccojbeect.
©nbectuffcBen toaecen albaec becfocBtentoege» flaen Pafpoorten, om ettelijeiie veertigh ©aten Bor- deaufche 3®önen boa| be üelbec ban Den ttoningb ban Engelandt obec te bjengen / maecDegecuc{)ten Die nocB (labigg lebenbigg gegouben toiecben / ban Dat De €oningtnne lï^oebec ban Engelandt foube ins flantie boen om bjpen uytboec ban brcfcljeibe BeBoef= ten boo? be ibtabt Londen, bleben be i|eecen Jiaini= fiev0 mfeechecen ongegconbt te Jdn / enbe Dat Dien ïSoningb/inbien foobanigft becfoecft quam te Befcijie» ben / 't felbe abfoluteïtjcft foube bifficultecen.
Ontrent De Breemfche difFerenten ïjeeft gebackte i^eec be Lionne gefept / bat be^ Iftoning^ oogfimeccft t'eenemael daec inne met Dat ban öaec fo. Mog. obec een quatn / ban bat met ecnfÏ geacbepbt Dienbe te toecDen / bat Defelbe met be minfle uptfïel Dooj een goebt aecommabement uptbe toegljgeiegöt/ enbe aile beroerten in bie quactiecen boo? geko-
men toiecben/ enbe Ijeeft fgn €b. bem I^eer ban Beu- ningen becfeccftert / oat ben l^cec Milet fulch^ bp fijn Inflcuctie toa^ geinjungeect / enbe te gelieft confi» öenteïijcft telebenmet beigeecen/ toelcSetoegljen^ Baec 00.41®og. tot bemiDöelingD ban be boo^fs bijfe^ centen fouben concucceren. |
'tJBa^ aibaec met b?p toat becbianberingfi enbe met groot ongenoegen op gftenomen/ bat boo? be Jleeren êtoeebtfclje ^fimbaflabeuc^ tot Londen aen Den ISonfnglj ban Engelandt, tot een e^pebient in öet bifpupt obec be neutrale Handel-plaetfe fonbec eenige boojgaenbe communicatie aen ben ttoningB ofte aen fijn ^inifler^/ toa^S booigefïagen/ bat 0aec i^o. .Il^og. foube fenben aen boogDfl-gemelDe Honingg ban Engelandt tot Londen, niet om aloaec obec De 3®?ebe te öanöeïen / maec om tc cemonficecen bat 3P becmit^ 't engagement met gaec «tSeallieecben / niet al^ op een neutrale PiaetsBanben®cactecen/ enbe om inflantie te boen/ om obecfletbedemmenban Defelbe #Iaet^ te conbenieren ; ©aer taa^gBefcf)?e. ben actt be j|eec d' Eftrades, om öiec obec fijn bes ftlagö tc boen / enbe i^ Ijet felbe alöaec oocfi aen fiem oefcbieDtin Diecboegöen al^ofin befen niet bolbaen tufecbt aen be cefpecten/ bie foo bien l^oninggal^ Ijaec ©oogD Jlàog. obligeecbcn/ om niet een pas in 'tpoinct ban be ©^ebe-ftanbel te boen fonbec booj» geenbe communicatie enbe concert/ toelcHe men fèpbe tot öiec toegeobfecbcectteöebbe^/ en nocfttc fulten obfecbeKcn/ inbien men tnet göelgcftepunc» tualitept bp gaec I^o ü^og. toiecDt bejegent, b' J^eec ban Beuningen btcfocljc aen bfe ïfeecen / jptoiiöEti Öaec infojmatien op toat fonbamentbefeboojflaoh toa^gefcljiebt/ bpbiengen/ toant Dat geen iijbitiBe tecSBecelbtöabtbanbatbiebanöaec ϋ^οπ γο». De boo? {tomen / enbe tee contrarie facb bat in be ghe- druckte Remarques Op be miffibe ban ben ΙΊοηίποβ ban Engelandt fjet fenben naec Londen feec bette toierbt bectoojpen/ enbe Dat Bem met De jongftfie po|l obec göefcBjeben toa^ / bp een J|eec ban Credit in De I9egeecingö/ bat b' intentie ban ben ^tact gingi}/ om aen alle bie öaec met ouvertures ban ©jebe-öanbel aen be 5pbeban Engelandt mcnghben te anttooo^ben: bat Denl^oningö ban Engelandt, inbien öptoaeclijchDe©?ebebeneeïDc/ tot een neu- trale Handel-plaets moefle cefolbcccn ; men heeft Dienbolgenbe Daec op onbecfoecItgeDaen/ enbeupt Den gieccetaci^ PuflFendorf becnomen bat be booi» fcöjebe boo?(Iag foube berufïen op een bifcout^ / toelc. he niet genoemt toiect toie foube öebbeH geöab / enDe Öeeft bit öem occafie gegeben om aen te toefen bat fuIcF/ fooftjnbe/ niet aen öaec ï|o.HSog. maec aen De i^eecen JBinifiec^ ban Sweden moe|l toerben ge» imputeect / Dat Die pjopofitie niet alleen fonbec booi. hjeeten ban benilionincR/ maec oocft ban öaec i|o. J©og. toa^ gefcöiebt; Sille^ iö bienbolgenbe oocft Diecmatenop genomen/ enbei^aengebacötei^cec Puffendorf te g&emoebt geboect/ Dat DenïSonüicR ceDen öaD/ om fjcö obecbefepjocebupcentebeïtla. gben/ cnöe Dat meninöcttoehomenbebectoar&te/ Dat op pacticuüecebtfcoucffen enbe fonbec boo;gaeu> be communicatie aen be ©eecd'Eftradesgeenüooi» flagen in Engelandt toiecben gebjacöt / bie tot ©jeöe- öanbelingö fpecteecDen. Gebaste i|eec Puffèndorf fepbe onbectuffcöen battec gcooteappacentiebia^/ bat men in Engelandt tot een neutrale Plaets foube cefolbecen/ enbe alfoo men in Vranckrijck ongge· negen toa^ om eenigftepiaetfen/ (iaenbeonbecbe ghehoorfaemheydt van den Koningh vanSpangien, aen te nemen / foo bia^ bifcouc^ toijfe bp fijn €b. ge« noemt De ^tabt Aecken, toelche albaec niet qualiicft foube geballen.
ÌSjttm» fcije ti(f. fnenten
iSego» tmtfe tianbe jgmeib' |cö« in «iittt- iantit.
^eileec USacipi^ be Bellefonds bectcoch ben drie en twintighften naec Breft tOt be ©loote / om öefe ïl3intec op 't€fquab?e/ DatinSeegeöoubenfouDe toecDen / ^cöeep te gaen / en Daec al^ /' ifcoww? Λ Raj te 3tjn. ©meent öet poinct ban 't falueren vsn de Vlagge, Dat t' elclten^ lebenbigfi Bielbt enbe p^effeec» De / ontfingö Bp al^ nocB niet al^ diiatoir befcftept.
S®e èeec 9imBaffabeuc d' Eftrades öabtalrebete booj becfocöt / pecmiffie om alöiec te toerben Haa- tcoofen/ fcanfen enDe anbece ©?eemben/ Biet in geen bienfi fijnbe / om te fielpen eguipecen be nieutoe ^cBepen ban fgn i^oningö / gelgch oocft om boo? be biligentie ban ben ]|eec du Mas in bienfi ban ben f^o» ningö tot Amfterdam ge-emplopeect / te mogen ar» cePecen/ be obecgeloopen ^oot^gefellen banfeec" Bec ^cöip ban ({Po;logö ban f^ne JHajefiept/ gBe> naemtDe^tabt Rouaen, toaec men Defelbe itonbe attcappecen. Igaec Jlog. Babbea boo? anc» tooo?bt opbiememocieeenAfte batr Den fee en twin- tighften ban De gefepDe maenDt ban November boen eipebiecen / Die aen fiem üeec UlmBaff^euc niet eet al^ OeneerftenDefe^i^beBanbigbt/ gebenbemacBt aen ben gefepben üïeec du Mas beboo;nomibe ober» ggeloopen ^oot^-gefellen ban 't felbe ^cBipte Doen bafl Bouöen. jSu alfoo fgne USajefleptallatoigm 25oot^-bolcfe liettoetben/ omBaec/ toteqnipagie ban ffiln ^c&epen/ ftectoaect^ te Doenftomen/ en bie in fiaet b^engBen / om boo? be gemeene faecft in tfaenllaenbe ^ec-tocBt t'ageren/ feobecfwiJtbeB Umbaffabeuc Baec ï|o· JTOog. om een pouvoir becwc ge-ejctenteect al0 't geene in De boben-gecoecbe A&e (ïonbt gementioneect / ten epnbe om ntet alleenlije» b' obecgeloopen S©oot# gefellen / ban 't i&cöip De StadtRouaen, tenibgenacceflecen/ raaecoocKgea necalfjch alle anbece DieBaec in bienfi ban fj^ne jeflept öabben ge-engageect/ enbefribeeHamente (luitecen/ en oocft tcseb«ic8enomawBfRlDcnoa»
Dige
950 S A Κ E Ν van
enCieuptDenatu^^banbe faec&eaentien fenfo toel
mu-
nufjiiit SStllt- feiifü.
atte ban ti'üflca· fitjial- iSiit. |
-ocr page 973-
1
en ö O R L O G i^pJtxSes-m-viMighfie Boeck: 957
|
«ίΛίί ijcpebitièn fe öoen srtjeti tpt&elicSiinBeWeÖP ftaDbe öctfacBt fjiec teaan&etcmoflöenainlbWen
•-ban ©ieemöriinaÖEn/ jpcadfcfien/ entie anöccen /
neen ©nberbanen ban ijaec JÊoq. nocgte in Oecfeibei; bienfl se-cngescect/ omtotbiebanOesei^ mcene faecft Böeöjupciit te toojDenj ©enflefepöen SlmbaffaDeuc berbt bp meraocie ban ben negen en iwintighften November le^lcben^ torsen^ ben Ito* nineg fijn meeflec aeu gaec Qo. moa- inftentie/ ten epnoe bat fìoec onbec anbecen oeUefbe te fctmjben aen 'tCoHeoie tec?ibmicalitept tot Hoorn, pcfi t'ont- gouben ban eeniggeBenni^ te nemen ban begebane pjö^ in gee/ ban 't^cijip be Guilliaumeenbefijn Coopmanfcbappen/ toebegoorenbe aen Nachanid Crifpijn, b0O| JHendrick Laurenfz FeriiTon} tipt bcacDte ban een ftanfclieConimiffte/ enbe bojbe< ce Kennifle ban bien abfolutdijcit eetefecbeect een 'tConfeil vahde Marine tot Parijs, Wealceebealle l^apiecen befefaec&concecnecenbe/ gabsefaifeect/ en göececbt tna^ 'tfelbe teoojbeelen. «Cnbe onber» tufTclien bat baec l^o. .fl^oa. in plaet^ ban baec obec aen 't gemelbe Caliegie ta ISbrnicalitept tot Hoorn te fcl)?gbfn/ tDiIùen o?bonnecen bat aen (jcm ^m» bafiabeucmacgt h)o;ben gecommuniceect feeclNecen 25jiefble'tfelbe Colleflie ftaec fiab flefcDieben/ op be fmipile bepofitie ban ben gefepben Nathamel Crifpijn aBngel^man/ 'ttoeïcft becfoc&t bat be bi- bccfc|)eComniiffienbiebefeIbeS3jief fepbe Dat ben boojnoemben Hendrick Laurenfz Feriflbn gab βί» jjaöt / Ijcm tDCbec tee fjanbt nioc|)tcn tDO?öen gefielt/ opüat/ tu gcbalt)^ coupabel bebonbentoiecbt/ boo| 'tConiell van Marine in Vranckrijck toieCbe aÖfflWft bolgen^beaBetten/ infillecenbeben gemelbenidm» banabcuc geflabtgf) upt name ban ben Coningg fijn Itèeefiec/ ten epnbe op bat biefaecöeaen'^e»' fepDe Confeii de Marine in Vranckrijck al^ aen wn «atucelIenïSecbtectoiecbe getenbopeect/ in confo?i mitept ban 't twee-en-twintighfte ïittöcBel ban 'tiScactaet ban ben late twee-en-feftigh, 'ttoeich mebe biacfit/ bat begebaneiPiöfen in Zet fonben toetben oöcoo?bccIt tee plaetfe toacc be Comraiflien bjacen gftenomen/ 'tjp in Vranckrijck ofinbe^ec' ecnfQl)be©?obincien.
thienden ?&eccmb£rfcI)?cefbeni^eec?tmBaf!· fabcuc Boreel, bat in be ©abcn^ ban bat Öfjcft/ infonbcrbcpt op be Wefl-Ete upt Itomenbe / feec flci'ch gc-equipeat totecbt om tegen^bctamfïaenbe ©oo? iaei: «ne eptcaojbinaci^ gcoote enbe aenflen· itjcfie ©ïoot (©ojioglj^cbeprnupttcbjengen/ enbe bacc mebebe paflàgie boo? get Caneeiboo?beCom' mercii; ^cljcpen te bebjpen. enöer anbecen tniec» ben tot Bayonne be ^^canfcge fes nieutoe ^cljcpen getimnicct/ bie get sö^ttil banbesemelDe ©loot fouben Ronnen bccmeecbeccn. s«ött« Hpt be i&?obinc(oi aen be gcoote J0efl-Eee gBele» fiiieii ggen/ toiecbt fleccftenöanbel gljebaen / onbet ver- g g keerde namen , cognofcementen , enbe faöuren , ί>ίε alle mcefï ginsen naec be 3©e(l-lm(ien ban Enge- landc, Yerlandc enbe Schotlandt.
meen Ket ootft niet naec/ Bet na-fettenmbena- mnctften ban allecöanbe manufaéluren, bie in bat ïiijcft ban bupten placöten in te Romen/baec ban men (ïcö een gcoot fucce^ beloofbe,
<©p Hàaenbagg DenfefdenbefectoiecbeMonfieur Ie Ducq de Valois, cenige ^oon ban Monfieur Frere duRoy, alfao bagelijch^ fmacRec toiecb/ geboopt: baec toe gg^onbm i^boo; Monfieur Ie Ducq d'An- guieo, cepjefentccenbe ben itoningg ban Groot Bric- tannien, enbe boo? Madamoifelle dcMompenfier, tocgöf n^ be ütoninginne ban Vranckrn ck, enbe toiect be gebooptcp^incegenaemt Charles Phillippe, enbe befiechte meteengcootec fbjacfiijeptsebectnotijbecc tneecbEct toefenbe/ i^ öooglj-gemelbc Ducqde Val- lois na^t^ ben negenden tOt Parijs obeclebcn / foo bat nu macc een eenige ^ocgtec ban bie Branche obe·
' Wpt be iijpaenfcöe .ïSebeclanbrn quamcn baec beel gljreugftten ban pjeparaticn ban b' aenfiarnben <©o?- loflö: q^at bnrc beel$icijglj^-bol£ftbaflörtijc6^MPt |
Duytflantinqnam/ enbetortvierduyfentupt^pan^ 166SI
gien banibie j^atie toiecben bectoa^t. ©eer -_
jslSacqui^ be la Fuentc bie ojbinaci^ Sfrabaffaötuc «tcboia aen'tipcanfclje ©ofeenen langöentpbtig'Bljibjeefl/ hanse maecfitcöemgeceetom fgneïlefjbintic·plaetfetebtt» 8«"?· laten/ enbenae^pangien tetcecften tegöeng'tatn» Χ'Λ»» |iaenbe®oo?-)aec. toanneectoiecbegefept/ bat mutrsi· een anbec ^mbaffabenc upt ^angim aenbatigof piatw, Befonbrnfonbetoecben.
^e cefcciptie ban fiate @o. J©og. opbejong&fïe milttbe ban ben Stoningfi ban Engelandt ben tweedea j^embec^ i^ booj b'èeec ban Beuningen een be J?eec be Lionne, enbe boo? fijn aen ben «oningö flecommuniceect/ enbe fieeft aen fon Jöajefiept toef ^eballen. (©nbectuffegen fieeft ben 4&;abe ban Sc. Aibans aen be ftouinginne j®oebec ban Engeiandc obecjröefcjteeben/ bat men aen 't«5ngelfi6e§oftot yredeoprcchtciijckgenfoentoag/ enbe nietbieembc foube ign ban ;een neutrale Piaets tot be ®?cbe Banbe» lin^/ bp albien bien ü^oningfimetrDneJBajefiept ban €ngelanbtaf in concect biilbe tcebm/ obecbe conbitien op be toelclte met fiaec {^o. Jl^og. foube toojben geflooten / fiet toelrft een bie JÉajeHept obec geb?aat ftjnbe /fieeft be felbe baec op aen fioogfi^ gebacfite Coninginne IQoebec boen anttooo^ben/ batfiaec jlföog. obcc conbitien op be toelcfie fp fouben hjillentracteccn/ fiabbenbecRlaect/ enbe bat fietbec feibecbjcccft toa^ obcc Jhaec epgeninteceffën te fianbelen / enbe Ijeeft fiem %ec ban Beuningen ban't geen in Oëfen boo; gfieb^en iua^/ boo; gfie:> ba^te igccc be Lionne communicacie boen geben.
't^cfieenbatmmin Engelandt ftoaecicR Ronbe cefolbecen/ om t' eenemaefaf te (iaënban'talöaec opgfiebatte benein / om tee otcafie ban een ®;ebe- fianbel ombragic en difiBdentietuffcfien fiaec i&oogö H^og. en fiaec ((Seallieecben te bectoecRten / mm meuRofl gant^ niet meccRen/ bac albaec eenige be minfleappacentie toiecbt gelaten om baec intecefii* fecen / of om eenige pas te boen / toelcRe niet grigcR met be ®cactaten met fiaec ï^oogpBog. op gececj^ obec een Romenbe toacen. ^e ^loot ban tegfien Bet®oo?.iaei;toiecbt fiabigfigfiefept/ batmetgcoo· te bigeuc enbe applicatie / boa;bt gfiefet foube toecben / enbe na be albaec gemaecRte pjojecten foobanigfi fijn / batfe niet alleen geboegfit met be gefieele ^ee-macltt ban fiaec i^oogö j^ogenbcmaec meteenmaticfi Cfquabieban be felbe in (laet foube toefen / om be ©loote bie b' €ngelfcije in 't naefie ®oo2· jaec fouben Ronnen upt bjengen fict fiooft te bicben.
b'éeerban Beuningen fieeft inbejongfif!e φίη» gen ban ben geec Ysbrants ban ben thienden be^ booïleben maent^ aen-gemeccRt/bat men een SerSoiU^ 't^toeebfcfieï^ofntetalleenbleefbifficultecend'Aae föni n$- van neutraliteyt 6p fiaec Ι^οοφ Mog. e&e-cpf4|t / Bot««n» maecoocR be belofte boo; b' ^eec Koninghsmarck aen Vranckrijck gebaen / ban Denemarcken oocR ongemoieficert te laten / gebupcenbe ben tqientooo;* bigen 0o?lotfi met Engelant, teHcingfiecen toil» be tot be booileben Campaigne, enbe bat b' il^eec aöcR^-Canceliec aen be ©cec Ysbrants conbt upt fiao becRlaect / bat be gebacfite j|ecc Koningsniarck > fonbec fijn o;b|e^ f e]ccebecen/ ΠΦ niet becbecfiabt Ronnenelacgecen/ en alfooboo; bu^anigfigeaffeo: teect desadveu be goebe cojbate iSefolntien / toelca te men ban ben Coningfi ban Denemarcken btt' toacfite / boo; nieutoe ongecujiigfieben foube Ron- nen toojbenbecfpect / fo fieeft fip banbenbienflban fiaec i^o.l@og.geacfitaen bat i^ofbaec obec te Ria· gen / enbe te becfoecRen bat bp ben Honingfi be ^toeebtfd[)e iSegeecinge gehouden mo^t toojbm/ om'twoort aen fijne JSàajefìept fojmeliijcRge-engai geect / enbe booi be felbe een ben Itoningfi ban Denemarcken tOt beffelfi^ grcuflfiept m/mftitQtgf» jen / beRent te flaen / enbe gefianbt te boen / om bacc boo|beSboben-Becoecbep?ejubici»booj te Romen. Φβ ëeecbe Lionne fieeft bit ft'n becfoecR bp lüemotie aen geteecRent/ enbe fieeft aen genomen fiet baec ïietnm te öitfgecen / bat be ì^erc be Pompone fip
S:m 3 m |
-ocr page 974-
Ί
95« .^-SiA^E^'&N^^'fViànHS Τ hd
|
vryen uyc-voer ban De tOt Amiens gjjcacceficecbe il^oHanDtfcöeLaeckenen, enbe Dat nocljbien of Den bolgenDen Daglj bp een Edi<a ban 't patïement foube toecDen opgel)fbtn De Quarantaine, obit alle De i©a= ren obec bc ^paenfcbc .ïicbcrlanbcn ftoomenDe/ toeletie ten aenfien bün Decontagirbanbe^efl/ Dit 3Saec aen glje|telt toa^/ enDe DatDefelbeCSiarantai- ncgecefïcingeeitfoube toerben/ tot De<$oeDeren&Di menDeobet Brugge Gent enbe Ooftcnde, aïtoaec bcbefmettdijeltefjecheetocibt gljeffpt noci) te cegnes crn. i^p ïjeeft bp befe occafie tnet be gebaeljte ^eec qcfpjoocUen obft'tgeDeele beloop banbeentrecourf- ien banbe Manufaduren, cnbe fpn <i5. gljecemoni flreect/ l)oefcecbienjiigljcnbenoobigöl)ettoa^/ Den anbrcen Daei· inne met eqiütept enDe móberatic te bejegenen / en nift fabmittecrn eenige onbjienDe? itjehe enDe beri min onbei)oo<Iijelte miDDelcn omfigl^ onbfclingD te btrfiloethen ; ^ijn «SD. ïjceft Daec op gÖifepDt/ Datnun ban Diefpöe Daccj^o.ljEog.gent reben foube gebrη om bate obec te blagen /. enbe Dat D'intentie ban bien iioniiigïjtoa^/ Jiaecï^o. jlEog. <0nbrtDanen in fict debit ban Ijaec Manuftduren niet tc bcnabeeïcn / mare toeï alle mügdjjtfie appH^ ratie aen te toenben / om Die acn De Engelfche te ontctcften/ Doo?'tacnfïcïïcn ban niente Bereyde- ryen ban De löngclfcöe Laeckenen, Sarges, Hoo- fen, enDe anbete DurgDtlijcftc Engelfche hen.
_____ b'lgcec be Lionne geeft l)cm upt De naem ban ben
Oline re- Jtoninglj fcec ecnfiigö getecommanbeett/ Dat bp |)aeclio..1l®og.fouDe mogen bjojDen o?b?e gBelielt/ JJèïit b'onflaginfleban fcecfiec ^cDeepjegniaemt d'Oranje- een Boom, Dat booj eentgc .ÏBaenben ban Nantes geba; »tmiin- ccnfijnbe/ opEngeiandtmct ©afpoojt banijenfto:^ mum ningö/fnöe met pcïmiffie om Daer fijne ïabingbe in non eeu tencmen/ m geebooieenCommiffïe-baeröerban ^töeej,- gaec io.lKog. toa^ göenomcn/ en in Zeelandtop gebjaebt. .ïKen fepDeDat Den ifóom'ngb gB«n meet biergel0cftcpafpoo?tengcfmttoa^upttegeben/maec geenfint^ gcboogen Itofï/ Dat Die gp upt ^egeben Oabt/ niet en taiiecben gecefpecteew/ toefrnbe bet ban fijne H^ajeflept^ becmogen ontcentDen banDel opEngelandcmetgeen Contrebsnde Jl^acenfojDoHi
aénfc&?^ittBe met tóe ®öfl afte sflétt/ iaBflalljbMlie ; hjejben/ t£« böojfcöj^m epnbi befaopcei te oocn/ ; goetoêl men acljti Oatirt De tegEntöriojöiflÉe toefianöt üanfaccïten/ met Been tebcn iiieuiue onöerufiöeöen ' bp Denemarcken bt&ooïöett te toojöeti otseeljat/ eftöé Bat öet getnlint^ te becmoeDen toa^/ Dat Sweden tegbeii^ een woordt fojmeiijcft aen Dien iftoninc® se^ gojen / (laö tMVn <0ü?togö tegen fjjne,!S5ajéfteot enDe öaerföo. .ïlïog. enDe alle Dc<i5irailteeröcn/ D4ë DefelbÉ met Detietöarcken göcmcenöabBm/ fouDe toiHen mengljen / eniie: Dat eecDec te ijecmoeDett toa^/ Dat ben Jteec iiijoc-CanceHet / aen De üeec Ysbrancs bc Néutraliteyc aen Vranckfijclci ten àrtls fien ban Denemarcken belooft/ gljcDui^enDe Dett Böcfjeeïen Engel fcheü <©o?iogïj/ nietï)abtluiHen be^ hentflaen/ upt eonfiberatten boojEngelinat, enbe om te e!ubecen b'iilatie/ ban bat be Neutralitcyt in De fdbe eftendue βΐ^ Die / ten aenficn ban Denemarckeö toa^ belooft/ oen Ijaec io. .}!©og. niet getocpgect feoft
- ?[^etpbingenbanbegrflooteii©?eebemetbe^tabt isjtmtn Bremens toarten Daer aengenaem ggetoeefl/ enbe ia >. toiecDt bertcoutot tat b'J^eec <0?aEbe ban Sintzen- ttìiTecn· befelbetorgensibcn Keyfer niet anber^ impjo^ Binaem. bffcbe/ al^ om bat öet betameiijeft ftofï geaeöt too?Den te 3ijn / Dat ftet Hooft ban't35uptfcl)e fitjcïi niet ftljcfn beljatflljlijeh te Ijebben in een Conventie, in be tolcUe bc gecetljtigljrpt ban een ban De HcDcnban 'tfelbe ftonbe geftpt toojben ecin'grcmaeten te toefen gïjeftrencht / maec bp albien hupten alle bettoael)^ tingen / men bare upt ocealie foubc toilien nemen om be atngegane ©jebe te fiibüfctcren / footoiecbt nlDaec genegcntftrpt grtootit/ om rpjibelijcft be Jjanbt baec aen te l)OnbEn/ Dat DiebefienDigl) bicbe. i^ounnt- ö'üieeï Colbert ffpbe aen b'lleet: ban Beuningen, fttneri" o?b?e Qöcftelt te Ijebbentot De ontffaginge enbe tot ben
totit- ini'en;} ontfra- |
WeciH / "teSeihf^atcatKn foubeniuetöett:/ tnbpr^ ïjem^ D'iiecc Ceibértte gemoet göcbpft*/ batmen iiöiöalbafcboojgSêïritBaxiincliaDtgbefteJt/ Dat iig icòtìfifcatien ban g>ci)tpïn/ Die trgrn^ baeri|o..ilàog, beijei (φ Engelandt fouben baettn /. in bat i^tjtb imti tflijiS foube 5ün ; «CnDebatmenfeecbetttatljte/ Dat öe Franfche «©nbccbacnrn in btn Mmt ban jjafc lOog. cecipioqueiötft alle meeft e);a(te gufiitie ïtóbkt-boetcn/ tnDe oö' Dat fouDe mogim blncften/ böè feet aen btfdbe mi^ljaegljDe at tet gljeene Dat tee
■töhtKjtictoiftütseiaeecöt/ bat fijne »aj£jitpto;ìbìe
öaöt gegeben atn «en batvfiirte Maiftrepdcs Reque* iftéfe om Etn repfc'te Doen in alle See:^l)abEnen / cnbc rntttfclbeoptenemen aïïe be hlacftten bie otiet etnie gge «iSxcefTen'fouben mogben toetbengebaen/ tnbe teggen De geene Dicfiefflbe brgaenfiabben/ te info?» meceti. f ·\
ö^HeetGeue, taieicte wbett onttent drie ^acrm
toegen ben ^oningb ban Denemarcken aen Dat igof Öab gecflibeect/ tjeefttebiectijbt fijn bemiffie beitos men/ cnbc futcebeerDe inDcffelfiSplaetfeD'ïleeePet· kum,iDeïtïteboo?befenbe cefibentie ban.Denemarc- ken aen 't Üof ban Engelandt babt beiileebt. ^«iBcnabbij^uptBiuHel, bat ban Vranckrijck ccn tentarijf ΙΠ Engelandtfouöe jijn grbacn tot feparate Vreede-handelingh, tuag aen benï|eec ban Beunin- gen gcfonben / om'tfeibe te gl)eb?upcftcn tot jijn naetricijtinge. ©e fêeec d'Eftrades IjaDbet ooch Qiv fonbenaenbeK^erc be Lionne; Die Dact om oorlt oc^^ cafie nam met De igeec ban Beuningen baerobeete fpjeecften/ al^ obec een becigbt/ bat niet alletnüal^ maecoocftabfntbtoa^/ enbe bat öp oojbcclbc/ bat nictDcalDetminfle ongecuflljept aen baet ftonüe geben/ becfeetfterenDe ijem fijn «SD. met feec fwaere eeden. Dat niet^ omecent De Vreede·handel pafleerDeal^'tgbeen Doo? De ü^ecc d'Eftrades albaec toiectgecomnmnieeett/ enDe Dat Den föoninglj/ bie om aen De ?lllliancic metljaecfêo. JUSog. tebolbocn/ inben <©o?logl) toa^ getcebcn / niet tegcn^ ben teneur banbe^iiianeie upt befelbe foubc feljepben. J^p bonbt geen ooTfaeth om aenbe toaerbept ban befe afleve. rantie te ttoijffelcn / maec toel om te gelooben/ bat De «Êngelfcbe befe aenfoecRenbe / bpalDicnfebaccbjaei; gbefebiet/ begeerlijcft fouDen aengcnomen bcW^en/ enDe Die niet fouDcn bebben laten elimineten.
^eüeecBeikforstoa^ ^cDett ecnigbe Dagen ban Brefttctuggcgcftoomcn/ enDe rnppo?teccbe bat bet geentotDe<S(iuipagic fpecteecbe / ttgcn^ bet totlto= menbebDo?-26aec/ fcecbebartigbttoictt. 59eieeren IBinifier^ enDe De (©fficieten bauDe ^Dmiralitipt fcps ben bat Den üoningb tegen^ Dat fapfoen feitigh ^cl)e= pin / cnbc baet onbcc vijf en veertigh fcEE filoecïte/ beminlie ban obec De veertigh flucften in'tbaec-toas ttrfouDen bebben; «©e ï^eec Martel, toelefie al0 ^cbout bp l^aebt bat giaec op De ©loot bab gebient/ enbe be itecela Roche, todcfte jongbfï in Engelandt gehangen toa^ gctoce|i/ bepDe ^ee-<©ffitifren ban feec beftenDc balene/ jlonDenop baec bectceeS naec Hoilandt, om De Cquipage ban be^ iltouingb^ βΦ^' pen alDaec te bebojDeten/ enDe om obec Defeibe in geetecommanDecen. f
Stlbaec toaren 25?ieben ban becfebe date, upt Uffi- bon,tueltftc niet obec een quamen met De g^ebten ban een apparente Vreede, tuflcben Dat S0c&enbe ben&oningbbanSpangien, toelclt men ban Madrid bab gebabt/ enbe in tegenbeel DeDen gelooben Dat figb De faeelten baec febicbten tot continuatie ban •aojlogb.
^n 't laefl ban ®ecembec toa^ tfjbingb tot Panjs upt Liibona, Dat albacc upt Brafij 1 tocl acngtBomen toa^De^o?tugeefcöe Sloot ban Fernambuque, in getalle ban vieren dertigh Seplen / mebeb?engcnbe vyftien duyfent flifien ^npcfiec/ enbC dertigh duyfent Arobes Tabackjbie men albaec tot Liflebon boo? 090 tot booge ©jijfen te fullen betfiopen j 30e ©loot ban Rio de lanairo en toa^baec nocb niet bp/ maec teitecc bectoacbt.
33cboojfcb?ebeeectie®ioote't gTepIgaenbe ban Fernambuque babt (n September »WO?Ie0fn alöaec
®tw
ΡΚϋίΙΙι;
;ίΐ)ΐιι. lactiijt. ίιϋβιιοιΐ t)lll|
IPaaoiÌi· tijih 8«· ("Ijiec· tctct, |
-ocr page 975-
|
nepen tJoo? «©aet^enbeeelaetenbe Franfche-Ooft- Indifche ®Ioot bjiüen naec Madagafcar, t* eenemael ' üecbatien beneben boinù^ enOe Qeb;ecB t)ebbenbe ban alle ùingticn fiie atbaec qualfjcft boacen te binben tot bu^l / enbemet beei ti)t betlie^) baec toa^ alcee· öc öeel boIcR op bie ©loot oeflo?ben/ cnbc acooce on» ecnigljeptonbec be ï^oofben / fp toa^ nocf) gecompo» feert ban «Jertigh feplen / maec feec fmach ban boicft cube ban gclc/om bibje^ albaec in te goopcn3<!Bnbe be Öjint ommc te gaén naec be Cabo de bonne Eiperan- ce toa^ öaec t'eenemael contcacie / foo bat alk^ ten Defiengcndmcnieenfeec langftönpCigöe repfcfoube IjebDen / om DeCaep te Bonnen paffecen cnbe Mada- gafcar arme fofcBcn.
b'i^ecc.limbalTabeui: Giuftiniani ijetfc b' Daifabeuc Boreel ben acht en cwintighften ©eccmbec toegOefonbenfiin Republijcx bcflooten Djlebenaén Ijaec IQog: biaec bp l)em beebt becfeccftecen bat toegefiaen toiert bp be J^eec Dofie enbe ben iSaebt be bjpe paflage öao? ben ^taet enbe be ^tabt ban Ve- nctien ban be .ïSiberlantfe Laeckenen enbe Manu- fadture, paffecenDe ban baec naec Smimaenbe anbe* ce plaetfen ban Levant; ^oobatalle^opfiaec i^o: iBogtbecfoecft enbe aengöepjefenteecbe conbitien toege(laen b»^.
.§iettegenfiaenbeöegBeceiteceecbe becfilacingöe acn oen ì|eec ban Beuningen glicbaen ban bat be^ ütonincj; intentie toa^/ be Laeckenen enbe anbece manufactucen in ben ^taet ban fjaec Ho: Mog: ge· fabiiceect / onbecliinbect in fipn iStjc&te laten hOf men/enbe te laten becDanbelen becfcfiepbe fluchen itoKanbtfcge Eaechenen in be naefie gcenfenban be^paenfcge Bebeclanben opgegouben / mit^ bie ban be Douane toc Perenne, Sedan, enbe elOeC^ bcben toeten bat fp befelbeniet mocl)ten laten paf^ feccn : tjeeft ecDtec baec obec met be l|eec be Lionne en b* 0eec Colbert gefpioocRen/ enbe becbolgen^ bpfcö?ifteIi)cfiememocieacnbcn iüonincR becfocöt bac bie onbehoorlijcke obftaculen, bao? aenfcöiöbingi aenallebe S-iebenban Duaneopbe paffage banbe fObebanbe Spaenfcbe j^ebeclanben moeiten b)eg= genomen luojben/ enDaec J^o: Mag: onbecbanen ijacen fianbel bjp gelaten ; b' J|eec Colbert fleeft aengenomen bit ft|n becfoecR bp ben Hüoninclt te becbojbccen; 'tbia^ te bectoacdten bat bel^eecen bie inbe fabrycke ban be jpcanfcDe ïaecfienen biaCén geintecefleect / op niente^ baec tegen^ foubetBoe= len/ betotjie fptecoccafieban't inkomen ban eenf· ge toepnige Hollantfche Laeckenen, obec eenige Ba= genmetbenanbecenin becfpjeeclt iuaccn getoeefl/ om cemon^cantie baec obec aen ben Stonine^ te boen ; maec fioopte bat fp geen gefiooifouDen bin- ben / enbe bac öe cefolutie in Engelant bp retorfie ge. nomen tegen't in&iengen ban be jfcanfcge toaecen in bat BgcR / enbe belibecatie in anbece Staten aen^ gefielt/ ominbecgt)e(t)cÏte maniec tegen^te gaen be nientoigöeben en öactDeben bie be felbe in 't bebitecen ban fjaec manufaauren albaec bagelfjcp bejegenben/ eenig(| falutaice nabebenchen foube bec' oojfaecften ; SSmmec^ öem toiect ban feec goebe lant gefegt / bat aen eenigOe aiupben bie onlangt)^ )aec tot Bet aenflellen ban nieutoe Hancwercken η bat i9i|ch (jabbcu aengeboben / onbec bebingg ban betmen{)ctdebitban be fetbe/ boannecbiein tcain foube fgn/boo|'tbecbobt ban bjeembe manufactu» een ban befclbe foo?te foube toillen facilitecen / tot Eintbjoojt iaaé gegeben/ bat ben IKoninctt getbec:> focfite becbobt niet gecaben boft binben.
<©p be gecucgten bie geloopen gebben ban nieubie tof cbinge ban ttcijg^-bolcft in bat Ö0cft / toa^ nocft niet becbec becbolggt/al^batben IftoningtibéVier Compagnien ban ftjn Gardede Corps, toelcftetot noci) toe ban hondercpeecben pbec toacen getoeefl/ tot op twee hondert [jabt becgcoot ; toaec mebe ban bei<Ecouppe^/ bie men noemt deiamaifondu Rdy vier en twintigh hondert peecben en fes duyfent boet= finecijten/ alle uptgelefen mannen effectibe ffettit toacen; bebecbece^coupen ban bat i9dcRfouben bfilaen in omtcent twae f hondert Compognien (t |
Öiccentegen^toiecbcngefeptinfeec elïenbigcn fiaet "β",' " te toefen/ enbe te becloopen; tot een p;rube ban ·ι»(σαΓ» 'ttoelcftebienen ban bat acht-en-twintigh öuptec^ upt een banbe outde^^uptfcljeBegimenten/albaec boo? toepmgö bagen tot Sint Germain obecgeftomen/ ίφ jsi* öaec bienfl aen Den StonincB aengeboben Ijabben/ fttiens toelche aen pebec banbe felbe drie ©iflolietten öabbe boenbeceecen/ enbe tiaec olie in een banbe Compa· gnien fijn Guarda de Corps boen encoileccn.
25upten be^eecen Manel enbe la Roche,fijn nogB festcbaccn€apitcpnengenomineect/ om be ^ct}e· pen bati (i^ojlogg toeicbe ben jütoninch tjabt mben ibtaec ban 0aec ilo: jiiog: te cecommanbecen / enbcflonben be felbe op öaec bectcecht bectoaect^j ©ei^eec Colbert öeeft upt ben naem ban fflntta» ninch feec ecnffiaö begeect / bat aen öaec jHàog. fecieufelijch toilbe cecommanbecen/bat op 't becfoecii 'ttoélcfi ben ì|eecd'Eftradesinbeng>taet toa^ boene be/ om met eenigögefcöut tot monture banbe boo;< fcöjebe^cöepengeaccommobeectte too?ben/ faba» cabelijcH mocöt toecben gebifponeect. i^em toiect flaebigö geconf[cmeect ban Dat ben iftoninch in 't boo? giaec feftigh ^cöepen ban ©ojlogö in 't baec- toatec foube öebben. «@m be manningöe tot befelbe te betec te bekomen foube mtecbiette gebaen toojbeit aenbeTerraneuf-vaeiders om See te nemen / booj bat fp aenfdne JBajeftept obecgebaen öabben be H^atcoofenbie opbe^cgepen ban<@02lagj[| foubeti
noobicD 3Ì}"·
SHIbaec liepen fleccfee gecucBten ban een fectete cepfebanben ^eec JlSacqui^ ban Bellefbnds/ of foa anbece fepben banben Heec Ruvigny,naec Engelant, maecbeeecfiei^ tatS3^fi getoeefl / enbe be anbece nopt ban Parijs bectcocften / en men bleef aen b'i^eec ban Beuningenbecfeeckecenban battec niet bemin» fiegebacöten toacen getoeefl om pemant ban baec j na dingelant tefepnben ; ^e$eec,ban SintAlbans toiect ban baec aen 'ti^of banbe €oninginne.)!@oebet; tot Parijs bectoacöt.
't<©eenooclt albaec feec fieccft gefept/ enbe / foe becnam / inben jbtabt obecgefcötebe toa^ ban bp ben iïoningö gegeben tot öet inboopen ban beete actiHecpe Ipeecben / bebont ooch boo; alnocg niet toaec te fijn/ mare Dat b'opinie bie beel öabben ban batbe3^;eebemet<Sngelant toel metten eecflenge* flooten/ enbe eeclangö toel boo; een anbecen Φομ logötelanbegebolcöt mocötetoo;ben appacent oo;> faecft gaben tot befe enbe Diergelgehe uptflcopfcien,
<Sen Traftaet, bp 't toelcft betoeect toiect/ bat ben ^oninclPibanJSianchcilcb upt goofbe ban ben t!o«i ninginnefiin ©emael/ mit^ tiet afffecben ban ben laeflen Koninch ban Spagien op be lanben ban Bra- bant enbe Henegouwen öabt te pjetenbecen / toiect inbe jpcanfcDe tale geflelt/ enbe in 'c Latijn obecgefet/ om boo; ben biucb gemeen gemaecRt te too;ben.
b'$eec9Smba(fabeuc ban Venetien aen bat @of gabt befe toeetfi boo} een eci^e^ töbinge be&omen ban bat ben (Sjooten Siflec/ een feec confïbecable macötflcöfbolcft ban Napoli de Romanie in Can- dienöabtobecgeb;acöt/ enbebatgpin^ecfoon (ΐφ in bat Cplant bebont in (laet om met vijftich duyfent mannen be ^teben enbe Paetfen banbe^^enetia· nenaentetafïen. ^e gebacöte l^eec ^Jmbaffabeuc öabt o^^e om 't ebibent gebaec in 't toelcR öicc booj be €ö?ificn fafien in Candien toacen gebjacötaen bien Konjncft te cemonfïcecen/ enbe piompte abfi» flentfebanbdcft en geit te becfoechen/ om 'tfelbi eftetoeeceii) dB^lijcRe lafl toa^ oocH aenbe ^med tiaenfcfie j©infflec^ aen't^f ban Spangien enb« Hdl 4- «κηΒίί
en O O R L O GH. vsSes-en-^eerttghfleB§eck 959
boet enbe omtrent drie hondert (i^ottittdsttfeüi öen peDec ban vij ftigh Boppen ; Die met eiacte wefttijt —i. op De inonflecingc en alIecöanDe raeefle f jcacte D?D?e omtcentbe militaire Difciplfne met aocDeatVlicat·^ feet compleet ocDouDcn / enöe inbe 3©apenen acoef» · «j frnttoiecDenj ©ePaeyebonbeöuptec^ toiert oocS 3f öect eenigen tijt met c wee fiupbet^ ÖacpsS becljooet/ tnöeaenöe ©oet-hnecftten ecnifllj mcccDec acnoot benurenfiliaaI^boo|ìicfcnaeacco?i)eect. ·· .
©eïtcöflptroupen inöc Spatniche jfSeDecïantjeni |
-ocr page 976-
9^0 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. ambe ©ooben ban Italien tntie flDer^ sfiefontiEn. gn Spangien öonöt ftgijbe StepffCtnne fn't&eöw ban Wt ^afcnocötot Madrid, altoaecÈentweeen twintighften Da'boojlcbc USacnt ìbìecM gecelebjeett bedSeboojte-baggbanbeltoninginne; bie baec obet naet s&rtooonte flcliefDe t'ontfangen bccomplimens tinban<i5fïucii-töen|ïnaen. «enbefieeft be Ba- ron de Reede van Renfwoude, HlmbaffabeuC ban bcfenètactbartotntcent be bcflooiIijciteConBcatu= ïatie έρ igoosjli-seÖac&tcH^arenept/ al^inebe ben föetre «oningj enbe iìtepfetinne/ Booft boo? fiooft afaricfllit/ bebinbenbefiaöalïe drie te famen; jtjn» Deboo; Dien bngt) luebec be Iticpne iSoubi gire te i^oofaengenomen getoeefi : <!£nbe op benvyfen cwin- tighiten baec aenboigenbeijecftmebe be eetegeljabt ban ggelgcHe Compliment 3^ifice biaec te nemen/ obEC ö£t geluclt toenfcljtn ban een b?olijcfte Kerfdagh, jijnbe bocnbeüioningljenfbn ^ppattementaUccn/ tüifn^accbiBljepbtcnbegoebebifpofitie in gefontljept niet bjewgljbe ban bit fêof meec enbc meecgfiefpeuct toiecDt.
ban alle hanten met gcooteafTeucantieöabttoeeten te abbifecen/ amgaenDe be appacentie ban een?Sc= cooittiifltöenöieificaon enbe Portugaei, foo begon men tegentooojbigl) albaec te ïgoof baec omtcent oocft gcootepicfnmptitnte fo?mecen.
5Pfn#eec JUSacqui^ be Caftel Rodrigo ïjeeft boo? Den ï^ccc öcfibrnt Sasborgh ben vijfden gamiacij nocDmael^ becMaect / göenoegöfaem beefeecfeect te 5ÖU/ batfanjliaajeflept ban Groot Brittsnnien niet ongbenegen en toa^ benbloebigen<@ojlog!)booj een goeben ®?eebe met baec IBog. te cnnbigen ; enbe bp albien t)et baec o- Mog. niocI)te ggclieben eeniglj bequaem perfoon becbjaect^ tefenben/ altoa^ Ijet maec fonbec eenige publique Cj^acactec / op bat alle^ tefeccetec mocöte gljeljanbelt tDo?ben / fecc goei De goope gabbe bat een e^nitabelaccommobement «ptgebonbenfonbeïtonnenbjojben, |®et bpboegin= oe bat ftp öefjbent haec öo.3Il&og.b?pelöc&raocijte betfeechecen/ batlftjn (^jccellentie neben^ anbéte ©jeebe-liebenbej^eecenbaec toe alle^ fonben contcii buecen'tgeen bebenc&eltjcltenbe inbecfdbecbecmo^ Benfoubejijn.
3&en fes en twintighften jFebjuactj i^ seïjoojbt Set iit-mefi capponi ban be fêeecen ban RaefveltjCrommom mbe Amerongenhaeci|^o.j©og. ©ebeputecbcn / acbtec» bolgcn^ bec felbec èefolutie ban ben vier en twrintigh- Aen befe^/ met enbe nebenp eenige )|eecen(8ecom: niittercben npt bm Raedt van Staece , in confe» centie getorefl snnbe obec 'tfubjeet betbatlnfeecite= te ampie ^ebuctte bp befelbe ]|eecen ^ecommitteec:: ben jonoöll gÖcïDtefl sijnöe tot 41^Sae|lcίφt ingefïelt/ fjoubenbetotbolboeninggeban gaecJIo· l^og.iSefo: iutle ban ben fevenden JBep leflleben/ infojraatie raecïtenbe be beugpeltjcbtjepbtban be gfiebaene j^c gotiatie/ tot lafic ban be drie Landen ban Over- Mafe, b>eebecmbeboojnoembe iSefolutie ggemen^ tioiieect/ enbefpeeialijcft ofb'oflbe enbe nieutoe plac= caten baec inne toaecen geobfecbeect/ enbebptoien be .Ï^egotianten / bie bebonben motgten tuecben Dnbegoojlijchgefcgicbttejijn/ gelafi fouben moeten toei-ben: il^aecop gebelibeceett/ ooch gelet stjnbe/ bat ban'tonbecfoeclt met gemeen concect/ ingebot ge ban be pjxliniinaicen/ enbe in confb^mitc ban taccila. .ÏilSog, itefolutie te boen/ i^een b2i(cgt:= bacc effect tot noti) toe ina^ becnomen / of oocr nae oppacentie fiont te bfCbjacBten/ enbe batd'inceref- jfen, gicc nae gementioneect/ omgeflagen ta)ojben:> be obec get gemeene 3lanbt ban V^ckenborghinbi:: jfiinctelijift toeggelïaen foube moeten toojben / bat ban b'anbac spbe d'intereflen ban selijcRen ggete:· pactieect foube taojben/ ofte anbetflnt^ obec bepac» tane ban befen ^taet alleen omgeflagen biecbenbe/ b'^ngefetenen banbienooclt alleen fonben b^aggen 'tgeenebp'tgegeele Sianbtin 'tgemeen gelofi foube moeten toecbeii; ^^ goebt ggebonbenenbecfïaen/ bat een afbeplinge bec ggemeene laflen met bie ban be 3pbe ban, ben Stoninpg banSpangieoggemaecht |
foube toecben / om alfoo be Sececege bp pbec btc 1666
^oubecepnengebaente ftonnentoecben/ enbeapact^-__.'
gepiofiteert'tageenebaecna boo? beffelfi^ biligtntif/ bebonben foube tuecbcn onbeuggbeliicft/ of niet ab» mijTibel te jfjn/ of anbecjint^ get boojlebene ggc>= acqniefceect/ enbetegen^ get toehomenbe goebeoi· biegefielttetoecben/ enbe alfuItB^ al get geene nae quaebemefnageenbebicectietoa^fmaecittnbe foo op be boo;gaenbe autgocitept enbe poffeffie bec ^taeten tot get boen ban negotiatien/ betalingen/ b^nin<
ften/ enbe flnpten ban Kieecbeningen/ al^ op b'in> ucie enbe confnfie ban be mateciale enbe contcn: tieufe tijben / baec be googe f^actpen cecteecenbe cenombe poffcffie bec boo?fcg?ebe 3tanben teggen^ benanbecenquorismodo te confecbecen/ enbe t'ac^ dUicecentefpectibeafTsefcgjeben enbe setcanfmittccct te boecben/ fnllenbe tot bien epnbe get ©joject ban afbeplingge bp toebec-jgDt^ ^taeten gijeaccefieett boo; b'opggemelte gaec Jp^og. Oebepuceecben ggecommuniceect toecben aen bcifeec^mbalfatiius öan Spangien , enbe ban gem getCacgttebecflaen/ of men ban be ^pbe ban Spangien get boojnoembc 5Ploject foube ftonnengonbenbooioecatificeect/ gïje» tijchfuich^al^banban be fpbe ban gaec {|o. jnaag, mebe gebaenfoube toecben: S^oojbegoubelijch/ bat be^paenfEgeïiibbecfcgap fouDe gebben tebetopfen/ bat be vier en twintigh duyfent , twee hondcrt diie en dertigb (Sulbeningaeccolomme gebjaggt/ toa- cen ce-eeleenbeeffectibeantecieufefcgulben/ aen get (Ccactaetban be pixltminaicen/ ofte ban ben fes en twintighften 5&ccembec / fefthien honderc een en feftigh, na cate enbe pjopojtie ban taielcft bebjtj^/ C in ca^ baec aen Quame t'ontbjeeefeen) get ^paenfcg bificict gegouben fouöe bipbente bjagenenbetecons tcibneceninbefec-jDbt^Colomme ban hondert twee en feftigh di^fentj vier hondert vyf en't feventigh <6ulben^. (t^betolectgaeci^o.maa.iSefolutieban ben thienden ^ecembec feftien hondert een en feftig>
nopenbegetemplopenbebiflcibutie ban ben omflaS)
ban negenen dertigh duyfenti acht hondert fes en twintigh ^ulben/ aenbenHanbebanValckenborg geaecojbeectgegoubenboojbolbaen/ be^bat beeif duyfent<©ulben^/ of bjatmeec/ baec ban gebibec" teect sönbe/ tot betalingg ban intereflcn bjebecom fonben toecben gecemplaceect/ met ben opgef bec ^ucrgeantie op gelijcKe elf duyfent dSuIbenp/ ofte baec omtcent becieent bp ben gemeenen omflagg ban ben achtften ^eptcmbec tot ultima ^ecembec feftien hondert een en feftigh gebo^gt/ Olbc onbeC be Scbat- heflFcrsbecufïcnbej toelcfte ^uctgeancie op get te bennen gebenbanben J|eec Richard becieent jijnDe/ toebecom op'tnaebec te gennen geben banben fel= ben/ mit^befen afTjebaentoiecben/ mit^ bat befet be elf duyfent ;φη ben^ ten epnbe boojfcg;ebefouDen taecben betaelt/ met obecbiengin^ banfufficant blgcft/ bat bie niet eibers en toaecen gebibecteect ge^ hjojben; €nbe toiecben be ^taeten banben 3Eanbe ban Vaickenborghgeautgocifeect/ omme baec obec tc mogen omflaen een ^omme ban fes en twintigh duyfent, fes hondert acht en dertigh <Ì5uIben fefthien fiupb. drie penningen/ in gaec üo. Jtgog. lüefohitie «Sommiffociael becbat/ enbe fuIcB^ tot quitingge baii becbec becloopen intereffen, jebect ben ^aece fefthien hondert een en feftig, tot feftien hondert vyf en feftig» in f eb.P)ecfcgeenen/aI^ ootl^ nocg be fomme ban acht duyfent een honden en achthien ^ulben^/ tot ^Vtff tingge ban'tbolgenbe gjaec intereft in befe loopen» be Maent jpeb?uacD te becf^pnen/ al^^nbeban geen anbec natupcal^ be boo;gaenbe; 4SnDe foube baec mebe'tatanbt cu een effen öobehi/ ten ce» fpecte ban be interiien ggefleibt i^nbe/ boo?taen bupten becloop gegouben ixiecben -, banïoat aengincli get raerïir potnc/ cagenbe ηοφ beete fcgulbenen bage* I^fe ^flen/ ban boegen befen &taet baec bàn ge sf' gibeect/enmontecenbe (naecaftcedSbanfesen twin- tigh duyfent fes hondert acht en dertigh 43ulb. feftien flupbet^ aen bectoopen intereflèn m be twee erede i^ofien ^aec ggebiacgt/ enbeapactaf^boocenom telteen) tee fommi ban drie ca twintigh duyfent m
affht |
-ocr page 977-
eil OOR LOGH. 't Ses-én-veertighfls ^ecL 961
|
acht gulden fefthien ftuyvers drie penningen nlftan··
__.' öÉC^eiuontineEtöcal^cen atna^ ban Commiffifn/
Jiacatitn/ Uectccinfleny tnDe beccecinaen / ijS bfc: (iaën Dat alle befdbe^ofien genoEnit/ enöe bp fpe» cificatie obECBfOEbEn ftjii boigen^ öaec fêa. ilojj. iieal^nifttt^^^^ffn^iaEtE fefthien honderc drie-en- feftightecfoinmebandrie-en-twintigh duyfenc acht gulden fefthien ftuy vers drie penningen, bp pjobifïc/
enQeonbccminDctt'Ceieatneii (enpjiitcfpaten gcbali> Deert enDc otngcfïagen fouDen toecDen/ enDeöat t>e 3^0ine(iiqUC lafien bailDC fefthien Wondert
vier-en-feftigh eilDc fefthien hojidert vijf-en-feftigh
onbetaelt fouDen blijbeii fiaeti? tee tf)t enbe toijle» toe/bp De Staten banben boojfs ïanDe een pectinen= te fpccificatie Oaec ober gemaecfit / en aen öaec i^o. jBog. obergclebect / oocft Decfelbcc naecbece D?D?e ban omflaQlj btentiialben berUcegen foube fijn ; Dec^ Decfiaen Dat alijoetDel ten fpoeDigiiften be boo?fcl)?ebEDmfIagenfbuDen btencn in'ttoeccft göe· fielt tc ìDccDen / om ( foo ban bjegen befe Staten ge- Qliegeect toojt) be half winners of geüjupehec^ boo? öaec becttccftofbecfiecfbaec aen fcftulDioftte raaec= {ten / nocI)tan|j ten refpecte banbe gtoDtI)ept bec ^ommefulcjcopteebel^cfìe enbe foobane tetmtjnen flcfeljiebenfoubeal^bemeelleconimobitepi bec 3in= oefetenen foube itonnen ItjDen / enbe met b'obfecban» tie banben teneuc ban 't Reglement bp t)aec ^og. ge- emaneert foube obec een fiomen / enbe fpe» cialijcft foube ben Intereftbec Ccebitenren omgefla= gen enbe botbaen tnecben boo? b'aifoo genoembe Krytcnde^cöulben/ geltjcB oocii tot onlafiing be ^omme banbe baa?fct)?ebe€apitaelen/ ofte in ca^ toane^amtnatieljetgeene na befelbebebonben foube toojben bp b' ^ngefetenen banbe boojfeftjebf <iSuac= tieten te fullen moeten geb;agen toecben / op langt)' fame enbe lijbelöcite (itetragnen omgeflagen foube feaecben/ balgen^ be precautie baec ban bp tjaec JREiog. àeglement banben ^aece fefthien honderc drie-en-feftigh gebjupcftt ; ©an betmif^ De vacatiën der Officieren, enbe bebienten een ej^effibe^omme quamentebeloopen/ enbe bat oocft becfeïjeptte on· nobige Traftamenten, enbe anbece ongelben ofte on» fiolien tot lafie ban Ijet boo?fcö?ebe ïnnt toietben ge^ Ijjacjjt / i^ goetgebonben enbe ber (iaën / bat Öae»; obec bp opgemelbe i^eeren ©ecommitteecbert foube lïJctbcngctefumeectfcecBec Reglement enbe ^taet ban ® ractamenten / boo? b' ©fficieren en anbece be» Öienben in be boojfcÓ?ebc 3lanben / inben Saere fcl- thicn honden drie-cn-feffigh bdO? be DaeC 1|0. l©og. «©ebeputeccben /getoeefi fönbe tot Aken enbe Mae- ftright, cefpectibe aen fjaec J^· JlSog. obergefonben/ bienenbetot boojfiomingD enbebecmijbinge ban alle berbere eicceffen ban onkoften en lafien bp ?5eclata' tien ofte anberfint^ te boojberenjJBgber^ i^ berfiaen fen epnbe bat be Itanbcn ban Dalemen 's Hertogen- latie 't eenemael mebe banbe lafien enDe fcljulben ges fupbert en gecebbet mocgten biecben / bat boö| be be> bienDenbc^boojfseenebecbeelingi bec boo|f3€api= talen en frljulben met Die ban be ^aenfctje fgbe Qefielr foube bietben / onbec abbeu banbepbetfooge ©artpen be^ Hanb^ ban Daelhem, ciibi böó? bej[)du= ïien^ De ïtecercljc in boegen al^ boren bp pbecbëcfel· ijcrin'tfHneteboen/ fullenbe bp p?obifjetot bfetbai ban Ijet èlot be^ ontbangeci aeecfteningen / (Ccac- tementen / eppofita/ enbe anbece fcöuïben een om» flagljtuecbengebaen ban twaelf duyfent Gulden in minberinge banben ^taet bec ^cguiben/ gaecüo. IBog.opbecfelberaenfcg^tibeni^bp be ;&taten ban> Den boo^noembe ÜLanbe ban Daelhem ben twintigh- itcn<©ctObcr fefthien honderc vijf-en-feftigS töÉ QC'
fonbenenbebpbefelbe ^ten gfiearceflem/ mon. terenbe ter fomme ban vicr-en-twintigh duyfent acht bondert ©uioeu^ en negeiitbien (lupbit^ / eftbi bat met bemeefte menage enbe conimabitept bet àiige» fetenen / enoe fpecialöcft met tìbfecBwntlf ban gace iSlo. Jiaog. reglement j fonbe ten cefpetté ban ben ïanöe ban 's Hertogénradé , bebjtjie in'tfelbr geen oube belaflingen getoeefl tooren / al^ alleen ban tweehond^rt vijftigh (©itìuen^ gen^/ enOe- Dite Den |
becfocBten omjiagii ttiaec ett toa^ montècïnbe tee igéê·
fomme ban twee duyfent vijf bondert vijf-en-twin- __J
tigh ®ulben veerthien (iUpberjJ acht penningen, De fcïbe fomme in coiifojmité öan 't abbt)^ be^ gljemel· Den 0aeD^ ban ^tate/ obec 'tboojfctjiebe toerben gbecepattieert. 5>ullenbe befe fjaec Üooglj iEoglj. Befolutiegfjefonben toecbenaen becefpectibegjtaten ban be drie Landen van Over-Maze, om pebec iu Dtn ijacen fjcD punctuelijcR enbe ejcactrlnch bate na te res gulectn.
®an b'eenjijbigöept bec Spaenfcht in 'tccguacb ban Munfter meecmael gefpjooc&en.ï^eh tweeden ^f J"'·· ^acignocfimael^tecBecgabecinglj boojt gebjacfit t,t;6paS- fijnbe/ b-e]cccfrenbieuptbei>pacnfct)e4acbeclanben Γ» tegen^befen^taet/ enbe be gingefeteuen ban Dien bagelijcR^toierbengeplcegljt/ i^nabeliberatiegoeb gebonöen te berfoecBen De 0eetcn ban Braeckel,cnbe ;Stett. anbece fiaec J^ooglj IBog. «©ebtputeerben tot De mi- litaire faecRen / bat öaec €b. bacr obec el-nocft in eernfiige termen aen ben ieec ^tmbaffabruc bon spangien bjilbeu gaen Rlagcn enbe expoftuleren, oocft bobcn enbe bcftalbcn uoojgaenbe b3accffl)ou= tolngenbecfoecftena ^ norDccbjf^ enbe reparatie in bcfen / enbe namcntlijcft mebe bat Ijaec ^oogö .IJSog^ öoojDefelbcbecfcecltertenbe geruft geflelt mocl)ten toecben/ boo? een fctjjiftelijcftebetfcecfteringeenbc berhlacinge ban ben Marquis Caftel Rodrigo, bat in DeJ^abeneubanOoftende, ofelbec^ ineuDe Doo?De aianDen ban Den i|oogt)fI- gemelben ftoningb / egees ne<ffingelfcl)e(fcoupen fouDen toerben in oftebooj gelaten / onbec toatpjetejctbetfelbe oocft foube mo» g{)en onbecnomen bjojben/ op bat fiaec $0. Ilgog. toeten mocbtenbieecnaecfp in befen tjetemefure^ foubenöebben te nemen / enbe niet geneccffiteett en bjcrbenopanbere'mibbelenbecbacftt tcjön: be^ mebe aen ben öefjbentSasburgh gefcfjjeben/bat öp gelöcfte ©fficien mebe bp Den]|ecce JBSacnui^ beCa- ftel Rodrigo foube hebben te boen / enbe fgn toebete bacen aen öaec ©0. naog. obec feöjöben.
©en vijfden toiecbt b'teec aelibertt Sasbürgh m^ ή, bec aen gefcöjeben / bat öp ben J^eec .matqui^ be t>ent Caftel Rodrigo foube fiebben te gaen becfoecheu/bat be felbe eenige CommifTarifen toilüc nominecen/aen betaelcftegebiacfttenbe ge-ejc&ibiect foube mogöen tao?ben be cefpectibe Itöfien ban be fcöabe enbe obec ^ ,hλ lafibpbe angefetenmbefec aianben geleben/ boo? at^e be coobecpen enbeplonbecfngebp be genaembe Mun- rnhiOir- fterfcheBolfteccn/ upt ftet iCeicitoic ban ben ito» ningöbanSpïngienop ben bobem ban bcfen S»taet gfitpleeclit/ om be felbe ïöflen met be bcBao?liicfic bcrificatienenbeöeuaööcIÖcRöeptbanDicn te bifïtes ren / enbeepamineren/ oocft becbolgen^ op be bec» goebinge enbe cepacatie bec tìoojfcjjcbe fcgabe/ bp ben gemelDen J^eec Marquis begooilijcfte ojbje ge» fielt te Ujoiben.
©en achtften i^ noigmaeT^ boojt gBebjacijt fiei jie„e cappojt ban be i^eecen ban Raesveit,Cronimon enbe uan Amerongen, tjaceï^o. Ji©og. (ffiebcputertben/ beri »"·«»«»: vierden befe^gebaen/ bouDenbé iii effect / bat öaec * «Öb. in göebolge ban beCfelbec Sefülutie ban ben fes. en-twintighften f ebjuacij Icfltrebett / göêcefumeecÉ' Öabben feecftec Reglement enbe iètaet Bàn meuten boo? be «i^fficieceit eiïbe anbece in be Eanben' banOver-Maze, in ben Saté fefthien hondertdrié- en-feftigh bao?bei|eecen öaec Ho. |@og. <éebcmie teecben/ getoeefifgnbe tot Aeckcn enbe Miaeftrichc' cefpectibe / aen öaec ï^o.jlfêog. obec gêfonbcn/ bie® nenbetot boo;ftominge/ enbe becmgbingé bari sàie' becbece eiceffen ban hoften éribe iepen bp beclara* tien / al^anberfint^te bojbeccn 5 ©ocft becbòlgéni^ nocljmaeli tee ©ecgabecinge ffc-fF&ffewt frecBece» fiaet enbe fpccificatie ban affuicfte ftaendp ende vafte iCractementen / al^aen be gemelbc«0fficiccert nilJé' bebienben ten fine Ql^ boocen/ fouben beöüorën toit' ^élepbt tnecben / na» bolgüeti&e geitifei>^ ceect^ !.. |
-ocr page 978-
9^0 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. Staet ende fpecificatie n/an deflaenJe ende^aite __ Traktementen, die de hoogeOffkkren> eìtdean- dere Bedienaers in'de drk Landen van Over- Maï:e laerlijcks werden toegevoegbt, tot ver- mydinge van fio veele groove ende exorbitan- te Declaratien, ende vacatiën, verteeringe, ah andere enkofien j als voor dejen tot Ιαββ vande j voorfz. Landen ingebraght, ende by de felve \ gedragen z,ijn, alles achtervolgens ende in con- formitévan 'i derde Artijckel, van de refieSii- ve RegkiTienten dienthalven hier bevoorens den vijfthienden OBober, in den Jaere fefthien hondert drie en feftigh by haer Ho. fJMog. gearrefieert, ende in de veorfz. Landen gein- troduceert.
Valckenburgh,
EErftclijck, aen u hooghc Officieren in den Lande van Vakkenburgh tot fmee in 'c getal > yeder een Traöe- ment van -vijfthien a fefihien hondert GvAàtns laerlijcks, fon- der dat de felve daer en boven fulien vermogen eenige Decla- rntie tot laile van den Lande in te brengen,'tzy van reys· keften , inde voorfchreveLauden jiec- ken, Maeflricht ende daer on- trent , als oock vacatiën, ver- teeringen , dienften, als an- derfmts, wat naem de felv'e dtock fouden moghcn hebben, maer haer ten eenemael, éndc ten vollen vergenoegt moeten hou- den» met't voorfz Tradtement van peflien hendert Guld.voorfz.
Ende dewyle den Luytenanc Stadthouder ende Vooght "Jo- hanteflers, boven fijn aenbe- voolen ampt ende bedieninghe daerinne hy fijn leven langh ge- continueert fai werden, ghelijck hy daerinne gecontinueert wert mitsdefenj figh extraordinaris ende fonderlingh heeft laeten eebruycken, niet alleen in den dienft van 't Landt van Valcken- hurgh, maer felfs in de andere ftt>ee Landen van Over-Maze, foo werdt de felve advitam, ia de voorfchreve qualiteyt van Luytenant Stadt-houder ende Vooght, toegcleyt laerlijcks een TraÀement van vyf hondert Guldens, fonder dat fulcx by fijn Succeflèurin eenige confe- quentie getrocken , ofte ghc- pratìifeert fai mogen werden, mits dat hy Fefiers voorfz by continuatie ooclc gehouden fai zijn, 'tvoorfchreve Landt in alle occaGen met fijn goeden rsedt ende hulpe by te ftaen, ende te affifteren, fonder eeni- ge reys-koften, vacatiën, dagh- gelden, ofte verteeringen over voorvallende faken in de voor- fchreve Landen, l^ii^iBj Mae- Sïrichti ende daer ontrent vor- der te mogen in brenghen, ofte geniéten'.
Endé fai den Ontfangervan 't voorfz Landt, in plaetfevan fijn tanto van drie ten hondert, |
over àsBancke», ende vier ten hondert over de Leenen, ghelijck fulcks van allen ouden tyden gebruyckelijck is geweeft, ende men geoordeelt heeft, dat daer- inne de meefte menage heeft beftaen, een laerlijcks Traite- ment van tyeaelf hondert Gul- dens, mits de Schet-beurderen by hem te verkiefen, t'fijnenlafte houdende, ende fonder daer- en-boven van eenig^ vacatieui verteeringen, reys-koften, als anders, te mogen declareren.
Ende op dat in toekomende gemenagecrt ende afgefneden mogen werden alle reys-koften, vacatiën ende verteeringen,foo als hier bevoorens door Gede- puteerde t'elckens naer den Ha- ge gefonden, gedaen, ende ge- trocken zijn, fai het voornoem- de Landt continueren haeren Agent, Hendrick de la Haye j al- hier in 's Gravenhaghe op een laerlijcksTraftement van vier hondert dertigh Guldens, fonder dat de felve over eenighe Brief- loonen , Copyen , depefches, vacatiën, ofte andere onkoften daer-en-boven verder fai mo- gen declareren, maer hem met het voorfz Traöemenc verge- nought houden.
Den Griffier van 't Landt fai ghetradteerc worden met een Tradtement van fes hondert vyftigh Guldens laerlijcks, op foodanigeinftruftie als aireede by de Staeten van Vaïckenhvrgh beraemt is, ofte hier naemaela beraetnt fai werden, ende in al- len gevalle mede Tonder eenige Declaratie, tot lafte van den voorfz Lande verder te mogen in brengen, 'czy van Schrijf- loon, Extraften, ofte Copyen van Refolutien, als anders.
Den Leen-Boode als ordina- rie, wert laerlijcks toegevoeght fefiigh Guldens,
Voor fwee Bedienden van de voornoemde ίτρεε hooge Offi- cieren , laerlijcks yeder dertigh Guldens.
Den Ontfanger Generaci van de drie Landen van Over-Mazt.
Deffelfs Contrerolleur.
'sLandt6Doaor,iP/>/&«i ad vitara.
Ende eyndelijckfalfohetge- meene Landt , by defe tegen- woordighe tijdt verobligeercis , foo voor Servitien, Vtercnàs Licht op 't Cafteei van Vakken- burgh, laerlijcks te betalen tuf- fchendeyfr endey^ww hondert Guldens, ende daer en boven noch de vacatiën van de com- parerende Jiidderfchap j ende Gedeputeerden uytte Hooft- bancken op de Staetfche Verga- deringe voor 't geheele laer,be- ha! ven dat't felve nochgeckar- geerc is, met'tmaecken ende onderhouden van de weghen ovcTdenBeTghvanVaMezfiurg, 'Booden, Brief-loon als ande- re 'daghelijckfe voorvallend®'
6jo — O —
60 —— O — 0
60 —— O — O |
-ocr page 979-
1666.
|
1666, laflenmeer, endc dat dedeure . Van de vordere Dedaratien in te brengen > hier mede fai wer- den geflooten, cnde alles afge- fneden, werdt't gemelde Landt toegeftaen voor alles iaerlijcks emte flaen, een fomme van vyfthien hondert Gulden».
Daelhem·,
Een hoogh Officier Iaerlijcks een Tradement van echt hon- den Guldens, invoegen cnde manieren als in Valckenburgh.
Den Agent een Tradement van twee hondert Guldens,
Aen fes Schouten yeder Iaer- lijcks tofhtigh Guldens.
Den Ontfanzer van't Landt habeat in plaetfó van fijn tmto een Iaerlijcks Tradement van fes hondert Guldens > mits als ten reguardc van den Ontfan- ger van Valckenburgh t is ghe- fcght.
Den Griffier van 't Lant Iaer- lijcks ·ι;}(//ίΐΐΜ»ΛΓί Guldens.
Den Leen'Bood* Iaerlijcks dertigh Guldens.
Den bedienden van den Of- ficier, Iaerlijcks dertigh Gul- dens.
Den Ontfanger Generaei van de drie Landen van Over-Maze,
Deffelfs Contreroüeur.
'sLandts Oelior Fi^hres, ad vitdm.
Ende eyndelijck voor %r ende Licht, &c. als aen Vatckeit' turghlt&t\\\(±stmd»yfent Gul- den.
's Hertogenrade.
Tien Hoogh Officier een Iaer- lijcks Tradement van acht hon- dert Guldens, in voegen ende manieren als in Valckenburgh.
Den J^ent een Tradement van twee hondert Guldens.
Den Ontfanger, in plaetfe van fijn tanto een Iaerlijcks Trade- ment van fes hondert Guldens^ foo over ordinaris als extraordi- narislaften, mitsende invoe- gen alt hier vooren, ten reguar- de van de Ontvangers van de Landen van Valckenburgh ende Oaeihem ftaet ge-exprefleerf
Den Griffier Iaerlijcks drie hondert v^fiigh Guldens.
Den Leen'Boode Iaerlijcks dertigh Guldens.
Den bediende van den Offi- cier derttghGìÀàms.
Den Ontfangher Generaei y van de drie Landen van Over- Maze.
Deffelfs Contreroüeur.
'sLandts DeSor Pifhret, ad vitam.
Eyndelijck voor voorvallen- de dagelijckfe lailen vitr hondert Guldens Jaerlijcks.
ijo — · O
800 O —
aoo
4.80 — O
600 — O — O jya — O —— O 30 — 0—0 jo — 0—0 |
Crommon, ende Amerongen, volgens wek- ke de vijfthien hondert Guldens Salaris in ^t Landt van Valckenburgh , duyfent Gul- dens in Η Landt van Daeihcm, ende vier hondert Guldens in't Landt τ·Λ»'sHerto- genrade, hy fpecificatie van de ftaende Trac' tementen voor de rejheilive Hooge Officieren, ende andere bedienen van de voornoemde drie Landen gementioneert refpeBivelijck fui· le» ijverde» gedejlribueert ende bekeert,
Valckenburgh.
- ο — (S
-0 — 0 ■10 ~ O
. O —O ' O — O
■ O w O
VOor de Vacatiën tot vier maelen in 't Jaer , van comparerende E- delen cnde acht Schepenen uyt de Hooft-bancken.
Voor Vuyr ende Licht, Ser- vicien ende Commandants Tradement.
Een Lijf-Penfioen voor de Weduwe van den overledenen Griffier van den Heuvel, haer leven langhgeduerende.
Den gewefen Contrerolleur tot dat de felve met eeq Ampt fai wefen verfien cndege- benificeert.
Den Έοβ - Boode van der Veen.
Den Brief, drager van Mae- firicht op Valckenburgh , Jaer- lijcks.
't Onderhout van de Wegh over den Berg vm Valckenburgh Iaerlijcks.
Voordaeelijckfe Brief-looen endcandcMinutez;.
Daelhem.
Voor twee comparerende E- delen, fes Schouten, ende fes Schepenen, de eerfie tot/ïj ende i&tiuetde lot vier, màiiàt derde tot drie Gulden 's daegs.
Voor Vuyr en Licht, Servi- cien, £cc.
Den gewefen Contrerolleur Ïijl, tot dat hy met een ander Ampt lal fijn verfien.
Den Poft - meefter vander Veen.
Voor dagelijckfe iBrief-lonen ende andere Minutez.
-O — O - O —O
■ ïo — Q
lO — O
'χ Hertogenrade,
Voor twet comparerende E- delen, vier Schouten, vier Schepenen, als boven.
Den ghewefenen Contrerol- leur Pijl, tot dat hy met een an- der Ampt fai zijn verfien.
Den Poft-meefter vander Ven.
Voor dagelijckfe Brief-lonen ende andere Minutez.
cn OORLOG. 'tSes.en-'veertighfleBoeck. 963 |
Naerder L^fie^ refultaende ujt*t'vo()rfz, Raf-
ftrt van de wdgemtUt Hetrtn van Raeïfclt,
-ocr page 980-
9Ó4 SAKEN van STAET
X666.
"Ί
|
Waeropgedelibereert zijnde j is goedt gevonden ende verftaen, den vborfchreven Staat ende Ipecifica- tie, mee de naerderc Lijfte daer inne geinferecrc, te houden voor gearrefteert, alles met dien verftande, dac noch de gemelte hooge Officieren , noch de andere voorfz bedienden boven haere refpeöivc Traöemen. ten op geenderhande wijze en fullen mogen declare- ren , van eenige dienften, vacatiën, reys-koften, ende vetteeringen, die by de fel ve ten dienite van de voorfz drie Landen, foo tot Maeflrkht ^ Aecken, als in de voorfchreve drie Landen felfs fucceilivc gedaen fullen werden , ofte vallen mochten , mjer haer abfoluyt, ende ten vollen vergenoeght moeten houden met haer jaerlijckfe Traktementen , foo als haer hier vooren relpedtivelijck toegeleydt zijn , fonder dat boven de voorlzTraöementen, endede ordinaire Beed^n ende de Redemptie-penningen over't t/ey-^i/jf.geene om- lagen in iie voornoemde drie Landen iian Overmafit noch oock in de particuliere Dojpi;n j Ofiucr wat pre- text , ofte naem het (oude mogen zijn , gedaen (uilen mogen weiden, op pcene dat de Contraventeurs van dien, door de relpeótive OiEcieren vande voorfz Lan- den, daer over lullen weiden gheftraft endegtcorri- geert, die daerommc werden ghcauthorifi;e;t, alle om- lagen by te wooncn , ende geene andere tc gcdoogen, dan dat alvoorens opeen ipeciale lijfte, fullen fijn ge- bracht, endejacrlijcks aen haer Ho, Mog. geprefen- tecrt, ende üer fel ver authorifatie daer toe verkregen falzijn: Endenademael by haer Ho. Mog. Refolutic van denJes-en-t-wintighfien Februarij leftieden is goet- gevonden, dat de Declaratien van de Hooge Officie- ren, ende andere bedienden over de Jaren Jèfihien hon- dertvier tn-fejiighfn feflhien hendert vijfenfefligh hier na fouden werden inghcbracht endegtpaflèert,foo verflaen haer Ho. Mog als nu, dat in plaetfe van dien, de relpeótive boven-geipecificeerde traöementen ful- len werden geretrotraheert over de voornoemde laren van fefiken hondert vier en-fefligh en fefihun hondert Vjif e.'f-Jèfiigh: fonder dat daer en boven eenigerhande onkoften lullen mogen werden ingeb'acht, veel mijn geleden ende grpaCfeert, ende werdt voor foo veel, ende verder niet , gealtereert de voorfz hare Hoog Mog. Refolutievan den fes en-t-wititighfien Februarij leftieden; Endeextrail van dele Refolurie gefonden fai werden aen de refpcdlive Staten, ende Hooge Of- ficieren in de drie Landen van O. ermafe, om yder in den haren naer gheleeft, ende achter volcht te wer- den.
^ftl ilcccSasburgh Ijffft öctl veerthiendeil Maert aefrl)?föfn / Dat Ijp irtgrljolge ban fijn lafl / Ufcfocöt tjabt Dat iJCt Den Marquisde Kaftelrodrigo niPCftf Qf- Ifftìen Dooi ten ^cDjifielijche berfrccitecinoE I)«ec fêo. JÊoo Bfcn|l tc fliliftt omicent fiet in laeten ban Engelfche (Ccoupr^ in Dcfc ïanDtn ofte ilabenen; Dacc op fön (Uicellfncic brm in fubftantic Ijeeft aeanttoouit / ten ftooDljfitn bfDjorft te fijn / Dat öacc ίίο. IE Off. fi. ο tncpnioö ocloof adieföcn te geben aen Deffelf^ nionDflinae tocfcfloinoc rnbe betfrerfterin- grn op Den levenden DrfejJ op Dat fubject arDarn rnDe Oegebcn/Daec ban ()p ten boo?fc{j;ebrn Daege aen ^aec i^o. J^og. f)aDt bccicljt / Daec bp boegcnöe / bat nie· nmnht ter ÏDccek ( too? Φαΰ^ genaör ) aen fijn CfUrncie foiiöe fionnen rcpjoeijecen t'eenigcc ty'r ton: tracie Deffelfii gegeben toefeggingen geDaen reftebi ben / enDe Dat bectjoopte Daer bp alïe Dagen fgn^ Ie. ben^te continueren / enDe geccfolbeert te fijnliebec Öet If ben te becliefen/ alg" geen tüoojt te fiouDen/ enDe eebiupcftte Defe tooojben infpecie: Die een Schelm wil fijn fai het gefchreven Woortfoo weynigh achteo ende houden als het mondelingh,ende ick recomman- dere U. Ed. noch op het hooghflie aen u Heerpn ende Meefters abfoluyt te verfeeckeren, dat geene ÉngeU fche Troupes in defe Landen ofte Havenen onder het gebiet vanden Koningh mijn Mcefter fullen ingelaten > werden, ende is my fulcx oock by haere Majefteyt de Koninginne expreffelijck aenbevolenjick hebbc ooch; 't felve, gelijck u Ed. voor defen is gecommuniceert, aen fijn Majefteyt vanGroot Britannien ge-excufeert, ende met foodanige redenen geadftrueert > dat hoogft- gedachte Majefteyt my heeft bekent gemaeckt daer τ^ίή, uver contentement genomen te hebben : verhoope ... derhalven dat u Htercn ende Meefters my dieeere ' Ί lullen gelieven te doen, van aen mijne gedane ver- feeckeringc endebelofren geloove tegevcn,dewelckc by my fullen nagekomen, ende ( door Godcshulpe) gemainteneert worden, foo lange in my een druppel bloets overich ι>1 fiji., een man, eer man, een woort, een woort, üatfijn mijn maximes ; Die niet gcfintis wooit te houden , machfwygen, en niets beloven.
ïüteijl)· ten tien i>arbt>?e aenoe JIDac qiiijj t<t Caflel toBiigo. |
i^xer g^apburgl) Ijeeft ten boD?fci)?ebe baege in geboJge ban tjaer i^o, aBog. refolutie er» fijne «CicccU lentie inebe becfocöt / fro rpnbt Jjet Defelbeniocljte Oijclicbeneenigc «ottimiflacifcn te noemen / acnDe ipelcfte fouDe B{je-f);l]i6eett tooiDrn Dr Lijften ban fcöaöcn enDe obetlafi tegen^ De Snatfetrncn ban Öaet Jlo. JIIDog. Dooj De tioberpcn enDt ploiibecingcn op Den narni banCe JlEunfletlclje bolclieten iipt Ijct fttecritoic banbe Hoogt) gemelDc üpningl) bon Sipangien gcpleegDt ; 2^aec op fijn <ej;cfllcncie l)fm i)rrft bethlaect ten iipttetPen bcctjcngljt te fiijn óbcc Drfcftaecilo.lEog. «efolutie/ al^baec uptbcfpati trnbe!)aecJ^o..ïHaeg. gofDe intentie tot contitiuatie ban alle BocDEro?ccfponDrntie/ enDe Dat fijn <!£)ccrl= Irneir eriUQe €oninii(Tatifrn tet fcirn rpnte foiiDe (irilcn/en aen tjoec alle 't geene reDclijrls e tiCe billtjcft tua^/ ^orn etianoen / ootiuiiet toilte ifcujfftlen of alle omb?agien rnbe bnlieecbe inipjtfficn/ Die beeld tijt^ Doo? ern Dettcn baiecDen gcfcnientcert fouDcn Daer Doo? Itcmen te ceffettn / tnDe geljeelijcli gcbc= flciieert toecben.
$>gn<ö):cellcncieberfoc!jt ilpt fiaec ^oogl) .JlDog, te mogen betfiaen of btfelbe gei efolbeert niocljffn fijn ooclteeni0c#eeren Decboaect^ te fmbrn ommetbe» felbe obet De boojfcf)?cbe faecfien te confereren / cnDe lioebanigl) getal; ten epnDr fijn <fi).'cclencie Daer na DefTfIf^ meiures niocbtc nemen, ©p Ijfcft Ijem betbcc flecommuniceert Dat op Den ihienden befec ojbjc pb» De gefonben aenötn i^eec Pdi^s van Ifenghien, onime De <©ebangeni tot Cïcider , Die öantbaDigi) toaten getoeefi aen 't fpoliecen banben f^ranfcljrn i^eer/ ober te fenDen met goebe berfeecheringe arnbrn ^ee» teRijngraef(©oubcrneuctotMaftricht, fiellfnDc öe boo;rrf)jebe <I3ebangen^ tee bolhomcn bifpofi^ieban Ijaetl^o. ®og. met bfctroutoen bat ijaec j|o. jKog. 'tfclbe boo; aengenacm fouDe gelicben op tc ne» men.
<i2nDe D'^ümbafTaDcuc ban Spangicn alftter / rcpjci 5iti(- femeerDcDcnvijfthienden Datj)pacnDcn#eec JBar^ {f®^' qui^IicbOenbefucccfTibelijtfigecontmnnlcfert bepa^ 9i™i,„|·. I pietfn rnbe filacfitcn bic bcmboarrntedjanbtgffìrlt fefeut I bantocgcnöaerili?o..Haog.totanttDoo?t|)aDt gcfirci gen. Ten eerften Dat öp tDfl^ g&cftirpjenffrt/ bat „ tjaerl^o jmog.liebbenDeacDaDtfoobeel ejqperiemie stiiias ban fijn affectie in 't begin brr rupiiice baiiben23if J^"'! ; fcljopbanMunfterjDaetaennofbftonbenttoiifclcn/ DeboijttipIiebbenbegeljaDt foo faborableconjiincttt» ren / toanhrer öaece plaetfen en ^rontiec-fiefifn ban boich onboDjfien toaren / fiet) Daer ban nopt gebient nocljDeffein geftaDt öaftt om befelbc t'attagueren/ tecfclber tijD al^ Ijaer i|o.t|®og» De fficoupe^ban Den SSiffcljop ban Munfterniet itonb^nberjagen npt fooDanigljepoflen DieDPbaDt geeccupeert/ niet te» genflaenbe t)et confiDecabei fecour^ Dae f^ banbc «iroon ban Vranckrijck ontfangen öaDDen.
Ten tweeden : Dat ftacc ©0. JEog. DOOJ Dc betfCfC' hectngenbiebcsèreniffime Koninginne tot Madrid baer IjaDt boen geben /■ 600; De geene Die fijn gefepbe <!S);celentie DaDt toegeboert aenben i^eec ^efioent: Sasburgh, en Dii/ Detoelcftc bP ©eer «mbaffabiuc banbjegen ftaetc jeojrfiept Deföelöcfi»; fisOt gege» ben / Dat fp öaec in Die f&etïtc niet fouDe mengen / en e«i geboeligö ongenoegen öaDben ban b'incommobi* teptenenongemaccficn Die 5P Doo? DenflPoiIocb k' ben/BebbenDe fijn gefepDe <i5]cce!encie aénbieDinge ge· Dam banfgne mediatiemet DenJ^eetSWiBopbatt Munfter, toetenbe Dpt ftjn «epferlijcBe juaajeficpt Daec toe ban fgn jfjbe fouDe co-opecerett
Teadtrdea : Dat fijtt «CfcelenciÉ&emj&aDt sefcuie^
ben |
-ocr page 981-
|
\666, bcnljafci^o. jasog. tc boen gebfncScti Dat ByBaec —^ l)aDt boojgciiDUtJen een Ligue defenfive tot fcccRcc= jjept öec4liDetiamfcöc®?otiinticn boo? 't toeftomen- De / en Dat f)P a^ceft toa^ De|clbe te flupten / ingebal· Ie βι Daec toe aenegen toacen.
Ten vierden : 35at Ijaec Jgo. Mofl. niet onbeiient toa^ D'officjen Die fijn «iBFcelencie met qHc moabcïijc-- Refo?fl[jen applicatie öaDt acinterponeect omtrent ben Éoninsl) ban Groot Brittannien, om fjaec ac> commoDement upt te toecefien/ toaec in mennae alieappacentiefonöe Ijebbcn aeceuffeect / bp alDien menofDoojfimpeleacötcciiocöt/ ofanDece pacticu' Iiecc rcDenen/ foo feec nfet en ^aöt sepublieett De toaece beseeete bte fijn c^):celencie tiaDt om De enfi en pjofpetitept ban Defen ^taet te bebocbecen. " Ten vijfden: ©at fijn (gjccellentie D'teet Öeljbent Sasbourgh toel tot een aetupne toilbe nemen ban't geene DP tot boojbeel ban befe P;obintien I]abt teeöanDtBenomen/ sijnbenietnooöiglifjcÖ baec op tDiJöIuftigec t'ejjplieecen / (icB becttoutoenbe bat fnicB^benJleecSasborgh foube brcftlaten/ ingebal gaec i^o. m^og. ban be biaeegepbtnabec bQilben jón onbeccicbt / f)em I)ebbenbeaengeboDen peemiffie om inbeaanbenbanben Itoningl) fijnJBccPec fooba» nige toecbingen tot Daec btenp te boen bie men foube begcecen/ en alle^ 't acco?iiecen 'tgfjeen ben^taet ïtonbe berepfleftên ban een ïanbt/ 'tttielcft .ï^eutcael 3ijnbe/ aenbepbe pactpen fionbe fucnetetii/ fonbcc aenb'eenofb'anbeceenigegemgteoojfaeeh ban of- fenfte te geberi / gelijcft men in befe @;obincten Iiabbe gebaen/ tjebbenbe Dee felbec ©nbecbanen bebpan· bcnbanfyn jBajefleptbianneec DP niet befelbe in <@ojIog(j tea^ bieftbiil^bebient/ gDeltjcit tiP fuleft^ l/abt betupgbt in'tgieten ban Artillerie, Dat Daec $0. Ifêog· tot Bruxei j^aDben becfoegt/ gebbenbe alle metael en tucf laten paffecen fonbec eenigg teefjt ban inftomen te betalen/ enbe bat felf^in een tijbtbaec men belet b^a^ te acbepben boo; ben bienfl ban fijn 31©ajeflept/ enmenf)emacco;beei;be en refufeecbe/ Biltjcft of 'teen Kinder.ibel toace göeöjeefl / twee hondcrtduyfent ponden Salpeter, boenbe {)em DaeC ban met alle imaginablettgueucbe cectjien betalen/ en bat men in plaet^ ban flclg bolbaen te gouben ban Qlle befe bemonfïcatien ban goebe nabup;fcf)ap en fineece b;ienbfcl)ap / bie ftjn €)ccel(entie gebaen Ibabt/ cn baec boo; te boen boeten {jaet: toel-geballen / men gem te gemoet boecbe foobanige ftlaeljten / becgeten» De t'effentiel ban 't geen fjaec ©o. Jföog, conbenieer. De / metbenanbecen toelbeceenigötte jijn flcöbec; hionbecenbebat inpIaet^benfoob)?eeb een<aojlog bp te leggen / be geene bie be cnft ban befe ©lobintien nietbegeecben/ biilligehlacgtenenmet eennieutoe niatecic bit bnp? in plaet^ ban öet felbe upt te bluffen focBten aen te boeben / öaec becfeecRecenbe ban ijaee bjienbcn / en becminbecenbe De bpanDen boo? b^eebi· ge mibbelen en confibentien / toaecbigg gaec totj^é? Depbt.
Natalie befe ftlaegten toacengefonbeectbaecop/ bat men ban tbegen ben gefepben Üeec S3i(fcf)op ban MunAercenigeItct)t>ngcnban Stc^glj^üolcft fiab ge baenin 'tfSTeccitoic ban fijn Itiajeflept/ ban toaec fp gebaen babbeneeniggembafien op Dien ban befcn ^taet/ Dat Bet febeen men Daec Doo? toilbe infececen/ Dat fijn<!E^ccIlentie Daec flilf tnijgenbe eenfgl) beel aen gijcèabt fiabbe / niet tegenflaenbe men niet foube bebinbenbatfyn CreeUentie baec toe optpecmiffie gabbe gijegeben / en toanneec bP fuleh^ al fjabbe O&ebaen/ bat Det foube ftjn gebaeefïconfojm beeon= flitutien bc^ öijcft^ / bie 't felbe aen pbec ©lince boo? baec geit pecmittecen / jijnbe Det felbe bat f)p aen be li eec iSefibent Sasburgh boo| ben bienfi ban befe bintienöabtacngebooben/ beVuijlfjet feechet toa^/ bat ai belichtingen in'taianbt ban Luyck ggebaen toaecengebieefl.
]3aecltenbe bet tweede point ban be in vafien, Die be OefcpbefSTcoupe^ gabben gebaen upt get iCeccitoic ban fijn HHajeffept om D'<Snbecbanen ban befen &taettebefcbabigen/ bat ftjn €);cellentie antbiooj^ be/ bat ijp itmbaffabeui; aenoeglj biifi De fuuatie ban |
't Eanbt/ en Dat fp in 't ïanbt ban Luyck bei;fameïi i Sèdi Jönbc / fonbec fijn fiennlffe feec licl)tel(jcrt fiabben —^^ ftonneti paffecen / maccBecenbe maec tbjee nacft· teneneenbagö omfjaec beffepn t'epecutetcn / gea ItjcftfpgbebaenDabben / booten aleec bpbaec ban intijbt^/ om baec in te l^onnen cemebiecen/ biace geabbifeect getoeefi/ en bat Dp begefrenbe Baec te p;ecautionecen / allenoobtgc O2b;e0 Botibe gegeben aen be ^oubecneuc^ banbe p^obincien enbe^teben/ tenepnbeopbatfp geenige iiafulten guàmen te pee» tnittecen/ en alle goebe cojcefponbentie ennabupi* fcBapteonbccBouben/ ingebolgeban 'ttoelche ifeb^ benoe fijn €j;cellentie 5ebect boen puWicecen eert nientD glaecaet / toaec ban Baec ^o. HSog. Renniffe Babben/ en becflaen bat ben Collonelbanbec Nat 0{j 'tonboojfïensieeninbafïetn Baec liEeccitoic met om> teen t acht hondert mannen gebaen Babbe/ Babgeoj^ bineect aen ben ileec Don Ferdinando diboles, ert ben j|B0ccIt-(©?abe ban Antwerpen, bie te becjage» en bilfipecen/ tee oojfaecfie bat Ijp upt Bet atanbt batt fön JEajefiept toa^ becbannen/en op Dat Bp De fcBel» merpe bie Bp toifle mocBte bjegB nemen/ en Bebbenbe: geen iCconpe^ toillen fenben op Baec jpcontieren/ om aen Baec ^o. IE og. geen jaloufle te geben / Dat BP in alle^ojpen Dabtgeboben be Worft te lupen/ en Dé SSoecen be ÏBapenen aen te nemen / om be felbe te becbocn / gelijclt gefcBiet toa^ / betoijl Bp (ïcD ban Die 3Öbe gepecft binbenbe; fïcD Babbe geceticeect tee plaet* fe toaec DP fgn leben enbigBbe / en bat op be felbe tgbC fïjn <{S]ccellentie o;bje^ fonbe aen be <0oubecneuc^ ban Gelder en Limborgh, om alle be geene biefieö baec guamen te ceticecen op te nemen/ en na cigueuc ban be 3©etten te (icaffen / en bat BP D'ileece #;incc! ban Ifengien Bem geabbecteect Bebbenbe / Dat BP
en OORLOG Η. Ί Ses-en-njemighfle Bòecl
caet.
^at ftjn (Excellentie om Baec 1^0. Jïlos. nocg meecDec becfeecftecingB te geben ban f|jn affectie / eri ban be goebe toille bte BP altBbt boo; Defen ^taeii BabtgljeDabt/ aen ben gefepben ]^eeci>asburgh Babt aengebooben/bat bp alDten 't Daec geliefDe een Com« miflaci^ te fenDen/ BP foube Baec göeben een <©bec(Ie met alle noobtge ^olbaten om te becbotgen en hafltH ben be geene bie Baec i^eccitoic foube mogBen inqufo teccn/ ofte batban fijn IQ ajefiept Dabben geinquien teert / 'tbjeleitartgeene toa^ bat Baec j©t ban fDn <iS);cellentie Itonbcn eicigecenj en bp albien pet^mcecbegeecben/ Bp foube fee;: blöbe fijn bat
teb;ienbfcBap en goebe cojcefponbentie t'onbecDoti» ben / toaec ban niet alleen be gefepben l^eec ifiefïbenc foube een getroutoe getupgeniffe ftonnen geben/maei; ooc&b'ïteec deRuyter, obecmit^ bat ingebal baeit eenigDe biffecente intentie toai^ getoeefi tuffcBen Duytüandt.Engclandten ben ftoningD fijn lÊeefïec/ Dp geen fubject foube DebbengDeBabt te bifftmulecen nocBte biffececen/ fijnbe feecfiec Dat foo Den 25if. fcBop ban Munfter foo beel toecefi^ aen Defen intact 0abt gegeben / batbenilepfec/ twee Koningen / et» mogeIBch toet drie,fonbec Baec abBecenten Daec geen cebenfouben gegeben Bebben om be cuptuceteb;ee« fen; maec gelflclt fijn iBiccellentie aUijbt raeec toen» fïe be cufl t^an'tboltit/cn bat men be genecofltept en opcecbtigDepbt ban fijn jlQQjefiept in 't cegacli banfyn j^abupcenftenbe/ en bat BP fijn felfji baec toe geBeelBdt genegen / toetenbe bat fijn obet> leben üeec Babec toa^ getoeefi be boojname ΰ^σ» moteucbanben b?ebe/ enbe om Daec ban Baec ©α. Jll^eg. een meecbec p^eube te geben bat Bp alle noobf» ge Babbe becnieutot/ al Boe toel Det féee&ec toa^ bat geen meecbec inconbenienten fouben oo-lto» men / etimenacbepbeomaenDaei;te geben allebe·· ttt mt9 Denclft^ |
-ocr page 982-
911 SA KEN van STAET
|
1666. nencRriflcïte fatilfactie : JBe^Ijaltifn ÖP Sem ï?eec
-ifimbapDcuctja&bebelad öaec Ho. .ilSofl. Dacc san
lebEnbiglj te toetfeccheren / en Dan 't e«n fp οε^ acfcDcn t'aöbtrtcccn/ becfjepenDe Dat fp groot on. DecfCÖEpt fouDen binben tuflchen dc geene van de welckefyhaer miftrouden, en de geene aen die ly vertrouden hair pretieufe vrybeydt en ruft , tegens d'oude maximen hunner Voorfaten, gelijck fulcks de tijdt foude te kennen geven, b'föeec ?im6aflab£uc Reede fcBjef f ba" ^cn vier-en- twintighften jlöaect Dat jebsct ben tcec Umbaffa'
Dtiicban EngelandtteruggeuptPortugael gefiomen
toasS/ Voiecbt allcfint^ toipnige fati^facticbefpeuct oöec i)et albaec gepaflcccbci jijnbe naec eöetoeien tnbc oo?bccl toan tjeele be facche ban accommobes mmt booi tegEntoooïbiglj fecc bectoect enbe ten acötecengeflclt oetoojöen/ oocft fcbcen be intecpo» (jtie ban Engelandt boo? Bet toEïtomcnbe niet meec pjacticabcl te fuHen 30« / onbectuffcBen bat men öaecnocöfcöeen gecefolbeert tejtjn/ We faccRe foo Juat aen te (len / tot toelcftcn epnbe be öaben ban ^tate enbe «©ojlogb feec blptiaö bp een quamen/ om alle mtbbelcn bp te bjenacn bie tot be noobige d)?ij3!)i-p?epacaticn geccqutceect toiecben.
Apatn» Don Eftevan de Gamarra, Umbaffabeuc ban Den üioninflÖ ban ^pangicn / ben dertighften ?tp}il boo? öf Hceten Raefvelt enbe Nieveen bencbcn aen be ftcfft trappen opgljciiarit in be ©crgaberingö geintro^ Mutiien- buceert enOeopeen groote 3FIutoeIe ^toel met ar= "aWrf «leu neberoefetenjtjuDc/ fjeeftaenOaecto. j®og' trn bm ectfï ober geïebeert feecRercn 25?iff banbe litonjn= ofttm Binneüïeaente ban flefcÖKöcn tot Ma-
ίί„ drid tien feven-en-twintighften USaett / 00C6 betboI= " Beti^ae-eicöibEectbe^felfï p3opofir<e bp oifci)?ift be* taelchcbtpbetccS^etflarinaeBelefcn 59« / aelijcR De fdbcöiecnafijnbolgcnbe.
({EnDe geeft ben J^eece fpjefibetenlie Den gemelten locete ïCmbaifabeur nae gebane tectuce bejegent met footianige complimenten ai^ op gelijctie geleaent· flepbt jijn paffenbe / baet met ben fclben toebet afge' aaen/cnbe bp De aemelte ïleeten öaec i?o. Μοα.Φε» DeputeerDen al^ booren i^gereconbutfeert. ^gnbe boo|t^ goet-gebonben be booif; pjopofttie te flellen in ganben ban be I^eeren ban Ommeren enbeanbere Öact Hog. JIKog. «©ebcputeetben tot be faechen bart Spangten, om te bf fiteren/ e]i;amineren/ De i9etcoacte na te fien en ban aUe^ rappojt te boen.
Trts-chers & grandi Amìs,
Le Baron de Reede voftre AmbaCTadeur en ma Cour m'a donne la Lettre que vous m'ccriviffes Ie douxiéme du mois pafle, dans laquelle vous me figni- fiez les hoftilitez , vols, & mouvements de Guerre, que vous dites que 1'on intente contre vos terres & vos fubjets par les Trouppes qui fe levcnt, detiennent, fortent, & entrent dans les Domainee des Païs-Bas; ï'ay eüaufliau mefmetempsadvis de Όοη Efieva» de Gamrra des OBces de reffentiments que l'onapaffé dc voftre part, touchant cette matiere ·, Surquoy ie vouspuisaffeurerpour réponfe (commeiefais) que tels advis m'onc caufc grand dcplaifir, eftant non feu- lement éloigné de la fincerité & afFedion avec laquelle j'eftime voftre bon Voifinage, mais contraire» aux or- dresquej'aydonncesau MΛrquisdsCaβeίRσdr^go. Et quoy que ie ne puis pas douter de fon obeïflance, pru- dence, &attentiun, qu'il les aura obfervés, neant- molnsj'ay commandé de les luy reïtereravec toute preflê, de forte que vous experimentez mon inten- tion, & combien ie fouhaitte que non feulement la bonne correfpondeöce foit continuée avec voui, mais delarendrep us étrolte tous les jours comme il con- vieni a la plus feure confervation, & felicitédenot refpeétifs domaines, cmbraflànt efFeftueufcment tou- tesleioccafionsquipourrontfairc voir au benefice de la caufe publique, ces miens fenttments, comme vouj l'entendrez plus partìculiercment de mon Ambaflà- deur Don Bfievan de Gamar*, & me remettent afa re- lation , ie vous prie de luy adjoufter agreable creance, furquoynous prions Dieu qu'il vousait, Tres-chers ' ficgrands Amisen fafainte garde. A Madrid ce vingt fep tiéme Mars milfx^ent foixanteβχ, Voftre bien afie- tìionnée. |
Signé Maria Am*.
plus bai
Ttdro Geronimo del Campo.
I. Angalo,
Seer lieve ende ^oote Vrinden.
T\Ea Baron van Rede uwen AmbaiTadeuraen mijn Hof heeft my gegeven , den Brief, de welcke ghy my fchreef den ttoaelfden van de voorleden Maent ; in dewelcke ghy my de Vyantlijckheden, Ro- verye ende beroeringe van Oorloge te kennen geeft, die ghy feght dat men intenteert tegen u Landen ende uwe onderdanen, deur de Troupes, dewelcke men licht, hout, laet uytgaen, ende inkomen inde Domey- nen vande Nederlanden.
Ickhebbe oock op den felven tijdt advijfen ghe- hadt van Den EiÏevan de Gamarra aengaende de ofB- cien van reiïentimenten die men aen ufijde heeftge- paflèert, raeckende defen inhoudt ; waer over ick u kan verfeeckeren[tot antwoort (gelijckick doe) dat fodanigeadvijfenmy groot ongenoegen Ïebben ver- oorfaeckt, iijnde niet alleen verre vande finceriteyt endeaflFeftie, met dewelcke ick eftimere uwe goede 'Nabuyrfchap , maer contrarie aen d'ordres , die ick hebbe gegeven aenden Marquis de CafielRodrigo, code hoewel ick niet kan twijffelen aen fijn gehoor- faemheyt, voorfichtigheyt, ende aendacht, dewelcke hyfal hebben waergenomen, niet te min hebbe ick gelaft met allen ernft 't felve tel vernieuwen , op dat ghy mijn intentie foudet bevinden; ende hoefeer ick wenfch dat nier alleen de goede correfpondentie fy gecontinueert met u, maer om deielve noch alle dae- gen vafter te maecken, gelijck bet behoort tot des te feeckerder confervatie ende welvaert van onferefpec- cive Domeynen; effedivelijckalle de gelegentheden omhelfende dewelcke defe mijne featimenten fullen konnen doen blijckenten welftantvan 'tgemeenebeft, gelijck ghy particulierder fult verftaen uyt mijn Am- bairadeurI)i)»E/?ew«(/e Gamarra ^ ende my op fijn relaes verlaetende, bidde u hem te geven aengenaeme audientie, waerop wyGodt bidden dat hyu hebbe, feer lieve ende groote Vrinden, in fijn heylige bewae- ringe. Tot Madrid den feven-en-twimighfie» Maert feflhienhondtrtfes-e»-fefiigh, U veele toegedane.
Geteeckent Marit AnMt.
Leger
Ïedro Gerotilm del Campei
I. Attgalo.
lltH tiia b'3lm-
tiaff»· uuc,
j|èer«i ^mbaffabeur^ el^ bolgöt.
τ E foubfip;néAmbaCTadeur d'Efpigne,«yant ref· ^ fervy la bereniflïmeReyne fans intermiffion par un Courier«xtraordinaire qu'il dépecha a faMajefté, comme auflì par tous les ordinaires des plaintes, qui luyonteftéportéesfucceffivement de la part deMef- fieur» les Eftats Generaux des Provineee Unies, àrai- fondesdefordres,, que quelques Trouppes de Mon- fieur l'Evefque de Muniter faifoient fur leur Territoi- re, fortantdes Paìs duRoy , a cc que ώ Majeftéfuc
farle |
-ocr page 983-
|
1666. fetvied'y faire apporter un prompt remede, & d'en- _ voyer les ordres neceflàires afin de donner appaife- ' ~ ment a L. L. S. S. fa Majefté n'ayant ricn plus a Cosur que de leur faire connoiftrc la fincerité dc fes Royales intentions, & de leur reïtercr les afleurances defonamitié) a commode au fouffigné Ambafladtur de prefentcr a L. L. S. S. la réponfe icy jóinte a la Let- tre , qu'elles iuy ont écrites Air Ie mefme fujet, & quoy quelcsfortesexpreilions qu'elle contiene de la bien- veillance de fa Majefté deivent eftre plus que fuffifan- tesj pour ofter còutes fortes d'arriere peniées, & dé méfianccs a L, L· S. S, fadite Majefté pour ne rien ou- blier de cc qui leur en peut donner des preuvcs plus convaincatites, 1'a enchargé de femontrer viveroent a L. L. S. S. qu'aufli-tofl: qu'elle a eli connoiflànce du difFerentfurvcnusentrecétEftat & ledit Sr, Evefque, elle fit envoyer par difference dépefches de l'année paffee (comme elle 1'a fait auflï pendant la prefente) des ordres tres-precis à Monfieur Ie Marquisde Ca- ftel-rodrigo, à ce qu'il auroit à empefchcr, autant qu'il feroit aucunement poffible, qu'il n'y arriva point des rencontres entre les Trouppes de L. L. S.S. & cel- les dudit Sieur Evefque dans les Eftats du Roy, & que fi queJque gens de guerre commettoient quelques m- fultcs OU defordres, ou faifoient quelqué extorfion fur Ie Territoir de cét Eftat, fous pretexte qu'ils feroyent au fervice dudit bieur Evefque j qu'il auroit à les'jcha- ftier feverement, afin de donner exemple aux autres parcettepubliquedemoaftration, öc que de mefme ilneluyauroitapermettreaucuneslevées, ce que fa Majefté a commandée de nouveau audit Sieur Mar- quis par l'Extraordinaire qu'elle luy a fait dépefcher Ie ftxUme du courant fur ce fujet, luy enchargeanc en termes ferieux qu'il auroit à executer les ordresfub- mentionnées avec toute precifion, δε prevenir tous les accidents qui pourroyent alterer aucunement la paix & de bonne correfpondance, que fa Majelté à & fouhaitte de conferver inviolablement, &cu]tiver de plus en plus avec cét Eftat , les ayant fait communi- quer en mefme temps au Sieur Ambafladeur de Reede de Renfwoude & offrir les Dublicats » à ce qu'illes puft envoyer à L. L. S.S. afin qu'elles en euCTent uneplai- neaffeurance, & de plus là Majefté encheriflànc fur lant de témoignages indubitables de la fincere affe- dtion qu'elle à pour fes Provinces, & de la particuliere eftime j qu'elle fait amitié de MeiEeurs les Eftats Ge- nerauxelleaefté ferviede reïterer fes ordresaufoub- figné Ambaffadeur, à ce qu'il auroit àcontinuer fes foins&ofBcesi avec toute 1'efficace & expreffement poffible, pourdifpoferleursS.S.àfe vouloirdeclarer furlapropofitionqu'Uimi fit Ie quinfiefme de Decembre ï\nmilfixcentJ'oixaHte-un (de la part du Roy de tres- glorieufe memoire ) d'une ligue defenfive pour la feu- retédes Provinces du Corps Belgique ; fa Majefté ju- geanrsquel'étroitte union entrc les deux Eftats, eft l'unique moyen de les maintenir en repos, &d'em- pefcber les deffeins que 1'on pourroit former à leur prejudice, leurs interefts eftant comme infeparables, aureguard de leur mutuelle confervation, ainfi qu'il I'a remonftré inceffamment à L. L. S. S. tant de bou- cbe que par differents memoires, &encore derniere- ment par celuy du feftiefine Oibobre, lors qu'il leur fit part du trepas de fa Majefté &que laSereniffime Reyne ayant eftc déclaréeGou vernante de tous lesRo- yaumes,Eftats,& Seigneuriesde la Monarchie confer- voit fes mefmes fentiments de s'unir plus étroittement avecL.L. S.S.pour Ie bien commun, & advantage de deux Eftats. C'eft pourquoy il veut fe promettre delaprudenceii renomméede L.L. S.S. que faifant les deux reflexions fur 1'importance de cét affaire en laquelle elles font O intereffées , clles ne differeront pas d'accepter les offres qu'il leur a fair paffées tant d'annéesaunomdu Roy, & leur renouveller à pre- fent avec la mefme fincerité de la part de fa Majefté & d'y prendre une prompte &favorable refolution, à cc que 1'on puifletravailferà une oeuvre fi falutaire fans perte de temps, quiefttres-precieuxen toutesoccur- rences, & principallementen cellea de cette nature, OU il s'agit de la confervation de couc Ie corpi Belgique, |
dont L.L,S.S. poffedent unapartie confiderable.
Fait à la Haye li trentiefme d'Avril milfixcens fiixa» ie βχ, Signé
GAMARRA.
■p\ En onderfchreeven Ambaffadeur van ëfangieni hebbende de Doorlnchrighfte Coninginne ion- der uytftel door een extraordinarïs Courier die hy aen haer Majcfteyt heeft afgheibnden, als oock door alle de ordinaris kennis ghegheven vende klaghten * dewelcke hem fuccefljvelijck van weegende IBeerea Staeten Generael der Vereenighde Provinciën fijn voorgedraegen geweeft, teroorfaecke van de defor- dres , de welcke eenige Troupen vanden Heer Bif- fchop van Munfterpleeghden ophaet Territoir, ko- mende uyt de Landen vanden Koningh, op daC haer Majefteyt daer in prompcelijck foude konnen vuorfien,ende haere noodige ordres affende,tot geruft- ftellingh van haer Heerlijckheden. Soo heeft haer Ma- jefteyt om te betuygen dat fy ter heiten heeft als om haer te dpen kennen d'opreghtheyt vin haer K-p- nincklijcke intentien , endehacr de verfeeckeringen van haer vriendtfchap te reïcereren , den onderghe- fchreeven Ambaffaiieur ghclafl: aen haer H: over te geevcn , die hier nevensgaende antwoordt op den Brief, die fy aen haer op 't fclve fubjc<3: hebben ge- fchreeven, endc hoewel de ftercke cxpreflien, dewcJc- ke fy contineert, vande goetwilligheyt van haer Ma- jefteyt meer dan krachtigh genoegh behooren te zijn om van haer H. wegh te neeoien alle achterdencken ende wantrouwigheden foo heeft haer Majefteyt om niets te vergeeten, van 'tgeen aen defelve daer van krachtiger preu ven kan geeven, den voornoemden Ambaffadeur gekft U Heerlijckheden ernftelijck te remoÈftreren, dat foo ras fykenniffcheeftgehadtvaa hetontftaenedifferent tuflchen defenStaet endeden Biffchop van Munfter, ,fy door verfcheyde defpefches in het voorleeden laer (gelijck oock in dit loopende laer ) feer precife ordres heeft laeten algaen aendea Heer Marquis de Càliel-rodrigo, op dat hy foo veel hec doenlijck foude konnen zijn, foude beletten, datter ^en refcontres moghten gcfchieden tuffchen de Troupen van haer H. ende die vanden meergemeel- ten Heer Biffchop inde Landen vanden Koningbi ende dat ingeval eenige Soldaden eenighe onbehoor- lijckheeden, defordres ofcxcorfieopleeghdenopden boodem van den Staet, onder pretext dat defelve on- der den Biflchop dienft gehoorende, dat hy foodanige ftrengclijckfoude hebben te ftraffcn, om een exem- pel te ftatueren aen alle andere door ibodaene pubJic- quedemonftratien, ende dat hy oock geene wervin- gen foude hebben toe te laeten, 'c welck haer Maje- fteyt den meergemelden Heer Marquis weder op nieuws door een ExpreiTen, die fy aen hem heeft laeten afgaen ùcnjefden deefcr loopende Maent opi datfubjedl, heeft gecommandeert, den felven Mar- quis in/crieufe termen laftende dat hy de booven ge. melde ordres precifelijck foude hebben jn'twerckte ftellen ; ende alle toevallen voorkomen , dewelcke eenighfints de vreede endc goede correfppndentie, die haer Majefteyt altoos getracht heeft onverbreeckelijck t'onderhouden, fouden mogen altereren,maer defelve meer ende meer te doen toenemen ; hebbende défelve ter felvertijt laeten communiceeren, ende duplicate van defelve doen prefenteren aenden Heer Ambaffa- deur Reede van Renfwoude. om defelv« aen heer H. te konnen affenden, op dat iy daer van volkoomen ver- feeckert fouden mogen fijn; ende heeft haer Myefteyt weyders te boven gaende foo veel ontwyfifelijcke teeckenen van liaer fincere genegentheden die fy heeft voor haer Provii^cien, ende vande particuliere efti- me die fy heeft voor de vrientfchap vaode Hceren Staeten Generael, goetgevondeohaer ordres aenden ondergefchrecven Ambafladeur te reïtefCren, opdat hy fijne forge» ende offieien met alle doenüjckc vlijt ende neerftigheyt foude hebben cc continueren , om haer H, tc difponeren tot hetdoen van cene Verklarin-
feopdopropofitiebyhemgedaen den tf· Decembet es laers i(S6ï. ( van wegen dc Koningh Hooghloffe- IPttlmms lijcker
en OORLOGH-r·VSes-ifi-^eertighfteBoecL 961 |
-ocr page 984-
968 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
*(<ι<<ί lijcker memorie ) raeckende cene Ligue defetifìve tot 100Ü, jjgyj y^Q ^jie Nederlanden j haer Majefteyc oordeelende dat de naeuwe verbintcniflè tuffchen dctweeStaeten het ecnighile middel fy , om de fel- vc in rufte en vreede ce maintineren, ende alle def- feynen voörkomen ? da welcke men tot haer naedeel foude konnen voorneemen, fijnde haer Intereften als onfchcydelijck, ten aenfien van haere mutuele confer- vatie, gelijck hy haer H. 'c felve geduyrighlijck foo by monde als by verfcheyde memorien heeft vertoont gehadt, ende noch onlanghs door die van den fevea· den Oótober, als hyhaer de doot van fijn Majefteyt bekent maeckte , ende dat de doorlughltighfte Ko- ninginne tot Gouvernante van al fijn Rijcken, Stae- ten ende Heerlijckheeden vande Monarchie vekrlaert wcfende, defelve gevoelen confereerde om haer nau- wer met haer H. toe 'cgemeene befte, ende voordeel der twee Staeten te verbinden. Daerom oockwilhy figh vande vermaerde voorfightigheyt van haer H. be- loooen , dat. indien ïy behoorlijcke reflexie nemen op d'imporcantie van defe iaecke, in welcke zy foo feerfijngeintereiTeert, niet fullen diffèreren de prx- fentatienj die hyaen haer federt foo veel laeren in de naem vanden Koningh gedaen heeft, t'accepteren ende dewelcke hy aen haer jegenwoordigh met defelve finceriteyt wegens baer Majefteyt vernieuwt ; ende daer op een prompte ende favor^le refolutie te ne- men , op dac men in een foo haylfaem werck foude konnen arbeyden fonder eenigh lijc verlies , die in alle voorvallen feer koftelijck is, ende voornaement- lijck in die van foodaenige natuyr, waer in gearbeyt worc tot confervatie van alle de Nederlanden, van dc- wekkc haer H. een confiderabel gedeelte befitten. Gedaen in den Haegeden dertighfitn April, fefihim honden fes-en-fifiigh, Geteêckent
GAMAR-RA.
«•pre-
tinn· ber- trecBt iipc
Ditn.
Con- tese bmt i>en aiKet- qiiiit bt
e-am-
ioD2iso<
©italle^toiecbtgefïeltfn IjanDcnban De üeewn ban Ommeren enbe nuüccc/ omtccpaminecen.
gn'tlae|ibnn?ep?iIÖeifttic ïtcpfeccinne ban be «oninginnc cnDe alle De <©|anDe^ affrfjept Qenomen/ toacc inne eeniae «ycenmetficcmen/ cnomBelfen/ enfeec gcoote DioeföepDt te toonen paffeecDe/ foa Dat Dacc nae in't l'ioninclilijclt batceboet^ 23agtj. nefóloofifcafföcpt iienienDc ban feecfiece pjincctfe ban Ooftenrijck, albaeclficl) ontöouDenDe/ enDe Daec nae in De Sierclte ban Athocka, fiate ïiepfrclijciie jUSajeficpt tcQcngi Den abonDc mate upt De ^taDt oecaeclite/ enDe^abonDt^Deel laet in De natgt tot Valdemora viermalen ban JIKaDjiD aenquam / ban toaec jeDect De tepfcobec Aranjeuz fieefrboo?t gefet/ fulIenDetotDenia in'tBjjcR ban Valentien ^cljeep gacn / altoaec omttcnt De dertigh ©alepen tegen^ De^ felfjS acnhomffe ban alle tianten fouùen geceet jtjn / om tot öet tcanfpoo?t te Dienen/ fotiDee Dat ccnige ^c&epen ban ©ojlogD «n Defe occafìe foui ben ge-emplopeect biosDcn.
^n iBapbJiecDtge-epDiBfcrtDitconcept bantoe» gen Den ^acqui^ De Caftci-rodrigo,
ffy enderfchreven.
IW........ Gouverneur ende Capiteyn
Generaci van wegen den Koningh van Spangien in des felfe Nederlanden , ende van Borgondien, &c. Verklaren ende beloovcn mits defen oprechcelijck, finceerlijck ende rer goeder trouwe, ter requifitie ende verfoecke vandeHo.Mog.Hesren Staten Ge- nerael der Vereenighde Nederlanden, dat in de Ha- vens van Ooftende, Nieupoort, oielders in endoor de Landen van óns voorfz Gouvernement , geen Vyandtlijcke Trouppes fullen werden in ofte door gelaten > onder wat pretext het felve oock onder- nomen foude mogen werden > ende verfoecken derhalven de hoogh-gemelteHeerea Staten Genereel dat de felve haer dies-aengaende geruft flellen,
Ghedaen binnen Bruflel den ·#·.,.., Mey ftflh'm htnitrt [es-en ΓΦι.^ |
©en fes-en-twintighften liDotl ί^ΠοφηΟεΙί tcC
©ecgaüeringe boo?t-gcl)?atiit De IBlfTibe ban De lloningiime ïïegence ban Spangien, ocftJucbcn tot _ IKaDjiD Den fcven-cn twintighllen i©ap lCflleDcn/ «iifi. Detoelclic Den J|ccc ^niDaffaöfuc Eilevan de Ga- ''•n marra Den dertighften DàCC ncnbolgenDc
neben^frjneiJ|opofitieaenDnci:i?o.|EO04]ceftob£r= ne geltbcct/ UiefcnDe refponfibe op Dcc ftlbtc jróifTibc 8"η ban Den twaelfden icbjuaïij Dcfe^ Slarr^ / rarc^ ftenDe acten ban IjofiiUtept/ Die lipt tjctgctiiEDt ban aen l".' Den fóonineft ban Spangien onDrc anDete Sanien/ ifoosfi tegcn^ Dcfen ^tact onDernomr^t bjiicöcn / cnDe booit^ aDbettentie ban De o?D?e/ tocirfieijareHöa- jeflept Dien· aengaenDe boo? De fni/ r nDe nu tocDcrom op nieuto^ aen Den ÏJeere JHDarqm^ DeCaftel-Ro- drigo gegebcn f)aDDe / toaec op ocDtlibecetct ootft alle De retcoacta nargeficn cnbe gcronriDctecct toe» fenbe/ Datïiaec igo. JlBog-upt Den inljouDt öonBp boojfs IBiffibe ban De iiooglifi-Qfnielte ïSonlngitta ne ban Span^-ien [jaDüen iionnen bemectiitn / Dat fiate flSajcflept nopt niet te cerfite en toa^gciufo}» meert getoojDen/ nocfiDooi Den i^eec lEaiqiti^ De Caftel-Rodrigo, noclj Dooj DcHtotl gcmelfcn ijtec ^ümbaffaDenc ban DceaiiligcenDcfontinncïehlati)» ten / Die aen fiate rerpectibelijfft foo tot Bruflel boo3 Den ïïefiDent Sasborgh aï^ fiici: in Den Hage boo? De i^eecen ©eDeputeetDen npt fincc J^eoof) Jliàog. ©ergabetinge ban tijbtiot tijDi Uiarcnglic» Daen / enDe 'tgeene in be confcrentien birn-nrn» gaenDe met fiem ï^eec ?tmbaflaöe«tc toi DibetWje malen gefiouDentoa^ gcpaffecrt/ rnDc monbeliimh gerepjefenieett enDe Dat op alle't ffIbc tot noci) toe geene De minpe fatisJfaetie toa^ gfiebolgfit ; gijj gocbt gebonDentebccfifacen/ Dat Ijaec l^oogfi jBcg.acn De felbe jffiifTibe enDe pjopofitie 't boojtfj fnbjcct tace» ItenOen gant^ geen eontentement en fionDcn nemen/ enbe Dat fulcft^ Den 3ïmba|TaDeuc Rcede vanRenf- woude op De^ felfi? 25?ief ban Den tweeden Ii^ lefilcDen fouDe toecDen gecefecitieei-t / met φ pjeffe lafl Enbe o?bje/Dat fip bolgen^/enbe inconfojmt te bande memorie bp fojmeban inpcuctie booi fitm Dientfialben gfieacrefleett / bp De fioogfifi gcmeltc Jloninginne Kegente ban Spangien / cnDe clbctjS alDaec te iloobe / ban nooDen toefcnDe / afnocft ftlacfitelfieh fouDe fiebben t'infiecen cnDe aen te fiouDen / ten epnDe nirt alleen op De betoufic fou« le^ / becobingcn / alji finbetfintsS enDe boojnae» mentljjelt bpanDtlflcRc inbaficn/ciiDe 't fnrpjenneten fOD ban Den Ouden Bofch, Stane daerbuyten, ai^ fiet Cafieel ban Wouw Dfcecteltjeh npt fiet liEcrti· toic ban De fêeece Jtonineh ban Spangien Qfjcbacn niocfit benomen toerben beljoojïticlie fatijSfactie m De reparatie / nemaec ooeh Daec en Doben betfcre» ftetinge/ ban Dat in't toeftomenDefuleis^nictnicec en fonDe gefefiieDen/ enDe in fpeeie om te mogDe» fiebben een fcjjiftelijefte betftlaermgc / Dat gfieen «iEngelfcfie ofte anDere bpanDtlacrieiCroupe^patTa» gie enDe cetcaitte fouDen binben/ op DenSBooDeni enDe fiet Ceccitoic ban Den fioogfjfì-gemelten ilo» ninglj/ enDe Dit alle^ foo fpoeDigfi al^ fiet moglie^· Itjefe fouDe Jön / op bat fiaec fêo. .flBog. Daec nae fiate lEefuce^ RonDen nemen / enDe toeten moeflten / fioe fiaec Dien aengaenDe te geDjagen; enDe ijS fiierban Doo? Den ^gent de Heyde «iciractbefianbigfitacn Den meecgemelten©eec3imBaffaDeucDon Eftevan de Gamarra, OHI teiìcccften tot Dejfclfi? naetitiitin»
©an De meetgeDacfite fouleé/eicefren/entiefioflfli. tepten al^ upt fiet Cercitoic of gcbieDt ba» be êipaé» fefie j^eDetlanDen / tegen Defen gitaet op Den naem banDeMunfterfchegctoojbeneiSrcoupcn toaten ge> pleegfit / toa^ gefo^meect fiet boigenbe öelae^ / enbe tot in|{cuctie gefonben aen Den Slaton ban DeeDe ^DmbaffaDeuc ban Dcfen ^taet tot Madrid.
N' Aer dat den Heer Biflchop van Munfter onder- ilaen heeft defen Staet door fijne wapenen t'in- commodcren » foQ heeft men tot Brufel,
Lenen»
ötieiif ttffni
upt m ®ttti· toir»«!· tre ire-
een a»»
}l«te«· |
-ocr page 985-
|
. LeevtH , AutHnrpen , Gént , Sfuggi , Aelfl , in 1600. hec Over-quartier van Gtlderlandt . als tot Gelder,
- SaatvHet, Lier, Geel,......&c. Ende gene-
ralijcken fpo omtrent de Froncieren , als in de Vaitighedèh , Steden ende Hoofc-fteden , Terri- wir van dea Heer Koningh van Spangien, in dèflelfs Nederlanden openbaerlijck fien aenftellen > op den naem van den opgemelten Heere Biflchop > wcrvin- ge ende lenneminge van Volck en Militie, tot offcn- iie van dcfen Staet, ende de Ingefetenen van dien, daer toe eenighe van de Gouvernears , ende Offi- cieren van den opgemelten Heer Koningh van Span- gien, noch foo verre hebben gegaen, datfe fclfsette- lijckevan hare Militairen hebben gelicentieert, ende gepermitterc , dat in den opgemelten Munfterfen dienft zijn overgegaen 5 waerdan wydersopgevolght is, dat uyt de boven geroerde Frontieren, ende ter- ritoir van den Heer Koningh van Hifpangien verfcheyde foules , rooverien , plunderingen ende outraget zijn gedaen, ende toegebracht aen d'Inge- fetenen van defen Staet, doodt flaende notable Edel- iuyden in haer eygen Huyfen ensie Slooten, ghevan- ghen nemende, flaende, rangonnerende verfcheyde JPerfoonen j de felve wegh voerende , met ende nevens de geroofde eade geplunderde goederen j ende hebben defe genoemde Munfterfche Volkeren ende Plonderaers, gevonden haer retraitte ende toe- vlucht daer de wervinge was aengeftek , ende waer uyt de foules ende outrages waren gefchiedende, te weten het territoir van Hifpangien, niet alleenigh om in fecuriteyt aldaer temogen verblijven, maeroock om de goederen op dlngefetenen van dcfen Staet ge. rooft, in te brengen , pubhjckelijck te verkoopen, ende tot geit te maecken , ende voorts te procede- ren en handelen , ceven eens of alle de Frontieren ende plaetfen van den Heere Koningh van Hifpangien waren over gegeven ende geleent, om daer uytdefen Staet te belchadigen, ende met hoftile a(3:ie te bele- digen : Tot bewijs ende adftruilie van 't felve kon- nen dienen feer weyirige exempelen ( om niet te fpreecken van foo veele ende meenighvuldige voor- vallen op de Frontieren van Gelderlandt, in de Meyerye van 's Hertogenbofch, Marquizaet van Ber- gen op Zoom , Baronnjre van Breda , Landen van Ovet-maze, alle abbouttiferende aen de Landen van den HecreKoningh van Hifpangien ) als naementlijck de bejegeninge , ende het plunderen van 't Huys van den Predicant van Putten , ende Huybergen, territoir van defen Staet, hetrooven ende wegh voe- ren van verfcheyde goederen uyt Hulfier-jimitcht, ende de Plonderaers naegejaeght, ende genoeghfaem geatcrappeert zijnde , hebben niet alleenigh onder lèeckere gepretendeerde apprehenfie ende arreft, in bet territoir van den opgemelten Koningff van Hi- fpangien , de felve Plonderaers haere proteÊtie ende eerfchappade bskomen , maerzijn oockdebefchae- dighdeontfet geworden, v.an hare goederen machtigh te werden , of die wederom te konnen bekomen: niet meer dan een Cafper Bafelier , wiens huys dicht onder de Stad Bw</«gefpolieertengeplondeert,fijne Domeftijcken gediflipeert, ende een daer van doodt gefchooten zijnde , fijne geroofde goederen vervol- gende, ende vooreen goedt gedeelte tot cenmercke- lijcke fomme in valeur , attraperende , tot JÌntver· fen . alwaer defe Plonderaers hare refidentie ende wooninge , nevens een patrocenie ende protexie, hebben hare retraitte genomen , niet van eenigh valeur heeft konnen weder krijghen , fiende aldaer het fijne noch openbaerlijck op de merdt te koop ftaen ; als mede de vier bekende Koet«-peerden van een Edelman van qualit^yt, die als buven ge- roert, op fijn Eygen Huys was geafligneert. Op alle weicke voorvallen , fucceifivelijck wegens haer Ho. Mog. door der felver Gedeputeerden aen den Heer Ambafladeur van Hifpangien klachten zijn gedaen, met verfoeck van reparatie ende fatisfaitie , voorko- minge ende verfeeckeringe , ~dat van gelijcken niet meer en mocbte gefchieden 5 Op 't welcke gene voor- fieninge volgende, wacr inoie haer Mo. Mog. fecuir |
ofte gÈfuft mochtsö zijn , tnaerter conttarie, heeft cte openbare wervinghe in het oogh van alle de ' Werelt fijn voortganck genomen , dat men aenge- ——■ fien heeft verfcheyde loop-plaetfen voor gewor- venc Troupen binnen het territoir van den opge. meiten Heer Koningh zijn geafligneert geworden, van waer men publij^elijck verfcheyde brandtfchat·' tingen, ende contributien uyrgefchreven heeft, méc afiignatie van bekende plaetfen ende huyfen, in het felve territoir'des Koninghs, omme de penningen te komen betalen , ende promptelijck op te bren- gen , felfs zijn geformeert dc Compagnie met vlieged· de Vendels uyt Bf»^/gemarcheert langhs het CanaeJ, ofte de Vaert nae IViUeiroeck, alles onder conniven- tie ende ooghluyckinge van den Heer Marquis dc Cailel-rcdrigo. gelijck wijders uyt, ofte van de bo- vengeroerde plaetfen verfcheyde dcfleynen ende aen- flagen geformeert ende gemaeckt zijn op notable Fortreflen , Steden ende Frontieren van den Staet, als naementlijck op de Steden Breda , de Chmdtrt. WiUemfladt j Lillo t, Cafitekn ven Valckenborgh ende Daelhem. ende andere meer, de welcke door Godts beftieringhe , goede voorfieninge ende voorzorge, zijn geprsevenieert ende gcconferveert geworden. Ende heeft men wy ders gefien, hoe defe alduj gewor- vene Volckeren, elck van fijne plaetfe daer die gewor- ven ende gewapent waren , als van Brujftl ende io- ven langhs Aerfihot, op Geel·, ende andere, van el- ders zyn komen marcheren, in het open Vcldt,den anderen rencontrerende omtrent Grobbendomk ende Geel voorfz , ende aldaer geformeert hebbende een Corps d'Armée , direöelijck uyt het territoir van den Koningh van Hifpanien, langs Loenheut ( fon- der oyt geraeckt ofte geweeft te zijn , of konnen geraeckt ende geweeft hebben op het territoir van den Biflchop) gemarcheert, ende ghevallenzijn ia defen Staet, om uyt te voeren hare geformeerde ί deflèynen , ende lu^renerende de plaetfe van den Oudénboifchc , 'mitlgaders de Redoute op 'tSanC daer buyten , «Idaer pofl; vattende , ende haer for- tificerende , ende fterck maeckende , met intentie niet alleen omme haer te maintineren, maer oock om vorder op den Staet te attenteren, voorgevende haeft over acht of thien duy/ent fterck te fullcnzijn, ende gerenforceert te fullen werden van de Trouppen in Vlaenderen, tot Antwerpen, ende in die Quirtie- ren geworven, die mede haer verfamelande tot Bor- gerhout buyten de Poort ende onder het Kanoo van Antwerpen, verwachtende noch andere renforC, foo zy voorgaven , onder vander Nett, ende noch een fecours van uochvierduyfent Engelfche Soldatcnj die in de Havenen van Vlaenderen , tot Ooftende en Nieu poort fouden werden gedebarqueert, ende door het territoir van den hooghft-gemelten Heer Koningh met haer conjungeren, 'tweick de gevan- gene Officieren naederhandt in den Oudenbofch be- komen , felfs vrywillighlijck hebben betuyght ende verklaert. Ende of wel defe Trouppes foo confide- rabel ende fterckaiszy waren tot het getal van den, verfien met Canon ende andere Amunitie van Oorloge, ende verdere behoeften, als tot eengefor-' meert L^er wertgercquireert,foo een notablen Poft, Neeringh ende volck-rijcke plaetfe als den Ouden- bofch is, vyandtlijck hadden gefurprenöert, plegen- de alle aéten van hoftiHtcyt,aIs in fuicken gelegentheyt gewoon is te gefchieden , ende te beduchten was dat eenige van haer geformeerde ende verdere defleynen mochten reuflèren, ende zy meerder toeval bekomen , foo heeft bet Godt Almachtigh belieft de Wapenen van den Staet, onder het beleydt, ende de vigilantie van den Heorc Frince vanTaraete, food»- nigh een goet fucces te verkenen, dat die plaetfen ge- recupereert , die Trouppes geflagen , gedlflSpeert,
feruineert, ende roer het meefte gedeelte tot een con- derabel getal van vyf hondért a feshmdert man ge- vangen , ofte doodt gebleven zijn, ende dit alvoorene dat die tot Burgerhout onder Antwerpen lagen, ende! andere van elders meer haer keften conjmgerendfte! by komen, gelijck vervolgens oock die Trouf^esdid It) ramtn % eBt·
cn OORLOG. 'iSis^en^wmghfteBoeck. 969 |
-ocr page 986-
911 SA KEN van STAET
|
omtrcmt Maefiricht, Lande van Overmaze, partagc looo. (JesKoninghsvanlagen, endehaerdeflein
-- hadden ghcmaeckt op de Kafteelen ya-aValckenburgh |
ené^Oaelhem. in het executeren van de felve ghefla- gen ende gediflipeert 2.yn ghcworden. Waerop ver- ders is ghevolght, dat de Troupesvan den Grave vender ìlatt > die haer gecarnpeert hadden onder Ant- werpen, tot Burgerhoudt voorfchreve medegemar- cheert zijn^ in het diftriót vandenStaet, furpren- nerendc het Cafteel van Wou-a>, in het Marquizaet •v&R Bergen op Zoomi alwaerzy als d'andere geilagen , ende gediffipeert zyn ghcworden door de Militie van den Staet, oock voor een groot gedeelte tot een con- fiderabel gbetal ghevangen blyvende, alles mede met recuperatie van het voorgeroerde Cafteel vanWouTn. Ende of wel verfcheyde klachten over defe hoftile adtien ende invafien zyn ghedaen , ende verfocht fa- tisfaftia ende reparatie , ende voor 't toekomende verfeeckeringe dat fulcx niet meer foudegefchieden, ende een fchriftelijcke verklaiinghe, dat ghcenEn- gelfche of andere VyanilijckeTrouppespairagiefou- de werden gegeven, om defen Staet te befchaedi- ghen, foo heeft men het felve niet konnen erlan- gen, cnaer gheduyrigh ge declineert eeneverklaringe dien aengacnde te doen, ende ghetracht perfuafien te ghebruycken, om te doenghelooven dat men in alle fincoriteyt was procederende, om te onderhou- den alle goede Nabuyrfchap ende correfpondentie, daer toe employcrendefoodanigheargumenten, die niet min choquant als frivool waeren, onder ande- ren dat den heere Marais Je Cafiel-Rodrigo, Gou- verneur van de Spaeniche Nederlanden, by defe on- gelegentheydt van den Staet (foo gheliefde men het te noemen j op der felver Forten ende Frontieren , wey- nigh van Guarnifoen verfien, niet en hadde geacten- teert, ofte ge-entreprenneert ; Ende of wel voor- naementlijck aen den Heer Ambafladeur van Spangie alle het gheene vqorfchreven is, levendigh vertoont ghcworden, ende aengewefcn volghens het recht der Vokkeren, iiiet over-een en quam n^et de goede na- buyrfchap, dat als twea Naebuyten ia Vreede met den anderen zijnde, een van beydegedooght ende aenfiet, dat in fijn territoir, fegge nietalleenigh wer- vinghe gefchiedt, maer diredtelijck uyt hetielveop den anderen Vyandtlijck werdt geageert, ende dat noch op den nacm , ende van weghcn een ander Prins ( 't welck te noteren is ) verder afghelegen. Dat haer Ho. Mog. ende der felver Geallieerden oock gheen comraoditeyt ontbrack, om op den eyghen voet ge- noeghfaem het geheelc ghebiedt ende diftriii van den Koningh van Spangien in Nederlandttedoenberoo- ven , plunderen, brandtfchatten, ende onder con- tributie te brenghen, ende ghebruycken de eygene remifen efchappatoiren, difcourfen ende uytvluch- ten, als men tegenwoordigh teghens haer Ho. Mog. was doende, dat tot fulck een werckveele de handen silbereyts jeuckten, ende haereforces nevens die goe- de occafie waeren offererende. Ende of wel het felve inet goede Juftitie konde ghefchieden , als anders we- dervarende dan het geene men was doende, daer noch by quam verfcheyden redenen van Staet, endepre- tenfien tot uytvoeringhe ende profecutie van ghepre- tendeerde deffcynen ende ghcrechtigheden by defe byfondere conjunfture van tyden ende faecken ; foo hebben echter haer Ho. Mog. liever willen afwach- ten , wat fatisfadtie voor het geledene, ende verfeec- keriDghe voor het toekomende defelve foude beko- men. Hier doet niet teghens, datmenfeghtPlacca- ten teghens de Munfterfchewervinghe te hebben ge- emaneert, ende naederhandteenige executie daer op te zyn gevolght, ende dat alles is geweeft buyten ken- nifle, ende teghens den wille van den welgemelten Heer ilid;·^ «/V de Ceilei Rodrigo > dewij 1 de ^èj ve Placca- ten niet ge-emanecrt, veel min ge-executeert zyn gcwprden, alsnaedat veelefoulesgedaen, de hoftile defley^en ghetenteert zyn gheworden, ende dat de yoornacmflc Fronticren van den Staet met meer Guarnifoen voorfien , ende door hét verfamelen van een gros vaoMilitie» omtegenteftaenj endetedir- fiperen defe Vyantlijcke Volckeren, behoorlick was ordregeftelt, als boven is aergeroert, foo is notoir, dat geen Nabuyrdireftelijck befchadight er.de Vyant- ' ^ lijck geaggrefleert magh werden uyt het territoir van fijnNabuyr, fonder dat het felve te reputcrenZy voor openBaere Vreede-braeck, ende gelijck, alhierniet alleenigh de openbare wcrvinge, is het niet toegcllaen, ten minftengeconniveertis, de Loop-plaetfenopen- baerlijck geafligneert, Corps d'ylrmée geformeert, Contributien uytgefchreven, plunderinge, beroo- vinghe ende ranconneiinghe ghedaen, zyn retrait ende fecuriteyt ghevonden voorderoovendeperfoo- nen ende gheroofde goederen, Vyandtlijckedeffey- nen geformeert, do felve getracht te executeren met hoftile intochten j aggrcflien, ende 't furprenneren van confiderable plaetfen, ende dit alles direftelijck uyt het territoir van fijn Nabuyr, fonder de minfte concurfie ende co-operatie van yemandt anders, dan alleenigh dat den naam gepretendeert is gheworden van den geenen , hoewel verde afgelegen, daef me- de men in Oorlogh was; Of alle het felve te houden zy voor efïèélen van goede Naebuyrfchap ende cor- refpondentie,fincere onderhoudirge van Vreede ende Vriendtfchap, als mep wil doen gelooven, endeniet eer een ander interpretatie konnen nemen , ende nae het recht der Volckeren, eenen anderen namekry- gen, is by ghefondeherflènen te overweghen ? Wat aengaet het fegghen , te weten, dat den meergemel- ten Heere Marquis de Cafiel Rodrigo geen kcnniiTe daer van foude ghehadt hebben, is irrelevant, ver- mits defelve kennifle moet hebben , ende gehouden is te nemen van faecken van fulcken Natuyre ; ende verobligeert is foodanige ordre te ftellen , dat de Nae- buyren uyt het territoir van Zyn Gouvernement foo- danighe fchade niet en werde toegebracht, ende daer in niet nalatigh en kan, of mach zijn: temeer, om dat niet en foude dulden , dat een ander daer quam ordre ftellen tot fijn fecuriteyt ende vctfeeckertheyt, ende om fulcke reden verobligeert blijft kcnniflète nemen, ende vervolghens dievoorfieninghetedoen als behoorlijck is ; zijnde elck Souverain verobligeert niet alleenigh tot kenniiïc, maer oock reparatie ende fatisfadie van alle injurien ende fchaeden die uyt deffelfs territoir aen yemandt van de Nabuyren toe- ghebracht werden, ende by hem hadden kopnen werden voorghekomen ; het welck met veele rede- nen te adftrueren onnodigh geacht werdt. Ghelijck het oock niet wel kan gepiefumeert werden, daer alle 't gheene boven verhaelt, foo openbaer ende evident in het ooghe van alle de Wereldt was gefchie- dende, met defignatie ende determinatie van plaet- fen ende perioonen, met haer naemen ende Loge- menten, ende daer voort alles foo univerfcel was, tot fulckdh ghetal van Voick ende Trouppes, die een goet Corps d'Armee hebben uytghemaeckt, dathy Heer Marquis het felve foude ignoreren ; ende hem onbekent zijn ; waer by komt, dat t' elcketis, ende van tydt tot tydt klachten fijn gedaen, ende reparatie verfocht 1 foo by den opghemelten Heer Marquis de CaSlel Rodrigo, als mede by deti Heer Ambafladeur van Hifpanien, den Heer Don Efievan de Gamarra. Ende of wel by de Gevanghenen foo indenO»i/<»- ùofch als tot Wbuw bekomen, bevonden zijn verfchey- de Brieven ende befcheyden, neven der felver depo- fitien, mede brenghende byfondere feyten endecir- cumftantien, daer uyt afte nemen is, alles niet buy- ten kennifle van den voorfchreven Heer Marquis de CaflelRodrigo beleydttezijn ; en namentlijckdatfoo wanneer als de Trouppes die in den Oudenbofch wa- ren inghevallen, ende aldaer poft'gevat, den Agent van den Biflchop van Munfterghelogeertisgheweei binnen Antwerpen, in een bekende Hetberge» ende aldaer heeft weeten te obtineren, ' ^at fot twemael toe 's nachts de Poorie van de StaÜt'is geopent ghe- worden, om verfcheyde Wapenen, Aramunjtie van Oorloghe ende andere behoeften dièhy aldaer op voorraedt inghekocht hadde, onder d'opficht van den Paftoor van den Oudenbofch, zijnrfe Schoon- broeder van den CellmelCarp (die het deüèyn op
dea |
-ocr page 987-
|
ren ) buyten te brengen, toe de Trouppes die buyten de Stade lagen, ende bereyt ftonden te marcheren tot affiftentie van die geene die de plaetfe van den Oudenbofch hadden gefurpreneert, ten ware cy- dinge bekomen hadden van der felver defaite, als bo- ven aengeroert : gelijck niet mogelijck kan zijn ghe- weeft j dat de Poort van foodanigh een Stadt als Antwerpen, op iulck een tijdt, te weten's nachts, en tot fulcken eynde, en voorts als vooren is ver- hack , kan werden geo'pent, dan op fpeciale ordre van den Hcere Marquis de Cafiel-rodrigo, ofmetkenhif- fe van den Gouverneur van 't Cafteelj wekken Gouverneur het oock niet foude hebben derven on- dernemen, foo hy niet en ware verfeeckert ge weeft van de kennifTe ende inclinatie vandefelven Heer Marquis. Alle het weickedan geconfidereert, ende behoorlijcke nao fyne merite gepondereert, foo is nietvrcemt gewccll, dathaer Ho. Mog. gcdefireert hebben boven een redelijcke reparatie ende fatis- fadtie, verfeeckeringhe van dat in 't toekomende fulcks niet meer.en foude gebeuren, ende der felver Staet, ende d'ingefetenen van dien niet meer be- fchadight uythet territoir van der» Heer Koningh van Hifpangien ; ende namentlijck mede, datgeen Engelfche , ofte andere vyandtlijcke Trouppes pafTagiefouden vinden, dewijlefulcks voor-gegeven wicrde; waerop verfocht zijnde fchriftelijcke ver- klaringe van den Heere Marquisde Cafiel-Rodrigo, isop verfcheyde inftantien tot dien cynde foo aen den felven Heere Marquis de Cafiel-Rodrigo , als den Ambaffadeur van Hifpangien alhier rcfide- rende gedaen, niet geobtineert geworden, daer inne haer Ho, Mog. billicklijck geruft koften wefen: maer is ter contrarie by den Heer Ambaffadeur vernoemt, doorexprefleordre van den meer-opge- meiten Heere Marqm de CafieURodrigo, in haer Ho. Mog. Vergaderinge ingegeven ifeckere incongrue memorie, (gelijck van foodanige ordre uytden te- neur van de felve memorie canfteert) vol choquante termes ende exprefficn , eerder aenleydioge gevende tot abalienatie, ende verwijderinge der gemoede- ren, iils tot voortfettinge van goede nabuyrfchap ende correfpondentie , daer over hy Heer Am- baffadeur oock door Gedeputeerden van haer Ho. Mog. is begroet geworden , met verhalinge ende aenwijCnge van redenen daer roe dienende , om defe memorie te willen intrecken , ende fuppri- meren. Etide dewijle alle hetgeene boven verhaelt is, inhetminftcnietenquadreert met de goede in- tentie , van de wclcke de Koninginne Regente van Hifpangien, foo by der felver Miiïïve aen haer Hq. Mog. als door monde van den Heer Ambaffadeur van Hifpangien, in der felver Vergaderinge voor ge- ftelt, tot onderhoudinge van alle goede nabuyrfchap, vrecde ende correfpondentie; Dat oock haer Ho. Mog. uyt den inhoudt van de voorfchreve Mifllve van de hooghft:gctneltc Koninginne Regente van Spaagien hebben konnen bemercken , dat hare Majefteyt noyt oiet te rechten is geinfornieertgewor- den, noch door den Heere Marquisde Caiiel-Rodri-. go, noch door d^nwel-gemelten Heer Ambaffadeur Don Effevan de Gamarra, van de ernftige ende con- tinuele klachten die ?en haer refpeöivelijck , foo tot Bruflel door den Refident SaiÌBig^, als hier in den J^age door d' Hoeren Gedeputeprdeti, u^t haer Ho. Mog. Vergaderinge van tijdt tot tijdt Zijn gedien, ende'tgeene inde conferentien qp. ^at iubjed met hem Heer Ambaffadeur totdiverfche malen gehou- djen, is gepaffeerc, ende njOjndeiingegcrepref^nteert ; foQ fai hy Ambaffadeur Reeievan Rexjwoudt, ςχρ 't fundament van de vppre^-vfirha;?lde aftien, feyienende voorvallen., mitfg^rsrqifon.nemetttin, (U^ien, redema? ende n;^oti.veti, oftfgpdijnige van de (èlvoalshy beft γ^η effi^race faloordielep, infteren ende aenhpud«m, tee qynde ni?i aliïenigh op; de ^rfz foules , baroovinge , ^Is anderfinte , ende voornagientlijck vyandtlijcke inya6en, ende'tfur, preijHere^ £i?o vna Φα Óudepbofcb'tSandc daw het Territoir van den Koningh van Spangien op de- fen Staet gedaenmach bekomen worden behoor- lijcke fatisfaöie ende reparatie, maer nochdaeren boven verfeeckeringe van dat in 't toekomende fulcks niet meer en gefchiede j ende in fpccie, om je mogen hebben een fchriftelijcke verklaringe , dat geene Hn- gélfcheofte andere vyandtlijcke Trouppes, paffagie ende retraitte fullen vinden op den iïodem ende 't Territoir van den Heer Koning van Hifpangien,en. dit alles foo fpoedigh, als het mogelijck lal zijn, op dat haer Ho. Mog.daer naer hare mefures konnen ne- men , ende weten waer naer haer tegedragen, |
Aldus gedaen ende gearrcfteert ter Vergaderinge van de Staten Geaeraelder Vereenigbde'Nederlan- den. In den Hage den een en t-wintighfien May fifihten honderjes eti/efiig.
Q^cneenentwintighften May gc&OOJt Bet Cap< pojtbanDe I^Ecccn ban RaefveU enDc anbrccl)acc i^ooglj ,l®oa. «©eÖÈputecrörn toe Dc jieilitaite faEC= ϊιεη/ Qcbilitcect/ εηϋε ne-rjrflniinccct öcbbciiöeCe .SEiffiUe bau öe ÖeriDcnc Sasburgh, ocrcbjcbcii tot Bruflel, ftouDcnDc in effect / Dat öm Igcec Mar- quisde Caftel-Rodrigo , |)ειη Hcanttooo?t l}at>tie/ geen bifficiiitrpttc maccltcn oiute aDbouccen cnùc onDcctEiicftcnen De gcnrcale ncfcljiec booj geftelt/ maccöatljp alboomiupt Ijacc JBoB.taelfow=' ùe toiüen bectlaen ingcbalte De ^pacnfc J^cüetlan· Den b' een of D' anöec geDjepgfjt / ofte ooch toel aen= getafimoeiitentefcben/ ofljpDanooch boojfooDa^ nfgcacte beroMigeett foncé blpben/ om geen fe' qoucgtot Defenfic Decboojf^ïïanben/ bertnaect^tc mogen boen homcn/ !)ettDcIc[ic{)pgeoo;Deeltt)a&> be in geeiie cebenen te beflacn/ üat oocH tDC{ foube tDenfc()en / boo; een tecipjoque acte getuit Befïcittetoccbcn/ DpalDien tofgcngbeboo^fstege» üenactc/bemecc-gefepbt Spaenfche Nederlanden eenfge moct>elijcIUjcbcn acngebacn mocgten tnece ben i Ibacc op gebelibereect jtjnDe / aen Drn boojfj aefibent Sasburgh gEcefcctùccct Dat Ijaec üOo. .iil3og. met 't geene boojfs ijJ gantfcö egöecn contente» ment en itonben nemen / cnbebatDP berljolbenbp ben i^eece IQ atQUi^ fonbcjucgecrn b' acte ban ïdc' gen Dact i^o. JÉog. gebeficeecc j bat bacc ^0. ilIDog< geenfint^ en betfionben/ bat Dp öcfibent biecge- (oche faeche ban importantie alleenltjclt monbeHnge en bermoclite aen te nemen/ maecbatgaec iioogl) JIIiiog.fu|chs§banl)£iti i^eerc .ïBarqui^oftoeibHH De SJlmbaffabeuc ban Spangien alöiec cefibecenDe/ 6p miflibe ofte fctìjiftclgclte memocie fouben bec= b}acl)tcn/ met.bttboeginge l)oe enbe in tuat manieren geniepnt toiecbt bacbe bao?fc()?cbc cecfpioqueacte foube befjooten gecoucDcect te toecben / op üat Daec 1^0, .fiB og. bf^ te betec / enbe fcfcfiecbet bate Mefu- res baectiaeehonben enbe mochten nemen; <Snbe ban Doorben Agent de Heyde c^tcact bcj)an« bigDt aen tod scmelte i^eet: 'Jlmbafìa^cui: oin te ficcchen tot be^S felf^ nacictjtingc.
^en i^eec ^mbalTabeuc ban spangien becnemen» bebatljet giec booj-gefielbe ]aclaessbanbef«uleii / c]Cce(Tcn / etc. toa^ gebibulgeert boo? ben b?ucb/ enbe foo Sem al^ be ^paenfcl)e bp be gemeente foube pbieujcmatcfien / bctfocöt beiicerften ^julp bottet mocijttdo^cn ingettocben. Itiaec baec op i^ge> cefolbccEt bat &et gemelbe berfoech tee «ejiffie foube b)o;bengefcponrett.
©en <|ecc Sasburgh (cljjecfban ben drie en twin- tighften ^unp/bat be^ boocigcn baeg^é een aubien: tie iseeft gebabt bp ben IBatqui^ ; gêm feggenbe met genorgeu becflaen te gebben 'c geen in be/ongfie batailU tuffcfeeB be twee ©loeten toa^-gfiebal» Iftt ; brttjoopeobe bat be bictotte
^be ficecfteni niet tot continjuatie. twn foo bIoebl= gen enbe atoaime berbeEffelgchtn «©oilocj)/ maec tot aenlepbingi) ban ce» goeben enbe. bapen bjeebc ; baec toe ft)n (^itceUcntie bechIaccöe:mctopcecl)cen pbec allei 't bccb hibe^felf^ becraogen feube Jön / te b)illencontci&ueten>
IDmmra4-
en OORLOG, ^fScs^en-'veertìghfieBoeck. 971
1666, denfelven Oudenbofch mede hadde helpen forme- ) buyten , als het CafteeUan Wouw, direftdijck uyc
— « ^ foKritno-en ^ t-nr A^ TrnlinnPK fili* hiitjrflrt
nemen
Oetn
Co'iten·^
mentili
't ?int'
ltioo?t
tiaiitie
Mar-
qitïjj Re
CnfttN
SSoBii-
BO.
iipsert-
|c«m-
baffe-
öciir
titc|ocD«
bot öee
ilicr
Doojge-
(telhe
reiacjï
tnecöiii-
getcoc-
fieii
toojöfffi
J^ofboig bttft iDinec auDtcn- tieby Β* ΜΜ- fluiss. |
-ocr page 988-
i666.
971 SAKEN van STAE Τ
|
i^pDeÈftbülöijÉn^o?ö?e/ naeBfBouöene pjebicps tie obec De©ictorietEeècnb'<ÊnDelfc!)eDfndertigh- ften SJunp fijne ©leuflööe-bupCEti öoen aenjleccften : ©p fcl)?eef öat Ijet fctjcen Dat bcele bcfe ©jeueööe- tepc&enen niet tori ftaDDen ftonnen DccDoutoeti / enöe obec fulcic bp alle mfODelengetcacIjttiefelberaabeel toenIt)clï niet alleen tetucbecen/ tnaei: Qaec en bo· ben Doo?feptelöcni)cbentcbeIctten/ iafelf^fijnaoa Bcnient te aagieftecen / in fooöaniflöe manieren aljs upt neben^BeöocaööeBefcDiiftfouöenBljcUebcn tcbfcflaen.
Verhad van ^tgeengepaffeertii op den dertighften July fefthien hondcrt fes en feftigh, voor fio -veel tot noch toe door mj heeft konnen verno- men werden,
DEn dtrtighfien ]\i\jfeflhienhondtrtfet tnfifiigh, geweeft Woonfdagh, heb ick door ordrc van haer Ho. Mog. vreughde Ceyckenen met vuy- ren als anderfints getoont, wegens de heerlijcke vigo- rie door Godesalmachtigenzegheneodeghenadete- ghens d'Ëngelfche Vleoc indejonghftebataillever- kreghen, ende ten felven daghe des avondts opeen Collation genoodight verfcbeyde Ingefetenen van den Staet, dewelcke ghewoonfijn inonfen HuyfeGodts woort te frequen teren.
Omtrent de kloeke thien uyren hebbe bevoolen dat men de Tonnen ( onder 'c blafen van eenighe Trom- petten ) foude aenfteecken ; men heeft ghefien een perfoon» gekleedt in een rooden hemtrock dicaen de middelfte ftaeck met groot ghewelt, endemoecr willigheydt fchudden, om de Tonnen van boven neer te werpen, maer fuleks niet gheluckende, reti- reerde figh: Dit was het eerfte proefftuck : Dacrnae is onfen Coetfier op een van de Itaecken geklommen, ende dewyie hy befich was om de Tonnen van boven aen te fteecken, zijnde onder noch geen in den brant, heeft fich weder een ander perfoon vervordert, welc- ke by mijn Huyfvrouw is gheremarqueert aen den itaeck te fchudden, omwaerhetmogelijckghewecft den voornoemden Coetfier van boven neer te doen vallen, ofte hem te doen branden, ghelijck oock het hayr begoft te branden, oock fijnen rock als me- de een weynigh aen de handen ghequetft, roepende ondertuiTchen veele anderen, wat iflcraenghelegen offer een Geufert Hendt verbrandt? middelerwijle heeft een ander van mijne Dienaeren weder een an- dere ftaecke aenghefteecken fonder eenighe verhin- deringe, het welckghedaen zijnde, heeft fich weder ean ander perfoon , dewelcke de voorfchreve Coet- fier vermeyndeeen Schippers Gefel te zijn, vervor- dert aen de paclen te fchuclden, waer op de meer-ge- feyde Coetfier aen den voornoemden perfoon feyde dat hy fuleks foude naelaten te doen, gelijck dan oock de fel ve cerftondt fich heeft geretireert, daer op volght terftondt een ander uyt den hoop, toe tredende met een langh mes, 't ielve averechts in de handt heb- bende, ende ghebruyckte defewoorden: Ghyluyden heht hitr fio veel niet te feggcKi ickfiudiimmetdatmes intlindehuytfieecktn.
Mijn outfte Soon fonder daer van yets te weten met tviee kleyne Stuckjes om onder het branden van de Tonnen defelve mede te doen loflèn, feyde de Coet- fier teghens hem, dat die perfoon, hem aenwyfende, met een mesindehuytwildedouwen. Daeropmijn Soon aen den moetwilliger vraeghde wat reden hy daer toe hadde? dat hy foude fien wat hydede, ende dat hy daer ο ver fy η felven in grootefwarigheydt fou- de ftellen, door dien hem van niemandt eenigh leet wierde ghedaen 5 daer op den moetwilliger autwoor- de: ja by Godt dat fiude ick hem doe», tnde u-a oock. treckende uyt de eene fack wederom fijn mes, ende uyt de andere fack een grootefteen, tredende alfoo na mijn Soon toe, om hem te doorfleecken, de- welcke fich in poftuyr van defenfie Iteldeende foo veel te weghe bracht dat den moetwilliger retireerde. Dit alips aldus ghepaflèerc 'iynde fonder d« yets tot
bom
b^anot
bjeugM
bitrttt
obttae
iSictocU
tistn
tl' <Sn-
etiftfl»·
ilRett- leilllg- fitpt baer eit- trent BC- b^iiptftt. |
mijne kenniflè was gekomen, alfoo over Tafel faten, i ζζΑ
en het wel-vàren van den Staet (gelijck in foodanigen -_
gelegentheyt wel gebruyckelijck is ) meteenglaesjen omdroncken, heeft mijn Huyfvrouwe de Voor- poorte doen fluyten , om verdere moetwilligheydt, ende infolentien te prevenieren, ende is alles alfoo in rufte gebleven.
Eenigen tijdt daer nae ( fonder dat wy op yets dach- ten) fijn wederom andere (daer onder men fecht verfcheyde vreemde Natiën geweeft te zijn ) met alle moetwilligheydt ons Huys genadertj edoch fonder dat wy daer van eenige kennifle hàdden, (laende, ende werpende foo metdeegens alsfteenen, alle de glafen uyt, mitfgaders het uytterlie efïbrt doende, om de Voorpoort, dewelckegeflootcn was, terneer te werpen, ende fqicx niet konnende effeöueren, riepen onder malkanderen : Λ Gtufen fijngeene Men- fchen, maer Duyvtls, dat fy eene Voert kansen defende- ren tegensfio veelvolck engeweldt.
Men heeft onder anderen een perfoon geremar- queert,edoch is tot noch onbekent, die met fulke furie hackte, ende floegh op glafen en venfters, daer af- nemende cenigh loot, ende feyde, dat hy 'tfelve noch verhoopte binnen loonden te brengen, ende al- daer te toònen een heroike daet, ofte dit nu geen ge- praediteert werck en is geweeft gelieve alle ongepaffio- neerde menfchen te oordeelen.
Defe furie nu ontrent den tydtvan ijpw uyren ge- duyrt hebbende, heeft mijn tweede Soon middel ge- vonden om achter over een muyr te klimmen ende fich aenftondts vervoeght ten Kuyfe van den Heer vanNecke, Regeerende Borgemeefter alhier, ende aen fyn Ed. alles bekent gemaeckt, daer nae fonder eenigh verfuym gegaen nae't Hof by fijn Excellentie d'Heer Manytis, de welcke 'tfelve met de uytter- fte onfteltenis (ghelijck mijn Soon rapporteerdeJ bereydts verftaen hebbende gebruyckte tegens hem defe woorden, Monfitur j'^ defia donnédesordresne- ceffamu prenez, la peine d' aller jujhue a t tfcurie dei Mules, voyt y trouveres la garde, & eHe vous coeduira a la matfon, ende dewyie hy derwaerts fpoedighde rencontreerde de Guarde omtrent de Ballie van 't Hof dewelcke in volle gallop beteydts nae ons Logement senfette, ende is aldaer neven» een goedtaental Hel- lebardiers gekomen. *
Sij η Excellentie heeft my terftondt door de Heeren Salfido, Wallar ende Amfiorf, Capiteyn, Luyte- nant ende Cornet van de Guarde doen begróeten, ende verfeckeren, dat het fijn Excellentie uyt het bin- nenfte fijns herten leet was, datdufdanighedefordrei ende moetwilligheden waren voorgevallen, metver- klaringe dat fij η Excellentie alle de gene die aen't voor- fchreve werck handt-dadigh fyngheweeft, endeach- terhaelt konnen werden, fonder eenige conniventie op ftaende voet fai doen ophangen, preiènterende vorders tot onfe geruftheyt endefecuriteyt, dat alle de Guarde voor ende ontrent'tHuys foudenblyveo waecken. Ick heb fijn Excellentie door ghemelle Heeren ten hooghften doen bedancken, ende dat my ten vollen verfeeckert hielde van defTelfis goede ende oprechte genegentheydt tot alle ruft ende vreede, gelijck dar oqck fijn Excellentie defefaeckefeer hoogh is ^nemende.
De dolheydt van dit volck is foo groot endeexor- bitant gheweeft, dat ghemeldeHeer Salfide.Csii- teyn van de G uarde, een perfoon refcontrerende, hem aenfeyde uyt den naem van den Koniiigh dat hy foodanighen moetwilligheydt foude hebben te lae- ten, of dat het qualijck met hem foude af-loopen , ende dat zy al te famen fonder genade fouden opge- hangen werden : Daer op den moetwilliger aen ge- melte Heer antwoorde : Ghy »ijt een man alleen > ick ken m niet luijckt of ickfai u den deegen in de rihhen doupen, zijt ghy oeck een Geus. vy fuUen al de Geuze honden dtn hals hreecken. Over welcke grooteftourigheydt, gemelten Heer Capiteyn fijn Gbeweer trock,· maer fiende dat fijn Ed. door de meenichte overvallen foude worden, is genootfaeckt gheweeft fich te falveren. , 'Dit heeft meer-gemelte Heer Seifidi. foodanigh inù
prefee» |
-ocr page 989-
en OORLOGH. Ί Ses^en-njàertìghflù BotcL 973
|
prefentie van vcrfcheydcn perfoonen t'onfen tìuyfe,
____ ^en mijn Huyfwrouw verhack , foohaeft dicgefchiet
Was.
Indien de Hecren Magiftraten van Bw/i/doorharc Officieren foüdanige debvoiren doen aenwenden, als haer Ed. wel precife ordre van fijn Excellentie is gegeven, fouden óngetwijflÏlc van de principacl- fte Belhamers in korten tijdt konnen achte/haelt worden; Weliswacrdateenigevande.fölvc terftonc uyt de Ótadt fijn ghewluch: j cnde lbo my gefeght werdt, oock eenige bereytsgeapprehcndeerc.
Men kan noch niet ftcckers oordelen, vee! min feggen, alhoewel verfcheyde fufpicien opfommigen zijn by ofte door wien defe verraderyen ende fchelmfe aitien fijn beleydt geweeft , foo veel wer- den wy door verfcheyde luyden nu wel geinfor- ineerc j niaer te laet, dat eenighc perfoonen van fatfoen, edoch niet bekent» ten felvendage naer de middagh omtrent uyren tot meermalen voor by ons Logement rydende, hadden ghefeght: men fai van avondt een brave bataille ficn ; Sommige feggen met de feeckerheytgéfien te hebben, dat andere geit aen longens en oock groote Luyden fouden gegeven hebben, ten eynde fy met fteenen in de glafen fou- pen werpen ; Onder anderen is 'er een geweeft de- weicke defe woorden foude gebruyckt hebben in fpecie : lek fai twee fondt groot geven aen die geene dev>ehke eerB de deure fai komen op te breken ; ande- re fegghen , dat hy gheprefentecrt hadt thienÏa- tacons aen yemandt die een Bijl wilde halen om de deure op te hacken ; Dit is altijdt fcecker dat de voorfz perfoonen des naemiddaeghs voor by het Huys te Peerdt meenighmael waren gereden , des avondts daer omtrent fijn geweeft , fittende tot fes a feven in'c getal op kleyne Peerden, edoch hielden haer een weynigh ter zyden om niet bekent te zijn.
Gedaen binnen Brujftlden vierden lutiifefihie» hin- dert fes-en-fefiigh.
Geteeckent
T. va» SASBORGH.
ï|pfc{)?eifijtnfevenden iiocl) naöec ficnnf^ Bcfto» men tc öEbben / DattoElanbccöoIftip?te baocen eer üe iConncii toierlDcn aengefleechen feti gcoot Qlie^ taf tjDlcfi tìan allcricp foojtc foubcn gebjupcfit ïjebbcn Öcfe tUOOjbcn : by Godt wy fullen niet verdragen dat de Geufe viilorie branden ; d'Engelfche hebben de vidlorie gehadt , ende hebben haer uyt de Zee gejaeght j t' fa laet ons de Tonnen van boven neer werpen ; bacc op fcccitec pccfpon / oftcnoefliifaEra bcfienc / tnacc nu gljcülucöt / begofl te cofpcn /
vive le Roy d'Efpagne , vive le Roy d'Angleterre, t' fa val aen, öaec op Dan fcn genacalen fiojm met (tetncn op Dconnofcle ®onnen fcoierbe gcDaen / «pjeeiit foijöEc anDcc gebolfli)· ï|cec Sasborgh öabt met öfn feften ccn langen tijDt met fijn <S>;ceIIintie dm bjcgcn^ be gcplecgljöe mocttoiHigöeptgefpjoocftfn/ fflac' enbe öecfocöc baec obtc foobanigc fati?"factie aen öacc ï^oiJDÖ ÌBog. mocijtc gegeben toccben / al^ D'eno^mtcept ban foobantge gcoubidyc&e actiën toaé beccpfcbenDe / öacc op |ïjn OBjccclI. alle fati^fac» tic beloofbe / ofte geb^upcfite befen tooo?ben:weten fy 'in dit Landt niet wat het is publijcke Minifters te atta- queren, foo fal-ick haer fuicks welleeren; lek heb- be, gelijcknE. weet, oock lange laren Ambaffadeur aen't Keyferlijcke Hof geweeft; diefaecken fijn feer, ende van al te grooten gevolgh ; 59aec toe f5)n «CltceU lentie boegljbe t lek fai u mainteneren als Minifter van de Heeren Staten , met dewelcke ick wil ende genegen ben alle goede correfpondentie te onder- houden , fulcx oock i by alle geiegentheydt fai toü- nen , in fpijt van alle die gcene , dewelcke fuicks lief of leet magh zijn , alfoo ick u eftimere voor een goedt vriendt, ende fuicks hebbe ick op giftcren opentiijck aen een yeder in de Anti-chambre ghe- feydt. ^e l^eec Sasburgh Beeft ftem toegeng gfie» pone tocfcgging^ enOe gcqote cibilitept &(t)fmicl^t/ |
mitbecfeecRecingD bat gate ïjo. HüoSi acngcnacnj
fouDejijn/ baec ban b'effectcn te mogen bccliacn/_'
Daecopfji iSjrceifentiectpiiceerbe/ laet my gewcr- ' den , ende hebt raaereen weynigh patiëntie.
«gnbefgnCpccHentiegelicfbe örm tierbectecom» municecen bat ben Rcfident van Engelandt cp öen vijfden Cefe^ / getoeefi inaenDagO / bp ftjn oiFcel» lentie getoeefi / enbe cnbec anctce bircourfTen «pt rpgen motijf gepjoteficctt rnöe'gcfüjooren Ijobt/ batfjp ban'tgeencDem toas^tocbtc-baren egeene bc minflcltenmfl'c ofte bDojlueten Ijabt gijeljabt/ ban Dat twee a drie bagöcn bcoi Ijet ®?euöl)öe-buprfn ernige <!Bngeifcl)e ofte ijcen bp öcni gabbeu gijes toecfl / enbe Ijacen bienfl gepiefcnteect om befo?» b?e in Det bjanben ban be iConncn «en te bangen/ niacc bat fun €b. aen öacc fjabbe gljeanttooojbt fulcfti nae te laten / ofte bat ÖP Bocc fouDe boeii opöangjjen/ baec op fon CicceHcmic fepbe : kk heb hem fuicks niet gevraeght, maer hy quam fuicks uyt fijn felven fegghen , alleen hebbe hem gefeght dat ick de faecke hielde als aen my gedaen ; bafC op bccbec^ bp ben ï|eec flefibent niet toa^ geant» bJoo|t/ alleen fiecbatte met groote oSebcn te pjotc» fjecen in aife^ onnofcl te jijn / ft)n (tEjcrcKcntie t)abbe tot beflnpt gefepbt / alles lal figh metter tijdt wel openbaren.
©cn vier-en-twintighften Sellili i^ gelefen Ijet ab» ..fP®^"- bö^be^Saet^bani&tate/ gefojmcect alDiec in ben MnSaf- fêage ben twee en-twintighften Deff^ / tot bOi= ('aomr ïioeningebanftaccfêo..fI3og. 0efolutie ban ben fe- ^'etofie venden JiBap lefileben / genomen op [jet .tl^emociael Siasfbt ban ben Hcec SfimbaffaDeuc ban ê>pangicn / |jou= ban ^st. benbe in effect / bat ben Abt van bt. Bemaerts bja^l hïagenbf / bat fijne «©oebecen onbec befen ^taet gelegen / toacen gcfapfeect / tee faeche bat cene ban fijne Seligieufe intelligentie getiabt foube Ijebben metbenCoUonelCarpin be faeciieban benOuden- bofch, l)oubenbe in effect Det boo;f5 abbi)^ / bat in fii- gepicfupponeect jijnbe / bat ben boo^fs Abt geen Renuiffe gljrtieot Ëcbbenbe ban bc boojfs intel(i< gentie enbe fulchg niet gepacticipeert aen 't boojfj belict / ben i^jocureuc ©enecael ban Brabandt, naec cecOten in geenbeclep manieren gcfonbeect foube 5öti/ oinmetec faeche ban 'tmcfc-genoembe öfa liet / bp toegben ban accejl ofte anberfint^ / te pjocebecen op be toebeten / toebebooccnbe enbe competecenbe aen be boojfs Itbbijc / enbe bat becljaia ben De faeefte naec cecljten/ ali booten / gcnotinen 5ijnbc/ (jetaccefibpbenaaebt bau Brabandt ccfiDea cenbe alljiec inbcnHage, foube beljootenafgebaen tc toecbenjmaec naebcmaci be fcljatoi/ be goeoc 3|(n· gefetenen banbrn^taet/ gebuptenbcben€)o;logfi met ben SSiffctjopbanMuetler, aengarnbe/ mecfï tocgebjacbt toacen upt ben iSobem ban ben ilio» ningg ban Spangien, cnbenamentlgclt bie ban ben Oudenbofch boojnoetnt / enbe bat öaec l^o. iöog^ baec ban beclionbcn tebcrfoecUcncnbrtecbtuieceii fati^factie enbe cepacatie / Dat öaec «β, ban gcliicften foubcn mcpnen / bat bc juDicieie pjoccbucen booj ben gemeltcn öacbt ban Brabandt gefiatcect too?» benbe / be bccifie / noopenbe bc balibitcpt / ofte bcugöbehjchbcpbtban'tmeecgcnoembc arcefl enbe 't gunt baec ban toa^ bcpenbccenbe / foube Itonneii enbe beöoocen opgeljouDcn tc toojben / tee tijbc enbe toijle tocbatbecnomen foaibc toojbcn/ öoebe» nigen fati^factie men ban tocgenbcn Stoningöbatf Spangien, tcc faecheboo?fcö)cbc gcmepmfouDcsi/n aen ben ^tact / enbe be gocbc SIngcfctcnen ban bicntcgebcnv J©acc op gcbelibccecct JÜnbe / i^ gcrebt- gebonben / bat {)cc boo2f5 abbij^ gbeficit foube bJojben in öatiben ban bc J^ccten ban Heuckelom enbe anbecetjacci^oogl) Ji3og. <&ebeputeccben tod öe facc&en ban bc Meyerye ban 's Hertogenbofch, om te bifiteten / o^minecen / oocS obec '£boojf$ fubfect met eenige üeccen (2?ecommiteecben upc öen toel-gcmeltctt Raedt van State enbe Brabandt ccfpectibe in confecentie te tceben enbe bac( ban
^l^nfieec Sasborgh j^lali om fitÌrteinfoiÉBcteii |
-ocr page 990-
974 S "A Κ E Ν van S Τ A E Τ
bat be boojf; fóinberen aen ben giuppliant alnocft τ^ί^Λ
binnenben tijbtban veerthien bagen ofdrietoeec=
ftenupttctlijcfttecljanben geflcltniocI)tentoo?bcnt
«Bnbe bjiert ben J^eecban Renfwoude oocBgccom=
mitteect om ben ^tmbalfabeuc ban Spangien te
gaen bcrfoecften/ bat i)n befe Qaec Ho.Mog.gocbe
meeninge enbe intentie bp ben J|eec Marquis enbe
clbec^ baec't ban noDben foube mogen toefen/ met
ftjne pacticuliece officien toilbe fceonDtcen / tot toelc.
ïienepnbemebeaenben Hefibent Sssborgh gcfchje-
ben toiect alle pbeciglje enbe efficacicufc bcbboiren
aen te tocnben / ten epnbc batte boojnoembe Jtinbe»
ren binnen ben boojfs tijbtaen be g>uppliantgccca
(iitueect nwcljten too?ben ; toiecbt oocft aen
ben j^eec ban Noordtwijck, ©oubecneuc ban
üluys , mitfgabcc^ aen ben Commanbeuc ban
't Sas van Gent gefci)?cbett/ bat foo toannccc ijun
ban Den Suppliant beltcnt gemaecftt foube toerbcn /
Datijembe boo?f5 fijne litinbecen tee eppicatieban
ben boojfstubt bau drie toecclienniet obecgbelebcrt
enbe in fijne macftt geficlt fouben toefen/ oatfplici
bcnal^ ban uptóct bi(icictbanviaenderen,i;cflbji
tecenbe onbec 't gcbicüt ban ben ISoningl) ban Span-
gien, fouben Ijebben te boin opfjalen eenige Papen of»
te Priefters, enbebsfelbe beliomen öcbbenbe / iii be»
toaecbccöant te fiellen enbe te öouDen / tee töbt enöe
toglentoe / bat be boo^fs litinbecen mettec baetiii
bjp&epten onbec De geöoojfaemDcpt banbcnbooift
fiacen ©abecsS ge(Ielt/ ofte anbetp bp Ijaec Ho. Mog.
geojbonneect foube toefen.
Φε ©loot banNueva Efpaigne ben dertbienden
?fiugufii in St. Lucargeaccibeect/belabiugljtoietDt Sm
ge-eflimeect op vier miliioenen Patacons, Daec ia
begcepen vieren twnitigh hondert CalfenIndigo,
drie duyfenc Arroben Coucheniila, twee duyient
Quintalen CaiMeche hout, hondert vijftigh Cana-
fters Varineflè Taback.
30ε tóepfecinne ben tienden ?iugufii eecll tot
Barcelona gDe-embacqueect : ©ocO Dabt be^
anbecen baeglj^tot Cadaquez booj contcarietoinöt
enontoebecban^^onbecen 23li)cem moeten leggen
blpben / fgnbe baec nae tflDinge gbeiftomen bat
'tjebectop ben feftienden befec met goeDttoebec
cnDe toint/ toebec onbec jepl gfiegaentoa^/ om De
«ffielf ban Lion te paflTecen / fo Dat De eecfie tfjDina&e
öie ban fiace JBajefiept te gemoet gefïen toiect / fijn
foube ban be^ felf^ goebe aenhomfte tot Fi-
nasi.
maenfjabbealbnec naecic&tfioeben derthiendea
De ©loot ban Nueva Efpanie, beftaenbe in thien
Coopbaecbp - fcfjeepen / enbe twee «èallioenen /
tot San Lucar toel geaccibcect toa^ / en ceicfteningc
gemaecftt totcct/ bat inaile^ mebe b?acöt tufTcÖen
De fes enbc leven miliioenen (iUcBenban achten actt
Silver, vyf duyient ïii|ïen Indigo, vijf hondert ölfieit
Coueljenille/ twee duyfent vijf hondert Centeoa»
een pont Campeche |)OUt/ vyf en veertigh duyfent
huyden, enbe eenige anbece Drogues ban bat Eant/
toaec boo| gelooft toiecbt be Commeccie mecclielncft
toebec foube opguicfien.
We ^toeebfeöe ^cfiepen bie booj eenigen tgbt tot
Cabip toacen opgebjacöt getoojben/ alfoonaeöec
Sijch ban Portugaelbecfcijepbe toacen ban dontcc!»
banbe en anbecfint^gabben toillen brengen / toacen
toegemaecfit om bp be ^paenfclje 9ïtmabe geboegöc
te toecben'/bocöeecfi gebalueect/ om baec ban ffl"
ti^factie aen ite (gpgenaec^ te geben / bp foo becce in
i1ec[)ten mocliten b?p bec^laect toojben.
Sil^albaec boen tee töbtftet ©autoelgcR toierbe
geceleb?eect / tuffeften De ©oefttec ban benj^eece
Pjince ban Ligne, ïl^ebutoe ban toijlen ben üectog
ban Avere, met ben iBacgui^ ban Guema, ijabbe ^ . ^
men De Couttoipe toillen gebjupeften ban ten cefpec.
tebanben^taet/ öaecban notificatie te Doen ben «uw.
Jleec ?ïmba(fabeuc Reede,bcn i^eece 25acon DeVat-
tevilie,fieDbenbcbaecbanDeCommiffie gefiab/ bic
fulcj; boo? een ^iicfjen Babbe afgelecpt / en Dooj Bern
iteec^mbaffaDeuc baec op mebe fcB;ifteItjc&nab^ '
goaceti bebanc^t en bejegent toaé artoo^D?»·
^(eit
. ^^, cntiete abbfctecen/ of« inbif «iSuattieKn «πίοΟ
lOOò. jjoÌctttenDienH tiatibcn SStflcfjoiJüan Munfterge=
toojbcntoicw/ tjcrft örncöi öat in Die <i2uat:tieccn
racciie üc niinfie toecbinaf" / ten Dienfl tjan öen
tfctc 25tnci)op / tuifcDcn flcDacn : öelöcft öe" Üeece
iearqui^ / bp dc üjcïclte oocft UicDctom een pacti=
ciiUcce atiDicntie ob£ïöatfubjectl)a&acf)aiJt/ docR
Dafttbecftlaccc/ mecbesecrte Qatijpljacc
abfaliitc niocijt bccfeeciteren / öat fiilch^ in Die
(Qiwrticcen niet foube gljcfcfiicDen / nocete opcft
gcprcmittccrttuojQcn.
JBatbEÏangBt öen ©bcrfïen Pleuren, bc^fclf^
lïfaiment toaö toe Namen in «^uacnifoen / enbe
bEboiiötficöfaótoilinbie iSuactiecen/ batberfccc»
ïtect toa^ gcmdte Pleuren Dien bien|ï niet fouDe
quitccc» Olii een anbcc tc foctïicn.
^at Lp Den ijecc saiffcDop ban Munfter boa|
eenioc basen vijf OTompagnicn peecöen afgebancht
toactn / CU in gttoeetfche Oienfi obecgegaen toacen /
Dacc ban öabt f011 «gyce». geene ftenni^/ maecbecf
tcoutobe Dat bp albien fulcli^nioclitegefcljiebtfun
IJoogtj-aenicUe fcec SSiflcÜop ficöban bieboltfte'
een öabt toiltcn ontlafien / a!^ be felbealtan^ niet
ban noobeu fteböeiiöc. «önüe foo beel fijn itonbe
oojbeeïen/ fonöen !)ct boicfieccn fgn be toelcfie bp
Dcii SSifTcDop DcciMaectiS bjacensefonbentotbienii
ban bic aianben.
©e ïiïaaljte ban André Gois, Coopnian enbc
i©ojgec tot Amiterdam , Ijabnn langD Octcottecct.
<S)rrï negen er. twintighften Siulp toifCt fpn nocf) na=
Dfcccqucfi Qclcfcri / ftouDenDc De continuatie ban
ftlacïjten/ bat Ijeinfpne vier minOecenbooj pup? ge=
Inclt/ enbeei/;(j binnen Ath in Henegouw
tot nu toe ( fijnbe ober be thien jaccn ) ontijoubm
toecbcnbe / öp ^uppl. noelj al gebupcigD öfboni
Denöabbe/ bat alle ijate üo. JJ^og. fecieufc 25|iei
benbientöaibcn boojbefen fooaenbe booisaenbe/
al#bc jegentoooibiac «Soubecneuc banbe ^paen=
f£Ö?.^eOetlanDen flljefcBjeben/ enbebe meeninglj·
biilöige befenbingen / foo Boo? l^ecren (SSebeputeec»
bcnbanijaec l^o.,mag.cnbe banbe Jpjobintieban
Hollandt, in Ijêt befonbcc / al^ boo? ben Conimi^
Spronflen cnbe bcn Agent de Heyde acn De i^eec
9tmbanabenc ban Spangie, gljebaen/1' ecnemael
infcuctueu): nptgcbaUcn toaren / enbe geenfint^ nae
geftomen be beloften enbe p?cfiutatien felf^Diebcn
gcnidten it?cei; ■^nibatTabeuc bp memocie ban ben
elfden ^anuaC? ieilien hondert vyf en feftighaen
ftaceHü. Mog.i)aDbe laten boen / ban batbeboojfj
ïüinberen gelebcct fouöen toecbcn opljet Port Rou-
ge , enbc bat fjace l-io. Mug. fouben üjillen ojbjc
iiellen tot bcc fcibeccfceptie / gelijcft fiaec Ho. Mog.
ooeft aen Den Cominanbeuc ban 't Sas van Gent
gcfcl)?ebcn öabben / inacc bat fiilcfi^ alleen toa^ ge»
fefjirbt omme te ontgacn b'ej^ecutic ban bcc felbcc
cefolntieben tweecn twintighften <©ctobec feftien
hondert vier eu feftigh , Dacc bp gljeo?bonneect
toasJecnige Papen ofte Prieftersuptfjet bilìcictban
Vkenderen, cefojtccenbe onbec IjetgcbiebtbanDen
Conincfi ban Spàngien, op te ftalen/ enbc alfoa
lip ^uppitantnubeele jacenaenbenanbecen/ (ίε&
alleen »©nbccbaen banbefen gitaetaenljaccHo.
Mog (jadbcgcabbjcfrcert/ omme te mogen becficri=
ocncv'ecutic ban een fomiele fententie op Den fefden
j^ebcuatpfefthien hondert acht-en-vijftigh ban ftet
Hof van Hoihnt geobtincect / baec Up Ijem be
boo?f5 lUinbccentuieiben geabjubieeect/foo becfocöt
f)P Suppliant / Dat Ijaec Ho. Mog. nu eenmael^
foobanigOe efficaticufe mibbclen bp Dee öanDt
fouben tuillen nemen bat ben inljoubeban De opge»
mcltc iïefolutie ban ben twee en twintighften <©c»
tobCC feftien hondert vier en feftigh Ijacen bOOJt'
oaiflü foube mogen fiebben: SBaec op gebclibeceect
fpnbe/ i^goebtgljebonbenbatnacömael^ aen ben
jleec Marquis de Caftel-Rodrigo gefcBjebcn foube
toojben/ Datbpal^nocö ingebolgebanboojgaenbc
pjefentatien aen öaec Ho. Mog. gebaen/ fociban(=
gen pjompte ojbje toilbe (lellen / enbe Die boa?»
ficninge boen fulclt^ enbe baec 't beHoojbe / ten eptibe
üilaoBtE
ban 5ln·
6re
<5oia.
ban
finec
»0.
dIKos·
(reet oil·
rwit.
-ocr page 991-
\666.
en ο ο RLOGH. V Ses-tn-^éertìghfls Boeck 975
|
53fen mo?a!)in toa^ alöarcobeckDmnacwniaBe ioeecUm De Jleec ®acqui^ ban Vdada, in fcet Doo» gen ouùerDoin/ ftjnbe ggebieefl ban Den
^arDt ban öc ^pacnrctje jgeDccIanDen inbati^of/ en UDt£Ct Oe^ fel^ oubtfie ^oon al(e basen albaet; be^ toacDt ban Vaientien, altoaec ©icecop Bijctoeefl i^/ boo; o}Dtnacii^ %nibatiebeut:naeS!ooinen
^en tweeden tee l^ecgaDecinge ge-
Icfen feechec ntEmociaelbanben^eec^mbaffabeuc ban Spangien, goubenbe ftlacgten/ Dat '^nactjt^ tuffcöen ben vijf en fescncwintighften^uguflüell- ïebm/ omtrent hondert ^olöaten bai? 't ©uacni» foen ban Sluys getiomcn toacen tot Soecendael, bictjt bp De ^taot Brugghe, cnDc be tweeeetpc^oojten niet gcoat getoelDt opengebjoocëengebbenDe/ ben Pater Prefed, enDe vier mceflec^ ban De ^cijoolen ban 't CoUegfe DecboojnoemDe^taDt/ gf)eDb]on= Qtten fiaODen gaec te bola&ennae Sluys booinoemt/ bie aiDaec opgOegouDen taietbennae'tfeggbenban Oen Cammanùant/ tee tgDt cnDe Uii)[entoebae De iiinöecen am André GoisgecefHtueectfouDenjrjn/ boisljen^ enDe in confo^nnité ban (jaere t^o. Mog. öefaiutje / ban Den negen en twintighften ^ulp iefl- leOen / bielche iSefalutie / fjouDenDe een tectnyn ban drie toeecften totbeboojfcfjiebeceflitutie/ Ijem ©eec ^fimbafTabeuc eecfl Den twee en twintighften Siiigufip boo?fc[)?ebe boo? Dcn^eecbanReafweude toag gbeicbect / en De traDuctie ban bien Den vier en twintighften Daec aenboIgenDe: ®ecfoecl^enDeDec« ijalben ()p l^eec ^mbaffaDeuc Dat be boojnoemDe Pater Prefedt, enDe De vier meePcc^ ten fpoeDigijflen gccelapeect/ cnDe met alle biCDece cpecutie gefu» pecfeDeect mocgte boecDen / tee tpt enDe toplen toe / bat De antVDoo;De ban be üeec Macqui^DeCaftel. Rodrigo op De boojgaenDe 25jJef ban öem ©m ?lm· BafTaDeuc caecfienDe fiet felbe fuBiect fouDe rdn ingije. Komen: toaec op gebelfbeceect sijnbe/ <| goebtge< bonüen/ Det De boo?fcBiebe Pater Prefctt enDe vier meefiets gecelapeect enDe op 6aeceb?pe boeten göe» fielt fouDe inecDen / foo beefl al^ be boojnoemDe vier ümoecen aen Den gtiemelten André Gois g&ecefii« tueect fouDe jgn / enDe eecDec niet : 4£nDe bier ban booj Den Agent de Heyde/0:tcactbef)anDigf)taen Den toelgemelten igcec3imlia|TaDeucbanSpangien, enDe gljriijclte (tE);tcact gbefonDen aen Den iSefïDent Sasburgh, om te (icecften tot gaer cefpectibe naet> ctcbttngbe/ enDe bipec^ te Dienen fulcb^ enDe Daec 'tbeöooiDe.
i^et H^emocie lupDe al^ bidggt
1* ^ E foubfigné Ambafladeur 1' Efpagne a appris
'J' J_j avecbiend'eftonnementj quelanuicduv;»gi- tittl cinqiejme au vingt-fixiefme du paffe environ cent wiiibi" Soldats de ia Garnifon fc feroient émancipés
'lïcötm de venir jufquesàSoi«»i/ef/,prochedela Villede
guesi ic qu'y ayant rompu avec grande violenceles deux premieres portes, ils auroient accouru avec la mefme a la maifon > ou repofoit Ie Pere ΐτφίΐ & ^un- tre Maiftres desEfcolesdu College de la Compagnie de la mefme ville qui y eftoient allé s'y recréer, & nonobftant que Ie ΡτφΒ ayant efté efveilc par cc grand bruits leur offrii d' euvrir la porte, auffi-toft qu'il feroit habillé, ils rompirent à l'inftant les feneltres & les portes, é" quatre d'iceuxy efitmsextrésltstCfétt a la rnarn fe jetterent fur Ie VrefeB, & Ie renverferent )ar terre mena^ant hautement de Ie teëV, fie àlafin e forgerent a les fuivre fans fotane, Chapeau, «y Ββί. & s'eftant de mefme faifi desjwiriMaiftres, ils les etnmenerent tous ύηαΛίΈβΜ, toü ils font encore en arreft ; & nonobitant Ie FrtpH requit Ie Commandant de permettre, que trois d'iceux pour- roient retourner àleur College > & qu'il ie conten- teroit de retenir les deux autres, ilrefpoodit, qu'il ne le pouvoit pas iàire» fans endonneradvis<èΛί^ fuurs les Eflats Generaux des Provmes Unies y quiluy evoynt ordoané de prtadrt futlqutsPritrtseuEcclefia- fiijues fir k Territoire düRöy, & les tenir en arreft, i66ê,
IiIatB-
»11 Dan
!>m
ipsm-
l'tDtrt
»mba(· l'astile. |
julques àcequeI'onauroitreftÌtuéà^i/;'/Gw}»tf/w_
Enfans, que l'cnluy retientdaiis/tfwÏfi/'-^il Ce
qui iurprend d' autant plus Ie foubfigné AmbaiTadeUr, que laRefolution originellequeL.L. S.S. ontprin- fe fur Ce (ujedt Ie deJuillet dernier, nc
luy a efté deli vree par le Sicur Renjvoude que Ie vingt- deuxiefme du paflé, & la traduftion Ie vingt-quatriefme enfuivant, qu'il envoya fans perte de temps Ie mef- me jour à Monfteur Ie Mar^uis de Caflel-Rodrigo, eftant bien eftrange, qu'avanc d' attendre Ie terme de dè troisftpmainesyìimìié^omla. reftitution deidits En- fans, lequel ne peut commencer que des leditjour vingt-qeatriejme Ie Commmdant de ΡχΒβΙφ ait ufé des voyes de fait avec tant de precipitation & de vio- lence, contre l'ordre & intention de L. L. S. S. & contro la bonne foy & voifinage. C'eft pour- quoy il les prie & requiert tres inftamment & ferieu- fement, de iuy vouloir ordonner a plus toft de re- lafcher ledit Pere PrefiS^ & les quatre Maiftres, comme mal & indeuêment prins, & des'abftenir de touces ulterieures executions, juique à ce que la refponfe dudit Sicur M0rqms de Cofiel-Rodrigo foit venuë, ce qui fera fans dobteaprcs que le terme des troTJ fepmaines foitexpiré, quoy quefon Exccllenca fe trouve a prefent à Marmont, furquoy le foubfigoé Ambaifadeur attendra une prompte & favorable re- folution de L. L. S. S. ainfi qu'il fe Ie promet da leur ordinaire équité, &modcration, &>delajufticc de fa demande.
Fait Β Ia Hff^f IcW'«x;>/«ideSeptcmbrew>7/ï*if»#
foitsimte βχ.
Signé
gammarra.
DEn Onderghefchreven Ambaffadeur van gnen heeft met groote verwonderingh verno- men dat den nacht van den op den fes en fwintighflen laeftleden omtrent hondert Soldaten van 't Guarnifoen tot Sluphaer fouden ver- ftout hebben te koomen tot Soetendael dight by de btadt Brugghe. ende nae dat zy de Foorpoorten van 'tfelve met groote Violentie ghebroocken hadden fouden defelve gheloopen fijn met defelveheevigheyt in 'tHuys, daer den Peter Prefefi lagh te ruften nevens vier fchoolmeefters van 'c Landts Collegia van de voorfchreve Stadt, dewelcke aldaer ghegacm waerenomhaer vermaeck , ende niet teghenftaende den Pater Prrfed, door dat groot gherught ontwaeckc zijnde, haer aenboodt de deur te openen, foo raa hy foude ghekleedt zijn, braecken fy aenftondtsde Fenfiers, ende Deuren, ende wir van haer met da Deegens in de handt ingekomen fijnde wierpen haer op den Pater PrefeS, ende wierpen hem ter eerden hem hartelijck dreigende te willen doodtflaen, ende eyndelijck dwonghcn fy hem haer te volghen fonder Sotane, Hoedt aach Kouffen ', ende haer van ghelijcke mecfter ghemaeckt hebbende van de vier fchool- meefters, leydenzy haer alle i/jr/totS/iioTj alwaeriy noch in arreft zijn ; ende niet teghenftaende den tater Prefed aen den Commandant verfoght heeft te willen toeftaen, dat drie van haer wederom moch^ ten keeren nae haer Collegie, ende dat hyfigh foude te vreeden houden, de twee anderen vaft te hou- den , waer op hy antwoorde folcks niet te konnen doen, fonder daer van berighttegevenaendcHee- ren Staeten Generael der Vereenighde Provintien , dewelcke hem ghelaft hadden eenighe Prieiiers of Ectlefiafiiequt» van het Territoir van den Koningh af te haelen, ende de felve in feeckerheydt tehou- den, tot dat men aen Andnes Gois vier Kinderen μ die men hem in de Stade Aetb onthoudt foude ghereftitueert hebben, 't gheen den onderghefchre- ven Amba£^ur ibo veel te meer furprcnneerc
alfb9' |
-ocr page 992-
S AKEN van S Τ A E Τ
976
|
ΐ666. alfoode principaele refolutieby haer Η. op datiubjeól:
_[ den negen en-twintigkfien lulii genomen > hem niet
voor den twee en-twintighfitrt jonghflleden door de Heer vm RenfivouJe overhandighc is, endedeover- fettinge vande voorfchreve rcfolutie den vier en-tiutn- tighjien daer aen volgende, deWelck hy fonder tijt ver- fuy m den fel ven dagh aen den Heer Marquis de Caflel- Jiodrigo affondc, fijnde feer vreemde dat alvoorens af te wachten den tijde van drie weecken in defelvc vaft geftelt, tot de reltiturie vaode voornoemde Kinderen, 't welck alleenlijck begon nogh koft beginnen als met àcn vootichrtvt vier·en-tmntighflen ! den Comman- deur van Sluys wegen van Feyten hebbe gcbruyckt inet foo veel haeftigheyt ende violencie , teegens d'ordrc en intentie van haer H. ende teegens de goede trouwe ende Nae-buytfchap , daerom verfoeckt hy haer feer inftantelijck ende ferieufelijck hem metten aller-eerften te willen ordonneren den voorfchreeven Pater PrefeSi, ende de vier School-meefters, wede- rom in vrijheyt te ftellen, als quaelijck ende onbe- hoorliick genomen wefende, ende figh van alle wey- dere executien t'onthouden tot dat d'antwoort van den voornoemden Heer Marquis de Cafiel-rodrigo ge- komen fy, 't welck fonder twijfFel fai fijn nae dat den tijt vande drie weecken verloopen fai fijn , hoewel fijn Excellentie figh altans bevindt tot Murimont, waer opdenonderlchreeven AmbaiTadeurfal afwach- ten een prompte ende favorable refolutievan haer H. gelijck hy figh 't felve^ belooft van haer gewoonlijcke billijckheyt ende moderatie, ende van deregbtvaer- digheyt vandeflelfseyfch. Gedaen in den Haege den fweeden Be^iitahufefihienhondert fes-en-fefti^. Ge- teekenc G AMARRA.
58troi- nnt^ tot jet hec- luiiT«Ieii Dan
baffa- Bcur Dan
^feiiai- sneu.
JSSME Dufocch tinnBen j&paeii- ί tijen Slmbar- faftuc nojjenDe ie tetoj- ften bp Daer i^o. JÜ^og. 5·-
gn ©ctolicc töfl^ itiftt tioenbe om bc plaetfe ban Ben i^ffC Don Eftevan de Gamarra aï^ baffaDeuc bp ùen ^taet Dee 3^eccenig()Dej||cDet;lan> ianDcn/ toebecom te becbuUen met een bequaem pecfoon / alfoa Dat {$of aeconfentect DabDe in De licentie Die toel eemclten tecc Don Eftevan iteca- tittelijcft ijecfoBöt ïjaDt op fijne ifjoofle ^acen ; en fouDe gaec jlBajefiept Daec toe aeDefpicectt en gcDeflineeet tjebben De petfoon ban Den Jleece Don Vicentie Dutavilla upt fjet tionincRcfjcfi pel^ geboojtigb / altoaec fiab Doenmael^ bebont met De cbacQie en tijtul ban Xuptenant «6ene> cael ban Dat fiijcït / nae Dat fooDanige cöacgie mcDe boo? Defen belileeDt baDDe in Puerto Sandta Maria onDet Den llcctogb ban Medina Zeli ; ^e^ felfiS S3?oeDcc De Hectogt) ban San German toai ©icecop ban Navarra , Die boo? Defen De H^apenen ban Badagos gegoubecneect DaDDe on- öecDenJ^eei; Don loande Auftria, εη BaDDe De i©eec llmbaffaDeuc Reede pacticuiiece infojmatfen ban De goeDe qualitepten / en groote petfectien ban fooDantgen / ^o^i) becfiont Dat |)em boo? eenige g!ai;en Defe SfimbaffaDe noc& een^ toa^ aengepjefenteect gctoojDen / en bp fiem geDecIii neert üja^ getoeeff.
SeDett becfocBt De Igeec timbaffaDeuc bat Baec üo. JlSog. geliefDe Den (JTommanDeuc in siuys te lapen Dat ijp De Pater Prefedt , enDe De vier anDece Jl^eeflci;^ ban De ^cgoole ban 'tCoIiegie Dcc ^taot Brugge, ban Soetendaei opget)aelt/tee geni De vier Kinderen ban André Gois , op ftacc tzioojDt cnDe belofte de fiilendo fouDe Iiebben te ontflaen ofte ten mtnflen maec twee Daec ban te fjouoen / tee töDt enDe toijlen toe Dat Dc i^eec Marquis de Caftel-Rodrigo o?D?e fouDi ftebben ge» fielt tot be ceflitutie ban be boomoembe Kinde- ren , toaec op DangeDclibeccert jijnDe / i^ goeDts gebonDen get boo;f5 memotiael gefonDen fouDe bierDen aen Den <0oubecnetn; enDe in De^ felf^ abfentie aen Den CommanDeuc Dee boojfs ^taDt Sluys : mct lafï enDe bebel / Dat öP Den boo|> noemDen Pater Prefeft , enDe De vier anDece HaeefUc^ ban bequaem Sogement fouDe Rebben te Doen bet;flen/ enDe gun / in^pij^ enDe ^janch te laten tractrten fulcg^ al^ f^ fclf^ fptibcn begeecen/ becfilatenDe fiaec i^o. JlSog. nocBmael^ ingebolge Der felbec Jïefolutie ban Den een-en-twintighften Defeg / Dat De meec-genoemDe Pater Prefeö enDe vier anDece JlBeeflet^gecelajceettenDeop b?pe boeten ge» fielt fouDen toojDenfooljaetial^De boo;noemDe vier Kinderen aen Den gemelten André Gois gecciii= tuecct fouDen toefen/ enDe eecbec niet. |
^eecRec ^latcaet ban ben achtflen ^funii hiaö tot Bruffcl ban toegen ben ïioningfj ban Spangien gebaen emanei:en/inöouDenDe een<i5enei:aelbccboDt/ DatniemanDt / bantoatqualiteptDe felbeoocbfoube mogen toefen / bicectelQcft ofte inDiccctel0chtea©ai tei: ofte te EanDe / ban bupten in De ^paenfclie j^eDecIanben foube mogen innebjcngflen ofte ont< fangen / eenige Slaechenen / OPjofgcepnen ofte |@a> nufactucen ban ϊ©οΠε ofte giapen gematcht : ben twintighften ©ctobec tee ©ecgaDfrinoljge' lefen enbe te gelijch in actitinge genomen jflnbe/ bat fooDanigD becbobt niet alleen en contcacieecbe het felfbeartijcul ban fiet ®cactact ban bjeDe tufTthen benöoogöfl-gebac&ten Üoningfj enDe Defen gitaet in Den ^ace acht-en-veertigh gljefïooten/ maec bat poclt Bet boojfj Grief niet gecepaceect toa^ gctooj» Den / onaengefie De RracBtigöe Debbolren ban torgtn Defen ^taet Daec toe albecepDt^ aengBetoenbt ;
goebt-gebonben/ Dat ban Defe jijDe tegen^ f)tt boo?f5 betboDt bp cetojfïe boojfien foube toojDen/ enbe obec fulcft^ een ©laecaet geconcipieect / bec- biebenbe infgelijch^ Bet inbrengen ofte cntfangeti ban allecBanbe JlSanufactucen upt De i&peenfclie ji^eDeclanDen / inDefei^jobintien/ enbe Dat totbe= tecobfecbantie ban Dien DecefpectibeColIegien tee ?lDmicalitept becfotBt fouDen toojDen BacegeDacB» ten te laten gaen / initfgaDet^ Baec ì^oogB lOog. Dienen ban abbijfen / Dooj toat mibDelen enbepie» cautienBet boo?f5®laccaet in goeDe cnDepimetuèle obfecbantiegeBouDen fouDe fionnen toojDen/ eboclr foube alboocen Bet boo^fj f^laccaet ceto?fïoneel met DengBeboIge ban Dien in tcain te brengen / D'geec ^acgui^ de Ca^el-rodrigo nocB mael bp eene fe* cieufemifïibe becfocBt enDe neben^ ecnfiigecepjefen· tatie ban De ceDenen Daec toebienenbe aengemaent toojDen / Bet boo^fs (©enecael becboDt in cegacD ban De anfetenen ban Defen ^taet teniet teboea/ enDe in te tcecfeen / ofte Dat Defen ^taet bp ont=< ftenteni^ ban Dien genooDtfaecRt foube fijn bp toe=· genbanceto?fÏetep;oceDecen. ^e^ i^ toijDec^ ooch aen Den i^eec ISmbaffabeuc ban Spangien / boo? be J^eecen lohan de Wit, enbe anDece Baei; ì^oogft jÜSog. (i3eDeputeecDen tot be faechen ban Spangien boo? oogen gefielt Bet notoic ongelijcft / batbe Sinflea fetenen ban Den ^taet Doo? 't becbobt ban JBa- nufactucen toiecbt aenggebaen/ toaec tegen^ Baec üo. jaaog. bp langec continuatie bigouceufelijcfi fouDen moeten boojfien/ metbecfoecfe Datflp l^eet ^mbaffaDeucDeDebboicen bp Baec {|og. JIBog. al^ booten aengetoenbt met alle goeDe officientoiibefe^ conbecen/ en i^ meDe Den Kefibent Sasburghgelafi fonbec intecmiffie bp Den toel-geOacBten ieec de Ca- ftei-rodrigo aen te BouDen/ ten epnDe DatDebooift goebe intentie ban ben^taet mocgte too;ben boh Daen/ ofte in aHe t'en geballe bp Den felben/op't geen booif5 i^ / een categocique anttooojDt gegöeben/ met ojDje Dat fip Refident ban De^ felf^ Debboicew DientBalben aengetoenDt ceDen foube gebben te gt* ben ·, gelijcft ooeft aen ben J|eec SIrabaffaDeuc Ree(te van Renfwoude i^ gefcBjeben / meDe alle ferieuft infiantien aen Bet mof ban Spangien te boen} iwtft
i^ toijDec^ aen Den meecgfiebacBten ©eet de Caftel-
Rodrigo gefcB?eeben / Dat BP «« eenmael bou gBen^ De goebe meeninge enDe intentie ban De«^ ninginne öegente ban Spangien gaec ϊ?ο. JlBOO. to»' be laten toeïiomen De gecequiceecDe acte ban fecHW» tept/ tegen^ Betbecleenen ban paffagte aenOeEn- geifche obec ben SSobem ban ben iBoningB ban Spangien ceffo?tecenDe onDei: (Ifn <0oubeciieraent tot naDeel ban Defen ^taet ; €nbe tf HocBmaeip aenben boo?noemDcn aefibentSasburghgefcBjeben/
bat Bp iüfiocö alle efficacienfe ö"»
nieeC;!
.IBain. fwiutm
fiibe Λρΐηι. [Φ fit. oedin. Jtn bit, bodtn,
^thtt/ cm bp "to^lii »a(c te- sn tl toojKtii. |
J
-ocr page 993-
1666,
en OORLOG ν Ses-eP2^ veerüghfie Boeck. 977
|
«leec-aeöflcilttn ï&wc Marquisfoubc Bebbm am te tojnOen/ ten cpnöeOat De uoojfsacteal^nocö ten fpacbf0Dit^n seDepefcgecct enDe tiptgebjacgt ηιοφΐε tuoiöen.
g|ii©£toBcctoa.öat>tJÖito£ Madrid öatDc tinne tot Miianen taaji geabanceect met oefonDtbept banDact petfoon ; tjoebicl becfcDepben ban get o^' bolg^) obccIeDen enùe fniaetlijtl^ fictfì tnacen qs^ tnecfl / enùe onbet be-eetfle flcD bebonben Dabt Oe CatbinacICoionna, cnonbecOeanbecebe ^ectooö bariAlburquerque, foo batmeH in Spangien nocfi- eenfgebagen gabbe upteefieltom get bolitomena^ leggen ban bcfetepre met be laetfie Curiaüabangc- iiicfttoenfcöen aen bat l^of te celeb^ecen.
IQet een i^paenfcb febip boo^ loepnfge bagen banbe Honduras Mpt gnDien geltomen ÜlSan Lu- car, IjaDtmenbecRaen bat De Kngelfche van lamai- ca, met in be dertigh ^cDepen/ meefi filepn©aec· tupgD/ (iel) na be ^jobincie ban Sicaraguaijabben begeben/ en de Riviere San Iuan,tufrci)cnbe veertig en vyftigh mijlen opgebacen toatcn / enDeöe^tabt üanNuevaGranada, aIjSoocfi be omleggenbe plaet-- ftn Babben uptgeplonöect / en blcginfcl gemaeeht van Fortreffenop bito Kcbicce opte toetpcn/ bocD baecalfo ftaefi üjacen uptgciaecijt / en gebtoongcn getDojbrn fidj ipcöcc tc cetirecen / en ^cljerp te gaen met haren beuyt ; toelcis aenlanöcn enöe tipxplonbe» ren Dito Engelfche in 't SSaet vier en feltigh noei) eensS Rebben boojgenomen.
<©e Spaenfche Armade latf) not'D in be SSape /en fouöen miflcDicn negen a tien S>cljrpcn toebcc in See ftonnen gaen / fijnbe tot be cefi geene boo^caebt boo; Öanben/ oocft beeieftfcficn/ tuffcöenbe drieën vier, hondertaen Eanbtgebjacgt}
JBen t)abbe tt|b(nge ban Zalée bat ben Sant at baec met veertig duyfent Peerden in aentOCl)t toa^ / entDiecb gelooft fultlt^ te ftjntegen^ ben Prins ban Xefibec, bie Gayian boo| Bet meefïe beel Baöbe onbec flcb?acBt/ aföraebe om gemelbe Gayian boo?t^ te cuineccn;
iEot Malagaüja^ opben vijfden OdoberBet <0e« nueefitB Conbop aen gehomcn/ befiacnbe in fcven ^cBepen om met be eerfle gocbe bjint nae Cadix te bcccceelien / bate toe tot op Oen twaelfdeo bito/ iioclj gciie ^aflc toa^ getoeefl / en tot öato tc Malle- gatua^ blijben leggen ;
?Ccn De ^cDepen ban Engelandt, Viaenderen, enöe Galais, ijöDDe men in Alicante op nieuto be Practica ontzcyt, toegen^ be fmettelijcice fieckte, enöe hlacQ})öe men in bito Alicante fece obec be ccoote ongeiegentBept bic Baec met ben Bacben ^ojIocB tee See toa^ obec geltomen / en batboo; Bet upt blpben bec toepnige Franfclie , ni Engelfche Vifch-fchepenjjoo? gtooteacmoebc / en onaBeballen onbec Bet gemeene bolcit geb?ee|i tsiecbt ;
®an Bargclone fchjeef men bat tot Barbona Ia Chambre de Grands Jours bCftuacBt toiect / be Öjclc· Ite boo? Bet mecfie beel beflaen fonbc upt ^aclemenc^ ï^eecenvanTholoufe, en toatenbaec beele ®ecfoo= nen in gcoote bcltommecing i iCot bito Bargeione BabtnenfjcBnn getufi geUelt obcc Bet becfeBtjncn ban be j?canfcöe €conpen op be f contfecen albaec / alfoogcblecchenfi^/ maec aliecn geUiee|lte3t)nQm be Gabellen alDacc in te bo|becen ;
be ®coupen ban Portugael btfc öagcn Bp Eftremos bccgaebett toacen/ beeft bc üBacqui^be Caracena Bet meeflc beel ban be ;5paenfcBe^uptc. epeiiilfetjin Juremena, en Villa Viciofa bpcen gc- Boufien; Sdaeccp bic ban Portugael üiebecom cefoI> beecben be fficoupentitiBace ccfpectibe «©uacnifoe» nen te fenben? «©nbectudrcBen be ©jaef ban Char- ny, metomtcent duyfent vijfhondert Peerden, en paffant een bocitot Bc Dooj nam / en eetiige gïaetfen dede uyt pionderen ;
Banbe Jgeec ?tmöaflabcuc Reede ontfingBmen abbijé in't laetfl ban oaober, bat öP becfcBepbe malen albaec tc i^obe B^ibt gecep^fenteect be gcoote p;e)ubtcie bie be goebe iDgefetenen van den Staetquameoteiydenjmit^ De continuatie ban V Deel. ·
JJojtu-
itfclje
Xcmatie
Xmbar-
totuc
jStttii nieagt oiiitBtt
tenotc
Cibf
ntiiBtn
ilB,.
'ttlen-
bftJI. |
toepgetingB / om De ^cBepen in alle De Piaetfen cnbe 166S
Havenen ban Dat öö'cft ti' abmittecen / onbec pie»-
te):t ban bebefmettehjcke fieckte j niet tcgcn|iaenbC Bp te meecmalen pöbifqnc enbe bp ben Heer Don Eftevan de Gamarra, gcapp^obeecbc enbe flctonfica meecbe Ccctifieatien Babbe geeicBibeect / enbe bat baecopBemtc gemoet bJa^geboect/ batboo? aleec baec mne met gecnüBept te Bonnen cefolöeccn / ηοεΒ bannoobenfonbeffinnabec info?matic van den fei- ven Heer Ambaifideur. ' 3Daec op oBebcIibeceect flinbe / met gebonben batben Agent de Heyde hemroudemvoegenby den welgemelde Heer Am- baflàdeur van Spangien , enbe becfoecftcn dat fyn Exceiienciebeboo?rcB?ebe gecequiceccbe nabec bet' ftlacinge enbe cectffieatie toilbe boen bepefetjecen/ enbe aen Baec JEog. laten obec lebecen / om betbolgen^ den gemelden Ambafladeur van Reede van Rens-woudetoe gefonben te tuecbcn.
ÜInbefentBbt gebeucbcntooclt/ bateenfge^cBe^ «patnft pen ban Ooftendetoaccn upt geloopen nae Spangien, isbmn etlbe in Sec fiomenbe / boo| tempceH enbe eontca» {"7"" eie »tnt geb?cbcn in be Wielingen. ?ïen be Ifeeccn Caiiiiit." banZeeiandttDiertaengcb?acBt/ bat men tot Oo- ftende biecgelöefie Hollandfche , booj tempeefl of anbec gebaef in Ooitendsingelopejje^ctjepen /Bab Bet cegBtban Lïcent af genomen/ Boehjcl fp geen la(i b?aeelten : ©aec tegen lieten be ©eeceii ban Zeelandt nu oocB bcfc gjcBepen faifceen / enbe met boleft bcfetten ; ©m Baec biecgelijchc centen tc boen betalen / Boe· toel fp geen lafl bjaec® Ren. ^tröbenöe met Bet vijftiende 3lctjjcBel ban Bet Ccaetaet- ban Marine. 30en JiBacqni^ bc Caftel Rodrigo beeb fnlcli^ Blagen boo?fpn ibeecc- taci^ Parago, enbe ben Commii banbe jpinantieii Ognati aen benStefibent Sasburgh : j^eggenbe/ bat fulch^gBrbaen tca^ ten opfïcBtcbanfeceftec ^cBip t' Bup^ gebaoeenbe tot Amfterdam , onlangB^ upt Spangien ( onbec g>paen^ Conbop ) tot Ooftende geaccibeett/ altuaec men eenige cecBten ban 't boo^ fcBjebe^cBip foubeaf gcbojbectBebben; <9emclbc i^eecen fepben B^nt bat fpn ({Bv'ceUentic lue< gen^ 't aenDonben bec ^cBrpenban Ooftende feec becflett toa^/en aenfïonbtl een expres Courier aen benl|eec Ambafladeur van Spangien foude doen af gaen, om obcc 't boo^fepbe aeuBouben ban ;&rB(peu bp Baec i?oogB JEÊog.te boleeen; <!Enbe bp albieu beemepnt tDiert^enigc miflagen mocBten begaen fijn ontcent Bet bobcnijefcpQefcDipban Amfterdam, bat men baec obec beöoo?be ghedoieert,enDe niet •via faiii gQigeen te hebben : 't>i5n toaece bpbOOJ: gaetUie benegatie ban jnflitie ofte fatis^faetie/Debjelc' Be fijn Excellentie beefeecltccbe in alle oteafien aen BaecÜo.iQog. te toillen geben/ al^tenuptteeflen genegen fBnDemet bc felbe een goede oprechte cor- refpondentie ende nabuyrfchap , tot welftandt ende bevorderinge van wederzijdts Commercien, t' onbetBouben. 5!&en ÖefiOent Sasburgli fcB?eef baec obec aen Baec i^oog Mogenbebecltieecbegoea bcItenni^geBaOt tcBebben/ bat inbc .iBaenbtban Augufto lefileDen ooeh feecBec ^cBip gelaben met W^nen enöe tot Rotterdam t' flup^ geBootenbc / boo? «gngcIfeBe tuierbe vervdght, foo bat genoots faecRt baa^ tot Ooftende in tc loopen, ende vermits de contagieufe fieckte fich na Brugge begafj ban toaec faDebecomtDlllenbebectceelten / begeerden de Commiflarifen van de Licenten het reght van upt eninliomen betaeltteBebben; maec fooca^al^ben i9eftDentfuIcR^ aen ben @eec J!Bacqui^.f)abt gecc· monftceect/ Babt BP aen^onbt^o}b;e gefonbcnom BctbOO?fcB?ebe^cBip vry , ende onbekommert fijn reyfe telaten vervolgen. JUcn BlaegBbCtOt Bruilel mebcbatbeaengcBouben ^cjbepen / ten BoogBflen inBaeccepfe na Spangien toictben becacBtect booj ben tegenbioojbigen goeben toinbt. .^aec eenige Debatten i^ befe faeclte gemobeceect / en bc ^cBc penfgnontflagen.
©cHanfe-StedcnBebbenbit 3(aec Qceontinueect tc tnatcc te geboden / b'onoBcmatlitu ban ben Ι,ΰν,ιι n^{mp(igen <l^iogB : ^e ^taot Qremen oocB te ^nnn 3lanöe; |
-ocr page 994-
67S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
t66(i. tanbc: 3[9öo?be tlcijbiaftebenbiefp Dabbenmetbe
-Croon Sweden , caecBcnDe Öa^C immedieteyc.
^liuien fehnbefietOECudjtalinbientöt battoedduyfenden feiBeebté fecija&^-bolcft in ©omeccn toiecbt bec·» UJflCÖtJiCnbeDatbefelör aïinOc JBintecbe ^tabt
blocquecen enbc in be Cornee met aetoelt fouben aen tejien. ^ie ban be i&tabt geblienbe beei be' troubien o^gaec JOSoe. lieten be felbe ban tpt tot tijbt imbuecen/ bat fp bjetentlijck be Ctoon Swedcnalfoo totpniaö alg eenis anbcc ^otentaet
tofn/fieöaltÉjbtbetaepenbeopijct Infifhmm Pacit, tnöe toeg be| öecöten^. 3&at tjaec Ifo. ISog. feec toarengeimctejfeectinbeconfecbatieban Breinen : ginfonöecöfpt nu norlj gebuprenbe ben Munftcr- fchtn Ooriogh. ©ccfocftcen alfoo of enbe ftoe / in oetoal ban btlegccingb / fp met bolcit enbe gelbt mocljten toojben getjolpen. ^cftjeben oocfe aen öenteec ü$eucbo?|ltot Clcve. ^oo taelb'eenal^ b'anÖECbonöen niet goetfjaec bicectelijchintela- ten : USaec in tont maniec 3p baec in ijebben boo?= fjcnboojcen Quadruple ?lllliantie/ faltjietnaélDC- ficn,
. ®at Hamburgh toa^ban onbt^ een <i5e6?oebcri fcljtjpofConfcecpe/ genaemttiet Schoone vaerder Gefelfchap : öecbenbe enbe bacenbe fee Haringh, biealeecontcemb'chüonenficljontöiclj lüaer fpns Öe 5cöect mceil flöebangben op d' Engelfche enbe schotlche iSull / tua^ bat (©efelfcbap gDenorgfaem berbaikn. <i0Hbe alfoo baec ^o. Haog, in befen ©oilocbé-tijbtbaec epgtn Haringh-vanghft Ijabben toerboDeii/ enbe in't 0oomfcDe föijch/ bectoaect^ ben i^acingl) pleecïj te too?ben berboect/beelduyfent armemenfcljenombaci; onbecijoubt toatengeinte^ tefféect / fo üja^ 't batbic ban bet Schoone-vacrder Gefelfchap tOI Hamburgh , tot foillagement ban b' atme ({gemeente / baec arnbooben eenige Haring- buyien tegen ben gebjoonltjciientribt ban Hamburg upt te cnfien / of in Holiandc te laten ftoopen. 33ienbolgöen^ bJiecben ijaec l|o. jRog. berfoctit becfeibec goebectiecen enbe pieufe gelieftemorbte fgn/ in fabeuc ban b' acme menfcben te becguns nen Dat bie ban opgöeraelbe Gefehchap biee mocbten hoepen vier a fes llaringb-bupfen : <©f toel bp ontlienteni^ ban fulch^ in gebal be feibe 25upfen tot Hamburg moctjten getimmect biojben / Dat baec IBog. geliefbe baecfe becleenen bjpen pnsi / om ban bec felbec <©o|iogb iècbepen en <Commi|Tie-baecbec^ ongcmolefleect tetoo|ben gela, ten. Ifêaec bat in te tceoen bont men biec niet gort.
TLuhttit, 33e jgeecen ban Lubeck bebben ben t hienden Februaryaen baec üo, IKog. laten bectoonen/of iDel bp befen nocb continuecenbe ^ojlogbe felbe ^eecen ban 't begin aen enbe al nocb met bltjt bab. Dengetcacbt/ batacn bepbe bcbgenbe beelen/ bp enbe ban be goebe ^tabt Lubeck alle mogelbcfte toilbacfbigbept toaiecbe betnefen / enbe fp alfo fulch^ bp enbé ban ben felben biebecom genieten mocbten ; bolgenö 't toelcR Dan be Hebeclanbtfcbc ©oebe- een enbe 3©acen in alle bien tybt baft fonbec onbec» fcbepbt Doq; De ^tabt Lubeck biecen gepaffeect/ ongeacht bp anbece tgben be flecbce Deucboecingb niemant toja^ toegefiaen getoeep.
j|@aec alfoo becfpenct toiect Dat gcoote onbecfleep enbe fcaube baec onbec gefcbiebe / boo; Dien beelbou:: bigelBacen/ al^ jgeDeclanbtfcbeaengeboocigeaen gegebcntoiccben/ DieDocb in Dee toaecbeptaenan^ beren toacen toebeboocenbe ! enbe De faeche baecom goebe opficbt enbe cemeDieringb ban noo- Denbabt.
^00 tDierbtbaec Ho. IBo. fulcb^ booi geb^en / rnbe becfocbt / bat bp befe foobanige gelegentbepbt niet alleen getDOonigcbe certificatien bp Den Doo;· paffecrnbebiacen gebruncht/ roaecDat oocKDefel· beinbiecboegen geclaufuleectenbe ingecicbtnHwb-- tentDojben/ bat baec boojalle onbecfleep enDe be« b;ogbbecboebt/ enbe alfoo be felbe b;pbepcgeconi' tinueectbonbe toojben-
fgnOe t'fenemael biHiicft enDe ceciui/ bat |
DiebanluBicftalbiecebenttiatiBe b?pBeptmocI)ttn genieten/ en boo? alle bingen tee cftenbe be attaquei cnbebiolentien/ ban öaec Üo. JBog. Commiffie- ' baetbet^becfeecKect fijn. ^oo tuiecben baec ^o, jStSos- ootmoebeit)c& becfocgt / baec op te fielUu foobanige googij- gunflige ojbje^ al^ be fdbe billmh;. matiab enbe noobigg fouben bebinben.
^it toiecbt oefonDen atn be ileecen ban mlcaUtept tet Amfterdam: ?&efclbe fcljepten <n't eecfie eenige ialoufie / enbe Bonben baec upt niet
tot fulcften feptclJJcRljept ijabben Mfaech gese» t anbet^ bec(laen / of men bottbe eenigtntoeaijpjc.
pacecen tot eenige nieuwe befwaringh. jggaec "be meeningbtoa^ alleen/ om aen te b)bfenbebeleeft= beptbanDe j&tabt/ enbe't gcoot gecief bat befen jktaet in Defen @o|logb baec upt toog. ^ieban D' ^bmicalitept / toat blbbt men beebe / bebben nopt goebt gebonben t' anttuoo^ben. 't Saette 3LibmeenDen bia^ boo? be ^laccatengeceguleecr.
tnacen bpltan^ gebupcige hiacbten am Baec Üo. USog. obec 'c aenbalen ban ©oliecfrlje fcbepen / infonbecbept Hamborghfche. ï@aec op bpbaec Üo. ,f)^og. anbec^ niet gebaen toiect/ai^ eenbecbitjfinge aenbecefpectibe Collegien tcclb^ micalttept/ baec be felbe op gebjacbtbiietbcn. iÏBje baec in fententieecben : €nbe boe toelbictoil^res biften toiecben becfocbt/ i^ nopt geftcn bat eenige fententie i^ gecetcacteect getoeefl. SBIpbenDe De Igeecen ïïaben altijt bp baec aabfll : Cnbe ban bleef alie^foo 'ttoa^: i^oetucl bicUbJil^ i^ becfocbc/ bat infulcben casÌ banbiegen baec #0. USog.boojecii jèupecacbitec niocbt bjojben taoo;|len.
BeelmacI jtïn oocb becfocbt getoeefl^pafTrpoo!:^ 'tenombjpboo? Eeetegaen : ^ulcU^i^ fomttjDt^ toe geflaen : «©ocb nopt bet n|et uiptecen / bie^öe Capec^ niet lieten be felbe foo tuel te beperenal^ anbece.
©e^cercnban Bremen fcbjeben Den feventien- 55.,^,. den February aen baec ©0. JBog. bat Den felütn ttjiijfi upt Den gemepnen gecucbte beftent bia^ / boe öe aiime iHoningblijcfie .llKajefiept enbe Ctoon Sweden een ,, gcoot gbetaï mijgb^-bolclite ©cecbeenbe te baeöt Ììovìh' tenbee upt Sweden geb?acbt/ tenbeel in lanbt gettjojben in De J^ectogöbommen Bremen f®"!- enbe Verden, naefibic ^taöt babt laten leggen ; fipwu. ^aec mebe.bet alfoo becce biaiS gbelnmen/ bat alcebejcbect eenigen tijbt eenige öuptec-toacljten op 25|eerafcben gcont enbe boobem/ feec naetot opeen biecen-beel mijl^ aenbe ^rabt uptgeflclbc toaccn / toaecneben^ooth bet Commercium fcec g^tcoubleect enbe gefpeccet bia^gbebvjben/ bet gecugbt gebenbe Dat foobanige fieccbe acmatuce en boojnemen toebec op bie goebe ^taD gemepnt foube fijn/ fo bat fpoocttbilïicft gcoote appiebenfie öaec ban namen/ enbefo beel mogelöcR baec pofiupte fetten meeflen.
?llfo Dan oocït baec l^o. JlSog. niet becNgen Voa^/ bat De boog-lofeibch Ccoon Swedcntenige p;etenfie op be ^tabt maechte / enbe bp bet in ^n· nofefthien hondert vieren vijftigh600? inteCpofïtie ban baec (go. JBog, Bebanbelt accoojt/ nocb een enbe anbec toa^ uptgefielt / men baec ooch bec· fcbepbe Contcabentien tegen't felbe accoo|timpti· tecenbJilbe/ enbejp nopt gebiepgect babbenalle^ biat naec communicatie bec imputatien billicit enbe becanttobojbetticft foubefBn/ baecbeliebente laten / enbe al^ een biegb amìeabtUs amfofitmis ( be toeltfte foo toel infirument» Vtehgentraiis Gememi- cia ban 't Slaec feftien hondert acht en vecrtigh 38ct. 10. §. Civitati vero ^mtnp , at^ in b^È
^tabifcbe becbjagb felf^ enbe bepbec-sdbt^
prohihitione via faili & «rmtrum boa^ befïemt ) te boocen aen De banbt teneincn / fioetoelwaïtgbc 6ecefie);ie(¥)»epfeclbcl^e JIËa^e^eptenbe bet ψίί' ligeöoomfebeisocft/ oocftbawboogelgeeccn m^ allieecbe enbc 25enabup?ben oaecbpgepelt/ eDocö De communicatie mputetorum nopt honben ecbou* ben. ^oobabben 3P bocb nu meec boo|Debeno> minggban foobanige communicatie om brt aen» flaenöe gebeet / enbe alle ömbnre tiefoiaöben «m-
6epl |
-ocr page 995-
|
t666. fiipl baoj tc ftottim Boei gcactommoDccct/cnbeliEn
___«oninabìgciscn ^toeebfcDen ©elDt-J^ccc <©?acf
Wrangelttict ccnbifcIjttiungBtoct/ oocfti)aecgc= balk» laten / bccbcc na Staden tot De ùeracnibe berbere i^cactatfη / cnDeten boo?fienfonbcc cenine
mcbiatie be bacc afte beecDisen j bie Debeu in <!5obf jS name toaren af gccepfi. 35aec bp 3P oelÖcRe-toet nietfìabbcn bcgebcn b'abBibltic ban eenige igeeccn Mcdiatores enbe giiterponenttn/ macrbeci mecc pro re nata ben fclbcn baec toe te biöben / Ijmper ex- prcfam flecefecbeect / enbe booj bcBouöen.
j^abemael 3p ban tet nocö toe niet ftonben toeten/ toatonöec benfcDön bec'soebifjcite ^^anbelinjicnof anbei^Öaec jnocDtaen-gcmoebettoerben/ enbêöp ontllanbene toep ban nocö meer opgebooDencenDe te toetben bolcftereii / 5P befo^Ben inocPen/ bat fulcft^eeniaörint^ duriompofiaUta^tMtnimt^t/ be toelcfte te öeclinècen ofte becmiïben cnöe te be&anbea Icn /5P alleen te tocpniglj 3pn mocöten.
^oberfocötenspöiecnicöe Daec i^o, JlBo.gant^ gcbienfielijcft / ben felben gcïicföe üaec öoogBd- Qocbige mediatie of interpofïtie ban felf^ enbe al^ proprio motu te offcrccf η ί €>ftc oocft f)aec niet te ber= Dcnciïcn bat fp 't fclbc boo? floegcn enbe baeriop bjon» om ; <öbocI) op Den onücrt)Goptcn göebal inbicn banbejljoe ban ben ttoningljigeficn 5>tocebtfrt)cn 30eIDt-^cct be fdüc niet foiiDe luojben aengenomen/ aI?5banpnionbt upt ijaec miöiicl DoogD-flcnrpst te coiniiiirtcccn / be ajjìfiendo (ïcö üacc bp be ®racta= ten incöc riloc&t acnncnien / enbe in gebal gcenc brtnntüJODjCielöcfie enbe biUijcfie conbiticn te bcIto= mcnbjaccn/ befe Daec ouDe €>fConfebcrecrbe enbe toclacïfaenc.^tabtalfooaenbe öanbt tegaen/ al^ Baec ^0. liSo.naccOacetoelbeüenDepjubentieenbe baillance pro mtereffe religionis^vicwUatis ooclian- bei·^ ban feif^ beft acBten enbe goet binben fonben.
^p Ijebben ben drie én twinrighften toeber bBc= fcö?ebcaOao?l)aec i^eecen Idfgefanten tot ^taben/ teBcbbenontfangBen be fóoninoBIijcfte êitoeebfcBe f»jopo|ïtie / enbe baec in niet anbrr^ bebonben / al^ bat men Ijaecbieban ttepfctltjche JEajeflept Baec afgüebojbccbe fitjcfisS - BuiOingO BoofötraecrKltjcft iniputeccbe/ enbe baec baoj flcB beboegBt ac[)te/ alfoobjfpnigl) ben booifjacc ï&oogö JÜSog, ficacBti» rjc intcEbentie becaembe ^tabifcBe becgBeltjciti Iiiiige bc 'Snno fcitien honden vierenvijfcigh,al^ Bet InÌlrumermm Pacis felf^ be 'ίίηηο feftien hon- dcrtacht en veertigh, baec in beboolen toa^/ bat K\ZX\el>armus dcfifleren é" amicab'tlem compofitionemoi
viam juris 1)00? bc Banbt foube nemen, löaec iiaDcmacI iptot fulclien<ifl« (al^banbeStoningöi lljche fetoeebtfcDe ^Ci»fiatt(mmediatisbÏ\iOnÜm/ per mflrumeHtum Pach bCbe(iicBt/op bOOCigen Öijcfi^- oaoö ban bc gefamcntÜjcRe {lcucbo?(ien en ^ten-- öen be^ öijcli^ tocbecmateIBcU becltlaect I enbe Doo? boo? gB^bagBte Stadifche (Ccactaet in bcfjtban bien gelaten ) gelijcït anbece StjcB^-fieDen ban be Itepfeclöcfte JlBaieflept geroepen / enbe fan= becfulcö^be conficmatie ban Bate ©jibilegien niet 'ftoHbe erBouben/ enbe in Bace tnacBt niet toa^/ batgeenctoat fijne lÌtepferlBcfte IHajcHept enbe Bet ï^cpItgeïïooinfcBe Öijcfi toe bcBoojbe: Baec tebe· flcben of te qnitccen / enbe aï^ B«t ban Baec gBebaen toiecb fp banbe^ tiijdt^ 5ijbe niet fonbecineccRe» lilclioebaec foiibcnjgn; 3llfoobitio/?»/<7f«OTtebec· facBten/ 5P nn meecgeen anöec mibbel inbec baebt fagcntebihonien/ aljfneben^ anbece Booge i^eecen Mcdiaceursijncc ï^oogB lÊog. fìactltjclt beflanbtte crljonbcn ; foo toilöen 3p Baec ^o. laSog. Biec mebe nacljiiiacl^ onbccbienfielgcij gebeben Bebben / om Baec toelbelicntie incbe-inloopenbe Intereffe, gelijclt tooonnael^ BooaB-reemelijcft toa^ gBefcBiebt / Qlfoo ootlt befe mael BoogB-genepcgt ban felf te concurcecen / enbe bic alceebe berfocBCe befenbinge / fonbec bectoef in 't toectlUe (leHen/ tc meec om bat bic jongBfi-aengebupbe op B^^i^cn gconbt rn< beboobcmacngecicBtebe fluptec-toacBten/ mettec trjbt nabec aen be ^tabt toe gefet / en Bace afgeoKi^ «eten conöt upt aefept toa^/ Dat Die iipt Sweden
Ιίΐηίι:
llüDtl'
AtÖiÖ·
(ΕΙ) OtII ^tΓEtι |
enbe Pomeren aetcanfpojteecbe ©oIcRecen Bacec i666<. ^tabtBalbcnbp geboert toacen ('ttoelchmenan? —— ber^ tot bato aen alien oojben met; blöt Babt gefocBC tebemompelen ) bentoefcitenocBtan^ nientoelboj' bectotgrootecbeffepn toifïcte oebjupclien; JBana neecbie^tabt tebooorentot Baren toille ( 't toelclt ben ?ilbecBoogB(ìen in genabebecBoebe) foube gBes' b^acBt ΓΒη : Cefbljgen bat geb;epgBc toiert met aenboecingB ban nocB meec manfcBap/ in Sweden geceetfijnbe/ ooeft ©ojïocB - fcBcpen bojbecltjcftfi op be Wefer te brengen, ffiecftoopten ban Baec i^o. Mog.getoiffe becBooringB / bIBbenbe eetbie^ bigB met tcoutoiilige Dienficn pebec tijbt fulc^ te berfcBuIben.
i&uIcBjÌ i^ geRelC in Banben ban be l^eerenban Ommeren enbe anbece Baec ï|o. JSog. <l5ebeputeec· bén totte faechen ban Sweden , om te bifitecen / ejcai mineren/ oocit be boocige €cactaten mette boo;- noembe^tabt Bremen gcmaeclit na tefien/ enbe baec ban cappojtte boen.
33ep?opo|itie banbe iftoningBIijtiie Sweedtfche Minifier^ aen be afgefonbenc ban Brcmcn, toa^ iupbcnbeal^boigijt.
J J Oedanigh, iedert dat fijne Koninghlijcke Ma- ;
jefteyt van ί^ίΛ» Aüer-genadighften Heere, dit Hertoghdom Bremen met eenparigh con- ^ fenten toeftemminge van lijn Roomfchc Kcyier- lijcke Majefteyt, oock van de Keur-Vorften, en jsjmna Stenden des H. Roomfchen Rijcx,alsecn immediaet eeuwighduyrigh Rijcx-leen , aen Cch heeft beko- men , fich bemoeyt heeft des felfs welvaert en ruften hooghft te bevorderen, fuicks is l^nbaer ; Ende allerhooghft-gedachte KoninckIij?ke Majefteyc heeft niet vermeent ghehadt , dat fy met de Stadt Bwwi»hier te vooren in ftrijdc te komen,ende de fel- ve met hare Wapenen in Anno /efihim hondertvier env^tighiot reden foude hebben moeten brengen en aenwijfen. Alfoo het evenwel lijn Koninghlijcke IVlajefteytshoogegerechtige en Koninghlijcke autho- riteyt niet anders heeft konnen toelaten en lyden, is de fel ve cyndelijck tegens haren wille daer tqe genoeghfaem genoodtperft, doch door Godes gena- de , de faeekedaer heenen uytgevallen, door Traöa- ten de ddens gerefene mifverftanden ende ilrij- dighedenin de minne fijn wegh en bygcleght gewor- den. Het ware tc wenfchen geweeft , dat ghe- lijck Aller, hooghftgedachte Koninghlijcke Majefteyt , aen hare 2.ijde het Reces in alle fijne punéten en claufulen heeft laten na komen, dat foo oock de Stadt volgens hare plicht, van gelijcken fich
mede alfoo hadde vertoont, ende niet veel meer in verfcheyde Ilucken , infonderheydc zedert Anno· fefihkn hondert jhven en vyftigh , ongeacht alle voor- gaende veelvoudige afmaningen, foo opiniater en moetwilligh daer tegens tot noch toe hadden ghe- handelt ; Oock foo dat, by aldien meer Allerhooghft- gedachte Koninghlijcke Majefteyt niet t' eenemael in dithaer Hertoghdom hare hooge authoriteyt ghe- lijckfaem onder de voeten van hare gehuldighe Stadt Bremeu heeft willen fien treden , de felve wederom met feerfware koften by ongelegen jaers-faifoen ver- fcheydene trouppes te peerdt ende te voet over Zee indefehare Landen heeft moeten fenden, waer van oock op den noodtval, gelijck nu airede fccnbaer isjcengrooteraental om ten deele in Pofftvtere^ j ten deele uyt 'c Koninghrijck Sweden, te werden ge-em- barqueert, paraet ftaet, alle mede om in dit Hertogh- dom over te voeren, oock te Water eeaige hiertoe gedeftineerde Oorlogh-fchepen tot belegginghe des grooten ftrooms defes Hertoghdoms metdeneerften verwacht hebben te werden, om alfoo daer door cle ongehoorfaemheydc van hare ghehuldige Stadt, als fich die niet by tijdts doorraiion foude willen leren ghefeggen j te dwingen ende tot fchuldige gehoor- faeroheyttebrcnghen : Wat dit voor eenc onghelc- gentheyt aen de Stadt Bremen foude vcroorfaecken j by aldien'tin 't wcrck wordt gheftelt > fuicks kan .llinnn % yder
en OORLOGH. 't Sei-en-^eertighfk BoecL· |
-ocr page 996-
98ο S A- Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666. yder een, onpartijdigh ïiinde, lichtelijck van fich
___ felfsafnemen. Endealfoode fpringh-ader van alle
defe ongelegcntheyt en wederwaerdighcyt, die de Stade Brmeitbitr uyckan overkomen , alleenlijckis de aengeraattghde immeditte^t en Rijcks-Stadtfche Hooghsyt. waer uyc alle ftrijdigheden tot noch toe fyn ontfprongen ende aen fyne Koninghlijcke Maje- fteyt door veclerhande ghcpleeghde exorbitantien contrarie het reces van suden j veelvoudige en groo- te verongeiijckingen fyn toegevoeght, oockaende Stadt felfs periculeufe ende hooghit-koftbare confe- qoentien daer door fyn veroorfaeckt, ende fonder wekkers lloppinge dit Landt en Hertoghdom in geen beftendinge rufte ende vreede kan werden ge- iec> als moet fyne Koninghlijcke Majefteyt eynde- iijck tot de faecke treden , endedefelve eens voor al- tijdt uyt den grondt laten wech nemen. Menisaen defe zijde heel wel indaghligh dat in hec reces van Sta- clen Anno immedietatis gefufpendeert en
op verdere Tradtaten is uytgeflelt geworden, maer alfoo de Stadt Bremen die Artijckel direöe te buyten is gegaen, vermits Roomfche Keyferlijcke Majefteyt de fclve ï^ederc heeft gehuldigec, dat oock anderwaerts defelve Stadt in veele ende verfchéydene ftucken buyten het reces en hare fchuldigheyt fich heeft ver- grepen, alskonnen meer-hooghft-gemelce Koning- lijcke Majefteyt van Sweden nu langer Juiet ftille ftaen, om, met byftant van den hooghften Godt, de Hooft- faeckebyde handt te nemen , ende liyt dengrontte laten wech-rucken ; ende begeeren dienvolgens op de Stadt Bremen, dat iy van wegen de voorfz veelvoudi- ge gecommitteerde' contraventien tegens het reces vanSt^en, niet alleen reden ende antwoort, maer oock Hfpedlive reparatie en fatisfaöie daer overge- geven , en dies wegen het aengematighde Rijcks Stad· fiht fr<edkat, waèr uyt als uyt den eenighften fpring- aderallefoödanige weder-waerdige proceduyren fyn gevioeyt , varen laten, in de ftandt daer inne fy vaneenige hondert jaren herwaerts tot Αηπο/^/>β handert een en veertigh geweeft zijn , ende van rechts wegen als noch hebben te zijn, fich houden als an- dere fyne Koninghlijcke· Majefteyts vrye Landt- ftenden, ende dies wegen fyne Koninghlijckc Maje- fteyt de meer-hooghrt-ghedachte toe-behoorende, ende genoeghfaem verfeeckeringe hebben te doen : Welcken aengaende dan de Stadt fich ielfs overvloe- dige en krachtige motiven fai weten voor te ftellen, als fy confidcrecrt dat fy van alle tijden, doen Bre- men eerfià^ vryheyt van een municifmm bequaem, onder een mediate Overigheyt heeh geftaen j Ten tweeden > dat fy gelijck andere Aerts-ftiftfche vrye Landt-ftcnden op de Landt-dagen defes Aerts-ftifti, doch nu Hertoghdoras, alle tijdt is verfcheenen ; Orie , hare fclTt heeft ghehadt ; Fter > hare -uotum wegende Stadt heeft ge voert; Vyfj hare Rijcks-en Creits-contributicn rer Cafla van het Aerts-ftiftfche Landt heeft ingebracht, dat oock tenT^rfiw, de Stadt Bremen, gelijck andere "à^trià^n rtttime cateratum ci· vitatum, als Stade en Boxtehude, fich wegen de Lant- fi:hulden mede heeft onderfchreven ; ende 't geen ten eerjfer/ boven alle gaet, dat fy gelijck andere Lant- ftenden den Aerts Biflchop als haren Landt-Vorft hebben gehuldiget, iniomma heeftde Stadt Bremen als mede gedaen ende verricht 't geen middelbare Landt-ftenden paft ende toeftaet. Soo nu de Stadt fich niet buyten oorfaecke opiniatreert, maer fig bytijdts vinden laet, in't geen wat fy van rechts we- gen te doen fchuldigh is, alsial fy fich van alle vreefe desOorlocbs, ende vervolgens ten tweeden van de groore tot noch toe gefpendeerde, ende in het toeko- mende (Soofy indegeduyrige vreefe des Oorlochs fauden moeten blyycn ) noch grooter eyndelijck van de onverdraghelijckeop fich leggende contribu- tien , wachten , ende diergelijcke laften bevrijdt zijn , nevens rijp overlegh, tm derden, dat op- fluytingeder Commercien, ontreckinge van hare in *tHerto?hdom gelegene Landeryen, de Stadt ende de eer-lievende Gorgery fich lenta^uaRtabelùzon- fumeren jaeyndelijck gantsin de Stade by fogeftelde |
faecske aen Proviant ende Brandt moeten noodt lijden: Endc*foo fich , ten vierden de Stadt al op vreemde hujpe of anders wilde verlaten, kan een yder ' verftandigh en onpartigh menfch lichtelijck afmeten, dat fich foo ten eerften geen Potentaet in dit wijt uytfiendewerckfal willen fteecken, nochte fich daer door in een nieuwen Oorlogh met de hooghlofiè* lijcke Croon Sneden ( 'c welck op foodanigen v»I feeckerlijck foude fijn te bergen) fd willen inwicke- len ; te meer alfoo fouveraine Hoofden veel eer grooteichadeaen hare middelen als den gheringhftc fchimpof afbreuck aen hare authoriteyt konnenly- den. Ende als, ten v^fde», de Stadt al eenige hulpe te verwachten hadde, endede felvehun (waer toe dochgeene apparentieis) bytijdts mochte werden toegebragt, foo heeft fydoeh daerby tegedencken, dat foodanigh fecours haer niet te vergeefs j mier wel tegens uytkeeringe van de Krijgs-koften, ende 't geen noch boven dien van den voorfchreve AflSftenc mochte werden ge-eyfcht, foude toekomen : SO0 dan de Stadt tot daer toe geen laften hadden gehadt, als foude het als dan eerft recht aengaen, ende de Stadt fich doch eyndelijck aen een party uyt noodt moeten overgeven. Soo dat oock de Koninghlijcke Sweetfche Wapenen van Godt ( 't welcke men tot der ielver befte is verhoopenfte) gezegent wier- den ende de Stadt w iellica in fyne Koninghlijcke Majefteyts handen quame te vallen, als kan fy fich 't facit felfs wel maecken, wat fy in foodanigh cas fen- de te verwachten hebben:Daer fy in tegendeel fich wel kan verleeckert houden dat als de Stadt, tm fesden, fich behoorlijck tegens fyne Koninghlijcke Maje· fteytvan Swede» aenftelt, defelve alle hare Privile- giën, Vryheden ende Gerechtigheden, wat naem die doek hebben mogen, foo wel i» Ecclefaiiicis als Pö//i;cMfoude confirmeren* ende defelve noch wel uyt Koninghlijcke goedertierentheyt, nae bevindin- ge van faecken, komen te vermeerderen, ghelijck dan de exempelen der Koninghlijcke Steden hier en- de elders bekent zijn, hoe hoogh de felve van fyne Koninghlijcke Majefteyt fyn begenadight, ende'he- vrijdt geworden, die doch tegens Brerai»ingeen ver- gelijckeniflè konnen komen. Staden en Boxtehude fya van alle Tribuyten exempt, hoe kan fich een Burger in Bremen daer van roemen, dieby foodani- gen toeftandt in weynigh tijdt heel uytgeputfoude zijn :infonderheyt foude, ten/evende fyne Koning- lijcke Majefteyt nevens de Stadt Bremen wegen de Ódlroyen ende Vryheden, die andere fyne Koning- lijcke Majefteyts Onderdanen , binnen en buyten Sweden, inàsSont, in EngtUut, 'mVranekryck.oka anderwaerts ter Zee genieten, oock wat anders ten befte van de Commercien op den Weftr-firoom nae defen te obtiiiercn foude zijn, fich mede hebben te verheugen. Daer ter contrarie , als, ten acht' Sten, met fyne Koninghlijcke Majefteyt de Stadt Bre- men op nieuw in onluft foude geraecken, de fclve niet alleen te Lande, maer oock meerendeels te Water aengetaft ende beangftight foude konnen werden, ende hare fchepen over al als vyandtlijcke prijs foude zijn : ■ Ende wat foude doch eyndelijck , ten negevden, de Stadt voor neeringe hebben, als hun die te water geflooten wierde ? Thie», foude niet van wegen allerhande laften daer mede de Borger'y be- fwaertwas, defelve, ende infonderheyt de gemee- ne man in oproer en tumulte t^enshare Overigheyt komen, jae felfs die daer door geraecken inpericul van haer leven gelijck dan in diergelijcke geval- len uyt de Hiftorien foude konnen werden by-ge- bracht exempelen daer die te vooren niet bekent zijn. Elf, wat foude het voor een ellendigen ftandc voor de Stad zijn ? hoe fouden de Burgers tegens hare Overigheyt als alle hulpe te fpade ende geene genade meer overig ware > de Kinderen tegens hare Ouderen klagen, dat fy in een foó groote ellende, buyten alle noot,met de weerdejpofteriteyt waren gebngt.Twaelf, denRaedtendede Borgery ghelievenniaeriniichte gaen endtf te bedencken den toeftandt hoe de felve ten tijde van de Acrts-Biffchoppen fyn geweeft, en hoe de
felve |
-ocr page 997-
|
felve naer het aenghematighde Rycks - Stadtfche ' «r^^M/fich heeft verandeit. Ofniet deNeeringe
- voor defengroqteren florifanter, als nu tegenwoor-
digh, fy geweeil ? Derthien, Wel 15 wacr dac aen dén Raedtyecs fchijnt in hafc Hoogheyt te iyn toeghe^ waflen, maer da.crtegens isacn dpeerlicvende Bor- , gery veel, en ïeer veel, vin bare neeringe afgegaen ,; daerdcScadtvoor defep tempore Afchitpi/coforumgt- i lijckfaem tnede een Condominiumia't Landthaddcj islynudoor de geftadige vrcefe ende daer uytont- flaene veele befendingeiiendegroote fpeien aen Key- lerlijcke, Keur-Vorftelijckeende Vorftelijcke .Ho.-/ ven ( van uytlantfche v/il men hier fwijgen ; tot. ce- ne , om Γ00 te feggen, haer eygen felfs opgeladene on- nodige dieoftbaerheydc vervallen. Men.confiderere, ■veerthien, <le tegenwoordige iStadts fchulden tegens, de voorige tijden, in waerheyC fai iich een merckc- liick verfchil daer.inne bevinden 5 Als geene .Stadts Goederen meer voor handen zijn ( endedefe zijn alle. in de macht van fyne Koninghlijcke Majefteyt ) daer uytde fchulden konnen werden betaeldt, foomoet de Borgery het befte daer by doen 5 hoe fai bet die dan eyndelijck maecken als haer alle neeringe benomen ende hare Commercien te Water geflooten zijn ? Men gelieve doch te overwegen defc en andere, aen deStadtvoordcfen beter als aen ons alhier bekende redenen en motiven, fonder datmen het late komen tot de voor oogen flaende. extremiteyt. Soo dan de voorfz omftandigheden voorhoppentlijck hare con- fiderarie waerdigh bevonden werden, ende men overdencke of met een ydelen ende tegenirechtuyt-; gepradlifeerden titul van te fyn een Rycx-Stadt. men degantfchewelvaert ende het gemeene beflevanfoo vetXduyfent menichen opeen mael fai willen verfpil- len , ende hetyêr»/2ri>/weiPW£W Wil praöifcren, fo fai de Stadt Brewe» ende des felfs ecrlievende Bor-, gerylich by tijdts accommoderen ende fich buyten alle onruftc in vreede en feecker.e welftandt fet- ten. Ende gelijck t-wte wegea voor handen zijn, namentlijck ,:Oorlogh of Vreede, als fullen fy verho- pentlijckhetlefte prefereren voor het eerfte: maer iülcks kan niet anders, gelijck te vooren is aengeroert; ■gefchieden,al5 dat de Stad de geptetendeerde/wwiift»- /ί'^'ί ende het B-ycks Stadtfihepradicat quitere, ende daer benevens meer-hooghft-gedachte Koninghlijc- ke Majefteyt volkomene endere-ële vcrfceckeringe geve onrerbreeckelijck te onderhouden en na te ko- men 't geene fy foo ftl hebben belooft, in welcken val dan fync Koninghlijcke Majefteyt aen de Stadt alles, wat in dc toekomende confirmatie der Privi- legiën , ende anders tot ampliatie van de felve aller- genadighft fai laten verblieven, ende beloven, falfy oock Koninghlijck, dat is, -vaft en van weerde hou- den , ende fullen door hare Koninghlijcke Majefteyts goedertierene regeeringe, de Stadt , des felfs In- woonders, ende alle hare nakomelingen involftan- dige welftandt boven andere benabuyrde Hanze-fte- den leven , ende tegens alle aendringendt igewelt, 'tzy te Water ofte te Lande krachtigh gemalnte- neert ende befchermt zijn. Dit is het, welcke in den name van d' aller-hooghft-gedachte Koni igh- lijcke Majefteyt ende op des felfs genadigfte bevel, aen de Heeren Gedeputeerden der Stadt Bremen te proponerenisgeweeft, en verblyve, Sec·
a©at fuloc gcopECEcct Be^ft / bcrbolflcn^ ie (ïiti. ^pbdaflcbenmp fulch^ metbifcmte al^ucaen teb^enQcn :enDe lieten iip tteuc-bianDenbucgl) tief^ DctócB^cfficienDoen. €ot Rcgensburgh toïcct ίπ be f\nebenbe enbe snfitot 95?ccmfcf(efaftenecn Rijcx-goetachten Bcfo?mEett5 B'ocnp· 't totlclt alOaec in be drie isfjüft^-leben temmunihus mtis i^ Bcacccficect. Cnbe toiect ecccmatqueect bat ijoelangec Ijoeineei; bp be3@e(it)gaeirc{)eenbe l^eöec-^aiifcöe Ccaits Bo?fien enbe ^tenben/ cnbcboojalljp fpn «tepfecIHcge jOSai. Oe ^toeebt» fcöebcficpncn onurentbe g>tab Bremen feet βοοβ iDiecben fleapp?ei)enbeect ! enbe inclinatie befprutt / He^tabtBremeti, fo getnoobt Oef Otte iJjoteaccen. |
gja J©ap fcfijeben be igeeten ban Bremep aen 1
«tp/ om ncbeni flrluchtpinfe&inali tot bt Mun- ____
fterfche©icebf/ tc üetfofc6«i|)aecincIu(ie in be fit ^trmcn be. ®cntwceden,Datiniagbanalliantieniocöfen titrfoiHE ODc&baccin mebcljaec ^taOt enbc faechc bjicöcn 'nciuft» OebjacBt. 9irfoo fp aocft ijaDöett bec(i.un Dat tot ®rac Stockholm in cmpiojcct banrfconciliariebeH Iftec taumtt Ysbrandts toaé boo?-BÖcl)oubcn/ bat öefrn (g>tact
fiifjmetbe ^tabt Bremen niet «n foube öfbDcnte bemoepen.i .öat fulefi^ biet: niocijt öJOiDcn gfOccli· neect j bolgcn^ {aft (jeb ben fcventhiendea Jlàap / aubientie Jjebbenbij/ toel ban allCiS grfwooc Iif il / ebocö niet al^ op be Bflnc&toennngö een fcfijif» telgcRe memorie oüf cgegeben.
©e ügieecenbati Hamburgh fjebben befgelijcfié οβΛ benachtften funp mp belafl/ b'inclufie inöetac. P®"'- coojöt met Munfter te becfoecftfn. , ©aec,obei;J#„namafIi norl) toibecom aenfoecfi gebaen. jf et toiect booj cecft In ftanöen gegeben banbe be With, enbe anbece ftaec ^oogj) IBog. ©cf oinmïtteecbe tot Noord- Hoorn, iliaec alfoa boIgi?n^ 't t.hiende ?(1cìichI öct epgentltjcb ïua^ ge fielt amie G uarandem » ,„foa i^ het oaec aen bti;- toefengetoojben.
©nbectuftchen fiebbcn feo tol Keur-branden- «annt, burghfche , a ^ ©Oifteïijcfte Brunswijckfe , oocft «ηβί Heffifche Gefanten, (ïcö gebonben tot Staden, oni l"'·®"· alle bectojbecinglj tuffcDen öe ttoningö en be ^tabt ffipreï- 25jemcnbooateftomen. «oningbfröe flonben sinse cpnbelöcftopdriepointen. I. «©at Bremen fouDr J?"®» belicnnen te ftebben gljecontrabenieGCt. a..©at fif™;?* totbecfeechecingö in't toeftomenbe niet alleen be asct- J©agificaetqnbe25ucgecpe / niaecooclt ben Coni: manbeuc ban fiaec jnaïïitie fonbe boen ben <Sebt ban <0e£coutoig|^ept, 3. ©at De^tabt tot fict epnbe ban bit/ifM/»w foube laten infufpenfo)^tt effect ban fiaecim^cdjcteyt. , ^ïn'tcerfte metcenigl) tempe» rament fonbe niet beel fÏwrigóept jtjn. iüaec&enbe l^et tweede toacen be ileercn jlfòebiatenr^ cerfl toat ficllenbü / maec betec geinfpimcett bonben 't niet goet. fïengaenbe Bet derde tjeeftbe 25utgei:pe{)oo|t boo? Booft / foo toel 3tut&ci;fe al^ <©ccefo?meecbe gca ftemtte baillen biagen lijf enbe goet / eec 3pfooni' taiaccbeeclijclien point foubenbctlicfen.
<®cn acht en twintighften Augufti fc[]jeben be ^ ©eeren ban Hamburgh mp / öct aentaften enbe bet» ïUtabt bjanben ban b' «Sngelfcöc ^cfiepen op b' €lbe/ bet baccbanmeltöftbolQcnbc: strBjaii»
fceiiDan
LunaJenCevenen tmntighden ^iigufli oudenft^l ftljT'' feftienhondertfesenfelHgh.
Τ En verfoecke van Schipper ^oL·» Warvtrs, " dcflèlfs Reeders ende Bevrachters , fyn de Bciaftf navolgendeGetuygen, namentlijck^'erei Hol- tenuen ββ Zeyle-maecker , oudt ontrent feve» tu twtntigh laer, Sybrandt Levertfen Boots-man oudt ontreotyM ea twintigh laer , Steven Scììoematcker oudt on. trentjaer , en Ucoh Sikers Kajuyt-wachter, out ontrent^i?/>»jaer : altcfamen Scheeps-volk van den voorghcfeyden lohanWemersy voorde wel* verordineerde Heeren Gerichts-vervwlters verfchee- nen ; ende hebben gefamentlijck ende in 't byfon· der weghen des voorleden Vrydegh avondt, fynde den vter en twintighflen Augufti jonghftkdpn van eenige Hollandtfche Oorloch Schepen alhier voor defe Stadt op verbrande HWer^cr Schip den Keyfrt OBaviams genaemt, naer aengehoorde ver- antwoordingh tot ftraffè des meynedigheyts ^ en afleggingh der gewoonlijcke Eedt van getuygenis , geattefteert en verklaert, hoe dat voorlede Vrydagh avondts ontrent/w-iw uyren twee Hollantfche Oorlog Schepen, wacr van den Commandeur Bredenrode genaemt was, haer aen boordt ( foo als zy ontrent de NieuTPe-moolen met voorgedachte hare Schepen ganti klaer geladen en Zeyl-vaerdigh lagen , en fy ali· haer Goederen, Proviand, cn wat haer meer η 00- digh was bereyts in ghefcheept hadden » en al- fo maer alleen Ba een goeden wint wachtede) geko- Ιδηηη 3
en OORLpGH> *i<Ses-en-véerttghfleBòecL 9^1 |
-ocr page 998-
S'^A'* ΚΈ'^Ν· van SiT A È Τ
|
m€«,<'vyairftlijckgeàttàec(uieéft, en vinnigh tìp haer
__ Schip géfGbooteH 'hàdicien i Waer op ff gherüepen
hadden J fPyz^it Haniiitrgerf , envittennaÏort iVorti^ 't welck nochtans nidt geholpen hadde j hébbende de Hollanders daer op geantwoorde t of ghy HamiurgeTs zijt, inyspìBenu vel keren·. En daer op het Schip be- fchoocen, ende haeren Schieman Ertch Cortes voor id 't Schip by den Boegh-fpriet ftacnde doodt gefchoo- ten ! hadden oock eenigè fchooten onder water beko- men, waer door dan hun Schip geheel lèck gewórden, en veel waters daer ingeloopen was, fülcke dat in ge- val het Schip in den brandt ware geraecfct, fy evenwel volgens haer meeningh daer mede inde Rivier foudén hebben moeten fincken j De Hollanders waren daer op in haer Schip gevallen, 't felve plonderehde, en fighfeerwreedten tyrannigh tegens haer aen-ftellen- de met flaen, vertooningh van bloote Hóuwrèris, ende Piftoolen op de borft fettende, 'twelcke dan aen cenenderdeponenten Syitandt Laurffe» tót drteKy- βη Was weder vaeren, «n hadden Jatab Uolfie met eenftock inde zyde geflagen, fijn rocfc'u^t-gefcho- ten ende ghenoomen, als oock den eeneió jongen, Steven Schoenmeecker, nieuwe fchoenen aén hebben- de, de felve fchoenen afgenomen, en oude weder in plaers gegeven , daer toe oock geflagen, ende den an- deren jongen facoh Stekers felve wyfemetéen blooten Houwer over de fchouderen geflagen, gelijck dan oock de felvige van de fchooten in 'tbeenghe- qüetft wierdt. Daer en boven hadden de Hollanders haerdeponenten uythet'Schipgelicht, eneenfis^e/x Schip, dat dicht aen hàere ghelegen was, met een vadt niet brandende materie aen-gefteeCken, ende in den brandt gelet, weicke dan in hàer Schip was over - ghevlogen , en't felve verbrandej Defgelijcks heeft den cene jongen Sybrand Laurjfe alleen geattefteert, dàthy, op den Hollander, foo als fy 'cBi»ii//iAe Schip hadden aengefteecken, begeert hadden, dat fy't felve Schip van het haere yetwes mochten af brengen, op dat het niet mede in brandt geraeckte, maer dat fy fülcks niet hadden willen doen. Oock heeft Jacob He/yié geattefteert, dat foo als het Schip ai-
reede in brant was, fijn Vrouw noch in 't Schip zijn- de, daeruytmetgrootgevaereyndelijckgeberghten gefal veert is geworden. Attefteren noch gefamentlijk, dat, als de Hollanders aen quamen j fy «/We Hambur- ger Vlaggen op hadden, als tweeroode, en een met- tet Hamburger Wapen, foo als op de Befaens Maft geftaen hadde , fuicks de Hollanders wel hadden konnen fien ende bekennen, want 't was noch licht genoegh geweeft 5 De Hollanders hadden oock haer beyde haere Schip-booten wegh ghenoomen, defelve behoudens en niet willen weder geven. Vordersis voor gemelde Heeren Gerichts-verwaltene, ten ver- foecke aan wei-gedachte jfajiïifi/eerr, deffelfs Reeders en Geintereflfeerden, verfcheenen den Hoogh-booti- man des gemelten Schips HendrkkKeyfer ghenaemt, oudt ontrent fwiiew feìligh laren, ende feyde even- matigh pravia admonitiom perjtiris i ^ fr^fiito jur*- mento, dat hy den naeftvolgenden dagh, na dat de fchade gefchiedc was, desvoor-mlddaeghs, ongevaer thit» uyren uyt het bevel des Schippers lahaa Werners tot den Hollandtfchen Commandeur was ghevaeren, énde den felven lacgb HclSte, nevens fijn Huysvrouw en den eenen jongen Steve» Schoenmaecier willen af- halen j dan aldaer gekomen zijnde, hadden hem de Hollanders met feer ongeftuyme fcheld en dreygh- woorden bej^ent» hem voor een Sckelm, Oief j t» oudeH Uondt Icheldende, feggende '. Kimt du ouden Hondt maer over. hebftu eenen goeden Rock j n>y wiUen dy
oude Admiraliteyt,Iaer en dagh als boven. Önderftoni: gheteeckent Hierottimus Ïeterjfen Inf, ïudim Hamb, AHuarius.
®OT Capitepn Bredenroode 6efcfccef Bet al^ tooISDt/ een De j^eectn bend'AdmiralitejttQt Am- iterdam. |
j Edele^ògenJeHeeren. j^jj^
Μ Yn Heeren, By de aenkomfte van de Capi- tey nen Pólaàen ende F elf cerne, op de litvjeedeff banöju defer, heb Ü Ed. Mog. bevel óntfangen,oock «Cejit. ' ^ aenftondts daér opordregeftélt, ende op den «fÌ"} Wsri&e September nieuwen ftijl, 's morgéns vroeg van ftitü, beydé öiis Landts Schepen, van ytàèt thién Mannen gelicht, ende op beyde de Jachten geftelt, ende defel- aenftondti voor af gefondcn, om dcminftefufpicie te géven, dat iy figh fouden leggen voor de drooghtc Van Aliena, om die geene die noch fouden te retire- ren , te ftutten ende de paiTage te beletten fijn, met ons twee Scheepen vanOorlogh, naer'tgoetvinden der Lootfen ontrent middagh met de Vloet naghe- volght; ende 5ie<fewpairerende,alwacr een Jacht van fijne Majefteyt van Siveden op Stroom lagh, als mede een Scheepje fijnde een KoningbsFregat, lagh inde Haven, hebbe oock alle Vaer-tuygen doen ophouden dat niet mochten voor-by palieren, om den vyandc tewaerfchouwen, niettemin wierden byde S-aedeu diverfche feyn-fchooten gedaen, tot waerfcbouwingh van den Vyapdt, 's achter-middaeghs moeften by Wirtenbergb Anckeren ontrent een uyr, door dien noch op 't feggen van de Lootfen geen water genoegh hadden ; Gingen ontrent Sonnen onder-gangh weder 'tzeyl, en fijadesavontsvoor dejeiiwWffAioo/fegear- riveert, alwaer d'Engelfche Schepen ten Anckerlae- gen,als mede eenige Swedtfehe ende Hamburger Sche» pen, die eerft verpreyt hebbe, rapporteerden dat d'Engeifche achter haer laegen, daerwy volghensU Ed. Mog. bevel op los gingen, met fchieten enderui- neren, loo beft doen lijck was, hebbe aenftondts den Admirael, benevens drie vm de grootfte Schepen ver- brandt, die buyten gemeen koftelyck waren geladen 5 middelertijdt hebben de lichtfte Schepen haer beft ge- daen t'ontvluchten, vermeenden datfe de Jachten, die bejegenen foude, hebben geftut, maer is niét gefchiet» alleo Capiteyn Telltcorne, figh excufeertdat Capiteyn Ρί/ο»ίΒin'taenkomen der jBwji^fc fijn Anckerhadc gekapt ende hem voor de boegh gedreven j Capiteyn Fo/«»«ibrenghtvoor, dat fijnVolck niet had willen vechten, twyffel niet indien de voorfchreve Jachten haerdevoir hadden ghedaen, dat niet eenen daer van foude hebben ge-efchapeert, raeckten met ons beyde Schepen aen de grondt, alwaer groot perijckel ftcy^- den van te verbranden door Schepen, ώβ
voor Stroom op ons quaemenaf-dryven j 's Nachts tnet 't hoogfte water heb mijn onderhebbende's Lands Schip weder van de gront gebracht, maer alfoo 'tSchip van Anske Oockes met het Gety niet konde af komen, heb op den wfri/iw dito's morgens ordre gegeven aen den Capiteyn om het Gefchut daer uyt te lichten, en is alfdoen met het hoi^hfte water wederom vlotghe- raeckt, hebben noch ^Wf Schepen die boven ons lae- gen , d'eene genaemt de Goude Leeuw, en de Schepen Merry. mde Robbert, zijnde geladen metftuck-goe- deren,enallc<iwFleyut-fchepen. Op ditoquaemen diverflè Staets-Perfoonen aen mijn boordt, als de Μί- nifter van fijne Koninghlijcke Majefteyt van D«m- martkent onder wekkers gebiedt de voorfchreve Sche- pen fijn geruineert geworden; oock is den Miniftet van fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt van Bre»- denburgh mede alhier geweeft, infgelijcksden Heer Refident Roomer , aen dewelcke de Miffive aen U Ed. Mog. heb behatidight ; infgelijcks is alhier eet» Raedts-heer van de Stadt Hamiorgh aen mijn onder- hebbende 's Landts Schip gefonden, dewelckeverfoge datmendoghgeenhoftiliteytopdefe Stroomen foude gebruycken, alfoo fuicks noyt voor defen wasghc- fchiedt, dewelcke met allebeleeftheythebtekennea gegeven, de goedegenegentheyt van onfenStaet je- gens de felve, endatin'tminft gheen moleft aen de haere foude werden gedaeti, maer dat ons behoorlijc- kerevengie op ons Vyant moeften nemen, uytoor- faeck van ons aengedane fchade in 't Vik, en ons d'cer- fte oorfaeck daer toe te hebben ghe^ven. VfÉtt medc,&c. JÌdamvanBredenrode. In margineftondf» in'«Laudtfi Fregat L^if^ ti«flèbcn4(!»/«we
h» |
-ocr page 999-
|
t i^ctr ^ec ko. 1^00· af beei ftlacgteti enDe
«Kjcma totcepacatiegeitóen; tnaecfieetit^biefàec=
b?" δε Bfterciiöopettt aen ö'SïDmicaïitfpt tot Amfter-
igêt ί&ίβίρ ban Johan Menkes , oocftban Ham- burg, enüe onöec d'Engelfche ten^neïtec leoaetiDc/ ÖebUen fp tot Amfterdam op-qebiacftt / enbe öe Φοί^ ijeven/of osi jùs haèetttff tittho^tX*
jjlföennoemDe bit cene cetojfie tfBbfn'ta«n d'En- geifche öaöDen B&«baen in 't Vlie. maec Öie Dan 'tööcft fcpöen / öat fiilcR^ toa^ met &acc/ enbebe santfcbe il3ecrit 0cfpot. 'c Vitetoa^ ( inccgacb ban d'Engelfe) een ijpanttlfjcfi tetcitoic: ïjaDmcn biec= gelijcft sebaen op De iitbjec ban Londen, of eeniflö anbecplae^/ onöec be0 Sioningfi^ ban Engelandta Dlprict/ footua^'tgöetoeefl een tomige enbe Bine= ceufe actie : maec op een tijpe ^tcoom/ enbe in be fioe^ femban'tÖODmftfjeiSijcfe/ enbeboo? be ©oojtban Hamborgh, baec geen quaet becmoebenbiri/ toa^ een pup? brigandage. Macr een yeder meet fijn rechc nadematevanfiin machc. jJSen fieeft ijiec bicftmael feïf eefepbt/ bat in aïlen gebal fjet Hamborger bec= i>?anbe/ enbe'tanbec opgeb?ac&te ^φίρ begooiben tetooïbengetepaceett enbegeceflituetct: maec baec opiginietgebolgljt.
Engelfe <l5efant Carlingfort ^eefc baec op be bolgenbe 6{act)t gebaen acn ben i^epfec / ben twintig· ften <0cto6fi:.
«nsil- nee- fiint lluggt tur alitr tin
Aller-Doorlttchtighfie Keyferlyeke endeKoningh- ïijcke Majepeyt, Aüer-g^adigh^e Heer.
A En U Keyftrfytke Mejefieyt, in de Perfoon van mijn Heer den Doorluchtigften Koningh van Groet Brittamie»'y dogh in den name van de EngelfeheKooplieden, wordt iok gedrongen feer nedrighlijcic te vertoonen, hoe dat deo vier tm ÜiVftr. t&ittigfien Augufti nieuwen, ende den Sep- tember ouden ilijl laecilledeQ , twee Hollandtfcne Oorlogh-fchepcn, die eenig? dagen te vooren voor Geluckfiadt hadden ghelegen, met huw andere kieyn* der, een Engelfehe Vloot Coopvaerders, niet fulcks verwachtende, ende door de vryheydt door de plaets verfeeckert, op de Reede ter Mir-Aioe/i)», een En- gelfehe myle van Hamborgh gelegen,onverfiens heb- ben aengetaft, ende in der haeft drie Engelfehe ver- brant, ende andere drie genomen, alle met koftelijcke Waren gheladen, ende meeft tan dienfte van mijn Poorlucbtighften Koningh gedeftineert, Ende hoe- wel ê^Engelfche Kooplieden al terftont in 't begin van de attacque de befchermingh van den Raedt tot Ham- borgh, die doen feer licht was gheweqft, by ^Idienfy tegen d'Aggrefleurs het Gefchut hadden willen af- fchieten, hadden verfocht, is't nochtans foo verre van daer geweeft om'fulcks te verkrygen, datrf'JSe- gelfehe oock is verboden geweeft de vryheydt om voot haer eygen defenfic de Wapenen acn te nemen. Ende als's anderen daeghs 's morgens de ghemelte Koop- lieden fagen de Hollandtfche Schepen door de macht van de windt gedreven op het Sandt, alfoo dat fy haer van daer niet konden begeven, nochoöfe ghenomen Schepen in verfeeckeringe brengen, metgrooten yver foy den Raedt (op datfefooblijckelijcken infolentie begaenopd'Jüve, vrye Rijcks-ftroom, tegen d'Ag- greffeurs al noch in hare macht ftaende, ongeftr^t niet wilden laten paflbren) weder aengehouden heb- bende, is fulcks weder ydel geweeft: Waer nae fy niét gelaten hebben weder te verfoecken , datfe ten ininften de Schepen in een vrye Haven, opdéim- «aunitcyt der plaets fteunende, ende ongerechtelijck geoccupeert wilden verloffen; Maer dat wierdt oock geweygert, tot dat den derden daghde windt weder fevorabcl,ende d'Ëlve ongemeen fterck, de Aggref- feursden wegh opende om weder voor à&Lut^adt
Ìè66. lm en Wltteniergb, op de Elve-ftroom, den fifdm __September fefihitnhapdert fes m ftfiigh.
gichöcbtoil ieeltjcfi oocft namiaefó öen ïüepfcc» Igtften j^cec Ws^fa"? > .op.fat ful^ect aen |
tetkomeh. Waer na de Konincklijcke Sweedtfche Veldt-heer, Gï&^fWrmgei, ter inftantie van de Coop- lieden van wegen de toegebrachte violentie van d'Ag- ' greffeürs heeft fatisfaöie begeert : Die daer op hcbbea gefeydt dat expreflè ordre hadden gchadt van de Hee- ren Staten Generaci om fulcks t'exequèren : waer uyc UKeyferlijckeMajefteytaller-genadigft kan fiendac de Hollanders niet foo feer mynen Doorluchtighfteii Koningh, als U Keyferlijcke Majefteyt felfs, ende de fecuriteytvan'tHeylige Roomfche Rijck, ende dc pUblijcke Vreede hebben gcvioleert ! daer hetlaerte vooren d'Engeifche Vice-Admirael chriβφl Mingi. in'c gefichte van U Keyferlijcke MajefteytsKamer-
Raedt,.....doenmaels totHamborgh zij nde,aea
eengeheele Vìooty^ahondert entachtigh Hollantfchd Koopvaerders, die hy alle feer lichtelijck hadde kon- nén flaen ende nemen, heeft laten ongeroert ende vry voor by paOeren, fonder eenige d'alderminfte teecken van vyantfchap te doen.
Niet weyniger is den Raedt tot Hamborgh hierin te befchuldigen, want fy van de paflerende Schepen gabellen eyft, ende ten dien aenfien defecuriteytopi d'El ve moet prefteren, ende daer om de fchade aldaer aengedaen ( alfoo fy de fchaede heeft gefien en de felve hadde konnen beletten, ende niet belet heeft ) volgens( poliiijcke ende gerechtige Wetten in allen gehouden is te refunderen.
Alfoo dan U Keyferlijcke Majefteyt uyt defen klaer fiet, datdoordegemelte Vreede-breeckeningh, vio- lentie op d'Elve ('twelck oock d'aengrenfende ende aen de Elve leggende Princen des H. Roomfchcn Rijcic feer qualjjck nemen ) fijne en des Hcylighcn Rijcks fecuriteyt, ende den algemeynen door der con- ftitutien, ende Wetten des Rijcks, ende fpecialljck doothetlttfirumeutumpaeit beveftight, ende aen alle de Chriftenheyt feer noodigh gebruyck der Commer- cien op een feer ftoute ende reucfeelooië wyfe is ghe- violeert, ende de Engelfehe Kooplieden een groote fchaede aengedaen} ende den Raedc tot Hamborgh ( onder wiens befchermin^he ende territoir alles is ^e- fchiet) hoewel fy lichtelijck hadden konnen, niec heeft belet, dat fy nae rechte gehouden is alle fchade te repareren.
DerhalvenU Keyferlijcke Majefteyt in de perfoon van mijn Doorluchtighfte Koningh, ende in de naem van de Kooplieden, ick feer nedrigh bidde defelve be- lieveden Ràedt der Stadt Hamborgh aller-genadigft) edogh ftricktelijck te belaften, dat door haer co-ope- ratie de Hollandtfche de coegevoeghde fchaede mogen boeten, de genomene drie Schepen met de Waeren fomiti eeufa reftitueren, ende ten aenfien van de i/r/( verbrande alle vergoedinge prefteren of by refus van dien, de voorfz Raedt felfs de fchade in alles voldoen,· ende refunderen, ende dat U Keyferlijcke Majefteyt fulcx door middel van fijne ernftighe beveelen, enqe vlytighc Fifcaelfche Proceflcn, gelieve te effeöuc- ïen.
Onderftondt, Uwe Keyferlijcke Majefteyt® Aller-nedrighfte ende ghehoor^emftc Dienaer:
CARLIÖVORT.
3®at bebopcbe©èec ïSeucbojflbanBrandenburgh" baec in geeft laeten boen / op eccinnetingj^ banbetr i|eec<i5?aef Wrangel, ^toecbtfi®e©eIW-öeet:/ i^te fienuptget bolgenbe.
Ho. Kjüog. Heere» :
UHoog Mog. fullen uyt de bygaende Copyen bé-' lieven te vernemen het geené den Sweedfchen boïft " Veldt-heer, de Heere Graeve Wrongel, aen fijne han Keur-VorftelijckeDoorluchtigheytvanBrejKfeeier^, ί
onfengenadighften Heere heeft gefchreven, als oock ftgtni' het geene daer op van fijne Keurvorftelïjcke Door- tei toe-, luchtigheyt is worden gerefcribeert, betreffende de β«·ωπ· attacques, dewclcke U Ho. Hog. Oorlogh Schepen f op de Elve-ftroom, lijnde des Roomfchen Rijcks ttrriteri«mt\ixiibKi ondernomea.
en O OR L O GΗ 'tSes-en^^ueemghfle Boectù |
-ocr page 1000-
é84 S A Κ E Ν vari S Τ Ν E Τ
|
l666 Endegeconfidereeit, datdaeruytgrooteinconve- nicntien fouden konnen ontftaen., jae het gheheele " Roomfche Rijck, ende infonderheyt dieopdeElve-
ftroom geintereiTecrde Keur-en Vorften teghens U Ho. Mog. Staet werden ge-exciteert ; foois'c> dat hooghft-ghemeire fijne Keurvorilelijcke Doorluch- tigheyc, uyt cene vrye endenabuyrlijcke affeftie ende intentie, om fijne eïtraordinarisGedeputeerden ex- preflelijck heeft gelaft U Ho. Mog, dit alles bekendt te maecken, ende met eenen te verfoecken, ten eyn- de U Ho. Mog. foodanige ordre mogen ftellen , op dat dierghelijcke dadelijckheden niet meer gepleeght, nemaer het Roomfche Rijck, mitfgaders de Leden ende Steden van dien ( als dewelcke defen Qotlog niet israeckende) in haereneutraliteyt ongekrenckt gala- teo, en daer door alle oorfaecken van verwiederingen ende extremiteytcn mogen voorgekomen werden } waer op de voorfz. extraordinaris Gedeputeerden U Ho. Mog. billickmatige Verklaringedaer om te meer fijn verwachtende, op dat foodanige Verklaringe fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt niet alleen tot fijne geruftheyt flrecken, maer oock befonderlijckdien- ftigh fijn moge, ommeaen anderen alle vreemdcim- preilien ende mouvementen te benemen.
's Gravenhage den acht en isvintigflea Septem- berfeflie» bondert fes en fifiigh.
Geteeckcnt
Metthias liomfisinctel, lohait Copts.
Tranflaet ·ναη de Mijfive 'vande Veldt-heer Grave Wratigel, aenfijne Keur^jorftelijcke Deorlucb- tigheyt van Brandenburgh.
UWe Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt fai nu door het gemeen gerucht verftaen hebben, hoe dat voor weynig dagen twe Hollandtfche Oor· logh Schepen een langen tijdt by Gluikfiadt ghelegcn hebbende, haer ondernomen hebben, die by Aliena voor Hamburgh figh eenighe Maenden opgehouden hebbende Engelfche , foo wel Conincks als Coop- vaerdye Schepen, by avondt, wanneer den Boom alre- de inHamborgh was gheflooten, vyaodtlijck aen te vallen, in brandt te fchieten, wegh te nemen ende tc pionderen, oock daer nevens een Snveedts Schip, 'c welck mede daer onder was, niet verfchoonende : waer door de jnra Imperii fijn gevioleert, ende die tot defiir tijdt toe vry gewefenElf-ftroom onvry gemaeckt, ende aen een yeder gelijckfaem Deuren ende Poorten, inaudito plant exmplo, tot rovery geop.snt geworden. In wat voegen nu de hoogh-lofFclijcke Croon Engelant dit fai opnemen , indien't van de i^iWe» in'tHeyli- ge Roomfche Rijck, ende befonder van die, die aen de Elf-ftroom onder Hamborgh fijn geintereflèert, niet foude werden geprevenieert, dat laet ick tot oor- deel van U Keurvorftelijcke Doorluchtigheyts hooge .wijsheyt, daermen fijne Majefteyt van Engelandteven foo weynigh foude konnen verdencken , indien de- felve eodem moda, de revenge teghens die op de Elf. ftroom leggende Hollandtfche Schepen { als billijck moet ge vreeft worden) quam te foecken » waer door d'een ongelegentheydt uyt de andere foudeontftaen, te meeralfoo voor eenfge Maenden, als den Admirael Mïngs met fijn Efquadre Oorlogh Schepen op de Elve lagh , naer datmen bericht, oyctàehanderttachtigh Hollandtfche Coopvaerdye Schepen op de Stroom, door fijn Vloot, vry ende onverhindert heeft laeten pafleren j Ick wil wel geioven, dat de Conincklijcke Denemarckfe Gouverneur, ende de Regeeringh tot Gluckftadt hier in niet mogen hebben geconlenteert : geconfidereert, dat Voor ontrent een half laer een Hollandts Oorlogh Schip te dier tijdt by Gluckftadt leggende, hem aen een Engelfch Coopvaerdy Schip hadde gemaeckt, maer dat het felve op fijn Koningh- licKe Majefteyt mynes aldergenadigften Heeren Kuft: hem hadde. eefal veert, ende dat dien ongeacht van den HollaacUchen Capitcya wicrdegeabordeert, ende |
gefpolieert, ende ick fuif χ verftaen hebbende, hebbe idAg, ■vyftigh Mufiquettiers daer heen ghefonden, ende de
Hollanders, dewelcke ick als Violateurs van het terri-
toir van fijne Konincklicke Majefteyt met recht vy- andtlijck hadde konnen traineren , edogh hebbe op vrye voeten doen ftellen, ende op Gluckftadt temp, guard van haer Ho. Mog. de Heeren Staten Generaq, haer laten Overvaexen, doghdat fy d^ Engel/en ma Gluckftadt gevangen gefchickten Capi.
teyn ende Matroofen wederom foudcn los laten, ende de afgenomene Goederen reftituere η : Oock heeft de Conincklicke Regeeringe tot Staden tot maintine- ringh vande Vryheydtdefes Elf-ftrooms aen de Ge- luckftadifche Regeeringh gefchreven, hüet àiifaSunt voorgeftelt, ende defelve tot onderhoudingh van goe- de nae-buyrfchap, en datfe aen hare zydeden Stroom mochten vry houden, tegemoet gevoert: diedaer op hebben geantwoort, datfc over het geene voorfz geen welgevallen hadden, maer tot voorKominge van dier- gelijcke exorbitantien, in't toekomende verfieninge doen wilden ; foo bevintmen dogh uyt het Engelfche kort hier naer gedane rapport, dat defe laetfte ghe- bruyckte infolentie, niet fonder kennifle van de Ge- luckftadlfche Regeeringe,kan ofte moet gefchiet zijn, terwylen veele Chaloupen uyt Geluckftadt daer by füuden zijn geweeft.
Alfoo ick nu hoogh-noodigh hebbe gheacht uwe Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt, als eenen voorna- men Pilaer van het Rijck, ende die hem des Rijcks welvaert, ende liberteyt hooghlijck laet aengelegen zijn, hier van gehoorfamelijcke kenniiTe te geven, foo ftelle ick tot der fel ver hooge wijsheyt, ende confide- ratie, ofte het uwe Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt wilde believen, op diergelijcke hooge plaetfenhier aen te ghedenckèn, ende die geene van diergelijcken geweltdieden vryen Elf-ftroom door raedt ende daed foecken onvry te maecken, af te manen, op dat gelijck anderfints feecker gefchieden foudeniet grooter on- · heyldaer uyt ontftaen, ofte oock de Elf-Coopman- fchap boven Hamburgh, als waer by uwe Keurvorfte- lijcke Doorluchtigheyt merckelijck is geinterefleert, daerdoor niet en moge werden verhindert. '■·■'
Uwe Keurvorftelijcke Doorluchtigheydt fai dit mijn wel-meenendt naer dencken, ende gehoorfaem- fte intentie, niet tee quaden nemen, dewelcke ick hier mede tot de befcherminge Godes, ende tot allen- hoogen Keurvorftelijcken welvaren bevele, blyvende
Geteeckent
WR ANGEL.
Iranfiaet andttvoordt van fijn Kcurvorfieljjcke Doorluchtigheydt van Brandenburgh, aen de Heer Feldt-heerGraefWrangd.
Frederick Wilhelm Keurvorfi.
ONfe,&c. Wy hebben uwe, aen ons gefchreven Miffive van den tweeden defes wel ontfangen, en den inhoudt van dien wel ingenomen,belangen- de de Hollandtfche Oorlog Schepen, die op den Elve- Stroom by Hamborgh op den Rijcks-bodem, korte- lings eenige Engelfche Schepen hebben geattacqueert; Alfoo wy nu met de Heere Graeve hier in eenig zijn» dat dit artentaet is van groot naedencken, en van feer fchaedelijcke confequentie voordefecuriteytvanhet Rijck, als waer door het felve foude konnen inge- wickelt in dit bedrijf,ten roof worden : ibo fullén wy niet onderlaten't fel ve de Heeren Staten Generael in denHage door onfe Minifters behoorlijk te doen voor- ftellen, ende defelve voor het toekomende ernftelijclc af te maenen: Wy twyflFelen niet,fy fullen onfe funda- menten ende reden foo veel toe geven,dat fy in 'c toe- komende figh fullen onthouden van dicrgeljckeinva- fiemeertedoenopRijcx-bodem. u- Op dat oock geene ongelegentheden meer ontöaeo
over het geene d«t nu ii gefchiet, cade dee niet cni»^ |
-ocr page 1001-
|
te veranderen, fo foude onfes bedunckens wel dienlick was tot onderhoudingh van de Vreede, en oock fecuri' teyt vande Commercien op de Elve, ende op dë We- fcrjindien de HeereGraveby fijn Coninckl. Maj. van ititWiizbetdaerheen woude vervorderen, ende re- commanderen dacfy den Koningh van EngeUttdi (als met den fel ven itaende in goede vriendtfcbap cndc na- dere alliantie ) wouden gelieven te difponeren,geene reiienge todemmedointerlimites Imperij, aen de Hee- renStaten.noch hare Schepen te foecken.
Wy fullen verders niet onderlaqten. van alleeyndén ende plaetfen, te helpen bevorderen de fecuriteyt van de Commercien, ende den vry.dom van de Elve- Jiroom, tegensalle aenmoedingen ende attentaten die daer tcgens mochten lopen ; ende deien fluytende,&c. daturn deve den v'tjfentwintif^en September^ y^ii» kotidm fesenfefiigh.
.I^afeiiglj ainöouöm ficbbcn De üeercn band'ad- miraliteyttOtAmfterdamiJfllfeften ^rcembtc/ flÊll {jacv ï4d. Hiog. ge cffa-ibefrt Dat D'actc ttn fi?inripaïc htist, ü'·''^ otiöccuomciJ rntic gc-fjcccutfcctop fprciale ojöje rtibc auioi'ifatie üaii Ijacc J^o. JlSog. Dit· |lo|) foo ürrce iu;tciiÌ3abtQC c)ctcnDccct/ Dat DcCapitrpu^/ Dacc toe se fuipioiirert/ fouDru faflgcijaDt bfbbni oin cfnl· (jc neutrale tc bcfdjalliacil/ lliacc iUft tCCCDlltCaClC/' OTjfflc in ijibiticDacL· tegen, ^ulcii^ toiccDt nipDoo? DjDjcüanljacL-i^Q. .Söog '^anDcren DacgÖJJ UciDant^ i-ftjcht om tc ttLTciicn tot üujnc nacifijtinflf. .fifeacc unDcïtujTciini (öocüJcïmfooDanigefarchm D.ijoajDt/ üolgeii^infti'uctic/ gcöacn tc too?Dcn foiimmic/ rnOc -^tantrccljt) luiicDt nocïj rcpacatic noci) cc(iitutic gcDaeii.
j^cffcn^DitticEfüfcIt üan Dc rcpacatiecnDcccfiitiu tic/ infiftcecDc itfe oocU om narcOcc Utchlacinglj tot nfutcalitcpt op d'Elve in Ijct tocftomcnöe. ^ncon^ üccfatielüircDtmpijuciiDe Dan tioo?aetoojpni/ Dat
Hamborgh nifcc iSnocI^ alsSJ^ollanDtgtoap.
tegen cjciiitJcccDe icft ccn auttjcntiqucCoppc pan ren 25?iffDc'^ ïtoninaö^PanEngelandt, alrcDe in boo^ icDcn ,f©rii oefcb?cütn. i©ae»: upt bleccft öct con^ tracic.
Caroïus Dei Grati» Magna Brittannia, Fran- cia, éf Hibernia Rex, F^idei defenfir, éfc.
Screnijftmo, Potemffimo atqt4e Invièìijfimo Principi, Domino Leopoldo, Divina Favente Clementia liommorum Imperatorrfemper Augufto, Germa- nia, Hungaria, Bohemia, Dalmatia, Slavonia, Regi, Archiduci AuHria, Duci Burgundia, Bra- bantia^ Stiria, Carmihia, Carniola, Marchia- ni, Moravia, Duci Lucemburga, Superiori! éf Inferiori: διίεβα. Corniti Hahburgi,Tirolis,^c. Salutem perpetuamque ftlicitatem.
SEreniiIìmc atque Invidiffime Princeps, Frater Conlanguinee, & Amice Chariilìme· Tam in- genio ad Jura &Societatis hutnanaiconfervanda
fan «fii-
ilQuDt
promptiirimo", quim litcris Caifarca: Vellr® Majefta- ίίο,β" tis in gratiam communitatis Anieatic® ad Nos ali- '«iafi- quando fcriptis, itaaffcéli fumus, ut pocentiam nava- lem nobis à Deo optimo maximo conceflàm nego- tiantibus tutela;atque incoluraitati potius quam noxx auc dispendio efle pofll- cupiamus.' idqueetiamho- dierno inter Nos t oaderatafque Beigli Provincias fla- grante bello, quintum fieri potuitjtScoptavinausferio, écfcdulocuravimus: quo magis. miramur tiambur- genfesprscaliisimportune queruloseiTe (uti perlit- teras CsefareEe Vetlrie MbìcIUùs die decima Aprilisno- viillmedatielapraspcrfpicimus) quafi albimfluvium infcftaClafleingreflìeorumquenavesper mare tran- icuntes ubique aggreOi effemus. Sed hoc mele ftbi (onfiiis in ulu pJeiumque eft, ut alios audaéler accu- fando criminibus fuis tegumenta quxrant. Verum cum ita injuriofeNobifcumegerint, ut iniqua de no- bis opinione benevolum CasÈrcas Majeftatis Vcftr»
itutra litttit laii
tifilDe. |
animum imbuerc velie non erubefcant; Ipfamulte-' 1666, rius celare nolumus, eofdem Hamburgenfes contra ,r omnejus fafque neutralit«tis dolofe hoftium noftro- rutn Commercia navibus nominibufqùe fuis circum- vehercj & tacita quadam confpiratione armataeaU- quot Batavorum naves in ipfo Albit gremio jam diu rolerare, ficutetiamnunc tolerant, cumnoftrxfub- inde ad mcrcatorum fecuriutem miflÌE, vix oiftio flu- minis falutato ftatim recedane 5 tantum abeft ut in alienis aquis moram trahant aut dominentur, ^od tamen Hollandis libere & fine quercia permifTum eile videmus. Sed miflìs artibus hifce veteratoriis (quse àPrincipibus ncc cogitati folent, nec memorarl débent) quod amicitia; eft internos, ecCsefareaia 1 Veftram Majeftatem rite obfervabimus, cavebimuf- que, ne ulla ipfms aut Sacri Imperli {lumina à navi- bus Noftris Bellicis inquietentur, aut eorum tran- quillitas iraminuatur, nec quicquam unquam noftrij permittemus, quo mutua neceflìtatis noftrK Santi- monia vel leviffime violetur. De estero Caelare» Ve- ftrae Majeftati bona acfaufta apprecantes.
Datas in Palatio noftro Wefimmafitrienfi vìcefim» fecundo die May, Anno miUefimo fexcentefimo fexagefma Jexto.
Ctefarea Veflra Majefiatis amantìjjimus Frater ^ confangnineas.
C A R O LU S Rex.
{ SfgiBi Imperialis heus )
Collationatum cum fua originali concordat in om- nibus , fide figilli Casfard à mefublcripti Viennae, die fexagefimo Dccembrif Anno mtUefimo fexientefimt fexagefima fexto. J. de Walrede, S, Caef. Majcttatii Coaüliarius Imperialis Auiicus> £c Sccretarius Sta-, tus.
Carel door Godts genade Koningh nìan Groot Brit*^ tannien, &c.
ALler Doorluchtighfte, onvcrwinnelijcke Prins, Broeder, Bloedt-verwant , ende fcer licvt Vriendt ; Soo wel door ons gemoet tot bewa- ringe van de Rechten van de mcnfchelijcke fo- cieteytfeer genegen, als door de Brieven van u Key- ferlijcke Majcfteyt in faveur van de Hanfeatique Ge- meente aen ons onlanghs gefchreven, fijn wy alfoo gefint, dat wy de Scheeps-macht, ons vanGodtAl- machtigh toegeilaen,liever tot beicherming· ende be- houdenis van de Negotianten, alstotfchadc ende na- deel ftrecken, bogecren; 't fel ve hebben wy oock in defe tegenwoordighe onfe met de geconfoedereerde Nederlandtfche Pròvintien fwevenden Oorlogh, foo veel het mogelijck is geweeft, ernftehjck gewenft,ende neerftelijck beforght. Derhalven verwonderen wy ons te meer over d'importune klachten der Hambur- gers boven anderen ( ghelijck wy uyt de Brieven van u Keyferlijcke Majeiteyt van den thienden Anrilis jonghft verleden bemercken) alsofwy d'Elve »iroom met een VyandtÜjcke Vloot waren ingetogen, ende haer Schepen door Zee varende, allcnthalven hadden aengetaft: macr dit is de gemeene gewoonte der gee- ner die een quaet gewiflc of coofcientie hebben, aatüï andere ftüutelijckbefchuldigende, een deckfel foec- ken voor hacr eygen mifdaden : maer nademael fy föo injurieufelijck met ons hebben ghehandelt, datfe u Keyferlijcke Majefteys goedt gunftigh gemoet onbe- fchaemdelijck hebben willen befocdclen met een fnoo- de opinie tegens ons foo willen wy u Konincklijcke Majefteyt niet langer verbergen, dat defclve Hambur- gers tegens alle recht ende reden van neutraliteyc, in haer Schepen, ende op hacr naem bedtiegclijck de Commercien van onfe Vyanden voeien, door een ftille of ftomme confpiratie, eenige gewapende Hol- landtfche Oorlogh Schepen, inde Schoot van d'Elve- Stroom foo langh hebben getolereert, ende noch tole- reren» daer de onfe fomtijts ende macr tot Convoy van deCoopvacrdcrsgefondcn, naeuwelijck in demont
van
en OORLOGH VSes-en^veertighfie BoecL 985 |
-ocr page 1002-
980 S A Κ E Ν van · S Τ A E Τ
|
1666, ^an de Rivier fij π gekomen, ende terftondc te rugh ge- .... keert, Soo verre is 'c van daer, dat fy in vreemde wate- ren haer fouden ophouden , of willen dominerenr 'tWelck nochtans wy zien dat de Hollanders vry ende fonder klachten wierdt toegelaten : maerdefebedrie- gelijcke konftcn(die van Princen niet gewoon fijn be- dacht , noch vermeit te worden ) overgeil^en : Wy fullen oprechcelijck onderhouden wat dc vriendtfchap tuflchen ons en u Keyferlijcke Majefteyt Vereyfcht, ende forge dragen , dat geene hare of des Heyligen Rijcks-ftroom van ons Oorloghs-fchepen werden ont- juftet, ofderfelvertranfquilliteytvermindert: fullen oock noyt yets aen de onfe coelatenjwaer door deJHey- ligheydt van onfe onderlinge vriendtfchap in'talder. minfte werdegevioleert. Wijders U Keyferlijcke Ma- jefteyt alles geluckstoewenfchende.
Datum den iwee eu-twintighfien May ftïlhienben- den jes-en-J'efiigh.
Uwer Keyferlijcke Majefieyts Jeer itmmde broeder ende Bloets-vriendt
CARO LUS Rex.
(Loatt S/g.)
Gecollationcertuytfijn Origineel j concordeert in aJles uyt kracht des Keyferlijcken Signets daer op ge- druckcjvanmy onderfchreven. Weenen den fefihten· den December feflbün hondert fes-en-feftigh- ünder- fiondc J. de Walderode . fijner Keyferlijcke Maje- iteyts I-lof-Raedc, ende Secretaris Van Staet.
ïïafcltenbc öe faecR fclf/ remoti (icrecöe Dc i^ccc Friquet.
^«iiiu- tie ^àn yriqiut aen gaei: S^oogfl JIRoi
Le foubfigne' Confeiller de fa Majefté Imperialej& fon Envoyé Extraordinaire vers Melfieurs les Eftats Generaux > fe trouve obligé de repreienter à tot.jSiii' V.S.S. qu'au moisd'Aouftdel'an paffe i66y. Sa Majefté trou va bon d'efcrire à Meflleurs les Eftats & de les requerir de vouloir ordonner à tousleurs Arma- teufsöc Officiers de Marine, de ne rien faire qui put troubler la liberti du Commerce dans les Rivieres d'Alemaigne, ou rompre la Neutralité, dont les fub- jedts de l'Empire onttousjours joüy en des femblables occürrcncesj&qu'ilsont aufli tousjoursreligieufement obfervédeleurcofté, Quefurlarequifition de fa Ma- jefté & les inftances du Depuié de la Ville de Ham- bourgh , MelTicurs les Eftats apres avoir eü 1'avis de Meflïcurs de l'Eftat de Hollande , & de toutes kurs Admirautées , donnerentle fisiefme Novembre de lamefmeannée uneréponfeparefcript , parlequel ils déclarcnt qu'ils ont tousjours eü Ie mefmedeffein degarder punduellemcnt la Neutralité, & qu'ils la garderontauffi àl'avenir, pourveu toutesfois que Ie Koy d'Angleterre donne une femblable declaration,& chargeant la Ville de Hambourgh de la demander & de 1'obtenir,
Que cetre refolution de V. V. S.S. donna fubjeél à fa Majefté d'efcrire fur la mefme matiere au Roy de la Grande Bretagne, qui tefmoigne d'avoir un verita- ble defir de fe conformer à la bonne intention de fa Majefté comme V. V.S.S. Ie pourront volr par la Copie de fa réponfe cy-jointe. Que cette bonne difpo- fition a efté entierement renverfée par la violence dont Ie Sieur Brederode, 1'unde vos Capitaines de Mer ufa dans la Riviere de l'Elve Ie/re»/ew< de Sep- tembre dernicr , ou il fit un terrible ravage avec deux grands Vaiffeaux de guerre de Mellieurs les Eftats & quelques autres Bafteaux, & à la fin entra par force devantlePortde la Ville d'Hambourgh, y at- taqua tous les Navires Marchands qu'ilyrencontra, prit tous ceux dont il peut fe rendre Maiftre, & ta- cha de brUfler le» autres qu'il ne pouvoit occuper, &non feulement ccux dcs Anglois, mais indiffere- ment &fans aucunediftindlion, ceux des Marchand» des autres Nations, qui croyoient eftre dans un Azyle aflèuré fous la caution de la foy publique , gc ce deibrdrc paiTi fi avant que quelques Citoyen» dc la |
Ville de Hathbourgh , ont cu leur part de la perte, i6C6,
l'un dc leur Vaiffcaux ayant efté bruilé 6c un autre___
pris & conduit à Amfterdam, Que le Magiftratde la Ville d'Hambourgh, ayant rcQcu un fi rude coup, par les mainsdeceuxdequiiisefperoyent derecevoir toutesfortes de faveurs, fut obligé d'envoyeràfa Ma- jefté une exadte relation de tout ce qui s'eftoit paffé en cefacheuxfucces, & de la fupplier tres-humblemenc de l'honnorer de fa protedtion, &d'empIoyer l'auto- ritédefon nona, &deceluy de tout l'Empire, pour difpofer Meflìeurs les Eftats à faire en cette occafion ce que la luftice l'équité , & fa blen-feance exigenc d'eux.Que fa Majefté ayant fait examiner l'afFairedans fes Confeils, & reconnu que ledit Capitiinc Bredero- de, par cette injufteinvafion avoit viole leDroic des Gens', au prejudice dc l'ancienne Neutralité, & de la bonne correipondance, ajugé que fans msnquer au devoir deladignité, àlaquelle ilaplut àDieu de rappeller , elle ne pouvoit moins faire que de coramander au foubfigné, derequerir Meflìeurs les Eftats de fa part, celle du Corps de l'Empire de re- parer cét attentat qui eft d'une fi dangereufe confe- quence, & de faire payer fans forme de Procez le pris tìuVaiffeauqui a ette bruilé, &reftituerà celuy qui eft à Amfterdam J & de donnerles ordres neceflàircs, afin que leurs Officiers de Mer ne faffent rien à l'adve- nirquipuiCTetroubler la libcrté àia feuretédu Com- merce dans les Rivieres de l'Empire,& qu'ilss'abftien- nent d'ufer des voyes de fait contre les Pcrfonnes, ks Navires, & autres biens des Sujetsdudit Empire. Le foubfigné fatisfait à l'ordre de fa Majefté par le prefcnt memoire, & fupplie tres-inftamment V. V.S.S. de prendre une Relolution , qui foit digne de leurpru- dence ordinaire, & qui pulflè donner une jufte fatis- faétion tant à fa Majefté & au Corps de l'Empire, qu'aux Princes qui ont des Places fur l'Elve, & un in- tereft particulier de procurer, que la liberté&fran- chife de cette Riviere foit maintenuë fous la foy publi- que de la Neutralité.
Le i6, de December i(}66.
Signé
FRI gitJ E T.
ΤΛΕη ondergefchrcvcn Raedt van fijne Keyferüjc- •'-^ke Majefteyt in'fijn extraordinaris Euvoyé hy de Heeren Staten Generaci vindt fich geplicht mv Heerlijckheden te reprefenteren, dat in de maendc van Auguftus van het voorlede laer fefihten hondert •vyf-en-fefiigh fijn Majefteyt goedt vondttefchrijven aen de Heeren Staten , en haer te verfoecken dat fy aen alle haer Commiffie-vaerders enZee-OfBcie- ren wilden ordonneren , niet te doen dat de vrye Commercie in de Rivieren van Duytflandt, kon- de troubleren, of verbreecken de Neutraliteit, die d'Onderdanen van 't Ryck in diergelijcke gclegent- heden t'allen tijden hebben genootcn , en oock al- tijdt rcligieufelijck. van hare zijde hebben geobfer- veert. Daer op 'tverfoeck van fijn Majefteyt en d'inftantien van de Gedeputeerden der Stadt Hem- burgh, de Heeren Staten, nacr dat zy hadden inge- nomen het advys van de Heeren Staeten van UoUandt, en van alle haerAdmiraliteyten, deny^i»Novem- ber van 't felve laer,gaven een fchriftelijck antwoordt, waer by fy verkiaerden , altijdt te hebben gebaric het felve deflèin van de Neutraliteyt punélueJijclc te bewaren, en dat ïy die oock fullen bewaren in c toekomende , met dien verftande nochtans , dac den Koningh van Engelandt gave een gelijcke verkla- ringe , belaftende de Stadt Hamhirgh fulcks te ver- foecken en te obtineren. „ DatdefeRefoIutie van uw Heerlijckheden fubjeft gaf aen fijn Majefteyt om op de felve materie te fchnj- venaenden Koningh van Groot Brittagaiev) àk he- tuyghde te hebben een oprechte begeerte van fich met de goede meeningh van fijn Majefteyt te confor- meren, gelijck 't uw Heerlijckheden door de hier by-
gevoegh- |
-ocr page 1003-
en OO R L O G. 't^es-en-njeertighfie BoecL 987
|
gevoeghde Copye van S]a antwoordt konnen fien.
' J. Dat defe goede difpofitie is geheel omgeworpen door de violentie, die de Heer Brederade een uwer Zee- Cspiteynen heeft gepleeght in de Riviere d'£lve, den ΛγΛ» September left-leden, alwaerhydeed een ver. vaerlijcken overlaft, met iJPMgrooteOorlogh Sche- pen van de Heeren Staten, en eenighe andere min- dere Schepen a en ten leften quaemen met gewei tj voor de Haeven van de Stadt Hamborgh, achtaften- de alle Coopvaerdy-Schepen, diehy aldaerontmee- te, nam wegh alle die hy konde vermeefteren, en be- ftont d'andere die hy niet konde bemachtigen, te ver- branden , en niet alleenlijck die van de Engelfche, maerindififcrentelijcken fonder eenigh onderfchydt) die toebehoorden aen Cooplieden van andere I>{atien, welcke geloofden te zij η in een verfeeckerde Haven, onder befchut van'tpublijckeGelocifj en defeonor- drequam foo nae, dat oock eenighe Burgers ven de Stadt Hamburgh hebben gehadt haer deel aen de fchaede, een hunner Scheepen verbrandt, en een an- der genoomen, ende tot Arafterdam op ghebracht wefende. Dat de Magiftraet der Stadt Hamburgh ontfangen hebbende een foo ruwen flagh, door de handen der geener, van dewclcke fy hoopte t'ont- fangen alle foorten van faveur, was verobligeert acn fijn Majefteyt te fenden een exadl verhael van al'tgee- ne in dit quacdt fucces was voorgevallen, en hem on- derdanigbft te verfoecken, hun te vereeren met lijn jroteftie, en te ghebruycken d'authoriteyt van fijn Λίaem, endievan'tfelveRijck, om de Heeren Sta- ten te difponeren, in defen ghevalle te doen, wat de luftitie, eq^uiteyt, en betamelijckheyt, vin hun is vereyfchende. Dat fijn Majefteyt hebbende defe fsec- ke in fijn Raedt doen examineren, en gefien datden voornoemden Capiteyn Bredenrode door dees onge- rechte invafie, had gevioleert het recht der Volckeren tot nadeel van d'oude Neutraliteyt , en goede corre- ipondentie, heeft geoordeelt, dat fonder te manque- ren aen'tdevoir van de waerdigheyt, tot de welcke het Godt heeft belieft hem te beroepen, hy niet min konde doen als den ondergefchreven te gelaften , om van Gjnent wegen , en van wegen 'rgeheele Corps des Rijcks, de Heeren Staecen te verfoecken, ditattcn- taet, ' het weick is van een foo dangereufen ghevolge, te repareren, de waerdy van het verbrande Schip te doen betaelen, en te reftitueren 't geen tot Amfter- liam is opgebraght, de noodigeordresteflellen, ten eynde op dat haere Zee-Officieren in't toekomende ■* nieten doen dat kan troubleren de vryheydt enleec- herheyt van de Commercie in de Rivieren van't Rijck, en figh onthouden van dadelijckheyt te ghe- bruycken, tegen de Perfoonen, Scheepen, en ande- re Goederen van d'Onderdaenen des Heyllgen Rijcx. d'Ondergefchreve voldoet aen d'ordre van fijn Ma- jefteyt door't t^enwoordigh Memoriael, en ver- foeckt uw Heerlijckheden feer inftantplijck te nemen een refolurie, waerdigh haer gewoone wijsheyt, en die kan geven eerierechtvaerdige fatisfaftie, foo aen fijn Majefteyt en 't Corps des Rijcks, als aen dePrin- cen, dieplaetfen hebben op d'Elve, eneenghemeen intereft, te procureren dat de vryheydt en veyligheyt van defe Rivier fy gemaintineert, onder't publijck geloof van de Neutraliteyt. u
Gctceckent
Έ R 1 gjr JS Γ.
giuIcfi^toierMeefiritinl^nbcntjan 6en ^ecban Ommeren, CllÖe emÖece IjafC ©0. J1©0B. (©elWpUi teccbm tot be fmim banöc ^tej om tcöifitewn/ tpamintten/enbebacc ban tapDo^t te bont.
3@at onbectufTcgen Voo^gtuafTcctt/ metcnbeon« tcent bc ^tabt Bremen, gceft get boigenbet
iueecRen langg geeft gebup^tbeganbeiinsl^' tuffcben befeonindtlgd&e Sweedfche cnbc Breemfche; ^OClt boo} nubiatte ban be Keur-Brandenburghfcbe» |
Lunenburghfche,enbc ^tabt Hamburghfche (i5efan= ï
tm. 'tpointÖaiibeimmedieteyti^3cbJfeflbe.^cni ---
bi^ acniloot^. 55c ^tabt fjabbe booj Ijaec bc Itrp» fcrigchc mbe j^ticti^ bechladngen : ihebe bat öet bifpupt mocöt tDfcben af geöanbrittot Régensburgh, cn ÖDOi bebaiitofaen brn Iföepfct gfiEnoembe Cnnv niiffacifm : Cnbe ÜOOJCÖ üelgcn^ 't Inflrumentnm Pa- €u ofitahugenfis : 't3l3flcft bEtboobt alle fcptcltjthe Eiibe ipgmniacötöc pjocebupren. Hèaec S weden örbs bmbegcficnffponpilbanErfurt, Dooj be Meyntfi- fche enöE onlang^ ban Maeghdenborgh, boo? be öran- denburehfc J^apcnen fiemacötigt/ ïjebbengeooibeelt bactetg^mebeb;pflont: <{Snbena batbe^tabtal ban eenigen ttibt af tc Sanbe / mrt bcict ban alie toc:> baec gcincommobeetttoa^/ rpnbljjcl^ gebolggt eene gcöcele 6rfliipting&. gnimer^ ( fooal^'tuptSSjes mm gefcgjeben gctocefl ) ben achtften ^eptembec uicubjtn fiiji / op bepbe 5pben banbe Weferljct ®dojo» fcljietenbegonncn/ toaecbooj aenbe^toeebtfc&ejP' α>ο«ι>Γ». bc een «©becfie S-upttnant/ een ïi(tmerfln;/'ooch eent ge ïïupter^ öooDt-gefcöootrn sijn. 5&ctople/ ban toe® gmljctMcpnebietce/ be Breemfche bcpbeS^iIIanben tcgften^ fnlcfe een macljt nirt lue I befenbe een honbc n/ Öebbeniiaecfonbfc eentge fcl)aebe tot Woltmershu- iengereticeitt/en figï) albarcbcefcljaiitfl. 5&en ne- genden g.bben be Sweden bobaicn benebcn be ^taDt ebec bc Weiereen ^ctjip fouugegcfïagen/ cnbc jtjn alfoomcteentgeöegimrnten obec gnnaccijerrt. Itl^ fp bp ben Waer-Toorn eobc nlnjtjjcn a.anbc figï) öebs ben loten fïen/ jijn fp banbc toallen alfoo gegroet/ bat fottimigestjnbDobtgftilcbcn/ anbere gequrtfl. iSuf= fcöen Woltmershufen en Habenhufen , jijn eeniglie iSuptet^ toelclïeile nae quaemen nebn; -gcfci)oa= ten.
jmaec obermibt^ be Sweden figfy fece met ©olclii betfieccRten / en bie ban be ^tabt m Woltmershufen tegen^ be gantfege maeljt niet Itonbe&eflaen/ geE^ ben fp baec lipt bebd br^ïiaet^ tegen^ benabonbt m be ^tabtbegeben. 5&en thienden öe^ baegtj^nfet booj gcbaUen: ^lUeen geeftmen ban be toallen irecb/ nfetfonbec bet Sweden fcljaebe/ gefeboottn. (ilegeni ben abonbti]^ Woltmershufen, uptbtbcl bc^ iSaebt^/ en bec 25ucgerpe met Jiaoiticccnin faanbt gcfctjotcn. «Snbeobecniit^ Öet nirtfoora^inbitpjcaechtc/ 30« eentge öonbrct ^olöacten upt gecommanbeert/ Die met öanbt gcanaicn alle ftupfcn inbjanbtbjaebtfn/ enbe be Sweden baec upt gelarggt gebbrn. Slnbfcn fulchg niet göefeijiebt toarre/ foUben De Sweden De^ anberen baegg^ albaec een SSateipe ijcbbrn macclit/ toatcbanfpalleöupfmopbeftap/ Jjabben bonnen bebrtben. 55en elfden September frcc ban be toallfn gefeljooten- ^aec-mibbagl) jijn fes hon- dert^olbactenna Woltmershufen gecommanberct/ bie alle boomenbcbben afgci)oute)en/ en twue obcei= ge fjupfen in b?anbt gcficechen. ©aec nae lieten fig& eenige Cioupen JSupter^ tuffcften Woltmershu/ea enHabenhuien fjcu*. ^tjn ooch foo na gchomcti/bat vier a vijf metfluc&en/ bie bc^oibatenép haer {jab^ ben/ ftjntei nebecghefcftMten/ en onbec bic een fcec tcc^ltjcfi gemonteect. wm twaelfden ^eptembji^ feonbaegl]^ i^ niet boo?-®ballen; ©en derthienden if Ijiec en baet fletthe fajecmutfel gljctoeefl met be aeootfsprfellcn : .ïSiemanbt ban be Breemfche ^De i^ gebleben. be Sweden geeftmtn obec be c wintigh ban be9aecbenftenballen, ^^en vecrchienden, be^ na^ fjebben be halbaten twee is^en^ met üEouta)/ Unchec^/ cnanbcu^eetfc&twbptKJBun^ te/ beSweedtfcheöuptccéafiafnomen/ tìjaec obec vijföuptet^seblebenjön; '^Uàoigen^ontrentthien upcen/ gebben 4e Sweden een inbalopfcedtecHof- (lebegöebacn/ enftjnvierbanbacceiKuptct^nebec- gefcgooten / giet bp tó een banbc Breemfche fonber gebaettoo?'tbeen Beftöooteu, .f^ecbe mibbaglj ÖebbenfommigcCompagnienSSoigrei cn^olbaten acgtec ben ®oe?n fesen veenigh<0(fen/ tóorpfnen ©aecbentoegöBeÖarit / biebaii öw^hutentoeiioo= meiütt/ ttivuf ®oebec©op/ nae'taLcgetbJiilenbe/ aenaefleccfeen/ driefit^ter^ncbtc gefebooten/ barr onöittwiCommanbant. J^ft» bffft banbc toallm
Oefien/ |
-ocr page 1004-
988 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
i666. BcfiftJ/batceniaeCompainien öuptec^ tien Baecen
-Öeb&mtoincntebuipefeomen/ Daec onött Oecftmen
• met Canon gefcöootfn/ alfoabatfenictfonöccfcÖaDe gcbbm moeten toijcften. Φο^α gebben be beleaetbe alte ^toeebtfcbegcmarcftte toegen bebojben. j^ebbenban Oe tualbec i>weden beflen Confiapel booDt gefd)oo=> ten / bupten anbere fcöacbcn biemen niet toeten fton. ?f>en vijfchienden nacftt^/ fiebben be ftnecïjt^ ljan= öe2l3Iepcften twee <@fficiet^ boobt gljefcDooten/ en met be ©aecben / oüec be honderc öij^ - baelbec^ toaect/ binnen geb?acbt} ban be Bremers niemanbt gcquetfl/ al^eenfolbaetinbeneeft/ fonbec petijrftel.
^ebect ben vijfchienden 5ijn ootft beiioflen of 200= ben ban Hamborgh enbeelber^ belet boo? Bremen te gobet, paflécen. «©elijclt ban oocft be Zobel, nptöm ïSaebt gebelïineert aen gaecj^o. Jll^og.i^ggeljinbect getoecflnptteftpomen. J^oetoelich öaecbegantfcBe ^oniec öabt becmaent enbe gebeben om pemantijec· toaert^tefenöen; 45nbc te toonen battet haec een ecnfi toa^ om Ijulpe alljiec te foecfteri : ^p bebben mp D'ere gfjebacnbanfteet^ te fcDipbenbatfeljet op mp lieten flaen; nicttoillenbeeenige offende of oo?fae£fe acn Sweden gcüen /. om te Slagen / batfe bupten 't llijeft ljuïp üecfocijten / enbe alfoo be brute openben tot feptelijcHDf pt / 'of anbece toegen aï^ be gIjccccBter iijriie enbe in 't Sijcft gcbjuprltelijche. (©ocft om bat; fe bacc en boUrn mrrcltte be torpnigb appacentic/ om prt^ te iciangen/ ban be geene bie üetWaecbenfoo belcininect te 5ijn met Ijaet ©ojlogt) tegen Engeiandt, Jgoe tori icft Dacc tegen Ijaec geOuecigbiöcft fcÖ?eef batfe mocfltn bertoacct^ ftnDert / tot betopbinglj ban hacc gljcmoet/ batfe niet öabben na-gelaten / batfe gatcooch bact mcbe morjien ontlailcn ban be cep?o= cöe bic öacc mocijten Oorn öafc<i5emcente/ jae be polïecitept/-ban te bebben becfupmt/ en ban niette bebben gebaen / allr${ toat itonbe bebacbt toojben tot Saec rebOingö en befen(ie.
Jgirctoiccbtgbebaen een boojfïagb/ batboo?eecfI baceH^o Mog. moebt gbclteben te fcb|Pben een be- toeegljlijche ÜHffibe acn be na-buerigbe Keuc-enbe ®oj|ien/ om bie t'eneoutageten tot boojfianbt enbe bulpban Bremen : (φεη tweeden, Dat baeci^o.,f©og. felf bdiefben te benciten op eene befenbinge bectoaectp: gelijch in 't ^i^fC vier en vijftigh. )Köcï- ©nbectu(Tcl;cn toa^ ben achthienden totöegen^= öoeat- bucgb een gemeenen Rijcx-Confiiium,iii fabeuc ban fli&ir ^^ genomen / gcnaemt een Rijcx goet achten, banlsjc. bcfïaenbeinbEfenaerboIgcnbevierpointen/ foobiebe ineiKot boojfs bifpofitie intlufibe/ ban tooojbetetooojbein: «rsing. fliiEfcDcn. olltBÖ J^
DAt wel aller wegens daer heenen tefienftaet, dat die van fijn Keyferl. Majeft. ende het Rijck, uyt krachte des ίηβτηιη^ηίϊ Pacii aengeftelde Commiffie ende mediatie fonder uytftel voort- gefet, ende defelve alfoo alle andere dienftige goe- delijcke wegen ende middelen bevordert worde.
* II.
Dat oock met ghedachteiiPii/i» ende Breemfi Gc- fante vorder hier over gecommuniceert, ende die nootdrufc inder faken geremonftreert mach werden, lil.
Doch dat ondertuflchen > dewyle die faecken hoe langer hóe meerder tot daedelijckheyt uyt flaen, fijn Keyferiijcke Majefteyc niet alleen het uytgeven van fcherper avacatorien ende dthortaterie» aenteraeden, gelijck hier mede aldenyderdanighft gefchiet.
Maer ondertuflchen die gedachte I/tifrmteiite Facit, en den Rjjex'Conftitutiones, tot afweeringe v»n gewclt, beraemde middelen tot behoef der meer - geroerde Stade , ende op dat defeby dat geene, alshaerden meer-gedachten Vreden-flotinruymt, ruftclijck ver- bleven mochten, werckelijck aen de handt te nemen 2.ijn.
ΦίΠΛί- «ffinbe alfoo in befentijbtbe ©cec-Ysbranti öab ae^ twüjs febieben / bat bp tot Stockholm niet toijïe te tecbte te »aii tiiit Roomen/ enbe batmen fieeti^ (iont opbrt^tececen
^i®" ban&et£lbinehfe€caciart entcenr. |
^oometcMemenbatbefen^taet toaeftec toiecbtv om pet^ onbec be banbt boo? Bremen te boen. 3@ant bicc be atanbt-®?obintien feec appj^enbeetben bet betgcootenbanSweden boojBreemen ; bcbbenbegc: ficn toat een SSiffcbop babt gebaen / enbe bat een Ifio; ningö beel meet ( foo na-gebupj sönbe ) foube Ronnrn boen,
5&envieren twintigften jijnbegebopUbct Cappojt ban beïleecen Goris, enbe anbece baec ©o.iBog,<!5e= bqjuteecben tot befafienban S weden, gebifiteert enbe ge-epamineectbebbenbe mijn memorie/ becfoeeiienbe om be cebenen baec inne berbaelt/ bat baec ]|o. Jitiog. geliebe (n gebolge ban baec fo in'tgaec feftien honderc vier en vijftigh, al^ anbcc^getoonbe genegcntötpt/ De gun(ïiBc/enbe be bebuïpfame bant te leenen/ tot üooj» ftominge ban 'tguact/al^ toaec mebe be^tab Bremen enbe benaecgebupjfcbap/ boo?begcfcbillen/ bie tuf. feben beniHonincïiban Sweden enbe beftlbe ^tab een opgecefen/ toiect geb?epgbt / enbe licbtelijch mecc anbece becbjtetige gebolgen foube mogen caufecen/ bie baec naecfooIicbtelijcR nietfouben jgn te fiillen. tï^ naec belibetatie goet gebonben/bat aen ben boog-gem, ïtonincft ban Sweden be mebiatïe tot befliffinge ban beboojfsgefcbiïïenfoubetoecben gepjefenteect/ enüe bat baec ban notificatie foube toecben gtbaenaenöe i©eecenï!teuc-©o?flban Brandenburgh, enbe be ccni^ertogenban BrunfwijckcnbeLuDenburgh,mitf= gabec^ aen bet ®o?(ïelijcfte J^up^ Heffen Caflel, met ©iieubtenbej^abupjltjchbetfoccft/ bat bare ïteuc- enbe Bojfleï. ?&oo?lucbtigbcben / in baece acngebana gene goebe <@ficien ban mebiatietot befliffingbe afê booren/ met allen etnfi enbe pbec toiïïcn contiimcren.
oEnbe toiecbcn be gbenieltel|eernibaecJ|o.|l5oi. «©ebeputeccben betfocbt / bien aengaenbe begeceqm= ceccbe .fHaiffibcn/foo aen beboogb-gemeltettoniiiDlj in Sweden al^ aen be boogb gcmelte iicuc-en ©ojiien te toillen coneipiecen / enbe op papiec bjengen/ om al· biec tee 3^ecgabecingb gelefen/ enbe geacce(iccct tc toecben.
Φε jHeecen Deenfche enbe Lunenburghfche, toa= een ben negen en twintighften enbe dertigften in cotls fecentie met bie ban baec Jlfêog. fp bjongen feer op bet flupten ban b'lïlliantie : onbec anberen mebeallc= gecenbe / bat fulcfi^ ^et eenigbfie mibbel toa^/om be ^tabt Bremen tefalbecen. €nbebateombabbenfp bet acgument ban Bremen feec geuegeect/ enbe göc^· bjupcRt.
gnilollanbtbact; bangccappojteertjijnbe/ i^gf^ toont gcoote infiantie tot Bremen : «gnbc batmen/ om bp pjobifle te geben jaloufie aen Sweden, foube la= ten macebccen eenige €coupen ontcentOoft-vritflant.
55e 25i(eben aen ben ïtoningb ban Sweden, ^^abupcige üteuc-cnbe ©ojfienbolgen.
Serenfjfimei éfc.
Tilabentes, atque gratiflimisanimis agnovi- mus Regiaï Majeftatis Veftrse fingulare , & pium iludium reducendas inter SereaifiSmuin
Magna Brittanni» Regem, & nos, paci, & concordias, reiïinguendoque tam luduofi belli incen- dio; utque fandtum illum affedum , quo Regia Majeilas Veftra opcram fuam componendis hifce dif- fidiis obtulit, exofculatifumus, eandemqueoperam confeftim admiflimus, itaofficii noftri rationem exi- gerecenfuimus, uc tam laudabili propofito, quantum innobiseflèt, provirili refponderemus, &noftram quoque operam fopiendis diflidiis, qu« interRegiam Majeftatem veftram, & civitatem Bremenfetn exor- tafunt, Regiie Majeftati Veftrse peramice offerremus, praecipue cum non parva follicitudo nos habeac,· ex iftis fcincillis msjus fortaifis incendium, & graviora bella eruptuta effe, quam primis, mitüs quifquam animo poiHt concipere, quippe quas vicinas/>«>»» gentes, ac deinde etiam non ex guam Germania: par- tem, quadem guafi contagione aliquando poffinc cor- riperénifi malis iiüs in tempore opportunis, acpro- futurisremediisobviameatur. ' „
' ■ Qu«. |
-ocr page 1005-
|
1666. QiMpropter cum nihil nobis magis, cur® fit, quam
■-- ut pax, & tranquiilitas publica, quantum fieri poceiè,
ubique, ne prafertim in vicinia Hoilra farta tefta con- lervetur, non potuimus nonproea, quainobiscum Regia Majcftate veitra, nee non cum ci^imcBrernenfi intercedic, neceflltudine, &amidtia> mediacricem operam noftram Majeftati Veftras cum omni can- dore oflerre, uti vir nobiiis AblegatusnoilerZ>iw«i« Majeitati Veftrffi larius expoficurus eft. Quod l"u- psr etì.
Sertnifjime, é'c. Deum optimum maximum pacis, & concordiie iuprenum authorem ardentiflSmis vocis precamur, ur tam pio operi divino numineiuoafpi- rare, & Regiam Majeftatem Veftram diu feliciter confervare velit. Dabantur Hagx in Batavis ipfis Ci- lendisOétobris miUefimofexceutefimo foxagefimo Jexto.
Doorlucht'ighiie, éfc.
GEIijck wy metvreughtendeeendanckbaerghe- moet verftaen hebben, definguliereenGodt- vruchtige ^enegentheyt van uwe Konincklijcke Majefteyt om tuffchen de Doorluchtighfte Koninck van Groot Brittanien endc ons de Vrede ende Een- dracht te reduceren, ende den brandt van foo droe- vighen Qorlogh uyt te bluffen , endc ghelijck wy die heylige genegentheyt met de welcke u Konincklijcke Majefteyt fyn hulp, om deiediffentien byte Jemen, geprefenteert heeft, met groote geoegentheycTtaen- genomen, ende da fel ve hulp terftondt geadmitteert ; Üoo hebben wy gedacht dat het de rede van onfc plicht vereyfchte, dat wy foo pryffelijok voornemen na ons vermogen mochte vergelden, enoockonfemediatie om de diflèntien, welcktuflchen uwe Konincklijcke Majefteyt en dc Stadt Bremen ontftaen zyn, by te leg- gen, aen uwe Konincklijcke Majefteytvriendelijck prefentcren, voornamentlijck door dien wy niet wey- nigh bekommert zyn > dat uyt die voncken miflchien wel een grooter brandt en fwaerder Oorlogh mocht komen te breecken, rIs wel yemandt foude konnen concipieren, als weïcke eerft denaebuyrige volcke- ren, en daer nae oock een kleyn gedeelte van Duyts- landt, gelijck als door een Peft konde komen te be- fmetten ten waere in tydts door opportune en nutte remedie dit quaet wierde te gemoet gegaen.
Waerom door dien ons niet meer ter harten gaet, als dat de Vrede en gemecnc ruft, foo veel mogelijck is, over al, en voornamentlijck in onfe naebuyren vait werde geconferveert, hebben wy niet kennen naelaten voor de vriendtfchap, welckeonsmetuwe Konincklijcke Majefteyt, ende Stade Bremen inrer- cedeert, onfe mediatie aen uwe Konincklijcke Maje- met alle JSnceriteyt te prefenteren, gelijck den Ed. onfe Afgefant tsbuntt uwe Majefteyt wyder het overi- exponeren fai.
Doorluchtichfte &c. Wy bidden vierighlJjck den Alderhoochften Godtdeopperfte Autheurvan Vrede en Eendracht, dat hy foo Godttfruchtigen werck met fijnGoddelijcke genade wil begunftigen, en uwe Ko- nincklijcke Majefteyt langh geluckelijck bewaeren, gedaen in de Hage den «^wOöober^oWiri fisenfeftigh.
3fien ϋέ ©ceccn Steuc-^^ojfl toati Brandenbureh enbe Jj^actogen ban Broniwijck cnöe Lunenburgh, mkfgabec^ oen gct ^oifCelijcRe Heffen ,
CaCTcl.
Dooluchnghile, é'c.
WY hebben zedert eenigen tydtherwacrtsniet fonder groote bekommeringh vernoinen de ongelegentheyt dier mede niet alleen de Stadt •«Jlteti. Bremen i nemaer oock de daer aengrenfende Landen worden gedreycht, door de oneenigheden endege- fchillen die tuflchen den Koninck van StueJentnàc de felve Stadt fijn opgerefen, ende derhalven uyt een Chriftelijck ende vrede lievend gemoet goedtgevon- den onfe mediatie tot befliflQngh van de gefchillen aen V. Deel. |
den hoogft-gemelten Koninck van iWf». foo door Brieven als door onfe Minifters te prefenteren, op ïoo". vaft-vertrouwen dat fyn Majefteyt de felve fai accep- — teren. 'tWelck wy uw Keur-Vorftelijck Doorluch- ticheydc mitfdefen hebben willen notificeren, gantfch vriendt ende nabuyrlijck j vcrfoecken dat defelve on- dertuflchen met ende neven de andere hooge Heeren Mediateurs, in fyne loffelijckeaengevangeneofficien vari mediatie tot befliflinge o^ 't ernftige ende y verigfte gelieven te continueren. Ten eynde alle vorderege- vreefde verwyderinge ende dadelijckheden voorge- komen ende te gemoet getreden mogen worden : Daer toe Godt almachtich fijnen genadigen ïegen wille verleenen, den wekken wy bidden.
Doorluchtighjle I^c. In den Hage den eerfien Odtober feflien honden fes en fefiigh,
ϊβ£π tonfeceerbe bagrifjcft^ terbolirccftinobticc alftancc: «ieuc-25?anbenbucöljicccfoIupt om rcbc= benen 5 Eerftelijck, ombatnJEntleteerftep?oicctin örnv bp' J®ap Bfientaecfit DebbcnDc ten obccfiam ban fijne befiju. jasinilicc^y öet tweede in ϊϊηβΗΐίο fonDcc tie frfbe ^"O;,, Öabflefojnieect. iCen tweeden Ucgeecbeoochfubnbie. «er»? ' <@ni bat aen Lunenborgh bacc toebsierbt^oopgc' sttccc· geben: ®ocii in btc bacbtgtngcnticllieuc-©o?(iei ItlcRe confjlu^ meet tot ©icebeenbeberbjagDal^ tot bectoöbecingf)- ^P Degeccbtn afooeningfte ban ee? Hige gravamioa, enbe een reglement in 't Eanbt ban Cleve.
an Jlolianbt iailbet niet toel boo?t. J^acclem Dtcl» tet langöfl tegen? om batSBjanDenlturgIjriOÖaci)- teciöcft öiclbt: (©pinei:enbc,menbeIjoojbcnnietali 't famenbecöanbt te boen. atangfj ijabt gffojceft een bifpute obec feecbece fubflbie/ bp be i^cecen Hartogen ban Lunenburgh gcptetenbcert : dinbe om bat be quadruple ïMIiancc met Dennemarck, be· fen Sraet, Brandenburgh en bc gcmelte ®D?pen norft niet toa^ boltrochcn 3 foo bonbt men goebt bien- aengaenbeaen befcIbe©o?(ÌcntccompiQcetcn; om befelbe te meect'animeren tot con rcrbatie ban Bre- men : 't 3©elc8 in befe töbt meeflboojbeSwcerlen toiecbttoe-gefet.
VErklaren wy ondergefchreven Gedeputeerden van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, tot het ftuck van de Alliantie met den Koninck van Dennemarcken, den Ceur-Vorft van Brandenburgh ende de Vorften van Bronjw'^k ende hunenbuigh aen te gacn, ende de Gemachtichde Minifters van hacre F. F. D. D. van Bronfipyek ende Lunenburgh voorfchreve, defe meda onderteyckent hebbende, op approbatie ende rati- ficatie van de Heeren onfe refpeflive Committen- ten met den anderen te wefen vergeleecken, dat haer F. F. D.D. boven de uc^i Maendenfubiidiegel- den , haer zedert deo eerfien January tot den eerfien September beydedefesloopendejaers, buyten con- tro verfie competerende, nochfullen genieten, ende dienvolgende haer by, of van wegen hasr Ho. Mog. betaelt werden , t-met Maenden gelijcke fubfidienj des dat daer mede fai wefen ge-extinguecrt deaflie of prétenfie by of van weghen haer F. F. D. D. ghcf maeckt, endc voorheenen lange getrottcert hebben- de ever het' onderhoudt, ende de betalinge van de VolckeMn, die voor date van den voorfchreven eet' 7?i» January in 't laefte van den voorleden jare in dienft zyn geweeft.
en OORLOG Η. 'tSes-en-^vemighfleBoeck. 989
Adtum in'i Grevenhage den n'^fen tw'mtighfitn Odo^^ ber feft ten hondert Jes tnfefttgh.
{L-SALorens Muller. (L. S.]iVicquefort.
(L.S.) GotdertvmIteede tot Amtrongm, L.B.JtPaüeitt'
^000
{L. S.)Goris. {■L:S.)JohandeWit. (L.S.) Viettrfin.
^en |
-ocr page 1006-
990 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
i66S. fófpfec fcbjecfootftaen öen l^eet Fnquetijen
.■ ijoÏBinöin ®.2ÌÈf.
LeopoUus.
a^Mii TV A dubitamus quin vel fama ducere ο quoque
ttPlec IVI ■ ■ ' " ->■—'-
«tpltc iVl loci jam percrebueric, quem in modum Coro- een DeCé naSuecia noftram & facfi Imperli civitatem
Bremenfem, pofiquam ab aliquo jam tempore tìtatus SB2tmeu eidem quaeflioncm movere eandemque in lubjedtio- nem fuam afferere inftituiflec, nunc tandem contra orane pariter jus aequumve, ac ipfas facri Imperli conftitudones pacifque Monafterienfis Inftrumen- tum hoftili cum ejcercitu circumfederic oppugnerque.
Neque vero te celare volumus, quodficutidehoc tam arduo negotio cum noftris & Sacri Imperli Eledloribus, Principibus, ac Scatibus in Comitiis adhuc Rathbone congregatis communicavimufi iidem- que nos unanimi voto fuo interpellarunt > ut ea contra diftam Coronam Succia, utpote Sacri Imperli Sta- tura, media, qux didlis confticucionibus Imperli ac pacis inftrumento atque executionis ordine in Imperio funt provifa, nova nimirum arétioraque mandata avocatoria j inhihitoriaque, ac de csEtero ora- ne id quod diüx. civitatis, adec^ue & publkae in Imperio tranquillitatis fecuritatilque confervandae effe poffet, realiter expedire vt llemus ; nofque pro Iraperatorli noftri muneris parclbus haud eorum quid- Guam ( prout ex copiis tam didtorum mandatorum Litterarumque noftrarum ad prEediitum Sneeia re- gum dehortatorierum, quam & executoriahum i ac excitatoriarum > monitatoriarvmque ad diverfos Imperli Principes Status accirculorumdireö:oresplurlbusvi- debls) defiderari patimur: Ita cum & il uftris Gior- gi/Oacis Bron/iptcefiftsZellenfis Ablegatus in- diöis Comitiis Katlsbonenfibus noviffime ad huc vìginti quatuor menfis hujus nortro Ibidem Legato Hocher de fua totlufque domus fuse optima intcntio- ne, quod in ejufdemconfcrvationemcivitatià nobif- cum realiter concurfurus, executionifque partes pro lìngulari in nos ftudio fuo atque dcvotione haud fub- terfugiturus (ic, pluribus confettare fecerit. Nos eidem vlciflìm , quam dl<3;a tiobls oblatio grata acciderit, fignificari, fimulque aflecurari curaverimus, quod diftx domui «que ac omnibus aiiis, quiproeadem confervanda civitatc accurrerint, non folum quid- quid hujus intultu executionis expeniarum damnive quoque modo pertulerint, totum nobls procurantibus à Sacro Imperio fit refarclendum, fed nos etlam, eornudem quempiam ejus quoque auxilii intultu a diiStaCorona invadi contingeretjcontra eandem realiter ipfis adftiturii manutentlo|)emque noftram prasftituri fimus. ^Ipro inde benigne volumus, ut; cum nec Generalièus Faderati Belgii Statibus iqul- bus & ipfis didara civitatem apud Impe-
rium confervari haud modicum Intererit) eam no- ftram & didtie domus Bronjwicenfis opti mam inten- tionem non ingratam fore iperemus, tu iildem de pracdldis omnibus abfque mora fignifices, Inftefque Btque urgeas, ut ex fua quoque parte, fre felitofmin nos facrumque Imperium Jfudio juxta aC fingulari pru- dentla fua adinduciasfaltemquafdamcivitatiobfeflie procurandas concurrere, imprimis vero, ne animum defpondeat, eandem ad conftantiam animare deque auxlliis, liberatlonemque fua propediem ad futura litteris opportunis folari velint. Id quod data occafione ajfe&um vicìjjìm éenevolerstiaque noftra Caifarea erga eofdem iibenter recognlturi fimus. Exequeris in eo benlgnam expreffamque voluntatem noftram : Quid quod reliquum eftjgratiamnoftramCiefarcam benigne tibi confirmamus.
HetifitE die triginte Septemiris, Amo miìlefimofixcen- tefimofexageftmofexto.
Y twijfFelen niet, of het gerught is oock al ter dier plaetfen, hoe de Kroon van Uweden onfc en des Heyllgen gebiett Stadts Brmtn » na dat
Leopoldi
w |
hy eenighe tydt hiervooren, defelvehad voorgeho-
men queftie te moveren, eedeonder fijn fubjeöiete ---1
brengen, nu eyndelljck tegen alle recht en reden, ea felfs de conftitutlen des bey llgen Rljcx, cn het Inftru- ment van de Weft-phaelfche Vrede met een Vyandt- lijck Leger belegert heeft, ende beftormt.
En wy willen niet dat uw onbekent fy, dat, 'gelljck wy van dit foo fwaeren werck met ons en des heyllgen gebiets, Keur-Vorfleu. Vorfien, en Jfiiri» In de Ver- gaderlnge tot Jiegensborgh vergadert, hebben gecom- municeert, -welcke ons met eenparigh gevoelen gein- terpelleert hebben, dat wy tegen de voorfz Kroon van S-weden, als zyndc een ftant des heyllgen Rljcx, die middelen welcke in de voofz conftitutien des Rljcx en het Inftrument van Vrede, alsoockdoord'ordre van executie in het Rijck fijn geprovideert, nament- lijck nieuwe en vafter mandementen van verbod ende afkeeringe, en voor de reft alle 't geen, 't welck konde dienen tot ruft ende fecuriteyt vande voorfz Stadt en publijcque tranqulliteyt in het Rijck 5 reëlijck wilde expedieren; en wy weghensoafeKeyferlijckeplight haer niet (geHjck uyt decopyen foo van de voorfz be- veden en onfe brieven aen de voorfeyde Koninck van S-weden van afmaninge, als van executie en opwec- kingh cn vermaninge aen verfcheyde Ρ^Γβοη des Rjjcx- (landen ende direiieurs der Creyjen fien kont ) fullen la- ten ontbreecken ; alfoo, dewijl oock den Afgefant van den Doorlacbtigen Georg Willem Hertogh van Brunf- tuyck, Zei. op de aengefeyde Vergaderingh totJli- genshurgh, onlanghs noch den vier en tmntighflert van defe Maendt aen Hocher onfen Afgefant odtk aldaer met veele woorden gecontefteert heeft vande goode intentie van hem ende zyn gantfch geflacht, dat hy tot confervatie vande felve Stadt met ons reëlljk t' famen- fpannen, ende aende executie volghens fijn fincere genegentheyt ende devotie jegens ons niet f^weygc- ren deel te hebben, wy beforght hebben, dat hem weder wierdt te kennen gegeven, hoe aengenaem de voornoemde prasfentatie ons gcweeft is, cn te gelijck geafleureert, dat het voornoemde Huys gelijcK oock alle andere, die tot confervatie van de ielve Stadt ful- 'c famen fpannen, niet alleen van het heyllge Rijck door onfe voorforge alle de fchade en onkoften, welke fy ten aenficn van defe executie gedaen hebben, fullen weder krygen ; maer wy fullen oock een yeder van de felve, indien hy by geval ten aenfien vande voorfzfub- fidie van de voornoemde Kroon van Sveden wlert ge- in vadeert , tegen defel ve reëlijck by te ftaen, en onfe defenfie te prafteren ; welke daer om vriendelijk ver- foecken, dat, dewyl wy hoopen dat defe goede inten- tie van onsen het Huys van aen de Staten Generaci der Vereenigde Nederlanden ( welcke oock felve daer niet weynigb aen gelegen is, dat de voorfz Stadt Srfwiw by het Rijck werdegeconferveert) niet onaengenaem fai zyn, ghy defel ve wegen alle het voor- gaende datel ijck te kennen geeft, in fiftecrt en aenhour, dat Zy van hare zyde volgens hare gewoone genegent- heyt jegens onsen het heylige Rijck tegelijk oock met hare finguliere wysheyt willen famen fpannen', om ten m inften eenige induàìe voor de belegerde Stad te pror cureren, maer voor al dat Zy haer niet begeven defcl- ve tot ftant vaftigheyt aen te moedigen, en wegens de fubfidieen hareverloflingeeerft-daegsin toekomende met opportune brieven willen vertrooften ; het welke wy by gclegentheyt weder met onfe affeöie en Keyfer- 1 Ijcke genegeiitheyt jegens defelve garen fullen vergel- den , volgt bier in onie goede en expreffe wille : welc- ke voor de reft onfe Keyfcrlijcke genade ugoetgun- ftigh confirmeren.
Gedaen tot H^eeaextdea derfigèfieaSepcetnbery^/e» hondertfes enfeSiigh, 1
gn befenSSifEftBaiacnmetcBelöcft/ batbeftip^» fcc Het aen befe S>tm (bupten 't Oöcft aelee«" ^ d«"«ï. conimanbemi be ronffcbatic banectiin'tetjcBBe» Irgcn ^tdbt. sÌ&are bp befen j&taet psffentse ban ine» flcn Öaf C gewoonlijcke liefde tot hem ende het heylige » Roomfche Rijck. ©ait nocfitan^anbet^ be üepfnr^ '
foQ bfchtoil^ iiabbm et^mbt l^n {mctMitcar^f»'
j fUDf |
-ocr page 1007-
Ì666.
en OORLOG Η. jSes-sn-ijecrtighfleBoecL 991
|
enöe ηοεί) onlang^ öaec öe ©eet Friquec fiiaeeBbe bat Defcn êtaet fiaö BcmotpDe rtift öe faecBen ban Ooft- Vrieflandc,
?ïIfooaIiwcbïtfuc-S5?anbenbur0DfIs ioonöe irte· folupt tot b' Alliantie / gei eenfgUe miöbel biaec boo| be ^tabt foube uiojbcn geccbbet ì foo gingen be @ees een Goris, de Wit, en Glinftra, acDtecjtiibbagfji bp be fteuc-25?anben6ur8fel©inifïecCopes, cem· inunicecf nbe 't boojfs / en bat men plaet^ foube open aten Doo;ben9eei:ftteuc-bo;fiini)et€cactaet. fcpbe geen la|i teHeBBen/ te fullen fcfjjrjben 5 enbe Dat Ijp tegen^ ^onbagft 'jSabontb^ftönanttdoojDt Rebben: ©at abbö^fiabtbangoebeinclinatie: bat iet bietcK foo langt; mocgt tuojDen opgeljouDen.
«Den vijftienden ®ctobec cefuinptie opcnbaccs ben öaec Die ban Geiderlandtenbeanbcceop'tcap= pojt boojbe igeecen Goris enbe anbecegDe&aen ban 't gefpjeeli niet ben ®cec Copes geïiouben / oocft toat tcaegD: €n&e meenben men Dienbe nietteflupten boo? Dat oocft Brandenburgh fouöe geceet jijn, ^e @eec SaeDt #en(Ïonact^ gatangeetOe langl) oaec op : men geern foube toacfiten enbe flilflaenbp als Dien men feonbe te toeegb bjengöen / Dat oocït onDec» tuffcften be Swecden bOO? Brcmen fïil fïonben, (Btf benbe te itennen / men moefï geen töDt becliefen / om Bremen te confecbecen : enDe te beletten foo gcooten nentoa^ banSwédenboojbatconquefl/ altefojmi» nabel fullen toojbenaen Denemarck, Duytflandt, enbe befenStaet: ateggenDeOidenburghcnbeOoft- Vrieflandc Daec aen; floegö boo? tot tempecamen» ten; men foube tet^onbt cefolbecen totduptinge/
ctatm
rast
!!5jemtn afüthjo'
ItEII.
«Clin- Jinbstg/ Bcmf- taliitfiel/ Coptjs/ tnfflui. Ift/Bp itllSÌRIt gtnfio-
natiti /
BOJiflltli
vm.
liiiNtfe,
«ÊnDe onbectuffcöen be©eec Muller (Die feeebjongö tot fluptingöe / Jae genoegbfaem met b?epg|nge ban
af té bjeet&e'n : albien men niet floot / alfoo gioot pecgcHel ia mora ìdoa^ ) boo} Den i@eec IPjefibent te no< tificecetti bat öp fgn ©eec enbe meeflecsonbebeci feechecen bat op jÜaenbagSgetoijfelijclifoubetDo;· Oengeflooten.
featecbagB ben fefthienden toiecbt aen ben Jgeec Öaebt Ipenfionacii gecappojteect abbi)^ upt Bremen ban Den twaclfden, enbe upt Cleve ban ben dertien- den (©ctobec. 't (Secfle ftoubenbe 't bectccefi ban be ItEebiatcnc^ / enbe afbjeecBinae ban be ®cactaten/ enDe bA De SSo^gecpeewewwfirijaDtbfcBlaectban De immedieteyt niet te fullfη aftofjcBen. <Scgotoa0 niet boo? BanDen ali ö'citcemitept : €nbebe®o?i (len ban Lunenburgh tuilben niet boen tot ontfet boo; Datfp teiflen bat [)iec b' ^tliantie/genaemt padrufL· geflooten toa^.
't ^nbec goubenbe bat alcebe be l^éec Steuc-®o?fl Babt laecen afgaenbenunciaticacnbenSweedtfchen ©elöt-öeec/ bp albien hp niet afflonöt ban feptes Itjcfthcpbt / enbe geen piaetg gaf tot continuatie ban be Ccactaten/ Dat be fóeuc-©o?(l met anbece «euc- en Bobden enDe j&tenbenbe^iütjc^enDebc^Ccepts fe^/fonbe moeten concuf ceten op anbece togfe : San» be alcebe ban ben iUepfec aen ben i^eet fHeuc-®oiff / enbe ^ilncen ban Luncaburgh geftomen Commiffie/ om t' agecen tot confervatie ban Bremen.
^ulcj; matuceecbe Bet flupten/ enbe onDectuffcften toiecDt aengeRelt befoigne met ben iSae&t ban State, om een goeDtaetalbolcfetefenbennabefcontiecen ban Ooft-Vrieflandc.
«nbecenbaeg^ toacen be Heccen CUngenbergh, Romfwinckel, Copes, cnöeMuller, '^acfitecmiù· baegD^ tot negen upcen'^abont^bp een gebierlÏbp ben S^eec «aebt ©enjlonaci^ / enDe IjaDDen Ijet (Sica· ctaet boojgeloapen enbe gecebjeffeect / in fulcltecboe» gen Dat De Sleuc-3Doi|iDaecinmocbtconcuccecen: «Ccljtec bécfocöt nocB be ifeecen iüeuc-25ianbcn= b'igBfcije eenigB contentcmentaengaenbeBetceglei ment/ enbe anbece Bacc<fli?abamina/ latenbebooi alnoct) baecen ïjet poinct banb'aEbacuatiebanbe CleeffcBe§>teben/ ofeenbanbien,
^p Babben een ejcpie^ gefonbenna Cleef: ^ufc enDe anttooojt gebben ^onDeilbacB ben een en twin- tighften, met bafl bectcoutoen/ battei figö fflne iicuC:®o?jielDcB| 3&ooiliicötiaBepot fowbf lacteii
^tttlMi
itloi-
noplllB» s'Btiite
(lentie. |
gebaiïen: €nbe batiet ban foube tooien geteec- iGêêk
hent: «SnDe Binnen veeitigh Dagen gecatifïccect.-
Met aenDupbinge bat men (^gtliltrt met DenSSifTcgop ban £Sun^ec) Bet toeccli foube binDen met een ac* coojt / enDe met pjxbentic ban ben ©ojloaö.
3®aengbagB Den twintighften acBtecmiüDatgB^ Ì0 toebec conferentie getoeefÌmetDciBinifìec^bart Denemarck, Brandenburgh enbe Lunenburgh, om
nocfimael^ Bei ®cactaet te peccuctecen cnbeobec een tebiengen.
®cn Ileec ban BeuningenfcB?eefinbefetptbat»"*«« be (©iatf ban Koninghfmarck, ^Urabaffabcut: ban Sweec [en aen ben ttonmgB ban Vranckrijck {)ab gBC' ctoctt ïiïaegöt; bat men ijiec nieutoeïlUianticmaccbtc/ alleen met batbeflTcpn/ om op bat fimbamcnt Bre- men t' ontfetten- ©e #eec ban Beuningen Babt gBe« ftpbt / bat b' Alliantie niet beflonbt al^ in een befrn· fibe: enbe bat Sweedenfeif^/ niettoillenDepaflecctt een ?llcte ban jSeuicalitept boo} Denemarck enDe befen Staet gebupcenbe DefenEngclfchen#o|loflB/ baec toeoojfaech gaf. ©e JFcanfcBe J®iniflec^ tie» ben men foube be faecFte ban Bremen tccminctcn meC een goeDt accoo?t. 'β 3tnDecertDaegB^ toiecDt gecap» pojtecct / Datfe toacen ban vier upcen bp een getoeefi tot negen upcen; Cenige hJoozDen enbe ftlepne paf· fageg toacen betanDect / allei? geDjeffcect. Ciberà toa^ gefìelt pet^ banSweeden, ofom tegen Swee- dent'ageren, &c. ifeulcR^ kuiecDt bcCfocBt teC in* fÏantie ban Den ]|eec Romfwinckel, bieoocItgBe* b^aegBthab: S^atnub'intentietoa^ban Dat iCca* ctaet ί eem toiecbt gcanttooojbi t Om t'aggreffe- ren, ofièndercn, of te flaen, die yemandt van de Geallieerden attacqueerde, cnDcDatmen moeflDefe: BelegecingB ban Bremen nemen boo?een attaque/ offenfie/ fc. ^Slle^ geaDiudeect fï/nbe»' toiecDeti alle b' een ban b' anbec gelucR getoenfcBt / enbe alle ' goebt fucce^ ban B^tflcactaet. 't3@elclt tellen ié onbec be iStjcU^-faechcn.
onaengefïen biel baec nae toebec bifpute caecf feenbe Pruyflcn j De guacantie ofte actijcisel ban Dien fpjach genecaltjch ban te guacanbecen alle ende veders Landen. IQeec be ]@ecc Muller fepbe bac Bet i^np^ Bronfwijck nopt toa^ gBegaen Buptert . 't aoomfcBe Krjcft om te guacanbecen, ?ïcn Denne- marck toilbe oocft niet guacanbeccn Bet ögcB Noor- wegen.
toitben bat befcn ^taet foube fupplecen. Aaee bat toiecbt plat afgcflagen. ^e J|cec Romfwinckel Biel fig afbeecigB ; fcBiclttcn t' clchen^ toebec nieutoe iCiPieffen na Cleef. ftlaegben oocft Dac bcfen ^taet geen fati^fnctie gaf in 't ccgacD ban 't Reglement.
©aec meDe liep Vrydagh Been. Saterdagh Den drié entwintighften quauien toebccBpcen; liepen allesS toebec beuc / enDe abjufieecbent om in 't net gefcöjes ben te toojöcn / geltJcR gefcDiebe : enbe cntlijcR toiect Maendagh ben vijf entwintighften ban alle getCCCe Rent ; toojbenbe alfoo een ïfilliantie quadruple, ©en fcBentwiDtighften Bcb icR ben i^eec ïSaebt
©enfionaci^ gelucR gBetoenfcBt met 't®ractaet:ftfcBe bat nu (batfunbamentgelecBtfijnbe} men mocgt fecourff Dencfeen opfecouc^: toecbenbc geleff η een bjicf banmol ben negen thieiiden upt Bremen ontfangcH / bat toeï s/i. nocB alle^ eenig en fonbec befect toa^ : lEcBtet bötfe beclangben ontfet : H^en floegB boo? Bet leggen ban «nige ©oriogB ifecöepm op De Weefer, of Bulpe te i'tfcnDei
XanDe t't frnDen ban (tSebeputeecbe.^p fe^e't toa^ foo gcfp?ooc{ien Dat be Sleeben ban ben Nederfaxi- fchenKreyts fouben/ enDe moefïen Bet toeccR fioett. 30at Denemarck en befen Staet niet anbet^ toeren al^Guarands: enDe BaectnettettoetcRnirtmoeffen moepen: of fouben tomben AggrefTeurs, jBaecbat be Sweden bupten ttotjffel fouben baifen /n 't ÏÏanbC ban Lunenburgh ; cnDc bat men ban foube Doen boN geng Alliantie, bie ban Bremen nietfpiacR: enbei nocjjtan^ toa^bie't eenigPemotöfban b' Aliiaiitie, enDe op Dat bD0?Swecden, 'tfpDc^tabt örpgenbc of niet hcpgenbe/ befe ^tattniettoeöecmorwbetii< ballen in een ©ojlogB/ gBelöcft met ben Biffchop/ «©elÖcK in een ^teen geen bupj «it i^/enbe ««fitan^ Φ000 1 'iftom* |
-ocr page 1008-
992 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
t666.
|
't fiomtee upt : alfoo inbéfe ^Hiancie 'tonfct ban Bremcn,'ttaalfecnietin: 'tnioefiec noc&tan^ upt fiomcn. lÌcngaenDe De fenDiQe / Dat anttooojt upt Sweden moeft tDO?öcn afattoacfjt.
©nöcctufffijfn Uecflont nicti Dat De wcuca bojfl uan 25?anDcnüo?0ö'DE^ ttepfec^ ComraifTie noci) niet IjaD afnaenoometi'.maec becfilaecDe by fou- de d'eerfte niet fijn , ende foude oock d'eenighfte niet fijn. ?{cnaacnDc Difen gitaet tniect gefept/ Datfi fou^ Dea(T<(ìfi:cn/ ja bjtcclicn/ fooljaefl al^ Lunenborg toicrD Beaitaqiiccct : naacc Dat Defcu ^taet eerit fn DicectElijfh De Sweden niet fouDc aen taficn / fulcjc mocötc ©lanchcijch cDocqueten : De toelc&e tot noci) toeftaDtefeennen oöcaöcüen/ toel te moflen lijöcn Dat Bremen toiecDt 0econfecbcect.
^atecDaaÖDcndertighfter.guam De i|eec Muller rapfcaaeneicpiefiettibinaeteSiblJenDat De €racta= ten tuffcöen Sweden cu Bremen tìjaren aerefumecct tOtScaden, Doo? De Lunenborgfchc ©efanten/ Ùat DeCeur-CollenfcheCancelierBufman DaeC meDe bp
toa^: Dat De j^eeccn Ijaec pofiulateη tjaDDen aeuptct/ Òaec ban öct bo?naemfic toa^ D'uycfteiling ban ö'Im- medieteyc totohocfacuhi é'c. ©accineDe/cnöe met op; fiouDinsebanHuftiliteyt üjaewn oe l$efCfn<©efan» ten aOeaaen binnen Bremen: ^let ttugfft-lenDe aen fjetfuece^. ?&atf)pfulch^meDrDoajDenJieec ©?en= bent aen öaecfêo. JSoB-ljaDt laetcn toeten : fulcfj^ oocit aenOe ]^eei;enbjeeniDe lEinifler^ Communice· cenDe.
(ffien toepniaö öaer nae ontfinfllj tch oocft twee 25?feben ban Den iteec SBucgerinecflec Meyer ban b£ntwee-en-twintighften, cnDe vijf-en-twintigbiten Odtobris : ®at Dp epnDcIijcR becfcljtpDenban raflne 25?ieben oocU öaD ontfangen ; «SnDe Dat ftilftandt ban Slapenen bia^ toe geiiaen. ^Uel tot acoot bltjt> fctjap / IjoetBelDe^bjeeOfctjefloliulaten ηοφ eöen
Jfetil' Ratte Dan a®8j)e-
iien toe- eefietii.
ceucp tot Ollt-
f'et bau
aSit·
««tu.
Ainöl- ^bont^ quatti alijiec De i|cec Syndicus Dr. Bur- cUfi <&■ chard Eden, IjebbenDf Du^ laugl) aebjecfl tot Cleve., »en al- ^^ ^toeeDfcbc Pofiulaten Dee ^toeeDfc&e altana >nieib· bjaccn: Eerftelijck, DefiifpenfieDeCimtnediteytioro t'cgePo- hocfaculo. iCen tweeden, Dat De ^tt)eDenDen<£atten° Biilatiib tpojn fDDe Waertoorn fouDen ïn&OUDen twaelf gaec lanab/ ten derden , Dat Bremen fouDe Dcmoliecen alle Fortificatiën gemaecRtop Dc^ 23oöem.
iCcn vierden, Dat 3p foube tefunDecen alle ontiofien DieSweden tec faecltebanDefen <0ojloafiöal>Dcaüei bóenj iCenvijfden, DatDe^taDtfouDeccnunciecen aend'immeniteyt, bp alDim De Jlepfec fionDe ofbifs poneect toojDen / om fulch^ goeDt te binDcn. Cen iefdcn, Dat Sweden fouDC {jebben lus Temtorii in De •vier Geo», i^eu fevenden, Dat De ^tabt boo; altïjbt fouDecenunciecen De comparitie op DeKreyts-dagen: ^at onDectu(Tc[)en De Biockade fouDe continueren: <£n anbece Diecgelgchc tot Bremen gant^ onfmaec&e:; lijcheconDitien.
®ot Defe tegentooojbige Lunenburgfchc litmée b]iecDrnbei;fcI)aftDoo;De!fóeucbo?flban llteuten drie honderttei^acct/ cnDeduyfenc te boet. i©00? J^ac» togt) Jurrien Willem vijf-en-twintigh hondert fPaeC^ ben / cnbedrieduyfent, hondert en vijftigh te boet; ^oo; i^actogl) lan Frederick derthien hondert te IPaett/ enDe twee duyfentvijfhonderC te boet. i^oo; ©artoabErnftAuguftusvijfthien hondert te f^actt/ enbe vijf-en-twintigh hondert tC boet. ©OOJ Den Har- togh van Wulfenbuttel vier hondert te Paett/ enbe vijf hondert te boet. 3n alle^ vijfthien duyfent fee hondert, enbe vijftigh te boet of te i^aect. SBaec te» gen men niet geloofbe bat De ^toeebfcbr boo^Bremen toarcn in allc^ rncec al^ thien ofelfduyfent, |Scn meccRt bat 3p öabOen Ijaec ceecRcningD qual^cli gl)rr niaecltt. 55e Tuygh-meefter of €ommi^ban D'^m» munitiën tot Bremen fufpect ban ontcouto / of gcoote negligentietoiecDt gebcniitteecc al eenigen aöccup» men tijbeboo?De Biockade: i^pljabtot opficfit enDe afTi(ientieeenuptbcn]3aeDt/ enbe een upt DeSSuc^ flecpe : Φίεη upt ben fiaebttoiecbt baecna nocö een geaDlungeect/ enDe bieuptDe^ojgecpe bclgeltjch^ gebimittecct* Gommis felf gaf ϋφ Uiebcc in
(®tn- ttnteti tuffcljen ;feiute Βεπ iitbe gsjemen tot Ate- ne η refu- mtctt. |
Dienfi ban Sweeden, cappojtctenDe / Dat Set Jlföai ιδΑ/ΐ gafïin foo flecïjt toa^ boojfien ban jpuibcr. JEaec on= - Dectuflcöen bcquamen Die ban De ^tabtbanCaiTei, ban Nyborg, ban Den Ham , enbe Hamburgh foo beel fócupt en 5Eoot al^fp ban nooben Babben. ^ocö alle^ ïjcpraelijcfi ; «gnbe Dg Tuygh-meefter felftoijic bat niet ; ^oo Dat fip De Sweedfche abufcec» De.
20oben Die alfoo beLuyterfche tot Bremen toacen in gcooten getal / enbe noctjtan^ upt De Segeenngl) geflooten : ^oo meenben De Sweeden fukh^ foube ttoeebjacljt maecfien. den derden,öabDen De {joop Dat alle dehortator'm, avocatoria t excitatoria, 'tnhibi-
tori,, araiora. jae executoria De^ Stepfcc^ / cnbe be^ KQcfi^ niet fouben fön alg woorden, enbe be ©ractas ten ban be 3tebcn be^ ^ebec-^a^ifcljen Crept^ iw- piedijjokta. |©aec öebbfu bebouben Dat D'pbec enDe jaloufie ban ben Keyrer,l!loningl) ban Denemarcken.. ban befen 5>taet / enbe ban De ilabupcigefeeuc-enbe ©ojfien te gcoot toa^ ; ora Sweden te laten USeefiec toOjDen ban Bremen: fullenbejÉjn een Citadelle, enbe Bril op de Neus ban De gcmelbe pactpcn/ foo toan» neec Ijet bia^ in Iianben ban Sweden.
®en vijf-en-twintighfte November epnbcltjth ®ta· toiecbe Dm gitoeebfcljen «©ehecael Wrangel enöe De ^tabt Bremen fen^ : iSnbe bolgenbe ®cactact ae· teechcnt/ eec enDe fonbec Dat eenige babelijcl^ept ^«imii, tuffcljen De Sweedfche enbe Lunenburghiche pa(feec= ftietnb· be. Sweden contenteerDe ficö met Be fufpenfieiban {i'immedieteyt ; Ijaöoocfi nopt gep?etenbefCt eeniglj " ' ■ (©uatnlfoen of gcfaclj inbe^taDt. ©e ^itoeeDfcfie toa^ altan^niet foo beminDt in Duytflandt,al^ Dom Oufta-ius in'tfjaec neghen-en-twintigh Daec quam. H9 en fpiatfe int gemeen ban't/«£»»» cmn ; ij^attct tiacDt bia^ / Datfe b'<@nDecDanen feec gcootf contributienof namen: ^mmec^ fpecialijcit m 'tllartoahbom Bremen felaegDöen b'^ngefeteneti fece : gljebcrlbe be SButget^ tot Bremen , Die Daecmroebace ILanDen/ ooclt ganDel enbe tuanbel Dabben ; ^it toa^ ooifaecR bat foo tnei De Lutherfche a.^ Gereformeerde, acme / CU c^cften / een af beec ban De Sweden Ijabbrn. ^oo bat fici) niet in De ^tabC bebonbt al^ gcoote eeniggept. ïDe^ onaengefien fou== ben be ^taDt toel epnbelgcR f)ebben gebtoongen/ toant ben Kcyfer affifleecbe niet al0 met Papier : ©es fcn ^taet toap belton imcct met Den Eagelfchen fogó. JBacC be jaloufie Die Denemarcken cnbc D'on>· enbe aenlcgggenbe 3@02(ien (laDDen / toa^ oojfaeclt bangaec bcDoubeni^. ^ie^ opcentogfe al^ teboo; met Lunenburgh toa^ geljanbelt tegen Den 2Si(fc{jop ban Munfier, Dact nae in Den Hage g|)eniaecitt toiecDt be biec booj-gbflelDe Quadruple 31 lliantie met Denemarcken , Brauflenburgh , mbe Lunenburgh,
enDe bat toa^ be be^oubeni^ ban SSjemcn.
Verdragh tujfchen 'Sijne Konitighlijcke Maje- fieyts van Swedens Veldt-Hter en Pknipoten- ttaris, dc Heer Grave Carel Guilaef Wran- gel , &c. Ende de Gevolmachtighde der Stadt Brmen, , gbemaeckt tot Habenhmfen den vijfthienden ouden, ende den vijfen- twintighften November nieuw St^l, feilhien hondert fes-en-feftigh. L^'i het Heoghdujtt over gefet,
ALfoo tuffchen den Doorluchtighflen , Groot- machtighilen Vorft ende Heete, Heere CjIBEL der Sweden, Gotten, ende Wenden, Koningh { totUS tituhs )&c. Ende Burgemecileren , R»edt, ende de gemcene Burgerye der Stadt, Brcemen ver- fcheyde misvcrftanden ende ftrydighèden waren op gherefen. Soo heeft wel aenvangelijck den Hoogh- gebooren Graef end» Heere, Heerc Card Guftaef Wrangel ( totus fituhs ) als hooghil-gedachte fijne Koninghlijdce Majefleyts Plenipoteutiaris , op ver- foeckvao Burgemecfteren ende Raedc der Stadt Brc-
- Bpn, |
-ocr page 1009-
en OORLOGH 'tSes-en^^ueertìglfle BoecL 99j
|
1666. men, de minnelijcke Traftaten laten voornemen:
__ niaer als de felve niet en wilden fuccederen, heeft men
wel die Wapenen ter handt genomen, nochtans heeft fijn hoogh-GraefFelijcke Excellencie gheduyrende dien cijdtop'ttuiTchen-fpreecken der ondergcnoem- de voornamen H. Heeren Afgefanten van Keur ende Vorften { als welcke op bevel van hare genadighfte Heeren Principalen fich by defe Tradaten hebben be- vonden) deielvelatenreaffumeren, alwaerdaneyn- delijck door Godes genade het gedefidercerde mlnne- lijcke Verdragh, foo als uytdc navolgende Poiniten te fien, is gevolght. ^
ninghlijcken Majefteyts onderdanighften refpeö ende eere de Stadt fich heeft verkiaert, nae ghe-eyndighden defen noch duyrendenRijcks-dagh fich te willen ont- houden van de Seflie ende flemme i» Comitiis Imperii, totheteynde van àit Jjecutum. ofte wanneer men na Godes wille fai fchrijven een duyfent feve» honderti ende foo wanneer gheduyrende loodanigec tijdt des Rijcks Conwntus uyt gefchreven ende de Stadt daer
. ■ · __A/LI______I__Γ__Γ.Ι__
tenbekleeden ofte daer inne doen voteren : Niet-te- min heeft de Stadt fich hier by voor behouden jdat hier '
tuflTchen in der minne geen ander Verdragh word ge- troffen , ofte door reght uyt ghevonden, op de Rijcks- dagenbemachtightwiilezyn, om hare Scffienenwoie weder te gebruycken.
II.
Verkiaert haer hier nevens de Stadt Bremen daer toe, dat de felve, totdat het gelijckerwyfe anders fai 2.yn vergeleecken ofte met reght erkent,op de Neder- Saxifcbe Kreyts-dagen gcene SclSe ende votum voor- tacn falfoeckennochtèbegeeren.
III.
Is wegen de Rijcks-Stuyreö geconvenieert ende ver- geleecken , dat wel de Stadt haer contingent door haer felfs in de Rijcks-Cafla magh laten brengen, maer op dat de Landt-Stendeh van het Hartoghdom Bre- men door foodanigen afgangh boven hare contingent, niet mogen worden befwaert, foo fullen Burgermee- fteren ende Raedt der Stadt Bremen ghehonden zyn byfijn Keyferlijcke Majefteyt ende het Rijck, voor bet Landtfchap uyt te wercken de affchrijvinge des veerthienden Deels van haren Rijcks-aenflagh, ende totdatfulcks fai wefen ghedaen , 't felve quantum de Landtfchap af te houden, ende op fich te nemen.
IV.
Maer wat aengaet de Kreyts-Stuyren, daer mede fai het gehouden worden op volgende maniere, foo dickwils op de Neder-Saxifche Kreyts-vergaderingen eenige Stuyr is bewillight, ende^en de Koninghlijcke Regeeringh naer Stade van Kreyts-wegen notificatie ghedaen, oock door defe wederom aen Burgermee- fteren ende Raedt der Stadt Bremen daer van kenniflè ghegeven, ài.t ij veerthiende gedeelte van de quo- ta des gantfchen Hertoghdoms in fijne KoDinckÜjckc MajefteytsRente-kamartotStaden fullen overbren- gen, ende foo wanneer de Krcytï-hulpe in manfchap |
foude worden toe geflaen, foo fai de Stadt oock de felve naer proportie als vooren ,ichuldigh2.ijn , by dc overige des Hertoghdoms Bremen Kreyts-volckeren te ftellen j nochtans beydes citrafrajudiaum, Waer by dan verders is veraccordeert: hoe-wel eghter fonder prejudicie van d'een of d'ander, dat, ofwel in't Sta- di/che reces van'tlaer fefihienhondertvier-en.v^igb, Artijckel i. isberaemt, dat foo wanneer de Studt in de vier Goon, ofte vier Landen, en het Gereghte van Borgh-velden, RijcksCreyts ofte Landt-ftuyren fon- de komen aen te flaen ende te oncfangen, de felve ghe- houdenfoudezyn de helft van dien in de Rent-kamer van 't Hartoghdom te leveren ; 't Selve na deien geen plaets hebben fai in de Rijcks en Creyt-fluyren ; maer dat de felve, foo dickwils 2.y ontfangen worden aen de Stadt tot haerfublevement feparatelijck füllen ver- blijven , fonder de helft van dien in degemehe Rent- Kamer te renderen : maer Γοο veel de Xjandt-Onyrert aengaet, fai het by't voorfchreve Artijckel van'tSta-
V.
lijck oock de Stadt heeft belooft in de «w Goon niets te fullen innoveren , nochte eenige Fortereffc daer inne op reghten, nochtans indien yets te repareren foude vallen aen de Landt- weeren, de welcke de Stade van ouds ghehadt heeft,'t felve &1 de Stadt, gelijck voor defen, te doen vry ftaen ; maer het geene tegen- woordigh daer in, byfonderlijck aen de Waert tooren enCatten-tooren, totHaii»%yfe, Aerflen, Lenkt' vau 1 ende anderfints is ghefortificeert, dat het felve naer 't fluyten van defe Tradaten, aenftonds fbo verre als het voor defe troublen is ghe weeft, ghedcmolieerÉ ende noyt wederom op ghebout fai worden.
VL
Of wel aen de zyde van fijne Köninghlijcke Maje- fteyt is ghefuftineert, dat Burgemeefteren ende Raedt die wercken van die Veftinghe aen de Stadt, die op fijn Koninglijcke Majefteyts ofte deflèlfsFeudatarien tegen woordigh inhebbende grondt zijn opgerecht,ge-' houden zijn wederom te flechten ende te demolieren: Soo heeft doch zyn Hooft-Graeffelijcke-Excellencie opdeinterceflievandeKeuren Vorftelijcke Heeren Afgefanten, ende tot meerder bewijs van fijne Ko- ninghlijcke Majefteyts miltheydr ende goedtheyt fulcks naer gelaten , nochtans voOr behoudens dat> dewijlc 'tfe Ivc fonder voorgaende verfoeck is ee- fchiedt,Burgcrmeefteren ende Raedt hier over af-bede infiriftis fullen doen. Ende overhet geene Wat verders byende voor defe troublen foude mogen zyn gepaf- feert , dat fijn Koninghlijcke Majefteyt mishagen mochte, wil by die felve de Stadt met een onderdanigh verfoeck-fchrij ven in komen: Op dat fijn Koningh- lijcke Majefteyt die hier overgevatte ongenade iaJ mo- gen laten vallen, ende aen de Stadt fijn Koninghlijck ! faveur wederom laten blijcken ende fchijneii, ende daer mede toe ghedaen blijven. Maer wanneer in 't toekomende eenige verbeteringè ofte vergrootio. ge van der Stadts Fortificatiën By Büi^emeeftereö ende Raedt ibudenoodigh geacht worden, ende daer over iija Koninghlijcke Majefteyt ofce defteifi Va-' |©oeo ί Meny
Ende of wel lz.ijn boogh-gedaghteExcellende in 't be- gin daer op heeft ghedrongén, dat die Stadt van des Rijcks-immediteyt, als waer uyt de felve oordeelde dat allemisverftanden en verwyderitigen waren gefproo-
ten, emme meerder feeckerheyts wille, fonderenun- j acugaci, laiuctu/ lvu eieren : Soo is nochtans door tuffchen-fpreccken van difche reces verblijven, de Heeren Afgefanten, ende uyt dc begeerlijckheyt van alle kanten tot de algemeene rulle, de faecke foo verre bemiddelt ende vergeleecken, dat tot I3jner Ko-
Weeens de overige reghten ende efFeólen van dc immedicteyt, als mede van wegen het jus territoriaie in de vier Goon, ende het daer toe behoorende Ge- reghte Borgh-velt ( de welcke doch alle aen de zijde van fijne Koninghlijcke Majefteyt by defen werden wederfproocken ) fai de Stadt volgens den teneur van het Stadifche reces in 't eerfie ende thienden Anijcke- Icn verblijven, ende ongeturbeert gelaten worden by hare pofftiTie, foo verre, ende indien ftaet, als de fel- medrtMgeTnvitW/t fai worden, foo ftl ende wil de [ ve voor defcn is geweeft, tot dat infgelijcksyets anders felve,noch door hare afgcordende, nochte door andere ! ofindermmne vergeleecken, of in reghten gedeci- vreemde de Seflie i» Senatu van de Rijcks-Steden la- ^^^rt zy, oock de tegenwoordige in quartieri ngcn ende
contributien in vier Goon , en Gereghte Borghveli tot geen confequentie getrockcn weden , nochtans
uyt gcene prefcriptie nochte ander nadeelige confe- ! is hier by aen beyde zijden bedongen , a-at defc refpe- quentietegenshaer lal worden ghetrocken ; dat oock j «'^e conventie ende contradiflie, noch d'een noch deStad naer verloop van dien tijdt,foo wanneer onder- ! f! party aeii haer reght met fai prejudicicrcn, gc- |
-ocr page 1010-
994 S AKEN van S Τ A E Τ
|
l666 fallen, Landeryen tnoeften worden aengeroert : Soo
_ belooft fijn hoogh-GracfFelijcke Excellentie (hoe wel
fué fperati) dat op het onderdanigbft verfoeck van de 6tadCj onde billick matige vergoedinge van de befitters van dien, fijn KoninghlijckeMajefteyc het felvc niet fai weygeren. ^ ^ ^
Boven dien foo is (doch fonder wederzijds prejudi- cie) over een gekomen ende befproocken, dat Burger- meefteren ende Raedt der Stadt Bramen, in't toeko- mende, en totter tijdt van een getroffen accoordt ofte reghtlijcke uytfpraeck, figh des Predicat ofte Titul van een Keyferlijcke vrye Rijcks-ftadt teghens fijne Ko- ninghlijcke Majefteyt en dcffclfs Regeeringe, ofte an- dere deffelfs Collegien ende Minifters, nochte in Boecken, noch openbare Schriften, ofte Ediaen, die welcke in de w?· Geo» j vost Bloemevdael, endeW»«- itm/ti, ende anderfints in't Landt tot notificatie Ibu- den werden uy[gegeven ofte gcafïigeert, niet en fullen gebruycken, maer in andere occafien willen Burger- meefteren ende Raedt daer van niet defifteren, ende wil wederom fyneRonincklijcke Majefteyt, oftedes- felfs Regeeringe tegen de Stadt defe woorden (de Stad Bremen) ende het woordt (begeeren) gebruycken.
VIII.
Verklaertoock fijne Koninghlijcke Majefteyt, dat defelve de St^t alle hare Privilegiën, Rechten, Vry- heden ende Coftumen, tam in Ecclefiaiiiciis, quam fe- tulatibus juxta Infiritmenttim Pac/s geruftelijcken wil laten ghebruycktn, ende dier tegens niet graveren, noch toelaten dat defelve gegraveerr werde, ende wil de Stadt Bremen, de Ridderfchap des Hertoghdoms Bremen, ende hare aengehoorige, by hare oude ende in deStadtgenoteneimmuniteytenende vryheyt van alle Borgerlijcke Impoften ende Laftcn keten , ende niemandt daer over molefteren, gelijckerwijs dan aen de Stadt Bremen, der felver Bergers ende In- woonders haere van oudts gebruyckelijcke, ende in 't voor defen genaemde Aerts-Bifdom, nu Hertogh- dom Bremen genotene vryheydt van Tollen, mitf- gaders alle andere immuniteyten fullen gelaten wer- den.
IX.
AliebydefcnOorlogh tot op defe tegenwoordighe uyre ontftaende ofte hincinde toegevoegbde fchaden ende ofFenfien, het zy met woorden, fchriften, oftewerckcn, fullen mits defen refpedlivelijck gena- dighft vergeven, t'eenemael gedoodt, ende vergeten werden, tegens niemant, wie by oock zy, gebrooken, gereflenteert,noch in onminnegedaght werden, die gevangenen, oock uyt krachtc defcs, tegens elckan- deren, ionder ecnighrantfoen los gelaten, alle ende yegelijcks goederen , foo roerende ( foo veele daer van noch in wefen zijn, als onroerende, hoedanigh die genoemt mochten zijn, ende op wat plaetfe die gele- gen fonder redemptie vry gegeven, ende aen de Eyge- naer^ van dien fonder eenige verdere fehade wederom geréftitueert te werden.
Het geene nu in'ttegenwoordige Verdragh niet verandert ende opgeheven is, het felve blijft in 't ge- heel by het Stadifch reces de Anno fefiien hindert vier env'^igh, ende dewyle daer inne verfcheydepoin- ten begrepen zijn, dewelcke ofte tot noch toe niet en aijn voltrocken, ofte anderfints noch onge-eflFent ftaen, foo fai daer over ten fpoedighften in der minne noch gebandelt werden. Ende eghter ondertuflchen dit tegenwoordige accoordt fijn efifedl hebben ende behouden.
XI.
Sullen Burgermeefteren ende Raedt der Stadt Bre- men naer genade ende ge extradeerde Koninghlijcke Ratificatie over dit verdragh de huldinge doen inde ferme als het voor de fen is geaccordeert, nac teneur van het tweede Artijckel van het Stadifche reces, aen hooghft-gedaghte fijne Konincklijcke Majefteyt, als Hertogh tot Bremen, ten tijde alshaer defelve fai believen. Ende ten eynde dit verdragh te vafter ende bondiger gehouden moge werden, hebben wel Bor. |
germeefteren ende Raedt oock verfprcocken 't felve ifi^ö, voorhaer, ende door genoeghfame Gevolmaghtigbde in de Ziele van de gantfche Borgerye te beiweeren, maer alfoo oock defelve met eecen inftendighe aen- foeckinge hebben ghedacn, dat de plaets en paighe- naemt TerBorgh. met de dependentien van dien, mocht werden wederom gedemolieert ende gerefti- tueert, ende fijn hoogh-Graeffelijcke Excellentie daer toe niet konde verftaen, foo is veraccordeert, dat voor foo langh als fijne Koninghlijcke Majefteyt we- gen voor-gefeyde Plaetfe Ter Borgh, ende dedemo- litie oock reftitutievan dien figh niet genadighft ge- negen verklaert, ende men alfoo dit aengaende, vol- gens den inhoudt van bet Artijckel van het Stadi- fche reces, niet is grondelijck vergeleecken, de felve Eedtaf te leggen, fai in fufpenfob\yysa ende gelaten werden.
XII.
Is verders by defen geaccordeert ende toe geftaen, dat wegens de voor-gefeyde immedieteyt, ende wit daer van dependeert, ofte weghens eenige ande- re pointcn, die noch uyt geftelt zijn , oock onder pretext van eenighe contraventien, noch om eenige andere oorfaecke , wat naemen die oock mochten hebben, of wel het minnelijck Accoordt, nochte reghtelijcke Vonniife nieten volghde in 't korte of in 't lange, bygeenvandeparthyenoyt meer vla fa&i, geprocedeert, nochte eenigehoftiliteyt ondernomen hl werden : Ende wanneer d'een* of d'aoder party foude meenen eenige contraventien gefchiedt te zijn, ofte anderfints eenige mifverftanden mochten komen voor te vallen, foo fai op voorgaende notificatie ter- ftondt by malkanderen ghefonden , de faecke onder malkanderen overleydt, ende bytijdts gefoght wor- den, defelve in der minne by te leggen, ofte by on- ftentenifle van dien > tot het Reght blyven uyt ghe- ftelt.
ΧΠΙ.
Wil fijne boog-GraefFelijcke Excellentie aenftonts naer het teecken van defen Verdragh > de bloccade en verfceringe der Stadt opheffen, de Riviere, ende de Paften wederom openen > de Commercien over al haeren vryen loop laten, ende falde Militie, behalven 't geene yeder deel tot fijne ejrgene befettinge, en ver- feeckeringe achten fai van nooden te hebben,refpedti- velijck afgedanckt ende afeevoert werden.
XIV.
Boven de voorfz afgehandelde poiniten, heeft fijne hoogh-Graefiëlijcke Excellentie figh erboden, ende belooft fijne Koninghlijcke Majefteyts Ratificatie, binnen drie Maenden te fullen verfchafFen, ende aen de Stadt by aenneminge van opgemeldegewoonlijcke Huldinge, benevens de renverfalen onder de Koning- lijcke naem, foo als het in het Stadifche Verdragh j de Anno duyfent fes honden vier en v'^igh is ver-af-fchey- det, te laten uytleveren.
XV.
Ten laetften, foo wil de Stadt Bremen by defen ge- referveert hebben, omme aen hare zyde de Ratificatie van dit reces by fijne Keyferlijcke Majefteyt te ver- foecken: ende fai deiéìwe'tInfirumentm Facist in 't minfte niet derogeren.
Oirkonde defen, allen zijn van dit Verdragh, <»« over-een- komende exemplaren verveerdight, by des Velt-Heeren hoogh-Graeffelijcke Excellentie, als fijn Koninghlijcke Majefteyts Plenipoientaris, en by de Gedeputeerde Commiflarifen der Stade Bremen, de Heer Doétor Johannes Wadman, Cenpiarius ende Comes Talatinus Cafareus , de Heer Doöor lohan- msHarmenfa^ de Heer Doftor Harmamns Schoone ·, refpeótive oudtfte Stadt Syndicus, Raets.Heer, ende Juris ProfeiTor, ende Oudeilmgh lOethard Cooper > ondergefcbreven, als oock by de Gefanten van haere Keurvorftelijcke Doorluchtigheden tot Keul*» ende Brandeniurgh , ende haere V. V. V. V. D.D.D.D. re Brunfitütk , Luneniorgh , Ofnahrugiféen -ZeUt- Jihen , Calebergifihtn . Wolfenintteljiheu ghedeel- te, mitfgaders de Gefanten van haere Vorftelijcke Doorluchtigheydt tot Ηφα-ΰφί*taitDsat\ì}ckàf:
riee^ |
,. ι
-ocr page 1011-
"Χ"
en OORLOG *tSes^en^^eertighfleBoeck, 99$:
|
1666. Heer Tieter Bufihman , Keur-Vorftelijcke Ceulfche
--- geheymen Raedc ende Cancelier, d'Heer Gerhard
ïohanvanLeedebBur , Keur-Vorftclijcke Brandenèorg- geheymen Regeeringhs-raedc tot Minden·, ende Drofte tot Peters-hagen , ende den Heer lean de Beyer, Keur-Vorftelijcke Brandenburghfche gehey- men Raedt, ende Dircöeur van 'tHof-gereght tot C/cw jende terMarck; De Heer Georg chriflof van Hamerfieyn , Vorftelijcke Ojnahurgifche, oock Bron- Jwyck en Lunenhorghjche gemeynenRaed, Hof-mar- fchalck , d' Heer Frederick Cajtmir, Heere te Eltz., Vorftelijcke Bronpu^ick, Lunenborgfche onde Scadt-ί houder, ende den Heer Reynerus Baden huyfen, Vorfte- lijcke Heffen - CaiTelfche gheheymen Regeeringhs Raedt, tot getuygeniffe met haere Handt ende Ze- gel geteyckcnt.
Adum in 'c Koninghlijcke Sweedtfche Hooft- quartier tot Habenhuyfen, den vyfthieuden Novem- ber, in 't laer fefihien hondert fis en-fefligh.
C.G.Wravgel. (L.S.) loh. Wachman. Or. Spid. (L,S.) loh.Harmenfz.. (L.S.) D. Herman Schone.(,L.S.) DethardCooperXL.S.) JPetr. Bufchma». (L.S ) G. I. Udeèeur. (L.i.) F lohan de Beyer. (LS.) GeorgChrifiofvanHa-
merfleyn. (L,S.) Ïridrick Cafmir Heer zu Ekt. Hildebrandt Chrifiof ( jL. ST) van Hardenb. {L.SJ
Reyner Badenhaufen. (L.S.)
^00 gaed elbiec ben dertighften ^obctn&et; bc tg< bingl) quant ban öe flupttngg gaf ich bare ban Renni^ aen gaec Hd. JI@og. biebaecoptecflonbt oabcn be guarantie in bolgenbe mantec.
Mart/f den dertighften November fefthien hondert fes-eÜ-feftigh.
«UA'
cant(« tan De. fm
jbtaec
rS ter Vergadcringhe ghelefen feecker Memorie van de Heere Refident An%ma houdende in efièdt, dat hy foo terftont ad vijs uyt Breme» van dcafeven-eH- rji>i»ii^/&/«idefesbekomenhadde, mede brengende, Hate 01). dat defaecke aldaerafghedaen ,ende de bloccade op- geheven wasj'twelckhygoedt-gevondenhadde aen haer Hoogh Mog. ( als principale Cooperateurs) mede te deelen, met verfoeck dat de Heeren der felver Ge- deputeerden derwaertsgaende, ghelaft mochten wor- den om de gemelde Stadt, ende't geluckigh gemaeck- teaccordt, door hare prefentie ende de guarantiete fecoureren: Waer op gedelibereert zijnde,is goedt ge- vonden ende verftaen dat acn de gemelde Heeren haer Hoog Mog. Gedeputeerden expreffe ghefchreven fai worden, dat haer Ed. alomme daer 't behoordt, fullen bekent maecken, dat haer Hoogh Mog. tot des te meerder' gheruftheydt foo van den Koningh ende de Croone van Sweeden, als van de Voornoemde Stadt Bremen j gemeyndt ende gerefolveert zijn, het vooriz ghetroften accoordt van weghen defen Staet te guaranderen, ende dien-volgens tep tijde van de uyt- wiffelinghe van wederzijds ratificatien, daer van afte in behoorlijcke forme fullen doen overleveren aen partyen Contrahentea, ofte haerc refpedlivc Mini- fters.
öaecRenbe be ©uatantie toa^ ben vierden nieus b)m / enbe brn veerthienden jj^obem&ec ouben ^ttjl tot Habenhuyfen bp be l^eeccn fóonfnQf)Itjc&e €oni< milTaciffen gefepbey jpltonbcn en fouben be j&tabt beletten bfe te becfoecKen baet 'tgaec goebtbocfit/ maet bet moefi niet gH^einfecerct toojben in 'ttece^;
fouben't niet pecmittecen/toilben't ooch niet con:> ttdbicecen. Φαεε nae nieutoe inflantien gebaen stin^ be / fepbentoebecom/ batbeGuarantic niet muefle tïaen in 't rece^ j «0m 't tefpect ban ben ftoningD bie tcacteetbe niet cum pari-, .ïl^aec epnbelüc^ ban get extra recefum gefcfjïebe / COnfentfeCben adpromoUumi ^et bc ^tabt mocl)te be Guarantie obcc bittece^ foechenen nemen een tsatplaetfe taoilbe/ noc|^> tan^alfoobatbefelbe niet liep tea^^ Sudifche cecei op't derde mtlCUl. |
Eden bonögoebt Biecte W tehBetboIgenOe: i—
Kort verhael vande fiaet Jer Stad Bremett , Naér den βη ende de* t '^dt vaH V Inftrutiaentum Paci», ende het verdragh ·υαη Stade» ι gemaeckt rtfpe3i~ veldek in de laren fefthien hondert acht-en- veertigh en fefthien hondert vier - eö - vijf- tigh.
fj Et is buyten twijffêl dat de Kroon Sweéden ift
'tRoomfcheRijck niet met alle heeft te pretende- gff/ ren als'cgeene zy by het ImSfrumentum Pacis van 't ker Apnif- fefihien hondert acht-en-veertigh verkregen heeft,
In't felve is haer onder anderen gegeven het Aerts- ntnB/oi BifdomBremen, maer niet de Stadt Bremen, gelijc- ^fctaBt kerwijfe als ttien ghewent is over te geven aendc 28i»· Aerts-endc Biffchoppen van Keulen , Straesburgh, Lubeck, Spier, Worms, Regensburgh ende Augs- burgh , wel Aerts-ende Biidommen , meer niet mede de Steden, de felve naem voerende. Ende het ftondttediertijdtbydeKeyiërendeby het Rijck wat fy geven wilden , of niet : ende dewelcke yetwes begeerde te Hebben, moftcfulcks klaerlijck uytdruc- ken.
Naer dien dati in 't Infirumentm Fatit is befchreveQ in wat voegen de HVoon Sweden het Aerts-Bifdom Bremen foude hebben, foovolghtvan de Stadt Bre- men aldaer : ClVlTAtl vero BREMENSI ejufyue territorio & Jubditis PRuSSENS Juus STATUS. UbertaSy jura ^privilegia in Ecclepafiicis ^ SINE IMPETITIONE relinquantw: Ui qua antemipfi cum Epifcopatu feu Oucatu vel Capitulis fint , aut im- pofinum enefcantur controverfia; ea vel coMponantur amicabiliter, vel jur e terminentur ; SALVA interim cuilibet parti fua . quam ebtinet, POSSESSIONE.
Ditistefeggen: dat aen de Stadt Bremin fai ghela- ten worden fonder eenighe impetitie ofte querelle, haer tegenwoordige Staet, mitigaders'tgeen daerby gevoeghtis: wel verftaendc als defelve Stadt doen ter tijdtwas: Ende dat de verfchillcn» deWclcke de Stadt doen ter tijdt met het Landt ende de Capitularen had- de > ofte quam te hebben, niet anders als inder minne, ofte by wegen van reghten fouden werden bygeleyt, blij vende ondertuflchenelckby fijn poffellle, ngeda- nigh defelve foude mogen fijn.
Waer uyt biijckt > dat de Stadt op haer felve gelaten, ende aende Kroon Sweeden niet is overgegeven·
Ende ftaet wel te letten op 't woordt PR ./ES E NS, tegen woordigh. Om het weltjjte wel te verftaen, hier niet moet aengeroert worden , hoe de Stade, na- dien defelve van 't begin immedJatelijck onder het Roönflfche Rijck, fondereenigh ander Opper-Heer te kennen gheweeft zijnde, éertijts Unie gemaeckt heeft om fekcre redenen met de Nabuerige Aertz- BiflTchoppen vöerende fomtijts de Naem van Bremea fomtijts van Hamburgh : dewelcke zy mede plaghte te eligeren ende door Capitulatien te verbinden. Ge- lijck als in'tbefchrijven van den tegenwoordigeft Staet der Vereenighdc Nederlanden, niet moet ge- fien worden op den ouden tijdt, doen defelve vrye Lieden geweeftfijnde, onder 'tgebiedt van Vorften^ Graven, ende Heeren ftonden : Maer het moet geob- ierveert werden hoe het met d'een en d'ander teghen- woordigh ftaet, ende ter tijdt van 't InfirurHentum Pa- cis geftaen heeft. .
Nuiswaerachtigh, dat voor den inval der Sweden in 't Aerts-Bifdom Bremen ( die in 't laer fefihien hon" dert vier-en-veertigh gefchiede) de Stadt Bremen in de poffeifie van hare Immedieteyt door den Keyfer aireede was heritelt, ende dat defelve mede op den Rijcksdagh van 'tiaer fefihien hondert een-en-vetrtigh endefefihien hondert tvee-en veertigh beroepen Cjnde, was gecompareert, ende in het Collegie van de Rijcla-Steden hare Seflie ende Stemme hadde ge- hadt, oock den Rijcks-Affcheyt mede hadde geteec'· kent, ende niet minder haer Landt ende Luydea fer- paratelijck hadde befeten endebefchermt, oock doen ter tijdt feparatelijck befat ende befchermde,
4^000 φ Ια |
-ocr page 1012-
67S S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
In dufdanigen toeftant heeft de Croon S weden by het innemen van 'c Aerts-Bifdom, de Stade Bremen cumterritorio é· fuUitisfiiis gavonàmt oocktentyde van haere mUitaire poffeiTie niet getroubleert, macr aen liaer op alle haere Landen ende Luyden Sauve- guarde verleent. Ootk heeft foo wel den Koningh van Sweden Guftaef Adolph, als de Groeten van 't lelve Rijck, ghelijck Salvius, Koninghs tnarck, Wran- gel, ende andere meer j de Stadt Bremen een vrye Rijcks-Stadt gehitituleert. Jae 't heeft foo wei de Croon Sweaden felfs als beyde andere by het begrijp van 't Iniirumentum pacis concurrerende hooghe par- tyen, naementlijck den Keyfer ende denConingh van Vranckrijck, de Stadt Bremen tot de mede deli- beratien ende beilillinge van Vreede, nevens haere Rijcks ende Kreyts-genooten geinviteert te compare- ren , endedaer by ten eynde toe geadmitteêrt : Daer en boven by fonderlinge conventien verfproocken de felvc Stadt Bremen by foodaaigenStaet te maintene- ren, endeteguaranderen.
Vorders foo heeft oock den Keyfer het Petitorium tot voordeel van de Stadt afgedaen, aleer hec I^r»- mentum Pacit is gemaeckt.
En dit is den tegenwoordigen ftaet der Stad Bremen naer den fin ende den tydt van het Inftrumentum Pacis : Sijnde mede aen de Croon Sweden defelve wel bekent.
Wekken Staet de Stadt Bremen dies te meer moet vaft houden, om dat het een groot onderfcheydt is tuflchen een Ecclefiaftique temporellc bepaelde macht, dewelcke voor het Inflrumentum Pacts in 't Aerts-bifdom Bremen is gheweeft, ende tuflchen een gefecuiarifeerde continuelle onbepaelde macht, die daer nae uyt is gheworden ; Ende dat het mede een groot verfchil is, te dependeren van 'tRoomiche Rijck alleen, geen andere Laften als des Rijcks alleen te dragen, ende nae Rijcks manier Souvereyn in fijn Landt te welen, ofteonder een ander Vorft of Heer re ilaen j voornaementlijck onder foodanigh een, dewelcke buyten 's Landts ende buyten het Rijck veel heeft te demefleren: Te gcmoecfiendedeinconvc nienten van dien, foowelteghensfijneygeninteref- fen, als oock teghens het intcreiTe van'c Rijck ende der Nabuyrigeo.
Al-hoewel nu aen de zyde van Sweden door den gefeyclen Salvius. als Sweedtfche Plenipotentiaris, eene explicatie is getendeert over de boven-gheftelde paragraphe van de Stadt Bremen, wel niet raeckende haere immediate dependentie van 't Rijck, maer eenighe der felver Landen ende Luyden , nament- lijck als of àevtoQtàQaTerritariumérJubditiùìtQatc verftaen waren van de ftlve Landen en Luyden , die immediatelijck om de Stadt Bremen legghen, ende niet van andere dewelcke verder afgelegen zijn : Soo heeft nochtans foodanighe getendeerde uytlegginge hier in gheen kracht gehadt, als naer'tfluyten van de Vrede ende tegens de Voorwaerdengefchiedt zijn- de : maer in teghendeel foo confirmeert het voor de Stadt de immediate dependentie van 'tRijck, als fonder eenige contradidliefijndegepafleert: Gelijck als den Heere Rijcks-Cancelier in Sweden Oxen- ftern aen den Envoyé van de Stadt Bremen den Ty- tel van een Rijcks-Stadt naer dien tydt heeft ehege. ven. Daer-en· boven heeft de Stadt haere voUe pof- feifie van alles tot in't]a.afeflhttnhondertvierenvijf- tigh, acht gheheele Jaeren naer de publicatie van de Vrede geconferveert. Ende isin'tfelvejaernaerab- folutie van den Oldenburghfen Ban opdenRijcks- dagh tot Regensbureh verklaert, den tegenwoordi- gen ftaet der Stadt Bremen, foo als defelve by'cl»- firumentum Pacis was geapprobeert, te fignifieren de poiTefiBe van de immedieteyt, ofte de immediate dependentie van 'tRoomfche Rijck. Dienvolgens heeft de Stadt in de pofleiTìe door den Ban ghefteuyt, herfteldt wefende, de feflie ende flemme in't Col- leg ie der Rijcks-Steden wederom bekleedt : Gelijck als fy oock bydefenteghenwoordigenRijcx-daghtoc hier toe daer in noch continueert.
Hoedanigh nochtans in'tg&kYàt]zRrfifihienhon- dert vier en vijftijgb, de Stadt Bremen by occafie van |
de voorgemelde Ban tnet de Croon Sweden in Oor- ΐξξ^.
logh is gheraeckt, ende by foodanighen toeftandt__J
veele heeft moeten nae gheven ; jae felfs de Territo- riale gerechtigheyt over al 'tgeene 't welck niet rond- om de Stadt, maer verder afghelegen is, aen de Croon moeten overdragen, ende mede yetwes gant- fchelijck iquiteren, ende yetwes tot op een ander tydt uytftellen, 't felve blijckt in 't breede uyt het bekende Verdragh dat daer over is opgeftelt, 't welck van we» derzyden is geratificeert, ende met Koninghlijcke Hant en'Zegel is geconfirmeert. . By het welck evenwel expreflelijck is geconve- nieert, dat de Stadt van dien tydt af, nietteghen- ftaende de gedane impetitie, wederom met goede wil van de Croon Sweden, de poffeflie harer immedie- teyt ofte immediate dependentie van'c Roomfche Rijck foude behouden: Ende dat tot geenentyden over de uy tgeftelde poinflen geoorloght, maer alles in der minne foude afgedaen worden.
Op wat maniere nochtans naderhandt de Stadt Bre- men teghens 'tgefeydeStadifchevergelijck veelvou- digh isbefwaerdt, jae naer voorgaendefperringe van Commercie, met Wapenen te Water ende te Lande is geinfefteert, ende hare Landen over al belaft, oock rondom de Stadtgeoccupeert zijnde, te Vuyr ende te Swaerde isvervolght, ende met haereyghen middel beoorloght 't felve blijckt oogenfchijnlijckuyt de Gra- wwweaende zyde van de Stadt in Druck uytgegeven, - ende toont het de kondige experientie.
Daerom moet de Stadt wel toefien, watfe verders van haer recht quiteert, ende moet fich alfoo gouver- neren , datfe niet met de bladen van verfcheyde heer- lijcke efFeden, de Boom felfs vandeLiberteyt, ofte immediate dependentie van 't Roomfche Rijck door 't Inflrumentum pacis, ende door het Stadifche Ver- dragh gereferveert, quyt raecke, ende by confe- quentie onder eenen vreemden Dominaetgetrocken werde, jae wel eyndelijck van 'tRoomfche Rijck , t'eenemael afgefneden, ende te vervallen kome, in handen van fulckePoflefleurs, jui dominaiàilld, ac- cesone virium fortiores ad alles tranfirent, frextmaque viBorid pro ïnflrumento fequentis utendoi magnos tatè treBusfubigere contenderent.
©E tecc ^finbicH^ Erden ρεπίββεπ tgDtfiiec toeefljönDe / namentltjcft fijn affcBcpt δεη negenden December boo? bf » ?80cnt be Heyde niet eeit «acoffc met twee paecö8n upt fijn Soaement ocflaeli / in De ^ecgabecingf εηϋε opecnojbinaci^
ΡοεΙ βείείεη JÖnDe/ βεεΓε uptftcacijtebanfgncce» δεηΐίβεΐ/ οίΡεεεη βεΙείεη / aeöain fijne pjopofitie / „ εηόε baεc 6ρ i}aeci|D£t.«aoa.bebancRttooo?becfeI= ber αοεΟε intentie tot facilitatie ban't?Sccoo?t tuf» ^0εη be «icoon Sweedenenbebegcmelbe^tabt ge» tcoffen/ tnεtbecfoεcN/ batbεfεtbεbεI^εεcεn()unπe <0ebeputcecDen bectoaect^ gεbεfiinεεct / ten fpoe· bigDfien toilben Iatεn afgaen / om br cefiecenDepoin;· eten / bie nocg niet afgεganbeIt toacen / afte gelpen boen / al^ oocit öace ï^og. Mog. mεt bec felber Gua- rantie [jet gemaeehte accoojt behcacgtigentoüben: 3©aec nae ben ]|rec ban Reygersbergh, tee Secgabe* cinge ρ;εΠβε»η&ε / bεn gemelbe ϋ|εεε ^fgεfαnte be* anttooojbt öeeft met foobanige romρI^mεntεn al^ op gelijclte geIegentbερttDacεnpafTεnbei baecmetbεn felben faoebec nfgεgacn i^ / enbe tolectben boojnoem» beSigent be Heyde geojbonneect/ bepoinctenban · beIi&εcatiε/ cefuItεcenbe upt 0ε boojfs yjopofltie / bεn <0ebac&ten i^ecc SIfgefante afte bo|becen enbe aen Baec ©og. Ìtàog. obec te kbci:in / fijnbe boojt^ booj Jön €b. be noobigetcccebentialcn gebepefcfieect.
®e poinctenbanbeli&ecatieuptfflngepjoponecci foi^i be in 'taffcBept toaecen/ 6ef)albenbecurialia, bat f'^ Baec ï^og. J©og. gelieben mocDt beigeecenCant, Maren enbe Gerlatius, in Ooft-Vrieflantafgefpnbeil/ οοεδ te fεnbεn nae Bremen, omfietqbictoe/ toet in't ?tccoo?t fcoag uptgepelt / boojc t? èeft*®" efö®"" beien; enbe bat be Beïoofbeguarantlemetalleenop het alcebe geganbelbe/ maecopBetnocbQfte!)an== beien / macBc tooiben applicabelbetlliiecct. Meet. alfoo febect be lletii: enbe
toacrit |
-ocr page 1013-
én ο ο RL ο G ti. V S^s-en-'vemighfie BoecL· 997
|
1666. toaccn btrcepd /.thbp bie ©eceabecineB gefcBepöf η ;
- fooi^ÌIctbaccbpoeWctìen.
50e öÊfiommecinsD obec be jliauii|ìetfcfie φιφια/ cnbetuatbaecmeccDpmoclite bolgen toa^oojfacch banbe bccbinteni^biemen tooojleben gabt gc' niaecfit met bej^ectoffcn ban Lunenborgh : <gnöe tnaccammenoocft jebect met bej^eccenKeur-braD- denborghfche ffiinifïec^Öaöt gelianbclt inben Hage. ^ebcctbonöt men aoet fuicft^ boo? ben fêeec ban Be- verningh bDOJt tc fettetl toC Clevc : nltoaec flÌnc iScucbojficltjcge Ql^oojlucgttaöept in pecfoon bia^i «lipnDiych ben feftbienden Februarii flieutom fÏÏtl Iricttmcn 'teen^ oüec een Alliande defenfive, al^
boïcöt.
Traffaet va» Alliancie defenfive tuffchen den Doorluchtighften Forfi mie Heer , den Heer Keürvorfi van Brandenborgh ter eenre, en Je Ho. Mog. Heeren Staten Gcnerael derVeree· nighde Nederlanden ter andere zijde.
Mllfaii- λ Lfoo den Doorluchtigbften Vorft ende Heere ΛπΓιΓί Heere Keurvorft van Brandeniorgh ende dc
tuffcDen Hoogh Mog. Heeren Staten Generaci der Vereenigh- de Nederlanden > van ouden tijden toe noch toe in ieer naeuwe ende vertroude Alliancie, correfponden- tie ende Vriendfchap fijn geweeft , ende dat al voor /wwjaren eer het laetfte Traftaet van Alliancie defen- five den feven-en-twintighiien Julii fiiìkien hondert -vijf en-vyftigh tuffchen aeiclve opgefecht, was komen te expireren ter weder zijden inde continuatie ende prolongatie van het felve Tradhetgeconfenteert is ge- worden, maer wegens eenige voorgevallen incidenten de executie tot noch toe uytgeftelt gebleven. Soo ift, dat beyde de contrahenten by de jegenwoerdige con- jundlure van tijden ende faecken noodigh hebbende geacht het geene waer over (y voor defen t'accoort fij η geweeft > ende nu noch nader onderlinge fijn verge- Jeecken , in behoorlijcke forme van een Traöaet te doenexpedieren, ende fpecialijck te ftellen wat fy con- trahenten foo wel uytkrachte van 't voorfchreve lae- fte Traö:iet van Anno fefihien hondert mijf en vyftigh als mede in gevolge vande voorgaende oude Tradta- ten, Contrailen , ende verklarifigen, als elckander fchuldich fullen fajn te doen ende te preiteren j Oe Heer Keurvorft van Brandeniorgh tot dien eynde van iijnent wegen heeft Gcdeputcert den Welweerdigenj "Welgebooren Heere Otte Vryheer, van Scbairtji, Heer tot Alten , Lantsbergh ende Sachan Erf kamerer der Marck.ende Keurbrandenborgh cndeDomprooft van- de Stiftkercke rot Brandenborgh, mitfgadeis beftelde Opper-Prscfident Geheytne ende Leenraedt , oock Hooftman van hare Keurvorftelijcke Doorlui-htig- heyt tot Orarjenbürgh , als oock de Edele ende Hooghgeleerde Heeren, Warner Wilhelm Blafpeü ge- heyme oock Cleeffcheende Amptkamer Raedtjcnde den Heere Mathiaf Remfipinckel, der Rechten Doftor, Cleeffche ende Marckfche Regeerings Raedt, ende Vice Cantzlerj en de Hoogh Mogende Heeren Sta- ten Generaci van harent wegen oock hebben Gedepu- teert den Edelen geftrengen wijfen Voorfichtigen Heer > Hieronimus -van Beverningh Gedeputeerde in ^e Vergaderingh , van wegei s de Provincie van Hollant ende Weft-Vrièïlant, dewelcke in gevolge vande volmachten van beyden zijden vertoont j ende daer van copie in't eynde van dit Traöaet isgheinfe- reeit fijn óver een gekomen ende geconvenieerc, op de conditiën ende articulen hjer nae volgende.
Dat tuflchen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtig- htyt^^n Brandenborgh endede Hoogh Mog. Heeren Staten Generaci der Vercenighde Nederlanden, fai fijn ende blijven eene oprechte ende getrouwe Vrient- ichap ende correfpondentie.
II.
Dewelcke daer toe ftreckenfal, dat d'een des aa- ders befte getrouwelijck fai hebben te bevorderen, ende dellclfs fchAdc ende nadeel nae alle vermogen |
helpen af keerenetìde weren; met fodanigeh macht jtiJ^^.
refpcóti ve als hier na fai werden veiklaert.» __
Πί.
In 'c byfönder fullen haer Hoogh Mog. gehoudea wefen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt te hel- pen defenderen ende befchermen inde Landen van Clevf, Guli/ci, Serge, Marei. ende Kavensbergh j ende andere Landen tot de ende Cleeffehe fuccef-
fie gehoorende , of die geene vande felve daer van fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt jegenwoor- digh in poffejjte is, of hier naemaehiu vettige fojjeffii foude mogen komen, als mede in alle loonden ende flaetjen of Havenen die fijne Keurvorftelijcke Door- luchtigheyt heeft aendeOo/?-Zfe gelegen , te weten* de Hartochdommen van Vruyjjen ende van achter Emmeren, tegens alle die geene die.deielvefouden mogen onderftacn Vyantlijck te invaderen of mee openbaer gewelt acn te taften.
IV.
Des fai mede fijne Keurvorftelijcke Doorluchtig- heyt gehouden fijn haer Hoogh Mog. te helpen dcfen- deren ende befchermen tegen alle vyantlijcke invafien ende openbaer gewelt, welcke haer Hoogh Mcg· inde Veretnighde Nederlanden , of der felver onderhorige aengrenfende Lantfihafpen , Steden ende plaetfen , of andere met haer Hoogh Mog Guarnìfoen inde voor- ichreve Landen ende Plaetfen befet, ofooekin hare Navigatie ende Commercie op à^OefiZee ibuden mogea overkomen endeaengedaen worden.
Ende fullen die volgens partyen Contrahenten, uyC krachte van defe mutuelJe defenfie , gehouden elckander getrouwelijck ende riguureufelijck te aill- fteren tegens alle de geene die d'een of d'anderinde voorfchreve haer Hoogh Meg. of fijre KeurvorftCr lijcke Doorluchtighiyts Landen refpeöive in hare Hoogheden, PraEemincnttn,Donicyhenj Revenuen of eenige andere rechten onwettelijck fouden mogen onderfiaen te befwaren ofte verongelijcktn, om foo- danige wettige bifwaernifle en verongelijckinge te helpen af keeren, ende niet te gedogen dat des eens of des anders commercien en de nawgdtien op de Οϋβ Zee of op de Revieren, Stromen, ende Hewwfwomtrentde- felvc ofde Vereenighde Nederlanden gelc-gen, wor- den gefparret , of door Licenten > Imp^en , Tellen of andere invocatien onbehooJiick befwaert.
VL
Ende fai oock defe mutuele defenfie plaets grijpen ende houden, wanneer in des eene of des ander deels voorfchreve Landen , het Euangelifche vefen door opepbare Oorlogh of ander gewelt wort gtaffaillcert, fulcksdatde vrye exercitie vande Euangelifche Reli- gie daer door fojude worden geturbecrt ende belet ; Ende infonderheytfoo wanneer in de Cleeffthe, Guy- lickfihe, ende Berghfche , als oock andere daer toe gehoorigc Landen , den cours van opgemelde Re- ligie foude worden gefteuyt ter tijdt ende wijlen tot fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt , fich daer over met zyne Vorftelijcke Doorluchtigheyt van Nieuèurgh nader fai hebben vergelcecken j of die ver- fchillen door de Keyferlijcke CommiflTarifen fuUeq wefen gedecideert, ofanderfints finalijck af gedaen. VII.
Wel-verftaende, datde geene van partyen die eerii fai wefen geattaqueert, ter plaetfe ende ten reguardc als vooren , ghehouden fai fijn füicks te notifice- ren aen de andere die niet fai wefen geattaqueert, de welcke hem fai moghen employeren om door min- nelijckeweghen te doen repareren detroubJen ende deftouibiers, die door de voorfchreve attscque foude moghen fijn ghedaen , ende vervolgens moyenne- ren een accommodement tuflchen den attaquant en geattaqueerde ƒ00 nochtans dat de felve on vermin- dert de oiEcien van mediatie het beloofde /ecours aenftonds, immers foo haeft doenlijck aen partye ge- attaqueerde fai moeten ftuyren, !V1IL
Defe Alliantie iàl den Staet der VereenighdeNe- dérljnden, en de Leden van dien in geencn deele pre-
)Qdicie;3 |
-ocr page 1014-
xoo6 SAKEN van STAET
|
1666. Ju^licieren ia derfelver hoogheyt, recht, ende gerech- tigheytjWaer ende op wien fy de felve mogtcn hebben, nochte oock fijne Keurvorftelijcke Doorluchcigheyc in deflèlfs hoogheyt, reght, ende gerechtigheyt, waer en op wien hy de felve mochte hebben, gelijck oock niet in refpeö ende de plichten, daer mede de felve fijne Keyfrrlijcke JWajefteyt ende 't Roomfche Rijck isverobiigeert, maerfullen de felve alle refpeCtive in haer geheel ende onvermindert verblijven , gelijck oock defe Alliantie in genen deele en fai prej udicieren aen voorige Traöaten, Contraften , verklaringen of verbinteniflèn, 'tzy aen of tuflbhen partyen Con- trahenten onderlingh, 't zy aeu of met andere Konin- gen, Princen, Potentaten, Rcpublijcken ende Ste- den ghedaen, ofgemaeckt, ende particulierlijck met de Croon van Poolen. .
IX.
Byaldien een of d'ander van de Contrahenten door yemandtmetgheweldtquamaengecaft, of anderfints in fijne Commercien, Landen , Reghten, Geregh- tigheden , of in vrye exercitie van de Euangelifche Religie als vooren aen getaft, beoorloghc, ofgetur- beert te werden , ende het felve haer Hoagh Mog. foude over koomen, iulcks dat fy quamen aen getaft, beoorloght, endegeturbeertte worden, foo ial fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt haer Hoogh Mog. affifteren met iae» diiyfent Mannen te voet, goedt ende wel-gewapent volck, ende by foo verre lijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt in voegen als vooren foude moghen worden aen ghetafl;, beoor- loght ofte geturbeert , foo fullen haer Hoogh Mog. fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt te hulpe ko- men met drie duyfent mannen te voet, mede goede ende ghewapent volclf ; Des fai oock foo d'eene als d'andere van pattyea Contrahenten in defen die de voorfchreve fecoarffen fa! moeten furneren , ghe- houden wefen de felve t'onderhouden naer behoo- ren , iulcks dat de geattaqueerde , behoorloghde, of geturbeerde daer van egeen laften fa! komen te dragen; Doch fullen d'inquartier 'mgen ende logeringen werden befbrght by de gealllfteerde partyen, ende fai de par- tyedieden anderen te hulpe komtover zynfecours foodanigh Opperhooft moghen gebruycken , als hem goedtduncken ; fai in defen verftande nochtans, dat in cas de geaiTailleerde partye hever foude gheholpen wefen met Ruyteren , Geit ^ Schepen , Munitie van Oorlogh j of Schteps-volck , foo fai d'aiSftentie naer advenanc van'tvoorverhaeldefecours, tot keure van degeaflailleerdepirtye werden gereduceert ende ge- compaiTeert, fulcks dat Soldaten op vter duy- fent Rijcksdaelders ter Maendt fullen moeten ghereec- kent ende aen geflagen worden, nen^^nde hetjaerop t-wgelf Maenden ; Ende fai de voorfchreve betalinghe, oftepreftatie refpeüive ghedaen werden teringanck van yeder Maendc by egale portien, önde dat in fpecie Rijcksdaelders tot Amfterdam ende Hamburgh refpe- dtive , maer in cas de voorfchreve preftatie quame te
fefchieden ten deele of in 't geheel in Munitie van )orlogh, in Schepen, of andere Waren ten Oorlogh dienftigh, foo fai den Affiftent gehouden wefen, alle moghelijcke forge te dragen dat foodinige Munitie» Schepen, ofte Waren ter goeder trouwe, ende ten over- ftaen van yemandt by den geaffifteerden daer toe te kiefen, moghen worden in ghekocht, maer den geaf- fifteerde de felve Munitie van Oorlogh, of Schepen, moeten ontfangen , ende felfs afhalen binnen 'sLands onder het gefach van den Affiftent, die het fecours fai furneren ; Doch fel hec fecours hier boven uyt ghe- druckt ter eenre, ofte ter andere zijde de aflifterende partyen in geenerhande manieren neceffiteren of verbinden , tot eenige rupture tegens de geene die de gefecondeerde partye foude moghen attaque- ren. -
X.
Ende by foo verre het boven-ge-expreiTeerde fecours van twee of drie duyfent man refpeétive, of hec equivalent van dien niet baftant mochte worden ghc |
oordeelt , tot volkomen afweringe van de oppreffie jggg of befwaerniffe daer teghens het felve wordt gepre- . fteert, dat in fulcken cas de niet geopprefleerde ofte nietbefwaerde der Gallieerden gehouden fai wefea de gheoppreflecrde ofte befwaerde ten dien fine met foodanigevordere macht ende middelen byte fprin- gen, als tot volkomene afweeringe van de voorfchre- ve oppreflje ende befwaerniffe gheoordeelt fai wor- den van noode te wefen ; Wel verftaende dat partyen Contrahenten, 'telckcnsdaer over ende op wat con- ditiën het felve fai gefchieden, particulierlijck fullen hebben te verdragen.
XI.
Sijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt en haer Hoogh Mog. fullen d'een in des anders Landen gheen Inlegerinee ofte logeringe moghen doen, ibnder voorgaende behoorlijcke communicatie,
XIL
Maer foo wanneer marche ofte doortocht in des eenen of des anderen Landen foude moghen gefchie- den , fullen de 'contraherende partyen gehouden zijn foo tydelijck notificatie daer van te doen , dat we- derzijds Gedeputeerden daer fullen konnenbyzyn, om de marche totdeminfteoverlaft ende fchade van de Onderdanen te helpen dirigeren ende bevorde- ren, foo nochtans dat oock de Militie daer doorniet fai moeten worden benadeelt, maer gheconferveert, ende fai daer benevens onder de Soldatefca foodanigc ernftige en fcherpe difciplinc worden onderhouden, dat fy alles lullen koopen ende betalen , endo dat de refpedtive Onderdanen foo weynigh als eenichfints doenlijck is, door de voorfchreve door· toghten moghen worden befwaert ; tot welcken eynda alle de malverfatie, endecontraventie van de Solda- tefca rigoureufelijck fai worden gheftraft ; Ende in cas een derde eenige Inlegeringen , logeringenj doortochten cri infefteringe met eenigh -krijghs volck mocht willen ondernemen, in ofte door fijnf Keurvorftelijcke Doorluchtigheyts Cleeffche- ende Marc^he of haer Hoogh Mog. daer aengrenfende Provinciën ende Landen, foo ftillen de contraheren- de paityen na voorgaende concert en overlegh 't felve eickander foo veel moghelijck helpen af weeien ende bevryen,
ΧΙΠ.
d'Heeren Staten Generael fullen de Steden ende Forten , die de iel ve jegenwoordigh in de Landen vanC/»wbefet houden, met foodanigh Guarnifoen voorfien , dat aen de eene zijde de felve voor allen overval genoechfaem mogen verfeeckert wefen , ende aen de andere zijde de goede Burgers ende Inge- fetenen van de voorfchreve Steden ende Fprten niet en moghen veerden befwaert, tegen redenen of tegen de voor defen opgerechte Capitulatien , de welcke tot dien eynde iullen worden gherefumeert, ende na de tegenwoordige conftitutie van tijden met onderlingh concert nader worden ghereguleert > ende ondertuiTchen blijven in haer vigueur ende werden gheobferveert ; voor foo veel met onderlinge naederhandelinge de felve niet verandertzyn 5 EnA fullen haer Hoogh Mog. fijiffe Keurvorftelijcke Door- luchtigheyt, in de voorfz Steden ende Forten gheen indrachtdoen in deffelffiLands-hooghcden ,eminen- tien , regalien , ende domeynen , noch oock ghe- dogen dat fulcks by haer Gouverneurs en Officie- ren , 't zy militaire, 't zy politiqueonder pretext on- dernomen werde ; maer fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheydt, mitfgaders deffelfc Erfgenamen» geruft ende ongeturbeert by dc voorfchreve Lands Hoogheden, Emtnentien , Regalien . ende Domeynen, ende het vrye ongehinderde gebruyck van dien laten verblijven , ende daer by in fuicker voegen heljien maintineren, dat daer jegens by niemandt yets on- i dernomen moge werden, ofte in cas dat daer jég^n» yetsmoQhte werden geattenteeit, dat Jtfelvc onder-
- ■ ■ " linge |
-ocr page 1015-
en OORLOGH. ΊSes^en-'veemghfleBoecL· 99P
|
Jare fifihien hondertvyf-en feftighàìea aengaecdeop- ghereght, ende fai ondertuflchen aen de Gouverneurs ende Commandeurs in fulcke Steden ende Forten, wel expreffelijck ende fcherpelijck belaft werden aen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt, ende deflelfs Regeeringe by alle occafien toe te dragen behoorlijck refpeét , ende van de Onderdanen van fijne Keur- vorftelijcke Doorluchtigheyt niet meer aftecyffchen ende te vorderen, als inde Vereenighde Provinciën is gebruyckelijck, nochte oock te gedoogen , dat, of fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt ofte deflêlfs Onderdanen, in hare gerechtigheden ende Goederen met excutfien, ofte met eenige andere extorfien dire- dlelijck of indiredtelijck moghen werden gegraveert ofte vernadeelt ; Des fullen daer over nadere B-eglemen- te» werden gheformeert, en de hefiigtus dien aengaen- dealbereyts aen geftelt met allen ernft en yver voort- gefet, endefoo haeft doenlijck, ende noch voor de uytwiflelingh van de Ratiikatie foo het mogelijck is, immers binnen den tijdt van twee MaeitdeHdier naèr, tot een goed belïuyt ghebracht werden , weicke te maecken reiUmenten van foodanige kracht ende va- leur fullen fijn, ende gehouden worden als of die in defe van woorde te woorde waren geinfereert. Des wort oock van nu af aen vaft gheftele dat de Tollen ende i/Vew/i» over Vivresenàe Munitie vanOorlogh, die beyde de partyen ofte een van dien foude mogen van nooden hebben, fullen werden betaelt volgens de gewoonlijcke Lyflen, gelijck als die van alle andere particuliere Ingeletenen moeten betaelt Werden.
XV.
DeContrahenten fullen malkanderen, ofeick an- ders Onderdanen ende Ingefetenen, mitfgaders hare goederen met gheen Tollen , Licenten j ofte an- dere Impofitien, hoe de felve oock mochten werden ghenaemt, befwaren, ofte belaft laten, verder als de eyghen Ingefetenen ( üytgefondert die gheene van de felyelngefetenen, de weicke van voordenÌiww-e»- tvintighfien lulii fefihim hondert vyf-en-fefligh fpecia- le privilegie van exemptien of meerder vrydom in'e particulier fouden moghen hebben ) ofte oock eeni- ge andere de minSle befwaerde Vreemdelingen belaft fijn, of blijven fullen, némaer, de felve ter contrarie alle foodanige exemptien, privilegien ende immuni- teyten laeten genieten, als hare eygene Ingefetenen of minft-befwaerde Vreemdelingen hebben ende genie- ten , noch oock malkanderen, nochte een des anders Luyden en Goederen, met eea\gefeytelycke proteduy- ren.prejfaren, retorpen, oftt reprefftlitn ende arreften. Co veele die naer beichreven reghten ende Onderlinge Concordata niet geoprloft en fijn, incommoderen , nochte aen hare Onderdanen fulcks te doen toe ftaen, maer een yegelijck aen de ordinaris luftitie renvoye-
ren, ende de felvejuftitieharep vollen cours laten ge- esten, .
166S I'nge fai werden tegen gegaen ende met gctolereert.
^ Gelijck mede fijne Keurvorfte]ijcke Doorluchtigheyt
belooft, in cas yemandt devoorfchrevezijne Keur- vorllelijcke Doorluchtigheyts Steden in den Lande van CltvexMt haer Ho.Mog.Guarnifoenen befec,qua- nie te attaqueren met vyantlijke invafien ofte open- baer geweldt, dat fijne Keurvorftelijcke Dooriuchtig- heyc het ielve niet anders fai op nemen j dan of het aen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt 'tfelve ge- fchachjcnde dien volgens haer Hoogh Mog. tegcns foodanige invafien ende geweldt met de hier voeren verfprocken hulpe , fai helpen defenderen ende be- fchermen, ingevolge van de vier ende vijfde Artijcke- len hier vooren ter neder geflelt.
XIV.
Soo fullen oock door het onderhouden van de Guarnifoenen in de voorfchreve Steden , Forten, ende plaetfen haer Hoogh Mog. geen teght ofte ghe- rechtigheydt komen t'acquirefen, veel min fai zijn Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt ende deflèls naeko- melingen, eenige prejudicie daer uyt komen te ont- ftaen, maer fai alleen blijven by voorige Tradaten, verbinteniflè, en verklaringe van ouds ende voor den |
Ende heeft fijne Keurvorftelijcke Doórluchtighèyt l^SÙà
belooft, gelijckdefelvebelooftbydefen,ihdevoor- ----
fchreve Havenen ef de 0ofl-2.ee refponderendc j d'onderdanen van haer Hoogh Mog, ehdèd'Ingefete- nen van de Vereenighde Provinciën ovèr haer Per- foonen, Schepen, Waren ende Coopmaofchappeni onder geenderhande pretext fonder de hooghfte noodt, ghemeen intereft, ende dan oock nietandersj ais met onderlingh goedtvinden van beyde de Geal- lieerden , verder ofte hooger te fullen befwaren als de felve jegenwoordigh befwaert fijn, endeniet gedoö- |gen, dat aldaer door yemant anders eenige befwaernif- len geintroduceert ofte geheven worden.
XVII.
De Navigatie, Traficque, ende Commercie, fiil-, len tuflchen dOndcrdanen van weederzijden fonder eenigh hinder of belet gedreven ende ghecontinueert worden, ende fai dien volgens beyder deelen , ofte haerder Onderdanen Schepen vry ftaen ende gheoor- looftfijn, wederzyds Havenen uyt ende in te oopen, ende Statie daerimie te nemen.
XVIII.
Indien eenigheandereChriftelijcke Koningen, Pd- tentateti j Repuèlijcken , ófte Steden > haer mede in defe Alliantie willen begeven, foo fai fulcks een yeder vry ftaen, edoch, dat daer door geen van beyde Contra- henten eenichfints werden geprejudiceert, of def- felfiftaetende conditie fwaerderghemaeckt ofte ver- iiadeelt, indefen verftande, dat de voorfchreve inla- tinge fai moeten gefchieden met onderlinge comniu- nicatie ende wederzijdts bewiiliginge.
XIX.
't Reght van Ifue, of decimatie 't weick by vertrèòk van familien ofte verval van haerediteyten komt t'ont- ftaen , daer van fullen wederzijdi Onderdanen vry ende exempt fijn, ende blijvengeduyrende defe Al- liantie.
XX.
Defe Alliantie defenfive fai duyren ende cours heb- ben , oock houden den tijdt van iTnaeifhien, met intentie, pm ter expiratie van dien tijdt vernieüwt te worden, ende fai tot dien eynde twét Jaren Voor d'ex- piratie van de voorfchreve tijdt daer overeen by-een- komfte werden aen geftelt, met dien verftande noch- tans, dat by foo verre als dan byd'een of d'ander der Geallieerden, ofte by beyde, tot foodanige vernieu- wingeniet en foude konnen werdén verftaen, In fulc- ken gevalle de contrahenten ten wederzyden fullerf weder komen te treden in het reght, ende de verbin- teniflTe die tegenwoordigh tuöchen haer beyde is in ge- volge van de Tra6taten, die over veele laeren fuccef- üvelijck tuflchen de felve fijn op gerecht énde ge- . ; maeckt, fijnde wederzijds gheftipuleert dat de felve Traftaten , Contradien , ende Verklaringen door defe Alliantie niet en fullen fijn gecafleert, maer ter expiratie van defe Traöaten blijven in haer volle vi- geur ende kracht j gelijck de felve fouden zijnghe- weeft ende gebleven, by aldieft defe nader Alliantie' niet en waére op ghereght.
XXI.
Daer fullen ten wederzijden, elcks naer fijn vernio- gen ende gelegentheyt, devoiren ende ofEcien ghe- daen worden dat andere Prinee» , Potentaten, Repfi- ilijcken , ende machtige Stede», ende fonderlinge van den Weflfhal'tfen ende Saxifen Kreyts, mede onder dele Alliantie werden gebracht.
XXII.
Men fai geen lichtinge vgn volck iePaert ende te voet, ofte te water toe ftaen aend'een ofd'andere vyariden, jegens de weicke men uyt krachte van defe Alliantie defenfive fai moeten helpen prefteren.
XXIfl.
MittinerviMgfOanvolckvan Ooilogh te water ófte te Lande ; raitigiàetsinkoop, inhuyringt, eadee^uifd- gie van Sthepe» v4n Oerlogh j fai altoos toe ghel»- ten worden ende vry ftaen voor ende ten behoe- ve Van beyde deContrahenten;in d'een ende d'andere'
Lenden* |
-ocr page 1016-
lOOO S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
Landen ende Havenen , 't en ware dat die geenein * wekkers Landen ende Havenen die voorfchreve wervinge , inhuyrin^e , iekoop , ofte equipagie worden verfocht, felftot fijne defenfie het volck ofte de Schepen van noodc hadde, ofte dat om andere in- furmontable obftaculen fulcks foude moeten werden ge-excufeeit > welcken aengaende volkomen geloof Eceeven fai worden aen deflelfs verklaringen. ^^ XXIV.
De contraherende partyen fullen de pafTagie ter Zee , Revieren ende andere Wateren > als ouck te Lande, elcksinfijndeftridlrefpeilivewel ende naer behooren met alle mogelijckheyt moeten bevryen,<| ende veyligh houden jegens alle ende een yegelijcken die de felve (oude willen infefteren, ofte anderfints bekommeren.
XXV.
Voorts nemen haer Ho. Mog. aen by den Koningh •van Voolen, alle krachtige ende efficacieufe otBcien aen te wenden, ten eynde lijne Konincklijcke Majefteyt aen fijne Keurvorftelijcke Doorluchigheyt preilere 'cgheene de felve wegens de Stadt Elbingh hetft ver- fproocken, ende waer over haer Hough Alog. als Gm- randeurs van beyden parcyenfiingenomineerc.
XXVL
Defe Alliantie fai van weghen den Staet der Geü- nieerde Provinciën, alsoock by fijne Keur-Vorfte- lijcke Doorluchigheyt refpeftivc , geapprobeertende gheracificeert worden binnen den tijdt vaa veerthien düghen ; naer't befluyt ende onderteyckentnghe van defen, ofte eerder, foo fulcks eenichfints doenlijck
js.
3DaIer)t Den ingouOt banbe f^cocucatie boo; tie ileecen (25eDeputeecDen Dan fgne iiteuctjo^ea igfhe ^ooiluc^tisljept.
WIR FredricklVtüem, vanGottesGnadenMarg- graef zu Brandenborgh des Heyl. Romi- fchen Reychs Ertz-Camerer ünd Churfurft in Preuf- ien,zu Magdeborg,Gulich;CIeve,Bergen,&c. urkun- den und bekennen hiermitfur jedermanniglij.ch,nach- dem xwifchen uns und denen Herren Staten Genera- len der Vereynighten Nederlanden,nicht alle inwegen renoevierung der zwifchen uns und dem Staet voor diefem gefcWoflenen Alliantz fondern auch wegen ferner zufammen fettung und naherer vereinigung zu defen fion beeder feits Eftadts undLanden eine zeyther handlung gepflogenj Als haben wir zu derfelben volli- gen und entliechen fchluz committirt und bevolmag- liget, die wolweerdigen, welgebornen, ünd Hoog-ge- tartcnunfere refpedtive geheime und Clevife Rege- rings Rhate, ober Prefidenten, und Clevilche Vice- Cantzler Otto Vry-Heer von Schwerijn, Hem zu Al- ten, Lantsbergh und SachaniErb-kamerern unferer Churbrandenborgh und Thumbprobften unferer StiftsKirchen von Btzrìà^nhoT^tWérnerWìUem Bles f ieL und Matthtas Romswinckel, Thun auch folcheshier mit und in krafcdiefes, und geven jets gemelten unfe- ren ober Prefidenten und geheimeRhafen volkomeae raagt undgewaldt, vorangerechteTradaten met ob- gedachte Herren Generael Staten Ghevolmachtigbde zu vollenkommener perfeöion und rightigen fchlufz Zu brengen, allermaflen wir alles was von ihnen der- ;efl:alt verhandiet, gefchloflen , und unterfchriben fein wirt j volliglich ratificiren, und genehm halten wolle. Zu urkunt haben wier diefe volmagt etgenhaa- dich unterfchriben , und mit unfern Churfeurftliche in-Ziegel bekraftigen laflen. Soo gefchehen und gege- beazu Cleveden la. Februarii 1666.
^ S^oo^üelleecent^ebtputeettien batt gaet #οαα& jasoQ.
De Staten Generael der VereenighdeNederlan- den ; allen den geenen die defen fullen fien ofte ί hooren lefen, faluyt : doen te weten, dat wy ^negen zijnde de voorgaénde Traöaten van Allian- tie ende Vriendtfchap roet den Heere Keurvorft van Brandenborg hier bevoorens opgerecht niet alleen te |
vernieuwen, ende, is 'tmogelijck : te corrobereren t/r/r/i ende verflercken, nemaer oock een Tradtaet van mu- ^ tuele defenfie ende afliftentie aen te gaen, gocr gevon- dan hebben aen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtig- heytafteveerdigenden Ed. geflrengen wijfen, voor- fieningen Heer Hieren'tmus iian Beverningh Gedepu- teerde in onfeVergaderingh van wegen de Provintie van Hollandt, &c, ende wetende dat defeive daer toe nodigh heeft onfe fpeciale Procuratie , volkomen macht, authoriteyt ende bevel omme allefcrupulen, die des aengaende gemoveertfouden mogen worden, wech te nemen. Soo ift, dat wy hem gegeven hebben, gelijck wy hem geven in krachce defes volkomen macht ; authoriteyt ende fpeciael bevel , om de aenge- vangen Traftaeten van Alliantie cndeadfiftentiemec liooghgemelde fijne Keurvorftelijcke Doorlugtigheyc finalijcktefluytenende teteeckenen, belovende fin- ceerlijck ende ter goeder trouwen te iuUen houden vooraengenaem, vaft, bondigh ende van weerden, alle'tgeeneby den meergemelde Heer onfe Gedepu- teerde in (fcfelve qualiteyt fai zijn gedaen, belooft, ge- confenteert, ende geaccordeert, 't felve onverbreec- kelijck naq te komen , te onderhouden ende obferve- ren, fonder daer tegen immermeeryets te doen of te laeten gefchieden, direftelijck of indiredlelijck , ia wat manieren het oock foude moghen wefen, ende alles Ratificeren ende approberen,ende des noot fijnde daer van te verleenen en paflTeren brieven ende inftru- menten in de befte forme, tot volkomencontente- ment ende genoegen vande meer Hoogh-gemelde Heere Keurvorit, Gegeven inden Hage onder onfca grooten Zegel en paraphure vande Heere Prjefideren- dein onfe Vergaderinge, ende de fignature van onfea GrifBer op den fevenden Februarii Jefihien hondert fes-enfeiiigh.
Aldus gedaen, geaccordeert ende geflooten onder de fignature ende Pitfiers vande refpeftive Heeren Gedeputeerden inde voorfchreve procuratien ver- meit. Tot Cieve den fefden Nieuwen ftijl den fef- thienden Februarii ouden ftijl des lasis feflhien hondert fis-en fefiich. Was onderteeckenc
Otto Vry-heer vaa Soheerh. {L.S) Werner Wilhelm Blafpiel. iL.S ) {L.S.)
Matthtas IRemsvincktl.
Met eenen toiect gefloottu get üEcactaet ban nat' ^ta· Dece coniunctie tegen De SSifTcöop/al^ bolgfit.
Traiiaet -van een naerder ConjunBk ende ver- junctf» iinteniffe tujchen den Ooerluchtighffen Vorfi enie Heere dtn Heer Keurvorfi van Brandenburgh tngtntt ter eenre, ende de Hoogh ende Mogende Heeren Sta- iBif- ten Generael ter andere fjde. '^S"?·
Aedien den Heere Keurvorft van Brandeniotgh aendeeene, tnàQàeHeftxea StatenGenerael der Vereenichde Nederlanden aen de andere fijde, beher- ticht ende rijpelijck overwogen hebben, de onrufte door de vyantlijcke invalïs vande Biffchop van Menfier in eenige vande Vereenighde Nederlantfe Provintien aengevangen, alt mede hecvooroogenfwevende ^e- vaer dat defe Oorloghsvlammen , foo wanneerfe niet haeft fouden worden gedempt, wei verders mochte uytberften, ende niet alleen de aengrenfende Landen, maer oeck meer andere Potentaten in 't Chriftenrijck in eenen inextricabten ende oneyndelijcken Oorlogh foude inwickelen ende alfoo een gruwelijck bJoctbac veroorfaecken, ende dat fulcks alles de ruine van ve&· Ie Landen ende Luyden foude komen nae fichte fle- pen , SOO IST , dat fijne Keurvorftelijcke Door- luchtigheytende haer Ho. Mog. om de voorfchreve violentie af te weeren, de geinvadeerde Provintien weder te bevrijden, wederzyts L«nden ende Luyden, ende voornamentlijck mede de WeSlphalifiken Creytsi daerby fijne Keurvorftelijcke Doór-luchtigheyt vp wegen het Hertcmbdom van Cleve, Vórftendom Mm- den, ende Graeflehappen vanàet Marek ende Have» f btrgh fo mcrckeljck is geintereflècrt, nevens de voor*
fchreve |
-ocr page 1017-
1017 S A K E Ν vati S Τ A E T^
®n OORLOGH. 't.Ses^en-.'veerfiMe BoecL lOOl
|
1666, fchreveProvioticningoédcfecuriteyttefteJlen, en- _de alle vordere bovenftaende onheylen voor tc ko- men, nietnoodigers noch expediters hebben geoor- declctewefen, als in gevolge van hun fuccelTivever- binteniffen ende van oude tijden aen malkanderen ge- daene Vrientfchappen cnde nabuyrlijcke afliftentien fich by defe conjunétare wat nader te cmjungeren, en- de tot bereijckinge van 't voorfchrevefalutair oogh- merck gefamentlijck cenige rechtmatige ende kraght- dadige conditiën ende middelen te adjufieren, ende in 't werck te ftellen, ende is dienvolgens daer optuf- Tchendenwelwaerdigen, welgebooren Heere Otto, Vryheervan Schwerm. Heere tot Alten, Lansbergh ende Sachan , Erf-kamerer van de Cheur ende Marck Braftdenhttrgh, ende Domprooft van de Stiftkercke tot Brandenborgh, mitfgaders beftelder over Prefident, geheyme ende Leenraec, oock Hooftman van haer Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt tot Oranjenburgh, als oock de Edele ende Hooghgeleerde Heeren Wér- mr Wilhelm Βΐφίί, geheyme, oock Clevifche Marck- fche Regeringhs ende Ampts Kamer-Raet, eode den .Heer Mathias Roomfmnckel Rechten Dodor, oock Clevifche ende Marckfche regeerings - Raedt, ende Vice Cancelier, ende den Edelen, Geftrengen, Wijfen , Voorfichtigen Heer Uieronimus van Bever· ningh . Gedeputeerde inde Vergaderingh van haer Ho. Mog. van wegen de Provintien van Hollandt ende Weft-Vrïeflant,, in krachte van hare refpeétive Procuratien, in den name van hare wederfijts hooge Heeren Principalen, ende op der fel ver goec vinden ende aggreatie geconvenieert ende veriproocken wert micsdefen.
I.
Eerftelijck, dat om te verkrijgen de voorfchreve heylfame intentie ; ende gemelde Biffchop van Munfier , roitsgaeders alle de geene de welcke den felven fouslen moghen adhareren , alle motiven ende occafien te benemen vgn defe verbinteniffe te calangeren, cnde door de continuatie van defen on- lijdelijcken Oorloch den algemenen Vreede in het Roomfche Rijck ende defe Vereenighde Provintien wijders te turberen, ende daer door alle Chriften Potentaten tegens malkanderen te exciteren , het fyne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt op deflèlfs voorftel vry fai ftaen alle mogeiijcke devoiren aen te wenden , foo wel voor fich lelfs, als mede door de cooperatie van fyn Roomfche Keyferlijcke Maje- fteyt ende eenige Stenden des Roomfchen Rijcx, omme den Biflchop van Munfier voar de Ratificatie van dit Trsdlaet, op foodanige redclijcke conditiën als dees aengaende aibereyts fyn geconcerteert, of noch verder met gemeen concert getroffen, fouden mogen werden, tot afftant van fyn voorfchreve voor- nemen te difponeren. ^^
Ende dat byaldien, boven vermoeden ; de voorfz Biflchop fodanige conditiën aen te nemen ende te voltrecken foude mogen diiHculteren , fyne Keur- vorftelijcke Doorl. als dan daetelijck na de uytghe- ftelde Ratificatien door de maghe van Wapenen tot reden fai helpen brengen den Heere Biflchop, mitfgaders alle de genen de welcke den felven foude mo^enadhareren;, ofdireaelijckofindireöelijkmet volk,geit,of «enige andere midJele» foude mogen helpen ftyven,ofte departyevoor hem aen nemenjfoo noch- tans dat fyne Keurvorftel, Doorl. niet wil verbonden fyn, om ter dier oorfaeck elders ende buyten de occa- fie, ende den aenkleve van defen Oorlog met de voor- fchreve ei/iÈ>ier«(ieei eode adfi/lentea van de voorn. Heer Biflchop particulierUjck te moeten breecken.
Tot wekken eynde fyn Keurvorftelijcke Doorl. van nu af aen op'tfpoedigfté fai lichten ende byeen brengen een Arinée van vier dHjfeat Pterden, en echt mannen te voet, de welcke fyne Keürvoiftel. poorl. in fo veele Regiméaten fai verdeden, als hy fulcx fai goedt vinden, ende in plaetfe van vyfhendert Pserdeu ende duyfent mennèn tévoet, infìtta hondtrt JìragmnersÌù mogeaaennemM.
VDeel. |
IV.
Ende fai zijn Ceurvorftel. Doorl, van nu af aen fon- der eenig uytftel fyn troupes, dewelcke hy aibereyts by den anderen heeft, ten voorfz eynde naerfyne Hertogdommen van C/ii/^endeili/»<fc»,mitfgaders fy- ne Graeffchappcn van der Marck en Ravensberg doen marcheren , om aldaer gelogeert en ingequartiert te worden.
V.
So haeil de voorfz aibereyts geworven cnde by de handt wefende Trouppesop hette arrefteren rende- vous füllenaengekomen zijn, fullen defelveaenftonts en op aenneminge van fyne Ceurvorftel. Doorl, wer- den ghemonftert by Commiflarifen van wederzijdts hooghe partyen daer toe te nomineereù, ende ful- len van dien dagh werden betaelt en onderhouden d'eene helft tot lafte van haer Hoogh Moogenda ende d'andere helft tot lafte .van fyne Cheurvorftel, Doorl., foo als hiernaeisgeconditioneert.
Om de refteerende Poerden ende mannen te veet ten , getalle van tvaelf duyftnt oock paraet te doen werden , ende by een te brengen, als andere onkoften daer om- trent vallende, fullen haer Ho. Mog. in baeren gelde furneren ende opbrengen een Somme van honderten feftigh duyfent Rijcksdaeldert , of vier hondert duyfent
fuldens Bollar,ts, ende de felve aen fyne Keurvorftel. )oorl. betaelen met tachtigh duyfent Rijcxdaelders, of twee hondert duyfent g\i\àens Hollandcs, binnen den tijdt van veertien dagen nae 't fluytcn defes, en de an- dere tachtigh duyfent Rijcxdaelders, of twee hondert duyfent guldens Hollants, binnen de naefte veertien daegen daer aen volgende, Soo dat in de tijdt van vier weecken nae 't fluyten defes die Werfgelderen fullen fyn voldaen ; voor welcke Somme fyn Ceurvorftel. Doorl. fich dan oock obligeert de voorfz Ruyteren en Knechten wel gemonteert, ende wel gewapenc by een te brengen.
VII.
Oock neemt fyn Keurvoftel. Doorl. aen de vorde- rewervinge foodanigh voort te fetten, datdevooriz refterende Paerden ende Voet knechten, ofte Oragonners binnen den tijdt van tme Maenden nacr uyttellinge van de voorfz gelderen , of eerder foo doenlijckis, eflFeftive comp eet te zyn ; wanneer de felve aenftonts in de voorfz Cleeffche, Mindtfihej Marckfche, ende Ravensherghfche Landen naeft aen 't Stift van Munfier gelegen op aenneminge van fyne Keurvorftel. Doorl. als vooren fullen werden gemonftert, cnde het onder- hout daer op den voet als voorfz is fai beginnen te loo-< pen, te weten d' eene helft tot lafte van haer Ho. Mo. ende d'ander helft tot lafte van fyne Ceurvorftel. Doorl., en dan voorts nacr gclegentheyt werden ge- bracht daer het met onderlinghconceit dienftichfal gevonden worden. ® VIII.
De voorfz Militie fai worden geredigeert in foo veel Regimenten Kfaert ende te voet ofte Dragouners als voorfz , foo als fyne Keurvorftel. Doorl. fulcx fai goet vinden ; ende fullen haer Ho.Mog. voor de helfte van de Tradiementen , ten behoeve van de ColkneU len j Luytenant CfUomüen, Majoors, ^artiermeefiers, ende Provaofien van de Regimenten, de welcke fyne Keurvorftel. Doorl. fai noodigh ende dienftigh achten over de voorfz Trouppcs te ftellen, alle Maent aen fyne Ceurvorftel. Doorl. binnen Cleve ofte Amfter- dam als voorfz is doen tellen de Somme van veertien hondtrt acht en veertigh Rijcxdaelders, ohe drie duy- fentfei hondert tiointigh guldens Hollants, des en ful- len aen de felve geen andere onkoften, 'tzy van Wa^ gens. Kirren, φ* Paerden op de optochten ofte an- derfints geleden of gevalideert worden.
Endc ial fyne Ceurvoftel. DoorJ. voor gefeyde Troupes van fes duyfent mannen tot Soldye ter Maènt
crecken ter plaetfe voorfz noch een Somine van vjK/ en dertigh dvffen* vier hondert fes en tachtigh R ijcxdael- derj vjfen deHighfiuyvers, ofte acht en tachtig duifent fnen tmdnt fifiim guldens vijftien ftuy ver» Hol- ^VPV laodt«. |
-ocr page 1018-
looi S A.K E Ν van S Τ A E Τ
|
ΐ666. landts, ofte volgens deòrdrcendebetalinghvanhaer ι Ho. Mog, naer proportie ίοο veel min als by de mon-
fteringe minder getal van Peerden en Voetknechten of Dragonders fullen bewnden werden.
Ende fullen de penningen gerequïreert tot het voor- fchreve onderhoudt ter concurrentie vande voor- fchreve albereytsgeworvene in ftaet ende by de handt lijnde Trouppes, ende van diegeene, die noch tot completeringe van d'voorfchreveiwW/'i/wj'yêwinian te peert ende te voet gelicht fullen werden, te weten > een Maent Solts paratelijck betalen ten dage van yder vande voorfchreve te doene monfteringh, endedaer nae voorts van tydt tot tydt alle loopende Maenden, mitfgadere oock ten behoeve vande Collonellen , Luytenants Collonels, ende JMajoorsj^iuartiemeefieri ende ProvoD/eu van weegen haer Ho. Mog, als boven precifelijck ende promt in baren gelde werden ver- forghc > in banden vande geenen die fijne Cheur-Vor- ftelijcke Doorluchtigheyt daertoefalauthorileeren, dewelcke dan voorts de particuliere betaelinge fai ne- men en neemt mits defen tot deifclfs lafte, foodae- righ dat haer Ho. Mog. noyt van eenige Overlten, ofte andere hooge ofte lage Officieren, Ruyteren en Soldaten over eenige wanbetalingc fullen mogen aen- gefproocken worden j ofte daer voor by yemant con- venibeliijn,
XI.
Ende wcrt daer benevens oock van nuafaenver- ftaen ende vaft geftelt, dat de voorfz Trouppen by provifie fullen onderhouden werden, ende by eca bly ven voor een tydt van vier loopende Maenden, te reeckenen van den dagh af van de eerfte refpeiiÏive monfteringen, fchoon het ghebeuren moghts, dat de redenenen occafien quamen tecefferen daer over de felve by een getróck-m fijn, daer van hier na fai gefeyt worden, ende dat dienvolgens die voorfz uyt geloof- de fubfidien ofte penningen van onderhout, oock voorden fel ven tijde fullen moeten vaft bly ven j fot weickers preftatiehaer Ho. Mog. haer danby defen obligeren ; ende foo wanneer binnen den voorfz tijdt van vier maenden te weten, in de eerfie, tweeJe, ofte derdt maent de vreede quamte volgen» foo blijven nochtans de fiifidien voorde volle vier maenden vail ilaen j maer by aldien naer omloop van drie maenden, cndeoverfulcksindelaetftewir</i Maent de Vreede mochte werden geflooten ende geratificeert > beloo- ven haer Ho. Mog. op den voorigen voet noch een maendt ende over fulcx te famen v;/maenden foldts
te betaelen.
ΧΠ.
Ende of het gebeurde, gelijck te wenfchen was, dat fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt volgens het eerfie Artijckel op die geconcerteerde conditiën nochvoorofbydeRatificatievandit Traftaet, ofte oockkortdaerop den vreede konde helpen te weege brengen, foo belooven haer Ho. Mog. aen fijne Keur- vorftelijcke Doorlughtigheyt de voorfz werfgelden, voor foo veel daer van noch moghte refteren, nefièns de fubfidien vande vier maenden in de voorfchreve acht ende Tiegeniade yoigsnde-vffiiettfie Artijckelen ge-exprimeert, evenwel goet te doen, niet tegen- ftaenne de beloofde Troupes van fijne Keurvorftelijc- ke Doorlughtigheyt noch niet en foude mogen fijn gemonftert, ofte ten vollen geworven endegecotnple- teert. ' m
XIII.
Maer foo wanneer de vreede binnen den voorfz tijt van vitr maenden niet en konde werden getroiFen, ende dienvolgens fijn Keurvorftel, Doorl. foudege- bbligeet-twefen fijne Troupes edtvae^duyjent man noch verder in dienft te continueren > foo fullen ende willen haer Ho. Mog. de voorfchreve fubfidien voor noch andere vier maenden continueren, gelijck fulcx ΪΠ foodanigen cas van nu af aen wort vaft gheftelt, ten ware dat de gefamentlijck hqoge partyen beydersfijts, goet vonden ondertuffchen anders daer op te verdra^ ghen. Ende in cas de ghefeydevreeA oockindefc aedere viermamde» niet quame te volgen i fuUeq ςη^β ί |
willen fijne Keurvorftelijcke Doorluchtigheyt ende haer Ho. Mog. voor de expiratie van de felve na eyfch ' van faecken nader met den anderen over de continua- tie van d'voorfchreve Troupes handelen j maer foo de Vrede in de laetfte maent van defewir andere maen- den tnochte worden geflooten, fullen ende willen haer Ho. Mog. de fubfidien in plaets van vier maenden gelijck voorfchreve is, voor nyjPmaenden goet doen, (o sis hier van de Artijckel elf^ten regarde van de eerÀe vier maenden is gecon veniert.
£ XIV.
Het fai wedcrzijdts ende met onderlinge communi- catie vry ftaen, alle de voorfchreve Troupes fonder onderfcheyt feparaet ende te gelijck na gelegentheyt van tijden te doen infpeileren ende te doen raonfte- ren, om van 't getal der Ruyteren ende Knechten, oock van der felver monture ende Wapenen te ken- nen verfeeckert fijn j ende fullen de hooge Officieren, Ritmeefters ende Capiteynen gehouden wefen ten al- len tijden daer omtrent te obtineren aen de ordres dc- welcke daer toe fullen gegewn worden.
Tot de voorfz Armée fai gevoeght worden een train van Artillerie, dewelcke nae de groote ende macht vandeielve foodanighfal geproportioneert Zijn, dat daer toe fullen worden gebruyckt,
48 Centner. 48 Centner. %6 Centner. 80 Centner,
Mortiers. Halve Cartouwen, Stuckenvan n'pondt. Stucken van 8 pondt.
10 Stucken van 3 a4pondt.
Kogels.
14. pondt, I a pondt. <) pondt. 4· pondt.
aia Centner. 100 ad (ίο 5 100 Centner Granaden met foo veel loo ad 40 2 Buskriiyt als daer toe van noden is. Tegen» een pondt kogels, anderhalf pont Buskruyt gerekent — 106 Centner Buskruyt voor't Canon. 0() 8000 man op yeder 1 pondt gerekent — 106 Centn. Buskruit voor de Soldaten Ende tegen i een pondt kruyt twee pont loot 5 io Centn. loot of Mufquet-kogels. Ende dat oock daer by fullen worden gevoeght de noodige ende gerequireerde hooge endekge . Officieren, als namentlijcke :
Bediende tot defe Artelleryegehoorende»
■ Λ.
f -'. ■ ■ ii-Ji ri'f .hih^iv
Sf'.-r .
t Collonel. I Majoor. 2, Capiteynen. % Luytenants. Stuck'jonckera. Predicant. 1 Veldfcheerder.
Vuyrwerckers mei haer VoJck. Conftapels. ί Brughmeefter met fijn Volck, „ I Mineur met fijn Volck. j i , 1 Petardier hiet fijn Volck. 'I Smidtmetfijn Volck.
Rademaecker met fijn Volck. I Sadelmaeckermet fijn Volck. α Wegh bereyders. : a Scherm-meefteri. i Stal-meefter. -i 3
, .1 Schryver. y
180 Hant-langeri by 't Canon » te wetfη vi«
eIck'StHck van pont,, wdevoord?
reft isyelck Stuck twee. Eenige Pioniers. ^uytma9cker» cofi i?aer wlck;
£fld« |
. V
-ocr page 1019-
|
Ende fai Sijne Keurvorildijcke Doorlughtigheyt ®· vannuafacn, immers acnftontsnaehetfluyccndefes
--- die voorfieninge doen ende die noodige ordre flellen,
dat alle de roorfchreve Aitillerye met de Paerden, Wagens, Karreil, ende ander <»«/r<»*7dacrtoeghe- requireert, oock hooge ende lage Officieren vanden train by de handt fijn inde Steden ende Plaetfen van deflèlfs Cleeffche, MtTtdifihe , eaàsRavenstergfche Lenden > naeib aen het Stift van Munfitr gheleghen ende defelve aenftondts ende fonder uytftelMbruyc- ken daer het van nooden fai fijn. Des fullen haer Hoogh Mog. foo haeftde voorfchreve-i^i/V!ifryeende d'Officieren van defelve fullen nagefien ende gemon- ftert fijn, tot verval vande onkoften daer toe gere- üuireert, mitfgaders tot debetallnghe van de hooge Tradtementen van de Generaels Perfoonen, de welc- ke boven de Collonels van de Regimenten fullen moeten aengeftelt ende gebruyckt worden,alle loopen- demaenden aen Sijne Keurvorftelijcke Doorlughtig- heyt betaelcn de iovam^yaxìMhtduyfentnegenhondert ■vy/Rijcxdaelders vjf/iAieeftuyvere, oftviee^en-tm»· tighduyfint fa>ie hondertdrie en fifiighGixlàtm twaelf ftuyvers Hollandtï^eldt, op conditie dat de fel ve daer mede van alle naminge fullen bevryt fijti, gelijck hier voor Artijckel thien gefeydt is.
XVI,
De voorfchreve militie te Paerdtendete voetfoo- daenigh gheworven ende by efin gebraght lijnde, ful- len de hoogh-gedaghte hooge en lage Officieren oock alle deRuyteren ende Knechten nevens het doen van de monfteringhe gefaraght werden onder een folemne- Jcn Keit, by de welcke fy fullen belooven ghehouw ende getrouw te fijn aen Sijne Keurvorftelijcke Door- lughtigheyt» ende haer telateneebruyckeninalleoc- cafien daer toe fy van w^hen defelve fullen ghefon- den ende ge-employeert werden. Metdefenverftan- de, dat in cas het quaine te gebeuren > d&t de voor- fchreve Troupen in 't geheel ófte tendeele mochten gebraghc worden binnen het territoir ende op den bo- detn van haer Ho. Mog, om aldaer t'ageren > ofte an < derfints ten gemeenen dienfteghebruyckt te werden, in.fulcke ghe valle fullen oock alle de voorfchreve hoo- ge ende lage Officieren > mitfgaders alle de Ruyteren ende Knechten ghehouden fijn te doen den felven Eeit> ten behoeve van haer Ho. Mog in handen van den CommiiTaris» de welcke haer Hoogh Mog. daer toe fullen willen ordonneren, ende dat iy aen den Έ,ΐάί fullen verbonden fijn ende blyven, foolar^he fy op den voor& bodem ende binnen het voorfchreve Territoir ghebruyckt worden j Gelijck mede reci- proquelijck in cas dat het quame te ghebeuren j dat haer Hoogh Mog. fouden goedt vinden een ghedeelte van haer Hoogh Mog. militie te detafcheren, ende te doen conjungeren met defe voorfchreve Troupes,. ende dat met die geconjungeerde militie foude moe- ten worden geageert binnen het territoir, ende op den bodem van Sijne Cheurvorftelijcke Doorlugh- tigheyt. Sullen oock die gedetafcheerde Troupen van haer Ho. Mog. gehouden zijn, te doen den fèlven JSeiit ten b^ehoeve van Sijne Keurvorftelijcke Door- lughtigheyt , ende dat fy aen dien £edf fullen verbon- den fijn ende bly ven foo lange fy op den bodem, ende binnen het voorfz terriwir^ebruyckt worden.
Het opper - gefagh ende commandement van de iwae// duyfènt man in defen Traöate vermeit, fai fijn ende blyven aen de Perfoonen van Sijne Keurvorfie- lückc Doörlughtigheyt, ende lal Sijne Keurvorfte- lijcke Doorlughtigheyt belooven endeaennemen, ge- lijck de felve belooft ende aenneemt by defen alle de felve Troupen, gheduyrende den tydt ende de occaGe van defe conventie agerende, precife ende ftriaelijck daer toe te fullen houden, dat zy met alle ghehoorfaemheyt ende ghetrouwigheyt in elle voor- vallende occafien haer fullen laeten ghebruycken, fonder onderfcheydt, foo welin faeckenendeghele- gentheden, de welcke het intereft en het befte van hier Hoogh Mog. concerneren, als die het intereft, ende befte concerneren van Sijne Keurvorftelijcke |
Ende fai de funöie mt-GtMraeÌ ^^^^ roüpen onder Sijne Keurvorftelijcke , " Doorlughtigheyt bekleedt worden by den welgeboo- ren, gheheymen Krijghs-raedt ende Generael Velt- Maerfchalck 0(te Chrifiophel Vry - heer van Sfarre, welcke van den beginne aen ende ftracksnaer de ge- dane monfteringe den Eedt van getrouwigbeyt lal af leggen aen Siine Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt, ende oock belooren ten behoeve van haer Ho. Mog. by een renverfael roet zijn ondertceckeninge ende Pitzier bekrachtight, dat hy al d'lngredienten van ditTraftaet getrouwelijck fai executeren, ende dat hyfich preciie naer den teneur van't felve fai regule- ren. Ende fullen voorts alle militaire aöien al vooren moeten beleydt eo de geadjufteert werden met een ge- meen concert tulTchen Siine Keurvorftelijcke Door- lugtigheyt ende haer Ho. Mo. of den geneojde welcke hter Ho. Mog. daer toeluUén willen volmachtigen, ende oock met defe exprefle conditie, dat, in cas de voorfelireve Troupes fouden moeten gebruyckt wor- den , om te ageren tot defenfie van de Steden ende Landen aen haer Ho. Mog. competerende, of met derielver Guarnifoen befet, in fiilcken gevalle d'opi- nien ende fentimenten van haer Ho. Mog. ende van der felver Volmaghtighden ten beften van hare Steden ende Landen fullen ghevolght worden, ende om- trcntdie deliberatien prevaleren: Ende wederom dat die opinie, ende fentimenten van Sijne Keurvorfte- lijcke Doorlughtigheyt, fullen prevaleren endege- volght worden in alle voorvallen, deweick fullen con- cernereo de defenfie van de Steden ende Landen van Sijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt. Des is oock expreflclijck verftaen dat wanneer de voorichreve Troupes in 't gheheel ofte ten deele fouden komen t'ageren op den bodem ende in het territoir van baet Ho. Mo. het voorfchreve Opper-commandement ia het geven van hetwoordt, ende in alle andere getic- rale ordres wel fai blyven aen Sijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt, foo wanneer de iel ve in Perfooii de voorfchreve Troupes fai willen commanderen , maer als Sijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt het voorfz Opper-commandement in perfoon niet fai wil- len exerceren, dat hetopper-gefagh in *tgeven vao 'twoordti ende inaile andere generale ordres dan fai fijn by de Generael van de Troupes van haer Hoogh Mog., mitsdatden Generael over haer Hoogh Mog, Troupes te employeren, hebbe commiffe ende au- thorifatie emme de fel vc e» Chef te com manderen, ge- lijck het oock aen de zyde van haer Ho. Mog. alfoo fai werden gehouden, wanneer hare Troupen in'tge- heel ofte ten deele fouden komen te ageren op den bo- dem , ende in 't territoir van Sijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt.
XVIIL ·
Pc refpeöive Generaels, ofte Opper-hoofdfen en Commandanten fullen over al de Juftitte over die haer aen vertroude Troupen fonder ecnighe ingreep ofte hinderadminiftreren.
XIX.
Ingevatle Sijne Keurvorftelijcke Dooriughtigheyt voordeflfetfs hooge perfoon in eenige fijner Plaetfen met baer Hoogh Mog. Guamiloenen befet foude koaten, &1 de felve fijn Lijf-guarde te Paert, be- ftlende in ή»»# hendert Peeirden of daer beneden mo- * gen fich houden, doch &I de felve geen ander tocht ofte "wacht hebben te doen, alsomtrenrSqneKeur- vorftelijcke Doorlughtigheyts Perfoon , veel min eenighfinte gebruyckt werden tot yets,'t welk toi; pre- judirievandebewaringt «nde' befettinge der voorfz plaetfen, met heer Ho. Mog. GoirnifoeneB befet, eenighfints loude konne^ftrecl^n.
Sijne Cheurvorftclijcké Dooriughtigheyt fa! oocit vry ftaen in een van zijne Cleeffche Steden, met haer Hoo^ Mog. Guamifoenen befet te mogen hebben een . ende fullen bàer Ho, Mog. Sijie Keur-
vorftelijcke Doorlughtigheyt alle noodighe wwe/r/i voor den fel ven prijs als fy dieinkoopen tegnengbe- hoorlijcke yoldoeninghe tockomea , ende vry Uyr- ^ppp % breo'
cn OORLOG 'tSes-en^vemighfieBoeck. tooj
DeorlughtighCTt. van de fel ve Irò |
-ocr page 1020-
1004 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
l666. hoorlijcke voldoeninge toekomen, cnde vry uytbren- ____ gen laten in cas haer Ho. Mog. foodanige Amunitie nietfelftothacreygendefenfie van nooden hadden, ofte dat om andere infurmontable obftaculen fulcks foude moeten werden ge excufeert , welcken aen- gaende volkomen geloof gegeven fai worden aen der ielvcrverkiaginge.
Voorts itgecondicioneertende afgefproocken, dat fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt aenftondts ende naer de extraditie van de voorfchreve Ratifica- tie hier op te volgen, indiende faecken als dan niet fouden wefen gecomponeert, tegens den Biflchop los fai breecken cnde ageren met de voorfchreve w'w Aji/fwi Paerden màs acht day feut Voet-kneghtenofte Dragonners, a!s voorfchreve j ofte met die als dan daer van by der handt hebbende Troupes, ende die van tijdt tot tijdt noch tot fuppletie daer byfullen ge- worven worden.
xxii.
Ende fai in fulcken gevalle vorders getraght worden, ommetgelijck concert als vooren oock af-breuckte doen, ende fchade toe te brengen aen de gemelde Bif· fchop ende deffelfs Adhserenten, oock aen der felver Staten, Landen, Luyden, Steden i endeSterckten, endebyfonderlijck vanhaere platte Landen te bren- gen onder goede contributie, ende by middel van dien te vervallen een goet gedeelte van dieonkoften, de welcke over 't onderhoudt van de voorfz Troupes fullen moeten gedragen werden in contormiteyt van 't tweede Artijckel, hier voor ter neder geftelt.
XXIII.
Indien oock by verloop van tijdt mochte bevonden worden dat de wooxiivicr duyfent Ruyterenende^ièi duyfent Knechten te voet, niet volkonientlijck beftant en waren om den Biffchop van Munfier ende deffelfs Aiharenten te brengen tot een afftandt van hare vy- antlijckeaggreifien ende vervolgens tot een redelijc- ken Vrede, foo fullen de felvemet gemeen concert verders vermeerdert ende vergroot worden op veer- thien duyfent QÌiQ vyftien duyfent Ruyterentnde Knegh- ten, ofte tot foodanigen meerderen getal als men fai meenen tot bereyckinge van foo falutairen oogmerck noodigh ende convenabel te fijn-
XXIV.
Endpgelijckhet ooghmerck vandefe lightingevan Troupen, ende van de boven geconcerteerde Artijc- kelen alleen daerheenen gaet, om de wederzijdts Staten, Landen, Luyden, Steden ende Sterckten te- gens alle gcwelt te protegeren en mainteneren, tot dat den Βίυώορ van Munfier ende dellèlfs Adharenten tot reden gebraght, ende de hpoghft - gemelde par- tyen in een geruften ftandt herftelt fullen wefen, foo is wel expreffelijck by defen oock verfprooc- ken cnde geconvenieertdat daer door geenfints fai werden geftight, ofte oock aenleydinge ghegevcn, veel min werden ghefomenteert eenigh Oorlogh, ver- wyderingejoffenfie,hinder,offchaden, 'tzyin de Geünieerde Provincies oÏte buytende fel ve, ^fonder- lijckmede jn't Roomfihe Rijd ende de Wejiphaelfihe ende Neder-Saxiphe Kreytfin i tegens eenige vorften, irincen, ofte Stenden buytcnden gemt\ΛmBiβ(hoρ cnde fijne Adhserenten, dat mede geen v^nbeyden de hooge partyen vryfalftaen metdengemelden Bif- fchop ende fyn Adharenit» te handelen, te verdra- gen, te accorderen, of eenige Traflaten vm Vrede, ieflffnt·, oiTreves te fluyten, 't zy met voorgaende communicatie van deandere hooge paityc, ende dan noch foedanigh, dat de felve expreflèlijck daer by vierAsgeiruludeertf indien hy fulcks begeert, ende herftelt in de poffeille van de Landen ende Steden, cnde in't genot van dfe reghten ende vryheden die hy hadt, ende daer van hy Jouiffeerde voor den Oorlogh cnde fonder van den gemeenen Vyandt voor d' andere hooge partyen te bedingen de felve, reghten, vryheden , cjiemptien, cnde andere prerogativen als hy voor figh felven ftipuleert, ten ^aere de Geallieerden qnderh'ngh ande» moghten goct vin- den. |
f XXV.
Ende fai tuflTchen de hoogh-gemelde partyen on- . dertuffcben oock konnen overleght ende geconfide- reert worden, wat verder middelen.tot onderlinge geruftheyt ende fecuriteyt by nadere vcrbinteniliè foude konnen werden uyt gevonden.
X'XVI.
By aldien haer Ho. Mog. ende fijn Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt, ofwel een van beydeinhare Lan- den ende Onderdanen van wegen deie nadere ver- binteniffe van d' een of d'ander, wie het oock moghte fijn, moghten worden aen gevoghten ofte vernadeelt, foo fullen de hooghgemelde hooge partyen verbonden wefen malkander en met alle m9ght te afljfterencnde helpen verdedigen.
XXVIL
Ende wannneereyndelijk àcvrede wort getroffen,fai defe aparte verbintenifle cefferen, endevaft onver- braeckelijck verbleven worden by die tuffchen fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt ende haer Ho. Mog. vernicude defenfive AUiancie '
XXVIIL
Alle welcke poi«3dien cnde Articulen hier vooren verhaelt, ten wederzijden ter goeder trouwe ende op- verbreeckelijk fullen onderhouden worden; £nde tot meerder vaftigheyt van dien fijn hier van gemaeckt /wfi gelijckluydende inftrumenten, endeby deGe- depuieerden van fijne Keurvorftelijcke Doorlughtig- heyt ter eenre, endeby de Gedeputeerden van haer Ho. Mog. ter andere zij de, met handt ende Zegel be- veftight: Ende fullen de Ratificatien daer op binnen den tijdt van veertien dagen, of eerder ift doenlijck, by wedeizijts hooge partyen in beftendige endebe- hoorlijcke forme worden uy tgewiflelt.
j^olggt Oen ingout ijan De procuratie ban be iStt^ cen<i5ci>eputecrDcnbaw fijn «eucöoifïffache Φοοι» lugljtisDcyt banS3iantienbu2sD·
WIr Fred/ich Willem, von *Gottes genaden Marck - graef zu Brmdenhorgh , des Heyl Roomifchen Reichs Ertz-Camerer und Chuifurft in Preuflèn, zu Magdeburgh, Cleeve, Berge, Stettin, Pommeren, der Cafluben und Wen- den , auch in Slefien, zu CroiTen und JagerdorfHer- tzog , Burg-graef zu Nurnbergh, Furft zu Halberftadt Minden und Camin, Graf zu der Marck und Ravens- bergh, Herr zu Raveftein und der Landen Lcu- wenbergh und Butou, &c. ürkunden und beken- nen hiermit fur jedermanlich, nach dem zwifchen ons und demStaet voor diefen gefloflènen Alliantsfon- dern auch wegen fernerer zu fammenfet zung und naherervereinigung zu defenfion beyderfeyts JEftads und Landen eine zeither handlung gepflogen, as ha- ben wir zu derfelben volligen und endlichen fchluz gecommitiert und volmagtiget, die wolweerdigen, wolgebornen, und hoog - gelarte unfere refpeöive geheime und Clevifche regeerings Rhate , ober PrefidentenundClevifche Vice-Cantzeler O/ie Vry- herrn von ^i^spsr/w Hern zu Alten, Santsborgund Zachan ,Erb-Cammeren unfererChur-Brandenborg und Thumbprobften unferer Stiftis Kirchen Zu Bran- denborgh, Werner Wilhelm Biaspeil, und Mathiat Romiwinckel, thun auch folchc hier mit und in kraft diefes, undgeben jets gem.elten unfern ober Pre- fidentenund geheimen Rhaten volkomene magtund gewelt vor aengercgte Traftaten mit obgedaghter Herrn Generalen Staten Gevolmaghtigten zu vollen- kommener perfeöionund rightigen Ichlufzzubrin- gen, allermaflen wir alles was von ihnen dergéftalt, verhantlet, geichloflèn und unterfchriben wiidfein, vollighlich ratificeren und genehm halten wollen. Zu urkunthaben wirdiefe volmagteigenhandigh unterf- crieben und mit unfern Churfurften infiegel bekraf- tfenlaflen. Sogefchehenundgegeberizu Clevedeaiz F(:bruariideM<i'^<'J»hreï. ,
' " ©offlBt |
-ocr page 1021-
|
^jocucatie boo; öe ?ο.3!Ερ0.
£ Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den , allen den genen die defen iullen fien ofte hooren lefen faluyc > doen te weten, dat wy ge- negen lijnde de voorgaende Traitatén van Alliantie ende vricndtfchap met den Heere Keurvoril van hier bevoorens op gcreght, niet alleen, te vernieuwen j ende is't mogelijck te corroborerèn ende verftercken , inaer oockeen TraiSaet van mu- tuele defenfie enda ailiftentie aen te gaen, goedt ge- vonden hebben aen fijne Keurvorftelijcke j&oorlug- tigheyt af te veerdighen de Edelen , gheftrenghen, wijfen,vooriightighenHeere Hieronimusvan Bever- nmgh, Gedeputeerden in onfe Vergaderingh van we- gen de Provincie van Hollaudtenàe WeSl-Vrieflanit y ende wetende dat de felve daertoevan nooden heeft onfe fpeciale Procuratie, volkomea maght, authori- teyt, ende bevel, om alle Tcrupulen die defen aen- gaende gemoveert fouden mogen werden wegh te ne- men, foo ift, dat wy hem gegeven hebbe^i, gelijck wy hem geven in kraghte defes volkomen maght, authoriteyt, ende fpeciael bevel, om de aengevangen Traöaten van Miantie ende a^fientie met d'hoogh- gemelde fijne Keurvorftelijcke Dooorlughtigheyt fi- nalijck te fluyten, ende te teeckenen, beloovende finceerlijck, opreghtelijck, endeter goeder trouwen tefullen houden vooraengenaem, vaft, bondigh, en van weerden alle hetgeene by den meergemeldenHeer onfe Gedeputeerden in de felve qualité fai fijn gedaen, belooft, geconienteert en geaccordeertjft felve onver- brekelijck nae te komen, te onderhouden en obferve- ren » fonder daer tegens nimmermeer yets te doen, of- te te laten gefchieden direétclijck of indireftelijckin wat manieren het oockfoude mogen wefeo, ende al- les ratificeren ende approberen, ende des noqdt fijn- de, daer van te verkenen ende pafleren Brieven ende inilrumenten in de befte forme, tot volkomen con- tentement endevergenoege van de meerhooghgemel- de Heere Keurvorft.
Gegeven in den "Rage onder onièri grooten Zegel > Paraphurevan den Heere Prefiderendeinonfe Ver- gaderinge, ende de fignature een van onfeo GriiEer, o^dcnfivendenFeiruariifeflhienhoTtdert fes eitfefiigh.
Aldus gedaen, geaccordeert ende geUootea onder de Signature ende Pitfiers van de refpeftive Heeren Ged^uteeiden in de voorfz Procuratlen vermeit. TotCleveden Jefden ouden ende den fefiiendenÏe.· bruary nieuwen ftij 1feflien hondertfes enfefiigh.
H,v. Beveniegè· OHO Vrybcir van Schfwerin. {L.S.) WernerWilbelm-Blalptd. (L.S.) ■ ■■ - ■ ■ (flii.)
Was verteeckenc
{L.S.)
öaccftcnöeben opBeftjanbc Toieniie Licenttot Gennip, BCtnaf CHt Hit
Separaci Artkul, daer op tujfchcn de Gedeputeerdm manden Heere Keurvorft van Brandenburgh e»- de Gedeputeerde njart de Heeren Staten Generaci derVereenighde Nederlanden -verdraegen endege- convenieert is over den ophef van den Telendeoet Lkent ^λ» Gennip.
Λίρα- A'Lfootuflchenden Heere Keurvorft van Bw». {?>t 91c- jtx. deitiorgh ter eenre, ende de Heeren Staten Gene- (tni?Di Mi/der Vereen ighde Nederlanden, ter andere lloitot fijdeeenigedifFerenten waerengerefen over het mid- etnntp. del van de Tollen ende Licente», de welcke binnen de FortreflcvanGfe»/^ geheven worden; Soo dat daer door de Traöaecen vmdefenfive Miantie ende van naerderie»/i(»iS/> op huyden geflooten endegeteec- kent, tot merckelijcke nadeel van de hóóg-gemelde partyen, airede eenige tijd fy η geretardeert geworden.
IÓ66 ©cïöDt öi" inöouöt ban be __tffwn(©eOfputcrti)cUaniiaEC |
en continuatie van die goede vruntfchap ende Corre- ' fpondentie, de weJcke van allen ouden tijden tulTchen de hoog-gemelde partyen is gewecfl door der felver Refpedlive Gedeputeerde dien a^ngaendeoock mede is veraccordeert ende vergeleecken, dat den ophef van dat voorfz. middel voor den tijdt van ij»iïi//Jaeren eetfl; komende fai werden gecontinueert ende blyven on- der de direftie ende ten voordeel van haer Ho. Mog. gelijck defelve nu eenigejaeren herwaerts gewceft is, ende noch tegenwoordigh bevonden wert te fijn, ende dat haer Ho. Mog. ten behoeve van fijne Keurvorfte- lijcke Doorl. dan paratelijck fullen doen uyttellen ee- ne {ommevan vijftighduyfent guldens, te betalen ne- vens d'extraditie van het tegenwoordige, Jinftrument, waer mede dan de difFerenten voor dien tijd van fiUitf^ Jaren komende fullen blyven geaccordeert ende geal- fopieert, gelijck dan mede verder verfprooeken ende veraccordeert is, dat tijdelijck voor de expiratie van de voorfz ƒBKJf//· Jaren weder Conferentie fai werden aengeftelt, om deirooriz difFerenten by te leggen, of nader te reguleren , ende by ontftentenifle van dien, dat de felve als dan fullen werden verbleven en gefubmittcert,gelijk defelve in fulcken onverhoopten van nu aen verbleven en gefubmitteert werden aende arh'tragie ende uytfpraecke van fqodanige Arbiters en - defüfer Arbiters, ende voorts op foodanige voet ende maniere als begrepen ende nedergeftelt fijn by het Erf-Tra(ilaet,'t welck den tweeden ]m\aiii vyftien hondert drte en veertigh binnen de Stadt van Brunei, tuflchen Keyfer Karei de» vyfden als Prince van de Ne- derlantfche Provinciën ende Hartogh Willemvan Gu- lick ende Cleve is opgereght ge weeft, alles noch met de- fen verftaende dat defe tegenwoordige Conventie geenderhande prejudicie en fai toebrengen aen het reght ofte de pretenfien welcke de hooghgemelde par- tyen meenen te hebben tot den van de voorfchreve middel « dat oock geen argument ten ee- nenofte ten anderen daer uyt ikl mogen getrocken worden, tot voordeel of prejudicie van d' een of d' an- dere over den ophefvm den gepaflèerden tijdt, ende de vorderinge de welcke daer over foude mogen ge- maeckt worden, nochte oock voor den toekomenden tijdt omtrent de fuftenue ende debatten, welcke bf nadere onderhaiidelinge ofte oock vervolgens voor die voorgemelde Arbiters ende fuperarblters fouden mogen werden geintroduceert, nemaer dat een yder vandehooge partyen daer omtrent fai blijven onge- prejudiceert, en in fijn geheel even ali of defe tegen- woordige Conventie niet tuflènbeyde gekomen was· Wekken Articul lal fyn van de felve kraght ende vigeur, als of het in het voorfz Traélaet van defenfive Alliancie van woorde te woorde waere geiniëreert.
Aldus gedaen ende geteeckent tot Clevedenfefden nieuwen ftijl ende den feftienden February ouden ftijl fefiien hondert ftstn fefiigh.
Was verteeckent
H.v.Beverningh, (L.S.) OttoVryheervanSchwerin. {L.S,) WernermihelmBlafpiti, {L.S.) Mathias Vioomiseintkel. (L.S.)
Mtt f^Ibec tij&t meùe seMt fiet bidfien&efecreet CilOefeparaet^CtiCUl.
Secreet ende jeparaet Artijckel daer op tuffcben de Ge- deputeerde van de Heere» Staten ©cnerael der Vereenigde Nederlanden tnde de Gedeputeerde va» den Heer Keurverfl tian Brandenburgh verdra- gen endegeconvenkert is tot eluc'tdatk ende naerder verklaringh van het vierde Art kei van het Τ'a- ctaet van Alliancie, 'twelck huyde» dato defei geflooten is,
HOewelinhetwei-rfi Artikel van het Traftaetvaa Alliantie bidden defen dagh geflooten, tuflchen de Commififariien van de Hoogh Mogende Hce· Jtttt^ ren State» Generati der Vercenighde Nederlan- PPPÏ>3 denj
en OORLOG. 'tSes-en-^jemighfieBoecL 1005
So is 'c dat tot voortfettinge van de roorfz TraöatcD) ^ |
-ocr page 1022-
xoo6 SAKEN van STAET
|
1Ó66, (Jen, ende van den Doorlughtighften Vorft ende
-— Heere, denHeere Keurvorfiva» Brandenèotgh , het
point vàn de guarani ie dewelcke fyne Keurv. Doorl. aen haer Ho. Mog. belooft te prefteren, niec defe woorden is ter neder geilek, Dat fjne Kenrvorfie- iijcke Doorlughtigheyt fai gehouden/j» haer Ho. Mog. te helden defenderen ende bejchermen tegen alle Vyandtlycke itmafte», endeopenbaer gewe/t, 't -melck haer Boogh Mog. inde Fereenighde Nederlanden of onderhorige aen- grenfende Lentfchaffen , Steden ende flaetjen, of andere met haer Ho, Mog. guarntfoeneni in de voorfchreve Landen, ende Flaetfen bef et, fonde mogen ver komen ende aengedaen verde». Ende dat uyc de ftellinge van die woorden in twijffel foude mogen getrocken wer- den, of oock fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt daerby verbonden endegeobligeefcwotthaer Hoogh Mog, te helpen defenderen ende befchermen tegen fodanige Vyandlijcke invafien ende openbaer gewelt > daer mede de Steden Rynbergh, ofte üavefieyn, ofte de Forten van Lieroordt ende van d'Eyltr Schans foude mogen geattacqueert worden, ten refpeéle van de pretenfien, dewelcke by den Heer Keurvorft van Keulen, den Heere Hertogh van Nieuwéurgh ende den Vorft van Ooft-Vrieflant refpeiSivedaerop gemaeckt worden, is tot nader verklaringe enàQ elucidatie v&ia dien goedt gevonden by dit fecreet ende feparaec Arti- cul vaft te ftcllen, datiyneKeuivorftelijcke Doorlug- tigheyt de verfchillen, dewelcke over de voorfchre- vepretenfiefouden mogen komen t'ontftaen, alvo- ren met alle goede Officien fai foetken voor te komen ende uy t de wegb te leggen, ende dat daer toe fai mo- gen gebruycken den tijd van ee» maent of van fes ineken uytterlijk, en by entftcntenis van dien, en dat he^c- commodement in devoorfchreve tijd nieten fóude mogen gevonden worden, datfyne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt tot fodanigen Geewsi/fivenwelniet en fai verbonden fyn, ingevalledatderi Heere Keur- vorft van deoHeere HartogU vmNieuiorgh ende den Vorft van OoB- Vrieflant apart ende feparaec, de voorfz Steden li jeiergé, Ravefiey», of de voorfz Forten van Liereort, of de Oylerfchant, met haer ey- genmaght alleen quamen te attaqueren : maer welin foodanigen geval, als fy haer tot dien eynde foude wil- len dienen ende behelpen van de hulpe ende afliftentie v&neenigeandereVïinceai Potentaten, ofte Staten, hetfy vanvolck, of geit, ofeenigc andere maniere, dire<aelijck daer toe te gebruycken, ofte dat oock derefpeöive Princen daer omtrent foude willen age- ren met haer gecombineerde maghten, in welcken ge- valle van afliftentie ofte van Conjundlie, de Guarmtie byhet voorrchreveφ;■^λ·Λ Artijckel belooft oock ten regarde van de hooghgemelde Princen obligatoir fai fyn, gelijck tegen alle anderen. Des beloven oock haer Ho. Mog. datfe aen den hooghgemelde Heeren Princen geenenindraght en fullen doen in den Hoog- heden , Reghten, ende Gercghtigheden, Doraeynen en Revenuen j dewelcke haer in de voorfchreve Ste- den competeren : gelijck mede haer Ho. Mog, geen intentie hebben dat dit Artijckel, ofhetgeene vorder in het Traöaet van Alliantie vermaenc wort van de Steden in den Landen van c/ew met haer Ho.JVlog. Guarnifoen befet, daer henen foude geduydet wor- den, dataenfyne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt ofdeflèlfs Erven ende Nakomelingen als Lant-Vor- iten eenigh nadeel of prejuditie daer door foude ver- oorfaeckt worden, in foodanige Hoogheden en Reg- ten als fyne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt heeft ende competeren indie voorfchreve Steden met haer Hoog Mog. Guarnifoen befet : maerdatter contrarie alle Hoogheden j ende Reghten als fyne Keurvorfte- lijcke Doorlughtigheden in defen heeft, ofte als Lant- vorft hebben ioude, ongekrenckt ende onvernadeelt blyven : foodat hiermede ia'genen deelen daer aen gederogeert en wort ; gelijck oockuytde opfteUinge van dit Artijckel geen argument en fai mogen of kon- nen getrocken worden waer by fyne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt foude verhindert worden, naer de expiratie van den Oorlo^h te fpreecken van de ΕφΛίΛβ- f» van de voorfphreve Steden, ende haer Ho. Mog. |
oock beloven de voorftellinge van fijn Cheurvor- lóiSé,
ftelijcke Doorlughtigheyt op dat fubjeö te willen —____!
hooren , ende figh daer op vrundt-nabuyrlijck ver- klaren.
Welck Artijckel fai fyn van defelvekraghtende vi- geur als of het in 'tvoorfeyde Tracftaet van Alliantie defenfive van de woorde te woorde ware geinfereert. Aldus gedaen ende geteeckent tot Cleve, den 6 ouden ftijlendeden ifiFebruary aiE\xv}eR&ì]\ fefiienhondert fes en fefiigh. Was geteeckent ende ghefeghelt als volght,
fi. V, Beverningh, (L.Sj)
Otto vryheer*uan Swerin, (L.S.)
Werner Wilhelm Blafpiel. {L.S.)
Matthias Roomsvjinckel, {L.S.)
©εη vierden Maerti^ geBoojttiet cappojt ban be ileEtcn ban Ommeren enDe anDete öafc i|o. USoq. (©CÖeputEÊCDentOt i)e fatcBcn ban Brandenburgh, actjtcEboïacn^ Dee fclbec ïïefalutie ban Dfn eerften befe^/ gebificeect enbe gc-e;caniineect Iiebben&e ϋε JEcmociebantie Jgeece KcflDentCopesj JBaecop fleöelibeceect ftjnöe / goet gebonden/ fiat fo nacuta cegacb niet genomen foubc Isecöen/ Dat{)ecgc(itpu< leecDe bp De eerfte enöe tweede ^Ecticulen ban 0« bOOjfcÖ?ebe Traöaet ban Afliftentie fcjnnen ben tijiit Daec innegeieFpjeffeect/ iecfjcecutietoittöe grflelt/ mit^ Dat öet felbe binnen Den tObt ban vier of vijf weeckcn, te ceecïienen ban 'tflupten ban'tfcJtje CcactaetboietDeBe-effectueect. ,
®enanderen, tdiecDt tec optie ban benfiooBb- gemelten teec tteutbojflgefielt / om De Werf-gdde- rentot Amfterdam, oftealöïecin Den flageteOpen ontfangen.
(®enderden, toiectaeo bebjpe bifipolitiebanfiin f^eucbo^fleltjcBe ^oo;Iuggept gelaten / om ten fine at^ boojfs een of meec <0eboImag0tiflBDe te flellen.
Cenvierden, toiecDenDeopgemelDe Qeecengaic l|o.JlIloa.(iE>etieputeet;Den becfoggt / obec get futu iectcaeefienDc Den boojgenoemDe Doleancien, ofte beftoaecniffen/ met Delfecwn eptcaoiDinaci^ <0e- DeputeecDen ban ftjne f^eucbo^Mijche ^ooiluggtis^ gept/in conferentie te tceDenenDebaec ban cappojt te Doen.
(Cen vijfden, hjiect gcoo?Deelt/De plaetfe ban 'sGra- venhagetOtDc uytwiOelinghban iJjeDerjijDt^ Satifi» catien De Begaaemfle geoo?bceït.
®enfefden. bjfecöen De p?obincienbccfogDt ten fpoeDigöfienté p^oceDecen tot uorainatie ban een pecfoon/ DietotöetmonfterenDccboo?fep&c iSroH» pe^ ge-emplopeett fouDe toetDen.
®eri fevenden, fouDe ban toegen Den meec-fiooflö» gemelDen fteucbojfl ojbje gcfïelt toetDen / tot af-f)a= lingf) ban Den eerften Termeyn bantachtighduyfent Rijcxdaeiders, naDemaelDe felbegeceet toaren Ιφ genDe,
Eyndelijck iji becflaen/ Dat men flgBbanbJigen Defen ^taet in tijDt^ geceet fonDe raaechen/ om De quefiteobecgetcegöt ban Den .Tol ende Licenttot Gennip te onDecfoecRen/en upt Den toeg te leggen.
33e lleec Keurvorft fieeft bp JBiflibe ban Den vier- den Maert geautöocifeect De ©eecen Biafpeii enDe Co- pes tot upttoiffelingè Dee Ratificatie.
«©efelbe ©eecen ^inifiec^ fiebBen Den tienden Maert gecepjfenteect/ noopenDe Den i^eec ^iin^ Mit Ofangien toatbolgfit;
Hoogh Mogende Heeren,
Μ En fiet ende hoort over al, ende moet het voor een vaft teecken nemen van een goedt werck, dat alle die geenede welckeden welftantvan defen Staet ter herten nemen, ten hooghften daer overvcrheught zijn dat de Traöaten tuflcben fijne Keurvorftelijcke Doorlugtigheyt vmBrattdenburgfiD- de U Ho, Mog, eyndelijck tot wederzijts vernoegen fijn vültrocken.
Niemant twyffèlt, of Godt de Heere fai de redelijlce
eade
tfiifflj ne
ssjsii- betraigfi |
-ocr page 1023-
en ·0 ο R L ο G VSes-en^^eertighfie Boeck. ì 007
|
1666. endc goede intentie, dewelcke bcyde hooge partyen
- hebben foodanigh zegenen, dat de gewenftc.effeden
van ruft ende vrede terftont dacr opfullen komen te volgen.
Ten minilen konnen U Ho. Mog. wel verfeeckerc 2ijn, dac hooghgedaghteifijn Keurvorftelijcke Doorl. iijner zijds alle uytterile e&rten fai doen, om fodanig oogwit te bereycken.
òijnde gerefolveert ende hebbende alfcede den aenvangh daer toe ghemacckt, omme het ver- handelde promptelijck ende exaaelijck te doen naer komen.
Verfocckendeoockdat tot dien eynde, van wegen U Ho. Mog. yemant met genoeghfame inftruftie ende pouvoir tot fijne Keurvorftelijcke Doorl.magh werden gedeputeert, mee dewelcke hy alle voorval- lende faecken fai kohnen overleggen, concerteren, ende te werck ftellen.
Ende foo wanneer U Ho. Mo. fouden oordeelen datter noch yets meer was, het welcSie aen de zijde van fijne Keurvorftel. Door), ten beften van defen Staet ofte van eenige der Provinciën in 'tbyfonderj foude konnen gedaen ofte by gebraght werden.
Soo hebben U Ho. Mog. 't felve maer bekent te maecken, endefigh verfeeckert te houden dat fijne Keurvorftel. Doorl. fulcks metallo hertelijcke gene- gentheyc ende promptitude fai amplefteren , ende daer inne alles doen, wat van een goede opreghc Vriendc ende ghetrouw Bontgenoot kan werden verwaght. ®
Sijne Keurvorftel. Doorl. vertrouwt van gelijcfcen > dat U Ho. Mog. oock voor hem ende de fijne fooda- nige inclinatie fullen hebben.
Ende dac het dienvolgende U Ho. Mog. niet on- aengenaem fai welen, foo wanneer fijne Keurvorftel. Doorl. eenige occafie foude mogen komen aen te wij- fen, in welcke hemofcede fijne vrientichap kondc gefchiedén.
Te meer nu tegenwoordigh de Traótaten fijn ge- perfedteert, ende fulcks dat daer geen ombrage en kan wefen, als of U Ho. Mo. voor fijne Keurvorfl®!, Doorl. ende op delTelfs voorftellingen yets deden uyt bedenckelijcke infighten, ende niet uyt eenliberen vry gemoet ende genegenthey t.
Ende dat daer omme U Ho. Mog. occaiie de welc- ke figh tegenwoordigh prefenteert wel fullen willen embraflèren. ·
Omme te nemen de verfoon ende de 1»*«·^«» van • fijnen Neve den Heere Frinct va» Orengkn op 't meefte in recommandatie.
Ende dat dit fijn verfoeckinfonderheytmaghplaets vinden,daer zijne Cheurvorftel. Doorl. altans verftaet dat U Hog. Mog. fouden befigh fijn om over dit poinft te delibereren, ende over de vacerende hooge Militaire Charges te difponeren.
Gelijrk oockhaer Ed. Groot Mog. de Heeren Sta- ten van Ηο&βΛ ende Weft-Vrieflanc opdifpoindt ftaen, om nevens andere faecken» oock hier over te vergaderen.
Sijne Cheurvorftelijcke Doerl. laet het aen de hoo- ge wijsheytsende difcretie van U Hoogh Mog. geftelt zijn, hoedanighzy zijne Ceurvorftel. Doorl. inre- guardvan dit fijn verfoeck fullen gelieven te confi- dereren.
Het zy als εεηβ«Λ Vriendt ende Bontgeneoten van U Ho. Mog., dewelcke in de welftant van haren Staet de fijbc vindt:
Ofte, als een feer Nabloeds-vervante van den Heere Prince, wiens avancement hem ter herte gaet.
Ofte, als deffelfs wettige ende gedeclareerde Vboght, dieoockindiequaliteyt gcobligeert is voor deielve forge te dragen.
Ende ol wel fijne Keurvorftel. Doorl. alhier niet fai fpreecken van de veelvoudige'ende notable menften van deflelft Voorouders, ende hoe Godtde Heere daer door defen Staet foo merckelijck heeft gczegent:
Noch oock gemeent is eenige andere reden, de welcke andeifints veele fijn by te brengen, om U Ho. |
Mog. daer door tot het aggreeren van die fijn vriende- 1666. lijck veribeck te eerder te bewegen. ■—
Veel min yets te toucheren van de veelvoudige en- .de gewenfte goede effeöendewelcke evident fijn, om te fullen moeten volgea op de favorable refolutie, dewelcke U Ho. Mog. hier op fouden mogen nemen.
So kan echterfyne Ceurvorftel. Doorl. U Ho. Mo. nietverbergheii, dat zijns oordeels, noyt occafie foo favorabel a s defe fai gebooren werden.
Waer by U Ho. Mog. haer cordiael gemoet ende affeftie tegens fyne Ceurvorftel. Doorl. fo gevoeglijck fouden konnen uytten.
Ende waer door zy den band van onderlinge vrient- fchap meerder fouden konnen verftercken.
Sijne Ceurvorftelijcke Doorlughtigheyt laet het aen de hoogh-wij fe ende vrye difpofitie van U Hoogh Mog, t'eenemacl geftelt fyn, wat refolutie zy ten be-> ften van den Heere Prince van Orangien hier op ful- len gelieven te nemen.
Maer Ü Ho. Mog. konnen wel verfeeckert fyn, dat de gunfte dewelcke fy fullen goet vinden hier aen hem te bewijiën,
By zijne Keurvorftel. Doorl, ende deflelfs Nako- melingen fai werden gehouden voor een foodanige vrientfchap, waer van de Memorie by het Keurvor- ftelijcke huys van Brandeniurgh noyt en fai worden ge-extingueert.
Ende dit is 't geene, dat wy ondergefchreveil vol- gens fpecialen laft, niet hebben konnen noch mogen onderlaten U Ho. Mog. mits defen gedienftelijck be- kent te maecken.
En wy fullen daer op U Ho. Mog. favorabele ver- klarigh tegemoet fien.
Gedaen in ''sGravenhtge den elfden Matrt ftfiien hondertfes e»fefiigh.
Was Onderteeckent
Werner mihern Blafpeil, J. Copei.
3&e!&eecenbaH Hoilandt namen fuIcB^feecqua» Idclà/ fclfnietbeeecenbetiat beecbanfouDebJoj&en qustijcR oeoeöen Coppe aen öc©?ol)inricn/ Die bat becfoaö» ορβί»»· ren: «noWiueecbenbcn ©cec ©iffiDentöettocDcc """· inbefacfttepeecftin/ fonbtcbaec oücctc belibece- cen/raintecefolbecen.
5&ei|eecen ISinifïec^fuIchi becnemenbc/ ïjeb^ bcnboojben Hcec J^jefibccenbe laten feggen/ bat fijne »eucl)i)?(lil0cfie Φοο?Ι. jìjnbe Curateur, niet min 6ab itmnen boen. iCe nteec fijnbe nu foo na toe· becom becBonbe» aen ben «>taet/ bien öp dici goeti toetDenfle: 3latenbenoc|)tan^be iSefblutiejebipe belibetatie aen ben fttaet.
^aecopKObnceecbeben ï^eec ^?e|jbeiit'iianbes ren baegg^ toebet fiet Memorïaei; j^aec be ï^eecen ban Holiandt gebben 't / gdÖcR te booj / M' tigt) geconttabiceect: fteggenbe fjaec abrolutclncg becbooben te fijn aen te nemen eenige rccommanba> tiebaneeniggb;eembt i^jin^/ totabancementban pemant / taie f)et ooc» mogbt jtjn. 3Ïae bat fobanfgt) gerecommandeerde wiert verklaert inhabil om eenigh ampt te bekleden, fteggenbe bo^bec bat bet nut &onbe ta)o;ben ge-e);cufeect ban feditie ; «gnbe bat be Miniftersals feditieufedoor fulcks fouden verliefea d' exemtfe en 't efièÖ: van haer Charaöer. bp al- b<en fijne Steucboj^^che ^oo;I.pecfi(leecbe bp fo· banige cecommanbatie; men geen beloofde Subfidien foude betalen, ftp fepben ooch / gupben cecommanbeerbe ftjne Ceucbojllelijcee ^oojlben Prince :jiQo;genmo8gt ben Sionfngliban Vranck- rijck cecommanbeten ben Dolphijn.
(Snbe alfooi^befelbe Memorie geblebcnBupten be Notulen, oocB geen Coppe baec bangegeben aen bej|;obtncien.
anbefen tijbtginflöfön ©oogöeptnaec öottec= ^ barn bern becgalien bpben ©eec aSncgecmeeflec van ÌÌÌSSÌ' der Horft. ftgn «oogöept totect bp be Gemeente pppp + fcec |
-ocr page 1024-
ioo8 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ'
1666.
|
1666. feet geacclameert, cnDcfoo ban be aSutSEtticeflec^
■-al^ iïaöeti tee mmicalitept gecompUmenttect.
jKöfc ani Dm ©eec tìanbec Horft bicooifaccnte 'tbcel juloufie; iEiiDe't fliet Öcm naniael^ booj De fcöceneii.
gönl!tfurbo?fïfiöcftf^oo?I. fcBcffaen fijne nilUc^inDcn ©agc·
Ν S E Ν, &c. Wy hebben uyt u onderdanigh- ite rapport van den dertietiden defes verftaenj wat voor motiven dactcr fyn voort gebragt aen- gaendede Memorie hy u op den elfden deffelven ter Vergaderinge van de Ho. Mog. Heeren Staten Gene- raal , ten beften van des Heeren Princen van Orangkn lofièlijcker memorie in gedient, ende wat ghy daer op hebt geantwoort.
Wyen willen nu niet hoopen dat ymandt ons als Vooghden van den vooriz Heere Prince fai konnen ver- dencken, dat wy ten beften van onren/»/i;//f hebben gefproocken, veel rain dat m«n 't felve foude willen ofte konnen duydentot yemantsnadeel, dochalfoo men u verfeeckert, ende het ons veel liever foude wefen dat den Staet figh van felf des Heere Frinceloi- felijcker memorie aennamals dat het op yemants re- commandatie gefchiede, foo willen wy vertrouwen dat het felvc inder daet foo fai komen te volgen, ende datgy alfoo geene oorfaecke fult hebben om op de voorΓz,Λί^Mβr;e verdere Refolutie te verfoecken , wy fullen daer tegen foo wel in defen, als alle andere voorvallende faecken, ons altoos als een opregt vrienc van den Staet betoonen ■■, Ende hier in niet anders voornemen ofte onderftaan, als't geene totonfe de- charge cnàc geruftheyt te doen fchuldigh zijn, waer van gy den Staet op 't befte hebt tc vetfeeckercn, ende wy 2.ijn u in genaden wel toe gedaen.
Cleve àenfiventiendtn nieuwen ende den fevenden Maert ouden flij 1 feSiien hondertfis enfifligh,
Getceckent
TrederkkWilhelm.
gmlcfi^ met ïiet üoIaenDe .fiacmowefifiibew fr toe» Decom in gcDient Den een en cwintighften JS^aect.
Hoogh Mogende Heeren.
UHoogh Mog. is bekent de Memorie die d' on- dergefchrevene Extaordinaris Gedeputeerden van fijne Keurvorflelijcke Doorlugtigheytvan Brandenburgh, voor ontrent /««dagenter Verga- deringe van U Ho. Mog. hebben geprefeniteert, ver- vattende onder anderen eene feer vriendelijcke ende in allen deelen difcrete;recommandatieaen U Hoogh Mog. van den Heer Prince van Orangien.
Ende zy Gedeputeerden daer op hebbende ingeno- men eenige motiven, hen wegens U Ho. Mog. te gemoctgevoert.
Hebben aen genomen de felve motiven aen hooghftghedaghte fijne CheurvorftelijckeDoorl. te brengen, gelijck fy fonder uytftel hebben gedaen.
Waer op fijne Keurvorftel-Doorl. refcriptie haer by de ordinaris Poft van gifteren fijnde toe gefonden : Hebben wy Gedeputeerdeen niet konnen of mogen kdigh ftaen, ü Ho. Mog. het Tranflaet daer van nef- fens gaende te communiceren :
Endegedienftelijckte verfoecken, dat deninhour van dieri magh werden geconfidereert > foo als U Ho. Mog. naer haer gewoonlijcke hooge wijsheyt fullen oordeelen te behooren.
Gedaen in'sGravenhage den negentienden Maert feflien hondert fis enfifligh.
ffi.;..r.r ® tti öat men jjjefumeetDe / al^ of Bp Holland qua^ η ©OU ÏÖcftüJiect flenomen/ Dat men bp De «Senetalitept eri'ece liabt D'opsemelDe «I^ffìcien seDaen : bont gaec ïioooöept De ^jinceflTe Douariere , Deg ©jincen «n ö^?. ©jouto (©joot-mòeDec floet&aecte aDö?efTecenacn iant? DeülerrenbanHoilandt in get lastre ban Matiius.
35|βπ-
ntnbojs
liÖJijft
aenrijne
jillftiiu·
lierji ηΙ·
ïittno-
prnDe
'thooi-
saetibe
Memo·
tiatu
natiet JlKmiD- r(i Oaec op neit hatc mjHào. |
Edele Groot Mog. Heeren,
WY en konnen niet nse laten u Ed. Groot Mog. door defen voor te draegen, hoe dat wy den Prince van Orangien, onfen Soons Soon, nu hebbende gebraght tot in den/^;Wi»Jare fijns Ou- derdoms, ende fulcx tot laren van oordeel endè dif- cretie, ons altans ten hooghften bekommert en verle- gen vinden j omme hem verders te geven de onderwij- fingen ende aenleydingen , door welckehy degoede endeheylfameReghten, Privilegiën, ende maximen van den Staet grondelijck foude mogen begrijpen en erkennen, ende daer door te bequamer werden, om- rne in tyden en wylen totdienft ende luyfter van den Staet te mogen werden ge-employeert, in foodanige charges ende employen , als UEd. Groot Mog. fou. den mogen goedt vinden aen hem te defereren.
Ende alfoo wy naer aendaghtigh' overlegh > geen beter m^idde! en konnen bedencken > dan dat wy ende den Prince onfen Soons Soon, dieeer endedatgeluck moghten hebben j dat U Ed, Groot Mog. in conti- nuatie van de liefde, de wekke de felve voor het huys van Orengien altoos hebben gehadt j dat ftuck, omme den Prince die gedefidereerde onderwijCngen, aen- leydingen , ende kenniiTe ander des Staets diredie ende conduite te doen geven, op haer fouden .gelieven te nemen :
Soo hebben wy goedt gevonden den meer-gerael- den Prince onien Soons Soon, mits defen daer toe aen U Ed. Groot Mog, te prefenteren; Verhoopende, dat de felve daer over foodanigh fullen gelieven te refol- veren, als tot meeften dienfle van den Lande, mitf- gaders fij nen welftandt ende bevorderinge foude kon- nen dienen.
i^aenggenomen boo? notifieatie. 3@at onDectuffcben ttp i^oIIanD i^ gcDaen boo; Den i^sinee tot fijne eDucatie li$tt fien onDec De 25innelanötfcöe faeehen.
©nDectuffcöen geijoojt fiet tappojt ban ie ©eecen jsjan- ban Ommeren, cnDeanbecefjaec Üo.Ugog.<iPeDe>»eiitioii putectDen totte faften ban Brandenburgh, acBterbot gen^ Dee felbec ïïefolutie ban Den twaeifden Defe^/ge» beflteect en ge-e);amineect gebbenDe De IQemocietianibnc ban De ileece ^efìDent Copes, gouDenDe in effect Dat 9°· DenJ^eece Keucbojfiban Brandenburgh met beciani ■W'®· gen te gemoet fag / Dat ten eecfien geDtfponeect mog^ te toecDen obec Debecfogte 4?eDeputeecDen / Die gaec ontcent / fïjne «eucbo?flei. ©ooji.fouDen ontijou· Den/ ommetDenfelbente coneectecen'tgeen in De aenflaenDe miiitaice ejcpeDitie / al^ ooch anbece gan^ Delingen fouDe mogen liomen booi te ballen / ten an- deren , nabemael (jet vijfde IHIctijchel ban 't Tradaec vanafliftentietoa^ meDe bjengenDe/Datmenbpfiet teacccfiecen rendevous De iScoupe^ fouDe monile^ cen/ Dat fijne ^eucbojfiel. bechlaecDe ban mepningeteflin/ Defelbemonflecinge met concert ban De boo;fs i^eecen gaec l^o. JB^o. <ScDeputeecDen χ geecne ten eecfien enDe fooDanigg te Doen ) Dat Doo; De marches enDe remsrches f^ne ^oIDaten nietal te feec gfìefatiggeect / enDe ffin «@nDecDanenDaec Daoj fp toepnigg al^ mogelgcEi / beftoaect foube mogen btojDen/ enDatDaecommeDe i^coupe^Daec f^toaccn/'tspinöet ©ojfienDomban Cleve, 'tjp in De (iSjaeffcfieppen lisacclt enDe Hïeben^becau ofte Minden, Daec De felbe geinquactiect toacen i» De gcootfie enDe bequaemfle ifeteDente famen getcoco ftenenDegtjemonfïect mogöten toojDen/metalfuIcs fien ciccnmfpectie Dattec geene fcauDe in 't point ban Demonfiecinge fouDe fiomente gfjefcgieDen/ alfoa fijne IKencbojfielijcBe ®oo?Iugl)tigj)ept in geenen Deelen pet^ Dtecgelgcic'aen ftjne onDecgebtenDe Ccou^ pe^fouDe toillen toe late»/ flelIenDc toijDet^ gaet Ho. ma. in beDenc6en/of Defelbe niet fouDen Konnen goetbinDen / om alle frauDen te betec boo; te {(omen / meer als een ©eccDaectoetecommiteeren/ Detoelc·' »eDemonfteriDge op^ Mberfe ^iaetfèn φι^Λ
fouDe |
-ocr page 1025-
1666. 1666.
en OORLOG. 'tSes^en-'veertighfteBoeck. 1009
|
follbe Ronnen bcrrigBttn; aBacc op QfbcIibfWfct
ftjnöe/ i^aoftOfbonDtn recbinntittECcn Deh J^crrc bilH Beverningh, oniltlC fìuO OlltCCnt ÖC pccfoon ban ben tnccc-DooaÖ-OcmelDEn Keurvorft te ontDouDcn/ ciibe met föne{teutbo?(ïd0cUc Φοο?^ iusijtiflöept ofte Dcffclfé ocautDocifeccbcntecoHcrcs teccii obec faccrtcn / rt^ccficnbe b'ejcecuttc enbc bol^ tceciiinfle bec flltaciaren ben feftienden ipfbjuacp lefïrcbeii aeflooten / metten flebolaeenbcaenhlebeti banüien/ baei ban fjctn bctjoojliicitc S3?ieben ban €ccbcntfemet enbe neben^ be geceqtciceecöeacte^ banindetr.niueyt, bjpboin ban bc aiicentenobecfDi iic i©cutiien als? anbece aebfpefcfieect foube tDpjbenj Φεί iDierben een ofte meecbcc Jgeecen Ijaec j^o. j!©o. <i5ebcputectbencnOe «©ebolmaafjtiBDDe / gaenbete Velde, nocfimael^ bfcfoflöt enbe seautbocifeect/ onime tn gebolge ban becfelbec ï^efolut e ban ben icfden öcfcö/ bc bOOjfcDjebei^icoupf^ te monfteren , afTumrccnbe ten bao?fcÖ?ebe epnbetot öun een ofte meec Commiffacifen ban be monflecingD / omme in ecbolge bacc in be te boene nionllccinge te ab- fj/iecen.
^rt April toiecben be ®cactaten met Munfter bli> ti0ÜDÊbOibeM. 35en ï^eec Beverningh fcÖ?Cff ban ben twaelfden bnt f)P tttet ben J|ecc 25acon ban Swerin enbe ben igeec Blafpil, alle be Siltticulen oocft beinlepbingeenbeD^t ;&Iotbanbe Ccactaten |)Qbt eecefunieect/ enbe toacenbe felbebaetnocü nirbe Becommnniceectaen be Heecen iSunficrfcBe <i5e- Drputeerben / fan bat bic faecRe nu boo? foo beel tjaec ci'öDtigOept/ enbe alleen ccfleccbe batalle^in'tnet toiccbe gefcgzebenenbe getecclteuc: l^püabt oyfjet begeecen ban be i^eecen Alefclc > enbe Muller, ben ©eece Hartoghvan Holfteyn niebe geflelt onbet De oecgmp?et|Enbeecbe ban be jtibe ban tjaec üo. IBog. enbe bectcouloben bat i)et felbe tegen^be goebeme« nfngebanu l^o. jEog. nietfoube fijn-, «lEnbealfoa bcdrie, vier, vijf, enbefcAe ^cticuien in Ho;ten tci;e]cecutiegeb;aal)tte bio^ben/ enbe bat tngebofge banljet derde ^cticul CommifTacifen tot tnfpectte ban be geoccupeecbe jpiaetfen tnogbten gefonben toojben/ enbe aenbe anbece jijOcbe hoftiltteytban be jgbe ban Daec I^o. j39og· binnen acht bagen moe- de ceffecen; foo Oabt Op bans^nenpIigOt geacDt/ be fclbe Dacc JlBog. met eenen ejcpicffen toe te fenben / enbe in bebenclien te fleilen / alfoa be onbec^ fcöjtjbinge op moigen'ofte obecniojgen foube gebaen toecbcn/ of öaec i|o.j®ofl. niet foube belieben aen Öe i^eeren Staten ban Gelderland: enbe Over-YlTelj enbe elbec^ biaec fp Det noobigg fouben oojbeclen / te boen geben notificatie banbe^cticulen enbeeenfge ojöjetot beboo}fcIj?cbe tocfïgt/ enbe boojtjSaenbe i^eccen (0ebeputcecben enoe gebolmaglitig^brn te velde te gelafien/ batfp alle actiën ban öoPifept uptbet&acnifocnen toilben beletten/foca^fp boo; i)em i^eecban Bevemingh fouben fijn becabbecteect/ bat ijct ^cactaet effectibe geflootet; taia^ / of bat fiaci; i^o. Jü^og. bp anbece fo;tabelbec mibbelen nae gace b]i)^()ept baec toetoillen o;b?e ftellen. Öeeft oocft wnbe ©eecen Munfterfche ©ebeputeec» ben boen becfeecHecen batbie toefigDt/ in t)et derde ?llctöcheibecraclt/ foube gebaen b)o?benDoo?bifcce' te 3Lupben/beb)eIcItebectcou\bbe bat fjaet: Üo. Mo. ofbe^taicnbanbe 3^2obincienbaec foube commit» tfcen; enbe foube op mo?gen/ foo ca^Bctftonafge» fcijjeben too?ben/ oocft bp piobifïe Copppe ban fee Sficticiilenaenbe l^eecen ©ebeputeetben ban fiet «©wcffcfjap Zurphea enbe Overyffel, oocft aen Iiaec éooaö iÊog. <0ebeyuteecbw tc Velde laten ufgaen / enbe bettöte oocft boofben tijbt banbe Ratificatie, bcbjelcfte Op veertien baflcn naeftet (lups tenflenomentoa^*' ÖetDom Capittelban Munfter moed te faemen gecocpen toojben/enbebc Cano- nicket) becfcgepbentlgcft biec en baet tooonben / foo toiecttenbeijoebeban bcfelbebctfogt een ©enecari of pacttculiec Paflepoort :
öaecRenbe Öet ®cactact in February ueflooten/ gebben be ileecen Keur-brandenborgbfche fier^brn negen en twiritighften April ingcbicttt fifi boigcnbe :
iScbtc- Miiai) t.icr tot gecdin· lllittCÉCt
era- riale
met ./lim-
ftct OJI ' iCneOE- pen hoft· |
liüo^è Mogende Heereh.
NAer dien door Godes zegen die Traftaten van Alliantie cnde.»ei/ir conjuttilie tuflciien fijne Keurvorftelijcke Doorlugtighcyt van Branden- éer^^endeuHo. Mog.niec alleen eenigen tijdcgele- den fijngeflooten, maerdat daeropcen fortabel ac- commodement met den Heer BiiTchop van Munfier nu onlanghsgeadjufteert.
Sols't, dat de ondergefchreve fijne Keurvorftc- lijcke Doorlughtigheyt exiraordinaris Gedeputeer- den wegens exprcfle ordre van haren genadighften Heere > mitfdefen verfoecken, dat u Ho. Mog. belie- ven mogen ordre ftellen ten eynde conform hetge- feyde Tradtael; van nadere conjunöie en fpecialijck ingevolge van den t-maelfde Artijckelde beloofde Sub- yW/f» van Mir Maenden daeraentemeer fonder ver- dervertoog mogen werden voldaen, vermits ander- fints door het tninfte uytftelc fijne Keurvorftelijcke Doorlugbtigheyts C/fiXi/^/Siff ende aengehoorige Lan- den en Onderdanen met fijne Keurvorftel. Doorl. Armee en het onderhoudt van dien , fullen werden befwaert, ende t'eenemael geruineert. Alfo oockby hetTradact van Aütantiein't •veertiende Artijckel is belooft dat binnen twee Maenden naerde uytwiflc- lingh van de Ratificatien , die dacr in gementioneerde Reglementen fuilen werden gebraght tot een goede eynde, weer aen fijne Keurvorftel. Doorl.feerveelis gelegen dat fulcx fonder langer uytltel mogegcfchie- den ende dat fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt daer benevens U Ho. Mog. verklaringe,wegens de re- fl:itutie der lefuitentot Emrick dagelijcx te gemoet fiet.
Soowert van gelijcken verfoghtdac U Ho. Mog. over 't geene voorfchreve Is believen mogen ten fpoe- dighften te refolveren ; en by aldien ten opfighte van de gefeyde Reglementen eenige conferentie moghc worden geoordeclt noodigb te fijn, fullen die onderge- icbreve daer toe altoos gereetwefen, onder vertrou- wen dat U Ho. Mo.infulckencasfullen believen be- daght te wefen, ten eynde aen fijne Keurvorftelijcke DoorlughtigheytsMilliveindato Λ^τιfeftienden lanu- arydefesjaersten regarde van fijner Gedeputeerden» Chara&er mjgh werden gerefereerc 't geene U Ho. Moj?. bevinden fullen tebehooren. In 's Gravenha-
ge Acn negen en tmntighfien April feflienhondert fe fiiligh. Geteeckenc
Muitkias Roomwincée/.
loban Copei,
naeclif η febenticnben jtöop.
m
Hoogh Mogende Heere»,
De ondergefcbreven Keurvorftelijcke Bretiden- ίοτφΙ»! Extraordinaris Gedeputeerde komen uytExprcflTeLaft van baren Genadigften Hee- re U Ho. Mog.bekent maken, dat fijne Keurv. Doorl.naerrijpeoverleg van feecker haer ter handen gekomen concept, ofte paflTagie die de Franfche Trouppes fouden hebben te houden over fijnen Bo- dem m't wederkeren naer Vranckrijck nieten fou, den konnen toeftaen dat de Franfche Ruyterie Greh eadeBrevoort mitsgaders der felver Ruyterie j ende 't Voetvolck vaii Swol f Oeventer t Zut- fhen , als tnede de Ruyterie ende 'c Voet- volck van Arnhem boven Schtnckefchans foude over- ghefet ende foo voordts door het Landt van cleevemn gevoert worden : £nde fulcx niet
alleen ten opfighte van de ongemacken die fijne Keurvorftel. Doorl. Landen ende Onderdanen daer uyt foude konnen overkonieü, maer daer om oock, dat het tegens de wetten'van goede nabuyrfchap, en- de U Ho. Mog. gewoonlijcke befcheydentheyc fou. de ftryden, dat de gefeyde Troupes op het affon. derlijck gocdtvonden alleen van U Ho. Mogcaldaer
gcko-
^nbcE JlBe mo- tten tiaii ben ÜSian- biii- bojofe ÜKini- lïitS. |
-ocr page 1026-
lOOO S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
l666. gekomeö, omme wederom op uHo.Mog.ordreiaf- _ gevoert te werden > ende te vertrecken over fijne Keurvörftelijcke Doorlughtigheydts Territoir ende door ofte roerens langhs fijne Refidentie fouden wer. den, daer u Ho. Mog. die fel ve over > endeuythaer cygen Lant > door eenen veel bequamer wegh konnen doen pafleren, gelijck fulcx oock voordefen wegens iijnKeurvörftelijcke Doorlughtigheyt opdieintoght van de voorfz Trouppes is geremonftreert geworden, ende by u Ho. Mog. mede alfe ervonden, endege- pradtifeert : Ende wat particulierlijck aengeet die tranfihe Treufpes. die in fijn Keurvörftelijcke Door- lughcigheyts Cheffche Steden > ende in Rijnberck Garnifoen fijn houdende, heeft fijne CheurvorfteJ, Doorl. daer niet jegens, dat het Voet-volck volgens ket voorfz concept, foaden konnen ende behooren te werden ge-embarqueert, mieren kan geenfinti vin- den dat met de goede Nabuyrfchap ende redelijckheyt foude quadreren, dat het felve juyft boven Sthencke- yèifeewx wederom foude werden uytgefcheepc, ommc van daer door het voorfchreven fijn Landt van c/eif langhs Ge»»ipta gaen, te meer aengemercbt't voorfz Voet-volck van de Weel afgevoert wordende door ÌJ Ho. Mog. eygen Territoir wel gevoegblijcker fai konden werden gebraght.
Edogh belangende de Ruj/terye van de voorfchreven Cleeffde Szcdcii) ende wil fijne Cheurvor-
ftelijcke Doorlughtigheyt omme u Ho. Mog. dat in te geval te wefen , ordre geven, ten eynde die felve door fijne Gedeputeerden den kortften ende be- quaemften wegh door fijn Land van c/w/werden ge- leyt; Des dat daer inne magh werden geobferveert, 't geene ia 't tvttlfde Artijckel van het onlanghs opge- righte Traöiet van Alliantie, defeufive is gecondicio- neerr.
Ende vermirs Jìjn Keurvörftelijcke Doorlughtig- heyt C/ii^éi Steden ten hoooghften is gelegen aen d'ontlaftinge vao die voorfchreve Troupen , foo wortde dagelijckfeafvoeringe van de felve invoegen voorfz alhier nochmaels ferieufelijck verfoghr.
'sGravenhage den Jtvmiiendtn May feflit» hendtrt ftvenéufefiigh.
Geteeckent Metthias ReomsvinkeL
Jeh*n Cepet.
i^p bf tfocBte in 't epnDe ban May Dar geeefolbecct nwcijt ioetbe» taecltenùe be €omm<farifen enbe Eftapes met Oen gebolge enDe aenhlebe ban Dien / en^ be 't geene bo^ec bp gaec aengaenOe Den macfcg ban be Franfche Trouppes toa^ gcreqniceect getoeefi ; toatt; op geDenbeccect mn&«/ («ÌgoetgebonDen Dat Defelbe memorie copieliftKe gefonDen foubetooiben aen ben Raet van State i om oeec op foobanigen ce» oacb te nemen at^&aec Cbeleboo; ben Dienfi ban 't Eanb enbe tot contentement ban Den il^f ece Keucs % mn fouDen bebütiien te beDoocen. ttnbojV tofeet ontfangen be JHaffflbe ban
notifi ben ©eec tïeutbo?P boti Brandenbnrgh boflifianben """f, ban Den i^amec-Spncfiec/ DiebanPudewels, hifi Santen f«ntie gcöatwt tot Cleve Denaghtften Defei/baec bp 9on0en ^e IKeucbo)ftef||cfie ^ao;Iugbt|gtotaen f)aeci»o. moQ. nottficeecbe bat get (0(iDt mamti^meft gabbe befìelf^ b?unbeI|jEge gect^eM ^maUn« nc/öacctotwe ttJDt tw gefeaege bjKghty in gena» beteontbinùen/ enbe f0nelteucboiperec6e mou !ueÖtmeptenbebemf^Üeucito}fftlgcbe mP0beà naec mibbag^)^ omtrent half vier upren met een^n longen Prince te jegentn : toaec geüelibeteect fHnbe/ i^goetgebonDen/ bcnboomoemùe ftanuc- ^onrbectoteenebMecrinse toetelegsen/ eengou- den kettingh, ter toaeCDeban àrie hondercguldes^ al^ ooc6 eenben i^rompettrc bfe met Inem dectoaect^ tna^ geftomen vyftigh gulben : toaec t»n hem oT- bonnantiefoubeboetben gebepefcfieert / boatti geb» ben gaec Ho. JQo. aecefoIbeei;t/t)Qa0gemeIbe «eec; |
«eurbo?(iyaI#oocftbeÖ?outoe ©jiMttfie Douariere vanOrangiecefpECitbriijRbp^arfribefouDentoerbcn ^ gecenacatuleect / ober De aet>oo?te bon DoofiBge- melte jongen ©jìike. «EnDei^ De inette Merode ter ©ergoDecinge pjifibecenbe becfogtjt / qni obcc enbeterfaecfteban't fdfbe fubjcct/ in ben naem/ enbe ban toegen fiacc io. ilSog te gacnconatatuie^ tenfÖuei^OogÖfptDenileece Prince van Orangien.
3n bdlberatie gelept Jönbe ben acht en twintigften SluIpi^goetgcbonDtn te beteerrn aen ben B?p-öeec banSchwcrin Öe fomme ban fes duyfent buIDemì ! enbe aen ben i^eer ban Blaefpiel be fomme ban vier duyfent giilben^ j tot een recognitie enbe erhEntenif- fe ban De goebe officien bp ben lieben aengetucnt / in 'tbeboiDetenenbefacilireten banbe iongljfie ®ia« ctaten/ tuffcltenDefen^teet enbe ben i^eere Keur- vorft van Brandenburgh opgetigtJt / enDetoifttben ïSaetban i&tatebetfogt De noobige o;bonnantien tei concucentieban be boo}f3 Tomme te boen bepefc^e»
mm-
t CU Otti
^n September geeft fp'ne »eurbo?flci0ciie φοο^Ι. écijiai- Dooreen JBiflìbe genotificeett fijn accooitmetben Ìlìi"'·· ïleecitattogöbanNieuburgh. _
KEnnelijckzyeenyegelijckbydefedienfuIcxen cfitut- ■ daer aen gelegen is, te weten: Nadat tuflchen den Doorlughtighftcn Vorft ende Heere, Heer iif'""' Frederick Willem Marck-praef tot Brandenburgh des cKie Heyligen Roomfchen Rijcks, Aerts-Camer-heer ^iibojg Keurvorft in Pruyflen, tot Maeghdenburgh, Gu- f" lick, Cleef, Bergh, Stetin, Pomeren, der Caffuben ende Wenden, oockin Silefientot Croflèn enjage- rendorf, Burgh-grave tot Neurenbergh, Vorft tot Halberftadt, Minden en Camijn, Grave tot der Marck en Ravensbergh , Heer tot Ravefteyn , oock der Landen Lauwenburgh en Buttauw; ende de Doorlughtighfte Vorft ende de Heere , fieer ?htlij>s Willem Palts-graef aen den Rhijn, Beyeren, totGulick, Cleef en Bergh Hartogh, Grave tot Fcldentz, Spanheym, der Marck,' Ravensbergh en- de Meurs, Heer tot Ravefteyn, &c. als mede tuf- fchen heer beyde Keur en Vorftelijcke Doorluchtige Predeceffeuren, &c. Zaliger memorie Voorvaderen om de Gulickfche, Clecffche epde aengehoorige Landen, verfcheydeninterims ende provifioneeiac- coord nu een geruymen tijdtherwaertsna'taffterven des laetften Harioghs totGulick en Cleef, &c. Heer Uhan Willem Vorftelijcke Doorlughtigheyi» Criftelijckcr gedaghte, wel geftight en opgereght was, oock onder anderen deffehooft-ftucken daer in vergeleecken , dat het by deiè fcheydingh der Landen tot difSnitiveuytfpraeck verblijven, ende geen van de partyen by verlies fijnes Reghts yetsdaer tegen at- tenteren foude, die ervarentheyt nochtans betuygbt, dat hier door't geene aen beyde zijden was, en foo weynigh tuflchen heer beyden de KeurvorfteJ. ende Vorftl. Doorli%iigbeden door fodanige interims han- delingen een reghtgronddijk goet vDornemen en be- ftandtóe vrientfchap geöigt, als oock de Lenden ende hare wgefetenen in een gewenfte ruft en vrede ge- fteltjmaer veel meer in tegendeel in alderhandeonge- legentheden het voorgeftelde ooghmerck niet en ii bereycfct, krijgh en onruft ingewickelt, en daer doo» Biet alleen in onverwinnelijcke fchaden geworpen w^deni maer oock daer byte verwaghten ftontby foo verre de twift, wiens neerleggmgh en eynde ^oor een gerightlijcke uytfpraeck wegens dc hoogh- wightigheytvandefaeke, ende die daer bygeinteief- feerde wele ma||htige Pretendenten, feerbefwaer- lljck noeh foo haeft niet kan werden verwaght > nic: t'eenemael uyt de grontgehaelten^y geleght werden; eyndelijck niet anders als een totele ruine ende ver- derf deferheerlijcken Landen tot hooghfte prejudicie en nadeel van düfe Weftphaelfche Krcyts» end· 't gantfche Roomfche Rijck,ontwyflFelijck, foude vol- gen,beyde har e Keurvorftel. en Vorftelijcke Door- lugdgheden haer feiven niet alleen hebben vooroogea gcfteltiiarepUgten, waerniede fyhct Rijckende Va-
ow- |
-ocr page 1027-
cn OORLOG. ^tSes^en-veertighfleBocci ioti
|
1666. derlandt verbonden, en voorderfelver feecketheydt
__- en welvaert (dat niet weynigh van de coniervatie
van defe /» extremìtatìbus Imper/i gelegene Grens-lan- den en grondige ofdoeninge van die hier over ont- iiìeadefuecf£toits-qitefie,dependeeTt) te forgen ge- houden lijn, maeroock boven alle ditgeconfidereert j dat die tegenwoordige regeerende Roorafch Keyfer- lijcbfcMajefteyt. ende iiifonderheyt oockdes Key- {ersFerdii>aiidusllI,v&n glorieuie gedachteniffe, jae alle tot Ofnabrugge ende Munfter byhet algemeene Vredens-Traftaten aen wefende hoogh-aenfienelijckc Potentaten , veel meer de minnelijcke Traötten enviai amicaMeSi als die regbtlijcke Cenfuren van defe queftieufe faecke tuflchen fijne Ceurvorftel. ende Vorftel. Doorluchtigheyt getrouwelijck en op het hooghftgerecomraandeert en aengeraden. Soo heb- ben meer-hooghft-gemelde hare Ceurvorftel. ende Vorftel. Doorluchtigheden tot betuyginge van haer fchuldigerefpedttegensfijne KeyferlijCke Maj.ende het H.Roomfche Rijck, totftichticgeen vermeerde- ringe van een beftandige oprechte ende nabuyrlijcke vriendtichap, ende Vedderlijcke Duytfchevertrou- wen tuflchen haer felven ende hare Huyfen, als oock tot bewcgingc van genadigfteafFeftie ende Landts- Vaderlijcke liefde tegen de goede Landen ende der felver Standen ende Ingefetenen ( dfe meenighmael hebben geklaeght dat defe ftrijdige ende ongedeci- deerde fuccefiSons faeck , een fonteyne ende oor- fpronck was van alle hare ongelucken, ende over fulcx wel te wenfchtn wasdatdaer van in der minne een cy nde wierde gemaedt ) met ter zij den ftcllen van alle particuliere iniichten ende voordeel, over die tuflchen haerl. wegens dcGulicks, Ckeffcheende aengehori- ge Landen hangende difForenten ende queftien voor haer ende voor hare Nakomelingen in den name van deHeyligcDryvuldigheyt j tot eere van des Alder- hooghften naem, maer infonderheyttot welvaert en- de opbouwinge van defe Landen ende der felver In- woonderen, beyde in gevolge van de naervolgende Artijculen,en conditiën, de welcke by de hier toe Ge- deputeerde, ende met vafte inftrudlie daer toe fijne Raden, namentlijck van de zijde van fijne Cheur- vorftelijcke Doorluchtigheyt van Brandenburgh. den hoogh-weerdigen hoogh-wel-gebooren Heeren Otto Vry-Hecr van Sweryn, Heer tot Ouden-Landsbergh en Zaeghan, 6cc. Erf-Camer-heer ter Cheur en Merck Brandeburg, cn Domprooftdes hoogen St^ts Kerck totBranburgh, fijne Ccurvorilelijcke Ddorl. totBrandenburgh , opperfte Prefident geheyme en Leen-raedt, oock des Cheurvorftelijcke Gemalin Doorlughtigheydts Hoofcmantot Oranjenburg,6c.o Als oock den hoogh- Edelen Veft en hoogh geleèr- rien Heer \Wartiaert Wilhelm Blaspiel, Cheurvorftel. Brandenburghs gehey men, als oock Cleef en Marei?· fche Regeeringhs en Ampts Kamer Raedt, en den wei-Edele en hoogh-geleerde Heer Frans MtynJert, Cheurvorftel, Brandenburghs Raedt en geheyme Ca- mer-Krijgh Secretarius, &c. en van wegen fijne Vor- fteüjcke Doorl. tot Paltz Nieuwborg,den hooghwel- gebooren Heer lohanHeynclrick Vryheer van en tot Winckelhuyfen,Kimberg en Morp, &c. Vorftelijc· ke Nieuwburghiche Caróer heer, geheymen Raet, oock Qulick en Berghfche Cancelier, &c. Ampt- man tot Dufleldorp, als oock den Ed, gebooren Heer Fr<if)s van G'tefe » tot Lutmansfteyn Simmegen eriSl- bdcsdorf, Vorftelijcke Palts Nieuwburghfchen ge- heymen Raedt, Gulick en Berghfche Vicc-Cance- lier ,en Hofs Gerecht Direéleur, &c. naerneerftige gepleeghdehandelingh beraemt en ontworpen, zijn fich baftandigh, erflFelijck, eeuwighlijckenonweer- roepelijck veraccordeert en vereenight.
Eerftclijck hebben beyde haer Cheurvorftelijcke Doorlughtigheden uytdruckelijck bedongheh ende mits defen willen betuygen dat fy door dit Erf-verdrag niet van meyninge zijn het reght van andere Preten- denten, endedicöpdefe Gulickfche en Cleeffche Landen te fpréecken hebben, in 't geheel of ten deele, in 't minfte niei te prejudiceren, maer het ial een ye- · |
der vryftaenfyn gepretendeerde reght ter plactfe daer fulcx behoort tc vervolgen, ende daer over uytfpraeck . ende fententie te mogen verwachten.
II.
Ende ten anderen, dewijle beyde haere Cheurvoc- ftelijckeen Vorftel, Doorlugtigheden grootfteoogh- merckby dit Erf-verd'ragh daer toe fl:reckt, dat onder haer beyde cn hare Defcendenten van nu aen en in 't toekomende altijt een beftandige opreghte vrient- fchap en goet voornemen geftight, maer daer en tegen alle verwerringh, misverftandt, ftrydigheden uytden grontop gehaelt bygeleydt, geaccordeert en af gc- aaen, oock wat voor defen gepafleerc is, noytineeu- wigheyt tot des anders nadeel mogen gedaght worden. So verbinden fy en belooven beyde hare Keurvorftel. ende Vorftel. Doorlugtigheden in kraghtdefes, dat fy voortaen als trouwe Vrienden, Nabuyren Neven met en by malkanderen leven, den eenen des anders beft op nemen en welvaert trouwlijck foecken tc bevorde- ren, maerfchade en nadeel verhoeden en na vermo- gen afwenden fullen, oock allefints in voorvallende occafie den eenen den anderen alle opreghtigheyt vrienten nabuyrfchap tcbewijfen, tnde dat daer in geen andere confideratie hoedanigh die oock foude mogen wefen, fai mogen afhouden, harer Kinderen en Nakomelingen oock de continuatie deferopgereg- tevrientfchap en goet voornemen trouwelijkcn naer- ftelijck recommanderen willen en fullen.
III.
Gelijck nu mede en ten derden de Gulickfche» Cleeffche en aenhoorige Landen door dit Erf-ver- dragh geenfints verdruckt ofte van een ander ge. fcheurt, maer veel meer op het nieuw vereenigt wer- den , ende hare Standen, Ingefetenen, Onderdanen als trouwe Vrienden ende goede Nabuyren haer met malkanderen te dragen hebben,gelijk mede beyde hare Keurvorftel. en Vorftel. Doorlughtigheden doordic Erf-verdragb tot haerder welgebroghtc privilegiën cn- devryheden, kraghten aennemingh defer Landt-re- geeringh gedeylde reverfalen in het minfte niet te be. nemen of te verfwackct; gedencken, maer by defe handelingh foo als nu gemelt is haer voorneemfteoog- nxerck daer naer ghereght, dat defe goede Lan- den in beftandighe ruft, feeckerheydc en opne- men gebraght, daer en teghen alle Landt-verderf- felijcke krijghs-troublcn ende fchadelijcke on- ruft, en vcrdeif voojtSen bevrijt fyn en blijven mochten,
IV.
Ten vierden , foo .verblijft fijne Keur vorftelijcke Doorlughtigheyt en dcflelfs Defcendenten in vol- komen en ruftighe pofleflie des Hartoghsdoms Cleeft ende beyde de Graeffchappen Marck en Ravensbergh met alle daer toe gchoorige Regalien, Reghten', . Gereghcigheden , Leenfchap , Intra- den ordinarii ende extraordinarii ghevallen , war namen 'fy moghten hebben , maer fijn Vorfte- lijcke Doorlughtigheyt tot Palts Nieuwburgh en deflelfs Defcendenten , behouden op de felfde wijs en manier beyde de Hattoghdommen Gu- lick en Bergh, nefièns de Heerfchappen Wijnendael cn Brefques Sandt met alle daer toebehoorende Regalien, Reghten, Gereghtigheden, Leenfchap- pen, intraden ordinarii en extraordinarii gevallen» wat namen zy 00,ck mogen hebben, op alle manie- re beyde hare Keurvorftelljcke ende Vorftelijcke Doorlughtigheyt tegenwoordigh voor gemelde Har- toghdomen Graeffchappen hebbende ende befitten- de, waer byhet zijn bikomen verblijf en ioo veer fijn gereghtigheyt heeft, en fai voortaen geen deel den andta-en des wegen onder wat pretext ofte voorflag het fijn moght, de geringhfte controverfie ofte ftry- digheyt judicialiter ofie «xtrajudicialiter moveren > maer alle ende een yegelijckdifpuytende reght ftrijt, welcke figh der voor gemelde Landens wegen tuf- fchen haer beyde cn Keurvorftelijcke en Vor- ftelijcke Dooriu^higheyt tot noch toe ghehouden , nu voortaen ten eeuwighen daghen af ghedaea ZÜn. 2 , : ;
Wat |
-ocr page 1028-
toι^ S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
i66ó. V.
-- Wat ten vijfden van het accoordt der Heerlijckheyt
Ravcfteynbclanght, foo heeft fyne Keurvorftehjcke Doorluchtigheythet daer vooor gehoudpn, dat hem fulcke Heerlijckheyt in kracht op den tiende» Aprii fefikn hottdert fiven en veertigh gemacckt ende naer Zaliger afftervingPalts-graef Wolfgangh Wilhelms Vorftclijcke DoorluchtigbeytChriitelijcker gedach- tenis over ghelaten moeite, werden, maerzijn Vor- ftelijcke Doorluchtigheyt heeft fulcx uyt het ver- dragh van Anno fefiie» hondert negenen veertìghàza twintighften Mey voor fichte behouden voorgeno- men, fooalsnubeyde deelenophaer felfs gepreten- deerde rcght vaftitaen, fo is't goet gevondendefe faecken op een Compromis uyt te ftellen, enden uytflach daer van te verwachten > welck Compromis daer opafgeloopen, effen foo bondigh en krachtig fyn foude, alsof het in dit Erf-verdragh van wooidttot woordt geinfereert was. ^ ^
Macronaengefien ten feilen, defer Landen onder beyde Ceurvorft ende Vorft in defer voegen gedeyit werden, ende elck van zijn op des anders Landt ghe- pretendeerde recht uyt liefde tot de vrede en tot ruft defes Landts en deflèlfs ingefetenen foo veer afkomt te wijeken, foo blijft nochtans foo als in het tertio\ Artkulo voor gefteft, alle dcfe Landen in een beflen- digh en onveibreekclijck verbondt te famen geknocht en vereenight , en behouden gefamentlijck en in 'tbyfonderhare Communicatie ca Sfecialia Privilegia t datdefelve voortaen geer.ünts van malkanderen ge- fcheurt ofte verruckt, ofte yetsdaer van verduyrtcrt nochgealieneertwerdt! j Endeby aldienhet een ofte het ander Landt eenige onverfchulde wederweerdig- heyt ofte vervolgingh overvallen fouden, in fulcken geval foo fullen en willen'die andere Landen, aisiiw» Membra tot foodanige beyde Ceurvorftel. en Vorltel. Doorluchtigheyt als beyde éerft malkander als ge- trouwe Geconfcedereerde Vrienden en Nabuerente huipe komen, en met gefamentlijckc machten krach- tige nadruck die noodtlydende helpen, en van alle verdruckinge redden en bevryden: tot des felfs meer- der verfeeckeringh hebben oock beyde Ceurvorft. en Vorft. die tuflchen Hartogh Willem tot Gulick, &c. ende Hartogh lan van Cleef Saliger Memorie ge·' maeckte, en van den Roomfchen Keyier geappro- beerde en geconfirmeerde Unie gerenovcert en ver- nieuwt, by aller opkomende gevaer en ftrijdigheyt: Waer door den eenen ofte den anderen die lura ende Regalia violeert intraden en jurifdiitie ofte eenlant ofte een deel des felfs landt aficheurt van het gantfche corpus verlooren konde worden, in cn buyten gerecht ende rechten, voor,een manftaen, allelchade ende nadeel junBis Confiliis é* viriiut verhinderen en af- wenden, en alfoo den eenen den anderen admutaumé' plenijpmam eviliionem verbonden zijn, endeVillige in- demaifatieGRÌdi-à'Mook houdingh^re rata prefteren wilkn , nochtans foo fai de eene partye den ande- ren wanneerder eenighprijckel op handenis; intijts fo haeft yets tot fijn kennis daer van komt, laeten we- ten op datmen fich des te beterna gelegenthey t der fa- ken en noot vereyfthingh in poftoer fetten, by de aengeftelde rechtelijcke proceflen ende profecutien interveniere, ende foo verder alles met den beften na- druck af wenden mogen, fo als den oock beyde Keur- vorft en vorft haer met malkander verbinden, welc- kers een ofte ander landt nu al eenige onbehoorlijcke Mera en befwaernis, dooralle toelatingje en dienelijc- ke middelen afte wenden, eadede landen cnonder- danen daer van te bevryden.
VIL
Maer willen infonderheyt ten fevenften beyde Keurvorft en Vorft defe hare Landen ende Onder- daenen, tegen die weicke ex capiti fuccejjtpms unmerfa- Us velpartieuUris èenigh recht op defe landen in'[ge- heel ofte ten deelen pretenderen, ende over fulcke hare vermeynde recht de faBo buyten recht d^er daer tegen yets over verhoopen te tenteren ende voor- ncnjen willen, gefamender macht en behooflijck ver· |
völgh eendrachtigh verweren, ende alfoo «oor een ig^jf
man ftaen, en den anderm by fyn Vorftendo^, en ___
Landen trouwelijck en beftendigh mainteneren ende ' ftaende houden. Waer riiedeniemant nochtans be- nomen werdt zijne gepretendeerde recht in/ero «w». f intendi nae behooren te profequeren, ende by aldien oock doer fulcken uytflagh tegen het vermoeden foo des eens als des anders Keurvorft en Vorftcn yqtsaf- gefproocken ontrocken foude werden > in ibodanige onverwachte gelqgentheyt} willen in gelijckcn den Keurvorft en Vorft den anderen volkomentlijckfcha- deloos houdenenhelpeB,en wat derhal ven fod'een of d'ander parthye afeaen mogten naer proportie uyt foo- danige verloeren deel wei-gelegene Landen fonder tegenfpraeck vetgoeden.
Vin.
Ofnufchoon tenachtften op defewijfete vooren in 't vierde Artijckel verhaelt, de Landen gedeelt, en een ygelijckeStant, ingefetenen en ondanen haren Heer alleen ende eenigh met alle fchuldige plight, gc- hoorfaemheyt, trouw en onderdanighcyt verbonden zijn, foo behouden nochtans beyde Keurvorft en Vorft en hare Defcendenten fo alstot noch toe oock foo voortaen den tijtel en wapenen van alle. Landen volkomentlijck, en onghedeelt, ale dan oock tot noch toe is gebruyckt ge weeft, maer een Keurvorft en Vorft des anderen Stants ende onderdanen in defe Gulickfche, Cleeffcheenaenhoorige Landen in het fchrijven datpadicat, ( Lieve getrouwe , continueren alles tot meerder eenigheyt en vaftbeftandiger Ver- bonden van defe Landen, behoudens nochtans een ygelijck aen fijne Superioriteyten Territoriale Hoog- hey t onbefchadight. ^
So haeft nu ten negenften dit verdrag te regte gcbragt is,foo fai defe Landftant daen van een behooriijk on- derregt gegeven worden, en fai dan een yegelijck Keurvorftende Vorft van de fijne de Hulding opde wijs en maniere als men fich daer toe byfonderlijck veraccordeert > aen-nemen, oock des Landts rege- riagh ende adminiftratie alfoo aenftellen, als fulcx tot de felvige aennemingh en welvaert ftreckt, en des Landts privilegie conform oock een veder Keurvorft en Vorft fulckstcgensGodten fijn Keyferlijcke Ma- jefteyt ende dat Heylige Rijck, als oock de Pofteri- teyt te verantwoorden , toevertrouwt wert.
X.
Ten thienden > de Archi ven, documenta, Regiftra- tueren en oorconden, foo by den een als den anderen Keurvorft en Vorft behandight, en des anders Vor- ftendpm, G raef of Heerfchappen concerneren, fullem recipròceoptf'mafidten fonder eenige achterhoudt ge- extradeert en gelevert werden : maer Cmmunia Infir»- menta, ter plaetfe daer fy j egen woordigh te vinden wel voortaenbewaert werden, nochtans de andere par- ^e daer van loofwaerdige copie mede te deelen, en foo dickwils hier den een of den anderen Keurvorft en Vorft uyt des anders Archivo, Cancellerye, ofte Regiftrateur eenige documenten ofte onderreght van nooden moghten hebben > en daer toe verfoght onge- weygerde communicatie daer van gegeven, ende daer in geen bedrogh gcbuyckt te werden.
XI.
Ten elfdenDe Commercie, handel en wandel te water en te landt fullen in dcfe Landen voor niemant gefloten,maer overal hare vrye en onbelette cours toe- gelaten, en daer in niemant tot onbehoorlijcke en oe- gewoonlijcke laft befwae« te werden.
Ten twaelfden, wat de Munt belanght» foo hcefc
ieder Keurvorft en Vorft in fijn Vorftendom en .ant alfo Pregen en Cinrici toe te laten, fo hy fulcks naergelegentheyt destijts tot de Onderdanen profijt en beft, ^s oock tot bovorderinge van de Commercie dienftighen noodigh vinden lal, enhy oock opde Kreyts en probations dagen gedenckt te verantwoor- den: ende overmits in der daedt bevonden wert, dat defe Landt-paling en infonderheyt defe Landen
'laeielderleye veel te geringe endehccpHblijckhopih- |
-ocr page 1029-
en OORLOG 'tSes^en^veertighfleBoecK 1013
|
I(5<JÓ. fchadelijcke, infonderheyt kleyne fcheymunten tot
_ des fclfs verderf optjevult werden, foo willen beyde
Keurvorft.cn V. V. D. D.tot middelen ende wegen bedaght fijn, hoe fulck quaet voor te komen zy voor gemelde geringe munten daer tegen af te fchafFen, en totiiilcken eyndedie met den nabuerigen vanoudts gebruyckelijcke communicatie ter handt nemen, -en bequame ordre daer in te ftellen.,
XIII.
Ten dertienden > foo fai een yegelijck Landt-Ovc- righcyts regeringh, beampt en bedieninge > foo wel in Steden als ten platte Landen de Ingefetenen uyt an- dere Landen j a s iy watby haer te verfoecken ofte foliciteren hebben, op het verfoeck behoorlijcke en haeftige luftitie fonder ondeifcheyt van Religiead- miniftrcren, en een yeder fonder koftelijcke wijtloo- pigheyt en verteeringh tot het fijn geholpen werden j in cafibus denegata: velfrotrada lufittne j nochtans als oockineenige andere oorfaecken ofte prsetextenop het aengeven der partye tot geen reprefalie te treden, maer d'eene Vorftden ander endc des felfs Bedie- naers, te vooren om volle en omftandelijcke onder- reghtingevandefaecken endc des felfs wmi/V belan- gende alle dadelijckheden j pandingen, arreflen, ende diergelijckeonvriendelijcke proeeduyrcn quevismo- do te fchouwen, maer daer en tegen de naerbuerlijcke befte maniere te onderhouden, en vorder cje gemeene Reghten Conflitutienibus Imferii, en des Lands ordre, loffelijcke gecontiiiiieerde gewoonte en gebruyck con- form te leven ; van gelijcken foo fai geen Keurvorft des andersvelrelegatos in fijn Landt befcher- men, ofte defelve in fatv^m condultum, geley, feec- kerheyt retraiót ofte andere voordeel vergunnen» maer als foodanige Luyden uyt des eenesHceren Landt in het ander komt, die dienftigh fchul- dighzijn, defelve haer op het verfoeck te bemaghti- ghen, ende haer ter plaets daer fy hoeren te laten volgen.
XIV.
Indien ten veertienden tegen hoop tuiTchen beyde Keurvorft. en Vorft. Deicenten over defe verdragh ofte anders ecnighc ftrijdt ofte mifverftandt qua- menterijfen, fo fai niemandt defwegen ad arma ofts eenige dadelijckheden tegen den anderen treden, maer alfuicke ibuyfen en difputen hoedanigh diezijn ofte genoemt mogen werden» niet anders als viajun't ofte modo amecaMi fer arhitros neergeleyt, ende Acn-gravato befchadight oock vry gelaten werden, ] onder defe wöi/weenenaer fijn believen te verkiefen,. ί foo dat beyde Keurvoril ende Vorft haer een ghe- wilïè modo compromittendi onder malkander voorne- men wilien, onder welcke Formulier die onder haer gewefene mifverftanden, indien fulcks niet totor- Sentelijck proces gebraght wert ahfyueftrepttuvelfre- //jciVtfiegeaccordeertendegedecideertfai werden: en terwijl infonderheyt wegens yemant van des eenen Landtsofte heerfchappye op feeckere in het andere gelegene goederen, onderdanen, ghepreteudeerde exemptien en hoogheyt, als oock om ettelijcke ver- menghdeiri/?i»f«»M en gevallen, ende wegens eeni- ge ftrijdige grens-faecken tufTchen beyde zijdjts landt- palen eenigeabuyfen ontftonden, foo willen beyde Keurvorft en Vorft metten eerilen tot goede bande- lingh eenige Commiflkrifen verordineren, op dat door foodanige mifverftant dat goedt voornemen en nabuerlijcke vrjentfchap nergens in gekrenckt moghc worden.
XV.
Beyde Keurvorft en Vorft willen haer yeverigh be- kommeren , op dat fy de inveflitur ende het Leen over defe Landen van fijne Keyferlijcke Majefteyt, als oock den Tijtel van defelve uyt de Keyferlijcke en RijckxCancelerye verkrijgen mogen, fo als fy dan oock niet weyoiger haer. 6eft doen en arbeyden, dat beyde Keurvorft en Vorft van wegen defe gefa- mentlijcke Landen mCommitiis Imperii, een yegelijck een byfonderKjck votum debita fejjhne vergunt wer. den , foo datmen dan niet twijffelt of fijne Keyferlijc- ke Majefteyt ende Rijcx-Standen hier in te eerder V. Deel |
confenteren, op onerum van c
ende terwijl de Hertogen Berg, &c. van outs tot de ordinaire Rijcks deputatie is verordineert ^weeft, fouhebbee beyde Cheurvorft en Vorft gelijcker handt neerftigh tc wefen, dat iy daer van niet langer uytgeflooten, maer geadmit- teert, en op dat ter oorfaeck van de Religie geen ftrijdt moght geven, haer als Hertogh tot Gulick, Cleef en Berg, ofte van wegen des anderen in 't Hey- lige Roomfche Rijck inhebbende Vorftendommen en Landen hare Plaetfen by de Rijckx deputatien toe- gelaten magh werden, foo men dan oock verder daernacrtraghten tnoet,datde prafextationesad Ca- meram oockvoortaen van wegen de Weftphaeifche Creyts in 't werck geftelt werden en haer effeö krijgen mogen.
XVL
By het Rijck en Creyts inkomen ende laften, heb- ben figh fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt toe Brandenburgh ten hooghften over degantfche kenne- Mickepragravatson van fijneCleeffche en aenhqorende Landen befwaert, maer overmits fijne Keurvorfte- lijcke Doorlughtigheyt tot NieuwborgK daerte^,en remonftreert , dat defe faeck voor'theele Rijck behoort, ende fijne maght niet en ftonde in de Gu- lickfche, Cleeffcheen aenhoorige Landen eeni- ge veranderingh te maecken, daertoefy gelijckerwijs oorfaeck hadden van wegen den hoogen aenilagh van 't Hertogdom Gulick te béfwaren, als heeft men dac wel in ditpointbydeoude Rijckx mariicul alfoo ge- laten, dat een yegelijck Vorftendom ende Graefichap fijn oude ^ueta in des Rijcks en Kreyts inbreoghen behoude, nochtans referveren figh beyde Cheurvorft en Vorft uytdruckelijckopbehoorlijcke plaetfen bil- ighlijcke moderatie voor hare Landen te foecken, en
hare Lant-Standen en Onderdanen die haer over de pragrtvation befwaren alle voordeel ende aflSftentie daer by te bewijfen, in andere voorvallende gelegent- hedenj nochtans beyde Cheurvorft en Vorften fon- der gemeene Rijckx en Kreyts intereflèneenigeuyt- giften tot haerder landt feeckerheydt ende voordeel aenwenden, willen beyde Cheurvorft ende Vorft in tuitu defer Landen alcoos de hulpelijcke handt by bren- gen.
xvn.
En terwijl Vumtut Religionis en dat daer aen depen- deert, tot noch toe tot veel mifverftanden en oneen ig- heden, als de grootfte en meefte oorfaeck is gegeven, foohceftmen fig daer over naer gepleegde wijtloopige moeyelijcke handelingh eyndelijck vergeleecken, en
uyt bewegende oorfaecke vereenight dat de Colla- iwMiderGeeftelijckcprselaturen , prjebenden en be- neficie die in defe GuHckfche , Cleeffche ende
aenhoorige Landen tot des Vorften CoHatien behoo- ren , van beyde Keurvorft en V. V, D. D. door- gaens collatien en alternos menfes gheconfereert ful- len werden, foo als in fulcken geval uytgevoerde reces met andere meer begrijpt, het welke in alle poin- d:en,articuleD endeclaufulen van beyde Keurvorft en V. V. D. D. als oock haere Defcendenten vafl: ende onverbreeckelijdi ghehouden, endc daer te- gens in gheenderleye maniere ehehandelt wer- den, oock van defclfde kraght fullén zijn, alsofhf ditTraiiaetvan woordt tot woordt begreep ofte in hiel.
XVIII.
Het different van wegen het Dire&oriixi defe Weft- phaeifche Kreyts aldus vergeleecken, dat het by bet geenigedat tuffchen beyde Keurvorft en Vorft voor defe tot Dorften door vermiddclingh ende bevorder lingh des Heeren BiiTchop tot Munfter Vorftelijckc Genade dien aengaende verfproocken ende verdragen fai verblijven, endevoottaen is byde Keurvorft van wegen de Gulickfche, Clieffche en aenhoorigho Landen het Direiiormm ghelijckerhandt neffens fijn Vorftelijcke Genade den Biflchop van Muafter mede voeren, ende onder malkanderen figh defwegen al- 1 cernereq fulleo, nochtans met dit uytdruckelijck ' ' " i^aqq vQorbo-
en, op datmen in het opbrengen des Rijcit η defe Landen des te willigher moght fijn , looo. vijl de Hertogen van Gullek, Cleef ende —- |
-ocr page 1030-
1014 SAKEN vàn STAET
|
1666 voorbehoudt} datbydit OireBorio beyde Keurvorft . en Vorft meer een Feierofatnen hebbet),en eentijde- lijcke BiiTchop van Munfter als toe noth toe, al- foooock voortaan op alle univerfale en particuliere Creyts - vergaderingen, wanneer en foa dickwils on- der het uytfchrij ven den Vorftcn alleen ofte met ander Creyts Standen, geiamentlijck wegens den ftandt vande Creyts yet» te beraetflagen, ffinuta vosuni ende cerile plaets behouden fai, btyde Chcurvorft ende Vorft fullen haer oock teickens wegens de prop ofitie enconclufie metdefeHeere Biflciiop Vorftel, Ge- nade accorderen, en niemant van haer drieneenigh a&um Direiiorti circularis eenfijdigh verrighten, fon- der oniJer haer te vooren alles met malkandercn be- hoorlijckcr wijs te communiceren ; fy fullen oock gene cxfeJitioaes ofte.f*«e/;fl»«af ofte uyt laten gaen, ten fy dar» beyde Keur en Vorfteo te vooren foo wel onder fig, als met des Heeren Biffchops Vorftel. Ge- nade 3aer co mm uiiicatie ce houden, en eeneendrag- tigh accoortdaer over getroffen hebben, wanneer een t' famen-komft des Lands te houden is, fo roepen alle Direiïor.es, namentlijck des Heeren Biffchops Vorftel. Genade,en fijn Keurvorftel, en V. V. D. D. te vooren haren Raedtte famen, ofte communiceren des we- gen fchriftelijck in 't vertrouwen, maer deneenen ial hier in fonder des anders voorwetenfchap geenlints Voortgaen, en by aldien in den votisea meyning. eenigedi^ariteyt figh liet vermercken, dan fai men figh bekommeren door vriendelijcke onderhandeling en andere bequame wegen tot een verftant te komen , maer indient daer toe niet te brengen waer; alsdan maeckt fijn Vorft. Genade den BiiTchop van Munfttr met fijn Ceurv.Doorl. van Brandenburgh, ofte ma fijne Vorftel. Doorl. tot Nieuborgh, dis-majora, en geven den uytflagh, in de overige aêiiius des OireBerii en wat daer aen dependeert, als oock in de feffieende voorflagh, item by het omvragen ('twelck beyde Ceurvorft en Vorft alleen toeltaen, foo fullen en wil Icn defelve{er dits é" victs alterneren, daer by even - welafgefproocken is, dat, omby deeerftevoorge- ftelde Landts vergaderingh de gefamentlijcke Landts Standen defe tegenwoordighe verdiagh bekent te maecken, van Phals Nieuburg de eerfte voorflagh fai gefchieden, en Keur-Brandenburg des anderen daegs het fai voeren, en t'elcke reysalfoo al-
terneren , maer byde navolgende Lands-dag, van Keur- Brandenburgh met de propoficie den aenvanck gemaeckt (al werden, en alfoo oock daer mede van den eenen Lands-dag tot den anderen fai gealterneert werden, wanneer nu tuffchen de uytfchrij vende Vor- ften en Landts-Direfteuren vergheleeckene propo- fitien, den Lands-ftanden geopenbaert, en daer op de omvraghen ghehouden werden, foo fullen die uyt- ghevallene vota neerftigh overweghen, en naer de mcefte votit een beftandigh ίοηοΙιφαα in deii naem desgantfchen D/riiSier«begrepen, endedoor de al- ternerende Keurvorften en votften welcke deffeJvi- ghen daeghï dat OireBonum toeftaen, uytghefprooc- ken, ende alle expeditiones communi nemine verreghc werden , na dat de voorighe Hertoghen tot Gulick, Cleef en Bergh des landts Archivum altoos tot Duffel- . dorp bewaert, oock daer felf wös van des landts wegen te fchrijven , op het papier brengen enexpedierea laten, foo heeft het daerby noch fijn verblijf wel j maer beyde Keurvorften en Vorften fullen tot ghe- daghte archivo vry en onverhindert toeganck hebben, enwatfy daer uyt defidereren ongeweygert gecom- municeert werden, voortaen oock niets afgeveerdigt te werden, 'tzydan te vooren by beyde Keurvorft ► ende Vorft, ofte haer naergelate regeringh, ghefa-
mentlijck gerevideert, geapprobeert, en onderfchrc- ven , met welcKe lupfcriptie in naervolgende maniere gehouden fai werden.
het 2 en dan f che > daer c «. 3 «ea ζ
egendeGulick- fche Cleeffche
weg fche Cleeffche Όίηβοηί, *
Eerftelijck,
van wegei^het Munitt-rfche Direilorii |
geftelten het eerfte van des Heeren Biffchops van ig^g Munfter Vorftel. Genade alleen, maer het ander van het Keur-Brandenborg en Phals NieUwborgh conjm- éfim, dog alfo ondergefchreven te werden, dat beyde Keurvorft en Vorft hier in alterneren, alfoo dat als particiilier fchrijven ih dé .Creyts te expedieren voor- vallen , met het voorfchrift hoe anderfints in alle ande- re gevallen gelaterneert fai werden, maer icgc valle aen de geheeleen meefte Land-Standen eenige expeditie liytgaen fal,fo ishetgoct gevonden dat na de order als nu gemelde Land-Standen gebruycken, endefuicks by de eerfte' voorftaende generale expeditie des uyt- fchrij vens tot den Landts-digh, Phali Nieuwborg ca Paterborn', enKeur-Brandenborghaen Luttigh, en fo voorts, tnaer daer na Keur-Brandenborg aen Phals Nieuborgh aen Luttigh het voorfchrift fullen hebben, oock alfoo fucceffive daer mede gealterneert fai wer- den , nochtans is hierby vorder afgelproocken, dat indien fijn Keurv. Doorl. van Brandenburg het voor- fchrift hadde, maer niet felfs, maer door fijn Cleefïe regeering foude laten onderfchrij ven, het onderfchrifc als dan, ofte de name der onderfchrij vende Raeden, niet op eeneregel met de andere principale Heeren, maer lbo hier onder te fien is, en waer N. N· ftaet ge- ftelt fullen werden-, als op de maniere en wijfc als 't volght :
Gpfchrift : van Godes Genade,
CHRISTOF.BEJiNER. FREDniCK.MLLEM. tot: Ut: tit.tit: '
PHILIPS. WILLEM, tot : tit :
Oüderfchrift.
CHRIST.BERN, in de plaets ende PHILIPS.mLL. •uenTBegeufiin Hooghs : Gl: S: Keurv: Doari: tot Bran/ienburgh.
Ν: Ν:
Ten ware dan dat van wegen fijne Keurv. Doorl. een Vorftel. perfoon uyt een oudt Vorftelijck Hiiyg onderichreven 5 in welck geval billick in eenen regel fai werden geteeckent,endeterwijl fijne Keurvorftel. Doorl. töt. Brandenburgh, van wegen de inhebbende Cleeffche, Marckfche, en Ravensberghfche Landen, foo als fijne Vorftelijcke Doorl .tot Nieuburgh, van wegea fijn inhebbende Gulickfcheen Berghfche Lan- den een beftantT;e/«w op de Landts-dagh voeren fou- de, foo heeft het daer by fij η bewint nochtans alfo, dat op den naeften Land-dag by de eerfte omvrage, Phalts Nieuborgh dat Cleeffche votum na Munfter lal in vor- deren, ende alfoo wiffels gewijsvande Geeftelijcke tot Wereltlijckebancktot het eyndetoedie-pfl/i» in- nemen, en als dan oock het fijne openbaeren, maer by foodanigefamenkomftfal Keur-Brandenburg ter- ftondc na de Munfteriche dat Gulickfche vetum invor- deren , en op defé gefeyde manier tot h et eynde voort varen, waer op dan de voorgedaghre manier uyt de in- gekomen ftemmen de conclufie geinformeert fai wer- den: verder fo fai tuffcllen fijne Vorftel. Genade tot Munfter ί en beyde Keurvorften Vorften volgende manier ( gelijck oock ten deele aireede is aen gevoert) gehouden werden, dit namentlijck alle Land-faecken niet allefintste doen communiter voor genomen ge- delibereert, en ge-expedieert ende ge-excepteert, oock cenzijdigh van den een of d'ander deel niets ge- fchieden of verrigt,maer daer by naervolgende pundla geobferveert werden.
Soo fullen voortaen foo wel uyt Keyferlijcke be- geerte, als oock wegen vereyfchte hooger noot do Land-Standen te famen beroemen , ofte een Laiidts- daghuyt gefchreven fai werden, deo Uytfchrij ver van de Keurvorft en Vorftel. haer daer over te voo- ren foo van de materiapreponenda 1 als oock van wegen deverkies-plaets-daghentijdt» ofte door icbrijvcn,
ofte |
-ocr page 1031-
en OORLOG, ν Ses- en - 'veertighfte Boeck. 1015
i666. ofte t'famen-ichickinghe haerder Raeden , verdra'·
l ghen fullen j oock eer en te vooren fulcks ghefchiedt j
* ' geen famenkoroft ofte Landts-dagh uyt ghefchreven
werden , indien oock fijne Keyferlijcke JVlajefteyt
oock een ofte andere Kteyts uytfchryvende Verft
over Kreyts-faecken byfonderlijck aenlchryven fou-
de, fai Van de fel ve niets j om alleen alles conimüis
tonfiliis ^ votis voor genotnen worden.
Üoo is oock ten veraccordeert, dat by alle
Kreyts te fatnen komften fijn Vorftelijeke Genade
tot Munfter volgens fijn Geeftelijcken Stant in het fit-
ten, gaen en ftaen, voteren , fchryven, zegelen,
ende foo voorts, alle ende een yegelijcke<i<ii?/i«fin
Landt-faecken als vooren in 'tbreedt verbaelt, die
pracedentes en voortocht fonder contiadiilia hebben
en behouden fai.
Ten derdm, foo fel wel by defe t'famenkomften en
Landts-dagen van wegen de Gulickfche en Cleeffche
direélorio de fropofitie als vooren communkato confilio >
het zy met alle drie KeurvorftelijckeenVorflen be-
lieven , ofte wanneer eenige difcrepantie in votis voor
viel, wat op voorgaende maniere per ma j στα befloo-
ten was, in den name van'tgemeldeDireöoriiuyt
gefproocken, en den Standen voorgheftek wierde,
oock daer op die om vraghen gcfchieden, maer fai fij η
Keurvorfte ijcke Genade tot Munfter het eetRefif-
fragium ende de flemme te voeren, allefints voor be-
houden bly ven.
Ten vierden, Wanneer de Vergaderde tegenwoor-
dige Standen hare veuaecr gheleydt ende de felvige
aen de Direftorii Tafel, vao alle </r/edeSecreterif-
fen vlytigh geprotocolleetcfijnde, als dan foo fullen
de uy tgevallen νσ/α te famen geconfereert en daer uyt
dat Condufum caxjuttiium bcgK^n ad PretocoUumpie-
fteldt, om alsdan van de Gulickfche en Kleeffche
DireBorio uyt gefproocken te werden, foo dat oock
dat Vrotocollum door den ghefwooreo Landt-Secreta-
rio volghens ouder gewoonte, behouden fai werden «
fuUende nochtans een yegeUj k Kcurvorft en Voxft vry
ftaen yemant ad Prottcolkm te adj ungerlo..
Als DU ten vijfde», over defe voorgevallene geac-
cordeerde materie eenighe concepten en fchryvens,
in den name des Creytsofanderfiats uytfchry vende
Vorften fullen uytte geven fijn, foo fuUcn die by de
ghefwoorne Landt-Secretarius ontworpen werden,
oock wanneer het Patenten ofte Send-brieven waren,
met refpeilive opfchrift ofte onderteeckeningealle-
fints predicaten enTitulatien, naergelegentheytder
faecken, en conditiën der geenenaen welckefooda-
nige Brieven of Patenten afgefonden werden, met
voortoght van fijn Vorftelijeke Genade tot Munfter,
foo als in par. i. vermeit volgens oude gewoonte, ver-
veerdight en ge-expedieert fullen werden, doch niet
a^hefonden, alvooreas het felve by zijn Vor-
ftelijeke Genade tot Munfter ende beyde de Che«r-
■ft en Vorft geapprobeert, gefubictibeert enge-
configneert fullen fijn. Waer in opck zijn Vorftelije-
ke Genade tot Munfter vry ftaen fai de voorgeftelde
faecken daer in te veranderen, af» ofte toe te doen ji
nochtans dat fuicke van fijn Vprftelikke Genade ge-
fchiede veranderingefooteneerften fijnKpurvpritel.
Vorftelijeke Doorlughtighedeo voor het afircerdighen
weder gecommuniceert en alfoo dcùecke/ormatiiuf
eBmateria/iii^f ven alle kanteneendr(igtelijpkgeic|iie·
den i ofte in gheval Keur-Brandenburg en Phaltz
Nieuburgh refpeftive van weghen GuBcken Kleef
daer in niet eens fouden zijn, doo^e boven-geftelde
wijs voorgewende Majora veraccofdeerde ende uyth
gefchrevene Brieven, door den LandtsSindipum of-
te Penningh-meefter aen de Stenden bcfteldt fullen
werden, «
Texifefien. faloockdebenaminge derLandts-^-
dieninge veraccordeert werden en (0«;«9^<mgefchie-
den, wekkers betalinge uyt gemeene middelen te ne7
men en met kenniiTeder Standen en bewillinge te ver*
rechten, alfoo oock. - >
Ten fevenden, de uytfchryvende Keurvorft'ende;
Vorft wegens de plaetfeen bewaringe van de gemeene^
Kaila ) Baer toclatioghö der tjrdt ende gheleghent-<.
heyt, fichteallertydtmctt'famen-roepingederStan- 1(56(5»
den te accorderen ende ionjUHdim daer over te difpo-_
neren fullen hebben, foo als desLands intereflefal '
vereyflchen , ende fulcks voor de ghefamentlijcke
Stenden te verantwoorden.
Eyndelijck ten achtfien, fullen die executiones eii
wat meer in Landtfaecken voor te nemen, door uyt-
fchryvende Keurvorft en Vorgiën Communiconf
ope voor ghefet, en door d' een of d' ander befonder-
lijck en fonder zijns mede uytfchry vende Vorftens
voorweten en believen niet voor ghenomen werden,
dat het derhalven in cas van boven-gheftelde defenfio-
nis tulTchen Gulick en Kleef, foo als het daer by ge-
exprefleert is ghehouden fai werden, terwijl oock
voor defen tot Regensburgh deswegen tufiichen fijne
Vorftelijeke Genade te Munfter, ende fijn Vorfte-
lijcke Genade tot Nieuburgh fub dato den tTBeeden]\ir
lii feflien hondert drie en vyftigh een befonder Reces
van den felven inhoudt afgheveerdight isgheworden,
foo werdt de felvighe (dewelckenu verderluydt zijne
Cheurvorftelijcke Doorlughtigheyt tot Brandenburg,
van weghen 't Hartoghdom Kleef voorghefchrevene
manier mede is ghe-extendeert) kracht deflèlfsver-
breydt en beveftight, waer mede foo dit poinö: fijn
billickheyt heeft, en wat desweghen voorghemelde
manier verdraghen t'eenemael voorbcftandigh ghe-
houden , ende dat niet daer teghen ghehandeldt oock
des Heeren Biflchope van Munfter Vorftelijeke Ge-
nade, dit allesi»'i*iri»<9«wgecommuniceert, ende
felvige op haer plaets daer over te houden, van beyde
Keurvorft en Vorften behoorlick fai verfogt werden.
XIX.
En terwijl nu door des Aiderhooghften Genade,
beyde Keurvorft en Vorft op gemelde manier onder
malkanderen gheheel en crflijck fijn veraccordeert ,
waer door dan die voor defen opgerechteprovifionee-
le en interimis verdragh > en daer by voor behoudené
rechtelijcke uytvoeringe der hooft-ftucken voor haer
geceflèert en öp gehouden is, foo willen 2y, in kr^ph-
te defes, dat tuuchen haer beyden tot noch toe αΦα
't Keyferlijcke Riicks-Hof-raedt fwévende Rcchti
proces, wegen dele Landen, en dat daer op van bey-
de deelen gepretendeerde fuccefl5e reght, beftandigh
gerenuncieert ende de felvige t'eenemael wegh gbenó-
men hebben, oock fulcks der Rooms Keyferlijcke
Majefteyt behoorlijck aen melden, ende defelvedaer
by verfoecken om abfolute en caiTatie om dit procee.
foo veel haer beyde Keurvorft en Vorftel, Doorl. en
derfelver Defcendenten betreft , maer by voortfet-
tinghe van denochoverigheProcelTen voordeLant;
den, willen beyde Keurvorft en Vorft, den eené
den anderen naer de befte wij fe ficietatit in ctmfolidatif
juriiut, adfifteren, ende haer befte de vöir aenweii»·
den, dat fulcks ten eynde gebraght, enzy dooreèb
defiditijf vonnis tot ruftige en ongeturbeerde befit de·
fer Landen deste beftendiger geconferveertmoghen
werden, foo dat Zy dan hare^ckenendehareghe^
rechtfame volkoméntlijeke vertrouwen » en daer in
fichgantfchelijckverfeeckeren. . .
■ XX. '-f
Ende ten eynde dit Tradaet van beyde de Chetir-
yorft en Vorften deiTelfs Defcendenten dés te vafter len
beft«ndigher mach ghehonden werden, foo willen
beyde de Cheurrorft en Vorft verdér fijpc Keyferlijc-
ke Majefteyt onderdanighlijck verfoecken , dieG^a-
rantie deiTelfs overfich te nemen, ende fai verder die
in die tot Munfter en Ofnabrugh Vredens befluyt,
begrepene Guarantie ingelijcker maten hier toe alfoo
^betrocken werden, dat op de gefchiedene requifi-
tie, de paciiTenten fich felft den tegenwoordigen vre-
dens befluyt conform mogen aennemen ,.4ocb fullen
onder defe paciiTenten die geene niet begrepen zij^n,
noch van yemandt gerequlreerc, welcke op de Gu»
UtMjhe en toehoorighe Landen ven weghen de Suc-
ceiiie pretenfie maecken, foo als dan oock geenfints
noch onder eenigen fchijn ofte pretext fullen toeghe-
kten fijn} ) het gene nu pp gemelde maniere Vfraccof
dqiert:, eenighwts^op te houden, ofte verhinderen,
noch oopk i^ in Politicis als in Religionii of Geefte-
<β gig 1 fijcke
-ocr page 1032-
xoo6 SAKEN van STAET
|
1^60. lijcke Taecken, tegen dit verdragh yets voor te ne- —— men, ofte daer defe van d'eene ofte d'andcretegen vermoeden yets foude gefchiedenj foo fai farsUfa bcvoeght Gjn, een of meer van defe aenghenomen Guarants te hulp te roepen, door weicke dan de con- traventionis , met reparatie der koften en fchaden terftont iullea werden af gedaen, maer foo decon- traveniens (ich hier teghen Iteidt, ende het alfoo daer door tot verwyderinge en tot de wapenen foude laten komen, ofte oock den eene ofte den anderen eenige Reprefalien ofte macht der wapenenyi^ quovispretex- ten onderftonden, ende alfoo den anderen met Krijgs- macht fouden aen taften, die iùipfe faiiomprar/am fraffa paeis vervallen, ende alles fijnesaendeghefa- melde Landen, ofte door dit accoords verkreghen reght tot des andere deels befte verlooren hebben, de befchadighde in den ftandt waer in hy voor defesErf- verdragh geweeft, weder herftelt werden , daer over dan van den aengenomene Guarants vaftelijrk gehou- den , ende den overvallenen ten beften, fonder tijdt verlies, fohaeftdieoffenfie gevolght, met ftercker handt geaffifteert > oock defelve turn omnicauf» gere- ftimeert en kraghtelijck gemainteneert worden, en al-hoewel by dit verdragh in de Religioni faecken, uyt liefde tot Vrede, van de reguli Inflruvienti Pacis, in het een en het ander was af geweecken, foo fai dog alles wat hier by verdragen is, ondereen fulcken alge- meene Vredens befluyt, ende Guarantie mede be- grepen lijn, ende door defelvige ghehanthaeft wer- den.
XXI.
Eyndelijck foo wil Keurvorft en Vorft by fijn Keyferlijcke Majefteyt gehoorfame en oaderdanigh verfoeckdoen, opdat defelve over dit verdragh fijn Keyferlijcke confirmatie tot des te meer vaftigheyt mededeelenmagh, maer ter tijdt toe dat fulcks daer op volge, falditTraftaetenaldat daer in beflooten is, Claufulen en Conditiën, niet te weyniger elck Keurvorft en Vorft vaft verbinden, ende hy defelve oaVerbreeckelijck te houden fchuldigh fijn, oock daer tegen geenfints handelen, noch andere daer tegen te handelen toe laten ; Alles by Keurvorftelijcke ende Vorftelijckéeer én refpedtjcn datbeyde Keurvorft en Vorft, voor fighende fijne Defcendenten fulcksop- reghtigh houden, figh daer tegen geen tegenfpraeck, tegenworp ofce exceptie ten voordeel ofte Lejie etiam tnormh vel enomiffime, dat anders gehandelt dan ge- fchreven zy de faecken bcfchapentheyt niet reght ofte genoegfaem ingenomen, en wat fulcks meer in kort of in 't lange voortgebraght ofte verdaght foude mogen werden, niet te gebruycken, noch van anderen ha- ren wegen fullen noch willen toe laten te ghAruyc- ken. Oorkondtio hebben wyaenvanckelijckbeydede gemelde haer K. V. Doorlughtigheyts Raden, welkers Volmaght hier naer volgt, dit verdrag met eygen han- den onderteeckent, cnjgezegelt, daer neffens oock verfproocken en belooft dat fulcks binnen den tijdt van tien dagen van beyder-zijdtshooge Heeren Prin- cipalen gheratificeert en voor goedt ghehoudeti fai werden.
I Aldus gedaen, vergeleecken, ende geflooten, on- dereygen-handige onderteeckeningen en Zegel, we- derzijdts van de Heeren Gedeputeerden en Volmag- ten voornoemt. ' Cleef den ηβ^ίβΛ» Septembër/e/?/i» hmdertfesen-
Otto Vry-httr van S-aerin, (L. S.J lohan Hendrick Vry-heer vm
Wintkelhaujen. {L.S.) Werner mllm Birt/p^l. ( L. S. ) i Trms ven Giefin. (L.S. )
(.L.S.) Hmr-SchneUe. (l.S.j
Vülgbt den Inhoudt van de Trocuratkvoor de Gedt- puteerde'van Siine Keurvorfi, Deorl.'van Bran- : deniurgk ' . .. .....
Wy.Freilrick Willem van Codes Oénadén ,' Marck-Graeftot Brandenburgh, desHèyli-' ^ gen Roemfchen ^ijckx, Erts Camerer èn |
Keurvorft, inPruyflen, tot Maeghdenburgh, Gü- τ^^/ lick,Cleeve,Berge, Stetin, Pomeren, derCaffu- '
ben ende Wenden , oock in Silefien tot Croflèn----
endejagerndorp Hertogh, &c. Burghgraef totNurn- burgh, Vorft tot Halberftadt, Minden ende Cam- min , Graef van der Marck ende Ravensbergh, Heer tot Ravefteyo ende van de Landen Lauwenburgh en Butouw,&c, Doen hier mede te weten, Alfoo tuiTchen Ons ende den Doorlughtighften Vorft, gn- fer vriendelijcken lieven Vetter ende Gevader, Heer Vhili^Wtllem, Pals-grave by den Rhijn, in Bcyeren", tot Gulick, Cleeve, ende Berge Hertogh, Gra- ve tot Veldene, Spanh^m, der Marck, Ravensberg, ende Meurs, Heer tot Ravefteyn, &c. Overdefuc- ceffie van de Gulicklche, Cleeffche, ende aeogcr hoorige Landen, waer over van wegen de verfchey- dentlijcke ingevallene diflterentien was voor geflagen eeneeuwigh vergelijck te verfoecken ; ende wy daer toe op billicke manieren waren geneyght, datwyom alfulcken Traftaet in enfen naem ende van onfenc wegen voor te nemen, te avanceren, ende onder on- fe Genadighfte Ratificatie te fluyten. Afgefondcn hebben tot fijne L. D. den Welwaerdigen Welgeboo- ren ende Hooghgeleerde > onie Refpeüive Over pra- fident, Geheyme Lehen-Cleef-ende MarckfcheRe- geeringe ende Ampts Camer-Raet, onfe Veel gelief- de Gemalin L D. Hooftman tot Orangien, oock Ge- heyme Camer ende Krijgs-Secretarius, ende Lieve Getrouwe Otto Vryheer van Schwerin, Heer tot Ou- den Landtsbergh ende Zachan, Erf-Camerer van on- fe Ceur-Brandenburgh, Dom-Prooft van onfe lieve Kercke tot Brandenburgh ,als mede Warnaer Wilhelm endeFww Meynderts, ende hebben den felven onfen Gewelt ende Volmaght opgedragen, dat fy gefameijtlijck, ofte indien eene door indifpoiitie ofte anders moghte verhindert werdenjdie andere daer in voorvaren , handelen ende als gefegt is, onder onfe Ratificatie fluyten m<^en, gelijck wy genadighft be- loven defelve daer over te bevryden ende fchadeloos te houdea Ten oriconde hebben wy defe volmaght met eygene handt ondergefchreven, ende ons Ceur- yorftelijckZiegel daer op laten drucken. Datgefchiet is ende gegeven in onfe Refidentie-Slot tot Cleeve den twefde» Mey feftitn hoadert fes en fefitgh.
Wasgeteeckent
FREDERICKmLH. Keurvorfi.
Volghi den Inboutvan di Volmaght van de Gedefu· teerde van fijn Vvrflel^ckeDoorlughtigbeyt Valtx, Nieuhurgh.
VAn Godes Genaden wy Thilip W$ilem, Paltz- Graef by den Rijn, inBeyeren, tot Gulick» Cleeve ende Bergh, Hertogh, Graef tot Vel- dents, Spanheym, de Marck, Ravensbergh ende Meurs, Heer tot Ravenfleyn. Doen hier mede te weten, Alfoo tuiTchen den Doorlughtigen Vorft ende Heere Vredrick Willem Marck-graef tot Bran- denburgh, desHeyligenRnomfchen Rijcks, Ertz- Camerer ende Cheurvorfl:, &c. ( tot : tlt : ) onfe vriendelijcken lieven Heere ende Verterende Geve- der, ende Ons, over de Gulickfche, Cleeffche ende aengehoorendë Landen fucceffie, end· daer over, verfcheydentlijcke voorgevallene difierentien, ee-· nen eeuwigen vqK^'ij*^^ ® verfoecken was voorge- flagen, en vy daei toe tot billijcke maniere waren ge- neyght, datwyom fulcken Traöaetin onfen name ende van onfent wegen voor te nemen, te avanceren , ende onder onfe genadige Ratificatie te fluytra , tot ^ haer L. D. afgefonden hebben, den Welgetoren Edelen ende Veften onfen geheyme Raden, refpeoi- ve Caromers, Gulickfcheende Berghfche CancelMr ende Amptmàn tot Duflèldorp, Nieuwborghfche Over-Cancelaet ende Vooght tot Heimbawj oo^ iGuUckfche en Berghfche Vice-Cancelaerende Hofi- gerights Dìretìot, ende lieve getrouwe lohm Hut· ï" Vry-hter van ende tM Winckclhaufen, |
-ocr page 1033-
i
|
1666 Lutzmafteyn ende Simmingen j
ende Hemirick SchneU, ende hebben defelve opfe ge- " " welt ende volmaghc opgedragen, dac fy gefamentlijck, ofte indien eene door indifpofitic ofte anders moghce werden verhindert, die andere daer in fullen mogen voortvaren} handelen> ende alsgefeytis,onderon- feRatificatiefluyten;gelijck wydefelve daeroverful- len.te vreden ftellencn fchadeloos houden, genadigh verfpreecken. Ten oirkonde onfere fignttumends op· gedruckte Canceley-Secrcet-Zegel. Dufleldorpdcn tweeden May feflie» hondert fes en fefit^.
FHILIP mLHBLM. (L.S.)
l^accil^o.Moa. ϋεΙι&εηΓϋηε {Utirbojficl. baec oUcc/ scfc^jcbcn een cibile gcluclttocnfinge.
^εη vierden ijaec Moq.
bechlaectaï^bolflljt : noopenDeUecfcöepticn ppinttn ban toeoen Brandenburgh {jiec booj becfoaDt.
E Staten Generaci der Vereenigbde Ncderlan-
Btrfcle
L·^ den door ghefien ende ovcrwoghen hebbende tanna c 'tmemorieby den Heer Mathias Roomswinc- /00. kei Extraordinaris Gedeputeerde van de Heere Keur- KopeiiOe vorft van Brandenburgh, den «^fwdefesgeprefen- MiMten '^®®'·' » tendeerendeten eynde > dat een mael gead- öp jufteert en geijooten moghte werden, het bcwufte Re- Sòjnn- ^/f»»i»ibyhetonlanghsgemaeckteTraaaetvan Allt- luìant anciegeftipuleertenbedongen,««rf/x/ew», datfon- ' der eenigtijt verlies voort acnftaendewinterfaifoen de S^etty-krthbe met het geen dacr van dependeert in Αιΐς·* ken ftaet moghte werden gebraght als aen de fijde van hacr Ho. Mo. is belooft, Un Λγ^/^» dathaer Ho. Mog. fig nopende de evacuatie van eenige Cieeffe Stenden foude willen verklaren, endeten fijne Keur-
vorftelijcke Doorlugbtigheyts Miniftcrs in 't point vandeR«w£ traiteeren gelijck andere, oackgehoort en ingenomen het rapport vande Heern Hacr Ho. Mog, Gedeputeerden het voorfz endcanderevoor- gaende memorislenvande Gemelde Heer Jïeewn»/»· kd, geviüteert en ge-examineert óock met hem te meermalen geconfereert hebbende, ende voorts op allerijpelijck gelet, hebben naer deliberatie goetge- vonden,mitfdefen voor af finceerlijk en op geregtelijk te verklaren, dat haer Ho. Mog. gemeynt en gerefol- veertzijnen blijven met fijne Keurt'orftel, Doorl. te onderhouden ende meer ende meer te cultiveren alle goede Vructbuyrfchap ende Correfpondentie, ende daer van by alle voorvallende occafien ende ge- legentheden naedere prouven fullen traghten te ge. ven, verfouckendefijne Ceurvorftelijcke Doorlug- tigheyt datdefelve daer opeen vaft vertrouwen gelieve te ftellen,en tredende voort tot de pointen in 't voorfz cn andere voorgaende memorialen vervat ;Den ge- melten Heere Extraordinaris Gedeputeerde wel wil- len tot antwoort toevoegen V «ry?*, dat haer Ho. Mo. zedert het maken ende fluy ten vande voorfz
geftadigh befigh zijngeweeft ende noch fijn, om het ghecne weghens haer Hoogh Moghende is opgeftelt en ovcrghegbeven, dogh alfoo by de Remarques, op het feive, weghens de Heére Ccu/- vorft ghemoveert oock nadere befoigne» zyn aen- geftelt, die door voorgevallen verhinderingen by defe bekommerlijckeConjunilure van tijden en faecken tot opfigte van de fwàren Oorlogh met den Koriingh van Enggkmt en anderfints tot noch toe niet hebben konnen worden geperfeiiUoneert > dat echter haer Ho. Mog. in deièlve aengevangene befolgnes fullen continueren nu door hare Gedeputeerde laten con- tinueren, om fijne Ceurvorftelijcke Doorlughtigheyt dien aengaende met den eerden fooveel doénlijcl^ contentement te geven ; op 'r tweede raeckendc de voorfz ifeuy-Kriih met 't geen daer van dependeert,. dat den Raetvm State is verfoght haer Ho. Mog,op' dat fubjeft te dienen van advys, en 't felve ingekomen wefende daer op foodanige Refolutie fai werden ghé- Qomea oock ter executie geüelt, al« waer mede haer |
Ho. Mog. vertrouwen dat dien aengaende verdere 16C6, klaghten fullen komen te cefleren, op 't derdt , άίί.—— haer Ho. Mog. moeten bekennen, dat den Gemelten Heere Extraoidinaris Gedeputeerde geduyrende fijn verblijf alhier, tot de daer bydcfircerde£vec»fli/e wel contiuuele Inftantien ende yverige debvoiren becfc gedaen endeaengewent, maer dat haer Ho. Mog. ver- mits de jegenwoordige conftitutie van tijden ende faecken >endc andere bekommerlijcke ihfighten ende fwarigheden meer, die by fucces van de tyden ende faecken,'twelck Godt echter wil verhoeden, dege- meene faecken fchijnen tedreygen en over 'c hooft te hangen, daerinne niet goedtgevonden hebben te condefcenderen , maer genootUeckt fijn geweeft i fulcks ten beften van de gemeene IntereflTen voor al noch te diSèreren, ende lijiie Keurvorftelijcke Door- lughtigheyt vriendt ende nabuyrlijckte verfoecken 'tleJve niet qualijck te willen interpreteren , ende dien aengaende met ende nevens haer Ho. Mog. bet&r re gelegentheyt af te waghten, ende op 't vierde ende laetfte dat haer Hoogh Mog. geduyrig hare gedaghten laten gaen, hoe beft die faecke van den ra»g» van fijne Keurvorftelijcke Doorlughtigheyrs Miniiters tot we- derzijdts vergenoeginge foude konnen werden gevon- den, dan dat men daerinne tot noch toe niet eens heeft konnen werden, dat evenwel haer Ho. Mog. van hare Zijde alles fullen contriburen, omhooghtt- gemelde fijne Keurvoftelijcke Doorlughtigheyt ende deilelfs Miniflers daer omtrent met den eerften con- tentement te wedervaren, ende nademaelhierbe- voorens door de Gedeputeerden van haer Ho.Mo. mei de Heercn Baron van Schmerin eerftc en andere hooge Miniftersvan de hooghftgcmelde Heere Keurvorft van Brehdeeburgh in't lange ende breede is geconfe- reercende gefproocken overden teneur van feecker concept Alliantie luflchen den Koningh van Dene- marcken, defen Slaet, fijne Keurvorftelijcke Door- Iughtigheytjde Heercn Hertogen van Bronswyckctiào Lunenburgh, mitsgaders het Vorftelijcke Huys van HeJjtnCaJfel aen te gaen ende te fiuyten, fonder dat fijn Keurvorftelijcke Doorlughtigheyt figh dien aen- gaende tot noch toe heeft believen finalijck te verkla- ren , ende dat haer Ho. Mog. nochtans oordeelen, dat voor de bevorderinge van 't gemeene beft van al- lerzijdts Staten Landen, Luyden, ende Onderdanen daer te^ hoogften is gelegen,dat fodanige AllianttehoQ eer hoe liever geperfeitecrt worde, ioo verfoecken ende recommanderen haer Ho. Mog. den meerge- melte extraordinaris Gcdepu:eerde, dat fy niet alleen van defe hare Antwporde favorabelijck rapport willen doen aen fijne Keurvorftelijcke Doorl. nemaer oock onbefwaert te fijn alle goede ofKcacieufe OfHciencnde devoiren aen te wenden, ten eynde zyne Keurvorfte- lijcke Doorlughtigheyt hewoogen en gedifponcert moge werden, om in het maecken van foohooghnoo- dige, heylfame, ende dienftige Alliantie, met ende nevens d' andere hooge partyen als noch te condefcen- deren, ende dien aengaende haer Hoogh Mog. fijne Keurvorftelijcke ende Princelijck,verklaringe te lateq toe komen.
Gedaen inden Hage den vierden Oótobcr fefitenhon' dertfet enfefiigh.
3!&en twee en wintigften Oöober in bcIiBecatie fle* lept (ïjnöe/i^ floet flfbonDen / bat uyt feeckere befon- , deringeconfideratien bOOJtaen be i^eeten ej;tcaoiÖif ontrtnc naci^ ^ebeputeecben / of eytcaoiDinaci^ Envoyéz 38?βη' ban ben i|eec »eucbo?fl ban Brandenburgh incbe?,"'i?« aecomweljenbeett fouben iuefen inftaec S'· ·
cefolutieban Den twintighften April feftien hondert tweeenfeftigh, Qenomen in faecfieu raccftenbe Ijet Ceremoniael, te Obfecbecen omtrent be receptie ende rang ban be extraordinaris Gedeputeerden, of extraordinaris Envoyéz ban gekroonde Hoofden* foobianneccmet be fdbeeenieOe confcrentien booj Commiffacifenbangaec j|o.^og. ae{)ou&en fou· ben b)o;ben;$nbe i# tot bien epnbe cmact bccganti cepcBtawbe ügeeren alfiiec aenivefenbe eptcaojoi*
cn O O R L O G Η. ^iSes-en-vieyUghfleBoeck. 1 ο 17 |
-ocr page 1034-
loiS S A Κ E Ν van S Τ A E T
|
1666. nacf^<0fbcpufcctöenüanbenöoos-8cmeIDenI3ccte ι , ïüeucbojfl Dan Brandenburgh, otti te flrechen tot becfeltjEEnacigötfnac/enDetoijDct^re Dienen fulcj;
©enJleec Heimborgh Ififgcfante ban Den ©o?fi ban Bruniwïjck fOt Wolfenbuttel al^OUtfie en eerfte ©o?|lbanOamup^/ (juam'tlaetPban December alfjicc/ cn ÖaöauOientiebcn tweeden lanuary;iB?Oi lioncrcnöecnDe fcIjiiftelijcftotiesoeüenDe toat bolst :
Aen deHèerenStatenGeneraelder Vereenighde Ne- derlantfche Provinciën, Bo- Mo. Hceren, &c.
DEn Doorlughtighften VorftendeHeere, Hee- TcAaguflus, HartoghtotBrunfwijckende Lu- nenburgh, mijnen genadighften Vorft ende Heere heeft mygenadighftaen bevoolen U Ho. Mo. deffelfs Vrundc-nabuyrlijcke groeteniiTe te vermel- den , oock te verfeeckeren van defifelfs beftendige af- fc(ftie,die defelvealtijdt is dragende tot defen Jï^ïiJi.
Endegelijck fijne Vorftel. Üoorl.figh tot allen tij- den heefc verheught over den hoogen welftandc van defenJS7?ai, ende van alle deffelfs geïncorporeerde Provinciën ende Landen i
Soo wenfcht de felve van herten dat de Goddelijke Almaghtdefetve daerbyveele lange Jaren wil conti- nueren ende behouden, oock van dage tot dage meer endemeerlötenftureren, ende toe nemen, oock alle onrufte ende tegenfpoedc voort en voort ftuyteii,ende van defelve af>veercn.
Voor hoogft.gedaghte fijne Vorftelijcke Doorlug- tigheyt heeft feer ongheerne vernomen, hoe dat defen Eftatccnigen tijdt herwaerts niet alk-en met de Croon van 'Engclandt in eenen bloedigen Oorlogh is geimpli- ceert) maer oock dat daer en boven de difïerenten de weicke figh tuffchen U Hoogh Mog. ende den Heere Biflchop tot Murtfier hebben geopenbaert, voor wey- nigh tijdt tot een vlamme van een openbaren Oorlogh fijn uytgeborflenj
Sooen twyffelt defelve gantsniet of U Ho. Mog. fullen volgens der felver generofiteyt voor de ghebeele werelt bekent, in defen foodanige dappere Refolutie weten te nemen, waer door alle beforgelijck gevaer van defe Provintien t'eenemael loude konnen afge- went j en defelve in een vatte rufte ende fecckerheyt herftelt ende bthouden werden ;
Dan dewy te nochtans uyt veele oude ende nieuwe Hiftorien ende exempelen ten overvloede bekent is dat de Oorlogen, welcker uytflagfonder datalrijdt onieeckeris, naer den tijdt dickmaels veel Iwaerder ende wytluftiger üytvallen, als men wel aenvancke- lijck heeft konnen vermoeden, oock gebeurt het feer felden waanneer de Oorlogen beginnen op te houden, dat Cggemeenlijck andere daerinne impliceren, ende dat daer door het cyndigen van dien, van wegen vee- Ier als dan mede daer onder loopende intereflen, daer na om fo veel bfwaerlijcker pleegt toe tegaen, 't welk dan oock by defen tegenwoordigen Oorlog in de leng- te niet minder ftaet te beforgen 5
Soo twijfïèlt fijn Vorftelijcke Doorlughtigheyt oock gants niet of U Ho. Mo. fullen fulcx alles rype- lijck cn wel overwegen, en de minnelijcke ter nedcN Icgginge der misverilanden tuflchen defe Efiattaàt fi)n Vorftelijcke Genade den Heere BiOchop van AÌM»/iropgerefcn een befwaerlijckcn Oorlogh ver- re ρ jefereren, foo wanneer defelve op biJlickmatige wijfe kan werden verkregen, ende het oadcnabuyr- lijck vertrouwen herftelt, dat zy figh niet ongenegen daer toe fullen laeten vinden, achtende medie onnoo- digh U Ho, Mog. daer toe met voorfteliinge van veel hunfelfs pnoeghfame bekende motiveatnderede^ nen te dÌfponeren, gelijck dir felver intentie tot de behoudenilTe van rufte ende vrede, altijdt iÜrecken- de uyt der felver tor noch toe ten hooghftèn roeme<· lij cke gevoerde Ciw/Zw ende <«/?/«»»i«fgcnQ^facni is blijckende ;
Dewijl dan oock looghft-gedaghte· fijne Vorfte- Jijcke Dgorlughtighej'tby dclIeUs nu aeertot-in'^n
j^cftn. bo^gtvt' βεη n«
tot
ï©iilftn» biittti Rlijiec. |
hoegen ouderdom gevoerde Regeeringh, fijn voor- naemfte ooghraerck gelladigh daer heenen heefc ge- -- ftelt, dat de eenigheyt niet alleen in'tRoomiche Rijcknemaeroockmetde Nabuyrige Potentaten cn Republijcken, en infonderheyt met defen Eflatyo\~ ftandigh ende fonder eenige aenftoot mogen werden gecon ferveert ;
Sofoude defelve voor als nu niet lieversendeaen- genamerwefen , als' dat defelve tot conteftatie van de dragende forghvuldigheyt voov de alghemefne rufte, als oock van de opreghte vrient-nabuyrlijcke genegentheyt tot defen Efiat, tot niinnehjcke ter nederlegginge der meergemelde misverftanden tuf- fchen ü Ho. Mog. ende den Heere Biffchop tot Mun· 7?ir fwevende, yetwesfoude konnen toe brenghen , fijndewilligh ende overbodigh alle mogelijcke ende dienclijcke officlen in defen aen te wenden, 't zy door eene aennemelijcke mediatie of op andere wijfen als het defen Eftat felfs fai believen, daer toe figh defelve mits defen door myngeringe Terjoo» wel meynentlijck heeft willen laten ofFereren, dragende tot U Ho. Mo. dat vriendt-nabuyrlijck venrouwen, gelijck fijne Vorftelijcke Doorlughtigheyt by defe faecke eene gantfch ongeintcrefleerde fincere intentie voert, dat defelve oock dit alfoo, en niet anders fullen op ende aenneraen ;
Ende 't foude fijne Vorftelijcke Doorlughtigheyt tot fonderlingh gevallen ftrecken, fo wanneer U Ho. Mog. moghten believen felfs voorflagen te doen, hoe de faecke rat ione pjodi op de bequaemfte wijfe is aen te vatten j ende tot het verlanghde ooghmerck op de befte wijfe ftaet te bevorderen, houdende figh daer by verfeef:kert, riat fijne Vorftelijcke Doorlugh- tigheyt tot volkomen genoegen van delen Efiat naer mogelijckheyt te co-opereren , figh daer aen ten uytterften ial latcngelegen wefen , nngetwijfiblthoo- pende dat figh door des alderhooghftcn ghenaden, endedoorbemiddelinge van Vrede-lievende geraoe- i deren, om de goede intentie te erlangen gewenfteex- 1 peditie fullen openboren, te meer dewyl den Heer ■ Β Iffchop tor Munfier lieeft verklaert tot de m innelijcke iTraftatengentgüii te fijn, en düerbeneffciistefuilen accepteren de mediatie van mijnen genadigften Heer.
Dit is Ho. Mog, Heeren 'tgeËn ick op't bevel van mynen genadigften Heer in fchuldigft«r wijfe hebbe moeten voordragen ; Aen dewelcke ick myn perfoon gehoorfaemftrecommandere, als fijnde
Uwer Hb. Mog. gehoorfamen Dieoaer.
Geteeckent
In 'sCraveahage den tteuAm lanuary 1666.
Fritf va» Hetmhrgf).
Igaer ΙΘοβ. ficbben Defepjojpofitieal teï/lonbt Doorben locete »?efibfwnbc laten beleefbelöcit be^· bancfien / enbe Betueflen / ftaec De mebiatfc te fuUcn aenaenaem fön:iSelöthii£fe (Sefante Dan Rojt^ Daii; na fiiö ODCfe tot ClebefjKft in aeflélt / enOe De D?eüc i)dpen bebo^eccn. '
©e ©tBupen tot complfeterinflö ban Dé mmée bie öe ücctofle ban Zei enbe Ofnabrugge boigeni^ Cca^ ctaet/enlangfi^aBPooten/ öabbenbclbofï/ toaren S- in befe^nocgnietalle gereet : ^ocgtoiecbtj^oop pen. (regebm/ bat in lanuario fonben compleet f0n. 5ίΙ- fjiecgabt mengaecngeflèD enbe men ucfffetOföoo? OenCollenelHaerfoite. Dat ten minfïen begeceebe coiio- moaÖtcnagecentegen^Bejimnfiecfcöc: ^ijnbfin
DefcJlÌ9aenDtìotDbiefebatbffeIbeBóurtangemoa0: te. tenfidtgecen. j^Saec toatljDai^ 'tfÒct ^^^ in <0lianiifqen. .j^ieitemin iiet ^atoolJ lorghen ,Willéinboo;ben SSacon banUftèien ganbelén om mtt conftct pet^ te boen. ®aec op nieC. en bolgpe ; <en be>tenOenban or^brugge toÉtìjtFOini-Mli tc betfcDafen tot onbècgotibt ban «e iCeoiijprn ban beo
QntOBOaec SS'iffcilop.l^af e Op qiuiin (t^t Banqueroc bmi D^nCo^pmàntot Haraburgh, DfebefiibfiOien
ban |
-ocr page 1035-
|
1666 ban öefen ^taet foube oüfr maecftcm lEfti pie^
_tcnbEerOc picfccatie. IBacc bc ïJacbt ban l|atn>
faiirflDbecIUaECDcbatobecbc cefiecenöe ©emiinscii met bc b'anbere Cccbitoccn moed tuojbcn gcconcuc= reect bc ^acb alpicc {)ab be penninoen bcc^
icoutot acn «n pacticulicc Coopman tot Amfter- dam, cnbÉ öefe tteberem aen een pacticuliec tot
Hamburgh: CnbctDfCbenOOCit infignare, 'ttDelClt fjiccnicttoa^/ privati gcpjcfetcett öoo? ben Fifius. a. 8. quipotiores in pigntre. ®it caufcecbc Öjat ontDilIiflljcpt : iSnbc fc6?cefbtn Colloiicl Haerfolte, Detoijl b'uptftomflc ban bic faccftc onfeecUet toa^/ en
ouDcnenöcn cwintighftea gjanuacp nicutocnfifii/ cnbebolgcnbe bagen becballcn fouDe/ gclijcft ban oocrtbeeec(lei©aent^oitébanben eetften lanuary ft.n biegen^ bcnieulue iS'uptcrp babt beginnen te ïoopen / batoocfibe naaent g>o!t^ banbc ginfan terp/bacc ban be Uelfte ontcent al toa^ acngehomcn/ inDffc'IÏÖaeHtgianuatia foube beginnen ; ©fnict noöialjtua^ / bat eventuliccr foDbeeïe JSenniugcn toictöcnobec gcmaecht/ baecupt befc ®ofienbe= tacJt fonbe itonnen öjozbcn / enbe fulcfifJ te meer ü)c= gen^ fjit becbecf bat albaec in be <i5?aefrc()ap Hoya, cnöe ©o?(ïcnbom Lunenburgh boojbe lange inquaCi tieungetoiectgccaufcect/ aliSoocft torgcn^ l)ct ge» nieloe ccfu^ ban be ^tenbenban Ofnabrugge, Ijct tueicfte bp bepbe be ©o?flen De betalinge feec beeö öe^ ftcercn/ enbebaecobecDp oachbecept^bias^aenge^ fp^oocïien.
^e iCcoupe^ bleben bp p?obi|Ie in Qacc oubc quac- tieren rcggen/uptgenomcnthJCcCompaBnien/ üjel^ he boo; ban gebKc{> ban boecagie tecugge toacen ge. ttotften;ljaec 5F. f - eenige Dagen tot Nyburg Betoee(l fijnöe tojen ben achtienden toeiJcc ban oaec/ ombptebiaonenbe Becgaaecinge banbe Scanden banOfenbrugge, binnen befeibe ^tabt tnebec be· feöjeben/ anbecbebpelchctjct Dom-Capittei, enbe fie Papide «Bbelen groote bifficulcept maechten / om teconfentereninbe gepetitioneecoe ^ubfibten/ tot onbecboubt ban be jegenisooibige militie. Collonel Haerfolte fcfijeef niet anbec^tefpeuceni/ of baec #. f, becblebfη bp Daec bocige gcnc= gentöcpt / bogb be^ niet tegenllaenbc fcfteen ftet toel oppacentbat met üace 3tcmcc nietfonbcn log b?eec= ften/tentDaecetiaec Eegec ban Ijacc ftant mebe be ben agcten / ten tuelchen fine be finale üefolutie ban Öaec i^o.Jöog.ftabfte gepjoiecteectcen Eegecban tienduyfentmannen/ bat baec jF.jp. Φ.3&. liebec foube (ien / boch beter enbe f ecchecbcc oojbeelcn/ bat Ijaec Üo. JBog.befentogbtenbe gebolgb ban bien booi (iercliec magbt toilben boen onbernemen.
^en elfden February in belibecatsc gelept fijnbeyi^ ■ goetgebonbenöfltin be ?&eputatietot nptboecinglj Vii iijatp ban baec .®og refolutie ban ben acht entwm- w 0 tigftcn giannacp laeflteben/tenberenbe om atant^ "· militie ten meefien bienfiebanben i»tact enbemee^ jic„af{,^ci,c(jjtjantjfnöpantteboen agecen/ mitf= gabec^ ooctt inöc 3&eputatietegen^b« aenflaenbc boo?-31aec te bclbc ge-emplopeect fouben toojben Tier «Sebeputmbe upt bet mibbel ban baec φ. jRiog» becgabecingein piatti ban acht) te batten/ een bp ofte ban toegen oe )^;obintien ban Gelderiaoc enbe Overyflei, aen baec Ho. jJSog. boo? te ii?agen / be^bat befeibe f^jobinticn baecinne ben anbecen öp becbanginge ofte ffiour-beuctcfonben becjiaeni cen''bp be ®?obincie ban Hoilandc infaelflcfi^ aen. baecila. |@og>boo;te bjegen;e(nbpbeS;oj9intien ban Zeelandt enbe Uytrechc, enbe een bp bieban Vrieüandt enöi Stadten Landeu boo? te b?agfn/ ime' be met bien becflanbe Dat be boo^fs iaeft^ ® jobintien tefpeetibc figb oorft bp betb3ngin8eofte®ouc-biui> te in 't geene boojftbjebe i^ met beni anbeten foHÖpn . becbjagen^. sS fonbc racbe crM li^ef f upt ben öaeb ban i^tate in be bQo;fcb?ebe tsoibengpr,
emplopeecr. <Snbe biiecben be btflgemelbe tien en $iaebban jbtat» becfogt am bate JDIog.' |
aenfiont^ boo? fc Djage^be pctfoonen / bie in boegen
al^boorcn in be ©cpntatie eecHbaegbi aftcgaen __
gcbjupcfit foiiDen üjojöen.
©ei^eereii (©ebrputfccbc banbe 5^?obintic ban ngintm Hüilancbcbbtn oociiten felben bage tee 3decgab^cin· flen gebooisebiagenbat eenige miiitie/ booigebenbe in bien(lbanDen23iffcbop ban Munfterte fön / figb bectoont/ fjabtin 'tFinerc omttent Wiilemftadt, rnöeöcÉ gebiirbt'tSant daer buytcn uptgeplonDect babbe/batoocli een ^nscnieuc upt Brabandc binnen Wiilemftadt boojnormt toa^ gebjeefi om befeibe plaetfe te tecognofcecen j tuaec op gcbeübec^ect fgn* De/ i^ goetgebonben te berfoectienben Jgeeteban Braeckel enbe anbcce baec fêo. JiBog. ©ebepnteecs ben/bat met enbe neben^ eenige l^eecen «©ecom» mitteetOenuptbenlSaebt bandiate/ bpbaec €b. felfji te nomineten in conferentie toitüen tceben/cn obrcicggeny toattotbecfeecheciuflebec boojf5 enbe aengcenfenbcOSuactieccn/ mitfgabec^ tot bet belo» geren ban nife bpantlüciie €totipe^ ban baec foube bcboorrn bp bei: banbt gebat te iDQ}brn / bombe baec ban rapport acn bacc ^o.Utiog. ^e^i^aen 't€oI' Irgif tee Hbtnicaìitept tot Katterdam gefcbjrbcn bat baereiD.arnflont^een uytkggergelicfoen tefenben boo? Süuteisgatonjopiïe bcrfceclifctljeptbec boojfj liSuartiercn enbc^troomrn öaec omtcenteen toaec» hfiit ooge te Ijoubc n.
©pijctgfciitiecoltonel Haerfolte babgefcBjeben <9bcrfl· carcltenOc'tiïegimrnt ban ben ©betfien Friic in Ooft-vrieilandt, ciibc'topcfgbteuban Jöagafijn^ opbf YlJeljcnDEEems, ijj Den achtienden goctge^ bonbfη te confrceccn met ben l^eec Lintloo, φοβ^ b^iffclje ^fgefante ; cube btn Kaebt ban gitate i^ gce latt oengaenoe De .fliicgasijn^.
en OORLOGH 'tSes-en^Oeemghfle BoecL 1019
feijnbebooj ben i^eccLunenborgfen JBinifïecge» cepiefentectt/ b'incbitabïe mine ban beffelfiS ®coifc ' pe^/ ( beb^rlcfie met impatientie toaren bettoagbtenc ot àu- Debe ((Erouppr^banbEfen ^taetom inactietehos> nm- mrn:) bpalbien niet tijöelöcft bet noobig fonds tot baecf fubfifientie gearcefìeett en toiecbe/ gebuprenbe «« bÌ'c beviermoenben/ Die baren aenbang fouben nemen loeut. i4i Februirio naefUtomenbe / baec toe berfoggt toicct batp?omptfo;b;ege{lc(tmogbte toojben/ af^oocft tot remplacement ban be gelben / bie boo| bet faillif: ff ment ban ben Coopman tot Hamborg aen be eecfic vicrmaenben fouben feomen te ootbjceifitn/ i^goet^^ gebonbtn ben achtienden te becfoethcn ben Jüaet ban State, bat batr «Eb. ten fpoebigbfïebe btebarge^ aen be grfamrntlüthe P?obintlcn tuilbcn laten afgacn ban be betoufle ^Ominf ban vyf hondcrt duyient gul- decsbcndtrifcn ©ecimbec iciilcbentof onber&oubt banbe boojfs LunenburgfcfficoupejJboo^ben tfltban nocbvierS^aeiiben /Uiaecban be crcfle vier Den fe- ventiendenHaattp nacfiliomrnbc fouben Romen te eiepircren/ gepetitioneert./ gelbdi noch Den fclben Riiedt bcrfogbt toiert /1 ot bet gecequiceecDe cempla» cement bec penningen / bie booj bet boojf; feillifte·· ■ ment fouben homen te ombjeecften / Oe η aobige op bie? tcfieifen. ^en ben Colloncl Haerfolte ig Oen een en twintig.
ftengcfcb;cben/ 5ae aHjieG gebefoigneecttoiectorti calilttot alleate pjeparfctn/ toat totben togtit ban 't Steger/ IrgenisoD^bigbpbit iSinter-faifoen nocbin'tbeltte '(Χίακ brengen / met ben gebolge en aenhleben ban Dien / ban nooiien foube mogen Τ»η / enbe bat bem ban be uptflagb ban befeibe befoigne^ eecfibaegb^ t^nniffe foube tuo;ben giegeben ì ®at oocit arnbe {|eeren Staten ban De ^tab Gróeningen cnOf Ommeiandea gcfcb!ebrn fonbe toojDen Dat bacc l^o. Mo. in ce0 be Lunenborghicbe 'Siirmce bace ©jobiWie tnogbtr fio» men te naberen / be SSiffcboplbche ilSunfierfcbe (iSf euppe^ baec omtrent eenigtjf l'fitfl'nwfl® ofte bafie te beletten/ niet alleen üjilben fieilen/ enbe , Die boo2ficninge Doen / ten cpiibe befc(be ^cmce met bflo; menfcben enüe @ee / foo beel mogcltjclt / iviecDegeaccomaiobeert/ nemaec Datoocbeenigbe ®i;«ipe^iebOEtfnüet£paetDe nKt0c gcmeltc Eu» > nenbo;ebfcbe^tfliéc foo'tnobigbbebonbenmogbte toiqDen/ tattneerbcrcefidentie/ enDeafbjeucfiban <tSqgq 4· 6(n |
-ocr page 1036-
1020 S A K E Ν vati S Τ A E T^
|
τ 666 bpanbi albaet ftonöcn coiijmiBfcen ; öfit oocft
_[ ÖafCdSö. JHa03.be 3Fo?tceffen iiinioe omtcentftacc
i^jobintie aclcflcn bp befc 0eöaecli)cfie conjuncture Uan tijbf η enbe faecften üait mcecbec Uolch / cnDc an» bcce nootlDenDlaöeiicn/ foo bccl moeeltjclt tdilbcn bocn boojficn / cnöt toicct Ofη Raedc ban ^tate üec» focljtfoobaniffeojDje te toülEn jïcllen/ tcnepiibebe toelgemeibe ©eercn Staten ban Stade ende Landen, totöet berfojaDfnbcc boo?f3 aöftcquiceecbe vivres booj menfcöen enbc beeban meergenoembe Lunen- borghfche ^rmée / aljS booccn / tocgcn be ©enecali» tcptbenoobiflepenninaentoojbentocHefonben J©yi DersJi^aochgefcö?ehcnaenDe Commanbeuc^ ban be Bourtange enbe Dielerfchans, Datfe op fjace ftoebe fouben öebbcn te toefen / en «acfit en bag goebe toagt te öoubcn/ oocft bp tijben ban bjiefent toebec beöoo?» löcrienbecontinueiücftte boen laten pfen / omniet gefucpjeneect te toojben. Cptcact ban befe Sefolutie i^bedtoIIoncIHaerfolte toegefonben tot refcclptie/ om te bienen tot ftjn naecigbcingc/enbe toijOer^ fulcF enbe baec '^beljoojt / alle^ fonbec tefuinpcie.
Sn befen tijbt marcDeecben cwaelfhonderc ©ecc» ben enbe achtien hondetc |©an te boet ^toeet^ bolcft nnc Pomeren onbec bén ©jaef ban Dhona na Ijet ®3?flenDoinBremen.
35eni?ectogbban Zei bicnemenbe bat Baec Ige. ,Ï®ofl.gccn tointecïïegecte ©clbebjaaöten/ Ijccft fyn ©oich oocU becDeelt. f 't laetlt ban befe .ïDacnt Ijeeft een Sweets Af-
bp ue gefantöcH 25i(icï)op ban Ornabnigge Komen booj= 2511' bjaegen/ öoetocl be <ff toon S weden tnet Den asiffcljop tf ban Manfter niet te boen öaöDe / enbe obec fulcd^ te^ Tmtl aen^ftjne©o?flelijcfie ©oojlugötigöcptban Ofna- ge team brugge niet fonbe onbemfinen: ^ooöabtecijtecbe Mieii ötcobn ^toebrn ren Ligue defenfive met Engelandc opgecieDt / bacc ban ben aSiffcBop een b?ienbt toa^ / enbe baeconime niet geerne foubc fien bat fijne fieltjche ^oo2lugütigf)ept fict) fo becce met ijacc Ho. jËog- tegDrn ben SStffcfiop quam te engageren / bed min bat Sweden fou&e becmoggen eentg^ belet te BÖcben / bp olbien b'iïngöclfcBc ec. gljen^ op be Elvefoube toillen een befcente boen. jBaec fulcfi^ geeft in fiera gljcen altecatie gl)e= maecht.
anbefetijbt toaren vyf afes hondert niento-gijcs too^ben Bolcitecen te boet booj ben SSifTcgop ban Munfter Doo| I)ct ©jaeffcöap Waldeck göemac· cöeert.
.ïBen fjab baec oocft abböfen/ öetofjl beïïDijn. fcje itlliantie genoegljfaem te niet toa^/ battuf= ff jrn Ments jTrier, Geulen, Nieuborgh, Hanover, enbe Haffen Gaffel een naetöer becbinteni^ fonbe ge. flooten / cbogi) niet geapp?obecrt ofte getatifieeect fijn. iCien Ijab mebe bat ben tieucbojft ban Saxen cenafmaning.')-fclj?öbenaen ï^actogl) lurrien wil- icmfoubefenben.
©e SSilfcöop ban Straesburgh {jecft een fcDerpe 9S?ief aen ben «ö.iabe van Waldeck gcfcöicben/ toaec jom üp fjgD tegen^ ben aeiffcöop ban Munfter liet ge= b;upclten / be toefche niet anber^ al^ upt noobt bieec be toapenrn in be Danb genomen Ijab.
®t Regensburgh tjabbe ^canfcUe ?|fgefanteeen gccaifonneect gefcgjiftin gegeben baetinne gpmet feec filate enbe ftcagljtigc reöenen betoee^/ bat ben 25i|Tct)opban Munfter ben ©ojlog t'oncegbt tegeng Oaec 00. .la^og. {jab aengenomen / enbe obec fulcft^ ^ggceflVuc fijnbeniet befipojbe geaflipeect te tooj= ben.
üfêenfjab abböfen bat ben ^ifTcDopbaB Munfter nocODageiyeft^bcfigg bia^ omme fijne Magazynen in Munfter enbc Coesveic, foo beel mogeljjch / te be» grooten/ enbeöatEenpebecfiuptecbanbc SÖoecen bccfcbaftmoelitoetOenallebagQencien pone i^op/ cenfpintjgabet/ twee iitannea S3iet^/ enbe twee pont25?00bt.
3^en Collonel Haerfolt bJtecben toe gefonben ban toegen ben i^cece Groenewalc, Commiffati^ <S5t' necael ban toegen baec l^oog jilSog. in 't ^tift Mun- Aer «becfcDepbelpiaccatfn om te Dom aen placRen |
in be refpcctibe Simpten ban Meppen, Reentn, i^/jg enbe Cloppcnburg tot nacig&tinge ban becfelbec gn. gefetenen om bp tijt^ be concributien te bonnen beta= " Icn/ bacc toe öp noobigl) ojbjc^fjeeft geflelt/ enbe ten bien fine eipjeffe 25oobcn Dettoaect^ ööffow» ben. *
^en pnblieeecbrn in befen tijbt ban bat Keur Geulen, Nieuburgh, Har ο/er, OOCft ben Keyfer goet liaiinfiec^ toaren. J®aec men Beeft gr fien bat fp allcconcucccecbcnom ben Munfterfchen ©ojloglj tetecminecen meteen goet accoojt. (Cotitoelcften epnbe Den ï|cec Bevemingh figt) bont tot Cleve.
©egeecen ©ebeputeecbenban HollandcöebDen wmbaf. ben feventienden jfebjnacp Upt fpedale lafl ban be 'ai"·» ïf eecen Bace ©jincipalen genrgeect / bat bp be j egcn= J?'®- tooojbigeconTunctuce ban tijben enbc faertten/ gBe= mm beeceteect raogBte toecben eene aenfenlijcfte ?tm= eeur- baflabe na ben Keyfer enbe be ©o?(ïcn ban 't ©upt» fcBe iSijcft/ om befelbe ÏJOncegBtbaerbigöeptban be toapcnenbp ben 2Si(TcBopban Munfter tegené befen ^taet op genomen / toel te boen begrijpen / enbe om Baecbecbolgen^te bifponecentot Bctemplopbanbe becepfcBtemibbelen/ om ben ggemelben S^iffcBop baer obec te boen boen be berepfcBte reparatie/en om inbiecboegen bjebein/ enbe omtrent Bet Duytiche Rijck toeberomteBicliellcn, JSaec op gebelibereert fijnbc / Bebben be anbece ^jobincien be boo)f5 faeche obec genomen.
^e ®cactaten in befen töbtBPflooten foo met De- netnarcken ol^ Brandenburgh, 31jn te fien OHbCC be ©eenfcöe 23?anbenburgöfcbe faecRen. 95efeibe/ infonbtcöeptöeteer(le/gafaen Sweden niet beelge» noegen.
Jn 't laetfi ban February fpjacR men «ocB acn 't Lunenborgfche igof /ban toepnigB opinie bie men labtotbenbjebemet ben 23iffcÖop/ enbe bat men iaetmaecftte in.'tlaetfl ban JHaect op Bemlo^ te b?cec6en : be jBagafijnen gBemaecftt tot Of- nabruggeen Wydebrugge; ©ertcoutoenbebat öatc 1^0. JiEog. fes duyfcnt man teboet en te ©acrt baec fouben bp boegen. ?8lfoa Bet Baer to.JBSog. belieft Babbebp öeforif
tie ban ben tweeden February te bccwarcn / bat Bét tot belìi ®cactact met Baec ©. ©. opgeregBt boo? be «ηβ» tijbt ban acht Jiaaenbcn fouben toerben geeontintt» eert / enbe epnöingen met ben eerften gteptember be» ho?sfe feg loopcnben SJaersJ fes en feftigh. (Snbe bat onber» «"«· tuffen bemonfleringen ban be cefpeetibe iCroupc^/ fo oube al^ nieutoe op berfcöepben ttjben ban be JlSaent tot Zei toa^ gebaen. g>o toiect be Collonel Haerfoite upt name ban Baec ©. φ. boo?be J^eecJIof-JBaerfcBalcft Grapendorf berfogBt batbe betalingefoobanigB mogBte toecben geceguleecten uptg^ceechent/ bat befelbe ban alle Compagnien op ben eerften bagB ban be JBaent fijnaenbangB mogBte getoinnen/euDe tot ben eerften jHSactp af ge> ceecftent toecben / toaerinne alfoo Beeft BP Uooji beel (lof fcöabe booj b'een of b'anbecpartpe fiom nen binben/foo Beeft Bp fulcpc® 't befiagen ban Baec üo. JHaog toegeflaen.
38lfooin Bet .fBanifefi albaec op s^Pelt efnfflöe faechenbienbenbecanbect te toecben / fooi^bece» fumptie ban Bet felfbe upt gBefielbt tot be toe» becRomfIebanbenJ§ccce45?aoeban Waldeck, bie ben laetflen February na Groeningen to«^ bectcoc» hen/omte confecenmetbe J^eecen Kirck, Patrick, Meceren, enbe We geene bic albaec meecbec ban ftaec ]|o. jI@og. gefonbenfoube toojben / obec B^t ban toebecjrjbt^ ?icmécn.
igectogB Ernft Auguftus i^ tec felbec tijb nacc Ha- jjtttjjj nòvcrbectcocften/ om te tcagBtenOen i^ectogBlan gmft Frederick in fflne gfnteccffen maec te engagecen ; «"f i^ebbenbeinmibbel^ aengenomen binnen acht a tien bagen ben J^ectogB Jurrien WlHem op Bet l^ano- te Broeckhuyfen bp Hoya gelegen tt ttncontcécen / «1^· ehbealbaecbp nialIianbecenboo;t^bfiiben/ om op allÈbooiballenbeeelegentBept foo beef beteco}b;e te bonnen flellen. üpectoaect^ ging oocft fien Collonel 'Heèrfolte. |
-ocr page 1037-
|
jê66. j ^entbo?!! t)an Geulen ttiDc ©ectoa ban Nieu-
- burgh, ftebbenm MartioOoo^De i)?gi8?mcntenban
©^ancRcgch Beintftniöeect / Den aSilfcftop tan Mun- BojBö ft^r gefonDcn / tnöE Oen felbcn tooo? oogen laten (tel· lenden len 3ön inebttfliile tuinc / öie f)p Dp continaatic ban öcfen ©ojIoaDtebertoagöiênöaiiDe/ enbc öetocic= befpmeOegualtjchfoutien bonnen ontoaen/ bpaL· Öien 3P toilDen onticcncmcn öcm te affiftecen / tencefpectebanöegcootemagbt Daec meDe fpbon 5@;anchc0cïtbitet&enoeb;epg|^t/ Datobec fulch^^p ïieDen/ fijne goebe ©lienben bem öabDen moe= tencaOen/üe conDkien fap öe iteere Friquecoepjo
JSebói- tenbön t^ï^tec SSebet-
i^o.Moa.te bebfebigem «SnDe inca^ban teepge^ cinge / öem te moeten becftlacen/ Dat fp gecefot beert toacen te beletten/enbe (Icfj te oppoferen tegen^ alIcDegeene Die tot fgn fetonti fou&en af ïwmcn; <{BnDe toa^ Den I^eere Sleurbojfi ban Geulen ban aD» btj^getoeefi niet alleen om te urger en op een plomp- te catgegorique antbooo^De fonDer eenig[) bilap te permitteren / maer ooch in ca^ ban tnepgeringlie ÖemDirecteljjcftDen ©ojlogö aentefeggbên f enDe bpanDtI0cIt aentetafïen; ^ogD De igeer ^ettogt) banNicuburgh bermepnDe / Dat / Deletfel te geben aen alle bjeemDe fecouc^ bau De felföe operatie / enDe onDertujfcIjen een ceDelijciie conDulte foube sön : enDe toa^ Den lacere Nicolatius gelali / ommetoeDer fieerenDe ban Munfter met Den #eere <©?abe ban Waldeck te confereren / om te fìeipen lubo;Deren een ^Slliantie tuffcöen opgemelDe Pjtncen / mitfgaDer^ Brandeoburgh enDe Brunrwijckin té gaen/ tegen^ fiUe Den geenen betaielche fouDrn onbememen Den aSiffcbop eenigD fecour^ te fenben/ oocR foo berte bat / bp alDien befe ^Iliantte bp Brunfwij ck en Bran- denburgh tiiet fitiaecbelttcK mogtite f^n/ ecgter bjegeni De pberige inflantien ban ® jenc&rijc& / Defe gare iSefoIutie alleen teneffecte fouDen moeten b^em gen; iPotgaecintentie toeltaja^ om in fabeurban ben S3iflc|)op ban Muniier foo beel mogeiijclt te bebojDeren bat Borculoo in comp^imi^ mogj^te b)0}> fien gebjagBt / Dogli met üjepnigö Boope ban fucceö / niet alleen om bat Den Üeerf Coiberc gaDt ber* Blaert/ bat fdn Itoningg Daerobergeen inflantie/ beelminbereenigemoleflieaen fìaer i^oogg Jgog. foubr&onnenboen; |@aet ooch Dat jetfelbecom^ pjomi^ inDec DaeDt aen ben ^üeer C^eurbo^R ban Brandeoburgh enDe aen gaer felfi^ eenjiootelücft foui befgn/ om Dat baer meDeDcni|eerSeiffc|^op ban Muniier in een beter conDitie fouüe b9o;Denge|ieIt/ enDefci)ijnenboo;Defen onreggtbeerDigen *@o;logl) ge-empojteert te öebBen; bat jp-IieDen tjoetoei in tja^ te pietenfien beter gefbnDeert boo; berfcgepDe Mca^ ctaten enbe legitime hlagttten niet gaDDen lïonnen bp geer 1^0. IQog. obtineren.
(Cot Groeningen bie^ tuffcgen Defett jgktaetenbe stiboig ben^eer Moller een naber Concert gemaecKt/om lm» tw t'famenber ganDt Den l^eer S3iffct)op te aggrefferen / 5jnïiV tnaer alfoo öaec ©o. Jitog. onbertufTcfien be appa= rtnamtf rentie fagenban'tfluptenmet Munfter tot cieve, ^un- enbebe pieflatie ber fubfiùien langgfaem bolgljDe/ Ree. fboberflapte oocR ben pber ban Den igertogg ban Lunenburgh.
j®ocbian# alnotfi ben vijfden April fc^jcef ben Heer Beveraingh Daciip nietfeecfter^ tnifi t'a&bife= ren/enbe bat get geene alDaer onber gemelDe Üeeten Snc?L JSunfiitfc&e ©eDeputeerDen toa^ boo| geballen / tctnt. δΐηιποφ baer en boben isepnigg {joope Het / om bat fucce^ te binben / op be moDerate boo;(Icllen ban geer ï^o. JSSog.get toelche men reggtmatigj^ baer banteöerbaagöten IjaDDe/ maer bat obecbe ingte» blentenbMi De boojfs «rticulenberfcöepbentlficft ge» befo^eertgebjojben biafi / enbenae bat ben i^eere Steurbo;!} ban Brandenburghbooj föne CommiflTas tifen allecttanbe goebe beboiren gabt boen Doen/ foo toel aen b'eene al^ D'anöece ïööc / toai^ bp DefeU beeennaerDer ontbjerp ggemaecbt gereb^effeert in dertien Articuien, enbei fc&een De opinie ban be felbei^eerentegebjagen/ bat men metbietempera' raentoiba» Bft toercö fouDe mogenaf fgn/ maer il , befialbenbatfii öaccirt bonbe bctfcfiéptii ijitenfien i66êi |
cnDecepiocatien/ Betoelche niet oeöfdöffi cnqua»--
ùieccòen met Den teneur ban fijne inflcuctfe/ foo toa^ bp ftem in 't taeifie ban 't fevende ïSctflcfeel et* cemacqueect cnöe aen gctocfen / Dat bte tooojbcn
lum tarnen mmerum duorum trium/ve millium excedert
nert cupie foo niet en bonbe aengenomen isoiDen/ al^ jgnDe arbitrair enDe voluntatisaenDc 30öe ban Den i^ecc SSiffcijop / maec Dat Die moefieπ gefïelr toeiben po/jtibe enbe oWigatoiC qui tarnen vumerut ven txfedeti cnQeDatraenöan obcc Oe bcgcootiniïé ban't getal pet ntogfite toe geben/ maec acn De sfjùe ban De
poneett/ aen te nemen / enDe ficö alfoo metöaec Muniteriche ©eDrjJuteccDen i^De renunciatie brni
fiet Territoriale regijt ban Borculoo,, berbatinfiet elfde mtijchelgeöeel gecontrabiceert/ cnbebleben befflbe tot noci) toe opiniatreren bpijarenegativen» , foo Dat Jbp Jleer Bemningh niet epgentltjcfi en toifi / ofenbetaat Deliberatie ober be rette ban De ^rticti' lengeballentoasij ?lillecnlt(£R bat ben 0eete Col- bert ooch bab geremargueert in be ejccenfie ban 'tacbtfte?ittötiieï/ baer gefpjoben toert Λ «σ» μ»,- mbendo novo milite nifi confencu Imperatori!, bat Die laetfïe b]oo;Den upc bit ^rtijc^el begoojDen geligtte too^Den / enDe eenigb anoer temperament gebonben tot öacc ì^e. ji©og. fecuritept/om Dat |jet niet alleen fouDé firn tegen^ De bipfìept ban alle De ^;incen ban 'tDuyticbeRijck, Ijaetc bjctbingenterefitingcten totbe^Keyfersconfenc, 'ttoelcRfp nietenbcrflaeiT eeniggfini^ bau Doen te gebben / enbe Dat fulc&^ gee« ne ban De iiieeren jHeDiateurenDat ^rticul fouDe toillen onberteecBenen / beel min ijare Jleercn cipalen Bet felbe guaranderen, maet bat tjet oocft bis rectelgcbfwbe gaen tegen get intcretlbanfgn Ito*
Dae?bp fffne^mafeftept De SJeti Del ötKsS aÌS» fìaDDf Delpen pjetegeren/ ooch noeti foube Bonnen gefcufireert tooiDen ben be effecten enDe abantagiea banbe Rhijnfche Aliiantien, in geballc Den ©cete SSiffcfiopban Munfter enDe anbfte i^jincen foube benomen tbojben De facilitept omte tour ben getgee* ne totp^atie ban Die Alliantie gerequirrert toiert. ©eïleec Beaming öeeft op'tlaetflc geanttoooit/ bat Die toop;ben maer alleenlöc& tsaeren op ggefieft tot baer Ho. i^og. meerbcrfecuriicpt fonbereenige particuliere tefïepte / enDe Dat δρ foo toel berfefcRect ttia^ ban {iaer igo. Mog. goebe intentie / ontrent be inteceffen ban Dien ConingtjDatbie niet enfouben toillen/ batter peti foube influercn in be lairactaten/ 'tbJdcR befelbe cenigtjlint^ foube moghentegfièn gaen / «nbe geeft op bat fonbament geen ftparig^pc gemaecftt te becftlaren/ al^berefle boojü ten be» flen fouDetDo^ben in gefcijiclu / bat men Die tooojben feon renboperen / enoe in plaetfe (lellen / met voor- " ~ vsreeten van de Princen van den Weftphalifchén Kreyts, ofte biergelijcftc. ©e Jlöebiateuten sQnbe nocg al in otiberganbelinge / ItonDe niet epgentlficR fegggen offer pct^ te goopen toa^/ maer meenDe onDer get toelnemen ban tjacr #qoqIj jH^og.bat» tet nietnootfaechditcR boa^ / bat Den train ban befe befoigne biierbe opgegonben/ maer bat fijne Ueur· bo?ilel8cfte®ooilugBtigöeptboo?t^teieibebecfi«6{ tot efieàivepreftatie ban be Cractaten/ om in boia Romen r uptnre te treben metnen SSincljop/immer^ nactbeniöDtban toekomende Vrydagh, feoanneer be generale monfleringeban allebe €roupe^elle« finti gebaen foube 59π.
^ebert geeft ftgg geaDbjflccct aen Den i|cer öeute jstbee- bojHban SSijanbenburgg/ aen De eene sööeafge· «"πβ» lepDt getrompMment/obcr be goebe beboiren eneffi» iSJf ' cacieufe oricien tot nocg toe bp gebjaggtomtrent be «ij oe» ®;eben^-faecRen / enbe aen be anbere jtjbe fgne secati· ftnirboiHeljjcRe ©ooilugteiggept totp^eflaticban «"«nfui·® fijne gebane belofte met effectibe rupture tegen ben ©iffribopban Munfter gefommeert/ enbe geeft fg» neaeurbor^ticRe «©oo^luggtiggeptfonbereenige * has&taciebaer opberRlaert/ bat gpm geen ge6;eec« Ren fgn foube / aenflonbtina ben ggepiefigeerben tgb/iüb)elcRe aen De Heeren Mediaceurs toa^ beRenc gemaecRt/ alle onberganbclinge berber af te fnpen/
m»
en OORLOGH VSes-en^<veertighfie JBoeck, 1021 |
-ocr page 1038-
1022 S AKEN van S Τ A E Τ
|
1666 t^gfien ben 25iffcÖou Effcctibe lo^ te 6jeecBm ;
__; ©nbettuffrlicn ffpDe öPï^crcüanBeverningh, fou=
Dcijet tenIjoog&fimnoDiöö fijn/ batingebolgcöan ÖaecJIo.IKoB. Öcfoïutieüanben negenen twintigh- iten JKartij IcfiIcDf η / De geabanccerbe JiföaEnt ^olt^ ten eecficnbjierDe gcfuppleect/ op bat ïjctbHapüan 1 Uien senebccfteftbeimpjcflTiecn gabetfgenbenbicnit i ban öaer ©0. iKog. i^eectn ^ïfgcfantin ban Ments tnbe Geulen Ijabben ï(em bcfen inojgcn een feec lange bifite gegebcn obec 't fubject ban Borculo, tnbe öe bf^ acmecinge ban bin ïleec SSiflctjop.
©en achtften fcö|cef Öp / Dat na een langï) bcbat cnbe narcb3i|TcIingI)c banbeelc rebcnenobetbefaccR ban Borculoo, bc i^eecen Mediateurs epnbelgcft in becenonriatieban tjct territoariale ccgfttgabbensBe- conbefcenbeett: «Cnbe bat aengaenbe Ijet Oomìnium DireElum, iuEbecsÖb^ toa^ aengcnomen alle goebe officiente boen/ fooacnbc jpebanbe l^cecen 25if» fcftopban Munfter alé aenbe jijbe ban ben <©?abe ; banScirum, bieHglJ baec bebonbt/ bat bic queflic niftbengcbolgebanbien toiecbe btrgeleecften/ baec mebe men baneend ban bat toeccft foube mogöenaf 1 5gn; <ènbe bat aengaenbe öet desarmcren ban ben ©eec 2Öi|tiÖop/ enbe ijtt poinctbanbenicntoetoec» binge in futurum, be toeï-genieïbe Jlcecen niet toel Ijebben ïionncn toojbengeblfponeect/ om baec afc ben baec toe te bjenaen/ op bien boet enbe met bie pjecife ceficicten/ geïijcft Ijftban toegen öaectooaö Mog. toiccbtgcfnfiineert/ maEC3i)nfaltjbenin|)»Cf- cen bccfcöepbe fccupuïen/ enbe bpfonbrcJjjtït geboI=, gen/ be toeiche ;p gljemeent fjabbcn tot lafle enbe nabeel ban alle BoMUnban ^uptflanbt bacc mce= fiDeecbeni «Önbe bat iipi5eecBe|verningh ecötecban toegben baec i^oogö JlSogenbe bofaen^ bec felbet pie^ ci^lafl ban ben vierden befec/ oocft pjceifei^gbebto benpetfjflecen/ tot brt effect ban baec ï^oogö mag. intentie/ cnbe bat bacc op gbebolgbt i^/ bat naec ! becfcbepbe geccitececcbebcboicenbanto^enbei|ee« een Modisteuren, tnbe felf^ ban toegben fijne ütei»r= i boifielijcfte 5&oo?iugbti!i})cpt aen bcm ïleec Bever- 5 ningh gebnni totabmifTTebaneenifllitempecament/ cnbe bp bcm t'elchen^ sönbe gepfclïflecct bp baec ©o..li©og. ïiefolutiey epnbelijcfti^goebtBebonben/ batbenllefC Wiedenbruck, jlföunfiecfcbe «©ebepUs teecbc bien bagb "aec Coesveit foube becteecfttn / geaccompagneei t met beüeecen ^fgefante ban fijne ©o?(leIijclie 35oo?Ingbt'glJcptbanNieuburgh, enbe Ecnen ban be ^eccen ?ifgcfanten ban fijne ©ojtie^· Itjche3aoo?lugbtigbcptban Hanover, be toelcïieftacc 5fiicct cenbag of twee bcbonbenaenbatfêof: 't<Ùe( tal ban «©bcfanten altoaec toa^ toei twintighinal· ie^.
<©m ben notb onfeecftccen uptflagb bec ®cactaten tot Clevebabbfn bej^eccen<i5ebeputeftbcnte®elbe betfocbt / bat b' 'ïllcmée tegen bfη eerften Mey mocöt teeöt, ftomen op be Rcndevous tot Wefel: 35en €olloneI Haerfoite ficefgb lafi oin ben Jlectoflb ban Zei baec ban Itenni^ tegcbrn/ enbe meteenen tebecfeechecen bat toel baec l^oogb Jl^og, begeecigb toacen ben b;ebe met ben 2Biffcbop ban Munlter te brtfïellen/ bocb cbentoelnietanbcc^al^ opeqiiitableconbitien/ baec mebe baec i^oogb ^og.eiibebecfeIbec<t3eaIIieecben baec becfeecfiecinge Iionben becepcften / enbe gbe» lijch aï^ boo? bcfen met ben i^ecce Friquct toacen αε? p;o|ecteeit/ cnbe batbpcefn^ ban befelbeoflangec tcainilfemmt ban bcfei^egotiatie baeci^oogblKo' genbe gbemepnt toacen/ be banbeHngb af te bjeec^ j^en/ enbe ficbtebebiencnbanbetgbctoelbtbantoa' pinen/ gbcïijcft bace booi bcfen enbe
nocb geoojbedt babben / bc itojtfic cnbe feecftecfie toegb te fuKcn fijn/ om een fpoebtgecauteleb;ebe ban ben 25iffcbop ban Munfter te cclangea €oU loncl Haerfoite mct befe ïa|l op ebefetcn/ enbe een balbe mbi biipten be^tabtgbeltomenfünbe/ i$bsf • Regent cnbe becigbt gbcb)o;benbanben§eece<62abe ban Waldeck jjoe batbacce3&.®.3&.g&. btcept^ ban Hoya nacc Celle cnbc Ofnabrugge toacen bectcoci hen/ met intentie om tegbcn^ be aenfïaenbe s^^p, baflb toebft te Hoya aen te fiomcn/ Dat ootR baec
B?»(Ten tiniioi ·« <®tatta- ttnmet
Hit. |
feennilfe ontfangen babben ban be i66éi
opgbemelbe cefolntie ban bacc ï|o. jfilSog. ban ben -__
vierden befc^ / enbe bacc bcneben^ ban be j|eece Mul- ler uptCle ve gcabbifecct toacen/ ban bet iaet(ïep?o= jcct ban accommobement ben fesden bito Bbf-ep' bibeect/ enbe bat alle be quefiicn gcnocgbfaem toa= een af Bföanbclt / upt gbenomenbet desarmement ban ben ©ecce 25iffcbop/ baec omtcent mebe eenige tempecament/ metappacentie ban fuccc^ toiecbcn boo? Bcflagen ; i^oogbgebagbte i^eece <$;abe bee^ bemmebeBijcfcpbt/ boe bat baec beb»
benbe obcctooosen be eytenfSe ban bet boojfcbjcbe project / goct Bb^üonben babben een ejcp^cffe naec Cleve af te fenben/ met o?b?e aen ben §eec Moller, om inpantie te boen / bat baec nominatim, al^ oocft ben i||eece<©?abeban Waldeck, footcnaenflen ban fijn #ecfoott al^ mebe ban fijne <i5oebcccnin'taccoo?tban Vrede inBcflooten mogb» tcntoo|ben/ om atfoo in bet toehomenbe aUe pjetcp ten cnbe cabilHatien / tot bace cefpcctibe feccftccbept / foobeelmeec afte fntjbcn/ biec op fijn upt bet ^ttft ban MunilerBctu^tenBefiomcn/batbct iêom ptttclban.|©unfiectoti5beenen fouben bccsabcccn/ om een Coadjucoromternefen/ baec toe ben Cctj- 25i|Tcbop ban Saltsburgh , enbe ben 25i|fcbop ban Straesburg, cnbe Padcrborn in tonfibccatic flctcochen fouben toojben.
©e .flBunllccfcbc (©ebeputcecben quamen ben vijf- ®rat. tienden toebec tot Cleve : ©abben 'ίί aubccen bacgö^
aubientie bpfgn föeucbo?firtijcfte35ao?Iugbtiflbfpt/S cnbe in befelbe nocb ecnfielijcft acngebouben/ bat bet" mtt- ^üctijcfeel / bp 't toclcftebetgettìlban bc militiep?ccifc BbcccBuïeect toiect/ met eeniBb tempecament bccs boosbt moBbt toccben/ enbe beeft barc op fgne iteuc= boifìeigc&e?5oo?luBbtiBbeptboo?be ï^eecen 25acon be Schwerin cnbe i§eéte Blafpheil nocb nabec in^ (ïantien öp bcm geec Bevemingh laten boen / enbein (pecie bectboonen bp bet 3&enomb?cment ban be^ i^cccenSSiffiSopi jpcontiec-plaetfen/ cnbefettin^e betoriEftcìnpbctbanbienBbccequlceecbe toiect; bat
bat bp Mi ban toeg]^ baec ©o. mog. op gct getal toatbecbcctoflbe eflacgecen. ©p beeft omtcent be foccftfeif picnjlBcboubènaenrtjn inficuctie/ en baec If 0, Ma. naebece baec op gebolflbe ïïffolutien / maec onbrc bet toelncmm ban baec I^o. j|@og.ten ccgacbe ban bet aetal fig uptaclatcn tot drie duyfent mamwn/ alfoobpfelbebabbc ftonneu aftiemen/bat bic minflcn totbatsbetal Bbeciquiccect toiecben/ al^ bc ^teben ccnigecmaten fouben becfïcn tooibeii/nab^oocen: en baec ban cappo?t gebaen fbnbe aen be fêeccen Me- ^aceuren, enbe boo? befelbe naebec bcboicenaenbc ifeecen Munfterfche <®cbeputeecben/ öebbenbeftibi Bifïccenin bat mtijcftelBeconbefcenbccct ; ^0 bat top bectcoutobcbatmcnbaecmebeban bettoeccfc aftoe^ fcnfoubc/ rönbcmaec aïïeen ηοφ te abjufiecen ets nigeftlepie poincten/ baec op fiP Beene bifctq>antie tegemoet en faBb» i®P beeft aenfëmbt^ baec ban Ren. mffe Bbesbeben aen bc ©eecen Colbert, Aiefeit cnbc Muller, enbe met ben Hecce Colbert nabec ebe- fPjoocRcn/offrine intentie toa^/ bat ben l^e »0* ninab ban Vranckrijck fouben gbcfWt tooibcn UI bet ?fictbcReI ban be indufie onbec be (Seallieecben ban bacc i^oogb Mog.of toelinbe inleydingë ban bet iCcactaet onbec be Jlmen Mediateuren i en tttf bicnepnbeaenfón <ffib.bpCopiitecbanbtibc(Mtte twee Artijckelen > bc toelcBe op bic fW>jccten bB®' ewnbcect babbe/ cnbe bp bem Bbeoojbêelt fifnùe/ batfgne J®a/cfiept Beboojbcjef^ te too^beninte prefece, beeft baec ban ftenniffc gcBcben een be ï^eec SSaconbeSchwerin ,ten epnbebefelbebienemfo;m Bbc· emnbecct toiecbe. ©pbecft oocR boen bccfocc«= Ren aen be cefpectibe Ifeecen Mediateuren'bat fp fouben toillen boen op fleHen Beboo?iecR«i|«(fcu» mentcn/ baccmebe sp be guarantie ben be i^eeteti bace ®|inapalen fouben Mooben upt te&iengen/ cnbe Hebben tot bien tpnbc aen bej^Mcen fteuttm^ (h^cRe Brandenburghfche Commifmctfc gecoinmit»
teect |
-ocr page 1039-
ï666
en OORLOG, 'tSes^en-^eertighfieBoecL t02^
r<A/ς ceectttet fojmulier banbic Siete/ öctoelcReBpiien
' ]§eeve ©caDed'EftradesomtmuÖe<©eenfcï)f€ca·
ciatcn anlanaö^ gcpaffeect toa^. ï^p öoopfe Den tijö
ban De ratifiratie te nemen op veerden öaaen/ om
Dat f)£> mecnüe lattee aen gelegen toa^ / Dat gaec il^a.
.ïBog.öoeeec fjoeliebec tjet boliiomen accompllfles
ment mocijten jjebben ban Defe BanDeïinge.
't SLcactaet in 't Ketifn en ^upt^ Inpt al^ bolgt :
TraBatus Pacis, decimo oiSavo Aprilis Anni mille-
fimi fexcentefimi fextt, inita O" conclufie inter
Celfos Prapotentef^ue Dominos Ordines Gemraks
Fmdsratarum Bdgn Provinciamm ab ma ; Èt
Domimm Epfcopum Monafimtnfim ab dterd
farte. »
NOtum fit unicuique hïfcé pr2efentibus, quod
cum Anno pronirnè elapfo orca fine quaidam
diffida inter Celfos Sc Prsepoteotes Dominos
Ordines Generales Fcederatarum Belgii Provlncia-
rum ab una, & reverendiffimum ac celfiiEmum' Do-
minum , Dominum Chriftophorum Bernhardum
Epifcopum & Principem Monafterienfetn, &c. ab
airera parre, quae eò euique increverunc, ut non modo
in apertum helium exarlerint, fed& periculutn fue-
rit, ne le ad vicinas Ri giones > priecipuè etiam ad Ro-
mani Imperli ,Terras & Ditienes extenderentj eaf-
quefuisincommodis & damnisinvolverent, nifi in
tempore, provifum eflèt, quo diöa diffidia > eoium-
que calamitatcs, pericula & fequel» vià amicabili
componerentur ; tandem divina bonitate faöum effe,
ut mediantibus, annitentibus, & operam fuam con-
ferentibus, Romanorum Imperatore, Rege Chri-
ftianiffimo > Sacri Romani Imperii Eleöoribus j IWo-
guntino, Colonienfi ac Brandenburgicoj δε Prin-
cipibus, Epifcopo Paderbornenfi, Palatino Rheni
Neoburgicoj Ducibus Brunswico, Luneburgicis,
Wulfenbuttano öc Calenbergen, de Paceficfufcepta
cogitano} in eumquefinem Domini Ordines Gene-
rales uniti Belgii, ad tam bonam meram collimantes
commiferunt ac deputarunt Nobiliilimum & ftre-
nuum Dominum Hieronimumà Biverninghj incon-
feflu Dominorum Ordinum Geoeralium Deputatum
abuna : Et prasdiöus DominusEpifcopus& Princeps
Monafterieniesflb altera parte, admodum Reveren-
dum & Generoium Dominum MetthiamKorf, con-
didlum Schmifing, nee non Nobiliflimum ac ftre-
nuum Dominum Bernhardum à Wiedenbrugh j re-
fpedlive Ecclefiafticarura Cathtdraliutn Monafterien-
lis& Hüdesheimenfis Decanum & Thefaurarium, &
pr0edi(Si Domini Epifcopi intimos Confiliarios, ac ju-
dicii Aulici Monaftcrienfis Prsefidem : Qui vigore
fufficientium Mandatòrum & neceiTariarum Procura-
tionum,( quarum Apographafubfinem hujusInftru-
menti de verboad vcbum infcrta funt ) in mutuas
Pacis & AmicitiK leges confenferunc & convenerurit
tenore fequenti. j
Pax fit perpetua &conftans inter Celfos & Prsepo-
tentet Dominos Ordines Uniti Belgii; &Reveren-
diffimumac Celfiifimutn Dominum Epifcopum &
Principem Monaflrerienfem, eaque fic colatür & fer-
veturferiò, utmutuisfibiinvicem commodisAude-
ant, Sc omnia humanitatis, bonseque vicinia: officia
prasftent.
LI.
Sitomnium utrinqueadtorum Amneilia> &
petua oblivio eorum, quac ab una vel altera parte
lunt, ita ut nee eorum, nee ulliusalterius caufavel
prxcextu alter alteti poflhac quidquam hoftilitatis,
moleftise. vel impedimenti inferat, moliatur, aut in
detrimemtum vel prxjudicium alterius tentet, aut
ternari faciat : Sit etiam Amneftia ha;c univerfalis,
ratione omnium eorum, qui vel alteri partiadhàfe-
runr, exceptis iis, qui proditionis arguentur, ita ta-
rnen, utillisviajurisutrinque aperta, & uxoribus,
liberifque & hacredibus bonafaWa maneaDt, Domi-
nufque Epifcopus nemini Vafallorum èx occafine&
caufa hujus Belli in veftituram tam,ab Epifcopatu Mo-
nafterienfi, quam Abbatia Corbeienfi dependentem
negabif,ncque ob alias pr^tenfione^ut lites protrahcc
aut difïëret, quod idem ex parte Dominorum
Ordinum in fimilibus cafibus reciprocè oblervabi-
tur.
. ΠΙ.
Porro Dominus Epifcopus Monafterienfis ftatim
δε illicopace faöa Dominis Ordinibus Generalibus
Confcedcrati Belgii reftituet omnia ea loca, nullo
refervato,qu£c durante hoc Bello occupavit, & quse
ex iifdem in ipiius poteftate tempore conclufionis
invenientur, eaque omnia in eo ftatu reddet, quo
tempore reftitutonis erunt ; fpecialiter etiam Caftrum
&Oppidum Borculoe, fic infuperpromittet, fedu-
rante hoc negotio, & à die ultimo Menfis Marcii fe-
dulocuraturum,ne incerea in prsedieftislocis occupatis
fuo faélo vel mandato quidquam deterius reddatur,
àut à fubditis aliquid ampli us vel pro redimendis sedi-
bus , vcl fubaliorum Belli onerum praecextu, quocun-
quedetnum nomine fiatipetaturautcxigaturjfed è con-
tra providebit modis omnibus ut in eo ftatu conferven-
tur ,quodieante nominato fuere>öc fi quid contrariuni
intereaatìum , qualecunque damnum locisiisillatum'
fuerit. ipfe bona fide reiàrciet, &in priorem illum
ftacum fuis impenfis reftituet, eumque in finem urrin-
quc liberum fit, CommilTarios aliquot, fi velint,
quam primumad prsefata loca mittere, qui curent,
ne quid contra tenorcm huius Arciculi quis atten-
tet,
IV.
Curabit infuper bona fide, utmiles omnis, qui
praefato tempo-e in pradidtis locis reperietur, ex
iis otnnibus. & quidem generaliter ex univerfo Ter-
ritorio Dominorum Ordinum Gencralium abduca-
tur j Liberum autem ei tranfitum per TerritoriS fua
inodo neeelTtriusfit, Domini Ordines Generales pol-
licentur, ita tatnen, utbreviori&commodiorij qua
fieri poterit, vià, eaque, quam pr®eunte CommiflS-
riopraefcribeiit, ad Territorium Mo η arterie η fe iran-
feat, necfpoliura uUumaut bona deprseJata fecum
auferat, nec vim aut damnum quodcunque Incolisin
eo tranfitu inferat.
V".
Viciffim Domini Ordines Generales bona fide pro-
mittuntjnullum adura hoftilitatis à die w^i/wojwe»·-
to Aprilis contra Dominum Epifcopum aut ejus Üpif-
copatum IWonafterienfem exercituros, & fi quid con-
trarium aftum fuerit fe bona fide refarcituro».
VI. .
Domini Ordines Generales TerriroHo Domini
Epifcopi Exercitum fuum,omncmque militem abdu-
cent, quitum temporis ibidem in expeditione aut
ftatione reperietur, codemque modoliber iis tranfi-
tusconcedetur, fi necelfarius fit, necvim autdam-
nuin quodcunque incolis co tranfitu inferat, nec
fpdlium ulliim aut bona poft praediélum diem depre-
data fecum auferat: Captivi etiam hujus Belli cujuf-
cunqueConditionisfint> utrinque fine foluto pretio »
feu lytro liberi demittentur, folutlsfolummodo debi-
tisincaptiviteteabiislegitjmècontraöis, nec exigc-
tur poft hacj quodàprsediélis, captivis, aut etiam
durante hoc Belio ab Unius vel alerlus Jncolis extor-
tum, & prOBiifiTum quidem,fed pra;diao die vigefm»
Aprili! nondum praeftitum fuerit .-Et cum ab
una vel altera parte india» fint Contriburionei ad
certasfummsspro Perfonarum 6c locorum fecuritate
fingHlis Menfibus aut fepcimanis perfolvendas, ese] Ce^
cuudum normam & Regùlam, de qua cum Oppido-
rumaut Pagorum Commiffsriis, aliifvequibuscim-
queconventumeft, ad ultimum ulque diem hujus
Menfis Aprilis, nec ulterius perfolvantur.
Conventum eft,ut Dominus Epifcopus Exercitum
fuum ftatim fubfecuta ratificationc hujus Traétatus di-
mittat, retentofolummodo eo milite,qui firmandis
praefidiiSj&adfecuritatemProvinciaEiiisneceflTarius
eft^^uod cum Domini Mediatóre^, £c ipfe Dominus
Epif-
®ta·
ttaEt
tliffcfie»
Ccli-H
^tatc
til oe
55ιΓ
ban
■Tiwitii-
liii·.
-ocr page 1040-
1024· S A κ E Ν van S Τ A E ·Τ
|
166^ ■ Epifcopusjudicent, fieri poCTe cum tribus inillibus,lca
---- &ille promittit,fe illuni numerum noncxceflurum ;
& quod inpofterum novum militem non confcribet, nifi idneceffitas eWecuritas Imperli & CirCulorum,vel etiatn Foederahuic Traöatui non contraria requifi- verinc aut poftulaverinc, idque infuper non aliterj quam fecundum Imperli conltitudones j Inftrumen- rum Pacls, &jura Principum, qulbus DominiOr- dincs hoc nihil derogatum volunt.
Vili.
Rcnunclabit infuper Dominus Epifcopus omnibus &: fingulis Foederibus huic Paci concrariis, & nun- quam fe de novo contra Dominos Ordines Generales cum alils Princlpibus aut Magnatibus devinciet,neque eorum Rempublicam novo unquam Bello adorietur.
Ut & ad reciprocam Domini Epifcopi fecuritatem Domini Ordines Generales declarabunc, quemad- modum declarant hifce pra:fentibus, fe deinccps nul- lis omnino fccderibus obftriitos eflè, quie huic Paci fint contraria, ejufve fcopum aut effcflus aliquo mo- do poilint impedire; Bona etiam fide promittunt, fe perailohujus Tradtatus negotio nihil unquam bo- llile fub quocunque prstextu, vi aut arrois contra Domini Epifcopi Perfonam, aut contra Epifcopatus Monafterien fis Territoria molituros, ncque unquam fe contra eundem , aut ejus Epifcopatum cum aliis Principibus Magnatibus devintìuros.
.X·
Confoederati etiam & Amici utrinque hoc Traéta- tu comprehenduntur, & nominatim ex parte Doroi- norum Ordinum Generalium, Sereniflimus &Po- tentiffimusPrinccpsacDominus, Dominus Frideri- cus Tertius, Dani®, Norwegiae, Gothorum & Van- dalorum Rex, &c. Sereniflìmus&Celiflìmus Prin- ,ceps ac Deminus, DominusGeorgius Wilhelmus, 'Dux 'Brunrwicenfis Se Lunxburgenfis, &c. Reve- rendiilìmus j Sereniflìmus ac Celfifllmus Princeps ac Dominus,Dominus ErneftusAuguftus, Epifcopus Ofnabrugenfis, Dux Brunfwicenfis & Lunseburgen- fis, &c. Sereniflìmus ficCelfiiTimus Princeps ac Do- minus , Dominus Chriftianus Albertus, Hares Nor- wegiae , Dux Slefwici, Holfatias , &c. liluftriiïï- mus Comes ac Dominus, Dominus Antonius Gun· terus , Comes in Oldcnburg, &c. cum omnibus Regnis, Ducatibus , Comitatibus , Ditionibus, Rcgionibus'Sc Terris, quae jam poflìdent, autim- pofterum poffidebunt , limul & eorum incolis & fubditis : Et ex parte Domini Epifcopi Monafte- rienfis, Sacra Csefarea Majeilas& Romanorum Impe- rium, ac Confcederati Rhenani, aut qui exiis vel aliis Amicis includi voluerint, & duorum vel crium JVIerjfium fpatio fe includi velie declaraverint , cum omnibus Regnis, Ducatibus, Còmitatibus, Ditioni- bus,Regionibus&Terris; qu£ jam poflìdent, aut , impoftcrum poflìdebunt, fimul & eorum Incolis & Subditis. Similiter includantur utriufque Partis Du- cessi PraefeCtiMilitia: nominatim liluftrifiìmus Co- mes ac Doriiinus,Dominus Georgius Fridericus, Co- • mes de Waldeck, cum fuis Còmitatibus & Terris, idque eo cum eflcdu, ut de omnibus 5c fingulis in iis contentis abfolute gaadeat, eodem modo δε eodem · iure, quo ipfa: Partes'Principales j Ita tamen, ut fi inter Partes prsediitas, illarumqne Confcederatos & coeprehenfos lis aut controverfia quxdam aut jam fit, aut deinceps orta fuerit, illa hinc inde non aliter, quam viàamicabili, aut fecundum ju* & Conftitutio- nes Imperli abfquc via fatìiautarmorumUrepitudc- terminetur.
XI.
Quantum ad Dominiumde Borculoe, Domini Or- dines Generales non defiderant, utratione jurisfi- vcdireftiDominii, fiveutilis, per hunc Tradatum aliquid mutetur, fed maneat hocjusineo ftatu, in quo fuit ante hoc Bellum : Renunciat veròpraefatus Dominus Epifcopus Juri fuperioritatis in Difto Dor minio de Borculoe cum fuisdependentiis, cumcon- fenfu.Capiculi; Ita tamen, ut iila tenunciatio non prsejudicet lari Imperiti fed illud per omnia falvutn ^ |
maneatjquod ipfum tamen Imperatorem^c Dominos ig^ó Ordines non nifi via amicabili autalià utrinque bene ^^ vifà decidetur. Γ"*""
XII.
Ut & utrinque omnibus & fingulis priEtentioni- bus quiecunque tandem illas fint, vel efle poflìnt,por- rò Domini Ordines Generales & Dominus Epiico- pus, etiam confentienteprxdido Capitulo Monafte- rienfi , bona fide renuncianc, ita ut prsefenti hoc Tra- itatu pro cxtinflis habeantur.
XIII.
Numquam pofthac Dominus Epifcopus, vel ejus Succeflbres fub quocunque prxtextu, vel ex quacun- que Caufa ncque per fe, ncque per fibi incorporatos ficfubjeitos, caufisad Dominos Ordines Generales Confojuerati Beigli ejufque incorporatos > & fub- jedtospertinentibusfe immifcebit, neque impoftc- rum contra illos Arrefta&Repreflàliadecernet, vcl executioncf rerum judicatarumimpediet; Et fi qua; controverfiiE prater fpem inter prsediftos Domi- nos Ordines & Dominum Epifcopum ejufve Succef- fores unquam oriantur, non alio quam amicabili modo, vi Guarantiie fuper hoc Traflatu prxftita: componantur ; Privatorum veròlites femperadju- dicem Competentem remittantur; Earum autem, vel etiam conjufcunque akcrius priEtextu & caulà, nunquam contra Dominos Ordinis Generales ejufve incorporatos & Subjedos, armis, vi, autfaüoifo aliquid attentabit ; Idem Domini Ordines Generales Confoederati Belgii pro fe & omnibus fibi incorpora- tis pollicentur atque promittunt, quem in finetn utraqueParspacifcens tenebitur, quemadmodum fe teneri velie hoc ipfo fe obftringit & obligax fadturum, utomnibusSc fingulis partibus injudicio litigantibus absquemora&ullo ferfonarum refpeüu luftitiaad- miniftretur.
XIV.
Ad majorem prEdidtorum cautelam & fecuritatem Romanorum imperator , Rex Chriftianiflìmus , Eleüores Moguntinus, Colonicnfis & Brandenbur- gicus, Epifcopus Paderbornenfis, Princeps Palatinus ■Rbeni Neoburgicus, A uguftus & Johannes Frederi- cus Duce» Brunswicenfes β: Lunaeburgenfes, ufque dumpluresadeandem requirantur, fuper hoc Tra- «ftatu, & omnibus ac fingulis ejus Articulis Guaran- tiam,folcmni & meliori formavigore fpecialis defuper confefti Inftrumenti promittunt,ita ut fi una vel altera pars huic Paci, ejufve Articujis non fatisfecerit, vel iifdem quocunque tempore in quocunque capite con- travenerit, obitridli eflevelint,eam nonfolunaauto- ritaium&dignitatum fuarqm interventione, fed& omni ope & mediis fuiScicntibus ad implenda & fer- vanda padla cempulfuros.
XV.
Item conventum eft, & utrinque placuit, quod pr®fens Tradtatus, atque omnia in eo contenta & conclufà à didls Dominis Ordinibus Generalibus Foederatarum Provinciarum, & didto Domino Epif- copo&Principe, fimul &àCapitulo Monafterienfi per patentes utriufque partis literas, Sigillo magno munitas, debita & authentica forma intra quindecim dies proxime infequentes, autcitius, fi fieri pote- rli, confirmabuntur, & racihabebuntur, mutuaque Inftrumenta intra pra:didlum tempus hinc inde extra- dentur huncin fioemillis, quiextraditionem iftam facient, falvusconduftus qui hoc ipfo proconceflo habebitur; Fietqueàdieprsedidlae extraditionis Mi- litum exauöoratio, pro ut Articulo feftimocoawn· tum, necab exauitorationecefletur, donecillaper- fedlafuerit, quod ablque intervallo, δε intra j»/»- dectm dies à praedidto die computandos abfolvi debet j ncc non ócTradatus hic ftatim à traditis & permuta- tie Inftrumetìtis, forma Óc loco folitis publicabi- tur. )
Sequuntur Mandata in Lingud vermculài
T\<!2<6taten<i5eneraeIDcc ®er«niat>e ^cDecIatta Vösn /«Ile Oe Bene Die DefenfuKenf ciiofieöoorfn
le fni / |
-ocr page 1041-
|
\666 ïefm/^alupt: ^ofiitetoEtEM/ ^at toö sil»ii3£n
___ jijnöe öe ontfïaiiE onlufïcn/ enöe öen öatc p» gïboiaö^
Dai<©o?ïog&tufrcbEn bcfen^aet/ cnDe Den ì$tctt 25iflcÖPpüau.f®uiiflcE/ opequitabic ConDftimtec ncbec telesacn/ εη^ε aïfoo öenöpplfaitirn De omlfggenOü «èttactiecen rtiDc &nùcn u gccf{ellcn/ gcelttaöcbonïicnÖEB&maftcbrciöigcn ben «Sbelrn/ «©eftcEnam / JBüfin/ ©oojficliiiam J^cec Hieroni.- mus pan Beverning, <J5eÖfpUte.cciiein OUfc ©ECflaDis Cinse bantoegen De f^jobtntìe ban j^ollant ejiDeaBefl- Bjieflanbt: «iSnDelietenbe/ Dat Den felbm Daartoe bannooDe öeeft onfe fitjcriafc pjpcucatie/ bolftonien niacibt/ autgocitept enöe bebel:/ ommeaile fccuipiu: len/ Die Diep aengaenDe gemobeert fouDen mogljen tocDen/ toeg&nemetr. Sooift, ©at3©p göiSfbm fiebbcn/gelijc&JBp&cnigebeninficaciiteDefe^/bolRoi inenmait)t/autBocttept/ enDe fpedaef bebel/omDe a£ngetìangene®cactatenbaji©?eDeraet Den hoogj)- flemelDf η ©eece aSiffcijpp/ pfte Deffri^ 30plmacötcn fi= nalöcfe te fluptcn/enDe te teftenen : ^dobtnöefinceeci Ijjcft/ ppcecötÉlti£ft "töe tei' gpeDer tcoatoe te fuBen ÖouDenbPPjaengenaem/ bafi/ fapnDigIj/enDe ban toeetDen/ aile ftet geenebpDmnvec-geinelDen^cec onfen (©eDeputeecDe inDe fcloe qualité fai jijn geDaen/ Belopft/ BecpnfenteertenOeBeacco^Deect/ 'tfelbe pn= betb2eet!tel|jt& naec te ItPomeiV te onDecgouDen/ cnDe Diifecberen/ fonDecDaectcsÏjrn^iramecmeecpetl te DPcn/ pfte te laten geftbiebniDicecteïtjcft pf inDicectc; ijjcfe/ intoatmaiiiecenöEtPotft foulie mogen toefen/ enDe alle^catificecen enDe appjobecen/ enDe De^noot SijnDe / Daec ban te becleenen enöe paffecen 25jier ben enDe^nfimmenteninDebefiefójnie/ tot bolftoi mencontentement enDe bicgenpegen ban Den meet- fippgh-oeraclDen ieece 25ίΑΓφορ. <i5cgeben in Den üoge onDecpnfengcpPten ^egele/ ^acapbuce ban öehécere#?eriDecenDe fn pnfe ©ecgaDecinge/ enDe De ^gnatuce ban pnfen ΦϊίίΡεε / negenden
«ijiottf^ gnaDen taic Chriftoph Bernhard,
Wc!)0ff5«J©"niift/JiDminigcatol 3»> ben / De^ Igepl. Som. jSettij^/ f ucfï unfrl|e?c 3U 25oic6elPfie/ etc. (Cftun ftunDt unDt fiigen fiicc mit 5uto#n/©emnacötoiirmjt Denen ïgejcen «denera· Icn Staten Dee ©ereinigten jaieDccïanDm/ uniangjï in JïcinDfchaftgeratben/ nnD anff Dec öom. ïtepfccï. flucöföomalJtSap'. iOar-inf cancftwfeb/ aucòun= tecfcf)eiDIicöecCbuc-unD-aPucjttn einratljen geneigt/ Dicbonbop?alïccöpci) geD. 2it)cec.f®apt.JiSapf.unD Öpcbgerneïtet CSuc-unD-fncflrn anetbotenec meOfa= tipnansuncömen/ unDun^ raltboo|i|oc&-ge&acfjten ée2cen((Senecaien^tatcnin gnetliite ganDImig ein julaffen: ®nD Dan Dem CfjucfiicfH. Branden- burchfd
tabraet
aucf)©eiiunfec^DDcc -- ,
tfien tefbectibe ®humDe^ant unD (Cömnftufiicn/ aucb unfecertBeftcfaOen unD fDf-iiatÖen/toeitltctjen
getcfutoen ïemharden gnaDigfi committiret unD fieboïs matfttiget ftaben / in unfetn j^a^ntcn bep bPP?-borib- gemelten €öuc. fucfii. fpff5« ecfc&einen / unD auff fwBwDIicöf^StoifcÖen-fpjccijen Dec ecftiefetcc unD ec^ toehltfciejcen jÊeDiatocen (Icïj suDinfc&lidjtungDet 5toifcticn®nöunDöPcïj geraeltenï|e?cen <i5enettì[en Staten pccauone gegentoectigcn ï^cei^ p6fcl)tari&en= Dec mifbccflanDnilTen ein 3u laffen / unB ubec oaffeinfc ge/DefrenmanficÖ aHetfeit^ becgleieöm toicD/ 3π· flcumenturasuubfcfaffm/ unDaHDaffftatge sutijnn oDec fulafibn/toa^ toic frifafïen gegnrtUECtig tftun pDec lalfen toucDen/Committicen unD bebolmacgtigen Die fettige Dacju aucöIjiecrait alfo unD Decgellalt/ Da^ toicaHeé/ toa^fiealfp/toicnbjieljet/ tïjunpDec laffen toecDEn/geneöm/ nnDfie Dittali aHecDinaifcljaDlp^ Ö^/auiöDacanfeintooHen/ Da^Demfelbentoal· V» Deel. |
lem grtceuIicönacggelcbEttoecDen folli/bep unfeccn 1666. toaficciiiFucfilicöentoó^iÈeiVtciuunDglauben. ___
tmnD anfec^ öanDseicöen^ unD ^ecctt^. Signatura ja^unfïccDen^f. Mactjj/ «nnp 1666. -
CHRISTOPH BERNHARD*(Z.5)
Inquorum omnium fidem pr^nominatus OelÌb- rum& firaspoteHmm Dominorum Ordinum Gene- raliuin Deputatus Extraordinarius, ficut & praeno- minati Reverendi ac Ceififfimi'Êpifcopis& Prind- pis IWonafterienfis Deputaci Extraordinarii, vi & vi- gore prsefatarum fuarum commiflìonum & mandato- rum manibus propriis fubfcripferunr, &Sigillisiuis muniverunt. Adum Cliviieipio die Palmarum,quieil 18. Aprilis, ftilo novo. Anno 1666.
H. Beverningh. (L.S.) MatthUs Korf. diBui
Smifmgh. (L S ) Bernard -van Wïede»·· irmk, (L.S.)
Γη fiipradiaorum omnium iidem infrafcripti Do- mini Plenipotentiarii non folum hoe Inftrumentum fubfignationefuacommuniverunt, fed infuperetiam promiferunt, ficuti & ipfo promittunr, quod fpatio ex feptimanarum Guaranciie feu manutentionis aiTecura- tionem in tali forma, prouteonventum, diàdidis Dominis Pienipotentiariis, ipfis partibuspacifcentibus extraditum eft,propria Dominorum Commictentium fuorum manu fubfcriptam exhiberi curabaat. Aflum Clivis eodém, quo fupra , die Palmarum, qui eft 12. Aprili;, Anno 1666.
lehoMnetBaro de GneJftyS. Cef. Bleni^oUnt-
Colbert. S. Chrifi. M. PUuifotent.
M.FridencusLthrBaroSchonifm.
HtBr. Bat A OtS. & Chrifipphorus Gudmus J3ù£i. Vlt- nipotenf. E/eS. Megu»t.
Petrus Bufihmani Plen^otent. EleH. Colon.
OttoL·.B.àSthperm. &ìV.W.Bla/fbtih Ρ/ίβΛο- tent. El0». Br<fnd,
Cafpar Thil^. v. Ketteìer,
lohannes Athlflms L. Β de Fmfieniergh. Cenraius Memdm OoS.Cmfiliariu f Epifi. Ìaderb. «JfP/i- nifatmt.
Frmtcif. de Gifi Ïlempot-DucisVelatino-NtohrgicL
Frideritus ab Htìmbuck. ÀMgufii Dmis Βηιφκ. & Lmteb. PlÊmpoientiurm, Otto Grote.
Ludolpèus HugOj lehmmis ¥rtderici, Oucit Brimfv.ér Lmeb. Flenipotent.
Ratìficatio dtmemoratorum Dominarum Ordinum
Generaliftm.
ORdines Generales Foederatarum Beigli Provin- cÌarum,.Conftare volufflus& lingulis, quorum intereft aut quomodolibec intereflè poterit; Quoniam j ufto defiderio, ac propcnik, voIuntate,moti fumus, cura Reverendiflìmo & Celfiflimo Domino, Domino Chriftophoro BcrQhardo,£pifcopo& Prin- cipe MonafterienG, contrafaere & inirc,&mam, fin- cerammutuamquefacem,&defiderantes hujus falu- tarisoperisprogreflum, neceiTariumduximus, CUvos ablegareDominumHicronimum i Beverningh, in conreflTu noftro, à parte Dominorum Ordinum Hol- landiie 8e Weib-Frifi», Deputatum,uccum Reyeren- dis&Generofis Domini», Prafati Reverendiflìmi ac Celfiffimi Domini Epìfeopi Comnqiffariis conveni- ret, de firma, fiocera & mutua illa pace,utriumque co- lenda, &obfervanda: Illiautem accuratè deliberatis, vemilatis &difcuflìs» nomine uirìufque parcis, paccm muniam p^gcrint & concluferiut, nee non de pecu- liaribus arricultsj invicem conveneritU) quorum tenor is eft, qui hic & infra verbotenus fequiiurinfertui: Proiode prasdidumac fupra hic infertum ü&x pacis Btque Articulorum coaventorum Inftrumenttim, per pratnomimtum noftram Ableptum & prafatos CommiÌlàrios in Ordinum redaaum , in omnibus punilis & claufulis, approbavimus & ratum habulmus
prouttenoreac vigorepr»fentium, illud approbamus
&
en OORLOG Η. 't Ses-en-veemghfle Boech 1025 |
-ocr page 1042-
1042 S AKEN van S Τ A E Τ
|
i666. Scratumhabemus, fpondentes, nos didum Inftrü- mentumjin omnlbujpunftis&claufulis fuïs, invio- labiliter fervaturos ac impleturos, neque paiTuros, ut à quoq^am ullo modo infringatur, vel violetur. In quorum fidem & robur hafcc per noftri ConfeiTus Pi'sfidem fignari, àGraphiario fubfcribi> &majori Sigillo noftro muniri fecimüs. Dabantur Haga-Co- mitum, die quarto May Anni fupra miliefimumfex- centefimum lexagefimt fexti. A. van Nyeveen, vt- Ad mandarurn akefnoratorum Dominorum Ordi- num Geoéralium, N.Ruyfch,
Ratificatio Domini Epifcopi Monaflerienfis.
Ν Os Chriftiaphorus Bernardus Dei gratia Epifco- pus Monafterienfis, Aclminiftrator Corbeien- fisjBurggravius Stromburgeniis S.Rom. Impe- rli Princeps & Dominus in Borkelo,&c. Conftare volumus omnibus & fingulisj quorutii intereft, auc quomodolibetintereilèpoterit: C^oniam jufto de- liderio ac propenfa voluntate moti lümus cum Celfis & prsepotentibus Unnitarum Belgü Provinciarum Ordinibus contrahcre & inire firmam finceram, mu- tuamquepacem&defideranteshujus falutares operis progreflum, neceflarium duximus ablegare infra no minatos noftros Plenipotentiarios, ut cum & infra no· minato Domino Generalium Statuum Foederatorum Uniti Belgü Deputato ac Plenipotentiario conveni-! rent, de firma lincerà&mütuaillapaceütrinqueco lenda &■ obfervanda ; Illi autem ciindtis accurate deli- beratis öcdifcuflis namine utriufquepartis pacem mu- tuampepegerint,&concluferint, nee non de pcculia- ribus Articulis invicem convenerint, quorum tenor is eft, qui hic & infra verbotenus fequiturinfertus. Pro- inde prxdidtum ac fupra hic infertum faftx pacis at- que Articulorum conventorum Inftrumentum cum prazmcmorato Ordinum Plenipotentiario per diélos Deputatos noftros in Ordinem redadlum in omnibus pundti's & claufulis approbavimus 6c ratumhabuimus pro ut tenore ac vigore prsefencium illud approbamus & ratum habemus, Spondentes Nos diftum Inftru- mentum in omnibus pun&is Sc claufulis inviolabiliter fervaturos, ac impleturos, nequepafltiros, utàquo- quam ullo modo infringatur, aut violetur. In quorum fidem & robur hoe manus noftrse fubfcriptione muni- vimus, & majora noftra &vcnerabilis noftri Cathe- dralis Capituli Sigilli appendi fecitnus Signatum Mo- nafterii, die vigefima fexta menfis Aprili®, Anno feiiienhondertftstnfefligh.
Christophorius Bernhardus.
•ut.
I. E. Braieck,
©betsefrt upc be 3tat{jnfci)e ® alè :
KEruielijck zy eenen yegelijck by defe tegenviOor- dige, Nademael inden voorleden Jare eenighe oneenigheden fijn ontftaen teflchen de Ho.Mo. Heeren Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- den, ter eenre, ende den Hoogwaerdigen ende Door- luchtigen Heer, Heer Chriftoph. Bernhard, Biflchop ende Prince van Munfterj&c. ter andere zyde, de- welcke foo verre hebben toegenomen, dat die niet al- leen zijn ontftfikeB in eenen openbaren Oorlogh, ne- maer oock dat te beduchten ftont, dat ha£r defelve mochten extenderen 'ende verfpreyden in de nabuy- i-ige Landen, ende voornamentlijck in'cpbiedtende de Landen van 't Roomfche Rijdt, ende defelve mede inwickelen in hareongemacken ende fchaden, by al- dien niet by tijts daer inne ware voorfien,dat deVoorfz oneenigheden, mitfgadcrsderfelver onheylen, ghe- vaerlijckheden, ende't gevolgh van dien, door den wegh van vruntfchap wierden opgegeven ende ter ne-' dergeftelt, dateyntlijck GodtdeHeet Almachtigh, door bemiddelinge, toedoen enda neerftigheyt van den Roomfchen Keyfer,den Chriftelijckften Koning, des Heyligen Roomfchea Rijcx Keurvorften van |
Ments, Keulen ende Brandeoburgh, als oock de Vor- ften, Biflchop van Paterborn, Phalrz- graef van Nieu- I ööö.
borg, de Hertogen van Brunswijck ende Lunenburg, ----
van WolfFenbuttel ende Kalenbergh , de ghedachten heeft laten gaen tot Vrede. Ten welcken eynde de Heeren StatenGeneraelderVereenigde Nederlanden, tendcrendetotfooeen goet ooghmerck, gecompiit- teert ende gedeputeert hebben den wel-Edelen ende Geftrengen Heere Hieronimum ven Bevernivgh,Gai^. puteerde in haer Ho. Mog. Vergaderinge, ter eenre ; Ende den gemelten Heere ende Prince van Munfter, ter andere zyde, den wel-waerdigen ende Edelen Heer Matthiam Korff. gefeyt Schmijmgh, mitfgaders den wel-Edelen ende Geftrengen Heer Bemhardum van Wiedenbrugh. refpeöive Deecken ende Threfo- rier der hooft-Kercke tot Munfter ende Hildeshey m, oock gehey me Raden van den felven Heere Biflchop, ende Prefident van't Hof-gerecht tot Munfter, de- welckeuytkrachte van genoeghfame lait ende nodige Procuratien, in't eynde van dit Inftrument vanwoor- de te woorde geinfereert, onderlinge in een handelin- ge van Vrede ende Vruntfchap hebben geconfenteert, ende zijn daer over verdragen in voegen hierna vol- gende, te weten :
Datterfal zijn een eeuwige ende bcftendige Vrede, tüflchen de Ho. Mog. Heeren Staten der Vereenigde Nederlanden,ende den hoogh-waerdigen ende Door- luchtigen Heer Biflchop ende Prince van Munfter, dëweicke al foo fai werden onderhouden ende ferieu- felijcknaergekomen, dat defelve fullen letten op de onderlinge voordeelen, ende betoonen alle OiBden van genegentheyt ende νγι goede Nabuyrfchap.
Van gelijcken datterfal zijn een Amneftievan alle 't gepaflèerde,eiide een eeuwige vergetixige van 't gee- neaend'eene of d'anderezydqisghedaen, fulcx dat noch ter oorfake van dien, nochte ter fake ofte onder pretext van yetsanders, d'eene den andereneenjghe hoftiliteytjongemack ofte belet (al aendoen, onder- nemen , ofte tot fchade of prejudicie van den anderen voornemen, ofte ghedogen voorgenomen te werden. Dat defe Amneftie oock fai wefeo generaci, ten aen- llen van alle die geene, dewelcke het hebben gehouden met de eene ofte de andere parthye, uy tgefondert die geene, dewelcke van verraet werden beichuldigt, foo nochtans, dat hun den wegh van Rechten fd open iiaen, ende de goederen voor de Vrouwen, Kinderen ende Erfgenamen behouden blyven. Den Heere Bif- fchop fai aen niemant vande Vafallen, teroccafie ende uyt oorfake van defen Oorlogh, weygeren de in vefti- ture, dependerende foo van 't Bifdom van Munfter,als van de Abdye van Corvey, ende en fai oock niet om- me andere prctenfien ofte queftien defelve potraheren ofte uytftellen : 't Selve fai mede aehde zyde vande Heeren Staten in gelijcke vcorvallenrcciproce wer- den naergekomen.
III.
Voorts fel den Heere Biflchop vanMunfter terftont naer den gemaeckten Vrede, aen de Heeren Staeten Generaci der Vereenigde Nederlanden reftitueren alle diePlaetfen, egeen uytgefondert, dewelcke den fel- ven, geduyrendedefen Oorlogh, heeft ingenomen, ende die van defelve, die ten tyde vande conclufie ift fijne macht bevonden fullen werden, overievtrcn in foodanigenftant, als die ten tyde vandqreftitutie Λ1- en wefen ; Ende fpecialijck het Cafteel ende de S«d£ Borculo : ende fai daer en boven beloven neerfliglijck te fullen beforgen, dat geduyrende defe handelinge, ende vanden leften Martij af, in de voornoemde ge- occupeerde Plaetfen, door fijn bedrijf ofte bevel yets werdc bedorven, ofte yets vande Onderlaten gevor- dertjofte afgedwongen, 't zy om de huyfen te rantfoe- neren, ofte wel op pretext van andere Oorlogs-Iaften, uyt wat name oock fnlcx mochtegefchieden, maerfal ter contrarie beforgen by alle middelen ende wegen, dat die werden gelaten in dien ftant, daer inne fy ten dage voorfz fijn geweeft ; en fooondertufen yeti daer tegens wierde geplecgt, ofte wat fchadc die plaetfen fat |
-ocr page 1043-
en O O R L O G H: V Ses-en-veernghfteBoecL· 1027
|
1666. wefen aengcdaen, 't fel ve fai hy ter goeder trouwe ver- ·_ goeden > ende die in voorigen ftant tot fijne koflen herilellen, tot wekken eynde ten weder-zydcn vry fai ftaen eenige Comtniflarifen, foo fy 't goet vinden, met den eerften na de voornoemde Plaetfen te fen- den, dewclcke fullen forge dragen, datter niemandt yetwes onderneme, ftrydende tegens den inhoudt van dit ArticuL
Daer en boven fai by .ter goeder trouwe beforgen, dat alle de Soldaten, ten voorfchreve tyde indeghe- melte plaetfen bevonden werdende» uyt alledefelve mogen werden afgevoert, ende fulcx generaliter uyt het gheheele gpbiedf van de Heeren Staten Gene rael 5 dewelcke aen dcfelve belooven den vryen door- tocht door hare Landen, des noot zijnde, foodanigh nochtans , dat fy naer het territoir van 't Sticht van Munfter fullen over gaen door den kortften enbe- quaemften wegh, als doenlijck, immers door den gee- nen, den welckenfy fullen aenwyfen, op'tgeleyde van een CommiiTaris.
V.
Wederom belooven de Heeren Staten Generael ter goeder trouwe, dat fy gheen ade van hoftiliteyt Vinden vier eatwmtJghJlenATprilif, tegens denHee- re Biflchop, ofte des ièlfs Bifdom van Munfter fullen ondernemen, ende foo ter contrarie van dien yets mochtezijngedaen, dat fulcx ter goeder trouwe fullen vergoeden.
VI.
De Heeren Staten Generael fullen haer Legerbende alle de Soldaten op dien tijdt in aentocht iijnde, ofte aldaerin Guarnifoen bevonden werdende, uyt het Landt vanden Heere Biflchop af voeren, ende fai hun opdenfelvenvoetden vryen doortoghr werden toe- geftaen, des van noode zijnde, ende fullen egeen ge weidt, noehte eenige fchade in dien doortoght doen aendeingefetenen, nochte oock geenen buyt ofte goederen, naer den voorfz dagh gerooft, mede ne- men. De Gevangenen in defen Oorlogh, van wat conditie die zijn, fullen ten weder zyden fonder ran- foen vry gelaten worden , betalende alleenlijck de fchulden, die fy geduerende de gevangeniflfe,wetelijcfc hebben gemaeckt. ende fai namaels niet mogen wer- den gevordert, 'tgeenebyde gemelle Gevangenen, ofte oock geduerende defen Oorlogh, des eenen ofte des anderen Onderfaeten is afgedwongen, oock wel belooft geworden, maerop den voorfz dagh vanden viereHtuaintighfieHÌifTiì noch niet betaelt gheweeft. Ende dewyle foo wel aen d'eene aJs aen d'andere zyde Contributienzijn opgeftelt totfekerefommen, voor de vryhcyt van Perfoonen ende plaetfen, alle Maen- den ofte Weecken te betaelen, fullen defel ve naer den regel ende op den voet, foo als by Commiflarifen vinde Steden ende Dorpen , ofte by eenige andere is verdragen ofte bedongen, werden betaelt, tot op den leiten dagh van defe Maent April, ende verder niet.
Oock isverdragen, dat den Heer Biflchop fijn Le- ger terftondt naer de gevolghde Ratificatie van dit Traöaet, fai afdancken, aenhondende alleenlijck dat Volck, 't welek tot befettinge ven fijneGuarnifoenen, ende tot verfeeckeringhe van fijn Lande noodigh is j 'twekk, foo de Heeren Mediateurs, ende den Heere Biflchop felfsoordeelen, fai konnen gcfchieden met drie duyfint Mw', Seo belooft defelve oock het fel ve getalniettefullenexcederen; Ende dat hy voortaen geen lieuw Volck fai aen nemen, ten zy dat de noodt- wendigheytendedc verfeeckeringe van 'tRijck, ende deKreytfen, ofte oock wel de Verbonden, dit Tra- öaet niet contrarierende, fulcx fullen requireren ofte vereyflchen, ende dat anders niet, als naer des Rijcke conilitutien, ende'rreghtder Vorften, aen dewelc- ke de Heeren Staten willen, dat hier door niets, fai werden gederogueert.
VUL
Hier en boven fai den Heere Biflchop renunciercn aen alle ende ygelijcke Verbonden, defen Vrede con- trarierende, ende fai figh noyt op 't nieuwe.teghens de |
Heeren Staten Generael in laten, noch verbinden met i andere Princen ofte Potentaten, ende en fai der fel- - ver Republijcque oock niet meer met een ni?uweij Oorlogh aen taftcn.
IX.
Van ghelijcken fullen de Heeren Staten Generael tot reciproque verfeeckertheyt van den Heere Bif- fchop verklaren, ghelijck iy verklaren mitsdefen, dat fy aen geenigeAlliantien zijn verbonden , dewelcke tegens defen Vrede ftrecken, ende het ooghmerck ofte de eflFedlen van dieneenichfintsfoudenkonqen beletten ; Defelve belooven oock ter goeder trouwe» datfyjnaerdeaf-handelingevan dit Traöaet , noyc yet vy andtli^cks onder eenigerley pretext, door gewelt ofte door de Wapenen, tegens den Perfoon van den Heere Biflchop, ofte tegens de J^anden van 't Bifdom van Munfter fullen ondernemen, nochte figh oyt te- gens den ielven, ofte dcflelfs Bifdom verbinden met andere Princen ende Potentaten, X.
Oock werden de Geallieerden ende Vrienden van weder-zyden in dit Traétaet begrepen, ende met na- men van weghen de Heeren Stateu Generael, den Doorluchtighften ende Grootmachtigen Vorftende Heere, Heere Frederick de 111. tot Denemarcken, Noorweghen , der Gotthen ende Wenden Ko- ningb,&c. Den Dóorluchtigen, Hoogh-gcbooren Votft ende Heere, Heere Georgh Wilhelm, Hertog «otBrunfwijck endeLunenburgh,&c. Den Hoogh- waerdigen, Doorluehtigen, endeHoMh-gebooren Vorftende Heere, Heer Erneftus Auguftus, Bjflchop tot Ofnabrugge, Hertogh tot Brunfwijck endeLu- nenburgh, &c. Den Doorluehtigen ende Hoogh- gcbooren Vorft ende Heere, Heer^ Chriftiaen Al- bertus, Erve tot Noorwegen, Hertogh tot Sleefwljck, Holfteyn, &c. Den Hoogh-gebooren Graef ende Heere, Heere AnthoniGunther, Graef tot Olden- burgh,&c. met alle hare Rijcken, Hertoghdommen, Graeffchafipen, Heerlijckheden, Landtfchappen ende Landen, diefytegenwoordigh befitten, ofte namaels fullen befitten, met hare Inwoonders ende Onderda- nen! Ende aen de zyde van den Heere Biflchop van Munfter, fijne Keyferlijcke Majefteyt, ende het Roomfche Rijck, oock de GeconfcedereerdÊn aen den Rhijn, ofte die van haer, ofte wel andere Vrien- den, dewelcke hebben willen in-geflooten zijn, mlts- »aderï die geene, die binnendroeg a </>·/? Maenden ful- len verklaren oock in-geflooten te willen wefen, met alle hare Rijcken, Hertoghdommen, Graeffchappcn, Heerlijckheden, Landen ende Landtfchappen, 'die fy als nu befitten, ofte in toekomende fullen befitten, met ende beneffens hare Ingefetenen ende Onderda- nen; Van gelijcken fullen werden in-geflooten de Veldt-Heeren, Opper-Hoofden ende Överfteii vaa de Militie ten weder-zijden, met namen den Hoogh- gebooren Graef ende Heere, Heere Georgh Frede- rick, Graef tot Waldeck, met fijne Graeffchappen ende Landen, ende dat met foodanigeneflèae, datfy
van alle ende yegelijcke voordeelen hier inne begre* pen,abfolutelijck fullen gauderen,op fulcke wijfe,ende met alfulck een recht, als de principale patthyen felfi» zijn doende ; foo nochtans, in cas tuflchen de gemelde partyen. ende der felver Geconfoedereerden ende ge- comprehendeerde queftie, ofte eenige controverfie jegenwoordigh mochte zij n, ofte hier namaels komen te ontftaen, datdefelveten weder-zyden, anders niet, dan door minnelijcke wegen, ofte naer Rechten ende deconftitutien'van'tRijck, fonder in te gaen dea wegh van feytdijckheyt, ofte't gebruyck der Wape- nen, fai werden gcterminrert.
Voor foo veel belanght de Heerlijckheyt vaft Bof- culoo, foo begeeren de Heeren Staten Generael niet, dat ten aenfien van het reght, ofte reffeiii imBìOt' miniitfive utilis, door dit Traöaetyeiweswerde ver- andert, maer dat het felve reght fai werden ghelaten in denftandt, daer inne het voor defen Oorlogh isghe-' weeft ; Edogh, den gemelden Heere Biflchop renun- cieert met conient van 't Capittel, aen 't reght van fu- Ite CC % pe- |
-ocr page 1044-
xoo6 SAKEN van STAET
|
1666. pcrioriteyt oj) dft voorfchreve Heerlijckheyt ven —,— BorkuIoo,metdedependentien van dien: Welyer- ftaende dat defelve renunciatie niet en ial prejudïce- ren aen 't reght van 'c Rijck» maer dat bet ielve in alles fai blyvenin fijn geheel, 'twelck nochtans tuflchen den Keyfer ende de Heeren Staten anders niet fai werden gedecideert, als door minnelij cke ofte ande- re wegen,diemen ter weder-zydcn fai goet vinden.
XII.
Vörders, foo renuncieren de Heeren Staten Gene- raci) ende den Heere Biflchop weder-zijdts, oock met fDeftemminge van'tgemelde Capittel van Munfter, ter goeder trouwe, aen alle ende yegeliicke pretenfien, hoedanigh die oock zijn, ofte welëo konnen, fulcks, dat defelve door het tegenwoordige Traöaec worden gehouden voorgc-examineert ofte gedoodc.
XIII.
Den Heer Biflchop, ofte des felfs Succefleurs, fai voortaen onder .geenderley pretext, ofte uyt eenighe oorfaecke, nochtc doorhem felfs, noch door fijne geincorporeerde ende Subjeéten, vermoghen te mcfleren met faken gehorende aen de Heereu Staten Generae) der Vereenighde Nederlanden , der felver geSncorporcerden ende Subjedtenj nochte oock voor- taen geene Arreften endeReprefalien tegens defelve verkenen, ende d'executien van uytgewijfde Proces- fen niet beletten j en in caa datter t'eenigen tyde eenige queftien buyten vermoeden foude komen te ontftaen, tuflchen de gemelde Heeren Staten, ende den Heem BiiTchop, mitfgaders des felfs Succeffèurs, defelve Tullen anders niet werden by-geleght als door vrlende- lijcke middelen, uyt krachte van de Guarantie over dit Traétaetgeprefteert, maer de queftien van particu- lieren fullen altijdt gefonden werden aen den compe- tenten Reghter ; Sonder dat hy nochtans onder pre- text van dien, ofte wel uyt andere oorfaecken, yets fai vermogen te attenteren tegens de Heeren Staten Ge- nerael, der felver geincorporeerden ende Onderda- nen, met wapenen, geweldt, ofte felfs met feytelijck- heyt. Het feive belooven oock de Heeren Staten Ge- neraci der Vereenighde Nederlanden voor haer, ende vooralle hare geincorporeerden : Tot welcken eynde beydedepacilcerende ofte verdragende partyen gbe- houden fuilen zijn, gelijck fy haer verbinden mits dcfen, yeder in den haren te fullen beforgen, dat aen alle ende eenen yegelijcken, voor eenigh Gerechte procederende, fonder dilay ofte aenfien van PerfonCH; Juflitie fai werden geadminiftreert.
XIV.
Tot meerder vaftigheyt ende verfeeckeringe van 't geene voorfz is, belooven in behoorlijcke ende in de befte forme, uyt krachte van feecker particulier In- ftrument,dien aengaende gemaeckt, den Roomfchen Keyfer j den Alder-Chriilelijckften Koningh, de Keurvorften van Ments, Geulen ende Brandenburg, den Biflchop van Paderborn , den Phalts-graef van Nieuburgh, Auguftusende Johannis Frederick, Her- togen van Brunfwijck ende Lunenburgh, tot dat daer toe noch meer gerequireert ofte verfocht werden, de Guarantiej over dit Traftaet, ende over alle ende ye- gelijckeArtijckelen van dien, fulcks ingevalle d'eene ofte d'andere partye defen Vrede in alle poinaen niet foude voldoen, ofte tot eenigertijdtdaertegens fou- de komen te handelen, dat fy gehouden willen fijn de felve partye, niet alleen door tufTchen-koomen van hare authoriteyt ende aenfien, nemaer oock met alle maghtendegenoeghfame middelen fullen dwinghen, om defe Verbonden te onderhouden endet'achter· volgen.
XV.
Oock is verdragen ende ten weder-zyden goet ge- vonden, dat dit tegenwoordige Traélaet, met alle 'tgcene daer inne flaet ende beflooten is, by de ge- melde Heeren Staten Generaci der Vereenighde Ne- derlanden , ende by den gemelden Heere BiiTchop, f ende Prince, mitfgaders oock by het Capittel tot Munfter, door weder-zijdts opene Brieven, met het groote Zegel beveftight,in behoorlijcke ende authen- tijcque forma ) binnen den tijdt vaaviJftbienQaefï- |
volgende dagen, ofte eerder, is'tdoenlijck, fai wer- ^
den geconfirmeért ende geratificeert, ende fullen we- ' der-xijdts Inflrumenten binnen den vóorfz. tiit wer- ' ~~ den ge-extradeert. Sullendfe tot dien eynde aen die geene,dewelckedeuytwiffelingefullen doen, Paflè^ port worden verleent, gelijck defelve Pafpoort ver- leent werdt mits defen. Ende fai van dien dagh, dat de voorfz uytwiflelinge is gedaen, de afdanckinee van de Militie gefehieden, gelijck in 'tfivevde Articul is bedongen, ende fai daer met niet werden opgehou- den , tot dat die fai wefen volbracht, 't welck buyten toeval, ende binnen vg^^/i» dagen, van den voorfz dagh af te rekenen, fai moeten wérden gceffeöucert Dat mede dit Traöaet terftont naer'toveflevereii ende uytwifTelen der Inftrumenten, ter gewoonlijc- ker plaetfen ende manieren fai werden gepubliceert.
©olmaciitfn 3ffnBt|ifIt on&re Bet ïatfjn^.
Totnaerkominge van alle het geene voorfz is, heb- ben den opgemelden Heere extraordinaris Gedepu- teerde van de Ho. Mog. Heeren Staten Generael, ge- lijck mede de gemelde extraordinaris Gedeputeerden van den Hooghweerdigen ende Doorluchtigen Bif- fchop ende Prince van Munfter, uyt krachte ende in gevolge van hare voornoemde CommifSen ende pro- curatien, dit met eygen handen onderfchreven, enda met hare Zegelen beveftight: Gegeven tot Cleve op Palm-Sondagh, wefende den achthiettden April/?//» aovot Anno feBien hendertfes tnfifligh.
H. Btvtmingh. ( L, S. ) MatthÌMS Korf. dia»t
Smifingh. (L.S.)
Bernard van Wiedm" irmk. {L.S.)
. Ten oorkonde van alle bet boven-gegielde, heb- ben de ondergefchrevene Hieeren Plenipotentiarifen dit Inftrumcnt met hare onderteyckeninge niet aliene beveftieht, nemaer oock noch daer en boven belooft, gelijck defelve belooven mits defen, dat fy fullen forge dragen, dat binnen den tijdt van fes weecken de Gua- rantie, ofte de verfeeckeringe van tnaintenue infoo- danige forma, als verdragen, ende by gemelte Heeren Plenipotentiarifen aen de pacifcerende parthyen ge- extradeert is, met de eygen handt van hunne Heeren committenteh onderfchreven, fai werden overgele- vert. Gedaen tot Cleyeop den felven Palm-Sondagh alsvooren, dewelcke is den «chtimdenA^iiììSfAaTiO fifiien hondertfes t» feBigh.
lokames Baro de Gpejfe, S. Caf. Phnifottnt.
Colbert. S. Chrifi. M. Vlenipotem.
M, FriderKUS Lfter Baro SchonBron.
Henr. Batz Dolf. ér Chrificphoruf Gudetats DoS, fit· nipotewt. EleÌl. Mogmt.
Petrus Bufchman, Flentivtent.Ele&. Colon.
Otto L. Β. À Schwerin. éfW.W. Bìaffheil, flenif»- tent.EleB.Brand.
Cafpar Fhilip. v. Ketteler.
loVannes Adolphus L· B. dePurfieniergh. ConraJu/ IHeifidtrs DoS. Confiliarius Epifi. Federb. ^Flt· nipotent,
Francif. de Gifi Thmpot.OucisFalatino'Neeburpci.
Fridericuf ab Helmbuch. Atgufii Oucis Brm^vit. ér Lumi· Flenipotenterius. Otto Grote.
Ludolphus Hugo, lohaunis Friderici, DHCisBnmfv.& Luneb. Flenipotent,
Ratificatie vande Ho. Mog. Heere» Staten Generati.
De Staten Generael der Vereenigde Nederlanden, Allen den genen die dit eenighfints foude mogen aengaen ; Doen te v/eeten : NaedemaeJ Wy uyc erti oprecht gemoet, ende fonderlinge genegent- heytzijn bewogen geworden, met den Hooghweer- digen ende Doorluchtigen Heere, Heere Chrifioph Bernhard, Biflchop ende Prince van Munfter, te maecken ende aen te gaeneenvaite, oprechte ende onderliogc Vrede j ende wUleade di^ dit iaJutaire
wcrcls |
-ocr page 1045-
|
\666 werck mach werden bevordert: foo hebben w/noo-
___^· digh geacht naer Cleve af te fenden den Heere Wero-
mmum ven Bevernwgh. Gedeputeerde in onfe Verga- deringe van weghen de Heereh Staeten van Hollandc ende Weft-Vrieflandt, ommemetde Ecrwaerdighe eude Edele Heeren Commiflarifen van den Hoogh- waerdighen ende Doorluchtigen Heere Biflchop te handelen over een vaile, oprechte ende onderlinghe Vrede aen beyde zyden te onderhouden, ende naer te
komen ; Dewelcke alles rypelijckconfidererendecnde
overwegende, een onderlinge Vrede hebben ghe- maeckt ende gefloten > oock dien aengaende eenighc Arciculen opgeftelt, wekkers inhoudt hier naer van wuurdetewoordevolghtjgeinfereert. Derhalven> foo hebben wy het opgemelde ende alhier geinfereerdeln- ftrument van den voorfz gemaeckten Vrede, ende de Articulen by den ghemelden onfen Gedeputeerden, ende de gemelde Commiflarifen opgeftelt , in alle dcelen ende poinéten geapprobeerc ende geratificeert, geiijckwy'tfelveinftrument, endede geconvenieer- de Ariiculen approberen ende ratificeren, mits defen. Beloovendehet voorfz Inftrument, in alle fijne deelen ende poindlen onverbreeckclijck te houden, ende naertekoomen, ende niette gedoogen, datteghens herfelve in ecniger manieren werde gedaen ofteghe- handelt. Tot naerkominge ende vaftigheyt van dien, hebben wydefe door den Prefiderende in onfe Ver- gideringe doen parapheren, by den Griffier teycke- nen, ende met onfen groeten Zegel bevcftigcn,in den Higc, den vierden Mey ib66. Was geparapheert,
V. Nievtenj vt, Onderfl:ondt, Tei Ordonnantie v.iii de Hoog-ghemelde Heeren Staeten Generaci, Ν. nurse Η.
Ratificatie 'van den Heere Biffchop van Munter.
W J Ύ Chrifloph Bernard, by der gratie GodtSiBif- fchi'pvanA/»»/irj desHeyligenkoomfchen Rijcx, Vorfl: ende Heere in Borckeloo. Allen den geenen die dit eenighfints foude mogen aengaen. Doen te weten, Nademael wyiiyt een op- recht gemoet, ende fonderlingegenegentheydtzijn b'-woogen ghcworden mee dt Ho. Mog. Staeten der VtreeniKhde Nederlanden, te maecken ende aen te gaen ccn vafl:e, oprechte onderlinge Vreede, ende willende, dat dit lalutaire werck mach werden bevor- dert, foo hebben wy noodigh geacht, naer Cleve af te fenden onfe Plenipotentiariflen hier onder ghe- nocmt, omme mei den ondergenoemden Heere Ple- nipocentiaris vande Staten Generael der Vereenighde Nederlanden te handelen over een vafte, oprechte ende onderlinge Vreede aen beyde zyden te onder- houden , ende naer te komen ; dewelcke alles rype- lijck confidererénde ende overwegende, een onder- linge' Vreede hebben gemaeckt ende geflooten, oock dien aengaénde eenige Articulen op geftelt, welckers inhoudt hier naer van woorde te woorde volght gein- fereert. Derhalven, fóo hebben wy het opgeroeltc ende alhier geinfereerde Inftrument vande voorfchre- ve gemaeckte Vreede, endede Articulen met den ge- melten Plenipotentiaris vain de Staten, ende door de gemelte onfe Gedeputeerden in ordre gebracht, in alle deelen ende poindengeapprobeertende geratificeert, gelijck wy 't felve Inftrument, ende de geconvenieer- de Articulen approberen ende ratificeren mits defen. Belovende het voorfz Inft^rumcnt in alle fijne deelen ende poiciden onverbreeckétijck te houden endé naer te komen, ende niette gedoogen, dat tegens het felve in eeniger manieren werde gedaen ofte ghehandelt. Tot naerkominge ende vaftigheydt van dien, hebben wy defemetonderteyckeninge beveftight, ondeonfe groote, ende des waerdigen Dom-Capittels Zegels doen aenhangen. Geteyckent tot Munfter, denf§sen fvwtigfiifei April feSiienhündertfescnfeHigh.
fHRlSTOPHORlUS BEENARDÜS.
vt.
l.KBrehtcls. |
Verkendingbe -van Vreede, den achtiendcn A^rilh 166(S.
des loof enden Jaers feftien hondert fes en ieftig, ---
ge.fiooten binnen de Stadt Cleeve, ^uβcbet^ de Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Vereenighde Nederlanden, fer eenre, ende den Heeré BijJ'cbop van Munfier ter andere zijde, daer op weder z,ijdts Ratificatien in behoorltjcker forme zijn gevolght.
Μ Enlaet een yegelijcken midts defen weten, dat tot lof ende eere van Godt den Heere A Jmach- tigh, welftandt ende bevorderiuge van 't ghe- meene befle van defe Vereenighde Nederlanden in 'tpnerael, ende de goede Ingefetenen van dien in 't byfonder, den tchtienden der voorlede Maent Aprilis gemaeckt ende beflooten is binnen de Stadt Cleeve, een goede, vafte, endeonverbreeckelijcke Vreede, tuflchen den Staet defer Vereenighde Nederlanden ter eenre: ende den Heere Biflchop van Munfter ter andere zyde, daeropweder-zijdtsRatificatienin be- hoorlijcke forme zijn ghevolght, ende dat in alle de Landen,Landtfchappen ende Steden onder %eder- zijdts reiTort, fonder onderfcheyt van Plaetfen gele- gen, mitfgaders tuflchen hare Volckeren ende Ingefe- tenen , van wat ftaet die oock fouden mogen wefen, inganck genomen hebbende den fivtnen fwintigfien der voorfchreve Maent April, nieuwen ftijl, fulcks dat van die tij dt af alle aften van hoftiliteyt ten weder- zyden hebben rhoeten cefleren ende ophouden, vol- gens ende in conformité vande nader Ade explicatoir daer van gemaeckt. Derhalven laft ende beveeltmen dlenvolgeusexpreflelijck midts defen, van wegende hoogh-gemelte Heeren Staten Generael, allen ende een yegelijck die onder haer Ho. Mog. Onderdanig- heyt ende gehoorfaemheyt zijn gefeten, de voorfchre- ve Vreede onverbreeckelijck te onderhouden, fonder daer tegens yet te doen, op peyne van geftrafc te wor- den als perturbateurs vande gemeene rufte, fonder eenige genade, faveur, verdragh ofte diflihiulatic. Aldus gearrefteertende geflooten ter Vergaderinghe van de rneer-hoogh-gemelte Staeten Generael in den Hage, op den vierden Mey feflten h$ndert fis enjtfiigh. Was geparapheert, A.vanNyeveen, W. Onderftont : Ter Ordonnantie vande felve, Geteeckcnt, N. Ruyfih. Zijnde op'tfpatium ghediuckt het Cachet van haer Ho. Mog. op een rooden Ouwel, overdeckt met een Papieren Ruyte.
iföori) jp tccfcibft tljttllfTclKll Munfter fnöc Brunf-
wijck bccDiaocn ai^üolBbt.
Lfooby de Vredens Tradaten die tuflchen de «(rcoojt Ho. Mog. Heeren Staten Generael der Neder- tuffcijen lantfcheProvintien, ende des Heeren Biflchops Sfjl"^' tot MunftersVorftelijcke Genade alhier gepleegt zijn, jiMun- van wegen den Doorluchtighften Vorft ende Heere, fttt. HcstGeorghWilbelm, {AtnogtotBrttufinyck endel,»- nenburgh, als oock den Hooghweerdigtten,Doorluch- tighften Vorft ende Heere JEr»y? Augufius, Biflthop tot Ofnabrugge, Hertogh VinBrunfipyckende Lunen- ifurgh Vorftelijcke Genade, tegen hoogh-gedachte Heer Biflchop tot Munfter Vorftelijcke Genade, ver- fcheydene befwaringen zijn voort gebracht, oock om derfelver afhclpingh alhier aenfoeckingh is gcfchiedt, ende dat de Heeren Mediateurs geern hadden gefien, dat alle mifverflanden tuflchen hoogh-gemelde Heer Biflchop met den hoogh-gemelden Hertogen van ' Brβtφsι^jck ende Lmenburgh verhoedet, ende daer te- gen een onderlingh gotdt vertrouwen weder ghefticht worden mochte, foo hebben figh beyde deelen op vol- gende wijfe verklaert: dat wegen der tuflchen het Stift Μunftef en'tVorftelijcke huys Brunfif^ck taLunew iurgh·, zkias fwevende ofte hier nate ontftanediffc- rentien, 'tzydatfe concerneren hct&mptHerbfladh ofte andere faken, welcke die oock zijn mogen, noyc eenige dadelijckheden voorgenoomen, maereen yder figh aen den wegh der goedlijckheydt of des reghten wil laten genoegen. Defgelijckï is oock verftaen van de di^rentien die tuflchen het Stift Ofitairugh ende Mu^iTfMtì fwevende, gelijck men oock aen de Vor- «CtC J · ftc:
en OORLOGH. 't Ses^en-veertighfie Boeck. 1029 |
-ocr page 1046-
i666.
lojo S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ftelijcke Brucswijckfcbe, Lunenburghfche iijde daer op hcefc geftacn, dat den Hecre Biffchop van Munfier als AdtnineftraCOrtot Corvey. mochte die StadtHoxir f00 in'cKerckelijck als in't Politijck refticueren in den Staet, daer in fy na de difpoficie van 'r Wcftphael- fche Vredens lnftrument, en des ariiioris medii txe· quendi ad mandatum Cafaris & Imperii van de uyt- icliryvende Vorften des Neder-Saxifchen Kreyts was geftelt, foo heeft fijne Vorftelijcke Genade iigh daer op verklaerc, dat hy de gedaghte Stadt Hcxer wil laten ; genieten alles wat haer uyt het gedaghte Infhumtnto Pacis, en het aróiioro mode exe^uendivan rechts wegen toe komt : Gelijck hy mede belootc à data defes bin- nen twee Maenden , derhalven met het Vorftelijcke HiiysBrunfiptfckenLuttertiurgh in der minne te han- delen , ende wat recht ende billick bevonden worde ter executie te brengen. Edoch, alfulcx in de benoem- de tijdt un verhopenrlijck niet konnende ghefchieden» dat nochtans van geenen deele viafaSi geprocedeert» maerdegoedlijckehandelingh gecontinueert werden fai. Tot meer vafthoudingh is defe van beyder deelen aenwelende Gefanten onderfchreven, ende daer over harer Genadighfte Heeren Principalen ratificatie bin- nen een Maent in te b engen veffproocken, ghelijck oockdie famptlijcke Mediateurs aenwefende Gefan- tea het onderfchreven, ende tot des te meer verfeec- keringh, die op het hooft-vergrijp gerichtede Guaran- tie oock hier op verftanden ende ge-extendeert heb- ben.
Matthias Korf, genamt Smifingh. (L. S.)
LaurensMitUer. {L.S.)
Bernard van Wydenhrug. (L S)
lehanVry-heervanGoesR K.M. Plenifotent.
N, Fredrick yry-her van Schoonborn. Hendrick Uat- fen. ChrifiofGudtenus Dolt. Keurvorfil. Ment· fife Vlenìfotent.
O.F.H. van Shwerm. W. W. ^lafpyl. Bkü. Bran- denh. Plenipot.
Cajf ar Philips van Ketler. lohan Adolph Vry-heer van Furjienbergh. Coenradus Meinert DoB. Confili, gf Plenipotent Paterborn.
Frans van Gifie Palts Nieuh. Plenipotent.
Frits van Htimburg, F.Brunfiui. Luneb Plenipotent.
Otto Grot. Ludolph HugOj F. Brunsw, Luneb, Caleb. Gevolm.
i^ct ff patact ?(lctijc{tel/t>aec ban fn 't bolambe toert mcntic sf maccht lupDc al^ öolsbt :
QUandoquidem quinto Articulo, initae hodiein- terDominos Ordines Generales Foedtrati B'Igii, ScDomioum Epifcopum & Princip?m^f»»e- ilerienfiem pacificationes conventum eft j à die vigefi- «ojeer/scurrentesmenfisAprilis, abomni hoftiiita- te, abfttnerc & fi quid contraiium aftum fueritid bonafide refarcire, Etaequitatis ratio poflulet, loca occupata, qua vi priefata pacificationes veniunt refti- tuenda non ante illum diem reftitui, quflm quo adus hoftilitatis ceiTaruri fine : Conftitutus dies vigefimus quartus AprilisinvigiliamPeyi/»ei«incidaCj Hincin- ter utriufque partis pacifcentis deputatos convenir, loco iftius dici vtgefimo quarte alium, fcilicet vigtfi- ra«myè/)i»w»whuju5 menfis Aprjlis conftituere, quo die edam abfque ulla ulteriori mora milites exprffi- diiSis locis abducentur, prout dies ille in-qrrumque finem conftituitur hoe receflii, quem ejufdem roboris & vigoris eflè placuit, ac fi de verbo ad verbum prin- cipali traftatui infertus eflet.
AÖum Clivias die dtümo oSiavo AprUii mÜefim fexcentefiimofexagefimo fiexto.
Signatutn
MatthUt Korf. dìEtut Smifingh. ( I, S ) ' Bernard van U^idtu' traci.
reet «Γ-
tijtSil
t»fftj)tn
JlRun-
ftn eii
Siln:
Atntt, |
N' Ademael in het v'^de Artijckel van de Pacifi-
catie, hedenfdaeghstuflchen de Heeren Staten_"
Generael der Vereepighde Nederlanden, ende ^ ende de Heeren Biflthop ende Prins van Munger, aengegaen, is geaccordeert, vanden vier en t-wintigfien van April, van allehoftiliceytopte houden, en loo contrarie ghefchiede , bet felve getrouwelijck te vergoeden, ende de billickbey t vereyiche, dat de ge- occupeerde Plaetfen, welcke uyt kracht vande voor- noemde Pacificatie moeten werden gcreftitüeert, het felve niet gefchiede voor den dagh , op welcke de aaenvanhoftiliteytcefleren, weleke geconftitueer- den dagh den vier en twintigften van April iocideert op het Feeft van Paeiichen ; Soo is onder weder-zijdts Gedeputeerde vande Tracerende Parthyen verac- cordeert, dat in plaets van dien dagb, den vier en twn- üghjien, een ander, namentlijck : den fieven en twin· tighfien van defe Maent April, werde geconftitueert, op wekken dagb, oock fonder eenigh dilay, de Sol- daten uyr de voornoemde Plaetfen fullen werden ge- abduceert, gelijck dien dagh ten beyden eynde ; in dit reces wert geconftitueert, welck wy van gelijcke kracht en vigeur willen, dat fai zijn, als of het van woort tot woort in het principale Traétaet was gein- ferecrt. GedaenteC/evedea.achth/enden Aprilyi/?/f» kondert fies en fefiigh.
Onderteeckent H.Bevtrningh. {L.S )
Matthias Korf, gmaetat
Smifingh {L.S) Bernard van Wilden' track. {L.S.)
©joiert Dcc bfcfpiODCItfne «©uacantic.
NOtura hifce facimus quod cum S. R. M. Regis conccp- Chriftianiffimi, Principum Eleftorum N.N. te CiiSf necnonEpifcopi&Principum Paderbomenfis, Vùttmo Neoburgici ^ OncwmBrunfipic. Lunenburgett- fium Wolfenbutenfis & Calenbergenfis, & noftra in- terpofitione bellum inter Celfos & Prapotentes Or- dines Uniti Beigli ex una, &reverendiflìmum Do- minum Epifcopum & Principem Monafierienftm ex altera partibus nuper exortum amicabilibus paöis Clevis fub dato decimo oliavo Aprilis Anno miüefmo fexcentefimofiexagefimofexto, felicitercompofitum fit iifque fimul provifum, ut Domini Mediatores ad Gua· rantiam hujufce Traftatus fe obftringant, hinc eft quod nos huicconventionifatisfacere volentesfirmi-
ter & verbis Principis polliceamur, fi quifquam huj pacificationis tenori quocunque modo contraveni aufiis fuerit, nos eum per vim & arma ad reparatio- nem dominorum &conftantem pacis obfcrvationem acad impicmentum omni ope coropulfuros.
Wy doen hier mede weten > dat dewijl (joor d'in- terpofitie van Sijn Alder-ChrifteJijckfte Majefleyt, de Heeren Geur-Vorften N. N. als oock vanden Bif- fchop ende Prins van Paderborn-, de Palat^nVin Nye- targh. àGUtnogcnv&.rìBrunfvMck.Lunenborgh, Wul. fenbuttel, Calenbergh. ende oock de onfei den Oorlog tuflchen de Ho.Mog. Heeren Staten Vande Vereenig- de Nederlanden ter eenre, endeden feerEerwaerdi- gen Heer Biflchop ende Prins van Munjltr, ter andere zyde, onlanghsontftaen, in vriendelijcke Termen te C/*wopdateden achtienden April fefihitn hondertfiet geluckelijck is ter neder geley t, en daer door te gelijck geprovideert, dat de Heeren Mediateurs, tot de Guarenti* van dit Traétaet figh obftringeren ; Sooift, datwy, defe Conventie wijlende voldoen, vaftelijck, en op de woorden vande Prins beloven, by aldien yemantden inhput van dit Tratftaet eenigh- Cnts beftont tegen te gaen, wy hem door ghewelt ende Wapenen, tof reparatie vande Heeren en con- i ftanteobfervatieenvervullingevandit Tradlaet, met alle macht fullen dwingen.
©eiwcCoibertConin£ïiiöcRfi?canfcöc3(mDaf'
faömr/ |
-ocr page 1047-
|
[ <3 ó (J faöfuc/ baöt tod Ccebcntiaïm aeit fïjii Cfncüojfïclyc:
_ft£:^ap?luc[)ti8&cpt boel) flecn tot fjanbclingij/ öreft
iiaÖoochuoptiiicfniBöe €onfecintiE lactcn biiiDm/ bcì^eccban Bevemmgh ^fgefantc banùcn ^tact/ mbcùti^eecen Smifingh cn Wydenbrugge , ?ilfge-- fantenbaii Dm ïlcfcc SÖiffcöop ban Mimfter, fpjahen metileniin't pacticulicc/ fteni Dcfaichecccomman» üfcenöE/ moEC foo toepntaö De eene al^beanDetcn ïtonDcn meccften Dat tufccftte tot Dc ®;ecltt.
31111^ npciltan^Dcfeiüe getcoffen ioa^/ tjaD D'ambi- de ban te toiKen meDe tepcRenen in een Lin ie met Den Keyfcrlijckcn<i5ifant/Dieörtfelfi)cnietgtemeg£|ïen HibaDDe.
toiect toegeflaen/ niet fonDec Delmt / e Dogi) al= foo / Dat Dan oocft cene toan&t Ccur-Mcntifche ^fge« fantin fouDe tepc&enm/ gclijcltfpDcDfn/ inDifeiUe
cerile Linie, .
«gnDcobetmit^ban Kcur-Mentz, drie?ifgefantcn Öafc toflccfn/ foo wetenbcccDc <6jaef Willem ban Forftenbergh, DeüJdcfte neffen^ DenCantselicc Bof- man ban K.eur-Ceulen afgefonDen toa^/ bat öp naec Den errlïen ftfgefante ban Ceur-Msntz firtjoojDe te tfpcftcncn / cn na Ijem Drn ©^p-beec ban Schwerin, cecfie ?lfgcfanre ban Ceur-Brandenburgh, m Dat ban Date iwcc De anbfte ?llfgefanten ban De boojfs drie ïicni-bojllfn fouötii tcpchenfn.
(SOogl) fijn tófncüo^jftflijche ?!3oo?lucDtfgIjcpbtban Brand^uburgh, uiillnibe genic ffpacatic ban fyoe W- gcfantm gljcDoogcn / niacc bat fouüjflinöeonbec- fcöjift aï^ iiibe fclTicn/ bc isecc Biaeipeil, foube tepcitc» nm) enbi boigcn iminediateiijcknaf|iafnbcn©;p- l)eec ban Schwerin, foo toiccùc bat cjcemprlbanalie ö'anbice in 't onbcifcfepbcn grbolgljt. Jl^acc in be Confecentien / foo Dicftüjii^ aï^ be Ccur-Brandcn- burghfche quamen / gingen be anbeïe pelle mefle flaen/ Datme«geencec|)teo?b?eonbcc Defelbeftonbe befpeucen.
©e Jleecc ban Beverningh, getocfen €]ctcao?bina= ci^ 4&ebeputeecbe ban toegen befen ^taet eenbe i|ee« tc i!tCUCb0?(i ban Brandenburgh,cnbeopbe©2ecbe- Danbclmgl) tot Cle ve ban Daec toeDcr Ijectoaect? g!)C; heert/ [)eeft ben tweeentwintighften^ïpjilgljcDacn fommieccappojt banbenuptflagiibanfrjne aenbeüo: Iene negotiatic ialbaec / nirt ben gebolge en aeniiïtbe ban Dicn/en becbolgin^ ge-ejeljiljcttt/ oocïi laten lefen bet (ïïcactaet ban Vreede 5 me t Iict fepacaet Itrtnchel öarc toe fpfctecenbe brn achticnden bcfe^ / tuffcben öcfen ^tart tee cence/enbe ben SSiffciiop ban Munftcr
tcc anbcre — ' " ' ----------------
flootcn/
felben .
leent/ niitfgabet^ oocft copie banbe Hete ban Guarain- tiebpbcnttoningftban Vranckrijck, op öetboojfs iCrattaet te pafferen/geaHtöotifeett booj b'onbecteec· fecninge ban fijne .itOaje(tept^ j®inificc/ ben iltete Coiberc, j^ebbenbe Daec en boben noci) ge-rj;{)ii»ert fijne 25jieben ban Ctcbcniie/ fo ban be Ijoog-gebacftte Ifeet üteucbojftban Brandenburgh, al^ oocfi banben j|cece Piince ban Anhalt, toaec op gebelibcccfct jijn' öe/ öebben öaec ©ρ. H8og. ben boojfs ©eet ban Be- verningh, boojDfflelfiggacbenpbec/ mocyte/ bigi= lantie cube conbnpte in'tuptboaen banbe boo;f3 fijne («rommiflic geljabt cnbe gebjnpeht/ bebancfit/ enbeboojt^goetgeboDben/ Datfjet meecgemelbeiCta' ctart ban ©?eebe/ methetfepataet?(ctijcltcl/ ober «acbt/ cnbe Date copielrfcftgljefonben foube too?Dm aenbecefpectibei^iobintTen/ met fecicti^becfoecftDat Öaec €b. iBog. pebcc inben öaten / 't een cn 't anbec tcnalbecfpoebigljfim/ imniftsSbooi Den gcpifftjefC» Drn ttjbt toilben ilatifjcccen/ foo Daefï ecnigljfintf Bclijelttoa^/oprmngclatenbaen/ iqjDat becboigtn^ allesS berbeerbigftt / enbe tot Dc iipttulflelinge ban toe^= fee 3ijDt^ Hete ban Ratificatie gcpjocrbeett/enbe Den bojbecen in!)oiitban'tboo?frlj?ebe€ca£taet/ fonbrc uptfielgcejïcutccctmocljte toojben 5 Datboojti bpDii occafle/ betoeiclie aenbe ^zobintien nocbmaci^ op 'thoogöfle gecrcommanbectt foube toojbeu/ fiacc <öb. Jéog. alfnocf)/fonbec ïangec uptfitl of Diiap / pjom« ieiijtfetoilbenfutnetenfiacc Quote^/ inbeConfenten |
j gcb?agentotc);ttutieban't®cactaet-ban affifientte/ met ben ï^ecce $ifurbo?|ï ban Brandenburgh opge= ' recl)t/ tcncpnbefjaet: ©0. ja^og. ban; boo? bciinaem morijtf η taojbfu gemae cftt/ öet tooojb banben ^taet met Hanbtengegclfoo foienmelfjch bcbeftigl^t/ mcti tecbaebtteliDeccrcnenbepjefleccn; Dat ban götlijcft gefcö?eben foube toojbenaenbe itjobintien ban Gei- detlandtfnOver-Yflei, bathacr^b. Jj^og. tnca^/ Defelüe Ijet noobtglj cnbe bienftigö acbten/ Doo? cenige <l5ecomm{ttecrbfn d'Evacuatie ban De fetcben rnbc Paetfen/ cnbe aflepDinge banbe SSiffcöcÏipeijcite toilben boen abfiltcren/ al^ thebc aenbe gcercnOaec Üo. Jlöog. ©ebeputeecbni enbe (©ebolmachtigljbc te©elbe/ batbcfelbebacr toe/ boo? foo beclocttecs citoic cnbe relfojt banbe Generaliteyt aengincR / tcni= ge bequame perfoonen toilben Difpiciecen cnbe göe= bjupclten.
anbilibrcaticgclept sönbe/ i^ goet-gcbonben en berflaen/bat gefcljjebeη foube toecben aenbe ©ecc ban Beuningen , cjctcaoibinaci^ jUSiniftec ban befen ^taet In ®?anciirijcli/ Dat ijp ben fóonincftalbaec ban toegöen ftaec ^o..il®og. foube gaen bebancften/ boo? Dat het fijne J!19ajc|if pt belieft Ijabt / in 't boojle= DenSiarrbe betoufie jrcanfcfje 9£u);iliai;c Ccoupe^/ tot fetonti Β ctoarct^tefenben/al^ mebe obeccnbe tee faecltc uanbe goebe co-opecatie tot irpttoewitingljc uanbe©jecbc/ boojlebcn ^onbaglj ben achtften br=
met ben23ifffljop ban Munftcr gctcoffen/ baec bp borgenbe foobanige complimenten al^ ijp foube oo^s beden tee materie te bienen/ cnbe betbolgcn^ te bers foecticn bat fijne .lïföajeflept ojb?e geliefbe te gebeu tot Ijctafeiiteeugge Dalen banbe boojfcl)icbe ffeanfclje ^u);iliaceiircoupf^ / cube bat bcfelbeojbjEmocliten toecben ge-ejcecutectt/ foofiacfl bc tocbce-3tjbt^ Siatis ficaticn op^ijet ®cactaet ban ©^eebe met ben boojs noemben 25i|ffDopgcmaecht/ fouben toefen gc-e)cicai beert enbe uptgetoiffelt. «δη ftcm boo?t^ £>p occafic nocljmael^ getecommanbrrrt Den lloningljcnbe ciberà albaer ban nooben toefenbe/ alle nabete Μαφ tigt)e cnbe cfficaneufe Deboieen enbe (i^fficienocn te toenben/ ten cpnbc be betoufle driemeel hondert duy- fenc (öulben^ in minbeeinge ban 't ^ubfibie/ bolgen^ 'tjongljfie®ractact befen ^tact competeeenbe/ niet ten brele/ ofte bp pactljpni/ ofte op iCfrnnjnen/macc in'tgeljeel/ cnbefulcli^ fonbeclangec uptfïel ftccs toarct^geccmittccctciibeobicgcmaeclit mocijte tooie ben.
.ïaacnljabtDit2iafcbccIgep?ogno|iicfcrt/ Dat het toonbcrl)cben foube boojti^jcngfn : cnbc fpccialtjclt eengenecalenoDoiloglj. «aecinbefc tó'Dt beJVIun- fteriche ©iecbegrflaotcnjijnbc/ quamoochtpbinge bat in Vranckrijck be ftoningö ban Engclandt toe» flonbt beJBicbiatie aen be iioningin fijn iföocDce: immec^batftjnWmbaffaDcucHoliiï Defiuegen noci) foube flibfilteeen. <l2nbc|)acc5?o. jlBog. gaebenla|ï aenbmI&cccbanBeuningen om inbe Confcecntic te mogen pjcfcntacn toat fp bp ^aee 23i(ef ban Den elf- den ^ccembai^ |)aDben ijiwjefentccct aenDen Sto= ningö ; namentlijcft tocDccjUOt^/ of alles weder te ge- ven , of alles te houden ; Cnbe op Dcfelbe tijbt toicct oocfi gefcy^eben / bat be {toningij ban Spangien ijabt ócngntomen / be ban Vranckrijck aengeboDene mc- diatie tUfT<^cn Spangien enbe Portugael. I@aec boo; oocit Vranckrijk te hennen gaf niet te fuOenaggreffe* ren Brabmdt j ^mmec^ met al^ na bc boobt ban bc« fen iteQningi)ban Spangien,fanber mannelijcltc etbcn. 3@o?benbeaIfoo De gcont gelept ban eene langbupcige ©?ccbe.
Üg^tebectoonbetentoafl/ Dat ern fleste S3if< fcI)op/ een Schaep, gabbe Drtbcn attacqueren cett Leeuw, ren foo macijtigen ^tact al^ brfe: CnDeDc felbe Q(«2acf)t om te moeten Deljiilpe ban Vranckrijck upt bebelen/ cube Die ban Brandenburgh cnbe Luncn-
ffiianc-
ntn eoD| S3eiiHiii· aen/ Jiw- aenötien vitati: oöetftj. iitngoe- Btii phec
bebaiict.
flMtAgfi neii tot Idjetie.'
cn OORLOG ^tSes-en-'veerüghfie Boeck. 103 1 |
-ocr page 1048-
S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
T^iiii ban elle ftuïy ban ©jimöen/ enbefoo macDtiseBp^ ' anöcu op bcii Ijal^ bebhfn&f/ faa cttitjcftm
----- as^ccöe niacchtc: "Pt i»'1ïct!jcfielen te firn i^.
aüautaDchniÊunicmonDE ffoflfn/ öat ftp een boet ïanDtöaDbtbtrlooifu bp öen <©o|lo^j t .fl^afcönt Iipfoobeel©ofïfn/ cnöe immet^ boo? alfnocb fjou^ baece ©lartfr» in tbjce p?Dbinticn in öaDDe. Jiae Dat &p aljcljrel Drenthe af-£jeIoopen / enbc gcfpo' lieert/ enDe in be OmmelandenlangljgljeDominecrt liaDDf. .Jiae Dat öp De biet ï>?obintim oenoeaDfaen» t'fpnöc haet bupten GreditofjCi
fifit/ enDe ΰς gantfcöe· ^taet tot Dcpetplejcitept of DifuuptgljefajacljtDaöbe/ caccfienDeÖe Coramande- menten te Belöc; OïnDe 'teniplop ban btn iccce éjintc ban Ofangicn. |?abDe aleer öet ^tift Muniter riclcbcu beri fouies cnöe btpatien ban öefen ^tacty rnDc fprcialijcU Dat ban De Dieler ^c&an^ j 'tJBaiS Doo2bifcaöarrfrictoflecb)?ootïicii/ cnDe inbfc bacDt baDDc De S3i|Tci)op ontbccht l)£t fcrceet/ Dat Defen atart op De VVelfphieifche Grenicn fUJatft bjagS/ cnDe licl3t bupten poftup? lion luojben gcllelt.
Boeh ccn üJonDec bjaft / bjaa· Den aSiflTcIjop De nilDDrlcnbiiH licergl i ©aecluicrbt bed gcfabnfeert üan Cclkctcn Die {)icc onDcc De fapiflen boo? {jem luuïDrn nijebafn. .maec toat enqucfcciS ijft |}of ban lÖclbfïlanbt Dan· obcc becbtj 'tfJsS geüleecUen bat IiftbjinDttoap ·. Sijnbe mipjaeticabrl öat <£oUcctcn onDfi; bed nienfcljen foiiben lionncn fecccct blpben : (éclijtïtbancenJanDuvc, Coopman bani^auoüec inbrnjfiagcobcbangm/ enbe mrt 25jicbcn üan ben 25if1tl)cip aen Den fioninglj ban Engelandc bcbon- Dni/ enbc baec obci- bcfcljiilbigljt/ Daccbangljcab^ fülbeetttoiecbtbp't'l^of: Jsijnbe oocit belaccljelijcit tegeïooben/ Dat [jct ren ©ojlogb ban Religie üja^: ©riijchbeel ban be firgecrinoö fclfé fpjaccficneube opirieerben. iDantimmci-^Engehudc, ftjn eenigljfic (©foUieecbe / baas: Proteftants! «Igube Sweden ooeft Proteftants, fctjcèn alfoo onbecnocgöt op befcn ^taet atö op Engelandc, clibe üjcbecom Vranckrijck uan
DrÌ25i|Tc0op^i3cIigic/ tua^ Deftn ^taet/ baunnbcc
^'^enDÌs'bcrc]^^»^^^^ inben iongljfien Poolfchen ©ojlogö/ afliftecenbe ben {loninglj/ Paeps, enbc contcaciecrbe ben Sweden, Frorcltants. ^ijnbc ebi= bmt enbe IDecelt-ftonÖigl) / bat De |)otcntaten gbeen ficligic aen fien ; maec alleen Ijaec i>taet. «Önbe alle Öacciörtten enbe fiaccateli tegtjcn anbeteöeiigien gcinaeciit/ öcbben göeen enbec cebcn al^ onitebc» letten fcditieendcoproer, bic booj Den todoopban anDrcc gefintDebcn bjojben gecaufcect: 5E»e ficcate (JScmcinteiuccbtlüij^gÖemacchtbat bc SaKgbepbt (n bcfe of bie Difpupten gelegen f^: .ïJSaec Decritlte enbe notabele/ bicljaecbaeconbecbecinengen/ foec· Renbctpbdijc&egcóatljcpt: IföogenDe Ipben Dat De 3icecaec^De <6eincentc op bemoutoefpellen/ bat Defe of Die alleen onfeplbaec i^; i^atmen bupten Defe of geenc opinien te bolgen niet Ranin'töqcRe Cfjjifii ^n of Hoornen: ©at ftetoube Apoftoiijck Symbolumnietgljenoegöi^: 3&atmen nocD anbece feven en dertigh IHrttcHlen moct gdoobcn, Sfinbecc batmcji d'Aufburghfciic 'JIJctöcftelen moet gdooben/ Ettbc alöncnfe tod rpamincert/ iffecniet een bie ccn banbie^ctijiciiden ban buptni fai Iiouncn feggcn; giaetoedljebbenfeöaetbagennietgdefcn. 't ggIjaet: oDenocgl) batfe gelooben Dat be Paus Den Anteciirift tù/ enbc be Papiften Afgoden Dienaers, J^oetod bf ^atifelijritc bupbdijcfibdijben/ batfe gfteen anbec Geloof öeb&cn aï^ 'tfdbe Apoftoiijck (©doof / of Symbolum, Datban De?llpo(ïelfjcfie tijben af Decccl)= te definitie enbe merck-teeckcn ban'tCl)#eljicRe «0doof. «SinDe Dodor Luther bcrfilaect boo? ?inte= cljjifien alle ©oletijcfte^iincen bic be luraE^ifiopalift ende'cK.erckelijcke gel8ghaen gacu tcecöen ί 3©dc= fte opinie be Proteftantfche Steccacc^ ai te famen oodt tod in IjaecgemoeDt/ enbeDegelccctliein gljefcöjifte app?obccen. €nbeb'intputaticban Afgoderyetoccbt Dp alle bcc(ïanbigDe geooibedt laccüen^ toaecDigij ; Jèantfpaennienianbt eenigfje (JSobbdijcfie ecte be= toüfen/ als? aen Die on§J in {jEtSymbolumtooiDtbes |
fcljKben, €nbe torcbtbffc faccfie bappcc grrctoii ^^^^ quectt/ opcnbetcDljcnbicgcfnc bic (©obt niaccUtn
Autheur van de lenden : ^mniet^ Die foobanigï)e-
Ijatbc nianicmi banfp?fccftcngcb?iiprticn; ®at be Hontnglj Jacob ban lingelandc bacc Pan fcgljt ; ca- veadum ne cum punt anis qnitufdam, Deum faciamns auterem feccati, «iinbC cni anbCC fcgljt : Fes ex Phi- lantrtfOié' benigniamo Primipo Tirannum, ex Deo Dia- Mum facttis. Item DoBrinam reformatam ejje larnts^ diabolipulvingr. arcem Satana, ex ψ(α omnibus mfidie- tur , f lurimos Jauciet,. muitos tum defperatioms turn /ecuritatis jaculis lethaliter eonfiget ,· Eandcm facere Deum autorem peccati, injufium, Tyranvum, Hypo- critam ■■ Nee altud effe quam interpolàtum Stotcijmum, Manichefinum, hibertinifmum, Turcifmum Deum fic defirtptum non effe verum, jedidoium, idololatras qut taiemcoimt. ê>ietfoo toO?bcnimputatien met impu- tatien betaelt ; b'<iiicne pactp fegljt/ gbp lieghtet: b'^finbcc fegljt tjet felbc : «Snbe bic flccclifl in De mont i^/ toint Ijetdefinitivelijck. «ÊnbclaccljenDe Heyde- nen, Jooden, Turcken ende Atheiften 5 ©atb'ccjl CÖJifïenb'anbec (bienocötan^öct oube ttiftcft teeee ficn Dc^ 'Jlpofiolifcfjen «©doof^ bjagen ) upt Ijrt he Chrifti fïupt. 't 3©elcft bc gcootfic opgeblafentr beptbanbe i0mlt; ilinbe ecntoace Antechriilen- heyt; J©antmeniiootChriftusnietfgn ^tod enbe Ι<Εί)?00η: Die alleen koomen fai om te oordelea de levende ende dc dooden. ©c ï^olcttjcftcn ncmeij bat ijcd anbersJ: Die Hupten b'anbccc^tittn enbe (©efintbeDrn niet een^ bupten bc ^tabt of ^taet:. ilaec ©laecaten |ien alïecn op ben oproer enbe feditie. Die onbec piëteit ban De Meiitie moeten fcbuplcn. «Sinbefootoacccn alccebe be ïimfedtjdtc con^itutien ban b'ceclle Cö?ifïenen af(fïctT.T. de S.S. Trinitate fide Catholica ^ ut nemo de ea contendere eudeat )
'tgcmoebt en gbebacftten jijn tol b?n: jnaaecpebcu pebecj^abccbe^ ï^up^-gefin^ macb ftggen/
vade foras vel moribus «tere noHris. ?liic placcateli
banKeyferKarei,banConinghPhilips, toacen (in gebolgcbanbOubeltepfftljjcfte) nictaliS toaerfcfion» toingen. Vade foras, ρ WS nofiris moribus uti: 3(1^ todfïcnbe DattecDegcootcnonDecfpedben cnDenicu= toigbeptfocbtcn. ©dijcftDaecgefcbieDti^/ metbec= lie^ ban alie^ toat Dc ïïoningb biet' baDt : maec aeen>= fint^om De liebcn in baec gemoet te pjangcn. trt bectcceft i^ baec nopt becbooben gbetoeefl: bpbup* fenbensijnfe in Hollandc, Engelandt , Ooftlandc bectcoclien. ?ille in 'tlanbt omgeBjacbte Doo? De 3|u(iitie toacen geconbincecct/ Datfcbabbenmifbaeii 1 nietin'tgdoobe/ maecin'tobcrtcebenban De®lac« caten : bic niet fpjaccftenal^ ban vade foras vel mori·, busutere mBris. (iSnbc Dat 't flSuangdifcb gebobt r Wort ghy vcrvolghc in d'eene plaets, wijckt endègaec na een ander, ^ulclic paccaten toiccbcn gbemaecht alrecbe in't^aec vijfthien hondert een entwintigh, na be eerfie betoegingcn ban Luther ; met enbe onbec toelcHetccHontbecfrbcpDc anbece/ al^ Doops-gefin- de, Geeft-dryveis,&c, bact mfugbDcn / bie bedop» coec^inbetfcbrpbenplactfcnbcrtoedtten/ enbe baec« om aen be Jicgcecingb in AiebedanDt o«jfaerfte gaben ban baec tegen tebctfien : cÖdijcR Borre opbet^act; lyf T. in 'tecEfic 25occh folio aentoijfï/ enbe peDec Vader des huysgcCns, macb DuIDcn of niet Dulbcn/ Die bp Μ of nift toil/ πι De alfoooocft meent pebec Regent. b'€prcuticnriibeprcfrcuticn5ijnbego(l bed giaeccn na bat een pebec getoaecfcboutot toa^ boo? bc bepaccaten; bic ban be^ onacngefïen bltben/ enbe baec firiben in'tpeciic&d ban begufiitie/ babbent nictDenaeucbanDeJ0cttcn/ maec baec epgbenna» latij^ept Pfbalfiarcigljeptte toijten. g^iebeJiacc enbeilKacbtboojfigbbeeft/ DoettoatbP meentgbc= bpuDen enDe becbonben te 5ijn. ^ulc;c ban te noemen Tirannye, i^btoacfbept/ jainbecDacbt toibecfpan= nigöept. «Siche iSìegecingb foecht figb te maintineren: bie tod fit toil geetn blpben. IQaec 't id alle^ om bec tijbtïijche ; inbe^paenfcbepaccatenfoo todaï^ in Dc ^taetfcbebeb ichgcficn niet al^ temporale (Iraffen/ •geen eentoigje/ geen uptfluptinge «pi b^t Rijckq Chrifti. 5&at oojbcd bomt Chriftp tof·
iPct» |
-ocr page 1049-
li: il
Ili '1
li
"il
cn OORLOGH. 'tSes-en-^eerHghfte^oech 1035
|
t666. i^icijaftjen eèrt stootc Queeckery , batmen . meem/ batDc©?incen (möaecpjactijcit) ati&ere Re- ligie Ijebben/al^ ben Staet , enbebnojfoobeel fiet ben
Steet bali ofonbafl macchi. <2ntie 't foube btfl Kcfbe cnbecenö?acl)tbectotcfienonbec bc Chriftenen, teflen iKKCÖte Antechriften, bc Heydenen, Joden, Turc- ken, Atheiften, foomm opBirl bau te ttcDcn op ben Tiiroon Chrifti ; oo|bECInibe be ïebenbe enbe booben.
Ban aebjupcBt ben^aH^ alleen/enbe niet al^ een^in't^aer} <!Enbe be iSercformeerde Leeraers, foo menist) alfìei; jijn / gclijupcltenfe eicft vier mael in 'tgiaec: enbebefausgljEbiupcftt een facljte manitc ban fp?eecllEn/ feparerend? {amthem^famus) )im be föecchf/ bic {jaec fcU' baet ban gljefepaceert enbe afgefneben Ijcbben : enbe be Gereformeerde Leeraers fluptcnfe upt Bet Rijck Chrifti. g^at i^ in fijn öaeöt getreben. ?fiibu^rp?aerftenbemobcratieenbe ©jebe- Uebenbe.
©e ©eet Chriftiaen Aelbrecht.ïgeCtOBÖ ban Slees- wijck, Holfteyn,&c. ^r&jeef ben drie en twintigften 3ίρ|ίΙ aen öacc ï^o. f®08.beren2e?icf ban aficlucfts toenfcBinfie.
Onfen vrkndelijcken Μεηβ, οοφ gunflìgtn groet, ertile onfengenegen wille te voorè», Hog. e»Mog. Heeren, Byfondere lieve Vrienden , tnde Nae~ huyren.
GElijck wy > die tuflchen U Ho. Mog. ende den Heere ffiffchop van Munfter, L. opgerefene, ende tot opentlijckefeytelijcke uytgeborfte on- eenigheyt feer ongeern vernonjen hadden j ΑΙΓ00 heeft ons dat niet weynighverheught, althans defelve differenten ende verfchillen bemiddelt zijn door de Genade des Allerhooghften, door de minnelijcke in- terpofitie ende onderhandelingh van hare Keyierlijc- ke jWajefteyt, Koninghlijcke MajefteyC, ende de Keur-en-Vorftenvrede-lievendliick ende goedelijck aengeftelt ende bygeleyt zijn : Wy Wy congratule- ren derhalven U Ho. Mog.vrundt-nabuyrlijck, ende wenfchen van harten dat den AlmogendenGodtde- ielve geflooten Vredeeengeluckighfucces wil geven ; Ende nadien wyuyt den ons copielijck -toegekomene InSïrumentoPacis onder.anderen vernomen hebben, dat van wegen U Ho. Mog. onfe Vorftendommen en Landen mede in defelve Vrede geincludecrt ende in- gefloten worden, 'twelck wy fullen erkennen voor een fonderlinge vriend-nabuyrlijcke genegentheyt : Bedanckende daerom, ende fullen ons bevlytigen, om U Ho. Mog. ons danckbaer gemoet te kennen te geven, alfop d« fy in alle toevallen haer daer van gant- fchelijck hebben te verfeeckeren. Ende wenfchen tot befluyt, dat oock in't overige allenthalven die heyl- ftme Vrede geftijft, verder bloet-vergieten afgewent, ende alle voorige goede vertrouwen heibrScht wer- den, ende dat die waerde pofteriteyt voortgeplant mach worden j U Ho. Mog. alle vrundt-nabuyrlijcke ende behaeghlijcke dienften zijn wy altijc willigh, endebereyi te bewyfen. Gegevenj&c. Gotcorfden drie m fwintighfien Aprilfefiien hmdert fes en fefigb..
30e ©eet ^tocebtfclje i^^efibent Cley quara in
'tIaetjlüan?ip?iItotNyburgh, sijnbewocöonlanBi ?]··««- in Sweden getoeefi. CoUonel Haerfolte fcöichte <"S. tetfiontomiiembcbifitetesiben/ bocljinpïaet^ban bk t'accepteten/ enbe hem baet toe een up? te noemen/ Beeft öem acnfïont^fün ^cctctati^eefoniien/tnbeen fïttifeten/bat fijn <eb. niet ertueten Bab be^ Colonel^ eenbjefen alBiec/ becfoecBenbe oberfulcft^ tóe eec te mogen Bobben ban Bfmbe eerde biflte tegeben: fêp ijeeft b^e beleeftBcpt na bcBootfn beanttoooibt/ cn booit op fijn €ac(^ ttebenbe bie gbeteet (iont / i^ BP ban opgemelbe ï|cec Cley bupten be beuc ban fijn ftup^ met pjoteftatie en cenobatie ban opgemdbe' complemmt ontfangen/gelöch ban ooch fijn <i5b.Bem boo?t na be mibbagB be contra vifite Beeft gcgeben/ cn nebifcouteert obct'tfucct^ ban be negotlatieban be Hecc Ysbrants, enbe boojt^obecbe Ulcmatuccban Denemarcken, bocB 5ijn albeffdf^ bifcoutflenfooge» fonlÖtiK ctt göetoced /. bat Bp Haerfolte im üt
üloiPfin
(eneca-
luletrt
Bil'dt
;»tiMt
eMcbt |
aecn crten Beeft gebonben/om Baet io-USog. ban be j^^jj biientfcfiap ban y weden teftonnen berrcecBrcen / Bfo
lijch tee contratie fijn <Cb. oneer anbercnmetRIaetc--
tooo?ben fijn mifcontentemcnt beebe bïncften obec 'tDecnfche®ractaet-?trmatntc. ïDaec trgen bol^ geni ftjn feggen/ Sweden fïflö boo?een contta-?ir= matutemofibetfeecfteren. b'^pgcmelOe geer Cley Bab be^ boocigen baegBi bp Baec Jp. jp.® te Hoya feeree te ?8ubientie.geBabi/ enbe berfoeBt/ bat ben ïio» nin^ ban Denemarcken upt ben naem ban Sweden, Brandenburgh enbe Bact jF-befonben mocfit töojben om fijn SStmature te boen ccjTcten/ enbe ban 'tCcactaet met Baet opgerMjt tcrenuns
nrem/ snefentctenbeinfulcfiencai/ batBaerf.jF. p.©.aile contentement en betfeecïtertBeut ban be ïicoon Sweden foube tpcberbaten ; botB Bcoben Baet jF.jF· Biit ΐφ bilatoire gcanttoooit.
ê>önbetec®ergabiringBben laetften 3(p?agflefcn be iïcqnefïe ban ben Heet ©tto/ (i&abe tot Limburgh asojgu* enbe Broeckhuyfen, &c. ïgeec tot Borcoloo, berfoec= feenbe om be cebenen baet inne betBaelt / bat Bcm al^ nocB biebcöuIpeigcïtcBanb mocBte ocbobentoojben/ om te gBctaecfien tot Bet effect banTiebeïtenbe^eiii tentienobrc ofte toegen^ be boo^fi ©ecrlychBtpt Bor- culoo flep^onuncieert/ ofte bat Baet i|o. ji©ofl. Bcm gelicfbentcboenSBeten/ of Bpbpmanquementban anbetejnibbdenban fatf^factie ofte accommobatie/ bffclbe ï^eetiöcfiBcpt Borculoo, ooeft acn ben ©eec S3i|fcB(9 )oan IBunfter foube mogen berboopen/enbe bat Baet il|o.|Bog.foobanigBenberfeoop niet onaen» genaemftjnbe/ ben i|cccbanBevemiDghgeIiefbente committecen/ om be confetentien baet obet te bJOf nen/ ten epnbe befeibe boo; au^oritept ban Baec fóo. Jlöog. onbetfiut Jönbe/ b^ te HeteccnbeI^uamec cfTect moiBten gBetoinnen : be iw»;^ fieouefle i^ ge? Bouben aen be f eaen Staten be^ 3to?flenbam^ Gei- re enbe <©?aeffcBap^ Zutphen, met betfoecB bat Baec «Sb. j®0B. op 't boo?f3 fubjert toilDen laten toeftomen Baetconftbecatien/ maecbefefwcftcfierfreeenbooK^'
le staten bt^ 3Do;f{enbom^ Geire enbeC$;acf^ fcBap Zutphen, in confibetatie genomenjebbenbe mnc- 'tgeenccnigentijbtBittoaett^omtt£ntbe®cactatni ban befen g»taet met ben aSiffcBop ban Munfter bia^ ^ï'·. booigebaHen/enbe baec bp getematQueert/ bat ban !$tibtr- bie liltticulen tot Bet betomen ban ®;ebe gBcp}oje«ianDts(' cteett/ maetfimpeletommnnicatic enbe lectuceaen gf^»* Baec €b. J® og. toa^ gBegeben/ fonbet befeibe te Beb= ben ftonnen macBtiS toojben/ enbe bat oubertuffclieh ebentoel bie boo;noembe|^?ebe-BanbelingB/ opp^o^ jccten toa^ boojtgefet/ bupten Betbptoefen banpe^ mant upt bie®jobinticn meeflbaecbpgefnteceffeert jijnbe/ baec toe getommittcect/ baec Beneben^ bat ebentoellopalle bieRemarques enbe behingen op be boojnoembe^rttcuIenbpBaec «Sb.genomen/ geene ceflepieboa^ gcmaecftt/ betftlaecbcntoclgocbeceben te Bobben/ om bie ^p;obatie ban Betboo^noembe iCtactaet met ben 95if|cBop ingegaen/te bifficultecen : niet te min in acBt nemenbe bie inclinatie banbe anbe? ce SSontgenooten tot ben S^^be Bobben inbeiQati^ catie enbe ^p?obatic ban'tmeccgcmelDe i®ractaet geconbefccnbeect/ met bie meeningenocBtan^enbe onbec batbaflbettroutocn/ alfoo in'tfelbegBeence> guacb genomen bjiecbt op begcIebencificBabeninben Munftcrfchen<©ojIogBfapbe angefecentn becfdbec ^jobintic/ bat be ©enccaiitcpt niet alleen alle be fcBa^ ben enbe inteceffen foube cefonbecen enbe bccgoeben/ bie boo; bie bpanbdijcfteattacQue enbe inbaflen banbe 25iff£BoplijcBe®oicRcten/ bie be booinoemöegoebe ^ngéfetenen aen^ebaen tuacen/ maec oocü bie befeibe boo; b'inquactienng ban be H^tlitie ban befen ^taet enbe ooch banbe Franfche aijciliaice iCïoupe^ Babbcn geleben / enbe batooch be «©enecalitept befelbepjoi bintiefoubeguacanbercn/ inbien boi»beti}oo;ben in 'tfelbe^ïctödtel ban'tboo?noembe /tcactact betbat ut iffa renuntiatio nen pr^jadicet Ivrt Imfery, eenigjc actie tegBen^ be ©jobintie of <i5;aeffcöap Zutphen, aengaenfebeigefClOcliBcpt Borculoo raoclbte gefUfci? teetttoojben. .. |
-ocr page 1050-
i666.
1034 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
vierden llcp tcc ©crflaiifciiigse fle-eïBi^ beEriDocistìcrbolgcn^gElffÉtibe coppe ban&e ojflinde iìanficatic banben tecce ®ί(Γφορ op'idcactaet toan ©zcöe ben achtienden lïïijil ïelileöcit öinncn Cle- veREflootin/ cnöe bpötn^eccftacigbanöenöcioaö· SijeJiieïöE Sa'iircöop aïbifc oücrsÖÉbjacbt :
nEbfÙbfceErt frjnbe/ ijebtifn ftacc üo. Λοβ. (ïbö Dc tcnfiebanöetjoo^iiosniDeacte ban Ratificatie ^eUa- ten gebollrn/ Dan aïfoo ben gmiEÏbiii decretar bEC= ftlacröcnictgfduaUficetrttctÖnom te jjjoccbemitot iintluifrdingljbantocbfcsijöt^iïatifïratic/ Bortge= bonben bat De iSatificatie ban bffcc jijbe gefonöen fou=
be tofrbcn acn Jacob van Sy borgh, ^^jodaectba»! ^t. Michiels Geftel, QctorftH ^cccctacfsS baiiöcn ï^eec ban Beverningh, om tot Munfter Qe-cj;tcabfECt eitöe obei'gcleteit te toojben/ fulc)i enbe bacc 't bcijoojbe/tot tüdclicn cimbe boo?ömibe{)oojl!jtitfacte banantt)o=
cifatie üJ omnespopuhs gfbcpcfc&ecct totfct. il3pber^
«i etn acte ban pubhcatie gebf pefcijcitt / toekfte pufali' ratiealoinnie binnen bcfe Eanbcn g^efcijieben foube toehcnienbe ïöocnfDaglj cbec veeithien öagijen/ ben negenthiendentefc^/ nicuiïie fìijl/ fuHenbe ijtccban Hotificatie grbacn toD?benacnaileÌ9?obintien/ Φε» nfrociccrbe tanbtfc&apufη / ^teben enbe ïeben ban Dim/ benïSarötban^tatc/ bcCoïIegientec?tbraii rtiïitfpt/ cnöe ani aite aSonbfcneur^enbc Commans öfiii·^' banbe jfcontitc-plactfen befec Stanben / met üccfoeeh enbe begeecte cefijectibclijcïvnaec pebei;^ glje^ ïcgenthÉPt be boojfcl)?fbe publicatie ten boojnoemben Dage te boen. ®oo|t^ öebben ijaec ©o..ï!©o8.beci focljtbelleetcnban Raeivdc, enbe anöece fiaec üo, .1HSog.<©ebeputeeïDfntotbe iSiiitaice faecften/ om banbe oö^maecïite ®?ebe notificatie te boen aen alle ©eccen ^mbnlfabeiir^ enbe 31©inifiecg ban ïtonins nen/©2lncen/#otnitatin/ enbeöepuWijcRen/ met Dien bei^anbc/ bat be.boo?fct)?ebe notificatie aen be i^fecïimbaffabeHC ban Vrànckrijck, €i;tcao?binai ri^ Envoyé banboi Keyfer, aentoefenbellSiniiïec^ Uanöe Siene cii ©ojfien ban Keulen/ SSianbenbojgli/ .ï?>ieutobo?atj/ aSjonftoijcïienbe atunenbojgï)/ eïjc= baen foube vuccben / niet enbe nebcn^ foobanige com» pïimentenal^cefpcttibe toacen palTenbe op be ©ffi= cifrtbfibeï^eccénÖaEC Committenten/ tot bebo|be= ciugljbrcBHbebpsiBjac&t; tottoelcfien epnbeoocft aen bcfdbc/mitfgabec^aeribc ^eewnliruc-en be ©oji ficnban Mentz, aeijfcgopban Paterborn, WolfFen- buttciftibeHanover, beïeefbe 2$?ieben banbancRi fcgginge gcfcï)icbcn toiccben i ooclt bp fcfi?ij= benji aöbcïtcntie ban't geen boDjfcÖjebe gtbaenaen alle bejÏ5ini(ïcr^ ban befcn ^tact buiiten'^l,anbt^ ccfiDcraiDe: IBiibcr^ iggöetefolbeect/ bat bebooifs acte ban publicatie geb?uchtfouöelitiecbEninöe3|e= öetlanbtfcDe (Cale/ enbeiCvactatcn ban®?ebefelf|i inbe aatijnfclje enbe ,®ebfclanbtfcöe €ale / met enbe ncbEU^ be ccfpectibe pouboic^ enbe acte ban ïiïatificatie. €nbe fjjn ban öet felbc Ccactaet ban ©jtbe De gl)eb?ucfite epemplaccEn/ be Pjobintien/ alsS ooclt be ^eaffocieccbe atantbfcfiapipen / ^te» Dcn/ enbe Scbcn ban bien/ tocgljefonben/ mitf= gabcc^ aen be JBinifieriS bupten'^ïanbt^ tefibe^ Dci-enbe: gelijcft ooclt aen befelbe®?obintien/ ©eaf focicecbeaantrcljappen enbe ^teben toiect aÖefcÖ?E= ben/ batöEfclbeopben23ibbagj/teteten/ ben eec^ fïen toocnfbag inbe acnfiaenbe jasaentlulö/nieutoen lïtjl/ inalIepublijcqueKecclten/ «6obt ^tlmacStifll) obfi; be boojfcftjebe gljemaechte ®|ebe toilben boen bancfteiy loben/ pjijfcn/ enbe baec Beneben Sibben enbe fnieecïten/ bat fijn ©obbelijche maaielicpt fönen ocnabigcitsegcn/ooch ©^ebegrtiefbetebei; ecnenmet b'anbrreSenabupsbEbanben^taet befec lanöcn.
©en Tefdeni^ gcl)oo2t ïjet cappojtban be Üeeten ban Raesfek, fHbe anbcte öaec^o. |©og. ®c&cpn> ieccbcntotÖcHSilitaiire facehen/ acBtecboigen^ibec felbcc liffoïutie ban ben ?lerden befe^/ gebifiteect enbe gccpamincect ficbbenbe &ct abbtj^ bci^ Kaebt^ ban ^tate / ten felben bage gefoimeect alljitc in ben ©age/ totbo!boeningeban|)aeci|o.3l©o.acfolutie ban ben twintighften ?ïp?iHeflleben/genomen in faecften/ Boe nicninca^ bat «enige Mun|iei;fcljc ©olcftecen/ öaei
iSfUie tot upt- iiiifTc- liliui) tiaii UiE- ì^c 3ntfi iSntsfi- cBtieii,
Ϊ2 a Ι3Γ0 «©oft
i^aifp;- iniint te feiipiii. |
in bienfi ban Engekndt mochten begebett/befdbefoui ig^^j
beftonnen tegen gaen enbe biffipercn/ öoubcnbe in __
effect t)Etboo?f5abbij^/ battenfpofbig|ienbenom6?c ban twaelf a derthien hondert J®anban'^3tanbt^ aaSilitie/ onbec be conbuite ban een baillant ftocft nae Ooft-Vrieflandti enbe infonbecljcpt binnen bc^tabt Embden, foubebegODcengefonbente too?ben/ enbe bat ban 't gunt boo?f3 aen be ©oifïinne Douariere, enbe be ^tenben ban Ooft-Vrieflandc, mitfgabec^ aen be Jlagificaet bei; ^tabt Embden, foube bienen gefcÖjebEn te hjecben / om bientfjalben te b?c(iaEn bec felbec goet binben/ met fetieufe cecommanbatieom te toillen bigilewn (φ öaec fecucitept enbe Defenfie/ enbe aen ben i^eec Keutboifi ban Brandenburgh, mitfgas ber^ aen be ©ojjïen ban Brunfwijck enbe Lunenburg, met berfoeclt enbe gantfcB ern|iigi|e cecommanbatie/ om op aile^ een toaechenb' oogl) te gouben ; 3Bact; op gebelibcceectsijnbe/i^goetgebonben·/ bat nabemael feec bienfïtgl) enbe nootóg toiett geoojbeeït/ bat twaelf a dertien hondert |©an te boet brljoo^be gï)efonben te toecben na Ooft-Vrieflandc, ben Saebt ban ^tacte - foubetoecbenberfocfjt/ombefelbetebifpiciecen/ om onbec eenbe^uaem Üooft {)e!;toaei;t# gliefonbcn te toecben / met lafi enbe autöotifatie op 't felbe Jlooft/ (om be^ noot) upt be i-efpectibe beficicten ban be Φε^ necalitept/ meei· aental ban Compagnicn tot bem te mogen tceclten enbe sijebjupcften/ baecfiEtbenbienli ban ben 3tanbe foube Itomen te becepfclien : be^i^aen öe3®?outoe©o?(iinne Douariere,ben ©^abeEduard Ferdinand,en be ^tenbeHbanOoft-Vrieflant,mitfga« bec^ aen Öe ,fl©agifïcaet bec ^tabt Embden gljcfcljjea ben/ bat Daec «öb. be i^eecen <©ebeputeecben / Die ben twaeifden befe^ fïonben Sectoaert^ te ïtomen / toilben autgocifecen/om obei; be betalinge ban'tboo?fct)|ebe Stcijglj^-boltlt met gaec io. i^og. in onbec{}anbeUn;> ge te tteben enDe te conbenietcn.
HlenbenöeecChriftiaenAlbrecht, i|ectoB0 ban Hoifteyn, op fijne boo? befcn aen Baec go. I^og. gebacn geanttaoojtal^ bolgtjt :
HooghTvaerdige, éfc.
W 7Y fasl'^cn ontfangen u VorftcHjcke Doorluch- «^j W tlgheyts MiiTive, gefchreven op't Slot Got-
torf den drieep fuiintighfien April leftleden,en tiangaei; daeruytmet fonderlinge aengenaemheyt vernomen, ίβ'ΛΒ" dat uwe Vorftelijcke Doorluchtigheyt ons over den j.^e,.. Vrede tuflchen den Scaet ter eenre, ende den Heere teg Sa» Biflchop van Munfter ter andere zydc j onlanghs ge- β"!- maeckcendègeflooten,iscongratuIerende, endedaet benevens is toewenfchendc alle gedyelijcken fuccesi ende om fuicks nader te betuygen, en hebben wy niet willen onderlaten uwe Vorftelijcke Doorluchtigheye daervoorenmitsdefen, ten hooghften te bedancken, oock wederom van Godt Almacbtigh toe te wenfchen allen Verftelijcken welftandt, volkomen lijfs gefont- heyc, geluckzalige ende vreedfamighe langhduyrige Regeringe, metverfekeringc dat wjibyilleoccafien van den dienft endc'tintereft van uwe Vorftelijcke Doorluchtigheyt effedtive, ende metter daedt, voor foo veel de ghelegentheydt van defen Staet eenich- fints fai konnen lyden, fullen betoonen dac wy ons aen defelve houden verobUgeert, ende de vriendc- fchap van uwe Vorftelijcke Doorluchtigljeyt feer veel eftimeren, verfoeckende dat uwe Vorftelijcke Doorluchtigheyt dser op een vaft vertrouwen gelie- ven te ftellen, alsmededacwy vaagantfcherzijnende blyven :
Hooghwaerdige, éf c.
In den Hage den twaelfde» Mcy, fefihien hondert fit en M'S^·
mc ©?ebc alfoo boltrocfien ^ijnbe / Beefi Öe i^eic SSifrcBopfijnaant-bolcRte ©oet enbete.Paett/an» Det^ ^aerat ben uptfcBot/&ab gdtontieei;t/ enbe een pebec naec fijn fêup^ εηδβ <iacftort laten paffctin ;
m&i |
-ocr page 1051-
en OORLOG Η. 'tSes-en-^veerttghfleBoeck, Ì035
|
ì666 Hpt Hoxter bjawn ttoec €oitipagnim ©accben fefCiiort©oIcft na Jlöimilcc gemaccöcfct / B&riDcfe ' Dücft vijf (iompnanicn SSjanDenbucgöfe ïïuptixfn Doo? Minden gppaffccct / om öawn macfcft tocöec na De Ìl5at:ch-29|anDentmcgb te nemen; «©e^üjeben DeDcnDare^ectiingenrtecchboojt fetten/ en&cgaD^ ben becfcöepDen bede (©ffiticren / öie ©enfioenen üan be Ccoon tcochcn/ enöe baec onDec üec|ct)EpDe Die inDe StunenbncBÖfcije Arméi limiteecDen, iiBiffeiii oecugfjt continueerDe Dat Dc^toeDenfouDen tan 1)00? öetitien Ooft-Vrieflandc te tnöaDcten i-«©en ;in)eDcn derchienden U9ep fouDen De beetji afgelegene fflu· epöeit- nenl)ucg[jfcl)e ffitoupeii beginnen temaccftecen nae 't cenöeboul/ Dat tegensS Den twintighftcn USep op Dc ügepDebp Soeüngen toefen fouDe.
?0etopleDcremtfes Dec fubfiDicn foo ïangebectoef= ben/toiecDtfêectogöEfnft Auguftusgefmt enöe göe» nootfaecht te Dimitteren öet Wolfcobuttels iïegi= ment/Dat ben onDen ÜectogB Auguftus i)acc'tfiup= ten ban De J®un|ïetfc!)e ©jeDe BaO toebec-geepfcbt. 55ellepfccfci)icRtcinDefetiiDt CommiflTie aenDen utoefen ïiteucboifibanMents omteflelpen bemiDDelen Debif' fttenten/ Detoelche bpeenigfte^tcnbenban'töijcft ' " ten iafiebanDen^taetbanijaec j|o.jaSog. toiecDen gÖepjetenDeect/ enDebjiecDtberigljt/ Dat neben^De aemobeecbeGravamina, meDe geboegj^t fouDen3tjn De p^etenfien ban öct McR op De ^teDen Deventer, Campen, enDeSwol ; CnDe ïjoetofl tjoogtj-geDaefite ïlcctcltteucbojfiuptteclijcli fcbeen Defe Commiffifte toillen Declineren / foo fouDe fjp ecfttec onDec De banöt bpDenl^eeceiÜepfcc cnDe pjincipale öijcfi^-^tenDen acn bouDen/ om ©ecftlacmg&e te IjebDen/ Dat bp ontHenteni^ ban een b?ienDeI^c(i accommoDement alle Defelbe paetfen enDe pjetenficn Dacc op pro dignitate&utihtateimierii becflolgt cnDi uptgeboect fouDetoecDen.
üettogöJurrien Willem ban Den i^epfecmeöe fl&enomineert/ enbe becfocöt om De Diffecententiif^ feften De sweden en De^taDt Brcmen teaccommoDf= een; ^eSl^ecbinge ban be drie {legimenten ^m^ Den biierDen met allen pbec boo;t-gefet / enbe bolgen^ beticht ban een ^toeebt^ <@fftciec / bia^ alle <@ffi> tiecggödafigeenDeenennoci) Hollanders aen tene» men / enDe Die gljebonDen toiecDen / Dat Defelbe 6p De monlïecingö toierDen gecaffeect/ men fepDe nocb ban vijf fiegimenten/ Die bp Defelbe Sweden metten eec= jïen meDe getoojben fouDen toecDen.
b'^ptocgt ban De Sweedtfche Artnée fou&e nae ^incpteeen gefdjieDen/ enbe &oetoel niemant met feec= lUTgept lionDe fp^echen biaec na toe ben macfcij gefet foube tD02ben / foo bia^ ecljtec get gemeene gljeboelen ban al De ©fficiecen naec Ooft · Vrieflandt.
®en Ï^eec 25ifrtl)0p ban Munfter fouDe op Den ne- genden ouDen/enbe Den negentienden iBep nieubien (Bjl/ ontcent Munfter meberenbebou^ftouben/ enbe toierbtbanbaetbangoeDecganbt gljefoiieben / bat toepniggbagennaec'taffenbenban De vatificatieal- Dafc25?icbenbanDe Sweden toaren aengbeRomen/ Diemen bafielijch geloofDe Dat bp Den Üeec 23ifrcl)op QcooteDifficnltept in De ratificatie fouDen !)ebtienbec= ooïfaeclit / bp alDien bjoegec baten geBomen.
30at cappojt J. S. van Syborgh, op De aen Öem Seeeben lafl tjce^ göeDaen/ te (ïen upt bet bol» gcnDe:
Exhibitum den feventhienden Mey fefthien hon- dert fes en ieftigh.
Doorlughüge Ho. Mog. Hecrm.
Ocuvtvoeringevandeordre,· ende laft by Ü Ho.Mog.aenmyfchrifteliick op den vierden Mey verleent, hebbe icfc my op den fefden Mey jonghftleden op de reyfe naer Munfter begeven > ende ben den negenden daer ontrent ten drie uyren naer de midd^h tot Coesfelt gearriveert, aiwaer fighdenHeereBiilcbop van Mnnfitr doen ter |
tijdt onthielde, iijndeomlijn volckte exauöoreren. lek hebbe by die ghelegentheyt den Trompetter , ■ met de Authorifatie van U Ho. Mog. aen my mede gegeven aen't Hof gefonden, ende tijdt endeghele- gentheyt verfoeckcn Jaten, om den Heere Biflchopde Ratificatie over te leveren : Waer op den Heer Bif- fchop fijne Secretarius by my gefonden heeft, die ver- klaerde '«anderen daeghs Audientie te fullen hebben : Ende zijn daer op aenftondts gevolght twee Burger- meefters en tsuee Schepenen van deStadt Coesfelt, die my uyt den naem van de Heer Biflchop van Uunfltr een Logement bcforgt hebben,vcrklarende metgroo- teblijdtfchapdegetroffeneTraaaten van Vredè, tuf- ' fchcn U Ho. Mog. en haren Vorft ende Hper ver- ftaen te hebben, met toewenfchingen U Ho. Mog. eenevoorlpoedigeendegeluckige Regeriaghe, voor weicke ende wel-meenende genegencheydt ick haer Ed. uyt den naem van LT Hog. Mog. bedantkt hebbe.
Den thienden Mey ben ick door den Raefs-heer Sack met de CarolTe van den Heer Biflchop op de Ci- tadel gehaelt, al waer ick met den HeeicWiedenbrügh het Vredens-Tradlaet gecollationeeit, ende in alleri Artijckelen gelijck luydende, ende volftendigh ge- vonden hebben ; fulcksgedaen zijnde, hebbe ick den Heer Biflchop, onder behoorlijcke permiiïiei degroe- tenifle van U Ho. Mog. op regbte wel-nementheydt gedaen : Aengaende de onderhoudinge van Vrede, fincere ghenegenthey t ende goede nab^rlijcke corre- fpondentie ; Daer op den Heer Biflchop figh be- danckte, met volle verfeeckeringe van altijdt getrou- welijck alle Artijckelen, in Infirumentb Poch vermeit^ te fullen onderhouden : Ende dat hy eenengetiege- nen Vriendt ende goeden Nabuyr van U Ho. Mog. verblyven foude, daer by voegende defe woorden : Het is noetfaecke/ijck det -wy met nulkanderen in goed* cerreff endentie leven, mde Jfulcksgetrouwel^k onderhou- den xynde^ kan oni mement eenigt deerntjje aen doem Ende geen Vjanden kan de Lmden van h»er Ho. Mog. vau defe %,yde ie Lande invaderen, het »γ dan dat dejelve deer m^n Landt koomen t Ick hebbe daer op mee ootmoedige permiflic van U Ho. Mo. geantwoòrt,dat byaldien UHo. Mog.by fucceifie van tijdt, de ge- trouwe welmeenentheyt van fijne Vorftelijcke waerde befpeuren fullen, dat U Ho. Mog. genegen zijn foude reciproquelijck defelveaffëólie te bejegenen: Ick hebbe by die occafie den Heer Biflchop U Ho. Mog, refolutie, aengaende 't publiceren van 't Vredens-Tra·* öaei genotificeert, en fijne Vorftelijcke waerde ver- feeckert, dat de Publicatie daer van, inaile, onder U Ho. Mog. ghehoorige Landen den negentienden Msy ftilo novo, gefchieden fai, waer mede hy figh verge- noeght hielde, feggende, Ick weet wtl dat dePuïli- catie in de Landen van de Heeren Staeten foo haefi niet ghefchieden kan, ah -wel in^tdifiriii van tajjne Landen.
De Heere Biflchop heeft my den felven dach 's tìiid- daeghs aen de Tafel gehouden, alwaerden Vorft van Homburgh, den Graef van Zint^igh, den Generael Gorgas, neSèns verfcheyde andere Krijghs-Overften figh bevonden.
Op den elfden Mey , heeft den Heer Biflchop my wederom door den Heer Raedt Sack > te Ho- ve met de Karoflè haelenlaten, als wanneerhymy verfoght beeft, U Ho. Mog. te gemoedt te wiUcn voeren.
I.
Dat de evacuatie van'tHuys J%ir/ noch nipt ge- fchiet is, maer d« het voorichreve Huys mee het Cuarnifoen van UHo. Mog. als-noch betet bleef; ende foo haeft die gefchieden foude, dat alfdan de Militie mede uyt Borc«/ffo, afgevoert foude worden: Den Heer Biflchop feyde wyder» expreflèlijck, d^' de voorfchreva Plaetfe van Weert, is territoriael, ende feudael van Monfter, ende foude daerom in dien ftaee behooren geftélt te worden, gelijck als voor deiên ge- weeft is-
Den |
-ocr page 1052-
1036 SAKEN vati STAET
|
j666. II.
.. Den Orerften Litho»ve, Commandant in Othmtr-
fum, pretendeert de refterende contributieaaldaer, tot den Jaetften April, overfulcks recommandeert den HeerBiflchop, datdefelveaenden voornoemden O vcrften mochte werden betaelt.
111.
Alfoo feeckere huys-Iuyden, uytden Kerfpel Zi- onder de Heerlijckbeyt-i!?^gehoorigh , van des Overften Jofephs Volck, binnen Wefel gevancke- lijck ghebrachc zijn, die van de voorfx huys-luyden tiuaelfhondert Rijcxdaelders voorcontributien begee- ' ren ; Ende overmits defelve onder geen contributie gefeten hebben, oordeelde den Heer Biflchop^defelve niet fchuldigh te wcfen, wordt dies aengaende relaxatie verfocht. vkore artknlifexti.
IV.
Dat de gevangenen tot 's Hertogenbofch, mochr ten werden gerelaxeert, als wanneer mede alle gevan- genen in Territorio van den Heere BiiTchop als noch zijnde, gelijck als los fullen gelaten werden}
De voornoemde faecken zijn my iterativelijck door de Heeren Wtedenhruck ende Saà gerecommandeert.
Den felven dagh hebbe ick affcheyt van den Heere Biflchop genomen, ende goet gevonden, onder 't wel nemen van u Ho. Mog. fijne Vorftelijcke Waerde te gemoet te voeren, dat de Evacuatie, om me de voorfz geallegeerde redenen,niet en foudc mogen opgefchort worden, alibo die queftien dies aengaende apparente- lijck eenen geruy men tijdt, om alles pertinent t'onder- foecken, vereyflchep fai, ende dat volgens de ftipulatie van de Vredens-Traöaten, de Evacuatie den .... April laetftleden, aireede hadde behooren te gefchie- den,daeropden HeerBiflchop antwoorde·, foo den Overften Lithomt) met eemoede Otmerf»m niet ver- laten wil,foo fai ick een Mei volck daer na toe fenden cndedathaerHo.Mog.oock eenigbe Ruyters foude konnen fenden, om hem gelijck daer uyt te brengen.
Aengaende het Guarnifoen van Borculoo, hebbcicfc onder 't welnemen van u Ho. Mog. goet ghevonden, den Heer Biflchop aen te meldendat die Evacuatie, (om fijnegoede intentie op dén Vrede te uytenende tebetoonen) voornamentlijck behoorden tegefchie- dcn : overmits defelve cene vande principale caujs woiiflWtotdcfenOorloghgeweeftis: Ende feyde ick onder behoorlijcke refpetì van u Ho. Mog. wyders, datickwelgeinformeertwas, hoe dat tot twee diver- fche reyfen toe,op'tverfoeck van 'tGuarnifoen, een groot gbetal van wagens der Onderdanen vàn u Ho. Mog. met groote koften ter voorfchrcvePlaetfeghe- koomen waeren om de Bagagie, ende't Volck van fijne Vorftelijcke Doorluchtigheyt af te voeren , en hebbenaltijdtvruchteloos retireren moeten: Waer op den Heere Biflchop defe woorden fprack ; mijn BerckeloejtnynBerckelooì hetnuekkemy -van Godtende rtchts -wegen toekomt : Ende een wcynigh ftil fwygen- dc feyde, lek fai fe» dat de Evacuatie ge/chiede: Den Heer Biffchop beefc in'tnemen van mijn affcheyt, met veele circumftantiele woorden fijne goede affë- öieteghensuHo.Mog. gelieven te betoonen, met vermeldinge van fijnedienft-vriendelijcke groetenif- fe, continucle onderhoudinge van Vrede, ende alle behoorlijcke goede correfpondentie.
Nader-handtisden Raetsheer RiiTOeuyt den naem Tanden Heere Biflchop by my geweeft, my vertonen- de eeneMiflïve van de Heeren Gedeputeerde van de Heeren Staten van O ver-yflel,aen den Heer Β iflchop afeefonden,ende heeft geremonftreert om aen u Ho. mog. bekent te maken hoedanigh eenige Kerfpelen, in Salante in twy flFe 1 trecken, de contributien te beta- len, niet tegenfliaende fy met de Commiflarifen van den Heer Biflchop abfolutelijck geaccordeert zijn, gelijck hy dan oock volgens'tRelaeg vanden Raets- neer Raeve aen m y gcdaen aireets eenige vry will ige be- talinge, daer op fouden gedaen, ende oock deftvegen vanden Heer Biflchop Sauvegarde bekomen hebben ; Ora welckereedcnen,fy van alle extorfien vry ende liber gehouden zijn, oordeelden dat de leftledene con- tributien voor de Evacuatie mi>efte werden betaelt ; |
Ick hebbe vande voorfchreve Miflïve copie verfogt: , y dewelckeick Roet gevonden hebbe u Ho. Mog. met alle Submiflie nier mede over te leveren : iek hebbe — gelijckewel onder welgevallen van u Ho.Mog. geoor- deelt, den dienfl: van u Ho. Mog. te vereyfchen, den voorfz Raetsheer Rave te antwoorden, dat de Evacua- tie dienthalven niet behoorde uytgheftelt oftegedi- layeert te werden, dat de alteratien dies aengaende eenen geruymen tijdt mochten duyren, voor en aleer defelve ten eynde foude zij η gebracht, ende dat u Ho. Mo, niet anders als qualijck nemen konnen ; Dat de Evacuatie niet ghefchiet, conform de ftipulatie des Vredens-Tradlaetgedaen: byaldienaengaende con- tributien, noch eenige difpuyten vallen foude mogen, dat de Heere Β iflchop, niet behoorde viafaBi te pro- cederen, houdende de Flaetfen van u Ho. Mog. met Guarnifoenbefet: maer dat alle queftien via anthahili mochten werden ter neder geleyt. Den meergenoem- den Raetsheer Rave heeft my gelijck vals, eene fup- plicatie, aen den Heer Biflchop van wegen eenige Ge- vangenen gedaen, terhandtgheftelt, om de relaxatie aen u Ho. Mog. te willen recommanderen, dits het geenige. Doorluchtige Ko. Mog. Heeren, welcfc ge- duyrendemijnCommiflie voorgevallen is; Ickbid- de den Almogenden Godt u Ho. Mog. by geduyrige voorlpoedige, en geluckige Regeringe te willen con- ferveren, endeverblyve, Ho. Mog. Heeren, u Ha- Mo. allergehoorfaernfte Dienaer
Geteeckent
1. Gr. Zyhorgh.
^DnDecniiööaicugStöatöe Sweedtfcheboo?Sat' e«utiif
öen een inbal te boeffin Hoifteyn, DenCtìtoneJ Cien HaerfolteDen negentienden |Hlepaftigefcfcitjen/iet «"ff'Pn ÖP al^ nocö βρ De ieecen ©o?fien ban Bronfwijck ïf» enl>eLunenborghfoin>eöe66enaente öouDen/ möe SS foobeelinijemiDa^uöttetoeceïten/ Dat Dej&etoHffe (m. duyfentjïuptccen enDc twee duyfent©Detïmeeötew/ holBen^ 'tiiegende38rti]cReIban'ticiii^e®cactact/ aen Defen^taetobecoelebect moeten hw?Den; ^ Β Dat <$etommitteecDen ooch Da^ neben^ fouDe ιχρ 0ei)Bentebecfo|0enDatDeboo?fi®?ebeduyfenta«ptea tenenDe tweeduyfent®oet&nccöten met communi catie uanDegeene Die Daec toe ban toesm Den ban Denemarcken geautliacifeett fouDe toefen naec Hoifteyn ggcfonDen motgten biecDen; OSnbe alfba fiaecitó.l©0B.6E«:icötiBiecDtDatDen <©enecaeï Ale- veit gem tot Dien epnDe inDe boojftg^be getoefSm fou' De bebinDen/ fouDe gp ^ecommitteecDm met Den felben obec 't booifcö?ebe ^uWect öeBben te coftefim' Deren.
^en üeer fóeuc-CeuIfcge ^figierante na boItcocAen sttuo 30;eDe-ganDeHngl)tot€Iebe/ illjfecgei^omen. j&tin |tttuir((t aenbjmsen cnDe ejcpcDitiei^tenfnu&tïH^tbeJSÉnDe;
Dat Den negentienden Mep/ De igtfccenban ψα. ' Ommeren enDe anDctegaec d^eD^uteeC:·
Den tot De fal^en ban Brandenburgh > i^ebben tee saDetingesep?oponeect/ Dat acBtetboteen^becfelba; J®'»"·
ÖefoïUtiebanDentweeentwintigften, enDc negen en '
twintigftcnjISactgleflleDen/ enDe Den derden Defe^/ gebbensebifiteettenDe gee):amineert/ m^^l De ^jopofitie ban Den j|eece Busman, ^fìjefant ban Den f eece 5teucbo?ji fian Keulen, beflaenDe in vier Difii»· ctepoincten/tenanDecen/ feeifieceGïavamine, enDe tenderden, eenefcl)?iftel0cBe Jlfêemocie naDetBanöt bpïjfmobErseIcbett/ bepDe caecftenDe Defaiefeban Rijnberck, Dat Ijaer iED. oocft met Den felben igeere Stfgefante tot Diberfcöe malen in Conferentie toaeren öijetoeeli / enDe ïjebben berbolgen^ Be-ejcgibeett^'' enDe lactenleefenfcecftercontept ban anttooo|De/ 6p Öaec €D. ingefielt op De booifi^jebe ^joppfitfe/ vamina, enoe Jüemocie/ biet naec bofeoite gew> fercett.
€tim'
EStatenGeneraelder Vereenigde Nederlanden, ^ttart-
D
doorghefien, ghe-exainineert, ende overwo- ^ gen hebbende den innehoude vandePropofitie pjM.
die |
-ocr page 1053-
en O O R L O G Η. V Sei-en-veenighfle Boech 103 7 _
|
τΛίίί? dieden Heere geheymenRaedtende
Cancclier van fijn? Ktur-VorilelijckeDoorluchtig- heydc vau Geulen, cndejegenwoordighdeflelfsAf- gcfante in krachte van fijnen Brief van Crcdentie, àQatiiiintighpfn Martii left-leden j eeiftmondelingh in haer Hog. Mog. Vergaderinghe heeft ghedaen, cnde dacr nacr in gefchrifteovergclevert, oockghe- hoott het rapport van de Heeren haer Hog. Mog. Ge- deputeerden tot diverfchc malen met den felven Heer Afghefante in conferentie geweeft zijnde, bedanc- ken fijne Keur-Vorfteiijcke Doorluchtigheydt voor den Vriendt-nabnyrlijcken groet, de felve weder- om toe wcnfchende volkomen lijfs ghefontheydc langhduyrige Regeeringe, eadctMeKeur-Vorfielijcke itelfiant. met .yerfeeckeringh dat haer Hoogh Mog. ghemeynt cnde gerefolveertzijn, cndeblyven, die tot noch toe met fijne Keur-VorflelijckeDoorluch- righeydc ende deflelfs llluflre Vooifaeten onderhou- dene VriendtendeNaebuyrfchap, oprechte Neutra· liteyt, ende vertrouwde corrcipondentie van haere zyde hoelanghs hoe meer te cultiveren ende vooral de Wereldt te betoonen, dat haer Hog. Mog, defelve in booge cftime ende waerde hebben, houdetï, ende trachten te conferveren ten beften van wederzyts Sta- ten, Landen, Luyden en Onderdanen : endetrcden- de voorts tot beantwoordinge vande voorfchreve pro- pofitie bevinden defelve te beftaen in wVr· naet volgen- de Poindlen; het eerfle houdende in ciFeft een ver- klaringhe van fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtig- heydt van dat het geipargeerde, als foude defelve aen de Volckeren tegensdcfen Staec heen ende weder ge- worven, voorftandt, hulpe, ende bevorderinghe hebben gedaen, op een gants ongefondecrden cnde onwaerachtigen gfondt beruft ; ha. tweede, dat fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt fich van den bc- beginne af heeft beneerftight het opgaende vuyr in 't^tik Munfler tydelijck te helpen bluCTen, endcdaer innecontinueren foude. Helderde, datfijncKcur- Vorflielijcke Doorluchtigheyt fich met eenigenaeft- aengrenfende Keur ende Vorflen foo vci're had verge- leeckcn , dat defelve aen nicmandt van alle oorlogen- de deelen eenige wervingen, doortocht j loop-plaet- fen , flirooperyen, in ofte door het Land, 't zy onder prercxt van fijnen Vyandttefoeckenen^te vervol- ghen ofte hoe fulcks genaemt foude konnen worden , voortaen foude toe laten, verfoeckende mitfdien fijne Keur Vorilelijcke Doofluchtigheyc dat haer Hüg. Mog. gelieven by haer onderhoorige Volckeren fooda- nige ordre te ftellen, ten eynde fich defelve daer van mede onthouden, op dat andere foo veel minder oc- cafie moghen nemen, om fich op haer exempel te be- roepen ; Ende by 't v/erde cnde laetite ftelt fijne Keur- Vorfteljcke Doorluchtigheydt haer Hog. Mog. in be- denckcn of niet dienftigh foude zijn, dat men fich over defaeckc van Kysieriit vriendelijckcndcinder goede konde vergelijcken ; Op'ceerftepoinft, heb- ben haer Hog. Mog. goedt gevonden, den mëerge- melden Heer Afgefant tot antwoort toe te voegen, dat de fclve aen het ghefpargeerde daer inne vermeit noyt geen geloof en hebben gegeven ofte yetsgedefereerc, ende daeromme de voorfz fijne Keur-VorfteJijcke Doorlüchtigheyts verklaringe met des te meer aenge- naemheyt hebben vernomen, ende als komende van een van hate befte Vrienden ende Nabuyren,dancke- lijck gcacceptcert. Op h tweede, dat onder anderen door de co-operatie van fijne Keur-VorftelijkeDoor- luchtigheydt ende Godes zegen, den Vrede met den Biflchop van Munfler is getroÊFen , ende dat alfoo de- fcn Staet d'cflredten van de goede genegentheydtvan fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt albereytds heeft genooten, daer voor haer Hog. Mog. fijne Keur- Vorftelijcke Doorluchtigheyt nochmaels van gant- fcher herten bedancken, oock verfeeckercn fuloc t'al- len tyden by voorvallende ghelcgenthedcn van den dienft ende contentement van fijne Keur-Vorftelijke Doorluchtigheyt te fyUen verfchuldighen ende erken- nen: op't</i;r,/fpoin(a,dathaerHog. Mog.op'tver- foeck van fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt de gerequireerde ordre in cas den Oorlogh met den ghe- melden HeereBiflchop van Munfterlanghcrhadbly- ιζ^^] ven continueren, omtrent haere Militie fouden heb- , ben geftelt, ende oordeelendathetalsnuonnoqdigh is, ais komende die facckejeghenwoordigh te corrue- ren ende ceflèren ; Ende op het vierde ende laetfte poinö, rakende de faeckc van Rynierck, hebben haer Hog.Mog. goed gevonden mits defen te verklaren dat de fclve befich zijn, cnde haere gedachten laten gaeti om dienaertgiende een geproportioneert Equivalent te difpicieren endcuytvinden, verfoeckende hoogh» gemelde fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt dat defelve van fijne zijde daer over van ghelijcke fijno gedachten gelieve te laetengacn, ten eynde datmen met den anderen over dat fubjedl in nader conferentie ende ondcrhandelingh mach trcdca, oock over ende weder voorflagen te. doen ende hooren, ende alfoo vervolghens alle oorfaecken van mifcontentementen tuflchen haer Hog. Mog. ende fijne Kelir- Vorftelijckc Doorlucbtigheydt uyt den wegh te leggen, dat wy- ders gelijcke Gravem'tna de voorfchreve Stade Ryn- iiffiè concernerende, die den gemeldcn Heere Af- gefante een de gemelde Heeren haer Hoogh Mog. Ge- deputeerden heeft overgelevert, copyelijck gefteldc lullen worden in handen van den Heere Treforier Generaci Burgh, met ordre om fich ten ipoedigftea derwaerts te vervoegen, ende hem »»/«(? aldaer dien- aengaende exaételijck ende perticentelijck te infor- meren ende laeten informeren, ende van fijne bevin- dinghe rapport te doen , verklaerendc haer Hoogh Mog. dat ibodanigh rapport in ghenomen wefende j defelve op de voorfchreve Gravamina ende yeder poinél van dien aenftondts fulcks iulkndilponeren, als in redelijckheydt cnde billickheydtoock naer ver- eyfch van faecken bevonden fai worden te behooren > cnde gelijck van hun met reden eenighfints foude kon- nen worden gedefidereert, verfoeckende den meer- gemelrfen Heere Afeefante van dcfc haer Hog. Mog, goede mcyninge, finccre, ende oprechte intentie favorabel rapmrt te willen doen aen de hooghgemeida fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyt. Gcdaea in den Hage Acantge»thie7idenMzyfifliettho»^ertftt en fefiigh. Waei" op gedelibereert zijnde, hebben haer Hog. Mog. fich de voorfchreve antwoorde wel laeten gevallen, ende dienvolghens gehouden voor gearrefteert, oock geordonneerc, dat defelve ia 'c net afgefchreven ende nevens een Brief van recre- dentie in krachte defes in te ftellen, door den Agent de Heyde aen de meergemelde Heere Afgefante bc- handight fai worden, voorts is van ghelijckcngoedt- gevonden ende verftaen, dat de voorfchreve Grava- mina de gemeldeStadtB^sifyj:^concernerende, co- ^elijck gefteldt fai worden in handen van den Heer Treforier Burgh, met ordre om fich ten fpoedigften derwaerts te vervoegen, ende hem aldaer/ff/ow dien- aengacnde exa«3:elijck te informeren, enie laeten informeren, ende van fijne beviti^inghe rapport te doen, om't felve ingenomen zijnde, daer op fulcks gedifponeert te worden als in rêdclijckheydt, billidc- hcydt, oock naer cyfch vao faccben bevonden fai worden te behooren, |
i^et rcnbcbou^ ban Be ©OiffeigcRe Bronfwijckfche « Sïcméc/ tDO^ ben twintighften Jöop Dp Soelingen, , btflarnDe upt acht «coimenten te boet / cntjeachtSenDi iSeaimenten te paecbe/ en boec bcneben be vier €onu 9S;eiijr- jjaflnien öupte^/ onbec beh auutenantCoIIanel S^ Alten betl£ben3®intec upt be Pöau^ toebecaffiwi: be Quptecpe en jg»oIbaten toaecenntetaiïeeninfecc Boebe «bie foo in filebinoe/ montutc/ a!^ 3l3apcaen/ iwaet oocB ten aenfien banbe nombje / fic BDrnbe bup» tenbelïecften/ inbequactfeceuBilaten/ enbebaet ban falemnrle atteftatien fgn bertoonr/ terpnig min· tee al^ twaelf duy fcnt effectibe Bojjpcn uptBcmaecftt.
®en een en twinftigftenf^ Debooifcjijebe 3ÏCinée naec be quactiecen totjb en gefonben / nibc Öeefï ben i^eece <0iabc ban Waldeck bnct ban ia fgnedESiaeffcijappen Waldeck enbe Pijrmont, tot fco beel meerbec, becIicgthiaD^ ban bie 3lQnD(ngcnor> men fw Compagnien te boet cnbe vier teparrhri |
-ocr page 1054-
|
Oe j^actostn ban Lunenborgh BebBen mcöf aBi» toont inclinatie om ecnige itMupjif^ naec Ooft- Vrieilanttffepnijen/ tot tìfcfeccftcciflcft ban 'tfelbe Eant / üaEi: toc 5p brcmecnöf η foo betl mcec ccaljt te gcbben/ ombat jp Tutoresbantiejongen®o}fib)a· cen : maecDetoiiI Oen Colloncl Haerfolcctoeaefonùcn toa^ De tefolutie ban öaec Hog. Ιβοβ. cahenöe twaelf a dertien hondert mail naEmden tefepnDcn met ben aenBUüe ban bicn / öccft bp aeoo?Ocelt baec ban noti- ficatie te moeten gcben aenijoogflacbagtteijaec®.
SD. be toelcBe ooch ban rooüacnige operatie i^ Qctocefi/ bafbpp?obi|ieDefefaecfte infuffenfi f^ ge^ Ijouben / Ijebbcnbe immibbcl^ ïjaec Φ. Φ. ben feecce cram nflcc be ©joutne ©ojflinneafgefonben om met befelbe obec becfeecftecinglje ban Ooft- Vrief- lant tcconfccecen.
I^aec^og.jföog. Dabben alceebc Bpöaetcefolutie banben negcnthicnden May goctgebonben bat boo; benÖaetbnng)tate aen öe Hcfpectibe ^loöintien/ mitfgabec^aenbe Commanbeucé baiibe paetfen/ gelegen onbec bet tefTojt banbe «Öcnecalitcpt aen= fcD?0bcn^ gebaen fouDe toetben/ ten epnbe bat alle be Priionniers de Guerre, bie Qcbupcenbe be Munfter- fche (0o?log& Biet te Slanbe gebanciiel0cft toaecen be» ïiomcnbolgcn^ ijet Ccactaet ban ©jebe unt öaece öetentienoniflaflenmogbtetoojben/ mitg betaeltn= öe Ijaece verteerde koften, in conformité üan 't felÜC (ïTcactaet/ oocft met eenen bchcnt gemaecltt/ toat tcnwaacbc banbe booifcyjebe becteecDe fioflcn/ be ojbjc ban't aiant toaö mebe b?en8cnöc/ofte toat bic acngaenbe boo? Den ifeece PrinceMaurits ban Naflau oeconbcnieect foube mogm toefen / bat tjaec «gb. iaecopalboocen be boojfcfjjebecefolutietec cjcccutie tc leggen fictjberplicbtbabben gcbonben üog. aföog. te gcmoct te boeren / bat aen fiaer niet beftent entoa^/ D.ubpDengemelbm ileere Prince Maurits pettoe^ foube toefen geconbenieett noopenbe be be^ talingbP banbe berteetbe koften , ofte Dientijalben flearcepeett eenige Di')?? ten acnfien om ten toeberjö· Den geobferbeert te torrben/maec bat bien aengaenbe allefnïöcft bebonben ttiert een ben veertienden jjföep fefihien hondert t-wee met Den Ifibmirante ban Arragonljier in 'sGravenhagegefo?meeÉt enbeoef[oo= ten/ toarrnaerfebertgebiiptenbeben©o|logö met öentioningbvan Spangten, bei^jobooPenenbe23cs toaecDcc^ ban (föcbangrncn ban «@o;Iog Doer babben fleceguleect / liEtactercnbt De Colionels Majoors, en- de Ritmeefters te peect / eube be ijooge i^fficiecen/ totfooDoogen Piö^a!^ befelbe tefpeccibe begeerben flctracteert te toefen / De Lieutenants rnbe Cornets tot twintigh flupbet^ baegb^/minber ©fficierc η enbe Knpter^ tot vijf thien ftuy vers, mitfgaber^ be Collo- nels, Licutenant - Colionels, enbC Majoors te boet cnbe D e tjooge ©flTicieten/ al^ öitc booren ten regnar» Ile ban De fjooge ©fficieten te ©eert / be ïieutenant^ cnDe ©aenb;jcl)s$ tot twintigh fiupber^baegb^en De ininber «iPfficicren en be gemeene ^olbaten tot ge« Itjcfte thien (iupber^/ in conformité ben toelche o?· jegentooo;Digf) mebe Deboo;fci)?ebe berteerbe ko. ften geregnleert foube Ëonnen toerben/ Datfe ooch boben bien niet üaDDenhonnen onberiaten aen gaer 3&og. iKog. terepjefentercn/ bat öet meerDer geOeel= tebanbcboo;f5 «aebengenen bp ben S^iffcbop ban Munfter ofte gebefabboueert / al^ in beffelf^ öienfi niet gctoeeH sjjnDe / ofte fcöoon in bicnfl getoeefï 5ijnbe geabanbonneert enbe genegligeert fbuben iDOjben / in bier boegen / bat op be betalinge ban öerfelberbcrteerbenRofïen/ geen o^|ea#elt foube «Derben / enbe alfoo De boojfcijjebe «^rban^en boo2> oaen^ arme anpDentoaren/ enöeonbetbe jïïbe op beelplaetfengroote fletften ontftonDen/ toaec Doo; Böecaufeertfoubeftonnentoerbeninfectie/tat merc= Itelijcbeonbienfibenben 3lanbe/oft)aer^og. jQog. niet fouben bonnen goeDt binDen/ bat aen alle be Ge- vangens eenen boeten enbe peremptoirentijbt gep^e» f tgeert foube toerben / binnen De toelclte 3p gebouben fouben toefen o;b;e te fïeilm ra be bctaelingge ban be nteergbenoemDe boften / ofte bat naec ej^iratie Dan ben pjefïgecen tgbt / allr be nalgcisen ghe·
Φίϊιμ/ Keoym·
De 't Dtit·
ÌleciiD^c oiban-
CHUtt. |
braghe fouden worden op de Schepen van Oorloghj ιΛ^λ ommealbaerten bienfle ban ben aianbc gBe em» pïopeert te toerben / enbe boo? be birectie banbe refpes " ctibe Collegien ter ^bmiralitepc be meergemelDe ho= (leninnegeöonDen; enbegclto?: aen baecberbienbe Maendr-gelden enbe Soldyen. i^oubenbe boojtj^ bat baec CED. bp befelbe occafïe noobigb b^t^ben geacht aen beer pog.üSos. te communiceren feec&ere M% fibe banbe «Officieren ban befen ^taet bpbenBif- fchop ban USunfler gehangen / gefcbjetìen upt JBunfierben veerthienden be(c^/ boubenbe in effect/ bat alle baeraengetoenbebebboiren om upt baec be:> tentien ontflagen te toerben / b?ugbteloo^ upt gebal> len toaren / berfoecltenbe berbalben batfe boo; be birectie ban Defen ^tart / mocbtcn gbenirten bie bjpbept/ bie boo? ba« «n Ö« Ccactaet banvreede toapbebongen/ al^ oocb bat bun benoobigeo?b?e0 moj^ten toe gefonben toerben/ toaet naec3P baer fouben bebbeti te reguleren / in 't betalen ofte niet be= taien ban De koften ber verftorvene enbe ge-efchap- peerde}3upterenenbej&oIDaten/ ban Defen ^taet/ Diemenbenliebenalbaer toanneerfe al tot berloffim ge'foube bonnen gberaechen in reecbeninge foube bjengen : 31^aer op gebcUbercert Jijnbe / i^ gocbt gc» bonben te berfoechen ben Raedt van State, bat bacc (lBD. ten reguacbe ban De Ritmeefteren en Capitey- nen in Dicnfi Defer ïanben / fooDanigrn pjomptcn o^bje fouben ijcbben te ftcllen / ten epnbe De fciöe Hcts teerDe koften ban bare Kuptercn enbe ^olöatcn Dooj De Munfterfche gebuprcnbe ben (jaojlogtigibanaen brftomen / bolgen^ enbe in conformité ban 't op- gemrlbe ®ractaft uan vrede, ten fpoebigljfien enbe fonber eenlgötpbt-berliesS btiaelt/ en baer Doo? De boojfs (©ebangenen in aller pie gccelaj;eect mogtj» ten toojben : foube mebe aen ben ^eer 20iffc!)op ban Munfter gefcfoebcn toerben : Dat b^fc ©oos!) jlEog. feer ongeerneenbe metbebiecmbingeberno» men baöDen/ Datb'*©fficieren in Dienft befer 3lan· ben / albaer gehangen fittenbe / onaengbefïen be aengebooben betalingb/ ban baer berteerbe koften, nietgbcrelarcert en toicrben/ in gebolgc ban 'tge=> maecftte iCractaet / maer Datfe / alnocb op tjlje» bouDen enbe bef toaert toierben met be betalinge ban be berteeröfe koften ber verftoTvene enDe geèïchap- peerdc «upteren enbe giolbaten ban befcng>taet/ metberfoec&bat fijne ©ojflelijche ®oo?lug|)tigf)ept alnocb ten fpoebigbflcn be noobige ojb^e^ toilbege» ben / bat be boo|fci}?eben dSebangen <©fficieren enbe alle anDere<©ebangenen Defer Hanben/ mit^ beta» lenbe baer berteerbe koften, naer lupben.be^ meet» gefcbjebeniCractaet^ ban vrede aenflonb^ upt ba^i: «Sebangeniffen ontflagen enbe op b^pe boeten gefielt
^entwec-en-twintighften i^ geboojt Bft tflppOJt „ banbe teeren ban Ommeren enbe anbere baer l^og. lüiog. <0ebeputeerDen tot be .Militaire faeclten «efi. eninfpeciegefétbfbbenbe ofbe ®roupen ban befen ^taet/ gebeflineertna Ooft-Vrieflanc niet en tijb^ bi? een getrocBen / enbe omtrent be grenfen ban 'tboo?noembe3lanbtfcbap fouben beboorengelegbt teltoojben / om't felbe boo^alle geDiepgbbe inbafïe te pjeferberen. ï©aer op gbebelibereert jijnbe j ber» fiaen bat aen^onb^ latenten fouben af gaen boo? De bier naer gefpecificeerbeCompagnten / al^nament^ inch bpoj Die ban
uytSwoI. uyt Wcfel. uycRhijnberck. uyt Coevcrden. üyt HaOelc. uytHaflèlc. uyt Grol. iiyt Lochum.
Collonel Ernft van Itccrfuia Lt.Collonel Steek Majoor Termeuien Willem Brunsvelt Arent Sloot lan van Overfteyn lacob Firy lacobRürierfz Geerlig Dols
uyt Deventer.
IBet e?b?e ommc ficB te betboegen riaer Grocnia- gen, enbcalDaeraftoacfitenbe 03D?e toan.be ^eecen staten ban De ftjobineie ban Stadt ende Landen, omppöetbfeuaem/iefpoin Deifzyi al^ in ben Dam
«etberlt |
-ocr page 1055-
1666
en ο ο R L ο G Η. V Ses-en-^^mighfie BoecL 1039
|
, betDeelttetDÉtöen : 3©öbecii^becpae»öótöetorfi gemeiùc i@»cen ;&taten0eaut6ocifeertfou&mtDa;' ben/ al^ b'anDece Coinpagnien tee Croeningen (éuacnifocn tiouDenbe/ otoec te bocnaaeninOoA- Vritflandt , fnbc alöaec onbec bf conbuite ban be bDo;f^ CoIIoncI Iccerfum naec ingenomen abbg^ ban ben felben CoIIonel/ biegbrmeibeiCeoupe^foobas nigb te boen batten/ al^ gp na gelegentgept tot ben meeflen bienffr foube bebinben te beboocen ; iCoC tajelchf η epnbe befe tjaec JIISo. Qefobitie be meec· Qcinrloe f^eecen j&taten ban Stadt en Landen toege· foncen foube bio;ben/ om te flrechen tot brcfellKt na^^ cictjtingc. foube be Compagnie ban w olter ban Brcmen upt Nimmegen na Weiel gefonben toCCben/ baee toe mebe get noobtgg Patent met enbe neben^be brrbece brpefc^r^baectoe fpcctecenbebecbaetbigfit/ en fonbec refunitie ncben^ be^atencenten boo) be ba< brngfroetbe Compagnkn afgcfonben foube bietben.
^Ifoo De CoHoiiei i^accfoi(egefcfinbrn|babban be inclinatie bp be 3Lunenbo;gfcge betoonr/om mtt ijaec i@og. jBSog in te gaeneen naebec AJiiamie befenfibe/ enbe iafi enbe o;b;e om bp tjaec 39. aen te
tjouDen en upt te toecctten bat duyfent iQuptecen enbe twee duyfent ^olbaten / bolgen^ f)et negentiende Itctijchil ban 't jong|)fl-gemaeehte ®cactaet aen ben g)taetmocötentoecbenpbecgebacn/ enbcbfC= bectcbcfojgen/ bat befelbe met communicatie ban bie geene bie baee toe ban biegen ben ttoningf) ban Dencmarcken gfautljotifcert foube toefen/ naec Hol- fteyn gefonbcn moc{}tcn toecben/ om be 3lenbe» ban ben ituningl) ban Denemarcken tegcn^ aiïeinbaficn te brfct)cimen ; ;&oo Derft i)p totbolboeningeban be· felbe iafl gacc becfocbt om c£fïe]cte te ne<
men op te jcgenbjooitiige con(iitutie ban fahen/enbe bien-bolgcn^ljft bftoufle ®cactaet tUfftijen Dene- marcken, haer Hog, Mog., Brandenburgh enbebegCs fdmcntlDcKe l^oificn ban be $upfen ban Bi un fwijck enbe Lunenburgh in te gaen/ teboenejeaminecen/ enbe Dem baec obec bec felbec conHbecaticn te laeten tofgnmeni «Snbe bcbben baer ()em
fiuopc grgeben bat fuìcjc binnen drie α vier bagen fou- be gefcbiebm / enbe bem ten felben fme berfocbt / om fct) mebe nare Biom-khaurentebegeben; ΦογΙι^ρ b^ (|ì)e bat fuicp niet finalijfb foube gefcDieben / boo? enaleec/ bat baec obec met bei^ettogen ban Wol· fenbuttel ehbe Hanover foubc (ïjn geconfcceect / be bielche eetflbaegg^ obec anbere faecben een confe> cernie Dabben acngeflelbt. «SnbeiiebbengaecB.l^.
φ. {)em ggetoontboojfeecaengenaemtefullen opnemen / bp albien ban tnegfien fjarc i^og. Jigog. baec toe fpcciale enbe efficatieufe ^fflcien ontcent goog[)gebatt)te 3@o?fien tniecben aengrbient / enbe lOiat aengincit get anbere/ Doetoel t)p met alle bebenc^ Itrlgclte cebenen (jabtgfiefogOtfiaec fmatcfìriych te maecRen / be boo;f5 obeclatingf) b«i duyfent #aecbcn enbe twee duyfent Soet {inect)ten / om naec Hollleyn ten biertfi ban Denemarcken bec· fonben te toecben/enbe bat almebe öaec I)cm beloofc liabben Oaec obec te fullen laten beiibe- tecen foo bjeefbe (jp ecbtec bat baec ban niet balien foube/ beb}i)I menfu|lineecbebat()etbeb}u|ie)ang>> f!c ®cactaet boo? be ©icbe met ben Biflchop van Muniter in befen toa^ hcacgteloo^ gbebiojben / im^ incc^ bat baec i^.^.^.^.nietgepoubenbiaecen eenigij bolcb obec te laeten / al^ tot befenfie ban be Jfrontiecenbanhaec l&og. iBog. enbe niet ban fiace oeenllicecbrn ; ©at oocli befe becfenbinge naec Hol- fleyn genoegljfacm cenfojmelecuptucemetSweden foube 3i)n/ in alien geballe bp albien fulcb^ foube nioetrn gefcljiebcn/ bat ban niet bienPigbfonbefi^ be itcméc te ft pareet η / mate beel betec met be gfes l)ef ie ïCcmée obcc te gaen.
ifòen fcìjicUte aen ben CoKonelileecfoIteeenige fvcmpelaccen ban bet ®CQCtael bec j|@un^ecfi^ a^jebc ben achtienden Hpjil tOt Cleve gr fïooten/ baeC ban al^ ooc6 ban bie baec op gebolgbe uptgeloiffelbe ^atificatienbPbaec henniffe beeft gee
geben/ enbe met complimenten baec toe paffenbe baec jr. f· ψ, bcbancftt boojOe geebe toilie enbe ι
ïïimtu-
bo^sfile
Stiütii
iiCErctot ten < a- atc Mi- lianclt nict Ut feil iitatt.
iBtfol- üi"? tjRii
ÏIBtrfDl» tél'Oec
«ntrtnt. |
pber / bte baece 3io;(IeIöc6e ^oojriicljtigbcbctt habben beroonbt/ om foobanigben oogbmeccft te -.«ί Delpen uptbiecchen/ baec toe be onlangi)$$ gbet> maecbte Alliantie enbe gbebaenelScmatucebe fon· bamenten babben gelegbr/ enbe l^cacbtige arnlrp^ binge gegeben ; beeft ten felben töbe baec jf.
nidie befìent gemarcbt ben inboubt ban Iiaec @og. ^og. Qefointie en infubflantie boo:geb;aQcn/ boe bat böec $og naog. upt goebe infkbtenenbe pregnante cebenen taiacen gemcpnt cci#e ^rottppe^ nee Ooft-Vrieflandt tc fenben/ enbeWetoblefulcR^ föube fitecften tot becfeecHccingbc enbe befle ban bat gemelbe Xanbt / bat baec Hog. JlBog. bcctroubiben bat fuicic baec jp. ff. aengenaem foube jjjn i «Bnbe bienbolgen^ bonnen goebt binben baec i^rou* pe^ bie aibaec een getupmen tijbt gelegen bebbrnbe / biebec ban baec te tccchen / en elbec^ te emplopecen. ^ocbi^ bit feibe baec feeconbectDacbC
enbe aenilooteiiicb boojgebom^n/ fuflinecenbe bat befelbe befettinge niet foube bebagen/ en birnbolgen^ tegen^ be confiitutien ban bet ^Dch foube jijn / bat een b;ecmbe befettinge tegenp toille ban beBo;fiinne in brt aianbt feube tngeboett tooiben / bnt fulcp baec jp.jp.©.®. enbe ben lierioDb ban Wïrtenbcrgh, al^ .fifêombec^ ban brnjongicnfijincenietanbcr^ al^ aenfiotelbch foubcbomunboo^homen/ bat bet felbe be ]^panben ban ben ^taet boo; een billich pje» tejct foube bonnen bienrn / en mebe Ooft-Vrieflandt te bonnen brfetten enbe arniafirn / bat een pegeiijcit baec upt foube bonnen gbeiooben/ bat be intentie ban baec üog.naog. toasS befelbe D^obintie te toir^^ leu inco;pocecen / bat brt onbiiticb bia^ bat baec Jlog. jngog. om een hlepngetein ofonbecboubtboo; bare ^couppe^ te biilien bebmgben / bet ®ulcb ban baec ff. jp. bp befengemaec&ten®;ebetec« (iont toilben boenbrflogecen/ enbe aifootoebrc tot baren lafie flellen / bat beel eec ban be bjientfcljap ban baec ^og. JiËeg. bectoacbten/ bat fp in baec becbcegen cecbt ban iviomberrchap en toatbarc bau bepenbeecbe gemainteneectenbe gbeflBfit foube koos* ben / te meec bebibie befe gebaene befettinge niet aiu bec^ ol^ met goebtbinben enbe tot befle ban baec φσ. JQog.toa^gefcbiet/ enbe niet anbec0/ alltot bec felbec becfeecbetinge boojtaen foube gebjupcbtkoo}· ben ; 9at bet gemeen ^ntecefi en be iegentooojbige conflitutie ban faben beel eec brcepfcbten / bat men baec mibbelen aen be lianbr gaf um be Armée te bon* nen confecbecen / el^ bie te beflioejen / en baec alfoa btoingen tot caffatie bón befelbe / bat anbere feec fou» be bonnen becfleccben / enbe nootfaecbeibcb be inte* ceffen enbe conbuite in befe <@uartircen moeten bec· anbecen/ enbe fcbeen befe öefolutie tjaec jp. jp. Φ foobeeioenffoteiöchecboojgeftomen te3ön/ om bat befelbe gecefblbeert babben om nocb duy fenc man te boet enbe vier «Compagnien paecben bec biaect^te fenben/ ten torlchrnfinebei^eeceCrain becleben ^batecbagb nae Aurick toaè brrtrocben / om baec obec met be 39v|flinne te confececcn : «Bnbe boetaiel op allebefegemobeecbeGravaminabeeftge* anttooojbt/ enbe befelbe ten be(lenfoecbentecefol« becen / fienbe nocbtan^ bat fiaec B. b^i
ftaecen pbec Weben pecpfteecen/ beeft berfocbt bat baec befe faecbe in naebec belibecatie
tiNlben b;engen/ enbe tenminfIenbaece.l!Oiniflec^< inben Hage (afien / om bier obec met baec i^o. J^og. naecbec te confetecen/ niet ttofiffelenbe/ of baec fouDen foo betle ftracbtioe cebenen bpgeb?acbt/ of foobanigbe swl^e temperamenten bonnen biojben uptgbebonben/ bat baec Β.Β.Ό.^. allefinr^ te b;eben foube jlin i ®aec op ban gebolgbt i^ / bat op bupben be i^eece ^jefibent Baljouwenfiel|of maec* fcbalcb Hamerfteyn quomen cepetecen/ oocft baec bp geboegt/ bat fabanige befettinge bm)? iiace φο. jSSog. fScoupe^ te boen tegen^faoille benbe fSojflinne enbe be Stenden foube s§ti/ enbe bat foobanige beloge* cingbe ban baec jp. f. 23. ©. ötroupe^ upt Ooft- Vriefland tot baec fcbiinp foube uptgebupbei bonnen becben. ®at bepei^cbelenban inviifieobec jbnbe / Óme geen fbacigbepbt foube bonnen
ζ maec* |
-ocr page 1056-
to4o SAKEN van STAET
ζ 666.
|
ttiaecRen/ Bacte artouppe^ Man öati te ttetiien / bacg m inniiDDel^ gcme^nt tnarcen ηοφ cenise incecDEtbectoaect^tefenbcn: mOe öatfjaece
Crain ten Dien Rnc nae Ooft-VricOant ÖaDöe sefonben / cii foiibec pettoc^ te toiUen Qftoen aen fyn {blutien/fepben/ contIubccenbebatbe]|eece Muller toa^ gclafi oiti gkc oOct naebcc met {jaec «oosöiEog.tefpieecüfti. , ,, , S5p occafie bat bem tDlecbe scfeat/bat Dactc
semcüpt ttiaeren uocb eeniae meetbcc ®rou- pr^ ηαε OolT-VHeflanc te fenben / Ijefft oeoojbeeit bicnfligi) te jpn/fHiec B. © φ. Φ. feec ficieiifclflcR te betfoecfien/niEt be affrnbinge ban bcfelbe ten minflen fou laiioe te toacl)tcn/ bat bacc tofl. JSaoQ. baec ban booj bem ofte booi bcl^eece Muller ijcnniffe foubc UJn ocgtben / om Der felbec Qoetbinben baec obec te bet» flarn/ebotj) in plaetfe ban fulcft^ te obtinecen öebben ijacc B.B ©.35. Ijrm öooj op gemelbe l^eeten loeten acnfoeelicn / oin fjet/tlbe bp baec ©og. JfBog. trn be* (len te toilien eicnfccen/gelijch oocft be ï^eece Muller foiibe boen/met rcpctitie/batljacce © feto
ftecIQcB alle ftacce ©olchccen ban baec fotrte tcec ften / foo baefi be pcctjcltelcn obec fouben jpn.
f©et t)ct Concept / ®cactaet met Denemarck, Brandenborgh,enbe Lunenborgh aen te gaen(in effect tot confccbatie ban Breemen) beebt be üeec Muller ien Cfpfe om te conimiiniceccn / enbe alfoo ©actogö Ernft Auguftus tot noclj toe De vier Compagnien upt bepbalt^ geltomen/boben be nombje babt onbec' f)oubcn : ^00 ;pn baec ban twee Compagnien gecaf· fecct/al^ ooth be tweeWolfcnbutceifche Compagnien Ipaecbentoebccnabnp^gefonbin: 3&aec beneffen^ fyn twaeif Compagnien te boet gecefojmeect/bocö be gemepne ^olbaten alle onbec be anbece €onipa= gnienonbecgefleechen: i&oobot be cefpectibeïJegii menten nictbcfeccfo?matic niet ;pn becftoacht ge» too?ben : baec pafTeecben bagcltjcfi^ beele afgeöancft. te Buptccen ban be Munfterfche » befelbecapp0?teeci ben onbec anbecen/ bat bet iSegiment ban ben ΦύΚ' fteu Bartel, fullmbeinbfenfiban benHectogg ban Nieuwborghobecgaen/ liabbcgecebeHeect/ foobat eicit fnn boegb toa^ gegaen ; i(|et iSegtmentban Lut- ibuwbabbebenti^bec^entbcgb geiaegbt/ enbe ficl) in bienfi ban S weden begeben/ enbe ben <{B;abe Ko- ninghfmerck totCollonelaengenomen: «©ei^eecen a>toeben babben alle g>cbepeu bp ©eetben iaeten pjcffen / enbe beneben nae be Wefer gefonben.
^^e Collonei ^aecfolte gingb met bet Concept Ccactaet ban ^Uiancie b>cc boo;gemeIt / op begoot l0rltecrcbitibcnoocftaenbe ©ectogeti ban Hanover, enbe Wuifenbuttei, om 'tfelbe te communiceecen/ enbcbccfelbec inclinotlenpenetcecen/ en Beeft men gcoo;brclt bat bp baec niebe foo bcel meec beboo;be te jaeflen / om bat een c^nfeccntie obec .'t felbe fubject tegen^ acnliaenbc aKorn^bagB binnen Bronfwijck, tuffciien alle bcBozflen ban betiup^ aen geflelt toa^.
©nbectiilfcben bab mebe omfangen Bacc ^googb m^og. uabec iËÏefoUitie / omme al^ nocb alle beboicen acntetdenben/ ten fine bat bebetoufie drie duyfent man aen baec l^oogb JKog. obecgebaen en na Hol- flcyn gcfonben tnogbten toojben. $et toelciie Bem mebe toebcc boo? ben Igeecen Klingenbergh enbe Charifiustoa^gececommanbeect; €nbe Boetoclbp tot bolboeninge ban bacc i^oogb ^og. iafl / fijne in^ fianticn obec bet fclbe fubject bp föne ©ojfleltjcfte ^oo;Uigljtigbcpt bab gbebaen / enbe met alleclep Ikagbtige ccbencn behleebec^oo beeft bP egbtec al^ nocb niet fionncn uptccgbten/ pecfifiecenbe fijne Bojfielifffie 53oo?lugötlg6ept bp fi)n boocige opinie/ enbe ftiliinecenbcbatineffecte Dit felbe niet anbec^/ al^boojccnciiptucebp Sweden foube ftonnentbec^ ben op genomen / om bnt biec mebe ben Itoning ban Dcnemsrcken op fifll begotine armature foube kbeC' ben gcflijft / iu plaet^ bat ben i^eec Kley Bab becfogt om booob-geöagbte fóoningb tc ptcfuabecen/ fjc& t'ontVoapfnen. if ρ beefc biec op toet gercpliceect Dat befe fenbmge ban bolcfi/bolgen^baec ^og.iQag. in· tentie/ niet foube gebjupcftttoecben tot offcnfieban Sweden, maec alleen tot defenfie ban Holfteyn, boeg
mt'
titr he- foiantjs
bait
^aecroK ee. |
i^ frine ©ojfiel. Φοο?!. bp f^n opini£ becBIeben / enbe i étié
Beeft befe fenbinge al te peciculeu^ geoojbeelr. __^·
©cn fevendcn gunü ig gbcboD?t bet coppoojt ban 9ntm. bei^eecenban Racsveit enbe anbece baec iloogb J©og.<©ebepHteecbeniot be lEilitaice faecftcn/acb· Ά tecbolgen^ becfelbec bibecfcbe boojgaenbe i5cfolu<= unt Ën- tien : gebifiteect enbe ge-epamineect bebbenbe bEC= fcbepDencj©ifïibenenbebecfoecBen baneenige^ec^ fonagien/^tenbrn/ enbe iHegeecbec^ ban3Lanben mtt enbe ^tebcn / ©^ienben/ enbe .i^abupcen ban be< ^«un· fen^taettenbecenöe/ alle om geindudeert te mogen ^^®^· toecben in bet iCcactaet ban ©;ebe binnen De ^ta&t Cieve gemaecht j 3©aecopi^gocbtgcbonben/ bat ban Vucgen ben boogb-gemelben iSttaet inbetboo^ fcB?ebei®cactactban©?cbein ftcagbte ban'tthien, de ^ctbcItelgBeincIubeect fouben biecben/ gbeltjcrt baecinnegbeinclubeect toecben mit^ befenbc©;ou<> toe ®o?gmne ©ouaclece ban Ooft-VrieOant, afó boo^lQomboiteffe ban be P;ince Bacrn ^oon enbe be Stenden becfclbec3Lanbtfcbap/ be J^eeten ^ja· ban ban Benthena, Tecklenburgh enbe Steinfurt: JBitfgabec0 beg>trtien BremencnbeEmbdcn, met alle bace Sanbtfcbappeii enbe j^eecIBcbbeben Die 3pal^ nu befaten oftein'ttoeftomenbe foubenbefit^ ten / al^ mebe Bace ©nbecbanen enbe ^ingefetenen/ alle^ in conformité ban 't boo?|ct)?ebc thiende Ictgc. Itel ban't gemelbe i^^cactaet ban ©;cbe/ mebe baec inne geinclubeect fouben toecben alle anbece ©jien· ben enbe jgabupcen ban befen ^taet/ bie fuIcU^ bin· nenbe baec toe nocb laopenbedrie Maenden fouben Itomen te betfoechcn / enbe bat baec ban al^ nu enbe biec na t'fönec tijbt notificatie foube toecben gtie* geben aen ben toelgemelücn i|eece SStffcbop ban Munfter, om te flcecfien tot beffelfi^ nacigDtinge enbe toBbec^ te bienen fnlcli^ enbe baec 't beboojbe.
®e |>toeebfcbefibent Kley beeft (icB in Junio »1,». bemoept / om be ïlactogen ban Hanover enbe Woi- fenbuttel te tcecben in ^lliancfe met Sttoeben ; JHaaec te becgeef^. gemelbe ïgeec Kley gefom» meectsijnöe/ of Sweden niet mebe in b'anbec liancie foube toillen tceben/babbe be onmogelijcl^bept ge-eiccufeect op befe naecbolgenbe vier cebenen ; ©at tuffcBen Sweden, enbe baec i|oogb Jl@og. nocb beo fcbepben biffecenten opeiUlonben/bat Sweden, een miiantie met (tSngelanbt babbe / bat bet ingaen ban befe Alliantie oojfaecU foubespn / bat £ngeiandc be Sweedfche Mediatie foube bccliuecen / etibe boai al bat Deneraarcken baec tnne mebe begcepen toa^.
(ïcoupen ban fijne iKeucbo?fïelócfte®oojIugb=' tigbeptinbefebagen boo; Bet aianbt te Brucfwijcic gemaccbeect/ toacenontcent elf duyfent manfiecclt getoeefl/ enbe fijn gegaen na Maeghdenburgh, ten toeleven fine be cefpectibe ©ojflenban Brunfwijck, enbe Lunenburgh i^ gbetoecfl beï^eece Ledebour, om fulch^ bekent te maechen/ ooc& aen te nemen becfelbec Mediatie enbe intecpofitie ; J®ccbenbeon· bec anbecen bp b'teec ilteucbo^fl gepjetenbeect Be$ jus frtcfidii in Maeghdenburgh te beböen j iPe <©e« beputeecbe ban be BoogB-gebagbte ©ojflen gin* gen ten felben fine na Maeghdenburgh. (^pgemelbe ^eece Kley babbe onbec anbecen te Woifenbuttel raebegefegbt/ bat b%ec fteucbojfi ftfn <Sb. babbe belooft be Sweden te fullen affiflecen / bp albien Bre- men niet toilbe cenuncfecen ban baec gepjetenbeer» be immedieteyc : 31111e toelcfie faccften bet gcootfic contentement niet fcbeenen te geben aenbe i@acto« gen ban Lunenburgh. jusen toilbe boen gelooben/bat be intentie ban be itrucbo;fi foube spn / be quefiie met Maeghdenburg geaccoojbeect jpnbe / d'Armée na Pruyflen te fenben/ om bangbeltjchen Elbingen tat geboojfaembept te brengen.
jSabetbectcccftban®actogbJurrien Willem,toa^ <00611 tot Zelle aen gbehomen be ^eec Gabel, ^oone totï2ft· ban ben ^tabtboubec Gabel, om f^n ©ojfielbche " ^oo^lugBtigbepttecongcatuIecen/ obecbe bectoif· felinge ban fijne Segeectnge/ enbe te geltfcKeaf te ba» len be brtoufle drie duyfent man bp gaec Üoogb j©og. becfosBt 5 Sfn toelcBe laetfie be Collonei Hacrfoltc gcootc Difficultept albaei; cencontmcbe.
igacc |
-ocr page 1057-
cn ο ο R L ο G Η. V Ses-en-njimighpe Boeck. 104. i
|
1666. ÌSatt i^ooflö IBoij. fcfifcBien atn Oen Collonel
'_ Haer folte naöf C Ia(l ÖOOi De derde mari/ Otti al^ì noci)
enbe lorbtcoin bp geet infiantic te
Docn/ tcn Dien fine De becfocgte drie duyfent man in Dienfl ban [jae( i^og. IDoa. obec gaen/ en&e na Hoi- fteyn gefonDen mocDten toecDen.
jjgaec De ^aitoaen ban Lunenburgh, upt falou^) (le ban De S wceden, t)ebben beet na niet tuillen Iup> (ìecen: J®at petfuaficn Daec toe toiecDenbp De Col· Hierfolte gtjebwfet. i^ljecftlipDcfeoccaflc ! opaemelDe ©ecceη mebr te flemoet eeboetit / Boe Dat Doo; patticuliece SS^Icben tua^ anDecticilt / Dat gaec Hog. Mog. met gtootmifcontentententgaDDenotl·! genomen ( fiet aflenDenban ecnigge^conpennaec Ooft-Vricfl^ndt, bpfonDetliJch tectDijl men alüaet; imp;rfTie tiaDDe Qegeben Dat De intentie fouDefHn De felbe (ÏEtoupe^ tot lafie ban DeScenden, enDetot veranderinge ban De tSegcctinge / Doo; foo beele W» coo?bcn/ enDe conbenticn met iEeDe/ i&anDtenDe ^■ead/ alDaec gefiabileect / temi^bjupctien/ cnDe Dat fip öaec moefie toaecfcfioutDrnOatDefegeBeele facific bp öaet Hog.Mog. toa^baneenfeetteDere fpeculatie/ cnDe bat Dacromme De b^ienOIfcgap / cnDc goeùe cojcefponbentie tuffegen fiate Hog. Mug. enbe tjaec quamtebecepffcBen/ Dat
|)iec inne trn fpoebigbfien tsiecDe boo;(ien / 't 3P Dan met te cngge treefeing^banDe toegefonDcne ©olcfte» Ken/ ofce ten minllen/ enDe bpmobifie met een fo« lemnele becblacinge/ Dat (jaec Hog. Mog. honDen contentemcnt geben/ DatDefelbe fltcoupeinietan» bet^ ot^totDebefettingbe/ enDebecfeecheringfie/ ban I)et EanDt/ enOe niet ten fine boo;fcfi{ebeg!)e> emplopeect fouDen bierDen/ ooeh bat bet rmplop fcir? niet anDcc^ al^met cqcefponDentie banttaec f:]oogh Mog fouüe gefcOieDen / enDe bat De i^coupc^ alüaec niet [angore fouDenbetbipben al^ beet fios· ÜBog. föuDe goeDt binoen.
(iErne tweede confécentie i^ tuffiiBen t'rammtlijc:^ Ite ®o;flen ban Brunrwijck enDe Lunenburgh, op ben feventhienden befe^ bfiinenfiameientoa^aen: gefielt / om obec \)et beunifle concept ^ractaet ban Alliantie defenfive met elltanDec noDet te cefolbecen/ Docb t^ Dr^ niet te min De Heec MoUer naet ben Hage te tuggfic gefonDen/ omDefelbeiCcectatenuptDen naemr ban De i&actogrn Jurrien, w iilem enDe Ernft Auguftus, met öaec ©oogft jHöog. tepjepaceten/ eiiDetebcbojbecen/ bpalDien onbettnpDetgch bp De anDece i^actogen ban Woltenbuttel enDe Hanovrr baec onttént eenigfieDifficulteptmoetitetgoiDenge· ilRouet mobeect. ©en l^eece Moller toa^ onöer aiiDeien )urt)cr mcDe- in mandaus gfiegebcn / om tiaet: ]|ag. fidog. / hesiii caiicnDe ò'Ooft-Vrieiche befettitigen coHcentement «fes»· te Ooen/ enDe Daèt omtrent alle qnaDe imp}cffien bicgg te nemen/ foo nocljtan^ Dat De felbe befettin^ gen bp pjulóific albaetrgeiaeten/ enDeonDectjouDen möcüien bio^Dcn / Daei op mebe ftlieen te ce^eetecen i)et anttoooiDt/ D'j|eec Haerfoite ban tuegenöaec ®. «Z^. al^ Doen obetf^anUggt. ^e ttoningin» ne ban Swt:denjeeft Dr^boocigiennacgt omtrent twee mölcn ban Zelie bp Gifhori) op een gefla»
fien / tiob bp (IcD een fuite ban ontrent twintigh ^er^ bonen / enDe róa^ foo boo;t^ incognito naet Ham- burgh gepaffectt. ^en ]^eere fteuc J^ojft ban Her· deibergh fteeft Op Dee^ ^Dt aen fgne Steur-Bo^elifc' fte ^oo?tucbtig!iepDt tot Clevebeftcntgbemaetlit/ ^oe Dat geterM;/i/;HmtUffchen&emenKeur-IVlcnts tea^ ten cpnbegeloopen/ fotlDerbat betgfiebienfle accao;t nptgebtutbcn gab bonnen bierbeu ·■, jbeo bat DP gebagt toa^ncjttoeDerominfgnboIIiomencegbt ban Wiitfanck te (tellen, wtae» 53cn©ceriêSóie, geBepmenïïaebttianDen»oifl S^iiifen- ban w u ifenbuctel quam ben tweeden ^ulij tot Zëk, biittH! omncben^be<©ebeputeetDenbanZeile, Hanover, etiDe OfnabrugaenaerStadentcgatn/ omal^jee» biateut^De Dtffetenten tulfcbcn.be Croon bweden cnDe De j&tabt Bremen te bemiDbelen. 4Snbe I)ae-tod befe mcDiittie ttp te Croon ;btecpen taia^brciócgt enDe aengOenomen enbe boop^ te fhn tot een acconimaDemeni i boffibén bat be jifólK /
Iiereii ÌSitatt
ουκ te
]acin
sedi. |
bebouDenbe gaer recgt ban immedleteyt be Croon Sweeden ecljtet op ecn anDermiDDeliontenteraftic. fouDe toerbcn gfiebaen / foo bia^ men ec^tri; ober De uptflagb banbefemebiaiiebeliomnicrt. ^enopge> meloen |?eet Seul Ijreft b'|?eet Haerfoite be Novo berfeecltert/ ban De inclinatie ban fön ü^ectenbe |@ee(lcc tDcgen^ bebetenfleiCractatenban Allian- eie defenfive, enDe bat alleen g];tDacf)t toicrbt op De refcrtptie ban benigeere Moller, omobireeniglje poincten enDe infonbcrbcpDt obec 't feide cn fevende mtücbel efelairciffrment tegcbben/ ornali bon of ben ijeere Muller plenaire telaflen/ of eppjr^ ben ï^eere Heymborgh nacc Den Hage tot bcffupt ban De feibe €ractaten af te fenben. D' ^eec Hueribite bia^ jcDert geDuprigb befigl) ggetoeefl/ om niet alleen fijne Sojfieltjcbe Ï^oo?luc§tigt)ept maer ootbörf· (elfiS «aben / foo bed hlaecber aen te toijfeη De gele» gemliepDt ban be Ooft-Vrieichefaethen/ enDe boe Dat tegöen Den Maeren teft ban De alDaer gcmacchtr accoo;ben befe lefie JISilitiealDaerbia^ingtjebocctj «Sn obec fulcb^ bat fiaer Üog. Mog baec inne ten bollen contentemcnt betjoojDe te teieDetbactn : ^aet: ban öem Haerfoite oocft t'eïcBen^ becfeecfteringïje toiectgeDaen / bat Doo^D' ||eec Moller foube gefcgte» ben; CnDe betoijle naber^ foube ! niffe ban ben
aocö te Pyrmonttoa^/ DeeffljpgDelooftbenDtend ban {)aec i^og. JiQog.tebcrepffcöen/ f||ne 39o;f}c:> (gche ÏI|^oojluct|tigt)cpOt ai mebe banbegefcl]apen« l)epbt ban De Ooft- Vriefche faecfien te moeten iiifoj> meren/ gfieldcb ban ten bienfinel)em'^anbcccn« baegt)^ bettoaert^ begaf. ;&i)ne39o;fleIticbc3F>oo2i> lucbtigtiept üerioglj Jurrien Willtmtoa^nocljDien bagg fitn&e ben tweeden ^ulii naer Fallcrflebcn en baec ontrent bertrocftrn / om (!ct) boo; De tgbt ban veertien bagenmet be Slas&t te bibertecen.
θρ 't rapport ban ben #eer ban Ommeren enOe «(μ anbere gaer Jlgog. <0cbfputeerben tot be mi' bau Htairefaechen/ ac^terbolgen^DerfeiberiSefolutten ban Den negentienden, een en twee en twintightien, ο?ϊι ω mitfgaDer^ banbenfeAienden , negenihienden, rn acht en twintighften 5!untt ïefl-leben / gebi(itccct ""t Öebbenbebe cefpectibe A&s van Guarantie ^Dcn Keyler , Ittoninglj ban Vranckrijck, ïSfur-Bo?·' (ienban Geulen enbe Brandenbuigh, SStffcljopban Paderborn, enDe J^artogl) bon Nitubur^h, gfjes pafleett op 't ®ractact ban Den ©?cDe tuffcljen De fin ^caet enbe Den iSSifTrfiop ban Munfter ben achthien- den 3tp?il lefi-Iebcn bmnen Cleve gcflooten : aScbc» (ibececct jijnbe / i^ goebt grbonben / bat alle De boo;< fcftjebe AdtesvanGuarantie tec©ecgaDecinoöe ban Ijaec 9og. JI@og. gefeponeertf0u&enb)0]bcn/ enDe baiecDt Den i^eere ban Amerongen bcrfocfjt / ben ^eec ?trabaffaDeuc d' Ëftrades te gaen bebanclten tee faeciie bat be Ade van Guarantie ban Den IKonincft ffin üföeefler obergfielebert fiabt/ gDeigcRoocitOen %ent be Heyde gco^Donneert biiert De i^eeren algiec aenbiefcnDe HStinitleriS ban ben Keyfer, «teut ban Geulen , en ©ectogö ban Nieuburgh, tegmen bebanclten ober be oberlebecinge ban be refpecttbe aftes van Guarantie ban be twcen ftace Committen« ten bp Oenlieben gficbaen: ©e^ biietbt beni^eere {ieur-3@o}fl ban brandenburgh ttietecnbeleefbe ref- criptie om beffelfii JBtflïbe ban ben negen en twintig- ften jeep lefi-Ieben beDancht/ boo? beffdfj^ Aüe van Guarantie in bpfbnbece enbe ewcaoiDinaire bonDigJie termen gecouc^eert/ enbe Εψ fijne tlteuc-3^02(icjbc:> 6e ^ot^ucbtigfiepbt neben/ be bQo;fci»ebe jQifÏÏbe ban baec 9og. JÓdog. toegefonben ; mirrgabec^ oocb boo| be gcoote enbe tjeetlgclte genegentljept / ai^ ooh boo) be toebienfingbe in be feibe jÜ^ifTibebetupgljt/ ban bat be fmebenbe bifferenren tuffcben Cnges ImDt enbe Defen-j&taet Doo; een gocDe enbe gebeft» ceepben JIjebe ten fpoebigiifltn bpgelcpDt mochten hDopen.
i^ocb gegolft get rapport ban De Üeecen ban Om- meren enbe anöere baer i^og. JiSog. CieDeputeer* Om tot Oe faecb^nbanOoft-Vriefluidt, acbterbol· ' '3 gcn^ |
-ocr page 1058-
I
|
Bfn^DecfritjecBcfoIutieöanöen fes-en-twintighften 3iuniilE(ilcbcn/oe-ei;amin«ct fjebbenOebeHSilfiöc ban Denteec 20ίίΓφρ öanMunftcr, Böefcöieben früop tO£ Muniter itóll achthienden DtC fdÖCC JUgacnDt/ tmii Öaubmijc ccfponfïtie op BafC Jloa· ΛΒοο. 2δίίεΓ js^uit' ban ben fevenden oito / ctibe DUnboIgen^ becisllt öat fttSiift Wne©03fielijciic g^oojIucBtiflijtpi ùe ï^cecen Mau- ieuDi ' rits eiiDeErnit Wilhelm, öefleecenbe «öjabcn ban
(»11 Telcklenburgh etllfe Benthcm , al^ fi)ne ©jietlDen/ Atett, ©afallfn/ cnöe ^tenöcn Οε^ Weltphalifen Kreyts, oIctrDc Böcnomineect tjaDDe neffen^ Öen J|eec vtm lacucbojft ban Brandcnburgh, ΟΠΙ in 't®cactaet nant lu- ban bjc be eDecompjcijentiectt te toojöen/ Dat öp ooch «e. fleecne fouüe Πεη / Dat De Diffccenten obec De oiu ftoflen bp tjem Boeacn^ Dc ifecpfecBjcfie executie ,com. miflie ©o?flcn ban Lichcenlteyn teaf"^ VrieflancaenQöEbitnDt/ bp minnelijcftc onDecöan= Delinoe bECQeliechen moci)ten tuojüen / rnDe' Dien bolQen^ te b?eùen b}a§$/ Dat Del^^ubie ^o;ftinne Douaricre / nUtfdaÖEC^ Dc ^tf nDtn ban Ooit- Vrief- land in 't boo?fcü?ebe iCcactaet mcDe BÖecompie. genDcect mochten buejDen. <iSnDe aefisaenDe De nt' chifie Dcc ^taDt Brcmen, joottp^lenaensaenDe bec· focöt Bab tc mooen bctftaen De mepninae ban Den ÖOOfllj-anncIbcn (^eee Jicuc-©0?(iban Brandenburg, cnantKceGuarand^rs, bocB Diepkoeaen nocB Been epacntlycltecefalutieontfanoenBabüe/ toaec opae» DctibeccectfijnDe/ ί|ί Qoebt aebouben/ bat De boo;* fcl)?ebe JilSilTibc copidtjcit aefonöen fouDe toerDen aen Den i^eec ban Bcvemingh, niet becfoecft om Baec JgooaDJiioS-Dtcnttialbcn te Dienen ban Dcffelf^ be- CiaDt·
3900- ®ec felbec töbt i^ ite ©ecaabecinee boojt aeBjaflt/ ptiibe be een anbec HBiffibe ban Denl|eece^i|TeBopban Den felben Data/ eiibe becia&t bat |i)nc ©ojfielijcRe g^oeiïuabtiaBfPtObecbOODieB toasS be Gevangenen fllbaecop bjpe boeten te peHen/ foobjanneec fiaec J^ooaB Aoa. fKlj ten ceauacbe ban De ^ebanaenen alDiec me be fonbe toillen becRlacen / abelijcft BP Dieg? eenaaenbe fijne intentie aen Den öitmeefiec BraOèr alberept^ in 'tbjeebe B^opent BaD / becfoec&enbe bat B^m Daecitine seloof BB(^sebenniocBrta}o;ben/ tnetbecbeceaenbiebinae Dat tet Boebec tcoubie fow ben boen betelen alle 'taeene bp De Commifììe ban toeaenBaeciiooeö Λοη. boo? flBeflaaen Bebonben foiiDeüiojben/ bjeaen^De aepjetenDectDe coiitcibu» lientecelteccn: 3@aec op Bdebelibeccect 3||nDe / i^ floeDt aBebonben te bechlaten Dat Baec Jlooaö jQoa. ban Baec spbe te bjeben baacen alle <@fficiecen enbe polbaren/ Diebenileec SSiffcBop boo; De fijne bja^ ebbonecenbe enDe altjiec te Sanbe nocg Bibe» (itneect boiecDe / bolaen^ enbe in conformité ban 'tCcactaet ban bjeDe/ te Doen celajcecen/ enDe op Baec b;pe boeten te fiellen / be^Dat baec onbec niet BBeconip;eBenbeectmocBtetoo;ben foobaniae/ Die/ bolaen^ Bet felbe €cactaet / bjiecDenaBefedubeect/ enbe toiecbt «tEmaet ban Defe Baec ^oogB ^oa- iSefolntie aen Den s^melben i^itnieefiect becBanb^ cepcht / onirac Dleöehent temacRen / fulcB^ en Daec 'tbeBoojbe.
eenre. 3!n befe tijbt i^ een confêcentie BBetoeefi met ben «entie ||eec Muiier, Q^aec ban Bpobec gaf getboleenbe.
met ^
ΤΛ En oaderfchreven Afgefante heeft in de voor- ftljjlft fchreve conferentie gefeyt, dat foo veel belanght mohet- daer van bet frejeff aen defelve,
Btltbtrt" en doorhem aen fijne Heeren Principalen is gecom- municeert, den Hertogh van Brmfipyck tot Wblfitiiut- u(, noch eenigh efdaiiciflcmest op 't felVe is ver- wachtende, voor aleer daer op kan relbl veren i 't welck te fijner tijt fai gefcMeden , ende verfoeckt daer en tullchen dat hem een plaets inde felve Alliancie móge open gelaten worden. · ><i ti
't Selve oock dep Hartogen van LunenborghHaniver,
Haer V. V. D. D. de Hertoghe van Bronfwyck ende LunenhoTgh VQtZel enàt Ofrairugh hebben haer ver- ^jaert fich iq een mtrdtr Ailiamh met u Hóogh Mog. |
wel tc willen inlaten,op foodanige conditie als tuflbhen t Λ/Γ/' beyderzijts hooge partyen fai konnen geconvenieert werden, daer toe dan den ondergefchreve nevens den ^ Heer van ff^c^uefirt volkomen gcinftrueert ende ge- volmaghtight is.
Daf hàer V. V. D. D. niet voor goet noch raetfaera achten, noch voor 'defen Staet de drie Juyfint man die u Hoogh JVIog. van den felven verfocht hebben van haer Armée tedetafcheren, ende defelve daer door foo merckelijck te verfwacken.
IIΓ.
Haer V. V, D. D. fullen dcvcrfochte marche van u Hoogh Mog. Trouppen door haer Landt, als fijnd» Soldatendes IConincks van Jietmemanken^ in quali· tCYt%\scùnStantdesRoemfihe Rijeks, toeftaen, doch fulien geerne fien dat het felve by andere nabuyrige Vorften oock gefoghten toegeftaen werde.
Inde faken van Ooft-Vrieflandt hebben haer V. Y. D. D. een ende defelve intentie ende intereften mee u Ho. Mog. te weten, de eoufirvatie ende ficuriteyt vaa 't ielve Landt ; nu vernemen haer V. V. D. D. niet dat het innemen vande Trouppen van u Hoogh Mog. het reghte middel is, om tot dit oogmerck te geraken, foo om dat defelve in 'tRoomfche Rijck als vreemde en uphtemfe geconfidereert werden,als oock om dat defen ütaet in openbaren Oorlogh met Engelant is, en als
dan niet langer in ^y haer foude konnea
conferveeren, 't foude oock buyten twijfFel in 't.Duyt- fche Rijck een Gravame» daer van gemaeckc worden, endedeklaghteni die aldaer alreets tegen defen Staet voorgebraghtworden, feervermeerderen, en acnda felve noch meer ongelegentheden ende onluftenver- oorfaeckt hebben. Daer tegen vermeenen defelve, das men geen beter middel heeft konnen beramen als al- daer te fenden noch eenige Trouppen boven de eerfte met communicatie vande Princefle Douariere.
Dewijl haer V. V. D. D. geen vreemde maer eet| Rijcksfiaet en in geen Oorlogh met eenigh ander Po- tentaetzijn, foo dat daer door de van da
felve Provincie niet kan gealtereert worden. Niemant kan nu attacqucren, fonder
et haer V. V. D. D. te breecken.
met
Soo kan in 't Rijck geen Gràvamen tegen defen Staet wegens Oêfi-Vrieflant gemaeckt werden.
Haer V. V. D/D. fijn den Prince foo na verwaac ende boven dat geftelde Voormombers, dat voor defel- ve van haer niet Ichadelijcks noch nadeelighs te vrelèn heeft.
Dewijl haer V. V. D.Dl geen andere intentie he'bbea dan het Lant ende onderdanen te befchervten ende te virdedigeit ea niet t'oaderdrucken.
Dat foohaeft haer V. V. D.D. en defen Staetghe- famentlijck fullen oordelen dat geen pericul van die kantmeertevrefenis, Zy haer Trouppes , foo haeft die fullen betaek zijn V wederom uyt Óofi-Friefiant- fullen trecken. iv
Werternftelijck vèrfochtendegehóudep dat d'acb- terBallige Suhfiditn prompt en ionder uytftel mogen betaelc worden.
Geteeckent
Lettrens MutiT,
«©fti^alfooDppiobipeaengenomenbao? notifica^ ©et» tie : maec naeniaeli? toel betoont Dat De attinenbojaü'· Sf fcBeplocebnpcen/ inwBuatbbanOoft-Vticilantlie· f^i^a
pen tegen b'accoojben.
b'igeec Beuc-®oifi ban Brandenburgh DeeD in 3u» tibfön auptecpe Heentieten / en alleen ban pebec öe» giment èene Compaenie aenBonben/en Defelbe tot ,, hondert taghtig Buptecj^ Doen becfïewIien:<Snbe tca^ #a»toB lan Frederick fubgt cnDe onbectoaaBt met ftlepn gebolg naéc Coppenhagen bectcpcgen / en fou^ ben binnen Den tijt ban,bjie a biectteb^nmeDcc Ito· men D'®eec Hapjeifteiin i^of-maetfflial ban frjne ©oiHrtgcfte ?&oiMÌuóBtial)fpt ben^ïTeece SöiffcBop ban Olbabrugg? trWec tflbt Pyrtoönt pa jfecenbe öab
1041 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ |
-ocr page 1059-
1666.
en OORLOG Η, ^Ses-eH-'veertighfleBoeck. 104^
|
b'grttHaerfolte onbtt atiDercn aifcflilt öat . oöcen ftoariflöept fouöe raaechcn öc
fiuptccpe in Ooft-VrieiiandroöcfonDen metten CfCa (ien te ccbocecf η / Dp-alöien &aec J^oq. JBog. 't fdbe dienftigh oordeelden, cnDe Daec iticDcDe ^tenben bnn Ooft-Vricflandc flÉContÊiUeect honöe tuetben ; cnDc Ijebbcu fiaec ©.©.©.a^.afaefpjoocBfntnDc flerefolöfett/om elchanOeceti op ben twee en twintig- iten öcfciS te Broeckhuyfen teöeieaenf"/ opftoope Oat onbertutfcBcn ben i^eete Muller ceniflönacfcBt faubeinrenben/ foo ten aenfleM ban be opijebas!)te Ooft-Vrieflche faecken, al^ infonbecfiept üjeoben^ öct fticcf^ ban fijn aenöeöolen negottatie obcc öet ge» pjnjecteccbe fiicactaetban Alliantie defcnfive, om tioec aOrc at^ ban naec geIcgentDept nabectecefol- becen.
ê>!inc fleuc-©ojileI[jcIte 55oo?Iucöti8öeptfcBlch» te ben©eccLedebour banPeccrshacgennaet Zelle, orarne met föne ©ojflelijcfie 53oo?!ucöti8i)ept alöaec te confececen obec bemebiattebp{jet laijcft in be faecïten ban Bremem oeöecceteert / fjoe bat pefel· be befi upt ben narm ban fiaec / enbe anbece nagere» ten Sitenben / toecchHelHg gemaecht foube taojben.
au befe töbt ontfingö ben ïfattogb ban Zelle een 25?ief ban ben llonfng ban Sweden, bjaec Up aen be fetbe notificeecbe bat gbenootfaecht foiibe honnen toojben om be ^tabt Bremen biat nabec te tceOen / enoc in Bare öingljniupcen te Bcfïuptcn / om beftlbe foo beci bftec totgehoorfaemheyttebjenacn/ beCe tcoubjcnbe bat fijne 3^o?fleItjche QPoojIucljtigfjept upt hcactjte banbeoHbe®?unbtfcöapenbcbEtbintCf nifTc/ baec inne met ben ©eit-ljeec fouöe toiUencoit tEfponbecen. 5©e ®cactatcn tuffeljen be S weden enbe be ^tab Bremem, tec pjefcntie en ten obecflaen ban be S3;unftDdchfcBe ^fgefanten Mediateurs Binnen Staden aengefïelt/ fcDeenenboojal^nocB ban toep. nigti appacentte te sijn/ blQbenbe be j^eecen ^bjeben baec op Mordicus tlaen/ ofte bat be^tabtBremen ban Baec gepretendeerde iramedieteyc tenuncieecbe / met cefecbatie ban ecnige effecten ban bien / ofte bat be ^tabt be()ouben foube ban bien/
met cenunctatie ban be effecten enbe bao;beelen baec ban üeperibecenbe/ baec op be «^ebeputeecbni ban be ^tabt Brcmcnnagaecepjincipalentoacenbectcoc' Ren/ om obec Ijet booifcftjebe fubjectnabeclafite Iialen/ baec ban ben uptflagij ban befe (S^cactaeten fcljeeu te fuHen bcpenbecen j ^mmec^ toa^ be i|cece Kley, f>|efibent ban fiet ©oifienbom Bremen per poftanacc ^toeben beccepfl/ enbetoiecbtgljeloofit Dat be éi^ecutie ban be ^bieebfe beffepnen na be refo- lutie op beffelf^cappojtinSwcedentenemen/ biel mocBte geceguleect bio^ben : «{^ibectuffcgen bec< mepnben bede bat be^toeebtfcgeBeffepnenbetbec fouDien gacn al^ op be ;btabt Bremen, om bat onbec anbccen mebc een iKegiment ^;agonbec^ onbec be j^. toierbt oixtDojben/ enbe bat beSdeIbt-Beec tot elf cufl-ï®agen^/ boo? fijnljooft/ fjabbetioo» bigc ^eecben boen in goopen / toelcbe bepbe niet foo fcec ban nooben foube jijn/ bpalbien men geen an== becc gebagten Ijabbe al^ ban Bremen te bcnaeutoen/ ofcc rc bclegecen. ©oojlebe ©ipbagl) toa| biebetom ban Zelle bectcocfien ben ®eec Ledebour j ïtfgcfan· te ban Brandenburgh, om te Petershagen te cencon* icecen be ©ecceBeyer, €Ieeffcfiel|of-caebt/ enbe ban bate ficlj giiefamentlöcït te begeben na Staden, om mcbe al^ J^ebiateuc^ be albaec aengfiefielbe iCtactnten tot een goebt cpnbeteöelpenBjenaBenv' Ijebbcnbe opgöemelbe l^eeic Ledebour fgn ©ojfte. ïijche 35oo?IucötigDept niet alleen upt ben name ban fijii iföccftec becfceiBcrtbenl^ceccftfuc-Dojflban intenticte jijn/ bat be^tabt Bremen m ftatu quo biiccOe oeconfecbcfct ; maec oocfi gïjelijcft gefocbtic- onbccflarη / bpalöien ijacce ©fficicn ban jaàebiatie b?ucj)teloo^ quamen upt te ballen/ enbe Bremen öoo? be Sweden fajitcbt geattacqueect / toat fijn ®o|· PelDc&c ®oo}Iuc|)tigl)epbt tot confetbatie ban be jS>tabt Bremen bjilüetoebjcngen/ enbe gbelgcft befe intenti^ enbe fincecatie aen j|ectog& Jurrien Willem ffec aei}(teiiaem toa^ getoeefl / infimbecBept ttetaifif be l^eere Cley onTangB^ contcacie impjcfHe baec ban foo te Wolfenbuctel al^ tot Zelle {jabbefoecfientc geben/ alfoo Beeft men gcbeclineect/ booial^nörg obfc BetlaetfïepofltibelijcRtcbecIilacfn/ fodlatige men ban be inneclijcite intentien ban be il^eece l^euc- 3Bü?fl obec Bet feïbe fubject niet foube fijn becfeec. rtect; It^en fcBeen feec te beclangBennaebeiacfo* lutie ban BaeciioogB JÏliog. obec be continuatie ban bebecfocBte Subfidien, enbetoilbenbeil^eeceniElae· ben arbaec b' i^eec Haerfoke boen gBefooben bat fon> bec befelbe Baec gBenootfaecftt foube
^nicötii
(cöülft
ntii OCH
i^Ettoa
)iaii
gelte/
impCilDe
lUill. |
ftjn een goebt gBebeelte ban Bace^couppe^tefulo len moeten licentiecen i J^ectogB £mft Auguflus bectcocK boo; eenigBebagBen op Bet onbecfienfie in- cognito nae Hoilandc, om ben Heece Graveibati Waldeck tot Cuienborgh te bejegenen / enbe ban boa;t^ ben i^eece Muller tot Amiterdamtebefc();8* ben / om flcBbanbejegBentooo^bigeconfiitutieban affaice^ te boen info;mccen/ fonbec bat fijn S^o^fle» Itjtfie <Ï^ao?lucBtigBepbt in ben Hage foube toillen becfcBönen.
€ot afboeningBe ban cenigBe opgebomene biffe* centen febect ben gBeraaecftten]&;ebemetbcni^eec JSiffcBopban Munfter, Jjjn ben achcentwintigh- ften guiiy gecommittecctbeJêeeccnde Wiet, upt ben #ubt- caebt bec ê>tab ©ojbjecBt / Eibert Anton vanPaliant tot <ZE>oflecbeen / iteec ban't]|am enbe ®oo?fl/ bepbe ^taeten (©entraci/ enbe be Jgeec Roelof van PafFenreode, <©ub-53ojgecraecflec tOt <iPoicum / enbe iSaet ban <&tare / om met Ce Hcecen Johan Be veren van Twickel, ©jofl ban ïïBcenen / Carel van Groothaua, ©|afl tot CIoppeubUCgB / Bernard van Wydenburgh,«nbeJooft Harmen Rave, jQunflecfcBe iQaben enbe (©ecommitteecbrn te con» bentecen. J&p toacen te famen tot Noordhorn, ia be (I3jacffcBap Benthem, ben CwecentwintlghAen 3|unB : ^00 toel b' een al^ b' anbectceben op na Bet ^tabtBup^ elch in een ftaco^ met fe^ ^aecben. Φβ S3iffcBoppeI|jclte alrebe te boocen baec jgnbe (jebben bie ban Baec l^og.iQog. met alie cibiliteptte gemoet getceben/ enbe Bet Booge epnbe ban be €acffenii> ten occupecen / blpbenbe foo (angB obec epnbe ftam» be tot bat bie ban Baec i^og. £i)og. gejeten toaectn : al^ toanneec JP il?eeccn 25iffcBoppelfJch fich onbec bie ban ftaec IgoogB JUaog.&ebbengBcplattfï/ met een flnguliece betoiifmgB ban cefpect enbe eece/ trn aenfien ban Baec l^oogB I@og. albiaec boo; eecfï fl^n gelcfen be toebecsBt^ pouboir^; enbe baec nae gBctceben in bifcoucffen obec bepoinctenbietebec^ Banbelen flonben i enbe namentlBb eer A op Bet flutti ban be Contributien : ten tweeden, obcc be aflof^ finge ban De Gehangenen / enbe ten derden, obrc be non èxecutie ban Bet Ccactaet. g5ei|rcrrnStact- fche Bebben eecflgepjemitteecbegoebemtentieban Baec i^og. llSog. tot onbecBoubingB ban alle goebe naebupifcBap tube naeltominge ban Bet (Scactaet ban ®|ebe / bat sp Bet felbe biacen bectoacBtenbe ban be anbere jpbe/ te meec bebiBle Baec Igog. mog. tegenbJoi^bigB b]acenboecenbeeen(©o}lo^ baec Bet mtecefl ban 'tgantfcBe^uptfcB-Ianbtiii becfeecbe/ enbe baojbeglocieenbeceputatteiaanbe gantfcBe 39uptfeBe 4^atie; bat ^cbecianbttetoa' tec be ceputatie ban be ^uptfcfie ^tie allecrt mainteneecbe/ enbe be "CngelfcBe niet anöct^ en fp;aecfien al0 ban be Duytrchen te flaen/ enbe te beooilogen / Bet toelcft bp Ijaec toiecbt geabboueect/ baec bp feggenbe / bat 3^upt0-Ianbt boben Bet ^ijcfi oocB compieftenbeecbe ttoee gcoote SepuWflcRen/ ben Staet ban Baec {^og.iaog. enbe be Swiczeriche iQeputdtjcEte/ eube bebenben obec fulocinbiegfocie mebe te pacticipecen/ beBalben Bet gcoot intecefi batfe becKIaecben te Bebben ban bentoelflantban benj^taetbanbel^eceenigBbe i^ebeclanben / p?in» cipaltjcH in Bet ^ebit ban Baece 3Baecen/ batjp baecotn niét en boenfcBten nocBnietmeecbecenbes fibeceecbenban ben toelfianbt ban ben felben ^taet/ ,enbe bat sp baec mcbc mocBcen toefen in goebe cojcefponbemie enbe ©?ienbtfcf)ap/ enbe baec toe jaUt BetBar» fouben tontcibueceu gBelijch ban > 4 oe
€onf$· rentte tiiffcfien «eet- }iiit»c&e ban b^^c
enne
.«Wun-
(lerlcSe/
no|ienoe
ttnige af
ttbocne
bifftcen·
ten. |
-ocr page 1060-
Ï044 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ.
|
taiecbebp dee {lanDt genomen / enbe hebben gcfegtit/ bat becflonben alie be gevangenen uibtenfleftelgcb/ mft^betalenbe !)aec berteecbe {toflen/ fonOec meec moefien tooiben gebeinitteect / Dat Daec $oogD biel toacengetoeefl ban intentie om bis gene· reu^gcpbt tegeb^upciten ban alle te bimittecen / fon^ Dee becalinge ban be beeteectte hoften/niaec bet:flaen> be Dat ban bejpbebanben J^eecSSiffcljopaUr^ ten tipttecfïen toiccbeafge-epfc&t/ aenDejpDcbanöaec i^oogölDoa.nietminbec bab bonnen gljercDieben ; Dat ten aenfien ban be «t^ebangmen ineen Ouden· boifche enbe bie quartiecen beltomen / toef anoece confibecatien mcciteetbc al^ jijnbe eec te confibece^ een een beel ^ttupcitcoobee^/ bie in een Ceccitoic ban een jgeutcalen gebioiben/ bicecteltjciï upt bet felbe fonbec opt gebiecfitejijninbatban benfeere Biflchop , ben ^taet Dabben geinfcfieect / egljtec Öarc i^oogD JEog. be felbc / miti betalenbe ftare bertetinge becepöt toaren te Dimictecen / maec bat naebe felbe niet en toiccbe gefïen/ enbe btenbot^ grnbe geI)ouben moefïen bJojDen αΐ^ gebcfaùboueecr be€coujpp?^/ bat niolïen feggcn / in ca^ foo bleef (laeii enbe niet nae en toiecOe getaclbt / enbe binnen feecltecen Itojteu tijbt bolbaen begooibe/ fjaet l^oogb JiEog.anDecc mcfuresfouben moeten ne» men/ De felbe bjengcnDc niet op lanbi^ ©loote nl? men boo; gegcbcnfìaù/ Doe; bienbaec onbequacm enbe onnut fouben jijn / maec toel tot fulcftcn bienfi baec men bolcft ban fulclte Caiibre getsoon toa^ te gcb?upcH|n op De Galeyen enbe biccgelijcfiei
jöaecopbpöaecgecepiiceectjgnbe/ boo? foo beel liet attacquecen ban fijnen ®panbt acngingbpber Dieabbantagegljeb;upc&t bic ficö offeceecbe-.^aec op fepben be Staetfche, toel fnlflt^ toaec te jfin/ maet bai i)et i^ectitoic/ toaec upt ben af b;euclt enbe De bu;- Dececiccumftantienooclibpfonbec iSegbt ontrent be <Ciebangenen quam te geben / 'ttoelch obec enbe toebec met beel pacticulacitepten in Defen bp> ìsnDetlijch betfecenbe gebebatteect 30nDe / ge:= [tjclt mebe bet poinet ban be Ingeboorenen en fub= ecten/ bienfl nemenDe onOec Den ©panDt/ fepben een gcoote onDetfcöept te jön tuffcften Die baec m Dienf! bonben booj ben (@o?logb/ op bie baec flaenbe ben t@02lagb / in bpanbtigcften bienfi begaben enbe foiile^ DeeDen op ba^c epgen atanbt / bat oe iefte Crimineel toaceu / bat men bat ban be eecfie niet ftonbe feggen / bie tegcn^ geenigb gebob ban baec ebecbe^b gepecceect bebbenbe/ niet gebaen al^ be laetfie/ bie baec boocigen bienfi fonbec in^mie enbe in bet ecimen ban defertie, niet en ftolien becla» ten; bettoelei^bangeappliceect jdnbe tot be geene Die tot Meppen 6p cetojfie toacen aengebouben / beb> bensp^eecenMunftcricheCommiffacifen bet felbe niet becDec tcgen-gefp;ooclten/ enbe gefegbt/ bat befe aengcboubene albecept^ toaecen gecelayeect / enbe fnlclt^ Dat poinct afgebaen} bat 3p niet anbec^ en flen ften of ;p toacen in bit poinct ban een fentiment j Dat betaclt mailen tooien be becteecbe Itofien / enbe bat baec toe o;b|e gefielt foube too^ben/enbe albecept^ gegeben toa^ aen beiiAgenc ban ben ^eec SSiffcbop totBruflei, om tt betten Oe becteecbe iu)(h»i ban be (Sebangenen/ bie nocb obecigb toacen in ben Qu- denbofch enbe elbec^ bcftomen/enbe bat ban be geene bie becloopen énbe becflt^ben biaten niet en beboefoe te b)o;ben betaelbt / maec bat baec in ban bifecepant geboelentoacen/bat boe) be geene Daeeboojgecoi, beect bia^ooch moefie becaeibt tootben be becteecbe: Koffen gelijch fulcfte to?gb-togbte gepaffmbi: toa^ bpbecfcbepbe<©ffïciecenbanbefe jpbe. 3®aec op i» Staetfche gefegbt bebben bat 3P fulce^-tod&onbm abbouecen/ boo^foo beelald gefcbiet moggte ;pn/ macc bet geene baec bbocen foubemogengeïieu» P)h
τ^66. De Staetfche mebe bctWaettfjebbenbetoeflöen^Öeet
--i^oö. ISeg.bat tot onSecIinfle cojcefponDentie enöe
tocgf) nenicnDaubectoIjbectnaebil fjaec fouHe ürn&p-grb^as&t/ i)actenigg|lnt^tnoeeIt|ch oftece^ putabeltoa^/ en&e {lamenDetotOe poincten te bec>= iianbeleti / fiebbensfoo^eeltbat t)ct poinct ban be Gevangenen , al^get meefie f)ae(i gebbfnbe eecft |
becfionben ban geen gebolgb te toefen / tectofil De i^öö principale Obligatie ge e);tingneect toefrnöe bet Ac- céflbrmm ; te toeten/ oefe Dojgö-toa&t oocU moli bec» (iaën mo?ben ge-ejctingueect te 5i)n/ betoijle geaD. boueect toiect bat ban becloopene enbe beclio^otne geen becteecbe Roflengebojbeet Rofien toojDen: bat mebe oncebeltjcU toag D^ fp / niet bebbenbe toil= ïen met een cebeUJcR canfoen / aijS acn-gepjeftns teect toag / be ©ebangenen celacccen ban Oe niec eptecenbe (al^bebecpojbene enbe becloopene; geen becteecbe Hofien bojDecen bonben / baec op fp gfs (egt biböen/ Dat bet debitum in befen niet en toa^ ge- eji^tingueect/ becmit^D'Ccfgenamenbanbc bee|(o;> bene becobligeect toacen be fcbnlben te betalen / enbe bat Obec fulcii^ b« gegeben bojgb-togbten balibe bleben/ enbe bat fp metbetcanfoemcenfooCtantglj in mora niet toacen getoeefi / enöe bat be particu^ liece S3o?gec^banMunfter, Dieopbefebo?gl)-to8lj: baec toacen tot onbecijout gegeben babben / geües Ritueect foubenblijbenbanbacebetalinge: 'ttoelclt ontebeiijcft foube spn. 3&aec op be Staetfche toebec» om gefegbt bebben/ Dat bp albien eenfucceffie ban ftbulot toag / caecUenbe be becteecbe Ro^en in be ge^- bangenilfe bet felbe oocR foube 3pn aen De 3pùe uan baeci^og. .i©og. bie al^ ban op b'epgen nianiec boo; alle be niet e);tecenbe beclopene enbe becfiojuene oe becteecbe Ito^en epffcben bonoe/ bat betbojg|]=> flellenDefcöultbangeen anbcce natuuc maften hon» DC/ gebenbe alleen becfeecBecinge ban De betalinge/ bat befe fomme aen be jpbe ban baec i^og. lËog. b^P baoscc foube loopen / aljj aen De spOe ban De jgeec Biflchop, bat bet geene De ^taetfclje gefcpt Ijaö. ben ban be morà/ immec^ foüDanigb toa^ / enbe bas oen i^eec Biflchop be gc-intecefleccbe babbe te bol» boen/'ebcnal^ baec fêog. j©og.aen baec spDe fou- oen boen. Mm op ban aengenomen jijnbe aen toe^ üec3i)ben ficb naebec te bebenc&en / enbe alboocrn obec te gaen tot be bojbece poincten : bebben be ^taetfcbe becitlaect met beele cebenen bat 3p ban baec gefubflineecDe niet en foube Konnen celacbecen. €nDe bebben De Heecen S^iffcbopfe Doen boo;t ge^ b?agbtbet poinct ban be Contributien, enbf gefegbt/ bat bet ^rectaet 6(aec mebe biagbt / daer niet gecon- venieert en was , gheen Cuntributien fchuldigh te zijn, Dat be ï^eecen ban Over-Yflei bet felbe oocft foo toegen^bebaecen toacen futiinecenbe/ enbe nae^ mcntlbch bat mogbte toefen gebanbelt boo; pemane bie lafl enbep;acucatiebanüacfpelenbabbe/eecbie bollen toefen becDbligeect; bat Groenewald, obecbe toelcfteenbcffelfi^ pjocebupce feec'toacen Rlagenbe/ bicectelbcH tegen^ bet Ccactaet ban B;ebe mee jQilitaice ejcecntie in bet iSieccitoic ban ben i^eee ^inct)opbe!|ngefetenenb^beftoeect. ^aec opbe ibtaetfcbebebben gefegbt / Dat 3P be i^jocebupcen ban Groenewaid niet en abboneecen/ enbe bat 3P toettoiften/ bat tot befe Piocebupce ban baec l^og. JSog.geen lafi ηοφ ojbje babbe/ bat 3Ρ beni al^* ban becfcb;ebcnbabben / enbe bP (]|ne astien foube moeten bccanttooojben/ geiöcftbp Öaec foube moe* ten inflcuecen op ftct fiucft ban be Comribmien, enbe't geen baec ban bepenbeect/ Datb£> Groene- waid tot baec groote bectoonbecinge op bet aenfcbiii' ben boo; gecoect / baec notb niet en toa^ geac^ cibeect/ bocb bat fptot geculiöcpbt Ronben becfilflé. een baec i^og.liaog. intentie geenfim^ tespn /ye< manbtegenpbetiarcactaettc bef toacen / maecöaei te cegulecen enbe een pebec te boen cegulecennaec ben teneuc enbe inboubt ban bet i^cactaet foo al^Det to^Ieggei^e.
n, 3@aec op ban bp be ^taetfcbe boo;t gebjagbC 3ίίη« be,bet derde poinct / namentlijcR bat ban be non- executie ban bet ®cactaet/ enbe befcbabe toeghe^ b^flt na datum ban bet flupten ban 't felbe/ baec ;pop fepben bet ficticul niet becbec mebe te b|en: gén/ban bat ben i^eece Biflchop geen geben fom be/ ienbe bat flilcR^niet gebaen bab ; ^at Lut^ouw, botgeni bet lOtcactaet gecafleect sflnöc / jp niet becobligee» en toacen te cefponbecen ban fijn actiën^ ^dec op be ;»toerbfcbe fepbentet iCtactaéi; (tlacc |
-ocr page 1061-
en OORLOG Η. ^tSes-en-njeerttghfieBoeck. 1045
|
1666. te fp?eecliien; ^iet alleen ban geen c?b?e te oebett/ .—_ maec οοεβ btroMi'neect tee eoeDo: twutue te reflu tuccen alle fcftaöen Die Böcöaen moabtcu toefen enbe immec^ te cefponDecen gati boo} i>e actie ban Lut- zouw, enDeïjemnietcnöaöDe betmoflentccaffeccn
apöet lOieccttoicbantiaecj^ooeb JO^os· '"'ΐε·^ ^aù moeten af gfielegDc toO|lien iie plaetfenoe-eba' cueeci/ enDe tian of fleöantBt. Zp fepOen bojDec^/ bat De mepninaO ban Dit «cticul niet becDec fouöe getoeefl fjebtien / Dan Dat men seen $upfén foube aen b^anDt fÏcechen ; i^joboceetDe aen bc Itenni^ ban Den ilcet; Beverningh. ^aet op De ^toeebfege fep^^ Den / DatDeopteaijtcmceninB&toa^/ footoel in af» Öautocn ban 25oaracn/ plonDecen ban JEeublen/ cantfoeneeen / fc. b^anben ban Igupfen/ Dat qualijcft aeallcöueect toojDe De Renniffe ban een ©ecc Die obec een iCcactaet geflaen öabbe/Daec De toooiöen ban t)éc (3lcaccaet Itlaec ftonben.
oSehotnenDan toefenbetot pet vierde poinct/ mt mentiycb get inclubecenban eenisgenabec glienonii' neerDe / enbe bat Daec op Difficultept bm^ stje» maeclJt / enöe bpfonbecliicft caeeftenDe Den ban Ooft Vrieilant, foo (jebtien 3P Befeaftt/ Dat in öet thiende 3lcticul alleenlijck aen Den i|ecce BiflTchop toa^ oecefecbeect De facultept ban eenifle niet genoi mineetOe ban De tiljönfcBeailiancie te mogen noe= men/enbe geen cefecbatie toegen^ tjaec üoogU Jil^og. entoa^/ Dat eggtec De inclufïebanbeB;aub)e3^o^ fiinnetoeflonDcn/ mit^albooren/ af gbeDacnfgn:' De fjet Diffecent obec De betoufie epecntie. ©aecop De ibtactfcöegefegötBetibenDatÖet thiende itcticul bantjetiiCcactaet ftlaec fpjaeft/ Dat alle geconfoedc- reerden enbc bjienöen fouDen bjojben geincluDeect/ &atl)cttooo;bt nominacim niet en ejccluDeecDe Die ge- confcedereerde Die niet gljenoemt cn toiecben / fünbe fjet noemen ban Defelbe meec een honneur al^ biel Dat ban minbec effect fouDc 3i|n / foo ni^met namen toacen gDenaemt / Dat paec l^oogg JÉog. niet en fouOen bonnen aenfien om eenige ceDenen/goeDanigg Ote toaecen De 3^o?(tinne ban Ooft-Vrieflant tellen met eenige jfl^ilitaiee maglit aen getafi / Doel) Dat ;p {jaetr boo; foobcel toel fouben ejlacgecen Itonnen ban te beihldcen at toat boo; Dencompetenten]9egl]tec/ pactpe gljegoojt / bien aengaenDe toetteldclt fouDe 3ijn gettiefen bp t)aec $aogD JQog. niet alleen be e]cecutie fouDe toa;üen aen geften / maec feifi^ De^ nooDt met fjace autbocitept belicaggtigDt / bat jp boo; i)aec pacticuliec Itonüen feggen / Dat Den <&^be toai! Lichrenfteyn, al^onginelcnTriumphantjenDe met Den l^eece BiflTchop al^ Executeur, Die fijn ce» gcr^[)at>.3enDen(@?abe ban Lichtenfteyn, Die l)cm te toerch geflelDt babt epffcbcn Iton be koften ban executie, Diebpöem begroot moePen too?ben boo? Den 'rompetenten aegbtec / jgnbe Den felben toaec boo^be principali faeche toa^ gebentilleectöetütcpo feclöcfte Hof-geright, DaeC ban Den ©Ojfl ban Ooft- Vrieflant tegöen Bontic feggften toat Öeni göeliCf» De/ oocfi meDe Dat mtdus executMs, toai ge-erce* Deect / enbe Daec op iiaDDe moeten gebjupclten De niag^t ban Den ^taet / enDe aen fjaec iloogb DSog. (ïcötebetfcöulDen.
aDaec op Dan Die Seffie op gebioocfien jjjnbe / enbe to£bec5öOt^ aen gbenomfli flcö naDrt te bebencRen. 6e S- .pojgen^ toeDecon«ln jnegen upcen tee fetber foentie, plaetfegecompareect enbegeplaceectal^boben/^Jn torbecom De poincten ino;D;eal^boacenop{)et®a> pijt oijebiagljt / enoe boo? alle Ijet eecfle poinct / naec bat Daec obec noci) eenige Debatten obec enDe toebec toacen gljeballen / ijebben 3p Commiffacifen bec» Iilacct Dat 3p in Det poinct Diffecentiael Den^taet· fcDen fouben lionnen te gpemoebt gaen / enöe na» mentlijch bat obec enbe toebec be gehangenen Dimitf tecenfouöen/ mit^ bctalenbe alleen De becteecDefto; (leu; ^at ban be 3pbe ban Denl^eecBiiTcbopojbje foube tooibtn gljeflelttot betallnge ban befelbe / baec op be ibtaetfcDe becRlaect gebben/ Dat De geene toelc· Uec^ ftofien fonbe toojben betaelt fonDec eenige tcc< gibecfatie foube balgen. «Enbe fepDen bojDec^ Dat niet foHöfn meccDec bojDecea / al^ Die onHoilm |
ban Die naec Bet flupten ban De ®?et>e in <i5eüanif=· niffc norl) toacen / foo Dat ben igeece Brgflèr in fijn parole Daec meDe gelifteceect stjnDe/ 5p bojDct^ fou- Oen ontflaen alle gebetineecbe f^ecfoonen tnblfiinctc^ lijcfi/ enbebatDe^taetfcOe meDe banljaecspDegc» Iijch toilDeDoen/ enöe fpecialgch ttoeeiPecfoonen/ Die Doo;o;Djeban(3roenewold toacen aen gebouQen tot Grolle upt ^ete^t ban executien Dec contcibuticn. 3©aec meDe Dan öet eerfte poinct af ggeDaen jpnbe/ enbe ItomenDe tot Dat ban De ocbtecftallige coutribu- tien , foo Bebben be JÈtaetfcöe toeDecom becftlacct al^ boben / enDe Dat 3p niet en fouüe p?ctcnbetcn bupten ofte boben Bet iScactaet/ enbeDat3pDce);=< ceffew ban Groenewold, niet alleenigfiniet fouben patcocinecen/maec ooch felfü be Banbt Daec acn Bou= Den Dat gbeflcaft tofecDe bp albien foo bebonben toiecDt / Dat ftp / Groenewold Dcctoaect^ toa^ bCi fcöicben enbe fijn actie moede bccanttooojDen / enbc nocBnietentoa^becfcBeenen. (ffinbe becltlaecDen 3P iieecen Commiffacifen/ Dat ban alle contcibutien/ Daec obec toettelijch gcganbelt toa^/ enDe Dacmen Bet felbe betoee^ / 5P fouDen prepecen / enDe Dat men De^ noobt felfi^ De executie Dececnecen foube tot bolbo) mencfati^factie.
«omeuDe Dan tot Brt derde poinct / fufiineecDe aljS nocD ben ïfeec BiflTchop niet gbcBouDcn te 3pn tot eenigebergoebinge / alfoo niet^ gcfcBiebt toa^ op fijn o?b?e enbe bebel / bat alle boojfleninge B'ab gebaen bie liofle/bat Baec ï?Dogljjl©og. /» mora Babbenge» toeefl te catiftrecen/ enbe Dienbolgcnbeboo^beupt» toifleltngc ban be catifïcatie niet toacen geobligeect tot ebacuatie / enbe Dat Bet eert toeccft toa^ban een pacticuliec te toeten Den ©becfien Lutzouw; ©act op De i)taetfcBegöefegötBebben/ Dat B« iEcactaet twee DingBen beloofbe ontcent Bet faict ban ben Jgeec Biflichopöan geen ojbie tot Bet Deen ban fcBaDe te geben / enöe ten anderen, een uecgoeDingB ban De BÖcDane fcBabe fonDec Difiinctie.
©at De catifïcatie Daec niet te paffe quam/ betofiU bet €vactaet/ al^ meDe Bet fepacaet «cticul bafl fielben een feecBecen enbe baden tecmijn cube DagB / Sebect betoelcBe be fcBaöe moefl toojDenbecgoebet/ enöe binnen Debielclic De ebacuatie göefcBieben mo=> fte / enöe Den tijbt / toanneec De catifïcatie möefl tooiöcnuptgöelebect/ latec guam/al^ Denboojge» coecDen tecmön. ©at fiaec HoogB JÖ&og. getcacteect BaöDen metDelleec Biiïcbop,enöe niet met Lutzouw, enöe DienbolgenDe / foo toanneec pet^ pjetenbeec» Oen obec De non-executie ban Bet iEcactaet tnDc De toegebjagbte fcBabcn / Dat Baec ©oogB .liJÖog. oen tefpieechenBaDDrnDcnUeec BiflTchop enDe niet Difen j^utzouw , met Dtn toelclien niet te Oeftnele» een Babben. «ffinbe of toel becfcöepbe inflantien oeben om te Bomen tot examen ban be p?etenfien/ban De geene bie befcBaOigöt toaecm naec ben tflbt tot Bet ebacuecetibpöct ®cactact ge-eppjeffeect/ enbe bat De ^taetfcBe ban eenfgBebegonOente fpzeecBen Die ban feec confibecable ciccumflantkn toacen / enbir Dat 3p fepDen/ Die banfoogcootej&ommen niet te 3ijn / foo Bebben t'elcBen^ De i^eecen Munfterfche Commiffacifen geDeclineect Daec ban eenige onbec< tuce^ t'ontfangcn / beel min Dat 3P Baec fouben Ban=> nenbiengentot epamen ban Defelbe/ boo? gebenbe 't felbe feec p;ejubtciabel te 3Pn aen Baec gefuflineec· be / enbe Daec mebetaritement te toojben gBe-enga» geect / tot Bet geene toaer toe sp becdonben niet bec« 0bligeectte,3pn.;&p fepben oocB bat bp Die ban Over- YflTel een becftlacingc fenbe gftegljeben toefen aen Lutzouw ban ficB mobecateltjcB te Bebben geD^afien/ enbe Dat 5P Bem bebancfiten / bocB i^ Ocfe bec ïilacinge nopt ge-epbibtect. ©e toben-gemelbe fcBaDen beliepen toel tot De ^omma ban vijf-en- vijftigh duyfent, feven hondertdrie-en-vijftighduy- fent «©ulDen. ©p be inclufie ban Ooft- Vrieflant fqj- Den geen fttacigbept te fullen jpn. 2p beben bare eenige intecceffie ban Oen gBentelbcn ötaet Generael Schuylenburg, en b00| Raesvelt, getocfen acbiter tot Dorrewaert : JSDaec fonDec effect : BDant men Daec in niet tian t?eOen. ©e Üeccen j&taetfcbe Bregen albarc
crniae |
-ocr page 1062-
|
1666. ccnfgeladtiWasettolieï nicitoeberBabecinaetiban
_üalcft : fflEnniinfien ten öienfleUan^ttieDcn: |©afc
DaectDa^n<ct fonDecUtigD |telDen een con»
tepttìanaccoojDtop. , ^ ^^
® 4t ban ùe 5Pöe Uan gaec l^oosb JI^OS· op seflelt enoe Befo?tneect fouDe toojaen een Hijfle enöe flaet tjan acfttecflallfge concributien, fulch^ möc fooöa' niab dl^oecmfEnöcnte moeten öeböenöantjetfcBep» De SlaetfenenaeQuactiecen/ tiet)oocenbe onDecben ]|eece 35ιίΤφρ / om arti t)em toe gljefonbén te luecben/ cnDe toelc&ebebonDenfoübenüiojbentiaéc iioogl) JiBos. boleöen^ ben tenettc / ban fjet fCca» ctart ban o;ei>e brnstibelgcit te competeren. <£nbe bat ben tcfce25ifrcöopbaec toetiefieeciJel|aHbt leè» nen enbe De noobfge ^pccutte^ p;eftecen fonbe.
^ocO tn caii bebonDen mosijte biojben bat obec beboojgecoecbëXtjtle eenige bebatten bielen/ enDe Dat men met ben anbrtenbaec obeconbeclinàeboo? anbece niiDDcIen en kueaen niet en hofte bect)!a<= oen.
j&oo foube een nabete bp-een-&om(i ggegouben hjfcben binnen Wefei of clDcr^/ nate Dat men ben anbecen fouöe fionnen affignecen ; «Snoe in ca^ ban bifpute De poinccen biffetenttael te betbldben aen on^^ pactpbige.
z. J©at aengingi) be eebangenen enbe gearce- fteecDe ©ecfoonen/ Die ijiec enbeOaec ηοφ fouben mogen tuoiDen g()eDeflincect / mit^^ elch betalenbe be becteecDehollen/ iUke fouDen taecDengeisimitteect/ fulch^ bat De geene Die behomen maceu in ben Ouden Bofch, cnDeinbiequactiecenfouaen bolgen aen Den l^me S5i(Tcöop/ bii ooch fouDe acnncmenojbjc te (tellen tót De betalinge ban öaec becteecbe hoüen/ icoelciie becteecbe feofien öiec enbe baec niet fouben tsojben ge-epfcljt ban be becloopene ofte becfio^ bene ! niet-tegenflaenoe eenige belofte ofte cautie öaec booi gcbaen / gfjflijch mebe geDimittecct fou= ben toojSen be gcenebieoüêcgebaneocecutiebpben een enbe ben anbec gljebelïmeect fijn gbeujojben.
3. <tSnbeDetoi)le obec get becjlanbc ban Oet derde 51ctt|chel ban bet ®cactaet ban ffijebe /-noopenbe De becüofbinge ban be fcbabe jebect oen leiten Marcii aloaec becmett/ enbe be begcootingbe ban befelbe pactpen ban biffecent becflanbt tnacen / foo beIoof= ben pjctpen onbeclingbe te conDcfcenbcten tot een becbltjfaenonpactpbige/ gbeldcft obec befelbe fau> ben conbeniecen / m ca^ bet felüe bp anbece amicable biegljen in bo;cen niet en loiecbe uptgtjebonDen.
4. <©i)cIijchtoijOec^be©oj|linneban Ooft Vrief- hndt gbeöouben feuoe toojben üoo? geinclubecct in ()ec Ccactaetban b?eDe/ mit^ Dat betfelbe nieten pjejubicieecbe bet ceggt / bet bielcft gep^tenbeett toiecDt obec be epecutie ban be betou(ie Lichtenfteyn- fche fcljulbt/ oraüecfelbe bpminneigcft accommo. benuntof anbec^ legitimomodo te biojben gébonben enbe bp gelepbt.
^e JDunfiecfebe ^elben get bolgenbe :
I.
^{fl. Uod articulo fexto itnftrumenti pacis de captivls Jett "Bil- V^hujus belli , cujufcunque conditionis fint, fine De^ïJun- lytfo ditnittendis folvendilque iolummodo legitimis |«t((jj». gofytjjdebitis in captivitate contraftis, difpofitum j id ita declaratum eftj ut captivi omnes, nullo penitus excepcO) fine omni difaimine fiveilii Civiles> fi ve militares fint, prsedido modo illieo liberi dioiitcan- lu r i Cum autem de debitis durante Captivitate mor- tuofum & fugitivorum perfolvendiseonvenire nequi- verlt, eo quod ex partcDominorum Ordinum cum perfonis extindtas atque abolitas earum obligationes>& li quid privatis inde debeatur id pro fperato Lytri com- modo ad onus Domini Territorialis pertinere, pr®- icnfura; Ex parte vero Domini Epifcopi & Principi», Monafterienfiï in exceptl fudt qui fpreta fubftentione publica, fpeclalia & privata libi alimenta paöi funt datis fidejuflbribus, quosanteexpleram promilTorum fidemnondimitcendosjuftumviaebaturj hinc cà res in medio iicliétaeil. |
II.
Eodem Articulo didto 6. comprehenfu» §. «a ebuudvelalterefmeufqueaifinetnctffatisemuibuf «J· abolitis quie 'mterea centra eandm attentata fnnt, itade- claracus liC) Scmaneat, ut null^e contributiones reftan- tes deberi intelligantur nee exigcnds aut folvendte fiint nifi de quibus ad certam iumniam & modum fin- gulis menfibus aut reptimànispruperfonarumautlo- corüm fecuritatéperlblvendisexdrefle conventum eft; Qucffl in fiaemalceihemoratKpartes principale! intra proximum olHduem fibi invicem mictaot defignatio- nem locorum qua hac oblïgatione teneri putabunt, fiatquè defüper inlcriptis refolutio, ac ukeriorcom- municatio, eo finali efiëü;u » ut quod prsediélo modo pro iecuritate praeftita deberi vel confeffione vel legiti- ma probatione compertum fucrit, fecundum expref- fam conventionis normam, quae ultra exprefle con« venta ^ & uliquido probata cxiendi non poteric, folva^ tur,idque folo juflii & executione Domini Territoria- lis debite requilici.
III.
De damno fofitermimm feriorc evacuitione quorundam locorum aut alio modo per ofHciatos & milites Celfiifimi Principis Monafterien£s dato varià quidem hinc inde difceptatum, dum ex parte Cel filfi- morum& Prsepotentium Dominorum Ordinum ex articulo pacis, 3. in verbo, ^ualecunque damnum 1 Sic. & ex die evacuationi» praecile diüa, Ü. Celficudinem ad ld refundendumobligatam, creditur : Ex parte vero S. Celfitudinis protrala D. D. Ordinum ratificatio & mora illorum liibditorum qui reftantcs debitalque iuis militibus contributiones fecundum claram pacis legem folvere detraótabant, eoque omnis incommodi fe reos faciebant obmovetuf, & fi quid extra hascaufajdam- ni datum foret id ex diipoiiiione & verbis relativis di&i articuli non .aliter, quam fi fa(2o aut mandato Principis datum fit, agnolcitur, cum pluribus aliis rationibui ucriumque prolatis:ied cum ob conftantem utriuique parcis contradiétionem & contrarium ipfiu» pacis incelleöum contrariafque Deputatorum inltru- dioneshicpuiK^asamicabiliter fopiri nequiverit, ad Dominos Guarantorea, nifi interim D. D. Ordinibus quod fperatur ad fatìam remonftracionem à fua opi- nione rcmitterevifum fucrit, refervacur.
IV.
CumetiamdeComitatu ΐήβΛ Orientalis pacis in- cludendo aüum isque à D. D. Ord. Deputatis fub verbis, Confederati & Amici pro comprehenfo habi- tus fit, fua Celfitudo Monafterierifis id in medio relin- quit, refervata prius amicabili via componendascon- trovcrfias quae ipfi cum diéto Comitatu, ratione ex- penfarum Commi/Iionis Ciximiìcinci\ihLtchtenfieÌ9 cQWti Οοβ-Vriejlant intercedit, falvoqueomni jure quod eidem fux Celfitudiai ante han^ paceiji uiquani competiit.
V.
Navem bellicam antt hac Flurfiini AmtR ià fine» Principatus Monalterie^is in fummum ejus & Com- merciorum gravamen impofitam cum defuper quere- lai in hoe coBventu moverentur, D, D. Ordinum Do-^ putati nunc inde abeffe conteftati, nee in pofterum eo reducendam poliiciti fuiit.
Qupdinfuper querelas^rundam attinet, qui fe durante partum etiam finito hoc bello confifcationibuï honorum, aliÌ8quemodisIiBfosconqueftiliint,quam- ' vii D. D. Ordinum Deputati ad hos Tradlatuspera- nentes eflè negaverint, in hoc tamen cònfenferunr, ut quatenus illi ex caufa vel occafione hujui belli gtavatos fc probare p0terunt,c0Dgruenter pacis legibus reiUtui bona eorum uzoribus liberisque manerc ialva ; De caEteroipfiimpartialisjuftitisiadminiftratione co- ram competenti Indice gaudcre debcant,
I. ·'
ü Acckende'tgecne in'* fefi* Artijckel van't In- ftrument vau Vrede, raeckende het dimitteren en loflaten van de Gevangenen van defcn Oorlogh vaa ^Vi conditie defelve foude moghen zijn >
fonder |
-ocr page 1063-
en OORLOGH /Ses-m^veertighfie Boeck, 1047
|
fonder rantfoen , alleen betalende ha'er behoorlijcke fchulden geduyrende haer gevanckenis gemacckc, i( ^ gedifponeerc ; Wert aldus gcdedarceit, dat alle Ge- vangenen geenc uyt gefondeït, buytens alle verfchil hetfy'cCmV#> ofte Militaire perfoonen zyn, op de voorfeyde voet terftont vtj werde gedimitteert. Maer door dien men niet heeft konnen convenieren over het betalen venden fchuldcH der geftorvenen vlughte- linge geduyrende hare gcvanghenis gemaeckc, na- demael aen de zyde van de Heeren Staten wert gcprc- tendeertdat met de Perfoone hare obligatlen ge-extin- gueert ende te niet zyn, ende indien yets dacr van aen private toekome, dat het felve voor het gehoopte pro- fijt van rantfoen, aen deHeere van het Land pertinere; Enaendezydevanden Heere Biilchop en Prins van Muv/itr, die geenefijn ge-excipieert, welcke hetPu- blijck onderhout verwerpende , een fpedaelcndepri- ▼act voor fich hebben bedongen, na 't ftellen van bor- gen, welcke het niet billighfcheen, dat voor dc vol- doeningevan haer beloften wierden gedimitteert j is defe faeck achter gelaten. ^ ^
In het felfde Artijckel fis §. en wanneer vande een of de andere Zyde tot het eynde alles gecaflecrt en te niet gedaenzijnde, welcke ondertuflchen regenden felvengeattentecrt zyn. Is ende blijft alfoo gedecla- reert, dat geen refteerende contributien verftaen wer- de fchuldigh te zyn, en geene ge-exigeert en bctaelt moeten werden , als van dewelcke tot een feeckere fom ende maer alle Maenden ofte Weecken tot fecuri- teyt van Perfoonen ofteplaetfen te betalen expreflè- lijck is veraccordert i Ten welcken eynde de hoogh- gedaghte principale partyen binnen denaeileacht da- ghen wederzijt overfende de defignatie van plaetfen, weicke fy in defe obligatie fullen meenen gehouden te werden , en een refolutie en verdere communicatie van het voorfz werde gemaeckti met dat finaeleffeift, dat't geen op de voorfz manier voor de geprefteerde fecuriteytofdoor confeflSe ofte wettelijck bewijs fai bevonden werden fchuldigh te zijn, volgens d'expref- fe manier en norme van conventie, welcke niet ver- der als tot een expres accoort en klaer bewijs kan ge- cxtendeert werden, fai werden betaelt, en dat alleen op de laft en executie van de Heer des Lands na right gcrequireert. ^ ^ ^
Raeckende de fchade na het termijn van de Vrede door een al te late evacuatie van lommige plaetfen, of anderfints door d'Officianten en Soldaten vanden hooghften Prins van Munfler gefchiet is wederfijts ver- fcheyde gedifcepteert, dewijl van de zijde vande Hoogh en Mogende Heeren Staten op het derde Ar- tijckel vande Vrede in het vat fchade, en op den dagh van evacuatie praeciielijckgenaemt, men gelooft fijn Hoogheyt verobligeerthet felve te refuoderen j ende aen de zijde van fijn Hoogheyt, het protrahcren vande ratificatie vande Heeren Staten, cn vertoeven van hare onderdanen die de refterende en fchuldige contributien aende hare Soldaten volgens de klare conditiën van Vrede, detraóleerde te betalen, en des fich aen alle incommoditeyten fchuldigh maeckten, daer tegen wert voort-gebraght ; Ende in dien'er ceni- ge fchade buyten defe oorfaecke gefchiede, het felve uyt de difpofitle en relative worden van het voor- noemde Artijckel niet anders wert verftaen als of het door raet en daet van den Prins, was gedaen, met veele andere rede wederfijts voort-gebraght} maer door dien om de conftante contradiöie van beyde departyen» en contrarie verftant vande Vrede, cn contrarie in- ftrudlie vande gedeputeerde. Dit poindl inder minne niet kan nedergeleyt werden, wert het felve eerefcr- gecomprehendcertgehoudenwert, heeft fijn Hoog- i^óö. heyt van Munfler dat in 't midden gelaten, eerft gere- ferveert hebbende de Vriendelijcke wcgh om de Con-
veertvoorde H^reGuarandeurs, ten waerondertuf-
ideHeerf dane remonilrane haer opinie
1 de Heere Staten,gelijck gehoopt wert,op de ge- remonilratie haer opinie wilde laten vallen. IV.
Dewijl oock vande inclufie van het Graeffchap van Oojl-Vriefleut in dit Tractaet, is gehandek , en het felve vande Gedeputeerden van de Heeren Staten on- der dc woerdea, gectvfudirttrdt tndt vriendm voor |
troverfien , welcke tuflchen hem ende het voorfz Graeffchap wegen eenige onkoften vande Keyfers Commiilien in dc faeck van Lichtenfleyu tegen Οοβ- Vriefltmt intercederen , by te leggen , behoudende evenwel alle de reghtcn, wélcke de felve fijne Hoog· heyt voor defe Vrede oytgehadt heeft.
Wanneer over het Oorlogh-Schip voor defen op de Revier dcJSfwxby de Palen van het Prinfdomvan Munfier tot groote lafte van hem ende fijn Commercie geleytzynde, eenighe twift in defe Conventie wierc gemoveerc, hebben de Gedeputeerden van deHcerc Staten getuyght dat het felve nu daerniet meer was, en belooft aldaer in toekomende noyt te fuilen ko- men.
. VI.
Wat aen gaet dc klaghten van fomtnige , welcke conquefteren dat zy geduyrende defen Oorlogh ende oocK daer nae door confifcatie van goederen ende op andere manieren fijn geledeert, alhoewel de Gedepu- teerden vande Heeren Staten negeren de felve tot defe Tradiaten te hooren , coniênteeren evenwel hier in, dat, wanneex zy kunnen bewijfen uyt oorfaeck of occafie van defen Oorlogh bcfwaert te zyn, hare goe- deren volgens de conditie van Vrede haer moeten werdengereftitueert, en voor haer Vrouwenen Kin- deren behouden blijven, en aengaende de reft by de Adminiftratie vande onpartijdige luftitie voor den Competcnten reghter blijven.
JÜSaenbaiJf) bm fes-en-twintighften ^ul^ hx&ei; inconfctentie göftwben 5öntietec tijDe enOepIaetfe ίΡΛ'β· al^üöocen/ beUien öe fttaetfcfie ecfegöt/ bat ftct ^ Concept bp be H^uuflecrcDe op seftclt / cecc&enbe betiectcecbeltofienbanbebetfle^bene en bccloopciie niet en tDa^ conform bet geentbpfjaec bia^ gtfemi' mett/ enbe albecept^ ban be anbece jpbetoa^ toe gbcftaen/ batfonbecbet félbe niet te boen en tna^/ baec op becfebepbe bcbatten gebalien jpnbe / Rebben be Munfteriche {jaec ge-eiccufeect op ftaec an» (Icuctie.
ièp bebben betbolgljen^ aen be JQunffecfcbe obri* gbelrbectenbegcceconimanbcect bolgeubelBc motie.
I.
I At de Heer Vorft van Munfter den Heere Grave .iffit-
Fledejf weder wilde ftellen in de poiTeffie
Goederen ghelegen in het Stift Munjïer, ^"atc-
D„„
van fijne Goederen ghelegen in het Stift fcìa"
ende den felven te doen reftitueren alle d'intrades daer ftjje. vanghetrocken, zedert àe.n]3.Kfifihitnhondtrtacht- en-vijftigh. ^^
Item, dat den Heer Biffchopdebeleeninge wilde doen van feeckere Goederen op den Pcrfoon van loofi Chriiiaffel van Bevervoorde , namentlijck het Huys van deflèlft Oom den Heere Ahnfibock , gehceteo 't Huys te Horfimer turn amexit.
III.
Volkomen reftitutie te doen van de twee-njael be- betaelde, oock na ende teghen» het Traöaet van Vre- de ge-extorqueerde Contributien ende Rantcoea- geldea.
CnbegöeröiR?p aen namen betgecontineerbein befe obetgegeben fietöculen fecieufelijcft ten effect te bjengen / enbe tooojnamentttìcft bat ban bet derde baec ban beftent ontcent honc^r^ i^^cft^baefbecl ban
feecKecauartto/ te toeten bet dSeci^t ban Diepens helmgegoDcenbeonbecTwente, be ^taetfcfie ootft ban Mle^ fouben cappojt boen.
«Spnbll|c6 β/η gf)ctoo!ben op bet nabofo
mm ·
Notum |
-ocr page 1064-
|
1666. ISj Otumfituniverfis, cum circa pacem ititer Cel- fos ac Prayjotentes Dominos Ordives Generales
.......Provinciarutn Foederatarum Beigli ex una, 8creve-
tà^%tn rendiflimumacCelciflimumDominum, D. chrìftó- it Itine, phoTuntBtrnsrdum, fipifcopum & Principem Monafle- rienjem. ex altera perte die 18. menfis Afrilis, hoc anno conclufam, quidam dubia&controverfiasinciderenc quasproftabilienda utrfnique amicitia& fida vicini- tate mature fopire utriuique partis interefle vifum eft, deiiserverodiösepacificationisfenfu dedarandis at- que excquendis per Deputato! parcium Nordliornini Ablegatos fcqucnti modo conventum cfle,
Quod articulo fext» inftrumenti pacii de m/ì/w hujüsbelli, cujufcunque conditionis fint> finelytro dimittendis, folvendiique folum modo legititnis eo- rum dcbitis In capti vitate contratìis difpofitum, id ita declaratum eft, ut t^pìvi omnes, nullo penitus ex- cepto, fineomnidiicrimine fiveilli civiles five mili· tares fine , pr!cdiö:o modo illieo liberi dimittantur. Cum autem dedebitisdurantecaptiyitatemortuorum &fugicivoium perfolvendis conveniri nequiverit> cò quod ex parte D. D. Ord. cum perfonis extindas acque abolitas eorum obligationes, & fi quid privatis inde debeatur, id pro fperatolytri commodo ad onus Do- mini Tcrritoiialis pertineie prietenfum. Ex parte verò Celfitud, fuseiiexcepcifint, qui fpreta fuitentatione publicafpecialia& privata fibi alimenta padli datisfi- dejuffòribusquosante expletam promilTorum Fidcm nondimittendosjuftumvidebatur, celfitudofuaiftus fidcjuiToresquidemex arrefto dimittet, nihilominus eadem gravatam fefentit quod poft fadlam ex fua parte folvendorum fumptuum oblationcm dimilTofque ■bòna fide captivos, fidejuiToribusiolummodo retentis, a D. D. btaiibus Generalibus, vero captivi huc ufque tletenti, & inde graves expitife caufatae fint, quod ad dtclarattonm D. D/. Guarantorum remittitur. II.
Eodem dido articulo comprehenfus ^.é'cumabme •vel altera {urte, éfc. ufque ad finem ita declaratus fit & maneat , ut nullas contribuciones reftantes deberi intelliganturnecexigcndiE aut folvendaifint, nifi de quibusadcertamfiimmam&modum fingulis menfi- bus aut feptimanispro perfonarum aut lucorum fecuri- tate perfolvendis debite & expreffe conventum: qucm in finem akememoratae partcs principales intra proxi- mos tres menfes"fibi invicem mittantdefigiiationem locorum quae hac obligatione teneri putabant, ut quod priEdiào modo pro fecuritate pr®ftita deberi agoitum fuerit , fecundum expreflam convcutionis normam, quK ultra con venta èxtendi non poteritfolvaturridque iolo juiTu & executione Domini Tcrfitoriaiis debite requifiti : illìquidhadD. D. GuaraateresfacisremiJ^s,
De damno poft terminum Pacis, feriorc evacuatio- nequorundam locorum, aut alio modo per ofiBciales & milites Celfiflimi Principis Monafterienfis dato, quodfupramodum&quidemad quadragintamtUe&o- renos estendere nituntur Deputati D.D. Ordinum; variè quidem bine inde difceptacum , dum ex parte Celforum & pr«potentium D. D. Orditi um ex articu- lo tertio in verbo quàlecunque damnum, ^c. & ex die evacuationi precife diöa Sereniil. Ceifit. ad id refun- dendum obligaram, creditur, ex parte vero fuae Cel- fitudinis protraci D.D. Ordinum ratificatio & mora illorum fubditorum qui reftantes debitafque iiiis mili- tibus Contributiones fecuddum claram Paci? legéin Ibi vere dctraitabant, eoque omnis incommodi fe reos faciebant; quod laudata fic à Statibui Provincialibus per Colionellum Luìmuw obfervatse difciplina mili- taris, a<5);cque illi fint gratiae, 8c per hòc omtie j fi quid non ita benè ai3:um remiOTum de oblivioni traditum obtnovetur, & fi quid extra has caufas damni illatum foret, id ex dirpoGcione& verbis relativis, iion aliter quam fi fafto aut mandato S. Celfitud. illatum fit,^ agnofcitur cum pluribus aliis rationibus utriumquc prolatis. Sedcumobconftantcm utriufque partis con- tradiiSlonem & contrarium ipfius pacis intelleftum eontriUfiafque Dcputatorum inftru^tiones hic punAui |
amicabiliterfopirincquiveritfuaque Celfitudo fepet
frequentcs militares executiones , Territorii viola- ___'
tioncs ,fubditorumarrefta, &injuriasaccontumelia® ' inpropriam pcrfonam illatas gravifiimse laefamfufti- nuerit, ad D. D. Guarantores, nifi interim D.D.Or- dinibus, quod fperatur, ad faitam remonftrationem ί à fua opinione remittere & per exemplares feveras de- lidtoqueconvenientes fuae Ceifit. fatisfacere vifum fue- rit , remittitur : omni interea violentia, execuiionc, & via fidli utriumquc ceiTante.
IV.
CumctiamdeComitatu Ρηβα Orientali! Paci in- cludendo ailum, ifque à D. D. Ordinum Deputatis fubyeibis Cmfkdereti ér yimci, pro comprehen- fo habitus fit, id àD, Dcputatisaliteragnofci non po- ί tuit quam juxta declarationem fuse Celfitudinis ante hac D. D. Ordinjbus Eledtori Brandenburgico, Du- ceiTasFrifise Orientalisperfcriptam.
I Quod infuper querelas quorundam attinet, qui fe , durante partim etiam finito hoc bello confifcationibus honorum aliifquemodisisfos cpnqueftifunt, quam- vi5 D. D. Ordinum Deputati ad hos Tradlatus perti- nenteseflenegaverinc, in hoc camen coniènferunt, u: quatenus illi ex caufa vel occafione hujus belli gravatos j le probare poterunt congruenter Pacis legibus reflicuì, I bona eorum uxoribusliberifquemanerefalva, de cae- ' teroimpartialisluftitice adminiftratione coram com- pententi ludica gaudere debeant. NorthornK die vi- geftme ostavo Julii, Anno mlltfmo fexcentifimo βχα- géfimo fexto.
} Hoc projectum acceptatum ac plenius perficien- ^ dura , & eo previo ab utriufque partis D. D. Commil- fariis in hoc dato fubicribendum Northona.
•
Ennelijcke zy een yepelijck , door dien in het
Tra^act van Vrede tuflchen de Hoogh en Mog. Heeren Staten Gcnerael der Vereenighde Nederlan- den aen d'eene, ende de kpr Eerwaerdighe en Hooghe Heeren ChriBophorus Bernard Biflchop en Votft van Munfler, aen den ander zyde, den 18. April, in die lac-r geconcludeert, fommigedubieufe Controverfien incideren, welcke,omde Vrede en getrouwe vrient- fchapvan wederzijts te ftabilieeren beyde de partyen veel isgefchenen aen gelegen te zijn,dattijdelijclt wer- de ter neder geleyt, is, aengaende defelve na waerheyc vandegefsyde pacificatie te declareren cnuyt te voe- ren , door de Gedeputeerde van de partyen te Nord- ham gefonden op de volgende manier geaccordeert.
Van 'tgeene in 't fejde Artijckel van het Imftrument van Vrede, raeckende de Gevangenen vandefen Oor- logh , van wat conditie defelve foude mogen zyn , fonder lantfoen loste laten, alleen betalende haer le- gitime fchulden in den Oorlogh gecontraheert, ge- difponeert is, is aldus beflooten, dat alle Gevangenen, geene uytgefondert, fonder verfchil, het fy Civile of Militaire zynde op de voorfeyde manier terftont vry werden gedimitteert. Maer door dien men over de fchulden geduyrende de captiviteyt der geftorven ea vlughtelingen gcmaeckt, te perfolveren , niec ac- corderen heeft konnen, om dat van de zyde van de Heeren Staten Wcrt ge^retendeert, dat mendePer- foon oock der felvcr Obligatien zyn ge-extingueert ende te niet gedaen, en foo yetdaer van aen Private toequame, het felvtfin plaets van het gehoopte profije van Rantfoen, de Heere des Landt toekome ; ende aen dezyde van fijne Hoogheyt die geene fijn ge-exci- Veert, die veraghtende haer publijcque ifuftentatie, fichfelvenbefonder ende Privaet onderhout hebben bedongen , borgen ftellende, weldce het niet reghc fcheen voordebetalinge van hare belofee te dimitte- ren} Sai fijn Hoogheyt die borgen wel dimitteren uye het Arreft, niet te min gevoelt hy fich hier mede be- fwaert, dat^ nae gedaenc prsefentatie yande fchulden aen fij ri zydc te betalen, ende de Ge vangènen ter goer der trouwen los te laten , alleen hare borgen vaft- houdende ; De Heeren Staten Generaci de Gevange- nen tot dus langh hebben gcdcftincert, waer uyc fware
onkoftCH
t048 S A Κ E Ν vati S T A" E T |
-ocr page 1065-
en ο ο R L ο G Η. V Ses^en'^<viertighfle BoecL 1049
|
l666. onkoften onftaea zyn, 'cweick tot de declaratie van _____[ den Heeren Guarandeurs w.ertgeremitteert.
'c Geen in 'c felfde voornoemde Artijckel is gecom- prehcndeerc, en wanneer vanden eene of ander zij- de,&c. Tot het cynde fy en blij ve alfoo verklaert, dat- tcr geen refterende Contributien vcrftaen werden> ichuldigh te zyn, betaelt ofte ge-exigeert te mogen werden , als vande wclcke tot een feeckere Somme endc tnaetyederMaent ofte weecke tot fecuriteyt van Perioonen en Plaetfcn expreflelijck is geaccoirdeert. Ten welcken eynde de hoogh-gedaeghte piihdpale partyen binnen de drie naefte Maenden malkander wederzijts ienden dedefignaiievan Plaetfen, welcke zy fullen menen in defe obligatie gehouden te werden, foo dat, al 't geen op de voorfeyde manier verflaen fai werden voor de gepreftecrde fecuriteyt ichuldigh te zyn, volgens de expreifc norme van conventie, welcke niet verder als tot het geaccordeerde kan gc-exten- deert werden, fai.werden betaelt, alleen ten bevelen ende executie vande Heeren des Lams na behooren gerequireert, d'illiqulden tot de Heeren Guarandeurs van de Vrede geremitteert z^n.
Wegens de fchade na het termijn van hetTrailaet dooralle te late evacuatie van fommige Plaecferi,of an- derfints doord'Officianten en Soldaten vande hoogh- ilen Prins van Munfier gedaen, welcke de Gedepu- teerden van dc Heeren Staten boven maten, en wel wveertighduyfitttGaXdemtTAchKa t'extenderen, is wederzijts verlcheyde gedifcepteert ; Dewijl aen de zyde vande Hoogh Mog. Heeren Staten uyt het derde Artijckel in het woort wat fchade en uyt den dagh van evacuatie puscifclijck genaemt, gelooft wert fijn Hoogheytverobligeerttezyn het ielveterefunderenj Maei aen de zijde van fijne Hooeheyt. Het protrahe- len vande Ratificatie van haer Hoogh Mog. en 't ver- toeven van hare Onderdanen. We cke dc refterende cn fchuldige contributien aen hare Soldaten volgens de klaefc conditie van het Traöaec, weygerde te beta- len , endc daer door fich felven fchuldigh maeckten aen alle incommodieteyten ·, Dat geprefen is vande Staten Provinciael door den Collonel Lutzautu vande krijghs-difcipline te hebben gheobferveert, endebe- dancktis, eode dooralle dit, byaldien daer yet niet wel waren gedaen , is geremitteert ende vergeeten, wert geobferveert, en, lbo eenige fchade buyten defe oorfaeckewiertgedaen, hetfelveuytde difpofitie en relative woorden niet anders verilaen Wert, alsof het door raet ofte daet van fij η Hooghsyt ware gedaen,met veele andere redenen wederfijts by gebragt. Maer door dien om deconftante contradiftie van beydede par- tyen , ende contrarie zyn van dit TraAaet als oock de contrarie inftruöie vande Gedeputeerden. Dit po indi vriendelijck niet heeft konnen ter neder geleyt werden, en fijne Hoogheyt door verfcheyde Militaire cxecutien, plondcrenvan Lant, arrefteren van fijn Onderdanen en veel injiirien en contumelien fijn ey- gen Perfoon acngedaen, fich gevoelt gcledeert te zyn, werthet felvetotde Heeren fJuarandeurs, ten waer cndertuöchen de Heeren Staten, yet van hare opinie, 't welck gehoopt wert, op de gedane remonftratie wil- de laten vallen , ende door fevere en conveniente exemplen fijne Hoogheyt voldoen, geremitteert, alle violentie, executie en gewelt ondertuffchen weder- fijdts cefferende.
IV.
Doordien oock gehandelt is van het Graeffchap van Oofl'VrieJlant inditTraöaett'includeren, en het felve vande Gedeputeerden vande Heeren Staten on- der de woorden van geconfcedereerde ende vriende- nen gehouden wert voor gecomprehendeert. Heeft het felve van de Heeren Gedeputeerden niet anders konnen veritaen werden , als volgens de Declaratie van fijn Hoogheyt wel eer de Heeren Staten, Kwrvwy? van Brandenhorgb , cn dc Gravinne van Q^-Vriefiunt üvergefchreven.
V.
Aen^en^e de klaghtcn vanforamige, wclcke fich |
geduyrendc ende oock na 't eynde van defcn Oorlogh klagen door confifcatie van goederen en op andere . manieren geledeert te zijn, al hoewel de Heeren Ge- deputeerde n^eeren het felve tot dit Tradtaet te hoo- ien, confenteren evenwel hier in,dat, wanneerzy kon- nen bewijfen uytoorfaeck of occafie van defen Oor- logh belaft te zyn, zy volgfns de conditiën van Vrede werde gereftitueert, bare goederen aen dc Vrouwen en Kinderen behouden blijven, en in dereftbyad- piiniftratie van onpartijdige Reghts-Fleginge voor de Competenten Reghtcr moeten blijven te Nerthorn den (uht en twintig/hile Jalij duyfent fet handert Jet-
"j^it projeót moet geaccepteert, ende verder vol- maeckt, cn op die voet van wederzijts Commiilktifen in defen daceonderteeckent worden te Ntrthmi.
©ε Pceccn l©un|lecfcfic ucflffCDen battei opcii bp ùe iicccen tocDccjgDt^ <13e{ieputee(t)e most)te teo;- ben ouQecrclj^eüen. H^aecDe jgcecen^taetfcf); be»" bEnfulcft^flcöeclincect.
ai^cn dertighftens^n bcctcochcti euùeliebbcnben fevenden Augufti cappo?t BfOaen tBftÖcnDC ÖC» Dancht
©C ^tabt Bremen jcticrt >cn lactfïcn Julii ge» bIocquceEtteJ0acteccn&e te Siaabe/ tjeefc in't bc= Qtn ^ugulU εεη Decblaecingl) ocùactt/ùat boo}&c()au> ϋεη^ &c immedieteyt,cnDc op approbatie ban Oe fóep» fcc cnDctjet iSijtlt / oüec ctniflc rffcctcn ban De imme- dieteyt ccnige lempccamcntcn iiptgébonben enbc b? fiaec aengcnomcn fbuùe {tonnen bjojoen ; enbe hiiec» ben befelbe epgcntlijcft op vier poinccen begroot. Eerftjbe compacitie op Rijcks-dagen. Twee, be com» paratie op Creytfdagen. Drie, be Homage aen betii» belijclte lücpfec^ te boen/ cn vier, be immebiate beta· lingö ban Rijcks enKreitsIafteo, J^nbiilbe batbe ^tab foubebelobenfiace *0ebeputeetben opbeRijcx- dagh te belafle^i tesene beinteci (Ten ban Swedcn toca tentltjclt niet te voteren, oac6 ficg t'abfentecen upt be Rijcksvergaderingh taoanneci; br «ètoeebfcge fantenfouDej^n j Qaecl^enbe bet tweede, foube be ;&tabtcenùnc(eeenban be compacotie opbeCreitz- dagen ; ^engaenDe get derde, foube be ^btabt een,bc cefpcctibefeepfeciaecnhomagepjcflecen/ roitg bat be iscoon i^weden bpbeClepfec^baet toe obttneecbe peemifTie / enbe bat fulcb^ niet en cetarbeetbe be con' fitmatiebanbaecl^jtüitegien bp be cefpectibe tüepo fec^ te boen ; adquarm», bat ten cefpecte ban be bec» niinbecingebanDaec territorien boo; bcceiTien ban twee iSmpten aen be tóroon ^toeben fefthien hon- dert vijf-en-Vijftigh ge baew / oocft fiace quota betraiHi beet foube toojQcn / enbe bienboigen^ in l^Iaetfe ban 'twaelfde beri met ijet fefthiende beel inoflljten be* flaen j ^nbjelcrienca^be^tabtbefclbegeibcn n&a. in be ^vseebfctjc tafle foube lebecen ì 'Dan t)et fucce^ ban befe Ccactaten / mitfgober^ ban l}ec boo^nemen bec Sweden toiettfeecbibccó geoo?beelt/ enbc bja^ baec ban tot noci) toenietfeeci^eti^tefcb^ben/ al^ bat be ^tabt bleef jcnaeutot / geblocqueect / enöege* incommobeect.
3Den achtften t^ tot Zellc boo} en ejtpicflcn (Cconii pettec obec gebiogDt een bjiefban be Belt-t)cec Wran- gei, aen ben <0jaüe ban Waldeck, ftoubenbe notifica» tie !)oe bat öp ]9elt-t)eet \oa$ bectobt / bat een I3aet^ beec ban Bremen atnbejbtoeebftbt Commiflacif^ gabgefegbt/ batbp49}abe ban Waldock o;b;e om Bremen te fecoucecen/ bpalbien Sweden befelbe ^tabt quam te ottacqueten / becfoechenbe ban be bjaecbept te 3pn onbetciabt>
Jttatti fcöe φί» tnjm- titrötn Doen tappojn'
i|iec boo} ceebe pet^ gefept ban befaertieban RhijnberckiJebett i^ ben drie-en-twintighilen SBugU: gufli tee Becgabecing gelefen fechec concepì/octn ant» ΐΰοομ te geben aenbe Üeec ^ietec ijufcbman, gegep* menöaet/ «ttancelaec/ enbe Hifgefante ban beji^cec »euc-®0}(l ban Keulen, gelpcb befelbe biet nnec bolgenbe ban baoojbe tot booojbe flaet geinftceecr.
E Staten Generaci der Vereenighde Nederlan- «nt- den } gehoort^nde ingenomen hebbende het rap·
port |
-ocr page 1066-
1050 S A K E Ν vati S Τ A E T^
|
1666. porc vatv de Heeren haer Hog. Mog. Gedeputeerden
- tot de faecken van Rynierck, nevens eenighe Heeren
©ifant Gecommitteerden uyt den Raedt van Staten der Ver- ba» eenighde Nederlanden ) met den Heer P/eter BM- Wculeii, Geheymen Raedt, CancclaerendeAfgeiante
van den Heer Keur-Vorft van Ceule» Prince van Luyck , tot diverfc malen in conferentie geweeft zijn- de> over 'tfubjed van eenlghedifFeiententuflchen defen Staet, ende fijn Keur-Vorftelijcke Doorlucb- tigheyt noch openftaende,hebben na deliberatie goed- ghevonden, mits defen te verklaren, ende den ghe- ghemelden Heer Afgcfante, op fijne gemoveerde Gravamma, 't voorfchrcve fubjefl raeckende, tot antwoordt toe te voeghen, dat haer Hog. Mog. mey- Jiingeende intentie noyt en isgeweeft, noch is, fijne Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheyteenigen indracht tcdoen in fii ne hebbende gherechtigheden, Territo- riaclejurifdiöienjendeanderfints, inde voorfchreve Stade Rijnberck, maer ter contrarie van gantfcher herten ghenegen zijn ende blyven, fijne Kcurvor- ilclijcke Dooiluchtigheydt dien aengaendein reden ende billickheydt alle contcntement te jaeten weder- varen , ende toe dien eynde federe haer jonghft gege- ven antwoordr van dan negentienden Mey left-leden, haere giedachten doorgaens hebben laeten gaen op een equivalent, ende van ghelijckedaerop vandefijdevan lijn Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheydts fortable voorflaegen verwacht, dandewyleiulcxnietenisge- fchiet, dat den Heer Afgefante omtrent de fake ende de Kercke van Ijfum niet en is ghelafl:, dat mede haer Hog. Mog. iterative klachten fijn voorgekomen van weghen de Gereformeerde in de Heerlijckheydt Ode- kercken gelegen in 't Erts-Sticht, foo verfoecken haer Hog. Mog. den felven Heere Afghefante, dathyde moeyte wille nemen by fijne Keur-Vorftelijcke Door- luohtigheyt op die twee laetfte poinöen j om die oocit alhier inder minne te mogen afhandelen, inftrudlie en authorifatie uyt te wercken, met verfekeringe dat haer Ho. Mog. figh als dan ontrent de voorfz fake van R j»- herck foo favorabelijck fullen verklaren, dat fijn Keur- Vorftelijcke Doorluchtigheyt reden fai hebben, van daer aen te nemen volkomen fatisfaflie, ende conten- tement, dat hy Heer Afgefante fijn Keur-Vorftelijcke Doorluchtigheydt voorts gelieve te verfceckeren van de continuatie van haer Ho. Mog. fincere en oprechte genegentheyt, om met defelve meer en meer te cul- tiveeren en onderhouden alle goede vruntfchap, ende vertrouwde Correfpondentie, ende daer orarne des te liever foude fien dat alle de voorfz difïèrenten, tot vermijdinghe van difEdentie, hoe eer foo liever uyt den wegh ende ter neder geleght mochten werden, fich hier tot haer Ho. Mog. als noch van haer fijde eer- bieden. Gedaen in den Hageden Augulli feilien kondertfes en feftigh.
<£onft· reiitie tiiffvijeii be Mf Dieiturji en öE ;&witoen iKiptiiDe SB^e iiitn/ bjucgte- loosjief' Selopeii,
^l^ac bclibecatic 't boo;f3 conccpt gegouben boo; geaccefletct / cnDe btenbolgcn;^ befelbe antbioojbe in 't net ocfcljjebrn enbe boo? ben iCgent bc Heyde, nctafné bcIioo?I0cR recredentiael, tot teen Cpnbe te bcpefftifCfn/iiEii öe gcmelbe iJeccBufchman becDantp ccpcfUfletoojöen.
(ίίηιε ronfecentie tot Vegefack $ ontrent ben twin- tigiien ?iuau(il tnflcbeitbe l&cecen Mediateurs, enbe ceuialjc Sweedfche dSccommiteetbcnaenocficIbti^ bjuciitf loo^ afflcloopen / öcbbenöe be 19eeten Sweden ten bolkn Qcopinfaticeettbatbe^tabtBremenban Ijate gepretendeerde immedieteyt foube fiebfien tC Ces nunciccrn^ tn ijoetoeltorpnfgiiappaccntietotnocg toe (tclj brctoonbe ban een betec fncce^/ foube ecfltec tuffcftcH gcmelbe fêeecen op befelbe plaetfe een nabec confi centje geöouben tajojben. ©p be 3©efcc toaecen gchamen twee g>tocebfcl)e giacljten/ b'rene ban tien, enbe b' aubcce ban t waeif (ïncïien / en boiecb nocft een derde ban vijftien fïucften bcctoactjt. ©e ®coupe^ te X.anbc üegonnen aUengéften^öBojbecanbecingDen ban (^Suai'ticccn be ^tabt te nabecen / enbe gab men tot Z.eile fi:ecrtec bccicbtbatonIang!)^De((?}ab{nne ban Koninghs-marck, Doubenbefjaectenbentiebin· nen Veerden, Ijaei: befïe meubelen ban baec nae Sta- den öab gefonben ; Bet toelcïie bp bc mceflc sequalifi» 166S. ceecbe (©ffjciecen en ^ngefetenen toa^ gebolgt. —__ 5&en vier en twintighften töiecbt binnen be ^tabt <£nnft, S5?on^tof)cfi ecneconTecentieoDebwiöen tuffcöenbe (©ebeputeecben banbe drie JSojfleltJeftelêupfen ban |
guft Ijebben aen be cefpectibe Collonellen feccflricte lafl toegefonben/ om jjaceïieginienten tompleet te gouben / enbe toaeren gemepnt binnen tauepniglj ba^ gfien alomme inbecefpfctibe«lSuaEtiecen/ enbe op eenen bagl) een genecale fcgerpe monftecingge aen te (iellen / baec toe be CommifTacifen becept^ βεοίύοη» neert enbe οβμφ afgebeerbiggt toacen.
jlaec bat ben J|ecc <lSjaef Wrangel gabt becWaeit flaetiia. ficü in be faetlte ban Bremen niet becbec fonbec nabec teuc? laP banbenKoningö enbe be Croon Sweden tefton= nen eflacgecen/ cnDebatbaecDpbcteecen|©ebta= teur^ban fijn «Bpcllentiepber affcflept genomen enbe baec recreditiven behomcn öabben / gelijclt ooch bien bolgen^ in be ^tabt Bremen toebec geheect f|]nbe ee· nige ban be iBagificaetgabbenoncboDenommebe aen befelbe {jaec bectceclt behent te maee^en/foo |)eb=> ben be opgemelbe ileecen ban belüagificaetbec- focfit/ niet alleen bat be ïlreccn Mediateurs noeti eeni» gen ti|b albaec toilbcn becbipen om bat mebe tot be» bojbecinghe ban befe Jü^ebiatie in aentocbt foube fijn een ïifgefante bnn Heffen-Caflel^maec oocù be Con» fecentie te toillen refuraeccn ; Boopenbebe25o?Bec= fcDap baec Deen te fullen bonnen bifponecen / bat be j^tab Bremen bltjbenbe bp-bJooAen befen tegentooo?:· bigen Rijcxdagh, enbe boo? beljouben^öate Jura pof- feflbria ban Comparitie op ben Rijcxdagh, ectltec 00« cefeilien enbe Vota op be naeflliomenbe iQijcftiSbagru boo; eenige Sfaecen in smeance foube laeten jp / oP batbectcoutDcn bat in fulelten caie ben IttoningDban
gaere ttaoee Goon, enbe cepacatie ban be fcljaeben / gaec booj be Sweden gecaufeect/ enbe gebben be i^ee· een Mediateurs baec Opeen lïLcompcttecnaben^clt· Beet Wrangel gefonben / om be confereutien te cefu^ nieecenj inmibbel^tobbenbeSwedcnecnS^jugglie obcc be Wefer bp Pfenboojgenomcntcflaen/ om in l)et (Splanbt te bomen / bat boo; bie ban be ^tabt ijS belet / en baec obec eenigD ©oleft ban be Sweed- fche jijbe boobt gefcljoten / enbe gequet|l / tjet tnelCi Ite bp ben ®eIbtbeecboo;eenRuptureb)iecbtopge· nomen / boclj toiect befe actie bp bte ban Bremen ge* intecpjetcect algeen noobfaecfieigcfte befenfie / h3a<c mebe fptoiecben belet bat be Sweden, fjaecbeefien in 't «Splanbt toepbenbe niet tjabben toegfi-genemen. iCot bato taia^ tot Zeile nocg geene naecicgtinge tnat tot Byleveit toa^ gepaffëect ; ïEse^jiu^banDene- marckentofectben negenden tot Hanoverbectoact)t/ boeg foube tnegfien^ beflechtebinnenbe^tabtniet logeecen/ enbe loiecben baec om buptenbej&tabc iCenten opgeflaggcn: f)p foube ban baec gaen nae Caflèl om teboenbenonbectcou(0mettte§;fncefre ban ©effen.
35en<l5cncaeI©eit-tupgBmee(IecUffelen, fijnbe uffrftn becoepen tot ijet oppec-Commanbement (n Bremen, " tua^ ban be ^toebrn opgepafl enbe gehangen / toans neec bp met ontcent dertigh man / meefi ConfiapeiSi dw. 3l|nbe/ bp nacgt in be^tabtbecmepnbetegecaec^ nen ; men gaf boo; bat bp gem eenigge S3;teben ban irapo;tantletoaccngl)ebonben/ enbaecom naeSta- den toa^becboect/ om baec op/ en op anbecefaeo 6en naebec ge-evamineect; te liio;ben / bectoaect^ mebe be Jgeee Wrangel toa^ bectcocRen. φε Jl^acfiti meelïec ban be nieubie ;&tebt / enbe noeg een anbec toaecen binnen Bremen inacceftggenomen/ enbe» fcDulbigöt ban beccaebt/ enco;ce(iionbenti£me£be Sweden ; l^e üactogen ban Lunenburgh betten al* omme becbieben geentoeboecnptgaereïanbenin 'tSweedrche^egectrb;enaen j
' «Ik |
-ocr page 1067-
en OORLOG Η. 'ì S^s-en-^iemMeBoecL Ι05ϊ
|
1666 SMÌei>e(3&:oupfnttPmtbieto'tg>iif£Ofenbrjig __gelagen/wacqicccöc
ο—________________tnnae Nybvrgb j We ban.ère-
men gebteti «eti uptbal el^eca cnoe ^tDceOfcIje «i^fficiecen abekianscn (Aituuneni, ^ep mmbteifl 't Ravensburgh en in 't ^tift
Minden grooteüi^acatte teaen^ be ^omfl; ban Den ban Brandenburg, betoclcfte be i:anüt- «èjabinnÉ ban Heffcn-Caflèl té Sparenburgh foilùe bejeaenen ;
tet ®ractaet senaemt Quadruple , cpflcntliifft tot ontfet ban eremengöcmaecftt/ tefienoiiOec öe Deenfche faccfeen. fortori nu öen ©rcc 5tem<-®i)?fl »wn Keulen Dacc tot^/f- onöec toa^/foo öeeft öp nocJjtan^inOaobcr men gi Dooj ecn Wgefanien öe J|f«oflcn ban ftrpnf- iicgeu. wijck enbc Lunenburgh boen becfeccifpcffi f&n bol&antfneù(ri(iattie/ in üe farc&eaüm ërcn^pn tf fuHenbpti^t^en. s^od^betoijlnteHbirefbc/Qetbe feibc foo ρ;οηφΐ cnbe foo fu:a{B)tigt} niet te boojicl^ foHöe bunnen ftqtnen/ al^ toei te toenfcötn tpa^/ ^o öebbinöe^oaöocoasöte tcttoflen eeCffolMw»/ «nonDectuflcljcnnocöfententatitoe ban ficcoinniq» öemcöt / foo bp Siyedenal^ Öe ^taM Bren>ei)ieli)ien Doen i 2$lyiu:ubebepbeiPec.tl«i'n in bate fnl^eouen
tbcnoHöetCettclöPh / eflöch ftilcliéÖ«ft jtiifisbt bc ÜCCCC Bcyer, ijfnfcvcnden ©ctübec per poilp pooi Byicveitgcpaflcm/omfijn JBefitic ben §me l!ienc= 39a<$tbanBrandenburghtebet;iebteMban ol bictgee' neni be .initiatie b)a^boo;gebaUrm D^t ^bieebtciie feeouc^npt f omeren bcctoacöt/bMctOt bp D'ülve ge. inonftcct/ enbeHaccfe btbpnbcntweeduyienc©pét' luiccljten/ ies hondert ©jaeonbec^/ cnbe fefthicn Compaonien ^etbcn : €ntie bec^ be l^elt-Deec Wrange beel jfecöupten cnbe g>clje|)en / Dé lilveop nee Lauwenburgh gefonben / imi boo; foobanigg raibùel beretbefSCcoupe^ in bet ^tiftBremep te ccenf> pojtecen/ivalbien ùec felbec palfaeeboojbetXanbt ban Lunenburgh mosbte bJoìbenfiebtffitiHteeiCt. , ^e vier ^jince ban Btunfwijdi: toaten ben fefthienden)<0ctti)iectat Zeltebeceebcct/inbf bebben Jgojffin. ben pjeftbent Kky genoesbfaera te bennengeBeben/ batBaec geccfolbeect babbenficbtnet
betéi^btebouben/ enbe^ Kijckscommiflìc cotljet fecourf ban Bremen aente ncBien.fiiCen bjelcfeen eun» be ootli in öe macfcb toocen fes duyfenc man iticpfec» Itjche boiclieccti/ onbec 'tcommanberaent ban ben 3®clt maecfajalcfe Heyftcr. ö'^etc J^uc-bo?(l ban Brandenburghtjabbe wbe bpo? fgn <0ebcpute£cben aen beni^eiot-bee^ Wraugelbeftent boen maetiten/ batlipin liefcgelegen^ept bp oncfientent^ ban ec:= cooibt / bc Éacc^e ban get ύρΙΝ fbube moeten tioU'
ben: enbaa^be Eunenbucabfc&e (^coupe^nietal» leen Λ aenacfc6?cbeu / ffebtot benraocfcö fle^ ccecte honben/maec biietbeu ooc& nabec gettoc&en.
®el^ctqaen banOfenbrugge, Zdleenbe Hano- ver bonben pc J in't laet^ ban Odobei tot Nyborgh.
3!>c gelicele HunenbucgÖfcBe Armée iagö contom Nybüfgh op be ©ojpen becbcplt / be SfictiUecie Heet- ben toacen mebe el nptgeftofenenbe opgebjanot;^ bat in vijf a fes bagen bc geöcele Armée effectibe Ëonbe macc&eccn:3@e S weden gabben nocb ntet meec al^ feshondert man tot fecouc^ «pt Pomeren in fiaecaegecbeftoraen} be ceflc omtcent vlerduyOait lerth Ponben necb aen be El ve : enoc fcijcenom fnl. en beftoaeriöcb fionnen paffecen / omme bet twee m. aï Set JSktoceDfcbe baectupgD^neec ί»β· ben op be Elvegbefonben/babben boen ttugg Jictneu/ enbe naec Hamburgh bjcngcn ; oocfe bacciwn^n^ be öegimenten ban Croiecq etóJe Mollifen met ten gcoote menigöte 25oetcnnabe Elve gefoaöen/ om allcntljalben be paffagicte bccfeecfeet!en.tactog6
iurrien Willem l)teft mebe acn ben lHoaingg ban )enemarcken cnbe ben l&artOQÖ ban SaxcnJauwen- jburgh gefclBebcn in qnalttept al^ öcöa&é-@betite banben JNbec-i&apifc6en%c£Ìt5/ bat jp inconfej· mitept ban be enbe bebeelen ban 't^cb / ^en pa^ of onbecgout aenbe j^taeebfctje ^coupenb^ ~ cc 3Lanben bJÜben toeflaen ; enbe bp albien bp 1 niet (unttim beletten/ ten minflen baecobec |
iiaec j b^bcceet^ boo; Saxenlau-
wenburgh töa^ gebaen.
©en vier-en-cwiBtighften <@ctobec 'é abont^ wn albacc abbbfcn gefìomen ban be ]^cecen Bo(man,Hi,- renbergfa, enbe Hamerfteyn : f)oebat ben ©dt-fieei: Wrangel öeöbeeepiefcnttert be iufpenüe vanirame- dietey cyii fieraf/, mit^ Öiit fn<«te Veerden foubc bebbenaente (teilen cene ronfei^entfeenbcttacteccn op nabolgenbe poincten : iSen i. ^àt be S weden ben Kattantoorn enöe Wartoom twaelfgaecinbefettint gef(»ibenf)ouben: Cen r. ^ac t>e Jbtaìa Bremen ftfube bemdieccnelle l^oitiftcatien/ bie op ben bobem ban get;i>tiff f0n geinaee{tt:^en s ■ ^at bcfelbe fou· be cefimbecen be fioflrn / betoelc]^ be Sweden tec ooifaec&e ban bien (^ojlogb babben gebaen; Ntm 4.. ^atbe^tabtfoubebeloobente cenunciecen banbe immedieteycjto albien ben tttepfec fionbe ge» b^poneert bictben furcl^^ goebt te bjnDen *. iSTen 7· bat be i> weden fonbenbebbtn bet Territoni inbcvier Goon : SU» 6. ©fltbe^tabt vooraltijtiouderenun- cierenbanbecompataticnopbe Kreicz-dagen : enbc batonbertuffcbenbebloccabefonbe bli)bcn tominuep tra/ al^ fnlienbe bitlactfie al te fcbimpclijcft jpn boo} ben i^oningb ban ^meben / bp albien be boojgeffae» gcnconfeccntieöJietbegebonben aen ben opbef ban bebloccabe: be opgemelbe Üeejren ^tfgefanten ipn baetmebe ban Sraden naec Bremen bettcoclien / fan» bfc bat baec <!Eb. gefcgjeben bebben be oojfaecRen b^aecom 3p in Oe ;^abt gegaentoacen. MotZeile bab men geen gcoote iin op befe maniece enbe conbi* tieinconfeccntiete ftomcn/ enbe biiecbt geoo;beelc
bat b'intentiebanbe Sweden bM^om alleen tijbt te toinnen/enbeonbectufTcben tcagbten boo} bet cene of anbec mibbel be Poraerfclie ^olftecen aen ficb te tcechm. Mttt tDübe b'l^m Haerfoice baHelbcn boen gelooben/ bat^t gcoote beffléin ban be Sweden te» sen ben ^et ban baec Hoojffi aelepbt toa^.
j^btTen^cnbttiQbige Lunenbutghfc^e Armée
toiecbenbecfcbaftbenaebolgenbeittoupe^. {Ϊ^Γαι,
Door én KeuT'Vtrfi van Keukn.
Drie Compagnien Peerden 3 ao
EenRegimeactcvüetvan looo
Door Ηβτίοξί Iurrien JVfUtm te PefrJe,
Het Regiment van Havc«huyfen joo
Grave van Waldeck Geperacl yoo
Gravelofias van Waldeck yoo
Crofecq yoo
Villier yoo
Te voet.
DeLijfguarde Het Regiment van den Ende Molliflbn Raesvelt
Door Rertogb Jan Frfdtrijck te Teerde,
Het Regiment van den Gencrael Majoor
Oefenaer 600
Het Regiment van Rancban <ioo
Een Compagnie Dragonners van 140
Te voet.
Onder den Collonel Staten ende noch twee andere Overften ayoe
Door Htrtogh Ernfi Augufius tc Teerde.
Het Regiment van. den Oldenziegel 500, Grave van Nafiau f 00
De jonge Ziegel 500
23? vtet.
Het halve Regiment van den Grave van
Waldeck Generaci foo
Generaci Majoor Stanff ïpoo
Üffclen lopo
Dtet
1666.
Conbl- tftu bte *«!»- btu/ oni nittS&jt· men in nabtc onbtc' ijaiiD»- iinsS tl ttKOtiu |
-ocr page 1068-
1068 S A K E Ν vati S Τ A E T^
|
ΐ666 ÌDòtrdenHertegh vanWolfenbutiei téÏeerde.
Vier Cotopagnieii
Tt voet.
Een Bataillon van yoo
ïlectoacn ban Zei en Ofnabrugge fcöjebfn een öarc i&ooflö J®!o8. D£fen25jiff.
Omfen vritndelycke» dtenfit, é^c.
' 11 Hoogfa Mog. is ionder wijdlughtigh verhael albe- «nlira f^y" bekent, wac voor mifverftanden fich tuflchen ïuncn- de Koninghlijcke Majèftcyt in Sweden, als Hertogh öeaiü tot Brmen ende de Stade Bremtn een tijdt herwaerts aw/aeréS hebben onthouden ;Oock In wat voegen d'Heer Keur- Aoït vorft van Brandenhurgb ende wy, met » ende benevens i:optn»e andere Keur-Vorflen ende Stenden, ons tot noch toe foo veel«nogelijck hebben daeraen laten gelegen zyn, ' dac defe ilrydigheydt in der goede mocht werden ver- geleecken> ende ter neder gheleght; MaerdatdeKo- nincklijcke Sweed/cheVéldt-Heer als noch geduyrende dcTradatcn, deötadimet fijne Arraéehi,eftomcin- gelt, de Commercicn te Water ende te Lande aldaer gemerti ende met allerhande hofliliteyt hevigh aentaft ; Dcrhalvendandeiegenwuordige tot Regeafhurgh als noch vergaderde Rijcks Stenden , fyn genoodlàeckc geworden door d'algemeene Rycks-concJufie van den achtfien ouden endo den achthtenden September nieu- wen Stijl jonghftleden de Refolutie te nemen, in cas in der goede niet konde werden »eriight, dat als dan naer aenleydinge des Infirumtnü Pacis ende de Ryckf con- fi'mtien tot weeringe van gheweldt,die middeien daer- innc bcraemt voor de Stadt Bremen by der handt ghe- nomen , dacoockde Keyferlijcke Majefteyt Jub dato den dertighflen der felver Maendc ons, benevens eeni- ge Keur-endc-Vorften ^ecialiter heeft aen bevoolen, omme met affumptie van andere Nabuyren ^ie Stade tegens de Koninghlijcke Sweedfche Kryghs-gmelda- t digheyt van 's Rijcks-wegen te befchermcn, of nu wel de H. H. Keurvoriftentot Keulen ende Érandenburgh, met ende benevens ons endconfen beminden Broe- ders, ende Neven, de Hertogen tot Brunfinijck ende Luneuburgh . ten overvloede als noch cene befendinge hebben gedaen aen de Koninghlijcke Sweedfche Vclt- heer, ende den felven voor Rellende allerhande dien- lijcke moti ven, orarne den wegh in der minne tc pre- fereren voor de Wapenen, hebben verm8ent,gedaghte Veldt-heeroock daer op mïnnelijcke handelingh heeft gereaflumeert, foo is hy evenwel des niet tegenftaende met den arbeydt tot verleeckeringe van fijn bloccade, voort gegaen , hebben fijn Aimée met verfcheyde Troupen uyt Pomeren overgebraght, verfterckt} ende werden de Traftatcn by hem foo fwaergmaecktAiX. wy niet andersals der felver gheheele verbreecbinge, ende voortfettinge der hoftiliteyten, tegens die Stift onder- nomen konnen te gemoet fien, dewijle wy dan de aen- leydinge des opgemelden Rj"citr-iewc/»/if ende dtr Key- ferlijcke beveelen niet konnen Jedigh ftaen, in cas van fatale mature der roinnelijcke Travaten, die Stadt foo veel in ons vermogen is hulp ende verloilinge te ver- fchafFen, dat wyoock tot der felver behoef onfe op de been gebraghte Vclckeren, albereyts hebben by een gctrocken eiide opdeGrenfenvanonsLandtgeftelt, maer dat Wy daerby moeten vreeièn, dat de Kroon STBtden ons ende Onie Landen terfaecke van de execu- tie van defe befchermiBge derStadt Bremen, ons by de Keyferlijcke Majefteyt ende het Rijck aenbevoolen moghte overvallen, ende wel met openharen Oorlcgh loude derven aen taliën; Ende dat ais nu tuffchen u Hoogh iWüg. ende ons onlanghseene reciproque Λ- fenjive Stantie is gemaeckt, die wy oock aen onfer zijde behoorlijck hebben gheratificeert eride voltroc- kcnj Soo hebben wy [ot Hoogh Mog.hec vaile ver- trouweó, de felve fullen , in krachtc van onfe alfooge- flootene ende voltrockene Alliantie, in cas wyende enfe Landen, wegens de Stadt Brewe» dopr (Je Kroon Sveden met Oürlogh fouie werden aengewft, ons niet hulploos laten, maer nacr aenwijfinge van foodanigen Alliantie de beloofde affiilentie ongeVi^^ygert en4e ten ijioedigbilen wedervarepjateo,. |
( 'Süleksfijn w^rndiörgélijcke voorvallen overbodig
.wederom te fullen verfchuldigen , &c.< Gegeven tot _^
Nieuitirgh den fes-en'fwi»Ughfien OiSober fifihien hondert fesea-fijltgh.
Van Godes ghenade Georg Wtüeta Cnde Μήφ Au- gufius i refpeÖi ve Biflbhop tot Ofiabrug^e, Ge- broeders j Hertogen cot Bruiifwijck ende Lui nenburgh, ' ' ' . '
Dienftwilligen, Ernfi jiugufiusi
^ ®tK· OicotHii tot
^iiU'
hiiraö nopiiiti 3Bjt- incn.
XJwer Hoogh Mög. Dienftwilligen, Georgmihelrn.
^&tt igog. JlSog. lieten fiaec toecfeec&ecen ■, ^atfe bolgen^semoechte Alliantie t)ct&ate/ fncq^ üanbe j^toeebfctie agsceffie fquben geiaQttfrel0t& bp b^enaen.
iiaeciidibecatieiot Nieuburgh toa^otieciieiSIira» ctatenenbecoutiitien tip &e ^tue&en tiooigeflagen/ enDe geltjch tnen tjeefi: geoo^beeit Dat Oe gemeitie conOtttciircec^ctcnOe onaennemEltj^h tuateu/ foo nuenoe tnen ooclt ίκ» befelb^ bp De Sweden alleen toacen boo; geflagen om tijùt te getoinnen / toacc om men Dan poch ijeefc ggecefolbeect aen ben Veidt- Heertc boen bechïaren / bat men figt) in geene iCca» ccatenftonbein laten / ten aibooten be bloccade in't^eöeEltoacenopgöetieüen/ enbebp Oen Veldt- Heer be ooft geen meec iiCroupeg in 't ©ojflenbom tc Doenouec homen: ^aec benube^ DabOe men ίψ rigfjtingt) Dat Dr;S0ojgcÏ^enbe JDagifitaet binnen Bremen noeö teel gljemoebt toacen, ©uoj enbe ge» bnpcenöe opgemelbe bellbecaUen ftebben (jaec
SBiieOen beftomen / foo ban Wcenen ai^öenHage, ÖQubenbe b'eecfle be^ fóepfei;^ po(ïti« beaenbiebiugbomfoobeel boIclH^ bectoaect^te fcn* ben/ at^ öaec tot uptboetinge ban fiaec
aenbeboolen commifltr in be faechen ban Bremen no:» · bigö ftonben oojbeelen / enbe be mixte gebenbe notificatie bat ben ©cete öeuc-bojP ban Branden- burgh nu gtieccfolbeect ttia^ om fiet) mebe in i)et fSca· ctaet bau defenlivc Alliantie tebegeben;b'j|eec Haer- foite betigDte bat mengemeent boa^ ben l&epféc ber pjobifie mebeboói befe acnbicbinge beleef bflrtcft te bibancben/ enbe bat be J^efolutie ban ben ^eec^euc* bojfi albaec niet onaeiigenaem biace gbetoeefi / hoe» tDelbebpfonbececonbittcn bp gem gcpjetenbeectal» baec üjat onfmaeciieltjch bleien } b'igtpc Haerfolte öeeftbpbefegelegentöepbt/ balgen^ ojb?e ban haec i&oegtj m oQ.j öcn gmogQ Jan Frederick gecomwu· niceectÖrtbftouficTraaaet van Alliantie defenüye, etibeberfogöt Dat fgne ©ojfleigcBe 33oojIng|)ttgijepc oiibeftoaect baec obec fgne eonfiberatien bem toii» be bfliint maerften/ op Dat eenniaelbefòghetoenffe foBChe tot ton perfectie gDebjagfit mogbt toecben/ enbe Ijeeft Jnc tteuc ©o||lelöcfee a3oo?iugötigI|cp£ baecopmfceccibiïetecmenifaei üoogbjBBog. boen bebanchenboojbeeecebiefp gcm beben/ enbe booi b'inclinatie bie jp toonben met öemin ?illianticte 3Pd/ bat {)p Ober fulcii^ijct boojfj ®ractaet foube epammercn/ enbe obec leven & acht bagen met fijn tocDet60m(l ban Hanover, aenöem Haerfolte ftmc eonfiberatien comtnunicecen. φρ bieefbe echtec batföne©o||ieitjcöe5&ooiIngötigöcptaIg noch fou» be bUapei:en/ een^beel^ombatftponbet anbecenbp 't fcüepben fiem fjobbegefegöt/bp albien ®ne intecef. fen niet iionben löben boo? aï^ nqct) ficö in öet gemete beitcactaettebegebrn/ oatfoobanigObilap aen bc gemeene faecft geen fcbabe foube toe bjengen/ om bat lip teg^oo^igb mebe in actie taa^/ enbe anbcc- beetóombatfeettogj) Jurrien Willem Bebbenbeme. bealleofficienin'tiiarticuliec tot bien epnbe aenges Inent/ oocfe nietanbec^al^ «ri biiatoic anttooojbt Ronbeetlangen.
b'leec Haerfolte fjeift bp befe occafie ftaec B-lW ©.φ. mebe aengefpioochen obec ben inboubt ban üaet üoogi) l^og.jasilTibe ban ben eerften i@ctobec/ goubenbe notificatie ban be Mediacie boi^gaec Éog. lËog, oen ben Üoningf) ban Sweden tee occafie ban Oef« Breemfche biffecwten e^Refeptmt / enbe |
-ocr page 1069-
cn OO^LOGH. ΊSes-en^^eertighfieBoecL 1053
|
1666. Bfblifit fiaec ©. al intbe bbcc fobaniflc ηα^
■-- nrieatieöaec ©oogij jffiog.öonififüancHcn/ööelöch
DanJ&ertoeö iurrien Willem fcpöc Daec opfeCfpi^ aeanttuoojDt te Ije&Den / maec öat 5P tjjecf trn bat Dca fe Tacche batuf^cactaien niet tuel tipt tebitiQenfouùe 3Pn. ^εη banCeulen toiccöt met Den
cec(ïen tot Hildesheitn bettoaaDt/ betocIcRe fltroote gencceu^geptenbe cefolutienin be faeckenbanBre- men gab eetoont. Jföcn BababbSfenbeftenien/ bat Bet Pomeifche fecouc^ bp befcs duyfent manfïeccft foubejpn/ enbebattot Blanckenes negca ^cftepcn met bciïcft fouben obec aeff t enbe obec aebacen jpn.
Sfn 't epnöe ban Odlober cantinueecbebatbe Swe- den niet alleen eentfibbolcft obec Blanckenes öabbcn befiomen/maec ODch bat ben ©elt-DffC Wradgel o?- b;cl)ab gcfonöen aen alle b'^nfantccie upt Pomeren bcctoaflüt/ omalbaec be El ve te jpnffecen / seltjcft ban befelbe beceetsS bcctoaect^ in afentost ·. men Öeefc ben Sloningö ban Denemarcken enbe be ilios nfngltjcbe ItegeectnoD tot Geluck-ftadt tuel becfeglit fulcli^ te beletten / maec men becnamnocft niet ban De minile oppofjtie/ bataen'tLunenborghfche niet feec aengenacm toa^ : ©en Velc-heergabtonfanglj^ aen De J^eccen 3(fQcfanten belooft be Pomerfe önjjtc» epe anbec |)atf lüeginicnt (ircch te toi'Jen contca- manbccen; »igboc|)Dch3ijlöetbaet-bolritomtcent be Elve toacen gcnabect bat ijct felöe fonbec Difceputatie ban öE iiicoon nitt ftonoc te cugge blijbcn;i©cn ©elt; J&cec toa? toeöec in c atcgec geftomen/' enbe becDcoe» Dtipciglj aen be (^uactiecen acbepben enbe befctue becjicccften. ©c ^olbateu ftcegen niet mcecal^ an- der-half b;oot alle cwee Dagen / bar onbec befelbe gcoot mifcontentement enbe brcloopbecoo^faccltte/ infanbectiept betai)! al lioojn batbu beSQoeccn gebonbcn toiect booj be <0|ficiecen tolect afgcbojfl enbegeapp^oifieect.
® e drie Jgeccen <l5eb?oeberen t ©ojflen ban Bron- fwijck enbe Lunenborgh, fjebbcn met ben ileece Hà- roerfteyn tot Hoya geabour])eett / Die baec op tec> flont i^ te cugge gcltcect/omme neben^ be anbece gefanten ben ©eit-ljeec toegen ben totalen ophef ban^ be bloccabe/enbe belofte ban geen meec boich in't©oj> flenbom Brcmen te boen obccHumcn/ te ^ommecen; 35p albicn baec op geen fati^factoic antbjoojbt tufect göegcben/ foubebe Lunenborghfche Armee appa> cent tecdonbt op bjeechcn / enbe met ben ^egen fulcft^ foeclten upt te btecchen/ buijbenbe alle^ tot Denmacfcbcffectibegepjrpaceect. i^ectogij Jan Fre- derick j^nbe boojicben naec Hanover bectrocRcn / toiccbt tnrbec tot j^icubncgDbecbiagDt.
^cbcct quam feecbec betigt)t / bat t)et ^toeebfclje bolcfttot boven Hamborgh toa^ ingefcgeept / enbe naec Staden gebjagbt; ®aec beneben bat be^tabt Bremen be gepicfenteecbe fufpenfie ban immcdicteyt durante hocj'aculo ^ab aengcnomen/ enbe bat nocf) bilfecentiaeltoaeccn enbe bpbe ^toebenljact gene» grect toiecben bcfe drie nabolgenbe : ^n i. ®en eebtban ben Commanbant. itLen i^et jus Jupe- rioritatis inae vier Goon,-enbe ten 5. ^atbe^tabt foube Ijebben te tcactecen obec bc demolitie van'tbol- werck op Den ;S>tDecbfcöen SSomen gelegf)t met ben fóoningljban sweden felf. i^eecen ififgefanten Spnbiec mebenabe&tabc Bremen brctcochen/om op aenllaenbe ^ingfoag Deffdf^ finale cefolutie obec te brengen.
àn't begin ban November guani De Camec-^e» ccetaci^ Knoüp, mebeb?engenbet)et(^cactaet ban defenfive Alliantie, ontanglji tuffcgcn DelBintflcc^ ban Denemarck, ï)aecï?ouge jasog. be Jltcuc-®oj(ï ban Brandenborgh , enbe ï^cctogen Iurrien Willem en Ernft Auguftusgeflooten en geieeclieut/ enbe jiebbenbielaetlïeb'igecc Haerfolce baec obec De^an: becen baegb^ baec genoegen getoont/ ooch aenflont^ ozb^e gegebcn omnte be Ratifìcacie ban 't felbe i^ca^ c ,,a- ctaet op re maechen/ enbe becbolgen^ nocft Dit tocecft tiintie naec ben Hage af te fenben/ onbectuffcben betnam
Dat öaec feec ontfraaecfteltjclt |
f het becfoecft ban (jaec Ifoogö Haog. caechenDe d'eva- lant. cwatie ba» Opft-V^eflandt, enbe Dat üaet ^ ©.beSoiflittnefoubentoillenblfponecen/ om in Dee idtftf. fetbccplaetfeentotbecfeecftecingljban'tatanbt aen --
fcö»
paraticn
rcgEii
asci- meli,
rpciifu Unii im-
tllEÖfC'
tept üy SS^imcn eensena- ni;n>
idiaB- ijuvie ?lfi(ail· cie.
te nemen duyfent man ban be Croupe^ ban (jarc i?oogbHaog. mepnenbefiaec©.©. 50, ©aiptbeci fcöepbe cebenen/ baec ban cgötcc be gepjetenbecc- be <a(ou|ie ban Ijct ïiiicltDepjincipaeltle toa^ / bat fnlcl)^ in befe ti)bt^ gelegent[)ept onbirnfligg foube 3pn / bat egtjtcc genegen bjacen om ïiaec ©og. löog. enbe be Stenden in'tgemoet te tceben / albaec niet meec al^drie Compagnientefaten/ pebecban twee hondert hoppen / enbe alftoetpel gp Ifccc Haerfolte ban Defe gejgeele faeche geen Benniffe of oi^bje ban baec i^oogg jiQog. Dabt ontfangen ; ^00 beeft egbtec f{)npIigf)tgeoo?beelt/ öaac39.©.^,©. te gemoét te baecen bat be faecft ban Ooft-Vrieflant bp Ijnci; ^oogb jl©og, feer fenfibel bja^ / en oocit aïtfjt fooDa» nig toieibe geconfibeceect / bat be jaloufie ban 't ]3tjtft ongefonbeect foube ;pn / bianneec be befettinge bp bc Bo?fiinneenbcfetenben te gelticft toiecDe brcfogbt/ bat ooch öaec al^ tutew j>rjn»/if baec
ban geen ombjage honbe nemen/ om bat fjaec #bogO jlDog. met befe tjacc te boene befettinge ben jongen pjinceinfijntEgcntooojbiaeacgöten alfoo toepnigtj fouben foechen te benabelen algjjaec bethlaecben met &aec iCcoupe^ petjS tot p?ej'ubltie banbe Stenden te toillcn onbecnemm. Ifp Beeft cben» b)el befe faeche nfetbecbechonnen brengen / al^ bat b'i^eec Moller o?b?efoubetoccbmtocgcfonbfn/ om i}ifc obec met Ijaec l^ooglj Jüog. te concectecen. ©en eerften November ijj toccc ban Nieuborgh na Spa- renborgh bfCtCOChen ben iOïeeC Haxthuyfen, om aen De i^eec föeuc bolgen^ spngebaene p?efenta» tie te becfoechen bat ftp tot ontfet ban Bremen biilbe Doen maccliecen twee duyfent man te boet rn duyfent tc s^eecDe / en infgelüché De ©joutoe Eanfgcabin duyfent man te boet ; ©p Dien Dagh i^ albaec ooch gehomen b'teec Zeul, om alle belibecatiebepenbecenbe ban De Breemfche faechen bp te tDoonen;b'©eecHBerfolte Ijeeft bp befe gelegent» öept aen fön €b. gccommnniccect {)« €cactact ban defenfive Ailiantiejfijn «Èb.&eeft öet felbe'ganbecens baeglj^ mojgen^ booj een e)cp?eflcn naec Wulfenbut- tei gefonben/enbe becmepnoe Dat albaec geen ftoacig» öept meec gemaecht foube toetDenom 't felbe mebe aen te nementDien nagbt öeeft D'^eec fgefante btiu Bremen baec becigöt/ öoe bat bc gjtabt nietöaDbe honnen cefoluecen om ρα^ inbc drie biffecentiale poincten/ öiec boo; gemelt/ nate geben/ enbe bat ben iS'" ©elt-öeec Wrangei baccbanboojI)aec<i5ö.geabbec= me" "at teect 5pnbe/i)abt grfegt : bat öp ooch niet honöe noch o'"'"· becmogjte / gebupcenbe be niinbrcjacigljept banben «oningö inbe opgcmclbe pjetcnflen fjet niinfie tc cc» lafcljecen/enDe Daecom Detoijl bp fagl) bat Ijetgefjcele ï^uptfcDeiiiich/ enbe infonbecbept oe ©o?(lcnbfln Bronfwijck, ficbfoo beri aenbe confecbatie ban be ^tabt Bremen lieten gelegen 3pn/bat öp licbec babbc De bloccabe op te beffen/ enbe alle^ in fletu «uo te laee ten / al^ obei' 't een of anbec poinct een p;ejubictabel accoojt tot onbienfl ban (Ijntitoningb enbe De Sicoon S weden in te gaen ; (^aec ©. jpn Dien nae
mibbaegbnaec Hoya bertcochen om albaec beéee* cenïïfgefantentefafi^gentn/ enbe becbec ficfolutic obec ben toefiant ban faechen te nemen ; onbectuf^ fcfien bwft D'©eec Haerfolte tnel befpeuct Dat men Daec toa^ enbe bleef in een gcDupctgb mlfbectcim= boen ban De Sweden, enbe niet toepnigb bchommectj betDijle Doa? ben opöef banbe bloccabe masJatumimpe- rii cenfervatorium foube homcn t'e);picecen/goeben(gh men be enfi in bie «iSuattiecen foube eclangen / ttian» neecie Sweden Baec Atmée in't ©ojfienbom Bre- men bleben aenflouben/ en befelbe niet toilben af^ banchen nocb toegb boecen.
^iet alleen obet öet actooibt/ maec bielen tuf^ <a:a„tf; feben ben ©elbt-bfcc enbe Bremen nocb beel hacquet- lltt iSiif- ten obec b'cwenfJe ofberflanbt ban bienjb'een bet Dué '"β" b'anbec bet foo PeKenbc: ^ic^ be ileecen Mebia» teuc^becfogbtenbenCanceliecBufchman, om bol» geng De Protocollen, foo bp ï|aec al^ bp bc g>tabt Bremen gbebouben/ al^ mebe balgen^ De gbebaen ® ttt j jj^ |
-ocr page 1070-
|
1666. af fpjaecfii efn anöec evtaifie te öeen / om befdtje De
-SwedentccamniimicccEni «©en ©jabc banDHona
Ijfeft tc DiEC tjj&t fijnquactfecjïcnomentot Achem, öltaacc iiieöe allciï'anDeceCabanetpc ! uptgöWO' men ccti liesitiienc tïcl) eet)oegl)t gaù j Daenbe fict) al=> Daecpeccft tetccntfltKn boo? öepa^öiebanLangh- wedei bectoaett^ oaet. JlSen t)ai> naecicgttnge μρΐ S weden Dat vijfihiedhondert niente boet in bchoo- ncn oiti?e fiaUDcn ora nae Wifmar obec te ^cfiepen.
^ienac&t otiucent ten twaelf upren tua? toeOjCC Den ^eett Haxthuyfea Den @eet;é $let)cbo}Ü ban Brandenburgh per pofte tiagc.^nöfe/ «n Ijem ban Befe becanöeringe faDiblfecÉtt/ cn^ie te bafoecften Dat 1)11 De marfcI)bcMt De I»iioofDe Ccoup^ toUDe boen bccl)ae(len.
«©jasf ban ^intzendorf » ijopj twee t Oicc setìjcefi «inDc J Jtoa^ albacr ten toégeiTDrn öep» etnboif, fcclicöepiiDcujcRoocRljebiiiDcolje; DatfOn
iafi niet (IceclUf om ben )Si;cbe jte JNoii^cn fielpen De- boiDeten: batpp ej^jtectDelfouOetoenfcj^cn/ Dat De fdbe boo? be i^taDt fmlKC J rnbe bóojljft ]!}j)ch enbe bcnJHepfccrftidifClDcft inooljteofjeinaecht üjojben/ cnöe gaf ober fuicft^ in bcbenctten of be fufpenfie ban De immcdiectyc cn ban tjeC terricoj-jale rcflljt in De vier Guon, Diur mcùc toelobec een quam / infonöec· Iicpöt / Dctotjl niet alleen een concluium bp Ijct Htjch ïua^ göcmaccftt obcc De confecbaiie ban De ^taöt niöe 5ace ccgötcn / maec ooclt oijec bc e);ecutie ban Dien : iSnDe gaf obccfulctt^ te ftennen bat paciicu= licrlijclitflcttcnjionbtopljetïjoincc ban aflècurade bao? Oct toc liomcnDe / ten toelcitrn fine ö^ fepbe J Dat tjciu "alöacc ljoo:aef[ascn toa^ bat tot tueecbec bcc= fffdirnuHljceniflljUolcii opbcnnamc ban ftetfitjcR ili öc ^faat gelegöt / en Ijct gljcgcticiie mandatum con· fervatorium banoen ttepfiC gcpccpeaieect / enöe felf^ op ben tioninglj ban Denemarcken al^ JtaciOSÖ ban Holfteyn , gc-eptenbecct bcijop^t te toecben/ baec inne meenbe bat fijn Itloniii0ölijc6e Ifòajeflept HcenJfoatigScptfoube maccften. isjmn- te booten to^Fen De Wflefanten ban
hi'tìa.f' Bremen albaec fl&ehomen/ ertìe fiabben öaec Stimai), gDecàjppqitcfct / bat jp na epnbelöcft
naec beel moepten niet fie ^eecen S weden obec be ingrediënten eilbe extenfie te»'t atfopibt een| bua» ten gljetoOiDen/ felf obec't poind van fecuriceyc, bat uict allcèn alle be poincten ban contraventie tot twee en-ieventigh in't göetal bp be Sweden tegen be g)taDt gemobeect fouben op geijeben jpn / maec ooch ■ bat De Sweden niet foube bjp (ïaen eenige qiieliien bie Hu luarcn ofl)ie>; na gljeboocen fouben toecben tegen^ be ^tQbt Bremen viafaBi of met göeöjelbt te itts tenteren / maec in b'cc goebe of naeccegftte be felbe fouben moeten bctbolgen/ ooclt j[)eti&en moetm be ratificatie ban bcu ütcpfec en 'tËii)cit enbe be Gua- rantie ban gacc ^ooglj .{Bog. neben^ biebananbe^ ce itjincc^/ obüc ()et felbc iCcattaet abmittecen ; leen biocen nocg bifccepant geblebenbepoinctenbp be i&tabt gepjctenbttct/ al^ Oe reftitucie of demoll- tietianoen tiurght, enbcDatDe^taDtobeciebecen^ DéinDahDcnbanDc Sweden (laecguota ban De vier Góon in De Kreyt? enbe Rijcks-Sceuren > be Sweden baec ban be yélft niet fouben mogen ccechen/ alé ^nna vier-en-vijftigh tip get ^teeebfcge becD^agfì In öct poinct ban be Contributicn De^taieeben be» bongen Ijabbenj opgemcIDe j^eecenKIfiiefanten blaten gl)c!touien om obec befe ttoee poincten ban ijaec fmale lafite öalen/ enbe
Infteiniiüe eebaen foube
baec αέη nfetfliafcfodjeat fauöeftl^n. §poiiie< »pt Mescldetibureh dab Oien bf jtlóbt Dat Die Hl. nifoenen in Pomeren fooöanigft tpacen öecftoacftt/ bat binnen Oadinshnwaeif mantótbifiPtttaBtaacen Qcülebcn/ enbcb^ojjec fwltft^ fee asaeöeaeraaecfit/ Bc Sweciep qnttanfffljjcit wfligö to?4cft fbuDi moei ten Dectoacct^fcJ)ic&eH / beftalbeupatmfnfitftinecco be / bat Ijet ^tift Bremen nict (lefiant foube bjcffn/ ombegegerle Armoe Die SE^intet; teKonnen onbecgouben. |
gabt menbecigiit upt Sweden , Dat De fita geecingö alDaec teaïjen^ ben ©fibt-ljeec Wrangel, Den ^jtfibent Kley , enbe anbece fece t'onbjeben ttiaj/bat (p ben !Ìioning{) be entcepjinfe op Bremen fo liggt,booigDe|ieIt enbe alfooiteabufeect babben.
©è^tabt^emen öeeft len pjecoUc boen teece Itenen bat jp in jte ^uefiien / Die jp nu met be ^to eben öabOeny <ifjfjiec na fouben hcijgen / geen aubec öegljtec ecfteMben alpien Keyfer, enbe bat be ^bieben 't felbe niet gabben becben contcabicecen/ )Qt bjeefe b^t be ^tabt foube pjet^becen ; bat befe claufule in Set reces of accooib siiwfccecct foube inoeten biecben.
φρ 'tgftecepjefenteiìcbe bp De ^eecen Johan de Wit, ban Reoswoude enbe Bootsma Ijaec i^gj) "" ji@og.4SiebeputeecDentec^ecgabecinge gebaen/,i^ benachthienden November goebtflebonben/bat aen Atatt ben il^fecban Beuninghen in Vranckrjjck gefcöieben ^ oube toojben bat öaec i|oogö Uàog. flöecatificeect tötK' labben get Ccactuct ban Alliantie defenfive y ben vtnit vijf-en>twintigbii:en Odober leflleben al|)iec in ben ^jenitn Hage tuffcflen ben JÜonitigÖbanDenemarcken jbe^ sj." i* fen Staet, enbe be fóenc enbe ©ojgen ban Branden- burgh enbe Lunenburgh gijcflaotcn / enbe betoijle ben Roningö.ban Vranckrijck ben èeec ban Miiec toa^ af fenbenDe naec fiet §ectogl)bora Bremen, tot iseggneminge bec biffecenten tuffcSietibeniioningg ban Sweden enbe be^tabt Bremen ontflaen/ ^ I)P J^ecC ban Beunlngen aen Bet Hof ban Vranck- rijck met aUebc);tecitept/ enbe bcöooilgclte ciccura» fpectie befaecItenbaecbeenenUjilbe tcagtitentebici» gecen/ ten epnbe bat niet alleen beboojfcöjebe biffes centen in bec minne göeaffopieect/ maec oocfi alle bojbece jaloufien enbe ombiage^ toegö gijenomeii mogljten toojDen/ op Dat in biequactiecen alle^ in cufle gOeljuuben enbe öaec i?oog{i JOkg.niet (n nieu* toe oncufien geimpliceett moggten toojben / tuaec toe^pbetbolgen^ get opgemetbe €cactact becobli* geect fouben teefen / tot bjelclten cpnbe mebe Coppe ' ban be 3[n|lcuctic tot be befenbinge naec Bremen ges accefÏeect/ aen be gebaggten i^eec ban Beuningen ge;* fonben toiect om te ftceciten tot Deffelf^ nacigtinge.
l^oetoel ben i©eec igectogö Johan Frederick 6ei« nocb niet tep boUen obec |)et aennemen ban get be« «cctos toufie ®cacraet ban defenfive Alliantie iiabt bec» aoöflrt filaect / foo fiab egöfec fjjn ©ojflelflcite ©oaiUigiJttg^ fiept aen ben Collonel Haerfoite bjiüen becfceeitecen/ ffi '' Dat fön becfogljte uptfiel niet toiecbe öecoo?faecfei teert dm booi eenige fecceete fJUiantie / al^ met niemant eenige foobanige Debbenbe/ maec alleen / bat Γπη ' affaice^ noci) leenigen {tlepnen ttjbt becepfcbten/ nmiftcöDeecobec te beciilacen/ bie j^p becmennbe/ bat ten epnbeban twee Maenben/ ia notg eeobec foube fionnen ej^picecen / Docfi alte^ met foobanige tecmen/ battec nietaf te nemen ba^ ten meecbec Difpofitie fegemuoojbigö bp ftfn Jgojfielijcfie ^oo^ lugtigöepttotöet aennemen ban get felbe €cactaet tejpn/ al^bjelbDOibefcn: i^pfiab een bifitebanbc €anceliec Langcrbeeck gegabt / Die Bém obcc Dit felbe fubfect eeltjche bccfeecftecingge öaD gfieDaen/ Oaec bp boegenbe/ Dat be cebenen ban ttoöffelagötig. „S öept/ DiefSn ©ojflelijcfte ©ooilugötigbept te boo= « «niiabDe geöabt / |)p bie tijb^ gtjelegentfiept göc noegöfeemtoacenopgeBebcn/ enbe bat obrcfulcfi^ gÌf'g'J· Bet becbec uptfiel geen anbecccflepie BabDe / al^ al= ft/tk'. teen om een ftlepnen töDt upt te bmben/ Dat bols sBen^ ben Dienfl ban fijn affaite^nooDi^ toa^ ; <0p> gemelbe i@eec Canceliec Beeft bp Die gBelegentljept Den Heec Haerfoite bcoj gBefielt enDe oBebjaegBt/ niet bo« lafi ban fijn .«©eefïec/ maec uptfiel» frifi / Bd«10c6 Bp HPbe/ eerftelijck , betoEtfle ecn^ beel^ ben Dienfl ban De gliemeene faeche foube becepffcBen / bat Baec m· Baec Ar-
mée bp maUtanbecen Bielben ten minfiennocB drie D^aenben / bat be be oofbe Sweedfchc ^atifiratie uptgetDiffelt toojben/ enbe anbec^ beeld Dat B?bec« nomen öabbe/ Dae De i^ectogen Jurriea Willem, enbe Ernft Auguftus bp Baec HoogB Uiilben boen aen Bovben om be continuatie ban fubfidtea, foitbec
6e |
-ocr page 1071-
en OORLOGH *tSes.en^'ueertMe Boech 1055
|
1666. tìc toclfte öatc Φ. ctt bpfodbftlijcR De laet=
--fte ! niet bcfïant fouDe f0n alle fiate Ctoupe^ te δοη»
nen onöecBomjcn / of infuicftcn ca^ ban Die töbt af/ Dat fön l^eec en maecflec öet bctoufìc iScactaet quam aentc nemen / aen fooDanisctoftmocbei^clteconti- nuade van fubfidien meDe foHÖe paciicipecen ; «BnDe ten tweeden, DetDÖIe JgectOoD Jöhan Frederick jeQen· tooo?DiflÖ f fpfctibe fes duyfent man fn öfenfi JjaDDe/of gaec i|>o. Jlioa. niet fonben Bonnen goeb tiinben/Dat Öet Corpus van Armée 6p De^cMosenban'Bruns- wijck op tebienogen op achcien duyrent mantofecDe becscoot / ente DienboIgen^f)aec#oa. IDos.tel»» toeesen fouben 50n/ om in fuIcftenca^Defiibffibten infiet negende ^cticuI;8ementioncect/ navJopo;tie te öccmeccbecen : ï®aec op De CoHonfl Maerfolte (|em habgeanttooojbt/ bat nocIjDbec'jbeteenenaei) obec get «fibectoa^nein^cueect / tnacctat inÌSiilen oeballe öet eerftebp taerHofl. fiaoa-fKHenDenoeae» liacn tDojben/tenminfien noobfaeceeiyth foubejgn/ Dat obec öe bcCDeelinööe tuffcfien De Bcfamrntïiirtte toiccbe geaccojbeect/ opDatDenceneaiiiet lilebe fittenjtietf)et 0alc6/ enbeD'anbec^epjof^tcn quame te genieten j <lEnDc op öet twedefjccft ö^rm in bebenclten gegeben / af meteen fiaec^o. J^og. tot berbece liberaliteyten foubctfiannen toecbrn beC' focljttot fiabilifTenicntbancenCractart/ Daecban gaec HSog. niet meec boojbeel al^yemanbt anbec^ ban De contcaI)enten fouben Itomen te trec^ licn: (£nbe fieeft gfiemelbe «Sanceliecmetbefeant' hjoojbe geacquiefcecw/fonbec Daec op betOece inflan» tien te Doen.
3&en boocigen ?ibonb boacen tot Nieuburgh ilJ5?ie= ben gefiomen ban DeHeecen ?8fgefanten ban ben ne- genden ouben enbe Den negenthienden Dito nfeutoen fttjl/ mebe bjengljenbe/ Ijoe Dat öecweepoinctcn/ bp ùe j&tabt gep;etenbeett/ ehbe bp De iefieconfc^ centie Diffecentiael gebleben/ nu mebe boamnaf- oeljanbett.
J|et Concept-Traftaet gecollationeett met be Pro- tocollen , toiecDt al^ nocD bp Den @dbt-f)cei;gcoo;> Deelt niet aennemeltjtft/ om «nigcnieutoefccupn^ len. ^ocb befionbtnietal^ineenigfiekDoojbenüie QemoDcteecttofecben. ©e tutte Kifoo om Collonel Haerfoite booi gefiomcn baa^ affairtfi ^ jjcecen i^ectogenjurrien Willem enbcErnft i^aerfoi· ban opinie btjacen/al^ of gaec®.
ttöpDe Hunen-
soiiun. iCcactaet ban Defenflbe Alliantie onlariglj^in Den Hage geflooten/ cnDe infonbeciiepDttotDeboortee» len enbe ^bfïbien in 't negende Hcticul ban bien be» bongen bcneben'^ f)aec t: abmittecen / foo gab gp fijn geooiBeelt bp fjaec obec 't felbe
ibfêrt ISnbientie te becfoecften / enbe met beel drachtige ccDenen te bectoonenboebatfcrobaniglien opinie metVlntereffen ban DeContcaBenteniicij» big^ bDa«/ en obei;fulc):f)aec||ogj@og. niet alleen b?eembt fonbe boo?ftömen / maec oocft tieele ongck= gentfieben fouDenaec (IcD flepen ; (Cnbe gebfien {jaec ®. toethlaecbt bat jp befe faeche in naeDece Delibecotte gelegtit fiabben / en bat fp genegen tnacen foobacffDeijoogölïgebagötti^cttogenban Hanover enbe Woifenbuttel foube gijccecbtjijn/ ombefeibe niet alleen totpetfllïacteec/ inaetoochtnt beboo;· beelen enbe fnbfibien in't negende ficticul ban Dien bcbongfien V tömitteren ; ©ochgaben Itotjectdïgö ban Dt^miti^tehennen/ bp albimliaec£l^og. atn öaet ecnfge continnatieiJan ;8>αδ«
fïbientotmtbecljmibttengaec IVtmée qnamen toe te flaeny gö^gcfe (p berftoopten/ tnbeïcgnfimje faech noosqaecfielgcfe bebé tofCcpfTcöen / oatnacS De biinriii)epbt nocg t gemeene intet^ ben te φοη· tcaïjentronittlbwbeïtDnneniöben batfboöartge fub- fidien tBiecDentoegetlaen aen De anbecel^o^mban Hatrover Wulfenbuttel, t>m ÖattensartngÖ ban'Woifcinbuttci geen ®dIc6/ enbetriebimHano- ver liiet mm drie duyrcntttiantOtO'eypibfiic bal)' Bremen gefonDen / enDe bépbe niet een maniwa bmjbait?oiWnati|.ï!®iIit<eaehgtnommöabDen/ of |
foubentetlfenaennemen; ^atoocitbaecmebefiaec
gfienoebtfaetht fonben too?brn een _
groot gftebeeite banöacc3icméetonntwaelfduyfent man te moeten iicentirten/ baccboojDeg[)cniccne faccRe -geen feccfifCljcpDt / maec een notoir pcrijcul fouBe moeten toegeboegttDcrbcn; «Snbe fieeft bicns tlOlgfjen^gcctogÖ'Ernft AuguftusD'^eer Haerfoke gefegbt/ Dat Öp acn|iaccJ|og.J®og. ljabtbccfocï)C om ojbjete tonlen fiellen tot if^cribebctalingcban De vervallene Subfidicn, enbealfoo toMc flaen enbe i bafl te fieflen De continuatie ban Dien/ ofteanbec» fïnt^ Dat {)p genoobtfaecht foube fijn [jet meefienbeel Uan fijne ®cotippe^ te moeten afoancRcn. D'üeec Haeriolre ïjeeft Daec ffi. ten fclben töbe
mebe getecommanbcect bc noobfaecïieiöRe ebaeuatie ban De Lunenburghie fiCcoupe^ upt Ooft-Vricflandc > enbe met alle bibencïieltjcfic ceDencntiecfocDt tepcc^ fuabecen/ niet alleen om be 3^outDeBo?|Iinuete Dorn confcnteeen in b' aenneminge ban De bcfettingc Die Ijaec i|og, .ïJiiog. gemepnt toacen albaec te boen/ maec ooch bat Daec obec met brn eecjlcn ten gebocg» lycftllfn metöaec i|og. .ïöog. geconcectcrrt mocljte toecben ; (gnbc jjcbben öoogfjgebagfjte ©ojpcn baec op mebe bpiiansi in naebolglienbe tDoojbcn fllifnnti tüoojbt/ Dat fp aenalïebe®coiipptn/ iefiinOoft- Vrieflandt gcftonitn / o?b?c l)abbcn gcponbcn om toe» bet te ftmen/ cn bccbolgen^ bienfelbcnbagljaeii Den asijfcljop ban Munfter DDOKcnrrpKfffnfoube Doen betfoeelien / omme boo? befcltie ©olcftecrn paft fagte boo; fgnEanben tebecgunncn; ^atfpoorit gfjenegrn tcaecen alte b'otibci^CDUppe^totopdrie <ffompagnicn / pbec ban twee hondercftoppcntecc· fojmeten / enbe acn De ©ojfiinnr of ^tcnben in Daec <Cebe geörclobec te geben / of ooch gtfieel upt Ooft- Vrieflandt te ceboceten / foo {jacH De ©joutoe ©o?· (linne enbe iStenDcnìsbec De befettinge ban 't 3lanbt een^ toaten ; €nbc toat acnging() be befetingti Dooi fiacc l^og.,S3off.(2rrouprnaloaccteDoen/ Dat Baec niet foube hennencefoibcren/ ombe ©jontoe ©D?fitiine te labcn Daec inne tc confcmcren/ al^ fijnbe ecnfaecfifeecbangeceusSbonjben jongijeii Ijaec Pupil, enbe llcijbigl) met be^ «ijrh^- conflitutien. D' l^eet i laerioiti.· fiab tod gctcacbt fiacc bfbcncUingcn toccb te nemen, en onbcc anberen gefu^ ftineectbat De cegijttnbanlje jongen l^jin^ boojeen bpfonDcc iSractaet / Daec obec met öaec iöoff. JBog. te maechcn/ ten bollen foube honnen toecben bcce fcrcftert; €boc|j niet tegcnfiacnbealfefijnereDcncn foo tebbcn fiaec ï©. Ijacc gebccIaceccDe
opinie met gcooten pebcc becblebcn ^ enbe Daec b|i
μ __
inboeccn; tSnDe bp albieu fulch^ mocbtegljefcljiei ben/ Dat gaec ïp. omtcent f)et becboig ban
Defc faechÈ toel foube honncn flille fitten / maec ebeui toel niet Ronnen beletten De hlacljtcn be toelche baec obec Den i^tctogbban Wirtenberghenbebe©o;|Iin felfiS tot Regensburgh foube toHten Doen / Daecban be ggebolgen boo; gaec i^og.JSog.toelDanjTeccup fouben mn ; becfoethenbe ten leflen bat öaec ^oogft iBog. in befe faeche niet al^ met alle mobecatie enbp tDif^gepDtgeiirfben tepjocebecen.
®en iSiffcDop ban Straesburgh bonb ficö in 't epn» ssif- be ban November ooch tOt Nieuwburgh, l)p fepDe f Dop tcgbenténCotloneltiaerrolte, ijoebatftem baegfii te booten HectogD Jan Frederick tjabbe bfhfnt göf= btiraö maecht/ bat öpgücmepnttoa^meDetetrebcninbe tot betonile defenfive Alliantie, maec bat öpoojbeclbc ^"Jr Dat ben SBiflcBop toan Munfter baeclnne mebe be. goajbe te toojben gecomp;ct)i nbecct / ban toelch fen«> timent ooch toa^ Dm ifeec tteuc-bojft ban Geulen, enbe fulch^ niet olicene ombcgelegcntbrpDt ban be Munfterfche atanöm / bic aen bie ban br meefïc ContrahÈntenquamentecaechen/ maec ooch/ om DactDooïtcteletten/ DatbenSSijTcfjopban Munfter niet toiecDe genecefnteect/ om anoece bangeccufe ^Ui»tticn te focchen enbe aen te bfnbtn} iSen twee- den, batöfnlUwc boiflbanCeukDbicfoflöt/ bat KS^ttt 4 (m |
-ocr page 1072-
I05Ó SA KEN van S Τ A E Τ
|
1666 eeniiiacltfc cmutie o^fidt mooötc toojbcn'tfleine
_^^ onïaiiabii in Den Hage tHffcDcn Dc ©eOeputeerbfn
bau ijaec !?ooa5) lEog. cnbe ben Cancdicc Bofman toaé afgcftJioochenenbeaf oeBanUelt/ fuHenbe niet tociUiin aoEbc opccatie fionnrnjpn/ batbeni^eece lleuc-330ill ban Keulen inct 6aec J&ooaö Jöoq·.
ccnnabec^Iliantiefoubetreben/ rnbeal^ onbcc^ tiilTcücn open enbe bupten ejcecntie bleben ffaen bec< fcijtpbe biffecenten cnbe ceg&tmattge ^lagbten bg Dfu ^m iiileuc-©o?tl g&cmobecct / enbe boo? fijn €ancclicc Bofman onlangö^af gefjanbelt/becfoecs ïteiiDe OtJEC fulcR^ bat t)p CoHonel Haerfoke befe twee poincten ten fabocnbelflen toilbe boo; bjagen ^ üp beeft bate op gDeont^oo;bt/bet niet bonbe taoepgecen önec in tocïtegcbaUcn / bocb onbectuffcben gelijcfi bet cerile painct niet flonbt aen be bifpoptie ban öaec if og. HSog. alleen/ tnaec baec ontcent alle be anbece Contrahenten inoeficn tOE flemmcn/ bat bP alfou «iet en ttoöjfclDe of Ijacc fêoogö .ffl^og. foubenon< tcf nt liet laetlle alle gebocgljlijcftbcpt toe b?cngen/bie . ccnigöfïnti niogeltjcli toa^ / om alfoo te betnpgen be . gljcncQcntbeptbie Dacc J^oogb ίΙΒοσ, öabben niet al· icrn om met fijne lìlcucbo?|idijclic ^oojlugfitlgljept te Icbcn in alli! bjicnDtfcljap enbe conftbeutie/ maec Docit om bf ftlbc 'met alle goebe officicn te cuUibecen.
! ©cn vierden Decembris ontfinöb «nm ban bcn itfHC-Kojfl ban Ments enbe Ben PbaltsS-<l5?acf ban Zweebiugh bcfcn nabtnchcltjchcn sejicf:
Οφ'vrimddytke groetιηφ , ende genegeuewiUe te vooren-, Hoogh MogenUe Heeren, bjfondere Iteve Vrienden.
Τ X Τ Y ehkonnende Heeren hier mede vriende- liaii . W lijck niec verbergen hoe dat by de alnoch coti- linueerenden B'^cks-dagh tot Uegensturgh guwe- eenige Kéur-Vorften ende Stenden des Heyligen biuofl Rijclcstegens defeheverfcheydcneif/»iiir»/;^» >»i/tf aen Be» klaghten hebben gevoirt > ende om daer af geholpen te mogen werden , vermiddelinge Gebeden , gefa- ' mentlijcke des Heyligen Roumfchen Rijcks aldaer acnwefende Raeden, Envoyésende Gefanten, oock .daerop die Roomfche Keyferlijcke Majefteytonfen allergenadighften Heere,als het hoogtte Opper· hooft, aller onderdanighfle bede is aen ghebraght,met aflum- pcie van cenighe benabuyrde van de gemelde hfismer· de Keur ende Vorften, fich by haerdaer heenen naer- .dru'-klijcke te incerponeren, op dat de gemelde be- fwaerniffen door eene goedel'^ck vergelyckinge een- maels afgedaen mogen werden > ende de meergemelde befaaerde Keur-Vorflen ende Stenden eene vorder- lijcke ende billijckmatige fatisfaaie mogen wederva- ren; datdaeropaiier-hooghft-gedaghce fijne Keyfer- lijcke Majcfteyc foodanige interpefitie niet alleen al- ler-genadighit overgenomen, maer óock op derbe- .fwaerdeninftantie ons wegens het Rijck mede daer toe verordonneert heeft;
Dewijle nu dan oock aller-hooghft-gedaghte fijne Keyferlijcke Majefteyt nevens ons ende andere Keur- Vorften ende Stenden, doch infonderheytdemeerge- .melde bsfwacrde ; tot foodanige handelinge voor de bequaemfleplaetfe willen achten de Stadt Regensburghi alsalwaer, fonder dit albereyts een yeder fijne Afge- fanten ende Gedeputeerden heeft j wy oock hier over tot de Heeren dat goet vertrouwen ftellen , (y oock fclFsdcfe befipatrde veel liever fuicks door vredelijcke ' accommodement ende vergelijckinge afgeholpen fa- pen, ali het daer door tot eene onvrundelycke ende on- ' bevaerbuyrl^ck»vernuydtritigeK\3.&.ea2iCìùiomsiì.
Als hebben wy oock niet willen onderlaten van al- ler-hooghftgedaghile fijneKeyferlijcke Majefteytende des Rijcks wegen den Heeren mits defen hiervan no- tificatie te doea, niet twijffëlende, of dat zy oock van harer zyde foodanige goedelijcke handelinge, ende dc daer toe voorgeflagene plaerfe van Regeosburgh, we- gens opgemelte commoditeyts wille haer.fullën laten bevallen, ende tot dien eynde yémant van de haren naer Begenshrgh voornoemt met den eerflen te be- volmaghtigen , fullen genegen zijn , in voegen wy |
oock op die goede toeverfichc leven, wanneer de Hee._^
ren het voor etlijckeweecken den Stheltis van Memo- rie lohan coutzen tot Gulpen aengeleydeArreft,daer over figh de Heer Paltz-Graef van Nieuburgh.é'c oock infonderheyt befwaert vindt, ondertuflchcn willen re- laxeren , ende in cas defweegen yets te verhandelen ware ; De Hooft-faecke oh cennexitatem caufe weder- zijdtsonpartijdigh op de boven genoemde geedelycke kandeling* foude uytgeflelt konnen werden , daer- orame wy oock de Heeren hier mede vrundelijck verfoecken, 'twelcked'aenftaende geedelijckeTraBa- ten van de zyde des hooghft-gedaghte Heere Paltz- Graefs foo veel te meer foude feciliteren , gelijck wy dan hier over der felver nfeylbare verkUringe met den eerften verwaghten, ende verblijven deielve daer by aengename vriendtfchap te bcwijfen wilHgh ; Datum den yïwei/i» November fefthien hondert fes-tnfefiigh.
Johan Philips, Èertz-BiiTchop tot Ments ende Keur-Vorft, Biflchoptot Wurtzburghende Worms, Hertegh tot Francken,
Van Godes genade Fredrlck Lodewijck , Phaltz- Grave by den Rhijn, in Beyercn, tot Gulick, Cleve ende Bergh Hertogh, Grave tot Veldentz, Spanheim» der Marck ende^Hlavensburgh , Heer tot Rave- fteyn.
Der HEEREN
Geetwillige Vrienden 3 Geteeckent
lohan Fhilipt.
Frederick Lodevigh Palta-Gravei
{|oetoeIfuIcIt^met(ïilftopgentbiectgepaffeect;foo i^oi. iffétnocbtan^oojfaecfie getoeefï bat Holland toebeet ΐβ"» "c- om feec infiantelijclt met be cebenen baec toe bienen- SÌr" be ben tweeden Decembris beeft gbeucgcecc bat fon. fast une beclangecnptflel mocgte bio^ben gebecceteect eene it^v- aenfïenlÖcRe extraordinaris Ambaffade aen ben Key- ''''' fer en'tDuytfche Rijck. JDaec opi^ goetgebonbcn tcbccfoecftenbe defeö:ucufeProvintieii, batbefclbe (ïcb bien acngaenbe alnocb ten fpocbiggflen hJilben bcchlacen/enbe toiecben onbectuffcben becfogbtenb^ gecommitteecb be i^eecen ban Ommeren, iohande Wit,Raed Penfionaris de Wit,Crommon,RenfwAi- de, Bootfma, Paiiant, enbe ....... om een
Concept van Inftrudie in te fleÜen / bOOi be i|cecen bie tot nptboecingbe banbe boo;fcb?ebe te beccetecen extraordinaris Ambailade foube mogen tbO^ben gge» committeect / enbe baec ban cappo?t te boen.
tCIle beiSegimentenban be Sunbojgfcge Armée Uanm· begofïenben vijfden December gefonöen tetoojben "ο^αΐΦ noe gaec onbe «{Suactiecen / baec befelbe bob; bebIoc« ' cabeban Bremen tnacengetoeefï; baec®. Ï^.^.bectcocËen mebe naec baece cefpectibe ce)ïben> tien/gelücüb'lleec Haerfoke op na Hanover enbe Wolfenbuttel, enbe botó^ naec Zelle om affcbept ban baec te nemen/ enbe in
geboke bem tot be cuggecepfenaecHoliandt, con> fojmbaec^oogb ^og· becleenbepecmiffie/ te be^ quamen. 55en SSiffcBop ban Straesborgh babbe inbe niengepjojecteecbe defenQve Alliantie tnffcben ben fotì ge- ]%euc-®o;fiban Keulen, enbeget^up^Bronfwijck reet om albaec niet Ronnen (lupten/ maec bja| onbeccigö» JHl tee faecRen bectcoocften ; (Sbogö foube een nabec confecentie ben vierden ouden Stijl, ende den veer- thienden nieuwen Stijl befe^tot Hildesheym aenge* f!ett biecben / albjaec p^fent fouben jpn be ^ebefjui teecben ban be i^euc ®o;flen ban Keulen enbe Bran- denborgh, bie ban beC||up^ Bronfwijck enbe HeiTen CafTel, om te concectecen obec't efeet ban be con- fervacorien boo;bet toeltomenbetot feecËetbept ban be j^tabt Bremen, altoaccal^ ban toebec oii^et tapje geb^aggt foube biecben be opgemelbe nadei;edeiena- . ve Alliantie :^ocb fob becl bP Haerfolte bet:nam foU' ben baec omtcent niet alle ban een fentiment enoe in:> cbnatien 3pnj<ei(lei;en toe^ Oen <$ene(;aer?6bju|{anc |
/
-ocr page 1073-
ρ
en OORLOGH. 'tSes-en^veemghfleBoecL· to$7
|
1666. Poihelm natt Ooft. Vrieflant gefollbcn / Ottt be Icfic fen/bcc^Iaccn^^^^
anbcce mebe te fuilen revoceren al^ De fuICB^ foube QOCt toinÖen/DeSwedeD öaDDm drie hon- dert man met ecniae ^tuchcn atfonDcn binnen Wiis- huyfen.
!9pt- Q^enchicnden i^tecS^eceabccing noctimael^boojt binems· BcI)?aBtl)«tappOitBpÖe iceccn lohande Wie cnbe mmtn anbeccöaecitofl. msog. <!5ebeputeccben Den fcfden
booi 08 öcfc^geöaen/ caeclunbeljetaccneinfeecRecc confc» Stmin- cfntie mee be ^eecen alfjiec aEntuefenbelQiniflec^ Dan ben ©0?(l Uan Bronfwijck cnbe Luaenburg^» '^· öouben/toa^ Bcpafffect/ cnbe onbec anbece Dat De fel. be Igceceu J©lni(ler^ met De teöcnen Daec toe Dienen^ De seccpjefentecct öabbin bat l)et ten öooflüfïen Dien- fi!0Ötoa?0atDei9tcoupe^ban Jjacc in
bienll gecontinueect/ cnbe op be been gcboubcn mog» ten toojben/eboci) Dat fulch^ niet toa^/ttn luare üaec nabec gefnöfiDieectenraet gclotniobis len bi> gefpjongen mogl)ten toecben : J0acc op gcDeli" bccceM 5i)nöe/ goetgebonben te berfoecheη De gc= meiöe Heccen ,|jiaint|iec^/Dat Jjaec «Eb. bp IjoogD 0«' melbc üaec enbebecfeibec MtuifUc^
alle goede OfEcien bJilDcn aentoeiibcn/ enBe (tua^ 't Doenlilch ) te tnege bjengcn / ten epnbe bat De boo?= fcljjebe (OCcoupcn /bp pjobipe/boo? ben tiiot ban twee JB'aenben in bienfl aen ge()ouben cnbe betaelc inoalj- tcntoOjDen/ upt De fublidie Den achc-en-twiotigaea <«E)ctobei' lefileben nocD boo? twee .iiBacnDen gcacco?. Deect/ mitfaabec^npt'tgcene ccnigcpijoDiiutcnop b0ojgaenbebe{oofoe::>ubridien nocü fcbutbig toactn/ om naet expiratie ban be boogfcb^be twee iti^acnDeii op 'tboo?f3boo?(iel ten pjïncipalen getefoibcect te ibejDen/ fuicbit naei; gelegentDept ban tijben cnbe fahen al^ Dan jpnDe/naoec bebonDen fouDe uiojben te bigoocen. ^e «cecen 43cDeputeecDlen ban Vneiiant infieceecben gare aentcechcningg ban Den acht-en- twincighften <@ctobee boojnoemt. ï$m· ^en Collane! Haetfolte nam epnDelDC& fnn af> folte fcbepDt tot Hanover cnDc Welfenbuccel. ^efelbe IS'nf becftlactDen (n 't laet|l ban Defe Jöaent Ijacc
St WSifantennaccDenHage tetoillenfenben/ oöecbe van D« aenneminge ban Ijet betoufle i^cactaer ban defecifivc ©ojftni Alliantie , Docl) Dcc feibec jBinifUc^ hebben ftcm i?nb«a" Haerfolte gcfcgJt/Dat befe tftbt bp fiaec B- ©·
toeifoo bette tpa^ upt gljelielt/ oin geen mi^flasü te Doen / maec bat Ijp Qaec j^oogb .Sog· biel moai)< tebecfeethecen bat Defe tijDt beei geantidpeertfou^ De.toojOen/ jpnDe apparent Dat brpDe iioogb-ge- Dagt)te Bojflen Daec ^fgefantcntc geijjcbnaecben Hagefotibenfenbcn/ enbeinfonDerfieptbat uptna* me ban i^ectogf) }an Frederick inflantie gpébaen foube toojben obec De compreheniie ban Den^iffctjop ban Munfter ; ^cKom pact cn Deel te gebben aen De ExCraordinaris Subiidieo bani)aeC (^O0g()ÜSog. ban Den tijDt afbat fline illeucbo;fieif)cIte ^oo)(uqB> tiggept (IcbineDe in ()et (ÏTcactaet foube begcben/ en· Dc ten derden, Dat t)ct Corpus ban De Armee Daec ban tn!jct negende IdcttjcBcl toiccDc gefpjoocHen/ enDe op t waelf du y fent man bia^ gDf (l«It/ op achrhien duy- fcnt manbecgcoot/ enbebe Aibfidien naecpjopojtif becmeecDect mogfiten teo;ben/ cnbe al-boebiel Det fcöeen / bat Daec op niet {jcel pbeciglj geinfifleecc fou» be b)o;ben/ foo ftofi fjp eggtec goec JUSeg. nictbetfeccBcccn/ Dat befe inflantie atijtec gelaten foube tbojDen / niet tegenflaenbe gp gaODe gecrpe» teect ïpnboo; Defen gegebcn anttoonjot op&cfë mate· cie.Üp bia^ ailentgmben te HanoverenOe te Wolfen- buttei tcc eecen ban öaet t?oogö .mog. met alie cibiii» tept ontfangen/ bejegent / cnbe gebimittecrt. iSEen Dage ban ftjnbecttecB ban Woli^enbuctei.biaccnaU Daec gemonftect twee Compagnie ï^fctben / enbe DaegD^ te booten twee Coinpagnicn tc boet / Die alle nicitó töacen getoojben/ foo Datnuftìne ©o?fïelijc= Ue ^eojluggtiggept in Dienfl gabbe vijfhooderc Supter^ enbe vijfthien honderc man te boet/ Detoelc· he fijne ^oo^uggtiggeptgem Haerfolte
fcpOc te toilUji aen öeuben / tot Dat mm fowbp^ |
fienDe bccDcteintentienbanbc^btocDfn/ Dchjelthc bolgeni Dcabbfifen/Die fune ©o?|lcIijcftc a&oojluggi tiflgrptfcpDebaecbantcgcbben/ genegen fonbespn ~ omteglieng^ get boo^^acc Den «@o;iogg te getbat» ten / fanoecrbcnb)citebvtcntcgen^tnie.
<i2ergi|iecen gabbe D'i^ecc Hacrioite (]cg albaec fot Zelle gocabbicftcect acn ^crtogg lurrien Willem, cnbe fgne ©ojflelijcftc ©oojlugDtiggept betfoggt oni boo; ftjn auDientie ban affcgepbt / Die gp becgoop< te bat fgne ©o?(icljjcbe ©oo^Iuggtiggept gcm te. genii Dien Dagg fouDe toiilcn beilccncn / te mogen fön gebientbanbe Coppe ban i^cactact onlangg^bpi Dcnii|eecS3i(rcgop ban ütracsburgh upt name ban Den ©eec laeuc-Bojft ban Geulen tot Nieubprgh aen fgne ©ojliclgche ?0oo?luggtiggtpt obec geges ben/ cnbebaec obec een nabec contctentte tot Hil- deshey m gcgouben foube tuojben / om bp fgn toebcc* ItomficinHoliandtbaecbanaen gate i^oogg Jlàog. foo beel beter nattggt te lionnen gcbtrticuDc icu t wee- den,bat gpi-JacrioJtc fijne ©ojficltjche ©oojluggiigi gept mee (tonben becbetgen oat De conDuitt in be faec* benban Oolt-Vritflinttoojbcnbc grpiccggt/ qllcnt» galben in ben ^taet ban gaec jj^o^. Jitdog; gcoote ja» ioulìcenDcniifcontcmcmeut trgen^ gate ©o?ficlijthe ©ooiiuflgtiggeptbrtopifarthte/ oat 3P obtcfulcliji aitncbe bec|oggt/ Dat fgne ©o;(lrlyclte ^uoiiugg» tiggcp|:biefacche naDec obcclcggenbe/ cube fijn cy-
gei) endc ware interelt uaeC DflJOOCCn tOnflOCCCCCnbe/
fonOec longec uptflel enbe booj fyn bettcecft gaec l^ooflö iiapg. Dooj een ampie fclijiftrlijcfte betiUa. tinge bjilüc ggccuH (IcUen / Dat fyne ©oifielgcUc ^oojiugptiQgept ban nuintie boaiJ olie d'Ooil- V rie- fche Ci :oncordatep,met De Guarantie euDecpcnitiebaii Dien gaee ^oogg lOog. ten bPcDecjijücn ban De ©03= |len/ <t&;aben/ enbe ^tenben ban Oofi.VrieiluidE op geDjagen/ al^oochbegcDefcceerbe arbitrage ban gaec onbecimge qucflien ten bolirn cnbe cfectibe te geipen mainttnrten enoe confecbecen/ enbe bac tulcfië boo; geen geboen jpnbe De<t&eDeputeccb<>n ban gaec i^ogg ^og. enbe ban fgne ©o^ttclgcbe ^οο;< luggtiggcpf get poinct ban De -Ootì, Vrieictie beiòttm- gemrt (00 beel nieec bettcoutbrn cnbcbjuggt fgn^ oo;beeI^ fouDe lionnen af ganbcleq. ^en Colioncl Haeriolte fcgjetf gacc l&oogg jUiog. te honnen bet* fectiieccn bat gp antccnt bit laetfte poinct alie be^ bencUclyche ctbeiicn gaObc ggtb^utclu/ niet alleen met fyne ©o^jtdycac ^oojlugDUBgcpt/ maec ooclt inccbciTeifjiigrirrntaaociimtünPiiffntic/ cnbe bat tc luc»rc{irngtbjicfìtoaccùatfcp uiitccnt beifcgepbc patticulacucpteii Iimu»? IjatDc jtgabr.
'jS ©poiigcn oceao? gaobc fync ©üi/lelgclie ^öow» luggtiflgfpibanDcnttouaiflg onifangvn een Jlöiflti be / caechenbe Debiffcccntcn baU Brcmen, toaecin fgne tóontiigglgcac jitìaji(lept oror notificecen / goe Dacgeiiiecnctoappcmantttnrpo.bigDfifnaf te fen= Den/ om gcmeloe bifeccncen te acconiriioDcccn/ maec Dat 3P onoectuilcgeu bct(lonbc/Dat met oen ttoningg ' ban C)weden niet fer avocieloria φ· inhihtoria ai^ een è>tanbtban gctwycU gcpipceoeect/ maec alsi mee een laoningg begoojDe geganbeU te fcDp;ben. JH^en gabbe tot «elle abbyfcn oat Den ©elbt-geec Wrange! twecduyfcnc manie boet Upt get ^tiftöremen naec Pomeren blilDc fcHben/ cn Oat aiCCeÖe vijf honderc man bectcqclien fo«De Jpn/ toefenbe met ^tgepin D'Elve op naec Attelenburgh gcbjaggt,
^en^tecSSiiTc&opbanMunfter toonbe ficb Wf Degyenegen tot De quadruple Alliantie: ®cDe oochbu Dïtoicen/ fpo bp Geulen al^ Nieuburgh ten felber» ^un»
®c©03flclöcReaUinen6iicggfcge IBiniflcr^ gcfc.
ben ben ielthicnden l^eccmber in geaeben bet bol- genbe: ·
Hoi^A Mog, Héerm.
ΤΛΕ onderfch;even Minifters van de Heereo yOeergb Wilhelm . ende Έ,τηβ Auguius, refpe- fawS öivc Hertogen tot Brunfv^ck entie Lune^kurgh cndc Bjflchop tot Ofnobtun» . is ter handen ghe- ^,
ftdc |
-ocr page 1074-
ϊ66δ
105S S A K E N- van S Τ A E Τ
|
ftelt u Hoogh Mog. Refolutie van den thiendeu defes, ' daerby defclve verfoghcwoïden daczy by hàerVòrfte- lijcke Doorlughtighedenende derfelver Minificrsalle goede officien willen aeti wenden > cnde (ift doen- lijck) te weege te brengen, ten eynde hare Troupes, byprovifie voor den tijdt van fweè Maendcniridienft aen gehouden , ende betaelt mo^en werden uyt de iubfidien, den vijf-en tmntighSien Oitober laetftlc- den noch voor fwee Maetiden gheaccordeert » mits- gaders uyt 't geene eenighe Provintien op Voorgaende beloofde noch fchuldigh fijn, ende fouden
leer gaerne U Hoogb Mog. hier in cömplicércn, foo ren reguarde van dé tìàeuwe Alliantie ende vriendt- fchap, daertoeiulckevaftegronden gheleytzyn, als cock, omdatdefelve medeoordéelenVdat het voor de gemeene Geallieerden ttoodigh is , 'dat défelve Troupen noch voor een tijdt langh aen ghehóudeh mogen werden ; Maer 2y vinden hajpr ghehóotfaeckt U Hoogh Mog. hier mede te reprefenteren, dat zy niet konnen bedencken, met wat redenen ende vtoti- ven, ende oock mee wat lucces zy fouden konnen on- derftaen haer Vorftelijcke Doorlughtighedentot on- derhout van noch tioee Maenden te difponeren, dan voor eerft konnen zy niet wel begrljpefa bp wat fonda- ment men 't fel ve kan begeeren, ende daernaoock nietbedencken op wac voet zyhet fouden konnen uyt wercken , de fubfidien geftipuleert bv het Traélaet van den een-en pwintighfien September Jefihiett hondert vijf en-refligh hebben beginnen te loopen van den «er/ewjanuarii, «Mie fijn ge-expireert den eerfien September defes loopenden laers, voor den tijdt van defelve heeft men höope ghehadt van continuatie van fubfidien voor twee Maenden , die den eerfie» Sep- tember laetftelijck fijn vervallen , énde opdefehoo- pe hebben haer Vorftelijcke Doorlughtigheden haer Troupes onderhouden , niet alleen tnee Maenden , maer oock totter tijdt toe dat défen Staet door Het Breemfche TraBaet genoeghfaem geruft geftelt ïs, dat is by de twee Maenden, nadat dëlaétfte geaccordeer- de Subpiien, hoewel zy defelve wel ruyrii foo langh voor den eerfien Januarii tòt haren lafté onderhou- den hadden. U Hoogh Mog. konnen oock wêl cùnfi- dereren, dat men langer als geen mrtif töt induftie kan gebruycken, 't geene indefelve Réfoliitic gefeydt wordt van daer toe te employeren 't geene de Pro- vintien op de voorgaende beleofde Subpdten noch ichuWighzyn, alfoohetmaeréen we///is om tc kla- gen , dat defelve, tot haer groot nadeel binnen den rijdt , by het Tracftaet geftipuleert, niet betaelt en zyn, en als noch onbetaelt blijven , foo dat zy niet konnende fien met wat voor reedenen zy haer Vor- lielijcke Doorlughtigheden die in alles maer thten Maenden Subfidien ontfangen hebben, fouden konnen induceren, om defelve noch langer in dienfl: aen te houden, alfoo het niet fonder haer odgemack , ende alleen uyt infighte van 'tgemeene befle foude ghe- fchieden , felfs indien de Subfidien gecontinueert wierden, nodigh geacht hebben U Hoogh Mog. hier mede te verfoucken , dat dewijl dienftigh achten, (■ ghelijck inder daedt'tfelve ten hooghften dieniligh is ) dat de Troupen van haer Vorftelijcke Doorlugh- tigheden als noch in dlenft gecontinueert werden, op foodan'ige andere middelen ghelieven bedaght tc iyn» daer door men defelve foude konnen doen uibfiftercnj alfüo de &ubftditn daer toe gheaccordeert, al voor Jiingh ge-empbyeert ende geconfumeert zyn, ende alfoo haer Vorftelijcke Doorlughtigheden apparent ilaen hare Troupes eerft-daeghs af te danCkén , ende daer toe tot afreeckeninge ende betalinge van dc Officieren cnde Soldaten noodtfaeckelijck geit van doen hebben, foo werden U Hoogh Mog. hier mede feerernftighveifoght dat gelieven foodanige ordre te ftellen,dat de noch te betalen fubfidien metten éerften, cnde fonder uytftel, ten Comptoir van de Genera- liteyt gebraght ende betaelt werden, ende te confide- reren, in wat voor ongelegentheden, tot cenen irre- parable prejuditie, haer vorftelijcke Doorlughtighe- den vervallen fouden , indien met leedige handen (OC de noodïge ende invitai/t afdanckingé fouden moeten procefi,eren , niet konnende ghelooven dàt l 666
fanti·
bp iiRtc
i^oogU JiRog. tot be fiibnDie B^OIil. |
na'foo mecpi|;e' preuve v^n efesie tegens defen__
Staet iji^n haer o,or|àecjc tot reghtv^rdige klaghten foude villfn gsyéfi.
Cffteeckent
veertbienden foo era óei^L, Edlafd
D. Muüer. ■àb, Wit^tffm.
Ygfithigndeo jlpyetn^c mt Diö eJ.^: itcemfel? bMtoMfnaaet^/toa^ ^H'jï,?· ^,,,ιπβ / aen. Den i^cec
erdinapd bm tVCSeO J^ Üiloslj ' Opeöefffte ten fpoc=
if n. foul>e, iJMljÌÉn committetcn
eiiöeiiectoaewl (^nöfti bpfftp,nie«Iflclt geinfirueect/ om liietötóc l|poaSJ©<®,ienflöfrfïflB!> temaecficn/ tnat / enoeöaeöaenjfltn.öccfeffhecinaeenDc toécfterc:: feihaebanDp Ifanbtfcjjap Ooft-Vrieilant bp Die tjjötsS Beieflentbept6pbecijanotaenpnifn; enöe toatniiö. Delen tot betbal ban.De piuioflett Daec toe nooDlg foii> bén DietteninQetbinigl}!, te tqecDcn; ®otti alfoo De> relbe((3ecaminiueei;Ciefi tot nócO toe. niet en taoaten becfcbétien/ maec toel Die ban De Stenden, enDe ut contcaciefen Se (iDentide Groot ben een-en-twintig- ften December lefHebén lip fijn obetBcgebcn Merao» tiael üaD BecemonfltepFt/ Dàt De ©ojjijnne Douariere tot bte tgOt toe B8»n befcgepDt belionten gebben· De ban De )|eecen Ifectoge^i ban Broqfwijcke ban Wirtenbergh βφ Voormombers ban Den ©jincc fiaecen ^oon enl)e ^ebe / niet obec fiaec liab= Den Decben nemen, aff«nbeu bauecnt3e43ecom> mittecDen Bettoa^ct^/ D^t onpectufTclieniDe boojn. oecommitteetDfq bjain, De Stenden meteenigeéee» ceh <l9ecoraniiitieïtiep;up0f t mibbeï ban fiaec gog.
DeMipen b^le. M»jibmjtfe»i enDe jOifficnltepten ge»
ra^bmttesen^MinMS^^ ·
bebjupe capitale òchatt(ogen.to(xinbeeBout ban be
Lpnenbprghiph^ .boltfiecen leBentooo?· 'liLt- Digg alDaec mgeàuactiett/metben Bebolse enDe aen· unmu. biebeh ban bien/aijg ^cgbigDteBen^ r«i@0(i«®;tefcBe acco(^ fribéif?ct«fiBen/ baec ban fiaectog. Λδοο.·
Demaintenue {jabDcnjaenfl?n^neP/!fnDc6aec!©flSBÖ
HàOB. ficg DooiBàQSI bp toiHinuarie upt bjunD-na» bu^iigcbe affectie enDegeqeeenxfieptiioe langg^ tjoe meet lieten tee Decten gaen De begoubeniffe/ confeti: batie/enDetaeibaectban,poft-Vrieflant, foo gaDDen 5P noobig aeacBt /fiaec ©piftelBeBe S^eDjluatiaöepc te becfoechen/ D^Defelbe aléjoocö ten ftweDiflaen al^ boótcri ceniBi,<^pnwjittfeïDea/ bolfiomen bc» ia^ enbe, geantfiocifeect,/ getjooaect^ toiibe fenben/ ojp Dat fop goeben l^eccjl cpnDelijcb eenmael bp De ijanbt gencàti^n enbe booj j)^ tog. JBpg, intecpofi' tie tot pn&etunB{) contentemenc Jban. be DifctepenDe l^actpen tot een i??ei?biaö, ötflMPt eeöïagöt mogöt rtiseb^ljeöaec 35oi(lei. ^ooilUBtiBöe·. benöieC,i?auboSen.b«mpeDenJanBe mog&te feomen te bQjbrà ingt^eeche/foo bec^IaecDen Saecigoogi) IBP^.t!at3P#enritWBiniWiit;cn toacen Detoelfle» me»e,,Stendeb ban Ooft-Vripflant teeen^ Dc booj^ fcg^ebe^ccooibf η enDe betbjaBeny fonDec naeDet on> Detcii^|iriBé/ tot öet intoiUiflsninOe opbjenflen ban De capitale éc6aK«nB«ö te con^nngecen
oftelaetencpiylitngefen. ,
©anDéniectp^^jah.Wurtenberghontfingö men ben twaclfdenSaimacfl ;een ©iief/jnUouDenoe Det jgSc- beciBDt/batöpOe ©ojpinne Douariere röh,33oe!)tet fiecaOen öabbe/ ,Dat befelbe in cai t biffecent oüec öet onbeciJoutbanDeawilia ceEunenboiafcBeiSlitou» pe^/ tufTc{ien{)aec enbe De SlanDt-^&tcnDen niet bp BeieptftpnDe toetDenj eenigebanfjaeceiSeeDen nae Den t^e fouDe fenben / om ΰοα? Daec toS' ώδοα. in* tecceffle'tbooifcBiebe becfejiil tc fien iet nefiec leg» gen. I@aec op geDelibeceect spnDe / goet-gebonben Dat be boo;fc|)}ebe JB3i(fibe aeüelt fouDc biecDenin tjanbèn ban De ^eecen )aan Ommeren, enDe dnbeec öacc Hoogl) JBog. 43ebeputeecDen tot te faechen i^n / om te bifiuun/ f c. |
-ocr page 1075-
|
1666. aflccRen&cb'acMmanineö/ Ui November ciilie — December becleöctl/ ol^ flcfcpötί^ fiöcöacn / ijprft De ©oifiinne Douariere fiicc aefotiHcn Den öitmfeücc Tyman Johan vail Lintloo van den Efe ; Dip ben cwin- tighftcn ^anuacg pjoponeecDc Dat 3p in gcbolgge ban 't felbe becfoech ban öaricn toenfcDte fjaec JlQaa· b?fcnt) nebup;l(}c& becrocchtenbecgcnoeaen te bolùocn / maec Dooj Dim Defelbe boo; Ijaei; pecfoon alleen fonder voorweeten der andere mede hooghe Heeren Voormonderen niet machtigh was fich met eenighe der Landt-Stenden Gevolmachtighde tot Tradleren in te laten, foo ftabf^ niet te min enÖE op iiQt get aen Ijaccbldtgeenfint^nianquecenmoctjt/ bie aenflanD^ gecammuniceert / biaec op bageliick^ cnDe by nae alle upien gaec t)aóQ|)bernuftig!) aoebt= binDen/ nrben^ bieconficmatiebanDetutce, bec^ koacIjtenDe toa^ / fleltjcft Daec ban Ijaec Igog. IBog. in Die ban Den achthienden Q^ecembec Icfi icDin altee De ftennitie bias! g^egeben/ D;agf]enbeDicnt(jaIbrn Ijaec öoogb-Soificlncfte ©cnaDe tòt jjaet iga. llSog. Öet bjienDt-nabupiigcft bettcoutocn / Dat alKD»P= tenDe Defc onbettoacfttebecIjinDetingeninpjcjuDitie ban Den iong()en©?ince ban Ooft-Vrieflandc, niet fouDc gctcfalbeett inojDcn : 53at fp gelijcftefticft Daft l^og. jBog. ntebe nietltonDeonbefientiacten/ t)oe bat Den 20?on.StoDcfienaiunenburg[)fc8cCap!tepn jS. ban Honftede, om met fgn Compagnie ban Dacc naer Bingum te gaen/ cnDealDBEtquatttertc iiemrn/ o^Dje beltomen fjebbenDe Doo; Den €om> tnanöcuc op Lieroort j^-Sigers, niet alleen effectif belöcit Daet inne bja^ belet enOe gecontcamanDeect/ inaec ooclt eenige ^tuchen Canon Daec (cgcn^ gela- Den enDe lo^-gebjanDtöaD; Welckeadievanhofti- liteyt fiaec 6oogl)-X)ó;(ieIi|c&e (I3cnaDe met groote bcb?eemDinglje boo? quara/ alfoo Defe ©olcfiecen t'eenemael op goeDtbinDen enDe aenraden van haer Hog. Mog. alji dSeallieetben in 't ïanDt toacen glje^ &omen; ^aec-en-boben gaDt gemelDe Comman> bant niet alleen Det 3@leclt Lier rnDe Bingum boo?= noemt enDe Bimgummergafte, maec ooclt anDece ©Ojpen al^ Hogegafte j Borgerdurve, enDe Echte· lum ban aiogecinge Defec Jdolcftecen te bebjijDen ficg Je faBo epgenec biijfe onDecflaen / baec nocgcanp befiëlf^ commando flcD niet becDecal^ in De Qge ban Lieroorc toa^ flcecltenbe/ danDelenDe al^ foo teggen^ Die met baec ^og. lIQog. opgececgte ca· pitulacif.
«SnDe of toel Den Commandeur tot becfcDooninge ban Defc onbecantbioojDeltjclte actie / boojbienDe Daec toe ban gaec Hog.lDog. geautfjocifeect gebieefl te 3i)n/ fooöebbennocl)tanil)aceboogö-©o?(lelijc= he <6enaDe ()et geenfint^ gelooben honnen / alfoo 3P niet goopten/ Dat Daec ||og. JBog. bie fooficiclttc geclaufuleecDe capitulatie fouDen bjiilen infcingecen/ cnDegaec tegen<$ Den ingouD Dee felbe befmacen / ofte oocft meec-tjoogljgemelDe Daec Boogb-©o?(lelflche <6enaDe al^ ^oojmonDeceffe in De Dooge XanDt^ ©becigöcpD^ iuciroictie ofte aDminificatie tucbecen/ enDe Dat nocD bsepnigec/ Doo; Dien Die ]9o;flelDche Lunenburghiche ©olcftecen op öaec l|00fllj j©og. b|ienDt-nabup?lÖcftE adhoracie endeaenwijjinghetot onDecDouDtenDebetalinge Dee felbecnietal^iDpan» Den in Dee SanDtbiaecen gDeltomen/ enDeoochin geen anDece al^ onbefmette üupfen etiDeplaetfen gclogeect gbetoojDen; 2Soben Dien foo biacenDaete ^OOjlncDtigD^Den ban Bruniwijck en Lunenburgh met Daec Ho, JüSog. in effectibe alliantie óegcepen / met intentiebanallecsijD^ Dacc i^Lcoupen teconiun» gecen/ bpbjelclte alfa gelegene ciccumftantienmen Diec obec met ceDen geen ombiagieDaDDebeDoocen te nemen/ Detoöle boo? Defe tljD fclfé De Mansveltfche, Keyferfche enDe Heffifche ®coupe^/ in alle onDec Det Canon gelegen ^laetfen fonDec becDinDecinge quac-· tiec gDenomen OaDDen. «ï^oclt foo tea^ bebent enDe bupten alle tbiDffel Dat Die Onderdanen ban Die ^laetfen foo boel al^ getgantfcDeXanDt/Denlon' gen @eec #;inte enDe Det ® oj^elijcl^e <@o(l-]9;iefcDe jgup^ eriFelijck waren toebehoerende.
^erDoo^tm ixcDalbm niet Dat Dt^ Dooge XmtD^ |
<©bet{gBept^»©nDccDanentfgen^Diefclbe/«^»iiwo- 1666.
Λ fonDengcfalbaguacDeect/ enöetot__
tegenfìonDc geaniincfrt toojDcn·; ©fcfoc^tOicp'toe» (icn Ijaec i^og.JiBog. gant^ Dienfl cnDe b|ifnbc-nac= bnpjlijchDec fdbfc gocOegelief(emoc||t toefen / Defe foo öooge beftuaernifTe op Ijet bojDccIijclifte rnbe ten allccfpaeDigDlie te ccmeDlecen/ enDe DcngemelDfU CommenDant ( Die alceeDc meec Diecgelijclte aöus trgDcn^ Den hiaten inDouDt ban De boo^gcDacDtc ca- pitulatie öaö grpleeg&c foDanige o|D?e^ toete feuöen/ (en epnbe lip D^ni in Die limiten ban fijne commanDa in De boojgenoeniDc Beflinge ban Lieroort DonDen / enDe Daec Doogb ©ojflelijche «^enaDe in Bace il^ooa< DepDt enDe D^t logccenbanDiemeecgeDacDte3DaU« Ëeccn niet bccfiinDect/ nocD bojDec? DiecgDclijcfie attentaten en p^oceDupcen boo;ncmen mocDt. #00; Dien oocft Den l^eece Biflchop tot MunfterfitDfeec bffiDaet be obec &ctonflDclöcftfi)ne©oj(lflDclJe<i5c<> natte (©nDecDanen Doo? Die ban öet il^up^ Lieroorc in ^uacntfofn leggenDc ^olDaten aengcDaen / toarc obec öP J&eec BiiRhop Ijoog&geDacljte DojlJinne Douariere van Ooft-Vriellandt, al^ eene neuttale Pnnceffe bc^ Öijcii^/ fatig'faftie begeecDe; ?llfoa nii Daec Daogls-^o;fIrl^cl(e OSenaDe foo toel ban Daec i?og. JÌIDog. aljS ban meec-fioogDgenoeinDe ileece 2BijfcDop Die neutralitcyt hadt gcnooten, enDe ban nierningD toa^ Dp Defe boojmonDeclijche Óegee· cingile flcD Da(C bpnaecupttetflebecmogcntecon' fecbecen / ten tticlcficn cefperte Dct ©ü?(ïenDoni Ooft-Vrieilandt ban fgne 3&o?|ïelgcfee <©enaDebaii Munfter tot nu toc bccfcDcout toa^ ; <enDe Doopteti Dacc DoogD-J^ojHel. 43cnaDe Dct bccDec betfcDoonc fauDe blgbcn / niet ttoDffelenDe Daec {^og. .flÌlog. fouDen Ijatt Dct felbe tot pjefecbatiebanDengant' fcDcn XanDe geecne gunnen / becfocDt alfoo Date Doog-Bojficlijlte (©enaDe DecDalben fiaec If 0. J®og. bat Den boojnoemDen CommanDant tot Lieroorc Daec Deenen Doo; fecieufe o|D;e toilDen aen fcD?Dben / omme (icD ban DlecgDcli|clte pioceDupcen enöe actiën tegfttnè De iviunftetiche *0nbecDancn te ontDouDen / enDe foo beel ban De feibe op Lieroorc in gebangenifTe toacen gebjacDt / neben^ cefiitutie ban Dacc <&ocbe:i een bojDeclijcRIi tclapece n.
laamael^ ooft anttooojDc De ©ojflinne 3&0Maciere φβιιβ- enDe >©?acf Edf»rt op 't geene Daec ï^og. jlEog. DaD? η«£ en Den gefcD?eben Den vierden ganuacg : J©aec bp De felbe tcc contracie bccfocDtcn Dat baccï^og. lIDog. Κάκ eenigDe Üceccn upt Dacc tniDDel Dettoaect^fonOen vm. toillen fenDen/ op Dat Dooi Dcc fcltìcci»tecpofitical= Dacc w /aco becacnit mocljte toecDen/ toattotbec^ ©^ι,^ fcccfteringe enDe Defenfic De^ gcmcencn 3lanDifcDap^ («rtieu ban nooDcn fouDe uiogDcn 30n/ niitfgaDeciS toat miöDclen / tot becbal ban De oiifioilen Dacc toe iï?'''*' bcccepfl too?3cnDe/ fouDe bcDoocen ingetoilligDt te tooiDen.
©en elfden ^ebjuarij (ijn De l^ccwn Beninga, Wenkebach, Weftendorp, enDeTjaeden, <©ecom' aittcn- mitteecDen Dcc Stenden ban (@o|l-3@;ic(lanDt / in De ben dcc ©ccgaDecingDe gecompaceect/ enDe op ojDinocife j®*"""'" Stoelen neDec gefeten jönDe/ DetJbcn uptïtcacDte {."{„«β ban Decfelbec CccDentief opgfflecengelefengeDaen bp gaec Dace pjopofitie bp monDe/ oocR bccbolgeaibpge; fcDjifte obecgelebect / foo caecRenDe De boojflagen ban Dacc ]@o, l@og. t' ontfangen / toat bp Defe tDD^ gelegentDepDt tot becfeecRecinge cnbe befenfleban 't 3LanDfcDap ban OoA-Vriefland fouDe beDooccn on:· becnomente toojDen/ al^nopenDeDemaintenuebp Daec Ho. JiSog. aen be geinelDc ^tenDen te pjefiecen ban be Ooft-Vriefche accoojDen enDe becDjagen/ met becfoecR bat Doo; Decfelbec intecpofitie bemiDDcIt mocDte toOjDen DeevacuatiebenDeLunenburghfcho JSolcRecen/ tcgen^ toil cnDe confentbanbcmeec- gemelDe ^tenDen bectoaecti^ gebjacDt : ®cfepa> pofitie i^ gDeflelt in DanDenban De Üeecen ban Om- mereHttlDe anDece.
'^?inDccenDaegDötoiecbtba(ige(Ielt/ bateenfge Heecen upt Det miDDel ban Dacc i?og. jlISog. fouDcn twcDen na Ooft-Vneilindt gefonDcn. ifiibt
^en vijfcbiendea toiecDt op 't br^fortii ban De Zt^'·
IStf '
enOORLOGH. VSes-en-'vfmighfleBoeck. 1059 |
-ocr page 1076-
io6ö S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1666. $>ecccn Scenden gefcBjeben acn öe ©jirtceffe Douarie,
_re enöe Den ©tìecfleti Friefe , Datje onOectuffcljcn
alle^ in flaet fouDe taillen laten / enDe D'gjnaefetenen alöaec mctgceneepactien cnDe JUBilitaice cjcecutiEn/· oeiijcft al eenigen ttjöt ücfcöieDt fouOe 5pn / cnDc pc» Dcc flcDicpabt fouDe toojben / üoojtacn toiioen bcs ftoacccn : J^ecfoccftcnDc boojt^ Dat ecnig miDbcI upt» flbeüonDcn mogftte toccDen / ttracc Ooo? De eenielDe ücenden beb^gt fouDcn mogcn taojDen ban De gbe=> DjepgöDccjrccutfc/ bjcgcn^ Dc bctoufle ojiDcBergh- fchefchuldt, mitfeaDcc^Datnocfiboo? eenigcn töDt Söfpaticntcect mogijte bJojDm/ tee faechc Dat acu ücrcn ^taet op Dc abefctte i^ecmüncn De betoufle fcöuIDt niet betaeltfouDe Kannen bJccDen: matt op gljcDelibcccect siÌwDe / gocDt-gebon&en / Dat op nio?Bcn gcpjoccDccct fotiDe toccDen tot nominatie ban De Petfooncn / Die naec Ooft-Vrienant fouöcn gaen.
ScDcct WaegDDcn Die ban Embden Dat een Eunene bo?görcöe Capitepn met twee hondert man / in plactfeban'tl-anDt te DffmDcccn/ foo b3el(©iOcc» fune al^ Dcc gcmeltcc enDe 25ojgö/ al»
toacC een-en-twintigh man tOC iiauvcgarde bp IjafC gelept toaö/ bpanDtlijcft abccballen cnDe geoccupecct Ij.iDDcn / Daec tcgen^ 5Ρ drie honderc man uptgcfon= Den IjaöDcn / om Dc boojnocmOc Capitepn te bcc^ fbe chen Dc boojnocnjbc 25o2ab lucDecora te beclaten/ cnbc fgnc ojDje^ acn tjaec tc commnnicccen / beciaec» ltcnbeboo?t^DatljaccJ|aoa|) IBog. fulch^ niet qua. Iijcft fouDcn toillen nemen / maec tjun in Defen De ioafOe maintenue te lacten tocDccbacrn. ©c boo?f3 jffiifTibc i0 gclielt in öanbcn ban De #ccccn ban Om- meren enDe anDcce. caiit/ Deputatie ban De ©eeccn Cant, Glinflra, enDe «BUm- Dreuws, t^Den twintighilen Februarii acn Dc@jin= «•i / ccflTc Douariere toegcfcöjcben / met betfoccit Daton= ©leumss DcctuiTcljenaeenefeptelöchceiiecutieBtot onDecfjout «otöipii- banDeLunenborghichcCcoupc^/ alDacc gcinquat^ mvie (jjtt / {,ρ hant genomen of in 'ttoeccït geficit imti: toiccOen
sciìti- ®e gccommitteecDcn Den Stenden Bebben gace iant. i^oogölföog. onbectufffben BietteItennengcgcben „^it fat5p foo aen fjaet toogfj J©og. al^acnDecfelbec O» i^emn «©ccommittcecDc al ecnigen iflDt öectoaect^/ oetoni- foo bp monbe / al0 bp gefcbjifte Den bcDjocfOen enoe öefolaeten .tocflant / toaec (n ijaec ©aDetiant Doo? 5e Attit" fcpielöchc tnboecingc ban De l.unenbo?göfcöe ^cou» ben. pe^ göcfct toa^/ geremonliceect BaDDen ; ^p öabbcn tod gcljoopt öaec l^og. .iUog. IBifflibc ban Den vier- den 3|anuaciilact|lleDenbpDc©oifïinnc i&ouaricre enDe Deffclf^ b?cenibc iSacDen meecDec effect foube ge= BabtBebben/ maec met leettocfen fjct contcatlebec» «omen ; 5[&an of toel Baec l|og..f!(aog. Doenmael^ acn De Boogb-gebagtc ®o?fiinne Douanere BabDen bc= fcöseben Dat 3P De Stenden Bacce ï|eecenP?incipaelen totBctonbccöoutban De boojfcöicbe Lunenborgfchc ' €coupc^/ beboo?5P naecDeconDeccigbt fouDcn 3pn niet fionDen nocb toilbcn conflcingecen/foo tua^ Docb Ijet fclbe aüc^ buptcn cefpect/ enDe effect gebjeefï; tee contcacic Bobt men ban Dien tfjbt af acgec / ia ©panbtltjch beginnen tcbupfen; CnbeRon bet fel» bcmetbieacnbaec toegefcbicftte Rlagbtcn/ ijet doot fchiecen ban een Pacht-dienaer , bcBoOiWcfte cxecucicn, exaöien ban gcfcpDc fommen/ af pecpnge ban meubelen/boecagic/ «iDeanDecefacc6en/meDe UanbecbccebeDjepgingcn banalle^ te bullen becnie· len/ tojjiIoopiaccgcDoceecttoecDcn. aptBcttocIcBe hlacclpcftblcecu/ Dat De Lunenborghfche iScoupen niet tot bcfenfie ban 'tSanDt / maec tot Deffelf^ oppiclfte toaecen ingeboect. «SnDe naec Die baec ©abetlant / enDe De onfcBuIDige ^ngefetenen ban Dien bpliinelDajcflept ban Engelant upt bloote cc» fTcjrie ban Defen ^taet/ boo; openbaece ©panDen maren gcDecIaccect enDe getcactcect / foo toilDen w niet becboopen Dat Beec }|aogb Mog. becftonDen pie ®coiipcn in 't Sant gcRomen te 5pn om baec al^ ©panbebtctcactecen/maecbecImeecnocbbafiel^cB bertcoutoen/ Dat baec Igoogblöog. inconfiDecatie twn D'rquitcpt enöc "οΦ fPnbc- lingg Die tofi enDe Bepligb bcloofbe maίηteMue / enDe i666. |
betfoecftenDcbiccBalbcn noeömaeicn ganti gbcDicn» (iejfjcft ! Dat ten fpocDigbficn Doo? fetieiifc b?icbcn aen De ©ojjiinne © ouariece/ al^ mcDe Den ©becfirn Friefe, Defcïbctotceparatic ban fcftaben/ enDe aji (tan t ban gcDaenebCb;epgingen mogbten aen gcBou^ Den tnojDen/cnDc becboigen^ Doo? ^aei ^oogb Dàog. te fenDcncUcccen GccommitteecDcn De fpoeDige af- boecinge ban De mectgemcIDe L'unenburghfche dTcoupc^maabtbeboJbect/ enDe bet aianD Doo? an^: DeceDoenIt)chemiDDeienin fccucitept/ cnDe cujl gc= fielt toojben.
aifoo oocft Doo? baec ï^og JHaeg. iHeecen €omman= DeuC^opLieroorc, cnbcinDc Dyler Schantfe bp ep cucficn upt Munfterknc gebangcn^ tuiccDcn gbe» Baelt/ enDe op booge Rantfoenen gefct/ toaec upt te bcb?efcn fionDt / Dat bp De MunAerfche ©oichcccn D'angcfetenen ban Ooft-Vrieflant ban gbelijcHen fouDengcbaeltb)o?Oen/ foo becfogbten met een Dat bicc in aen De bao?fcb?cbe ïfeccen CommanDeuc^ oocRconben^le ojDje mogbte geficit b)o?ben/ tot bao?!iominge ban alle ^nconbenientcn.
®e i^eec ban Croneck ©oP-©?iefcbe HSinificc j^tec fijne ©o?fleIi)citc59oojIuabtialjcptonDec anDctenal. bmicra- Dacc baD fiomen ccmonficecen / Boe Dat Den ©?p-beec ban Hohenfeit figcb^ penningB-mccflcc Dee ütenden uan Ooft-Vricflandc tot ttoecmacl babbe gefom= mcect ! toegen^ De bctalinge ban De ingctoilIigöDe Romer-maenden of Ί orckenftuyr, EieD?agcnbe bOO? 't ©o?(ienbom ban Ooft-Vrieaanc tee fomme ban vijf duyfent öijcïi^Oaelbcr^ 5 Dat oocft Dc gemclüe Stenden c^ ttocc confccutibe HLanbt-Dagcn Doo?be ©o?fiinne biecen acn gbemaentgebice^/ om Daec toeeffectibeo?b;e tefteUen / enbe Bocbiel Dc mecfie Stenden Dacc toe baec inclinatie baDDcn getoont/ af^ een liquide febulbt / Die noobtfaechcltjcft betaclc moefie toojben / Dat cgBtcc t'elcften^ De Scfolutie Doo? Djifc enbe tegenfpjeecben ban Den Üeece Kniphaufen iua^ opgcboubcn/ en De cefpectibe S5?ie!: benban De opgcmcIDe ^cnningb mceficc onbeanr= tooojDt: ÜctbJcUIic tba^oo?faccitc gebicefiDat Den Keyfer biec obCC Dc ciccutic op Ooft-Vricflandt baD? Deaenbcbooien enDe gcbecccneect / cnbc luiecDe tc gelgchen ban Den feiben ï^eec Croneck éen becDc ja^ifTibe ban Den ©?p-Bcec ban Hohenfelc aen De Stenden ban (©ofi-®?icfIant gefcbicben / aen fgne ©ojfielijclie ©oojlugbtigbept /» arigiaaii bcctoont/ ficccI{enDeboo?beicfle taDaccfcboutoinge/ Dat bP De CommifTìe ban emutie Den SSiffcbop ban DSunfiec fonDcc langecuptfielfouDcobecgeben/bp albienDe Stenden ban Üoil-Vrieflandt geen p?ompte o?b?e toteffectibe bctalinge quamen te fiellcn; <iEnbe De» biijlc biec Doo? Den S&iffcbop ban Munfter cegbtbeei:· Digeoo?faccIie foube honncn tjcbben om Ooit-Vrief- iant t'inbaDcccn / foo bja^ Defe tcmonficantie bp fijne ©o?fieItjcfte ^oojlugbtigbept met foo bcel meecDec pbec opgenomen / enDe gBeoo?Dcclt / Dàt men De früjc Stenden met alle mibbclcn beBoo?be t'in= Ducecen / enbe obligecen / om Doo; een p?ompte beta» linge/ De onbcplen ban Defe Bbib?epgBDc cjcecutie/ DiebpbetgöeiiceIeÖ0cUfouDe üJojDcn gejufiiffecett/ boo? te fiomen/ enDe alfoo Den Saiffcbop ban Munfter bp ttjDt^ Dit fabocabel pietefc af te fngben.
gjn Martio ftlaegbDcn De üeecen ban Embdem «ins- Dat DeCommanDeucban Lieroort öaDbeniet alleen vier i^ecfoonen/ ©nbetOanen ban Den j^eece SÖif oKj fcbop tot Ofnabruge , ban Embden met eenigc al= €oni tiaecBbe&oftc<©ocDcccn/ gaenDc betbup^ Lieroort tobiibwc cnDe Stickhuyfen b00?-bp nacc Quaeckenbrugge, in quabe gebangeniffe gcbJo?pcn / macc oocft alle «o^t. bun bp-bebbenbe <(0ocbcccn geaccefieect imDe ge^· confifqueett.
3&en Elfden flSacct quam Den i^eec Cane, een ban De <©ecommittccDcn/ tot Embden ; 3©iect onbec 'tlo^b?anben ban €anon Doo? (@eDeputeecDen upt De iaiDDecfcbap/ ^teDen/ cnDeDetibcc&m ^tanbt
btrs |
-ocr page 1077-
en OORLOGH. 'tSes^en-veemghfleBoeck loéi
|
boteetteftómty möertirtbecfcöepftc Cacoffenflcconi
-öuifferttiaecfrinSEogemrtit.
ïicnflöhiit^JIjn öem upt b«i riaembanöc ©ojfi- ^ne ftomcfl beflcbirtéii enbe tjértefihomen Deig»jrn:en ®ίβ|Τ&ί;ί'εΗ0^·3Ι1ϊτφϊιτίαη: Der ^tóbt ^mböcumöe <ÖmBöfddftDt/cnDrörttiEit iftitDÉn nactn ai^tjoocin becfoBïjl iöt fpi €ti. erti répfe tóilöE Doennaer Au- tick. airóö'hóóflg^iKm6lDE'©ó!tiï^ becfogijt Beni mohtèliM^ ti httìflErrfpKécftehli
Ì^^nllrtctt ba^^ùini tweedén oüöni/ fnöe bm twaelfdèftbitÓ'hiiïlïUÉtifigi/ fjitft beh il^C^C CantàflV
boIóénööft!ö#ijïOtAurick foUöè Ijoiiien '/ bb® m flbont^ fteefc benttóoiöbéïhbélii'^Sioflarttbati'Emb- deh öèftHtöfttlEih'ahircööc^ -.
riek btt^àttité ϊμΐΒήι / ^ baf tìti' J^ifftWdBéìPtùtov HrtSivijtói ótìÉiliftff/nibé bat bp^ fe bcttóaett^iiüfl&'Uïiïflifntnitót'niarcbr^ ^«etft ni?!/
anbrtfii'böeööPbp fiifcfdirtam^ipbEn^ pbt ïtf&ftit ' ©iiuiDs: eemaccfit. ©nì3«cctu(f^£n miam«i οοίκ'ΐϊΊΐκϊηι
Epéus vàri GliriftràénwJóhati'Dreuws. «emtn i^ftSn^bfcebitfoitftbartiufgenbr®^
inlte BftSiaW · btìtii' bill iPft^jtìfTartt bàri Etotìa A bodittianit'/ bàtìtJÉlff^té hbittllébön ί5ε00ήιΚί(ίίά·ι!δώ tot Aürick fotibèn berbi
5t|n béfcïbé bÌJ-bjfh fefden oubétì/ f ftbe ben refthietid eo
jfeiicin ìhfèütóèn f^l bicbjàitt^ òfjecépfi / enik tiact; bat fri be 8éöiTOrtlDcRê^»«Vi/»tf öabbén aradéööt / sijn ncic^ biéft felbèft bafiSlnet tt 39b?(ïel{jc6e ïiabcH' bc^ tCCbililttCmifitthtte/ ortiallc befralimnJiria ïn mi Dcibièrtt!E«/ bie fijt hrt ü^tfcöiribm ban een algèineÉsiÉ Eanbt-baflöTciübibiWén/teabjüftw^^ iBeeet ^ulèfi^ 'bè's.^elbe liëëthï <&fcommitt b]^ tot eroö. ben jichcfteii bÜbAi' Ί ftiteljen' achthlenden |®at# »"i· nieUtótti fim itóbiràrti· bàri A«flek naiü "Enibdtfi·; SiihijhittDcSehy niét (ittctìtlé^mmcfdotìiér tóbtóöli ' baeiitebèiWiibih Wttiàt'bi^ 3iàrib-bJ^0Ì(l«bMeÌAaJ ricfe bdàihtiimt? (bto'to^ett'^fotìbe'bm derthiéAden" ouben / eriteiiètt drié ert WlhtigHftfeii.ïfö^ toenpjjl) fijn aenbanaöfoube nemen,
^Scnkhieideii'bubétt'/ ertbp tén twintigftèö nimi toen fïtrty 5P'befcibe 'öecfchèériéh ten gupfe bëirt' SöucflennefjïWértinbé'^aeli'öec ^tàbt Embdeh, ' cnbefiéBBéhTitó'inàritìelijtRWTclJjife^^^^ ceertcnbeöep?o{writfCt be'nootfaecMtjchftept/ ban batbe Grietzijl Ue&oojbe te toojbfn öbe^jtificeett/ met bojbec betfocch bat bcfeibé seiiéftiti gare puteccben naec ben aianbtr bagb cepfenbc / te (jualifi= ceren om niét aöé goebi ©ffiÈlen beüitéh ber ^ten= ben tot Ijef effect ban foo eert BOft tóeédft te* ftelpcn bifpon^eri. l^btgien^ P?(^ó|ït(e bp geer Bebaen.
ggèrt Veeryiïenden onbin/tnbe bèh vief en twintig- ften ntóutoenfifll/ jpiibàn Einbdcnbectcbcfteiiiiàci: Aürick , enbeDebben 'bc^anbértnbacBb^alöelêabt
be B^biciohi'Tfthé tortiplimentert aéh be l^^oubié inne DouarTei-ei entot bien cpubemebeBbefotibcn ijacen^ecretaci^naecSandhorft, omme ban critici ften te boenaen'(©ÌàefEdzard Ferdinand: 50iöcö
beeft ben {jòbsSjl-Bftrtelbeh ©eó-e <!5?abc befelbr renaSeconimitteecben'Bepjibcnttert booj biert bP üt üoocen m Aurick ig aètifleRómen / om gemelbiiistei·- rcntebetttjelfttirtièn.
(Ken felbeit b^e een groot aental upt De drie ïci benbft^tctlbehtipbeigeiren <0eiommittcei'bEn oc* {tomen/ uotificetE^ibe bat fp hacen ^éccetati^ baböm aefonbin aert bE ïiaben 'bart ijare ©oitléüjCfee <i5ena'= be/ om aen bEfcIbE beftent te maeclten/ boo? tctfl twee poinrtien / inacc op fp becfocbtrn nabec gc-tfdair. cifTeect te jijn.; al^ te toeten / bat fp mocöten bebbfu cxljibitie enöe Cbppë ban be?ïcte ban confo?matiE ban b£h föepfer/ caechenbe be Voor-momberfchap ban be ©ioutoe ©bjfiinne enbfe anbEtebooge Voor- mbtnberch : 3111^ mfbe bat ï»et aunenbittaSfcflc iittös^ bölcH/ 't toflcR in en ontrent be ^tabt Aunck toaSBrioBctttbanbaetfoubetoecben bttplaetlï enbc afireboErt : J©eIcfiIaet(iE bE ©joutoe ©ojfiinne beffi aenBenomen bateUJcB te fuJlen Doen j inbien fulch^ teiixt fleoo?bEéit noobisi) te Sijm V.Decl. |
«ÊttbebeiaiiBmbebe er&iSitie ban beacte bancone i66&i
fjtmatiE/ batfpmebetebjeïïEntoaóbietEbettóonen__
aen baet.'J|o.*òa. «©ecomniitteerbeit enbt ceniabe upt be ^tenben/ al^ mebe te totilen gi^en CbpiùEban befelbe t ^brbi^benaecbér bHibinrat&birc (q>tenc3 men/ bp be i|tftcn ^tenöen uptaeffelt tot op be^an» bcrfobacBb^. .
We0 boIgenBhi biicBb^ béri feftienden oüben/ enbe beh iés en cwintighften nieubjeti tiìjl / B^tefuttiptie nartbersnnbéhebriiÖAeectop béaairt be
3Di;óutoè£ii^fmihiE gfiebàeh / bàhtoelgéiiégm te^tjn bat €öpije' Bébaiìbttf|icRitoiÈtt aen bfleecen ^ten» ben bar» be bElmulie acte ban cprifìctnàtie b^ìàepfer ji/ enÖebKiïBtiODchbrthföécthÖöttÉ brènte50«/ bat Cjop^E igtóebijlf ■ toif|bt''ba#?t^^^fetIiiiBè· Diploma fooiuanneii; fiei felBè'fpnöèr jp obecgefiömjüi; ^oa beBbWi'be'^ij^beir baèc'mÈbé· abenöitien contente»· ment:/ ni'éi t^^fiaEhbe fnfufllrtEfcbénV bat bebooi» noi-mbé àctébàncmifirmatìetìirt bblftöhientlijdftïoa^ geabimplcert..
^εψέΐία'iEieajitnhiitte'ic&cii iieBBèn banbojbeir inflÖritiE sftÉttàen' bpftèt bëtfijWïi bart bè ©ójRe®cfie iiàbeh'l tTri tntìbe 'bi^fenöen'btii*toHbeniaten btf= pottKétt oititóe bc aefttejciórérir
(^tnirifieUtiribéirfóbbahto/ fobnuinbeiingê^'eM fcbiiftelö^fee pjotefiatie/ al^ fp lot maintenue ban bat geene KptïiEfemfcbé iiegeerinae in Ooft-Vrieüandt mocöt toemiatën tob?bnj / fouben gberabert biiiben i Maec ΒεΒϊ^π befelbc baer toe niet Bonnen BèDifbo» nEÉEttotebra."
^üIcB^ïïatbé^anÏtótEtt baegj^ / Jönbe ben fevon- tienden; oilb^/ enbe béttÏevéh eh twiiitighfiennieU:: toen fh|iy nkt^ be dBiecbmmitti^ben
upt bE^tenbeni^gebaen/ b^b^tfpbooiàffòUben toiiten iri'CDnfi?eiiirc irebtìfi métbé©o?|ìc®C^^ b£ïi7 crt!bl£iàtì;tjidc0téiii hiét-öifellac'iipctébjécCRto een conbenabcl e);pebtent/ 'ttofifB be gemelbe b^ütiêrcte^téhbÉn aeriabétiótnen biiBBen te téfitec ren / niét bretrbutoth bóf itöW: iri gtón bifftcüieeiit fodbé'toètbctt götntitófcUty wit^üaf.be €mm!èitte fonbe toërben arttgEflelt in eeri'"'|S«nttaIe paet^i ^^cbin cà^ben eenbnbecBngba^biagA/ fob beo laaeË&en geniélbE <a«b^Ut^erben teb#bénte Én in CönfeiientiÈ te tce&en'to^Q0(n^'iiE fc'cutite^t ban 't leriDe't ebacuerói bart't Lunenburgh-
fche itógàW bóItR/ enbè bat mbe continuatie ban benaianbt baab/ bièlactfi'totmléc toa^ uptgefi^iefl ben / enbé 'bàt fp betbbfgicn^ ben Xanbt-bagb albaec tot?ïüricTf iipöf l^ebÉHfoubeh bouben al^ niet ge* baen.
baci; toilbén maïntincteti/ ban Bat geen «ptbeemfcBe jleereu tdt bEXtEgeetinger ( behoterenbe baer mebie be i^ertogen bàn WurtenburghenbeLuBenburgh) αΐ^ 3^oo;-,llI9omBci-cn mocbten tobjb^ gcabmfteert.
^ei|cct:En«&ecommiltecrbe bebben op bet eerfte poinct geaiilttóoït/ bal geirti cefïectieRonbetooJben genomen óp öén 3tanbt-1>agl) tot atiéi'} jaaer afteen op ben limöt-bagb bie tegentobojbia tot 9DucicB toa^ uptgèfcbjcbeii bp ^tberfoeclt ban be drie Eeben bet ^tcnben frfbE.
<ünbE Belbii^nbe bet tweede poinct/ raecBenbe ges bEj;binbt bàn be ïïegeéringii Bp be Öptljecmfiiie J^ee· reninbefe lanbtfcbap/ bat be ^tenben fiasr baec ober fouben aobjefferen moeten aen baec l^ootf Mcqii enbe Dat ber feibcr dPecommitteetben in Ooft-Vrici- landc baei ban niet en toàren geinflrueert. i'·
Wc gemelbé <l?cbeputecrbe^enbenöfM"«t nocg boo^geb^agenbe brftoaEcniffen ban be i^unflupben/ ban bat fp met li^agimen en fiaerben/ bag^cB^ met afen aen boeren ban allcrlep foo;ten bon Wmmuni» ticban<!Do?IogöfMctoiEtbEn eeincommobeert/ bej> foecBenbe baer ober interceflie/ riibé in fpecietemogert bcbbcnbergoEbingeban les ^aerbmén anOece lieti/ biconbcr toège toàren boo&tgcBIebnt
©ojber^ brf»l)en fpbecfoφt ïat be i^eecnt ΦΛοι» mitieetben toilben oiöje fiellen/ ba^ ört eiinbü grlégen in Averledinger Stanüt/ ebèrlte |
-ocr page 1078-
to6i' S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
trtflebanLicroort, 'ttoddt
.„^_cominittccröm in ^fptcmbcc laftfilEOcn tot Utr
jijnbe/ öaböcnbocnfïccIitEU/ omùataien Munlier- fche ©okhttm tjaec acljtec fouDrn Ijc&tìcn honuftì tnacfljfi'cn / nu toiDctoni niorijt toctbtn op gemacritt oμbatöεatflnDcnïurDct;omαecιιUibεct;t tn oDctoepù fouDcn mògcn tocröfn.
©ttt toan gljdijcftrn be JjUiiifm in be nieutoe ^tban^/ bie in ^rotcnibcc ocflootfn toactnV cni Ijct tìjatct toooj be SiSiffiijoppelijciiE ©olcUertn op te pop= ufn/ numocljtcnujojbengcopmt/ aliooljet pcriciil nu fcljcni otjeu te 30»/ c" cf» gcljertSESoiibccnicuto atanbt met Ijct toatec bleef Bffft,
<©p Ijet eerfte pointt Ijibben (jacc ï^o. ^og. «©cbe^ putcerbm aengcnomen met be,©oj|triijfh£0abcn te fuHen ftjjeechen/ 'ttoiïcft nabrrljanbt i^ Dsfcljifbt/ rnbe hecfc 6ie ü^fec Wiarda öeciiïacrt/ gtjecn Ucnni^ banbitgeöfeletoercftteöeljbcn/ cn bat be gelntccef^ fcecben ofte befcljabigöbcn figljain (jaetmorfienabs b?efferfn.
<©Pi)et tweede pointt/ batfefoubcn fcfijpben acn benCommanbeucSygcrstotLieroort, om ben afgcs Btaben ^ijchbp bejiingelanbenfoo öoogfj toebcr te laten moftfetn / al^ eenjgöfint^ fonbec pjcjubitie ban be jFojttcfle honbe gefcljieben / op bat bc j^npflupben haer ïanben toebccom fouben niogm beploegen enbe ucüjepen. < . *
Λ0Ρ fjft derde pointt / batQcfcljjeben foube hJO?ben nen be ^ceten «écbcputeetbe ê>tatcn ban bc ^tabt Groeningen cnbcOmmelanden, tcn cpnbeftaec<!Eb. .ïBog. bié o?b?e toilbfn ftcïlen / en bic bqo?jieningl)e boen/ op bat be ^lupfen in qucftie toeöecom inoctiien toecben gcopcnt/,cn be 25onbec ^^ieu-Ianbttoebers tnn bjoogij gemaccïu/ ten toace mecclteiijcRecebenen tecconttacie.
jnaet bit fc{)?pbfη i^ gefuprefebeect / alfoo men na= becDanbt betigljt toiccOe batbe ^lupfenalgötopent toaten,
<©nbcitnircScn Rebben beï^eccin^tcnbenfcecges laboceert/ om e^^pebienten upt tebinben / iuaer boa? bc <0eboIniacI)tigl)ben ban be ^eecen aptijeemfcbe ©oojmombertn fouben kuojben gefeclubecct ban be öcgecingc be^ Eanbt^/ a!^ jijnbe betfetee (foo fp fcpDcn ) feenemael (icpbigl) tegbcn^ fiate J©ftten/ ©fcbjagm/ ettbeoubt fierftomen. ©ecfoecftenbe bat boo?intetpofitieban I)aecJgo.JIBog. <i5tcommitteec: ben be Eanbt-baggé Êiopofitie mocfit toctben gefub
maechen ban be anbecc igeecen ©oo? JKaombrren/ op toeichfubjertbegemelbe ^tenben een SBefenbin^ ge{}abbengrbaenaenbe fioogf) gemeibe i^eece be/ ombenfelbenbaertoetebifponecen/ bog[)t)ceft aen fiaec ©oogij H^oa. <0ecDmmitteetbcn laten tie= ïicnt maecUen / bat bp firt fap be fubfctiptie ban be floóglj-gemelbeJ^ojlTtnne/ foo al^biekpbe/ nufou== be laten bccufirn.
^e^tenben ban'tgrene boojfj i^ omfianbeïDcfi 5ijnbe gfinfo?mefCi· / enbe ebcntoel inljecetrnbe op bactbooi-igebcUommeringfibaninb^agfit te Iijbcnin Ijaecgrfcpbeïöettcn/ ©erbjagen/ enbeouöt Ijeclia· uien / öfbbfneen nabcccn boojflaglj gebaen/ batfp bcccpt toacen be ©jopafitie aï^ noci) aentefiootrn: Jìlàit^ dat bffdbe foübc toecben onbcrteecftcnt pjibati: berin finaulifciijchbpbeBiOUVue ©o?fiinne Douarie-· re, fonöcrcenigebpbocgingeban: enuytdcnnaem van andere Voor-momberen.
?l«eï)ctlüficlte fiil^eEcen^tmbm bcrfocijtfn bat Ijacc#óoglj4iBag.<i5ëbfputcccbmiip fojme ban een ildoojftagU aen be ilaben Uiilbtn boo?:
blagen / rn befelbe met alle pccfuafien tcacljten te biftjonecen/ om bit al^ een r>;pcbicnt te tolllen am« plcctetfn.
^00 jijnbecbolgen^ bc;iKabenl)icc obec acngefpjo^ Iten/en naet: gebam cappo^ arn be Sjouioe ©ojfiinne Douariere ban bec felbec tDegen ftonncnbecWacen: ^at boogt) gemelbe ©ojfiinne gcenfint^ ben boo;< ftagbnonbeaennemen/ al^ fïnibigb 3bnbe tegben^ betcefpect/ cnbemebanbmK^ectogbban Wuxcea- bergh batten ©aber / toelcBe nu al^ ©ooj- JÊombfc j ban ben ïupfcc toa^ occonfirnieci<7 enbemit^bien geerfmtp/ tcn niinficn onbtr bcnnaemban anbete ' ' — 33Do?-|föombfwn ftofl hjojben gepietcricett. |
ilaec <©ecomniittcerben banfienbc/ bat
fu foiiDcr pct^ te bojbcrcn »»jpr<e/;W»er»i«xfo0ïangbe, üiacm opgc|joiibcii/ bat fp ooth fagtn/ bat nube faetft tcn principalen foo langbe al^ be pattbpmfoo pjccifeblebcnftacn/ nieten ftofie toojbengebojbcrt/ bibben bethlaert langcc in Ooft-Vrieflandt tot een öifcefpcct ban bott 3|oogb.ï®ag.niettcfionneniil!j= ben jl^aec bat fp be^ anbccen baegb^ / 3tjnbe ben twintigiten oubcn / enbe ben dertighften liaactg nieus bien flgl ban bact fonbcn bectcecltcn.
(iScn loace be ^tenben onbcc benefirie ban b'ecn of b'anbccatìevannonprxjudice) toelcfte baeïiêoogl) msog. <^ecommitteetben bacc pjcfentercben te toillen gcben ) figb (icten bifponetcn om be ^jopofltie aen te booten/ omme becbolgen^ tot be faccit ten principalen te mogen homen / fliUK^ al^ fp aen genomen bebben te fuHen boen onbet acte.
^e ^tcnben ban be P|opofÏt(eg(iegoo;t gebbenbe/ bebben in inftantie bacc tegen grpjotefieett/ al^ 50nbc firpbigb tegen^ baet ccoo?bcn enbe oubt berhomen : 3©accomme fp aen baec feo. jBoo ilSecommitteec· ben bcbbcn obrrgrlcbett feedftet <©efib?ift / ban bate ben een en twintighften oubcn / enbc bcn een en der- tighften .i!V5actö nieubjrn fiül/ baet bp becWacen/om' geen inbjacbt of p|e|ubitie te gebenaenbdec^ecbja;: gen enbe oubt betbomen/ batfp (iBebolmacbtigbben becatanbt-bagb^Comparanten niet en fouben fton« nen laten ejcaminetrn ten obet|iaen ban eenige ©o?« (iclijcKe<(5ecommittcetbeny maecbecfotbten batbe booifcbiebe bifitatie mocbt gbefcbtebentencibecfiaen ban baec l^oogb J0og. <iE>ecommitteerben / koelcit becfoec&bpbefelbeabfolutelijchi^ afgefiegen/ aifoa altoo^bpbefelbegeb;upcltelbc6i^ gbetoeefi / bat bc bifitatie bec ©olmacbten gefcbieben 6p cenige^cs committeetben upt be ^tenben ten obetfiaen ban een of meet <6ecommittecben ban fone ©oifÏel^cbe <©enabf.
«Z^e boo?noembe iteeten^tenben gebben mebe oixc gelebcctfeecltcciCiefcbjift'ttoelcR fp intitulecen Re- cuilvandefejegenwoordige Handelingh tot Aufick, en der Stenden van Ooft-Vrleflandt gevoeglijcfcheyt, van dato den twintigden Mattii, ililb loei.
Edele Mogende Heeren.
UEd. Mog. hebben <Je Standen van Ooft-Vries- ' landt fonder eenigb tijdt verlies, voorts naer der felver alhier, met behoorlijck refpeél genotlfi- ceert , dat wel ghefchreven , maer die Stenden niet verfeeckert en waren, dat van fijne Keyferlijcke Majefteyt defelve confirmeert. Tcn tweeden, dat eeni- ghe vreemde Volckeren in defe Stadt ende Dorpea dacr omtrent gelogeert, ende daer door defe Stadt als geblockeert ware.
Dewijle nubuytenbehoorlijckequalificatienieten kofte werden ghetreöeert, daer benevens deStendee onder de wapenen geen Landts-dagen en koften hou- den , maer /itera vota de accoorden conform moeftcn hebben , dai fy dienvolgens van haer Vorftclijcke Ge- nade^ als mede den Heere Gracf Edzard Ferdinend hadden verfocht contentement in het eene,ende dcflo- geringe in bet ander.
Of nu de verfochte deflogeringe gefchiedt, hebben de«ft»//i»foo naeukeurigh niet onderfocht, uytbe- geerte deie Traftaten te faciiitcrenj ende u Ed. Mog. niet op re houden.
Maer noopende het eerfle, is naer diverfegeraaeck. te difficulteyten nitt aen de Stenden felfs, maer aen eenige Gedeputeerden derfelver, ende niet in Vcrga- deringe der Stenden, maer in U Ed. Mog. Logement > feecker Extra ff Protocolli van de Rijcx-Hof-Raedt, als mede fcker Formulier van den fc^ge^exhibeert.
Overmits nochtans daer uyt niet te vinden , dqc den Voormeod-Eed redelijck geprefteert, veel weyniger dac daer op Dttretum judifialt Cttfareum geinterpo* , necrt |
-ocr page 1079-
en O O R L O G Η. 'V Ses-en-veemghfle BoecL 1063
|
neert ware j En evenwel in gemeyne civile Reghten » inr:— als mede conftitutien van het Roomfche Rijck, notoir gedifponeért, dat een Voormonder ghecn Voormond- hjcke adniiniftratie en kan aen veerden abfyue iudiciali r.·''· Decreto, .* -
S'. ; s
-nu.
Ëfldiehvclgèns de Stenden groote redenen hadden V ^ ilriaëïö-iöifiiidién, datfultks6llerw/em»iiVòorgaen
•'■'V'i.. " SóótéBèéaëföl^isë'vènwéiWre * ' Mog/énirc öiii jteéü dé geïiiiglië òccafi«5 van difgunft, of futei'éië ^an fraihiflÈmëiit dêf Tracihten tè geveoj hetfetvé bHaferprocéftatic, ònyèrmindérthàerreèhtj éiidereierVatl^Ë: vàncopyete Rebben, als hst i)}fUrne CitfdTiuni fóüiië djn overgekoiiieii , ditmael vallen laten. ,
■ ijji
En daer .op als voort U Ed. Mog-eeijigepoinftcn van importantie, nopende hét uytfchryVèh Vaö dé te- genwoordige L^ndt-daghovergclevert) OHijdièróver met de Vorftelijckeende Hbog-GtiieiFelijekë Héèren Radenalleenin UEd. Mog-Log^metiif^ óf öocktén overftaeö van U Ëd. Mog. felfs in cönfértiitie létÉ-e'· den, endeilies tot verdere Traótaten bfehòóflljck té prepareren. oj
Echter daer toe, nequidertimhcö tertio, niêtgeraken konnen, félfs niet door intëfpofltië van UËd. Mog. dewelcke figh daer onder benioey t hebben.
Dewijle dan U Ed. Mog, figh teghens déStenden verkiaertjdat defelve overdefe incidente ftrydigheden geen comraiffie en hadden j Soo hebben dé Stenden om figh in allen gevoeghlijck te coonen, oòdk, defe poinaen uytgeftelt, ende figh tot de Hooft-Traélaten aengeboodenj -'· ·
Maerde VorilelijckeHeereü Raden daeftoè iiiét tewegen konnen, ter contrarie oock inddhi éVëh obAinaet bevonden, onder préteit dat de Lm^Hiitgks Prif eetftinoefte vooi gaefi y ftii ifiédé dÈ ^aJdffl* catié tier Stendén. . U - '
Nopende het wi^tfj hebbeii'^ti dé StèfidénVer- klaert, dewyle fy éenen LiiTtéi-Ùi^h over eéóSge^in- «aen hadden verfoght, én het uytfchryVeft vari dien, noch in fórma, nòch in mi^ii , diga ftìlver verfoeck nochoockd'accoordencòtìfòHtìi dat fy dienvolgens geen Propofitieen koftén öenhöbrén, echter om alles voor by te gaen, dat fy defe pointìcn aen de zyde ghe- flelt, omtotTradtatenoverdes Landts verfeeckerin- ge te komen, dat dan even het fel Ve aen de zyde van de yorftelijcke Heeren Raden moeite gefchieden.
Dat oock de Stenden in fulcker voegen defe eerfte Propofitie van den jangen Vorft, daer in van de con- firmatie ende obüèrvantien der Stenden Privilegiën, endeaccoordengeen mentiegemaêcktwierden, tiiefc en vermochten aen te hooren, zijnde fulcks tegen hUn Privilegien, Accoorden ende oudt herkomen, confe- quentelijck voor hun felfe, en voor hun nakomelitt- gen niet te verantwoorden.
Op het tneede, aengaende der Stenden qualtficatic, hebben gefeydt, dat iy niet alléeBlijck notoire quall- ficeert, zijnde deP«)6«iir LandtS-daghtötopdeïÈn dagh gecontinüeert, eödé daer öpévén tot defe Tra- vaten foo wél mtrVGwvi?t»%e» ais hier te Lande éènige éxtraordlnlri Gedeputeert, éndeie&cSt^éU- Vvóöidige ; Maer dat fy oock daer en bovCtt ghe- Öóe^&emfe cautie wilden preftei-en, dat alléB vi^at getraöeert berden mochte» ftHöefoude werden na- gekomen,
Waér öp echten de Vorftelijcke Heeren Raeden even obÖinaet üjh giièbleven , énden.ietandersghe- antwöbrdt, als de Propoficie moeite worden aenge- hoort.
j De Stenden » om alles te doen wat hun eetìighfints mogelijck endever antwoordelijck waren,hebbcü oock eyndelijck hier in figh gevoegblijck getoont, ehdfc verklaert, foo wanneer hun, of ten minfteii itvee oï ihie uyt de Stenden dePropofitieeerft mochtewor'· den gecotnmuniceert, om te fien of oock yets daer in |
tot prejuditie der Stenden begrepen, dat fyalfdanda ΐ6β6.
Propofitieondérproteftatieioudcnacn-hooren, ende ___
U£d.Mog.verfocht, lulcks de Vorftelijcke Heeren Kaden voor te dragen.
UEd. Mog. hebben daer op de Stenden berightj dat de Propolitie in een ander amplieert, maer dat acn de S tenden, ofeenige van dien geen νίββ van de Vor- ftelijcke Raden kofte werden tóêgeftaen, daer bene- vens dat haer Vorftelijcke Genade voor figh, ende ia den naem van de andere Heeren Mitvoermonders. de Propofitie hadde belieft te fubfcriberen.
Die is de Stenden gantfch onvermoedelijck voor- ghekponien , zijnde een fundamentele Wét van ons , dat niet meer en mach influeren in de Propo- fitie, àls m het uytfehry ven geweeft,ten ware met con- fent dcrStenden i en foodanigen wat buyten confetit der Straden >. naer ghelcgenthcydt van defcfaecke, daer van moeftenhebben vifiei^m tc overwegen, of door de HqoghduytfeTale, ende kracht van dien, fy wierdea.geprcjudiccert.
Infohderbeyt darde fubicriptie van hart Vorftelijc- « Genadé,.met by\roeginge van de anderé Héêren Vprm^ejft i^de zijn géfchiedt, ciide iiiet van haer yorftélijckéOétiadéalleen, als waer iii deStendea foudéij^àemen iöflteütement, foo wanneer fijije
Hoog-Öra^li cke Genade daer in
coflleüteerdè. '
Maer op het aller onvermoèdelijckfte is de Stenden voorgekoomen, dat de Vorftelijcke Heerén Raeden ughverklaertdefeRefoluciede laetfte ende uyttirfle «zijn. ;;
EnblijcktuytdeifchalJen, waei-öpde Vorftelijcke Heeren'Raeden déBelendi^enaerden Hagéghede- clineerc, té weten, om niet in de Hooft-Traftaten te treden, jnaer de Stcndendoordlergelijckeaenrabe'· dinge te préjüdiceren. - ,
Overmits dan de Stenden figh in allen, waer in fy buy ten hare uy terfte prej uditie, ënde foo veel moge· lijck geftelt, ende geaccommodeert hebben j Daer ter gens de VorftelijcKc Heeren Raden niet hei geringfte wijeken willen ;
Echter door defe obftinaethey t d'accoorden t'éene- maél worden ingebroocken, ende haer Hoog. Mog. maintenue ia cas van voortgangh , ghcprejudii· ceért.
Gelijck dan infonderheydt door het invoeren vari vreemde Volckeren, büycen confenc dér Stenden, tot onderilruckinge der Onderdanen , ende vernie- tinghederdiei-gekochteaccoorden, die onlangbsge- maeckte paffa onvérantwoördelijck ingebroocken worden j
En daer en boven de Onderdanen allenthal ven ende opentlijck met een totale ruïne gedreyght.
Soo willen de Stenden van U Ed.Mog. de beloofde maintenue der accoorden reëlijck verwachten, ende de deflogeringe der vreemde Volckeren gantfchge- djenftighvcri^ht hebben ;
En voórti dat dierfelver gheliefte is by de voorfz Heeren Raden d6 faecke daer heen te dirigeren ten · eynde, fonder eenigh vérderdilayjoverdeverfékert- hey t des Lafadts moge werden getrafteert,
Als waer toé de Stendch figh by defen nocbmaele aen bieden, als mede tot cautie, dat alles aen hunricji zyderichtigh fai werden achtervolght, ende naergcr komen.
En willen in cas van verder declinatie der Vorfte- lijcke Heeren Raeden voorde gantfche W«eldt on- fchuldigh zijn, foo wanneer defe Traélaten dufdanigh
fouden werden afgebrpockeo< . -i
Ondertuflcheri veiibecken U Ed. Mog. dé Stendeft gantfch gedieliftigh, défelvé feheliévcn riaer hunne gewòonlijcké wijeheydt endéditédie, nietallecDiri defe negotiatie gunftelijck te continuerei, maer oock het hoéft-werck feWe tén goeden eynde te hcljpen diri- duuux geree |
-ocr page 1080-
|
tiMitii boojgebanfn/ nutoaccnbp fltlfpt/batfp
eenige öafen toilöcn committerm / om tfgcn öei «n=
öamöaeoD^ppöe faecft ten pjinripaïen te befotoei een / mDe in fpede/ öat befdbe itioAten toojöen geiw (inietctfngfauthotifefct/ om b£ Grietziji tnanDere l^abenen εη paflm tegljen alte ottbecrapeliicheinba= fifη ber ©panöm te fojtificeten. ï®aet op flace ^op (ïclöche (öenaöe geantbjoojt öecft/ bat fp bc ©jopofir tieenbcbrefoccUfoubeflrnen in belibetatiemct tjaetc Baben/ ni bec fclbct öefalutie gaec tetcn tofftnmen.
ffian baec öa£c atfc&cpt genomen bebbmbe/ jön be <i5eniel&e (©ecoramitteetbe becfcöeneninbe ©etgabes cingi) bec i^eecen^tenben / ennaobei;Iebecinggban hace Crebentialen/ öebbcn albacc gcp?oponeett/ bat hare <00. nu eenmaei be faecft ten p?incip^en toilben helpen bcgactigen/ om tot een goet befìupt te brengen. iCnbe bienbolgen^ eeniglje J&teren committeren tot be boo?fcb?ibe befoiBnci? / betoelcfee in fpecie gfieins flcuecrt enbe flfautf}otifeei;t mocljten 3Ön tot fiet fo;tificecen banGrietziji, enanbecenootfaecMilclte paffen.
j&p gebben oocft mebe boen boo^tnagen/ ingebolge ban gaei; #og· JBog. iSefoIutie ban bate ben tweeden HÖactij/ bat&acc^b.geliefbentefucnecen be^om= tnebanduyfent^t}c]cbaeibet^ / tot&etalingg banbe ingetoilligbbe Rommermaenden of TurcMaftuir, aifoogaecièog. ül^og. in feecltecgept beci^ttoaecen bat ben ^jc)c 9ennitülj-mee(ïcc befelbe booj ben Sdifi f^op ban Munger foube boen e^ecutecen : al get toeïcne toebecom nieitoe commotienfoubeberoo?faec. Itrn/ bebielche bienben gepjebenieect te too;btn.
.ϊδοφ <1 aen be gemelbe ^tenben lioojgebiagen/ in gebolge ban {)aec üog. .fH^og. l^efolutie banben thien- denJBactÜ ieltien hondett fes en feftigh, get bec= foecft banbe ]|eet;eJooft Hanetot Of^ant, tenbecenbe omme te mogen l^ebben betalingge ban bacatien enbe becfcijootcn cep^-bofien/ foo ïp ïjem ©ectoonbec al^bpftjn ji^ebe goncRec Freytach, Jgeete tot Go- densuptgeleggt enDe becbient inbe CommifTïebief^ g^abt hebben inben iriage, ^nno fefticn hondert -«en en (eiligh.
1geren ende bevorderen. Aurici defen taintighfie»
Marcii, Anno ftlfien hondert fes enfifiigh. U. Ed-Mog,
Dienilwilligc Di Stmden van Oofi-Vrieflmdt, Quorum juflii
H.Wifimdorp.
ttttUrt i?acr 3®o3. «βτ cotnmltteecöen jijn nocfi bifoig fclbiBfn bacflï)^ B&eiuecfï bp De ©?outoe ®ο?|Ιιηηβ
S!
«Biftrte. drie en twintighften l^attö nieutoe flöï/ enöc ben tweeden 3ip?il ouben MM heeft be ©ojjiinne Douariere boo; ben i@eece wiarda boen behent maet^
enbe gem Wiarda , biaec ban ïienniffe i^egeben SÓ'nbe atnbei^eecen ^tenben/ {(ebben baet ilico op necefolbecct/ geenftnt^ ben boojnoemben SSacoate nonnen abmittcten in faecBen caed^bebefiegeecini geban't3tanDt/ombeeIeetoichtigei:cbenin/ (foo fp fepben) enbeinfpecie/ ombatspgeaiiiepbtgabtom |)et1luncnbo;g6fct)eii^cyQg^icB (baecom bat nube queflietoa|) in'tSlanbttelnengen, 3@atmtbbelen en petfuafiben bp gaec igoodi) jiBog. <0eb(puteeC' tKtt fgn bpgebjaglit / om be jàtenben te bifpone» ten ban bit te kotflen laten paffecen enbe bbec ^gooft/ (IgD onbetfoobantgep^otefiatien allfpfbuo ben gecaben binben / gebben f^i ebeninel niet Bonnen gφetmobeectb)o;bcn. ^oo batgoetgebonbeniibat beni(^cecOrews een bifite foube geben aenbegoi^- gemelbe 39o|f}inne Douariere» en befelto |
tcacöten booj i:eDenen tot bie materie appIicabfUe ^^^^^
perfuabecen/ om een anbecCommifTacisi in plaet^--
ban gemelbe S3aron be Croneck te furrogeten/ bjelcö ■pa® boen obecnam in beliberatie te fullen leggen.
©e^ anberen baegf)^ gijnbe ben vier en twintigften ^Jf™ Inatti) ouben/ enbe ben derden ^pjil nieubjenfii)!/ άιη- jijnbeë boo}-mibbagf)^een't3i:ogementbanbei|ee« ^ttt- cen «eecommitteerben geftomen beBojflefficfte iSaben ί, Wiarda enbe Ammersbeeck, en bebben upt ben naem tio^ enbe ban iuegengot^-gemelbe 3^ojf{inne gerappo^ «totiT' teert/bat getgaécfeecbjeemtitDa^ boo^ehomen/bat i)e ^tenben bojfben onbememen te cecufecen foos banigge üiaeben al^ Φ tot be Conferentien fiabben geo^bonnecct/ bat fp met bee{ gttefbnbeerbec tebe^ nen enbe meerber bflligljept fouben honnen loepgeren eenigöe upt be^tenben/ biefptencefpectebanfiacc Üog. H^og. <&ecommitteerben / enbe om geen cetac=i bementaen bebefoigne^ te geben nu toelliet paffecen. 3&at fp bienbrtgenbe aen bit becfoecft tuegljeng be ^tenbengebaenniet fouben befececen/ maec batfp tot be betoujie Conftcentie habben gecommitteect alle Öace öaben/ met bien infiegte/ bat biegeene betoelcfte beft upt ben gaecen tot be befoigne^ honben bacecen/ " Teïbe fouben toaememen.
I@eecopbei@eecen(&ecommitteecben be^ namib^» bagö^eenaenbangbgenomenDebbenbanbe faecSen ten pjincipabn/ enbe bebben booigeflelt befe bolgenbe poincten :
Eerftelijck : «n te belibeceten op be becfeecftetingh enbe fecucitept ban Ooft-VrieüandtinbetgeneraeT; eninfpecieomtefojtiflcecen be Grietzijl, en anbece ^^enbanimpcgtantie.
®cn tweedon, op be beCfogecBige ban get ïunen^ bittgbf^e ïicörö^-bolcft in'tgeöeel/ of totfoobanfc- got^al al^ boojonbeclinggbecb^bfoubeltonneti toet oen goet gebonben.
denderden, optoattogfe b'acBtecflanige^oIbpe fouben honnen toetbengbenonben/entoatbppjobifi» bp be i&tcnben b4ioo?be te tooeben flefumeect tot on» bccbout ban be^oibaten.
φρ het ^rfte poinct ïjebben be gjtenben btt^ fiQDt/ bat gaece boo^ggefÏelbe Gravamina aiboos re^mocgten iuecben afgebaen: iZE>ogi)bienonbec' minbert/ betfpgben^enbiaecenmetbe®o;(ÏeIr|c&e «aetomonbcclingfiedonfetentie te ftomcnoberbè berfeftecing ban ftet Hanbt/mitfgabet^ obec be begco^ tinge ban peltte^ contingent inbetebiagen onRofïen.
enbe belangenbe get tweede en derde ppinct/ tìfoc^^ fel pöefpjoocfien toiecbt ban fiet Euneni burgMcfie ïicDflBi-boIcft/ en betalinge ban bec fel^ bec^oïbpe/ bat fpfiaecbe faecft niet aen enttocften/ atfoo öet gemelbe ©oldfi t^öen^ be accoojben «n becs b?agen/ enteg&en^öacen eppjefTentoiliein'taanbt toa^ gfieboect. ©og& al^ fp becfeecftert ftonben tot^/ bat fiet gïjemelbe Kcggöi-boïcft in'tgft^ teel foube toerben gebeflogeert upt fietaanDtfcïjap/ ^ fiilcften gebal gaer nabec fouben ftoiuien be»
^00 tot bellieren «©ecommftteecben gebben Qöci ^gt Ite ©eeren ^tenben te Kfponecen/ om t«i= g^ «aenba^ aenbofeenbc / be iliomntt ban vijf duyfent StjcR^baelbec^ te toiHen fucneten / ^ boog befen baet ban onbecfianbefingbe toe^ fl&etoiiff tot Efeos. ®el&eecen Atenben ^ ben epnb^d^ ban ben ^eec AOèftor^eytaehi^ WP^oneett om op ben be^ben bagg binnen Au- b^engöen be Bfiefepbe vijf duyfeac ^ctó-baelbet^/ enbe namen oocft aen / ten feW benbaBöebegbooj-mibbagB^ met be Re öaeben op be anbece open^nbe enbe «lafs· gebane poincten (be^becfoétsönbe) inConfto tie te nomen.
jnaiblWectiibt öebben be öeecen «esecommitteecbe Oe^öa&ouben/ foo>beSo?fIel0c{ici9aben ««wn al^bpbe^beputeecben ben be ifetenben/ om ran S""»»' mael bafï te fïeflen toat waetfcn ban Ooft-Vries- landt met ftcögïj^-bolcfi bienben te bjojben befet/ mitfgabec^ hoe beel bolcfi^ al^ be Eunenboigöfcöi foubesgngebeffogeett/ moefie ivecben aengenomen
en^ |
-ocr page 1081-
|
tot toat quote Die fouöcn teiccDm gebiaeljt. <t5ijtliicjit meùeinDiec bocQen foube tocrDen bcfo^stt Am- inuDicieban<©o;Iogö/ l^etmacchcn enOe rejpateten ban ijieuìoe εηϋε ouDe^ojtificatie-toctcfim. JBen Öetft in Defen sljeen cenpaciBö conrentl&onnen upt- tpccchcn/ fujlinecmbe be©o?(lriöc&e öaeDcn/ Oat tot Befftting&e banöe jFcontta-pIaetfen Dan Ooft- Vrieflandc , (infonbccllEEöt al^ öe Grietzijl fouDe toccDengcfo^tificecct) boöenöedrie hondertHan/ OietotCnibDm in (iSuacnifoen ïagen/ nocj^ foubrn üannooDen stjn duyfent βορρεη. ©e Oeöcputc£r= Oen ban be ^tenben gebben bacc op beti^laect/ bat tot be befettingO ban be boojfcf)?ebe piaetfcn genoeg fou^ De3jjnieshondercj©ann£ntja« nieuta^ te taecben/ op foobanige bccbeeiinge enbe quote bppebecteb^a; gen/ al^ nabertjanbt foube toecbengljeconbenfcett. «^el^ch inebe naetbcc reglement foube bjojben Qt^e^ itiaecfttobecijetconimanbement genecael enbe pac^ ticuliec obec bcfc ®coupii. ?5ogIi alfoo jp / tot gcoot mifnoeggen ban tjatc {^oogB Jll^og. (^ecom- mitteetbcn/ cnbe bnpten bec felbec henni^ be ^tenbcn boo; thienacwaelf bagengabbengebimitteert/ enbe becbolgen^bebefoigne^toietben ggebilapcctt : ^oo fbocni^bantocgDcn be^tenben ^ten finale tefoiU' tieftoimeuuptgebjacüt toojben boo^ bec felbec aen» lioinfle.
©cn een endertighften jnaacct ouben/ enbe ben thienden nieubjen fiöl / 3£jn Öaec i|»oogö ISlog· <i5eca««nitteecbin/ bencben^ drie ®o?(tclöche öas ben/ ecniglje <&ebeputeetben ban be ^tenben enbe ^tabt ^inbDengeccpfïnaetGrietzijl, om naec ge<
noomeuinfpcctieocnlaicte obedeggenmbc c)»minei een/ of enbe t)oe i)et j?ojticecm ban bie paet^ bt' goojbe bp bec ganbt genomen te tooiben. ^ottnelc^ ben epnbe ontboben i^ben^jngenieucRuftingh ban <D?oeningen/ betoelcfte bmeben^ eenenbanbenHo- naert, sijnbe^ngcnieticban get3^ojfi^clNe al^ mebe notgeen/ bieDeï|eermban<ifinfihcnhaet Öabben laeten feomen/ een pjojectof afteecïtóningl) heeft geconcipieert/ al^ mebe opgejldt eep begcoo= tinge ban be hollen/ begcoot op acht duyiênt neren yeertigh <l5nlben.
derden ouben/ cnbc ben derthienden 3ί1ρμΐ nieubJfη |itjï/ örbben be ^tenben aen ïjaec ï|o· HSog. «©fcommitteecben be&anbig&t Ijace Sefolutie / geno-
„HM... anbeten baegïi^ 50« be ©ojtielijche ierecn
utrioaöt eabfobccfoiljtliacctcbJillcnbrcBIaccn op ftet gljeen
Satr te " " - - - ^ , ^. ...^
Hetliie ten 110- ?cnDe ïi« ftcit- ritcpt
Dan
befïogecingöe ban't3Liuicnbucflii_ boïch/ cnbe gct jFojtificecen ban Grietzijl. «ffinbe Öebbcn belcccen AmersbceckenbeStammelaer, aip "tïaniit boen in beconfetenticgefrpt niet geautorifcerttejDn om cenigöe poincten te beanttooojben/ maecom te infiftecenomtegebbenbetalinggbanbeobetgelebecbe ®eriacatic ban be onBofien bec 3Umertbucsrt)fr'■ ©olthecen/ cnbe cemboucffement ban be ingraoi _ te enbe Ammunitie ban eojlogg. 3@aec op ban toegöen öaec JloogD J©og. ©ecommitteecben koel i^ geantb300?bt / bat alle poincten D?bentdöclt moelïen toetben boo?-gerteIt / ftilch^ al^ befelbe bp be ê>tenben cnbe bpbeê>tabt€mbben taacen obecge= lebcct / enbe bat bienbolgenöe fucdeflïbeïijcft mebe op öaec berfoeclt foube toecben oöebelibececct / foo 3nn fp ebentoel bipben pecfiltecen bp fiaec boorfelje begcectc / om te bebb^n remboucflemeittban 't gcba^ nebecfc&otm betalinge bec3tunenbucgBfcBc Ccou^ pr^. iSaechcnbebcfecucitept be^Eanbt^ gebben be l»tenbcnobccgegcbcn.
Edele Mogende Heeren.
OP 't geene ten overftaen van U Ed. Mog. nu ceni- ge daghen herwaerts getradtcert, noopendc de |
JunöurëD, verklaeren figh de Stenden van Oe/i- Vritflandt. by foo verreden Krijgh met den Biflchop Muniler quaeme te continueren, niet ongeneyghc te zijn.
Dat boven à&dtìe htmdert Mannen, in de Stadt EméJm Guarnifoen houdende, noch fit henderi Mannen op't nieuw werden aengekomen, tot beiet- tinge der Grenfen.
II.
Dat defe fes kondert Mannen, mitfgaders nieuwe Fortificatiën, Ammunitie en aenkleve van dien, voor /jreff/^e parten van de Regeeringe, ende voor Oter fefie patten van dc Stenden betaelt werden.
III.
Dat in cas van noodt, de drie honden Mannen, binnen EwWw» Guarnifoen houdende y mede totde- fenfie van 't Landt mogen werden gebruyckt.
Dat dePatenten uytden naem der Regeeringe ende Stenden werden uyt.gegeven,door eenige Commiffa- riien weder-zijdts te beilellen.
V.
Dat defe nieuwe fes hondert Mannen infgelijcks mogen ftaen in Eedt der Regeeringe ende der Sten- den , ende fpecialijck op d'accoorden.
VL
Dat den Commandant overdefe feshmtdertMtn- nen moge werde beftelt vande Regeeringe, ende van de Stenden, in maniere als vooren, ende op den felven Eedc.
VIL
Dat de Stenden Tullen moghen vergeven d'OfiR- cienvanfoodanigeCompagnien, als by hun betaelc werden.
Vin.
Dat de Stenden fai vry ftaen hunne nieuwe Com- pagnien, naer goetvinden, gheheel ofte ten deele, wederom te licentieren, zijndedefelvegerefoIveert> daer van aen haer FJoogh Mog. als dan te eevenno. tificatie. ^ ®
De Stenden vertrouwen dat U Ed. Mog. hier in fullcn nemen volkoomen contentement, en de Brie- ven, in het overgegeven Memoriael ghementio- neert, af-doen, ghelijck defelve fulcks gantfch ge- dienfligh verfoecken, in fpecie dat d'ingevoerde vreemde Volckeren, achtervolgens haer Hoog Mog. maintenue, ten fpoedighften mogen werden gedef- logeart, zijnde alfdan de Stenden niet ongeneyght,- aen hare Vorftelijcke Genade op der felver verfoeck een vrywillige fubfidie, echter buyten prejuditic en confequentie, te geven,
Aengaende de Fortificatie van Grietzyl, of wel d'oculaire infpeétie is ingenomen, en daer by aller- hande bedenckelijckheden, felfs voor foodanige die figh des verftaen, voorgevallen, overmits nochtans noch niet is vaft ghefteltwaerd'onkoften te vinden, veel weyniger pertinente ftaetgemaeckt, hoe hoogh defelvè loopen fullen , in allen gevalle de Stenden ge- heel niet en konnen toeilaen, dat aldaer vreemde Volckeren werden geleydt, veel min een vreemdt Commandeur beftelt. Soo fullen U Ed. Mog. niet qualijck gelieven te nemen, dat defelve figh hier op niet en konnen finalijck verklaren , al-vooren defe vreemde Volckeren uyt Oefi-Vrieftémdt fullen iijn gedeüogeert.
υ Ed. Mog.
Dienftwillige OtStenden van Oofi-VrieflMde. Quorum juflli
H. Wefiendorp.
©uuu 3 Φίη
en OORLOGH. 'tSes-en-^ecrtighfleBoccL 1065
1666. CttfConbetBoabciti' alg mri&etottDelcftfrglafiemBc 1 fecuriteyt van'tLande, by dcfe gevaerlijcke con- 1,666, |
-ocr page 1082-
i66à
io66 S A Κ E Ν van S Τ A E Τ
|
ΐ / ' bolgcnöm öngB ötlilJen be ©o?fld0cRc iSaiicn öaec ©ecfilacinalj öatc op gefleit.
Elide Mogende Heere»,
©anBe A Lfoo aen zyden van Gedeputeerden der Sten- iliiP" lx den in der feJ ver voor gifter overgelangde, alfoo iae»eii, genoemde Verklariogh ordo agendi teghens ver-
moeden geheel imperteertende hoe in futurum d'on- ordeninghtemaecken, endehcc reglement te forme- ren , fnepoiiere urgeerc worden wil ; hoewel figh be- ter foude gefchickc hebben à tempore preterite een àen- vangh te maecken, ende niet alleen het onderhoudt van die in 'tLant tot dienft ende defentie voorhandene volckeren, voor die tijdtharer aenwefentheyc, ach- cervoIgenshaerHo.Mog. aenfchryvens vanden acht- flen Odtober endè jeventhknde» November feflhien hondert vijf en fefligh, mede der Landt-daghs Propo- fitie conform realiter te beforgen, maer oock het tot nu toe gedane verfchot wegens Ammunitien, Vivres, Fortificatije-wercken , ende andere noodtfaecke- lijcke uytgaven te rembourferen. Soo heeftmen hoogh noodigh geacht figh exprefle te bedingen , dat al eer ende bevoor het aangeroerde onderhoudt, ende rembourfemenc reip/à uytgevolght, men figh op die van tegen-parthye buyten dat niet toereckelijcke ver- klaringU punBuatum niet in lactèn kan, ende figh .dienthalven alle behoorlijcke middel ende weeghe voorbehouden hebben J Onder welcke exprefle be- dingh, fou heeftmen dogh ey ndelingh op der hoogh- aeniienlijckeHeeren Committeerden beweeghlijcke aenfpreecken figh op de voorfchreve over geleverde Articulen in fpecie willen vernemen laten, edogh dat daer door geenfints in beyde voorfchreve punöen eenighprejuditie fai gegeven worden, ende by geval die (ùfienUttiorts middelen niet by gefchaft, ende die bereycsverfchotene Penningen naerden inhoudt van d'overgelanghde fpeciale bekeringe, endejuftificatoi- re byügen werckelijck niet jefundeert mochten wer- den, datalsdan defe contra verklaringe als niet gefet, nul, ende van geeoder waerde geacht, ende niet tot na- deel des jongen Erf-Princen in futurum ίύ aengetroc- ken worden.
j ; Ad proimiuw.
De verklaringe van de Landt-Stenden wort alleen gercftringeert ad Cafum foo de krijg met den Biflchop v^n Munfier mochte komen te continueren i maer daer met ccfleert den noot ofte gevaer niet: In con- fideratiemen noch ter tijdt niet verfeeckert is, wat andere in de Wapen ftaende Potentaten noch voor deiTeynen voor hebben mochten,ende buyten dat defe verklaringe met de voorige is ftrydigh, oock de Hee- ren Commitreerde felfs fuftineerde, dat ofwel de Vrede met MunSier gefloten, dat noch het tegenwoor- digh deferi/ions-iiierck van nooden fijn'foude,temeer alioo oock in het Infirmnentum Pecis ende jonghften Regemiur^ifihe» Rijcks-affcheyt van 'tjaer vier en v'yftigh exprefle difponeert, dat een yder Standt des Rijcks figh in vervattingh Itellen fai.
Hetfundeertfighdefe Artijckelop die drie hondert Man in Embden,'t welck een ongegrontprefuppoofl: is, waer over Emidani met de Landt-Stenden ftry- digh,· yid.Art.i.^%, Embdifche verklaringh > uti Embdaniurgent, àìtàìs drie hondert Mm als ordinari! Guarnifoen fai blyven in fijn voorigen ftaet, ghelijck het tot nu toe geweell is fonder eenige veranderinghe, quod amnimodo impojjible, ^ùì]ckrelpenfioneadArt.·^. verders kan gefien worden.
II.
Het is een onbillick aenmoedcn : Dat de Regering twee fefle parten foude dragen heeft geen fondament ind'accoorden ; Is oock tegenscouftume van't Lane ende Rijcks; De Vorfl:elijcke Kamer moetbetaelen de fchattingen van alle Goederen door hare huyfluy- den, ende men laet het dien-gacnde by voorige ver- klaringh. |
III, Λ'^
Het is in'tJEàr^rfer · Guarnifoen niet'! te pradilferen , propter Embdanoruio reflriliiones imfo^iles conditiones ord. Art. a. Embdifche verklaringh ki velunt. i. Dat over de voet met hen fai communiceert werden t inte- rim peribet occafio%. Willen fy eenen Commijfarium ο vir Patenten hebben , ergo pratesdunt ahfolutam di- redionemt en wannéér al foo voor het 3, Ewi</<iK»>cen diergelijcken r/?/»»;-Patent toegeflaen wierde, hadden defelve in effeftu privative dat jw of proteflatem re- vocandi domum i Cade per confe^Hens dejudecatur οΐhet nodigh was of niet; Konden alfoö deiclve Volckeren noyt met éSèdl gebruyckt werden. '
IV.
De Patenten moeten noodtwendig op de name van de jongheErf-Prince, als eenigh Landts ende Over- heer, uytgevaerdight worden, edogh met Raedt ende Wetten van de Landts-Stenden, of der felver Gede- puteerden.
V.
De Volckeren moeten op den naeme des jonghen Erf-Prince tot defentie des Huyfes ende ghemeene Landtfchap be-eedight worden, mede onder conditie, dat niet teghen d'accoorden ende Landts-verdragen , inaer alleen tot bewaringh der Grenfen, ende afkee- ringe van uytwendigh overval geemployeert fullen worden,
VI.
Den Commandant fai van de Regeringe in de na- me des jongen Erf-Prince als Landts-heere te gelijck op ingehaelde Raedt der Landt-Stenden beftelt wor- den, op fodanigen Eedt als Art. y. ge-exprimeert ftaet.
VII.
De beftellinge van Officien blijft oock billijck by de Regeringe, alfoo het een a&us Regiminisé'fuperiorita- tis:, is oockin'tRoomfche Rijck onghehoort, dat ^uoad ad Coüationm Officiorum een Landts-heer met den Onderdanen in gelijcken graedt gheftelt werden, en geeft gheen ghevolgh .· d'Onderdanen betalen het volckj ergo, moeten oock de Krijgs-Ojj^cw ver- geven; Men refereert figh desjvegen adpraxiustotius Imperit Rmani.
VUL
Dé Volckeren te licentieren j kanibdanigemaght niet alleen in deprevative by dc Landt-Stenden, β- clufo Principe ftaen, maer het ludicium, wanneer de Volckeren wederdmme te caflëren zijn, moet by de Regeeringe é'quidem principaltter verblyven, of aii- ders moeten de Landt-Stenden figh daer over met de Regeeringe, in der goede vergelijckèo, dac defelve celante omni periculo v/tA^xom werden ghecafleert, ende men is aen de zyde van de Regeeringe in beften- digemeeningh dat defe tegen-verklaringheden ac- coorden billickheyt ende goede reden oodc des gant- fchen Romifchen Rijck notoire obfervantie ga'ntfch eenlijck is.,
Wyders kanmen aen de zyde van de Vorft, wegens deflogeringh der Volckeren geen andere verklaringe geven , als men bereyts gedaen heeft, dat nament- lijck het foo dick ende vedmael in der goede geddi- dereerde onderhoudt, voor foo langh defe Volckeren in 't Landtzijn, realiter by gefchaft, oock het gantfch verfchot voor dergelijcksreftitueert, ende den nieu- wen Volckeren »0» verbisfedfaffoipfe.i'Sthinàt^z- bracht, ende daer geftelt werden.
Soo is gelijck vals hoogh noodigh daer over met fijn Vorftelijcke Doorluehtigheyt van te communi- ceren; Te meer oock, de voorfchreve Volckeren op haer Hoogh Mogende felfs eygenes vriendt-nabuyr- lijcks getrouwe Aenraden in caja extraordinarits necejjt- iatis tot gheen ander eynde als tot defenfiegemeyner
Landtfchap aengenomen zijn.
€ni}c alfoo öe ^tenbm fccc ïilacflljbcn otìcc b'et» cellÏüe begcootinge &£C onlioficn ban ftetonbecfioubt hüc beioufie ©alcfiecEn/ ctibe bat fpfcpben/ batbp bf capitulatie met bfnï^rctogö ban Lunenburgh ges Hiaedfit bic niocficn bjo^bcn onöecDouöfη op fjft
ment |
-ocr page 1083-
en O O R L O G Η. V Ses-en-^jeerttghfle BoecL t O6 7
|
iöóS ^^ J^cbiclanbfcöe .WSiTitie 6p ben öaeöt ban
__ ■ ^tatc flc-mianeect. ^oo mcDe ten Dien cpnbc Düecaeleücct Êoppe ban öe boojfs capitulatie.
ifaccifa. .ijöoa. aSecammittcccDcnDanontfanBcn ficbócnbc öe f cbjiftclarfie fentimenten/ foo ban öe cene al^banDeanbecesijDe toeflcn^ De fccucitept ban get 2anöt/ öf t onDaöout ban Dc JilÖiMtic/ tot befctting&c ban Dc Jf tontiecen / aï^ öct seenc bo?bec motijte tDCc^ Den ocrcquicectt / jijebben mbérfcIjrpDenionDeUngge confct;cntiensctcacI)£Doo?anciniöDden ban inDuctic DffflbEtotcenpacigbcpttebjenacn: 59ocI) fïenDeDat Daainnenoci)bpDefen/ nocfi bp DenanDcccn/ pet^ b?uct)t&aciflb^ iuiecDc uptfleboett / öe&Den De oemelDe •©ebepnteccDen goet gebackt een Confiliatoiren voor- üagh op l)et papiec te tïcllen / enDe befeibe foo acn gaec ©ojfïelijcite (Denabe felf^/ al^ acn be^tcnben enöe be «iSebrputectbcn ban be ^tabt Embden bp jl@i|fibe toetefenben.
Voorflagh Confiliatoir h^ haer Ho. Mog, Gecommit- teerdm overgek'vtrt, om by haer Vorftelijcke Ge- nade ende de Heeren Stenden by frovtfiè ende fon- der prejudicie, geduerende de minderjarigheyt njan den jongen Prince, aengenomenendeachtervolghi te ivordm.
I.
EErftelijck, dat alle Commiflïen voor de Officie- ren van de Militie, dewelcke van nu af aen iullen worden aengenomen, foudcn mogen worden ge- depefcheert op den naem vanden Landt-heer. Des dat defelve Officieren ende onderhorige Soldaten den Eedt van ghetrouwigheyt, defenfie van ' L3ndt, on- derhoudinghe van alle Privilegien, accoorden ende verdragen fouden doen aen den Lams*, heer ende Sten- den gefamentlijck, op foodanigen Formulier als hier nateconcipieren. ^^
De Capitey nen ende mindere Officieren, dewelcke fullen ftaen totbefoldinge vande Stenden, fullen wor- den geprefenteert aen de Lants-heer, om van den fel- ven hare Commiffiete ontfangen. Des dat de gemelde Heeren Stenden moeten verdacht zijn van niemant te prefenteren als die capabel is om Landts dienft te betrachten.
ΙΠ.
'Ende belangende het depefeheren vande Patenten, daer in foude konnen worden geprocedeert in manie- ren hier navolgende,
1. Dat het Patent fai uytgaen op den naemvanden Landts-heer, dogh niet mogen werden gedepefcheert als met eenparige coeftemminge van drie Gecommit- teerden by de Heeren Stenden daer toe teiiomineren.
2. Dat het voorfz Patent foude worden onderteyc- kentby den Landts-heer, ende by een Secretaris tot de Patenten, tot bekledinghe van die ifundtie by de Heeren Stenden fai worden genomineert, ende by den Landts-heer geconfirmeert.
ly.
Soo wanneer nodig gevonden fai worden, dat eeni- gp, of wel alle de drie 's'Landts Compagnien, binnen Embden Guarnifoen houdende, totnootfaeckelijcke defenfie van het Landt daer uyt wierden gelicht ; foo fai benevens het ordinaris Patent, een retour-Patent gegeven worden aen Borgermeefteren ende Raed der voorfz Stadt, om wederom aldaer in Guarnifoen ge- leght te worden.
V.
Wat aengaet de deflogeringe vande Lunenborgfche Volckeren, het zyby een parthye of in't geheel, foo fai hare Vorftelijcke Genade in feritufe termen gelie- ven te fchryven aen den Hertogh van Lunenborgh, omme by provifie ordre te willen ftellen, dat een goet gedeelte der voorfz Troupen uyt Ooft-Vrieflant wor- de gedeflogeert ; Des dat de refterende alhier foo lan- ge, ende langer niet, fouden verblyven, tot dat het nieuw aen te nemen Krijgs. volck tot befettinge vande
Conri- liotcirc
t)00i(lBlJ
Ιιμ ot
<5etiepii-
tecrDin
i^o-Mo.
't pa- ^lerae 620rflt, |
Frontieren fai zijn aengckomen, of wel ander Volck ì666.
fai weien verforght. ___
Welck fchryven van hare Vorftelijcke Genadé haer Ho. Mog. aenwefende Gecommitteerden mét alle goede Officien by hare principalen ioodanigh lullen trachten te feconderen, t en eynde van die Tafel mede * aen hoogh-gemelde Heere Hertogh in die termen ge- fchreven werde.
Des dat van nu voortaen tot onderhout van gemelde Troupes (omallegevreefde ongemacken voor te ko- men) by de Stenden de gerequireerde ordre werde ge- ftelt, ende op der felver vertreck de achterftallige Sol- dyebetaelt.
Dc Heeren Stenden werden mede verfocht effeiti- ve ordre te ftellen tot betalinge van het geene haere Vorftelijcke Genade albereyts heeft verfcho'oten, vol- gens Declaratie. ^urick dtn fefiienden A^ïïl Jefihien hondert een enfefligh.
'i 5tnbccenbarsö^30n gchoomcn bp öacc ©oificl. asp se <0fnabe/ Daer na bp Den ü^ccc Bombag ©offici. Jiuc; ©«Jifii tenbecgljfe^fgcfantey inbcttrouluni Dat DrgcmelDe 'Z""'"' Confiliatoiren boojflagl) bp Daec fonbcüjccDen aengc:: ιι^η. nomen; maec öcbben öet contcacic ban Dien bctnos men/al^ niet ftonnenbetoefïaen Dat alle De ©fficicren banbe €ompagnien bie bp be ^tenben fouben luccbcn aengenomen/ op De nominatie enDe picfcntatieDec ^tenben bp Den atanbt-fteec alleen fouben toccDen bc= conficmecct/ noci) oochDatDe^tenDenpft^ fouDm Öfbben te fcggen in 't aenfieltcn ban cenigc Comman= Deuc^ op be tupfenmbe Jfo?tenaen be<!5?enfcnalp clbec^ gelegen/ maec batalf)etfelbe pjtbatibcmofle fÏaenaenbe Difpo(ïtiebanDén3Lanbt-bcct.
«ÊnDe belangcnbe {jet Deflogecen ban Ijet3tuncna bojgfcïje l^cijg^-bolcli/'t 3p in 't gefiecl of ten Dcelc/Dat {jooglb-ScmelDe 3^02(ïinne aen nam baci- obet niet ben
bat onbettnffcljen tot onbetijont Dee ©olcittctn/ en renboucflèment bet betficccftte 'penningen o?D?c toiecbe geficlt.
©e^ bolgenben DaegBé fjecft öaet ®o?(icI. <i5enaDe opi)etboo?f3fubicctöaec betftlacinge bp göefciijifte/ ff (Dogg iuat meecDcc getcficingecct) obcrgelebett, i»itibe.
«α» op,
Edele Mogende Heeren.
Η Aere Vorftel. Genade, de -Vrouwe Douariere van Oofi-Vfieflandt, gefien ende rypelijck over- wogen hebbende den voorflagh «»ƒ//■lίƒβ/>, de- welcke by U Ed Mog. om by hare Vorftelijcke Genade ende der felverLant-Stenden by provifie ende fonder prejudicie,byminderjaerigheyt vanden jongen Prince haren Soon aengenomen ende achtervolght te worden, overgelevert is, doet figh alvoorens teghens U Ed, Mog. voor de genomen groote moeyten ende goede genegentheyt ten hoogfte ende vriendelijckften bedancken ; Ende gelijck haere Vorftelijcke Genade buyten alle twijffl-l ftellen, ofte foodanigen voorflagh fai van voorgcfeyde Landt-Stenden zijn geaccepteerc, alfoo verklaert figh defelve by provifie oock voor haer perfoon, dat y figh met U Ed. Mog. welmeynentlijck fentiment, omme de rufte ende eenigheyt te bevorde- ren, gaerne foude willen conformeren.
Maer alfoo voornamentlijck ia't tweede Artijckel eene faecke van ge wichte voorgeflagen wiert, dat na- mentlijck de nominatie ofte prefentatie vande Capi- teynen ende minder Officieren foude worden privati- ve gedaen by die vande Stenden, fodanige nominatie echter niet minder als die daer op volgende ende den Landt-heer toeftaende depefches der Commiifien,het recht vande têrritoridelurifdidie annex ende aenkle- vend is, foo werdt verfocht, dat Ö Ed, Mog. goede ge- liefte zy, door hare veel vermogen de interpofitie by de Landt-Stenden, 'c werck daer henen te diiponeren helpen, dat ghelijck die uj(gevinge der Commiflïen, alfoo oock decollatie vande Charges der Capitey nen,
ende diergelijcken, mogen worden gelaten na behoo- ren by den Landis-heer,alsby dewelcke dehooge Vor- ftelijcke Landts Overigheyt alleen incommumMÌilìter Ïi>bbb i it |
-ocr page 1084-
ιο6δ S AKEN van S Τ A E Τ
|
'l666. isberuftendej mits nochtans foodanige collatie niet
, anders gcfchieden fai als met toedoen, fentiment ende
advijsvande Stenden, of derfelver Gecommitteerden.
Endeghelijcicdefamentlijcke nieuw aen te nemen ft Ooft-vriefche defenfive Volckeren niet alleen op den neem vanden Landts-heer, maer oock op den naem vande Stenden fweeren, cndedefelve conjun^ïm den Eedt van getrouwigheyt, endeinfpecic niet teghens accoorden ende verdragen te handelen, afleggen ful- IcHjWaer door de welgemelte Stenden vande confer- vatieharer Privilegiën ten genoegen ér ex faperaiun- danti verfeeckert zij η konnen ; alfoo vertrouwen hare Vorftriijcke Genade vaftelijck, dat U Ed. Mog, ende de Landt-Stenden felfs daer in goet contentement ne- men wilden ; Ofte, indien buyten vermoeden, niet, ende daer in geene andere moderatie foudc konnen gevonden endeaengenomen worden, foo vinden hare Vorftel. Gen, figh genecefliteert, alvoorens met de an- dere Heeren mede-Mombres, daer uyt nevens het poindb van Evacuatie te communiceren,ende alle uyt- terfte devoiren aen te wenden, omme foohaeft moge- lijck, derfelver gedachten ende refoiutle daer over te vernemen, oock alles te bevorderen, wat nodigh is tot defenfie van'cHuys ende Landt J mitfgaders vaft- ftellinge van een goede harmonie,tuQchen de Vorfte- lijckc Regeringeen de Stenden, als oock totonder- houdinge van alle vrient-nabuyrlijcke correfponden- tie met haer Ho. Mog. de Heeren Staten Generael foude mogen worden gerequireert, hebbende onder- tuiïchen tot U Ed. Mog. dat vaile vertrouwen, defelve gelieve van het final van haren voorflagh, ferieufelijck den efifefl: te doen forteren; ten eynde, op datbyde btenden van Ooft-vrieflandt, tot voorkominghe van allegevreefdeongemacken , foo wel de achterftallige Penningen, ende den onderhout van de 'Lunenlurghfe auxiliaire Troupes in 't toekomende ad interim mogen vaftgeftelt, als oock hare Vorftelijcke Genade voor- gefchotene Penningen,volgens de dechratien>rM///ir gerembourfeerc werden.
Aldus, onder voorighe refervatie ende falvatoire claufel d$ nonprajudicando Principi pupillo, ejusve rega- lihusi geprefenteert binnen Atcrick den achtïten ouden, ^nde den achtienden nieuwen ftijl, van April Anno j-^ienhoTtdertfes enfifiigk.
Ad Mandatum Sereniilima·
Kltfilt-
ken bc
βο^βκι
ter*
«Bebip.
na ben
Ussite
(tnbtn.
J^of-se· ricfit ee- Butfioci·
Georgh SchleifSecret.
i^afc 1^0· llfiog. (i^ecomnntteec&e ban fientie bat nirtijaecïanaccl3ccWjjffn<©o(i-®jfenant nift fionöe luojben flljfbojbrrt/ alfoo fiact;®o?fteIijcfie(!5fnaïie fonbcc naDcc betMacinsD ban Dmi^cctoggbanLu- neDburgtotöetDcfloflcccn Ijan bc ii0tDii|ïe©oicRcc£n iipljaecfdtennieten Itoiiöe imtbjecchcn/ be&öen fp nooDigö aracfit oin alic aebjecfae foules cnOe onecmac ftenbooiteftomcn/ bieanDcr^Dp Ijctltcnglj^bolcft/ booitoan öetalinge/ ten jplattcnaianbe fouDenlti03= ben jjf pleeaöt/ enbe be floebe ginaefetenen aengebaen/ booj öaec bettcctlt upt <0ofl-©?iefïanbt öaec ©ojficl. <I£>enabe by Jl^ifTtbe te becfoeclten ijace «tSecommit' tcctöen tegen ben vijf en twintigften ίϊρ^ίΐ ouDcn/cnbe öen vijfden .!®ep nieuloen fiijl nacc ben j^age te toiHcn affenben/ omboo? amiable intecpofïtiebanöaetïio. JlSog. be openflaenbe biffeccnten albaec &p-geleaSt te toetben/ in bectcouiuen bat niibbelettoijl ben lectogh toan Lunenburgh be gecequiïeccbe o?b?e^ tot be boojjj öefïog£cingebe»;©olch£ïcnfouDe ijebbengefielt. bat onbertujfi^cn tot onbecliout bangeinelbe ®oIche^ een ί onbcc acte al^ boo? bcfen i^gljefcijiebt ) bpbe atenben gcfutneat i»«be cenfommeban vijfa fes duyfencötjcfi^baelbei'^. <0elöcftfd)?ffl:elijc6berfoecR föo ban «öebepnteer ben nacc ben i^agfie te becfenben^ aï^cm begefcöjeben vijfa fes duyfent fiijcfi^baelbec^ in te löiHigcn / mebe g^ebaen aen be g>tenben enbe' aen be25nrsemee|icicn enbe Öaebt öec^taöt ben.
©p be mcnigljbulOige RIacDtm We Ijaec ü^o. Jiföog. dDiebcputeecben bagcljjcit^ boo; quanien ban bats^ |
bert Öct Dbctltibfn ban ben i^ecc cnbe ©òjfi Georgh ié66
Chriftiaen m<Ì3o(l-39jicfianW oBcrn g,ufìitie eniBa^ __
acabniiniftcccrt/onibatbeg)tenbtnacn'til|Df gctigt ft,κ tot gabbengcintctcibectt Ijct Scgtl ban SufiitieopbcH aimini. narm ban ben jongBcn3tanbt^-6cccafntc ncnuii ; ê>OD 3ijn cpnWiicltöe#»tcnbcnDoo? bcelecebcntntcc Sf,., materie bjr nenbe boo? De ï^ecccn «©econiniittetrbe ge; pettnobfcct/ Bctjeof-gctfBöt teauti)orffcccnl)ctgf= nielbe ^egelaen te nemen/ tot acoot ccnttnttmcnt rn BcnocgenbanbecJe gEngefetenen.
3©aec mebe naet genomen affcBcpt ban fiaèc ©o?» «tsi« fieI0Cl^e <0enabe enbe ben <&;acbeEdfard Ferdinand i>nnj)an: ban ©oli-©?iffIanbt/ 5Ìjnban?lucichbcctcacitcnin S";^»· tot «Êmbben geconbnifeect getoojben. "
^itoaccbpbe^tcnbenge&bcnobecggelrbett gacce tot fcBiiftilijcReSefoIntieopbe IBiflibeban bcnachtften «Embsen. onbcn / enbe ben achtienden nieutoen (löl bacc bebooi ccn0 / bp betoelcRe fp beftcnt maeclttcn bat fp erniglje ©ccommittccrben tegen ben vijf en twintigften oubcn/ enbe ben vijfden Sïpjü nteutocn fiijl/ nacc ben i^agefouben affenben. belarti mebe bat fp vijfduy- lent laijc&^baelbtc^ foubcn futncccn.
JSacc alfoo be Jlecren <©cccinmittffröe bcBusfit iaaccn/ batnocf)l]acc3i»o?fìelt)ciie<afnat)e/ nocete iien <!5?abe Edzard Ferdinand prmaut nacc ben iHiage foubcn affenben / foobccfoiljtenDe^tcnDenbat bp ÖaccilgDogl) J^og.tot bicn cpnbe in frntufciccnicn/ acnbefjcogl) gcmelbe30o?fiauic enbe^jacf moclite gcfcf)?cbfn toojben.
boen t^ !)aec mebe eccfÏbcfianbigiitboajben ^ectetaci^Weftendorpbcc gitcnbcn ccfoiutic/ iue? gen^ be gBewetenbcerbeccpienbctccc-hofifnbanöe ilecccn^frefforcnHane enbeFreytagh , bie in Den 3acee6nenfcftighin<ö:ommiffie / ve/^v^'/, in ben liage toacen gctoeefï/ 6p todcïte cefoïutie ( onbec pjcs tejct bat eenige atebcn toacen bcctcocfien ) be ^tcRbeu be betaling fcbencn te beclfnccen.
<!5eltjcït al^ boen mebe ectfi ié beiianbiQöt Bet gecne be ^tenben pabbcn gecefolbeict op ftacc ï^o.l^og. te^
foïutiebanben.....baecbpbeftibetDiccbrn acn^
gemacnt om be acfitccfialïfgïjeRoinermaendcn acn ben iStjcït^· penning-meeficc tebolboen. J©aec op gc^ toont ge&ben met quittngcn bat fp Ijet gabbcn brtaeit : Cnbe bat bc i|ecc Croneck met gcfpacrbe toaecötpöt baec obcc acn 't atunenbucgïjfe Hof fjabt achlaegt.
Jeaccnaccontfangtn Debbenbe bolfionienbetoij^ ©crtcK- ban alle eec enbe bancBbaccIjcpt/ foo ban begecctn hen. ^tenbcn aï0 ban 25»cgccmec(iccen enbe JÊïaeDt bic .§>tabt (JErabbcn/ tencefpecteban jjaeci^o. IBog. ban bacc 5tjn göcfcljepben / en onbcc Bet loi bjanbcη ban Canon booj<$ecommitteccbcn banljacc ^o^firlgtlite (Senabeenbanbe^tcnben/ tot binnen Groeningen Romen gcconbuifeect / altoaec ben fêecc Drews i^ becbleben ; «f",? 5^en ©eec GlinftratotEecutoaecben; €nbcnlfeec ' Cantgebo?bectna ben Hage, altoaec I)p onbcn vijf en twintighften acngcftomen.
?ilfoo onbectulfcöcn be Swcedtfche nEcoiujen in isfett 't©o?fienbomBremenbaselöcfi^ accccfceecbCTi/ foo ^o-jjcje. gaf fulcft^ foo bccljaloufje/ bat iiacctaogtjl^og. f'""' ben fefden ji©cp goet bonben/ oochcefolbeccben om ten fpoebigöfien twaelf of derthien honderc .ïl©an/ >00(1- onbec conbuite ban een baiWant enbe toelge-e]t;peci= P?'^· menteectilooft/ uaOofl:-Vrfeflandttefcnben:\f©et becfoeclt acn ben Kaebt ban ^tate om foobanigfic twaelf a derthien hondertHSan te bifpicicccn / OOCft met Sïctiiïcrpe cnbe anbcce bacc toe-befjoocenbe ce= quifitienteboojficn: ^nlch^acn be Piinccflé Doua- riere ©jicnbt-nabupjWcö notificeccn/ enbe becfoct» ïtenbe bat fp ben twaelfden iBcp öaec (öccommitteer» be na bcnHege tuiibcnfcnbcn enbe autfjocifecm om obec be bctaKngfj ban'tfebïe Sicögö^-bolefe met be ÏJeccenBacci^o..ïi©og. (©ebeputeecben te ïianbclcn. ^p antlDOOjbe bacc op ben negenden .ïföcp llilo loei, obccfülcfié bcciuonbcct te jijn/ bat fp niet toifï ban Öaec©og.J©og.optbetgelijcft/ of minbec getal ban bolcftteijebfienbcgeect/ oocftniet te [tonnen gïjeloo» ben/ bat fict ban be 3ltanDt-^tcnben buptcnöan; boo?toetcn cnbe confent becfocljt toa^ gctoecii / nabe» Qiael bat bit J^ojfienbom boo; Daec Jifóog. tot
beci |
I
i
i
-ocr page 1085-
ν
en OORLOG Η. 'tSes-en-veeriìghfieBóeck, 1069
|
1666. b«fi®epbmrtiaIfliBMi;otttOflencat>m/ mrtl>e30ofci ficcmban Dtn l|fere Georgh Wilhelm tot
20?unflDijch ctl^e aiuncnbucg Dcrtoaect^ aenflefiiiicïtt «nOe ηοφ in'taianDt jijnöe/ nare nootöjuft befct ioa^. ^orDtotonDrcbout ban Defelbe/ DeggemelOe aanöt-^ttnDen fiöö tot nutocgantfc^loróaftltfcft ïjabbmaetoont/ i)aft;{®iinciflej oocfi/ eS^ccnen Dy onmiDMtiacm fiant Ue^ iSotnifdjni iSnc&^ boo: fdne ΒβΒο;- I^^fcdoche JBajef&iit enöe'tsantf^e jStjcknift fhnawe- beranitooo?bflöcfe toa^/ Dan; toefirtnoribcenotoot (ufitrt, jip „jj^j alfnocÖ-bupKnbe Égc&i^.Da® in ört iSoomrctje lüöctt bccbicc&cn mocijte/ ingebaïïe Dit SanDtmet mfecbecbjecmDe uptj^eemfc{)e$ciic6ecen fouDe belegt teccDm ; ^accomnte fp ntctón^Di^ moefl Defojflf n/ Dat Dare Doo? nirt alleen fp/ enOe ijacc ÖacMiefflen fi»oonc/ Chriftiaen tot Ooft-Vries- Jandt, gantfcD enDe t'ecnemacl upt Dcn^taetban ^cutcaliteptfouDegefetsijn/ maec oocfeDt^-toegen/ gaec Hupfm enDe Decfnbec aengegootii^e 3lanben enDe SlupDen boo; een gcoot geDeêiteban De cene ofte anDece {tcpgenbe pact^pe enDe Det felbec ^eallieetDen fouDe aengeteoclten tucrDen / toaec beneben^ fpal^ J^ooggDeffe/ fonDec ban te boocen met De anDece ban fijne i3ooni^ ttepredDc&e jS^aiefiept geconficmeecDe ËoogeComuteutengeljouDenecommunicatiebanDec felbec goog!) toofm caeDt enDe gget-binDen/ gaec obec eene foo ftoate enDe bjicgttge faêctie/ geDupcenDe De minocitept ban öaec jongen <!5cf-®|ince/ niet Ron= nen in laten / foo becfocfit fp gaec )|o. jlllog. b^ienDt- natiup? cnDegantfcö geDienflelijcfi / Dat Defelbc belïefi Denöaec enDe googg geDacgte gaten ^oonoocetoe^ gegoocige (iPnDecDanen/niet toefcgichinge ban eenigg nieuto bdch tegen^ ade getbomen/ niet te beftocen/
pe gaceclieeten^nteceiiocenaiiecDtng^ te laten bec< Upben/ inboegen Datfp tot f)aec)|o. Ji^oa. Datboltia^ menbettcoutontiaDtggefielt / Dat Defêlbegaetfd^ 30eDub)eenDe®ooggDefre tot ip^Ditic enDenaDeel UanïjaecSart-alDetliefdenminbetiatigen^oon/ met nieubie belafünglie tegen^ biaiehfiept niet enmo^ toetDengegcabeett/maec alfnocö bp DegoeDe ntónp^s Ijjebe bjientfè^cnDe cojcefponDentiegecontinneect.
Edj^ard Ferdinand fc[);eef opDefeibe maniec.
3&en der thienden fcl)?ebcn gaec J|oira Hàog. nalttc/ goe Dat fp De gemelDe twaelf a derchien hondert USan^ nenmeenDentefeïjicRenteghen een Defcente Dee «en» gelfcöe/ of Dat cenige Hàunfìecfclje / onDec Den nacm ban «engelfc&e niet mocijten in Ooft-Vrieflaadc fto» men·
35aec op anttooojbe fp Den een en twbtighften niemoenfiijl/ Datboo;bebiaecfi$oufaainggbeDan(& te/maecgaeti|aogti Jüog.niet Ronben berbecgen/ goeDat fp eentptbectoaect^ gaecbpDen^taetban neutcaliteptgaDtggegonben/ enDe Ijacenilupfe enDe ©oiflenDoni/oocfiaenge&oittige^eciijcitöeDen/ tot nu toe geen bpanDtfcg^pente 3@atet; nocgteSan» Delna^obecgeBomen/oocknietlioopte/ batgaecbat <2ngelanDt/ al^ een uptfieentófotentaet/ metDen toelcben φ niet te boen en fiabt/ ofbanl^un^et:/ een ineDefianDt ban 'tXSijcft / oocH t'eenemad bol^^ !iet;^jeDe-0otnietI)aecI^oogg.fl^.jongfl tot Cieve Den negenden ouDen/ enDe Den oegenthien:: den aimfli^ gececontflieect/ ggeene go(iaiteiitto^i> boe^ fouDetoecDenj flnbecDeceobecbi^iinge/ Dat
fp boben ene angetpenbe moepte tot Dato toe/ niet betlNIaecDen ηοφ becmecctten SonDe/ Dat aen b'eenlof b'atütce ^e Detgeljicgen tentamen tpa^ghebKefi/ of alfnotj) fouDe 30n -, fp inai ban Den Stepfec belali geen bolcit SanDrfen^taetintelaeten; li^atfeget Eanbtmet De 3lunenbucggfcbe (opaen^ raben enDe bertnaningb ban gaei; Hoi^ ll^og.in^ genomen) foubenbefcfimnen. fêoopteBaecl&£wg0 |igog.fouben tegen De neuttalitept niet Doen. 3Boo^ becf^töeecinciufie inDenJ^^De met DenSQüfT^ Qftnflifftt*
•etk ?8enDelI©egi(Icaetban€mbDenoocftggef^}eben ^ ^De / enDe in fitic6ec boege al^ of gaec ]|oog Mf^- •ww»n. öoecloebccfo^bjacen/ om Defelbeljiec boo?geroec·· jDe twaelf a derthien hoodert |l3an/ bnnen «Smb- |
Denteteggen; ^oobebBenftigeanthJOöitnfetiefioni nengeloobenDathaecïlooBö iEog.ban pemant tee ' aBfceltbanto^mbaecètabtDafctoebjatenbet» —** focfit/ immer^ aen öaec <i5ecommitteecBenbaectoe nont lafl te fiebben ggegeben / oocit bebiiéBt te jtjii Datfp Daet Doo^ niet allren bp Baec 25o?gccpe fdW mDeDe^tenbrnban Ooft-Vneaandt, mttfgaDec^ De3?ojfiinneDouariere , enbe Drn ©eec^jabeEd- zard Ferdinand, maet pocR bpallefteuc-enDcBo?· f^nban't öoomfcöe öijtfe/ jae bp ffin itepfeclijcitó USajcfiept felf^ ingcoote amfpjaeeftfouDrn ftomen/ fPfcialgcfibpDefecon/mictuce ban ttjben/ DaecDoo? <6aDt# genaDe Den 39;eDe met Dm 23ί(Γφόρ ban Jöunflec toa^ gMooten/ enDe Den ©oiloj® ge-eph= Diggts «Snbe bcgalben Dat f^iet) j^oogij .f^og. féifS behent ioacen De conDitirn / toaec op ijacc J^oltteéri «nöaec^taDtgeftomcn/ enbe tot liiec toe <©uacni=« foengebouDenDabben/ enbe Dat Defeibe buptenbaci; e]:p^^ronfentntetenmodjten bjojben brcmeecDett/ foo biacenfp naec confiitutieban faeciten Doo?49oD^ genaDe enbe öaectegenbjoojbiah OBuarnifoen/nebenp {)aecgbetcoitaje25o?gecpe fuffifant De ^tabttei^ert obetbaf enDe futpjinfe te Dffenbrwn / ghelijeh Dan baec ontcent öatc öooföfle foag[}c enDe befilommenii^ lieten gaen/ enbe ijaec ï^oogf) JlKog. Dare ban tort toüben betfeetfiecen ; i^nbcttnfrfhen tbjijffdDcrt niet/ maetbetfocBten Baetï^ooglj JÉog. gantf^ge= DienfieWjcfti ^ootoanneet eeniggffiotentaetbupten aQeappacentieDie^tabt met geMbt fouDe foec&en foccupecen/ Defelbe gljeliefben alfbanaen De^tabt SaecouDe biienb-nabuKlijcRe affectie in effect ubt^ toonen/ niDebeftlbebigouceufelöcht'aflifïecen/ etfy· tet bitmael niet qualijcR te nemen/ Datfp boo; aÉ notöonnoDigBacöteneenigöe becflectbiiigcban^ ^nacnifttn/ macc ggegeei noDigg Depetfettie ban gaec niente aengebangene enDe betbec te maedftene l^ouifit^ / foo bjanneet De gcootefctieeDe tee Zee in ËngelandtgljeleDen/ gaéc Daet ban niet en!)abD€ betfiinitótt/ enbe^necejltteett tot fnlcfien epnDe
Doo; öaec lloogB iBog. fntecpofUie bpDe iStenDen een confiDecabel fubfiDie te becfoe^en; J@aetban/ obetmité göeen effectbaa^geboet/ foobecfo^ten fó Baec felfi^gantifl$ geDienfiigB/
f^e gelieftKn De ^taD in confIDecatte banDe boo;fi^e« begcootef^aDeenDebecbaiban^in^e/ met een fubfïbie ban twlncigh a vijf en twintlgh (^ulDen^ mil« DcDaDfIi)chenDeb|ienDtnabup?löcftt'afliï(ierm/ tof b(^U)oen^e ban Baec nieuiuejfojtificatten/ enbenoe* Dige cepacatie ban De ouDe.
^eeeecenfetenDcnf^iebenDen vijfthienden eifc De fiijl; ©atfe fouben gaei; <©ecommitteecben tet fimStS bcJtemDiC tijbt Bebben jgjefonben/ macc aifoo naec "n ene 'tbeccepfen ban Baec ïgoogö IBog. BoogB-aenflen^ lijcee (Secommitteecben/ Dooj Den jegen «aoD^De mSu^ USunfiecfme 3^}eDe oBeflooten / enbe Daec Doo; De nnourg»- goeDeoccaflegeboocentoaö/ omDeEunenbucgBfcöe tegBen^ Baecconfentin'tSlanbt geboecbe/ enbe nu meec albaec onnoDigBeilùcoupe^/ De^ temeec enbe eecbec te Deflogecen / toaecom fp bp Baec ©oifieiijcRe (SienaDe in^antdijclt aengeBouDen /enDe D'afboeciito t'atcelececenbecfocBt BaDDoii/ ten toeichen fine Dan ooch bpBaecBo^fteL GenaDe eenige npt Den ^ten* ben toaecen ggenomineect/ om neben^ De jfeecen ©m|ïe®cfte fiaeDen/ met De boo?fcB?ebe «itaice <@f|^decen in Baec 39ojfieIijcfte «aenabe^name/ De caIctflatieaïDaccbinnenCmbDentoeteleggen/ sfftaóe Daec met tegmtooojDigb in'ttDfccR begrepen/ beco BoopenDe Dat Daec D002 Bet effect ban D afboecing^ fouDe te tncge gBeb;ai^t bao^Den ί 9(lfoo nu Die tn Baec l^oogB I^S· boo?fcB;ebe llgiffibe ggeflelDe tec^ mijn feec lio?t/ enDe naec De ceceptie ban Defelöe gb^eelonmogdjlcii getveefitoa^/ tegcn^ cengep»· figeecDen bagB piec inben jl^agetecompacecen/ foa taiilDen fp b^lebich bemoubjen Bace ÜoogB J!@og. goebe getteftet^ fouDe Den boojfcB^eben φτπύίη/ gcoot-gunfligQtetóoIongecen/tbaecopfpnietfouDcn nalaten/ foo tot #ο· Ι®00· tffpect/ ali Baft fdfiigecequùreicDeneceflìtept Baec <0ecommitteetDen Oettoê^l^ geio^ ten fpoebwfien af te fenDen^ |
-ocr page 1086-
1070 S A K E Ν vati S Τ A E T^
|
...f Compopifn/ Dtttoaect^gröiftipleirt/ toa^ ^f^-tcnlsefe
^ftfuiw CollonelErnil vanltterfum uytSwoI.
Ser- " tuytenancCollond Steek uyt Wefel.
lyiajoör van Meulen uyt Rhijnberck.
PieterdeBittér uytGroeningen.
Dirck nn Deuverden uyt Gfoeningen.
Baroö deRhetiou uyt Gioeningen.
Willem Bfunsvek uyt Coeverden;
Arent Sloot uyt Coeverden.
Jan van Overften uyt Haflelt»
Jacob Viry uyt Grol.
Jacob Rogiers uyt Lochum.
Albert van Merweedc uyt Groeningen.
GcerlichDois uyt Deventer,
Om öaeDtOan ^tatc toiccbtbccfotiit/ öe^fficie^ een tn Capitepiicn üan nu af aeit tc .ff^ìitìfen sacc tot öeüoo^fcbicbeeïpcöitieaccect te Ijotutiert.; öjijlitt^i^ fléfc0.icticn aen Den Cüloiiel Haerlqlte , De ©ojfien banBrunswijckniöcLurienburgh, öatJjpUeóemelDe ©ojjimoti bc bcauaemficnianifrefcrtiDeaanilJEftetlf maccfim/ Dat fiaec j^oaol) .jnaog. iipt DQfti?n (nficljte/ cnDe pregnante cibfne» gcmfpnt tüacetr ctnigc fltcoui pc^ naec Ooft-Vneflandt tf fchörll / fulcft^ bat nu ijaccc ©ojflelijtftc ì^oojlutbtigficbm.fifltj tDebecoins mebanhaceiCcoupr^ / albact fcrtöD«üpmentijbt pcIfSen öfbbcnbe/ fouDen hennen biertert/ baec op Spfjaergoebemeeningtje en intentie ffluDé öeb&ente becfiaen enöe aen Ijaec toS- J^off· obft tèfrtjöben cftetel De fdecfeett baec geenen te beïfjoen / bat De Biec aentuefenöeHaintfier^ ban be B^melbe ©oipen flelafi mochten ineröen/ obec bOD^itoebcfubfert inet ööet iog. jpng.icrtìnbcriKifn i ©pnbrtfjthi^ betfïarti bat npt bt fioui't^ngef, ndit pfoìétUngen gès fonben foube tuetCféti öè Cornétto Jiaii Qertil,
Kaofjpert, HendficifLófecaet j. JotìtóCi'afltsi ttlÌtfK oabrt^ upt Nieiiiiiegdor'ttae Wefa', Wolter và± Brieiiéii.
^rt'tBefifn tiatt ^miiu^ fc&jecf ootft ben <iom» monbeuc Sixfnao ban Etnbden, bat ί betmoebritjcfe boo? Kaetijciic en beïepbt ban auaDe Jaàben / om öet beffepn ban'tfenben bec twaeif α derthien hondeft Jiaanbanbefen^taette conttecarcecen ) nocö duy- ient lÊan te boet/ enbe vier hondcrt ©aecben Lunen- burghsbolcftin Ooft-Vrieflandtüja^geftomen. ©aec ban twee dTompagnien i>aetben gare iógeecben tot Hinte, cnDe anöece Hae|ie©ojpen/ jaonbec'tCas non ban Ëmbden, tot gtoote becbittecingb ban be ^agificaet aïDaec/ betoelche baec obec filacijtig!) loa^ gebaïïen aen ben enbe mptman/enbe om öeflogeringöe ban onbec ijet Canon ernfielijeheaens foecfttnge gebaen / en bp alDien in bec goebe niet fouöe ioillenbolgen/foubc Ijp Conimanbeuc/bolgenéplitijt/ fijobanigelogecingi) niet toe laten / aïfeijoon ïjpbaeci om niet aengeforht toiecbt. . jaSen toiecDt beticDt/ bat be ©ojfïinne &iec obec fpeciale Capitulatie met Den ©eet ©o?fibanLunen- burgh ggemaecht gaDty enbebcDongen Dat De vier Compagnien paeiDen fouDcn biecDen betaelt bp ïioog&-gEmeIbe©ojfi/ genietenbe ban De<iPnDecDa= nen niet al^ ruygh-voeder cnDe fervijs : JUSaec foo ipel De duvfent J®an / betoelcfte te booten baec gijes Irgen Iiabben/ al^ be nieubie inhomenbe duyfent ^ot baten fonben hjttben betaelt bp be ^tenben. , 35en gettogl) ban Wurtenburgh fchjeef ban ben vijf en twintighften jf^ep ouDen (iöl Defgelijcfi^ tegen !iet inboeten ban be bao:fcI);ebe twaelf a derthien faon - dcrc .fifóan ban befen ^taet; allegetenbc befelbe ce^ benen/ bie bp De ^jinceflTeDouariere üiaren aenge^ togen ; g^ecöalben berfoecltenbe/ Dat Ijaec #o.,làSog. in'tbüO}fc&?eberenDenban [jaec cygen€toupenniet üjilöcn coiitinuecen/ maec ten fpoeDigfifien ceboce= een: «©elötRDan/fepDéfip/Öaetü^datrJliog.félf^ Doogg-ticcftanDigf) honben oojbeelen / bat eene al^ fniefte befettinglje Der ©effingen eene^ immebiaten Hiiefi^-fiaet^ / tocpniglj aen'tfóenfeciQclt i^of bp befen aenfiaenbe ïïijrfi^-Dagö/ ai3oocftDe.®abup>
«CtnAB Suneii- Do^gftfe ffioiften senotifl- M«t.
f^ojiaitt
ffi;ierc8e feft(«. |
eigen enDcinfpetieben Weftphaiifchen fócepté/tooec 166é.
in bat ©ojpenbom gelegin inag/ fouDe mogen toel op__
genomen toojbrn.
^tertüen fcg?eben ben feftbienden ouDen/ enDe ben fes en twintighften nieutoen pijl/ bat Ijace Ijtt fenDén ban Ì|6 twaelf α derthien hondert JÉau ten öooööliinaéftgénaemtoa^/ enbe Datfebolgen^fiaec 1|oSi jaaoSi begeiïte/ befiarenaecbenJlagefouötnndh: fenben / Dat be#oiiflirtncDouariereeenigöe«pt be J>tenben enbe ban Baec tóaben getommitteettSaÖt/ óm met ben ©betfleπ Freys te liguiDeren / ijet toeleftc betmcÏien^ capitulatie acljtetbólgenbe gaec i^oogb H^og.^jbonnantieBébaen/ enbe Daec ban aen alle 3Ìjbéngecappo?teett5tjnDe/ toiecDen fpbanDenJ&óbê becfecchertbat&aec ©ojfieIijcfie<fiienaDf aen Den^eec ü^ettogf) ban Lunenborgh g|)efel)?eben enbebegeett ftabbe fgne ^ólbatefQue toeDet afte bo?Deten/bertCDU= toénbebatiri 0éi)eel teepnigf) bagen b'anttooo^t ho^ men/ mbe be a^oggt gefcliiebenfoube/ Daec aen |)acc tengoogötïentóa^gelegen/ boo? bien ben<©bet|ien niet alleen fijne bcdie betalinge tua| epfTcIjenDe / inaec nocft baec en beben ijet boich boo? 't gantfcl)e5ianbt bp ben ïgupfman liét becfpjepbcn/ en De grooten ober= Ia(l boen. ^oo gaefl baec obcc eenige bifpofttie geno^ men toa^ / foüben niet nalaten bare<©ecommitteec= len'aen ijaec J^o.3®og, te brprfcljtcen/ al^ mebe obec 't tweede poinct banbe JlBÜitie t'inficueren / om fjaéc abbg^ in tebittijaen/ bectcoutocnbe bat ijaec Jgo. jüog.fjetfelbe niet qualijcH nemen/ maec bpljaec güebe Sectie continuecen fouDen, - 5&e3^(ielijcït€ HSinifiec^ Lintlo mDebe Groot, amtio/ Kbancftten ben leften j®ep tjaec J|o. .ü©og toeanijS Dé0óeteboo?fKgtjfiicceffibeli)cfi/ enDe nn onlatìglj^ inD^feconjunctwélteantijbenboo? Dé fecücitept ban Ooft-Vrieflandt6<töbnf/ éiibe irtfonbciijept bjegcni^ CiÉertBiebingebanfeifi^ eenige «an ijace lÉilitie bets ' •,(0 tebjilïen ftgicRen / bat ^fSo ban töegen {jaete ■■ * ?3oöifticfitieSépt bp öe ieec ©betifie
emelDf ®ò?pénbombeoimt bpariDtücfien be btfjoébt sijn/ infonbecfiept becmit^ &et félbe (Igb neutcael it»^ {joubenbe ; bat fp bectcouto' bé/ ijet baec tnebetoel te fullenftonnenaflïenj Jl^aec nabemael tot beïjooilijcfte Defenfie ban be©£fiingen op be gcenfen ban get gemelDe ®oi(IenDom/ éenigb ïtanon tjoogö noDigD toiect gecequiccect/ toaec ban fp nietboojfientoa^/ enbecicijtjijnOe/ DateenigBiBc' tael ï$anon / gefiomen upt ben ï|npfé ban Ooft- Vrieflandt, opbe jFo?tce|fC ban Lieroorth ÜJa^ bf- culienbe/ enbe ten opjtcöteöetfelbealbaec niettoicct , gebjupcftt/ al^leggenDcfonbec eenige ?lffupten/ foo bétfocbten fp jBinifiec^inDen name al^ boben/ bat ÖetfiaeclgoogBMog, goeOe geliefïe toace/ gemelte get bebjufie ^anon te laten getotì^Den / enDe aen De CommanDeuc battDe gemelte jpoitcéffe ojD?e tef^cs ften/ DatljpfuIcfi^fonOecbecljinDécingé lietbolgBen/ InpDec^ bat fplfêinipécg niet honben nalaten/ öaec ©oogij naog. béfeertt te maeclten/öoe bat Defefbe meDe o^b^e ijaDben/ bm UptDennaemenbanteegenglgcs melbe Bace ©oiflelijcfie S^oojluc&tràBept/ Baec toog H9O0. te befoecïten/ bat Bet Dee filbecgoeDegeriefte lüaaee/ aen Baec jijDe gemelbe Bate 39o;fIeIijche ^002» lutötigBept/ (öengefïen bp be fêeec 25iffcÖot> ban i:@unflee Bet innemen ban De Dyler-rchans» boo; een pjetcjÏtban euptnce toa^ gebjupcht ) neben^ anbeee/ bolgen# ben teneuc ban Betthiende liic^chel banDe fCtactaten ban J^ebe onlangB^ totcieef, tuff^en Baec ÜoögB 3©og. enbe Den gemrtten ideeec asiffifiop gefidotén/ baec inne mebetefluptenenbetecompjes Benbeeen/ tot foobanigB effecte/ bat Bet gemrïbe ^oj^ ftenbom enDe Eanbe ban Ooft-Vriflandt, enbe an« bece l^eetlijcItBeben enbe SLanben / metten at^enben::^ tien enbebepenbentien ban Dien/ ( BoebanigB bie ooch fouben mogBen^ijn) bie meec-gemelDeBeceJaojfle· lijcfte ^oojlucötigBept al^ ©ooj-jeoraboiccfTe ban ben (!Eef-^iince Bacen ^oon tegenbioojbigB ioa^ be« fittenbe/ ntbe (n B^ toeSomenDefouDemo^en&o^ men te befïtten / met alle be ^nbbcelingen / ^^nbec» Danen/ enbe gninoonbecen ban befelbe/ bafe ban bofc |
-ocr page 1087-
en OORLOGHi ^f Ses-m-njeertighfliBóeck. \ol i
|
i6ö<i.-SottimtIt)tft moBöten /ouiffectn foobaniaö al^ De
_p^ncipalecomcaDenten.
Bittóa tectogfi ban Wurtenbei-gh ftabt acn fiate
»811" jieoB.gefc|j?ebf.n ban hen le»-en-twintighiten ïBhc- Hlpiilytcnoeccnoc DatDe Landtftenden ban Ooft- ictììiift "^rieflandt flcöifppneect moBötcn toojöEn / om öe Bfif hatt 3[i«ncnbo?gijrci)e au)c«iaice iCcoupesS op Ijaec bcc= vfo , twch alöarc bolfiomentlijch te contcntcccn/ niitf=
Douariere ban tDceen Dc pco; Dt3tit™ ningcnatnDpbooifcljjebe iCcoupc^/ totteeleduy- „£,i fenden öijtxüaleci albetcpt^ bccfcöotcn cnùe boo? firisftfie fcngcootBEDcElte opintcceji Qclijjljtic ccmboutffe ten / enDc boojnamentlijcli Dat foobanigeη o?D?e gc^ " fielt mpgtjt tDojöcn / bat be boojgenomcne toetbinaö ~ ban ll^iiitie tot ineccbec fecucitept ban'tboo; iioetnbe Eanbtfcgap bupten becbcce belaflingoe ban be ©ojPinne Douariere moa&tcgbefcijicDm j i®acc op ben, vijfden gfunp goeöt gtjcbonbcn/ aenDEnöooab flcmelbenjlcfc i|ectog& be t£fmbe= een / Öatöaec ©oogö Jllog. (n't feecficrlijcït betigSt biacen/ oat men befigj^ toa^rnrtbe liqiitbatie ban bóu'tOHber{)OUbC bec b00jfcg;cbe Lunenborghfche flicotipf^/ enbe betDooptenbat baec op een goebt fiicce^foubebolgen/ ten epnbe be gemelDe 3Lanbt: fcljapban Ooil-Vrieflandt ban Öc fclöe mogljt too?» bcnonUafi/ enbe Dat I)aec {^oogtj Mosenbe om 't.felbe Hanbt noci) meec te berfcöoonen / enbe etlj: tecinrecucitept te (leliën/ gemepnt bjaren op Den bóDcm ban befcn ^caet/ omtcent be fcomiecen ban meecgemelbe Êanbfegap / eenige Ccoupe^ on» Déc een ge- rxpecimenteect i|ooft af te fenben/tegcn^ alle gebjee^be inbafien enbe ejccucnen.
Cnbe alfoo be ^^joubie 3&02fitn Douariere, De <0?abe Edzard, Ferdinand, en be 25utgemee(Iecen enbe lliaebt Dee i&taDt Embden bïeben Dedinerenbe (iibee^cufecenbeget accepteren enbe innemen ban Dctwaelf a dertien hondert man/ bie Ijaft ©OogÖ it^ogrnbe gemrpnt toaccn bectaiaect^ te fenDen / al^ ttiebefeechec jiuemociaetbanbe all)icc aentoerenbc Jiàiniflec^ ban De ®o;fitnne ^ouacicce / onbcc abbecen'tboo;fcI)?ebe fubject mebe concetnecenbe : 3j^acnbefeIbe©o|flinne/ Detaelgemelbe (6?abe/ ^tenben/ enbe ^tabt Embden gerefccibeectbat üaec l|oogt) Jilogtjenbe gljcmepHt enbe gl)ecefoI= bmttoacen/ om be gemelbe aianbtfcöappenban <0oft ]^;tcf[anbc te betfctioonen/ enbe ectitec foo beet mogelgcli in fecucitept te (irHen / {)et boo?fclj;e< bebolcfi op Den boobcm ban befen^taet omtrent bc jpt'ontieccnbanDefelbe SLanbtfcljapaf te fenben ! cube geteebt te öouben tegeniS be geb?fe^be inbafien etibe ercurfien/ enbe Dat gaec i^oogbHSog.tDilben bectcoutnen bat be aengeflelDe confecentien/ obcc be liquidatie ban 't onDeCiJOUbt ban De Lunenburgfche <itcoupe^/ enbebecbolgen banbecfeibec / tenicfÏe fqube fuccebecen.
<!2nbe alfoo oocftDen Igectogö ban Zei acnDtn Colloncl Haerfolte Oab te hennen gl)cgeben fijn misnoegen ober 't fenben banbe (^lcoupen/ fooi^ aenben «Collonel gecefccibeect Dat gp Deijoog^ge: nielbe l^eece üectogljfoubete gcmoet boeren / bot liaei; ï^o. jngog. aen De ]^;oub)c douariere en be jètenben ban Ooft-Vrieilandc upt goebe bjicnbt- nabup;iychegenegcntt)tpt tot t)are fecucitept |)ab« Den gep?efenteectbe boojfctjcbe €roupe^ ban ben g>tacttot twaelf α dertien hondert man bectoaectjS te,fenben/ raaecalfooDefelbebet DicnaengacnDcal. Daccnieteen^enbtaren/ Datgaet Üoogt) Hogen· Dêom öet EanDtfcJjap ban Ooft-VrieflandctebeCf fcfloonen/enbeecijtecin fecucitept te jlelicn/ grcc; folbecctljabben/ Die op öaecepgcn boobcm op be <©jenfm te leggen / ten 'epnbc aen be toelgemelbe ©o?fiiunecnbe ^tenben alle fubjcct ban Blaabten mogüt bjo?Den benomen / bat tegen^De (!Do|l-bjie> fcfie accoojben enbe bccb;agen in (jaren bjcertoil b^eembe 33oIcIteten albaer toiecbcn ggcinquar^ ticct/ enbe Dat öpopbat fonbament Ijaer ©o?fte= ^oo;IugI)tiggept foiibe boo; IiouDcn/ enbe foiecrteti tcDifponccen/ batbe fclbe berbjaect^ gern i^oupe^en totlOen fenben/ maec in^Un gebalie
Slll· iDflo^e een »»- feiKe.
(Ctott-
ptn nn
tfoft
haiH"·
iBltCtt
fenliEii
BeOett-
nitrt. |
cenige gereet Bouben tegljcn^ De gbeb?er^bc inba^
fienenbe e)cecutien/ gdycHal^ bobenbetöacit/ bp__
i)aec iloogti mogenbe op Den booDrm bàn Defen ^taet op De <B;rnfcn ban De boojfcb^ebe Eanbe ban Ooit-Vricflandc geDaen tDierbt / enbe boojt^ Dat öp Dacc Jloogfj JiBogcnbe t'fönöec tjjDt fijn berrigijtinge en bjcDerbacen fouDe fjcbbcn Daecte fcD?9ben.
•anbertuffcijcn fc^Ktf De ©o?|linne Douariere (Doue. tocDerom ban ben elfden oitben/ enbe Den een en ntrt cwintighften nieutoen flijl / bat Ijacc i^o. j©og. fon. DectbJijffel inbagïjtigb toacenijocDatDefelbefotod in bet iongblï boojgangene 3|aec vijf en fefligh, al^ ^SaÓB. oocft in öet tcgcntooo?bige loopcnbe ban fes en feftig iiewnB· bpDeDoenmaeiji/ en ainoclj niet ceffccenDe litc|jg^- armature te toater enbe te atanbe/ üaccinfecu·: uoigfceg ricept ban bacr £>o?flenbetn enbe Slanben in be^ bolciit- Öooiltjcftcconfibccatie rnbeo?D?etefieIlcn/ tot bede enbe oitbcrfcbepbcntlgche repfen {jabbcnaengera- ben/ inboegen Datfe Dan tot becfdbec beboebenot) ()aec Hoogt) HQog. fdfepgenc bielgemcpnDe b?ient- nabupjlijcfie obljojtatie/ enbe iterattjf fcb;ijbcn^/ Die in boojtebene tlaec ban Den }|ertogt) George Willem van Brunfwijck uptJjoogefonDfriingebjient* lijcSegenegentfjcpt tjaec Pbergdatene 3&oicitecen in tiet 3lanDt()abt genomen / enbeDaer mebeDeboq;* naemfie l^oflen enbe l^efiingen taten befetten/ fulcje Dat ban oocli tjare €>nbecbanen enbe De gemeene atanbtfctiap be nutcigbept bare ban mercbdbcR bcbonben / enbe Daec Doo; mit^ De bpfiant ban <lB>obc ingoebrn todfianDt inietDcn geconferbeert/ enDr banatlcuptbcemfcbe inbafien tot nu toe bebjijtge* blebcn.
^ogbDetDijlerbentoel onlangf)^ bp gelooftoaec·· Digetijbingenfo toet ban heec lEog.fdfi/ ali bananbere booge ^iaetfcn baec bcrtcouteentlbcl^ toa^ aengefcbjebcn / al^ ofeen enbe anbere Deel met baer J^oogbJËog. in effcctiben ©ojiogb/ ingee» ne goebe intdligcntie begrepen / eene Defcente in Dat HLanbtte boen j <{gnbcatfooI)aec/ mitfgabec{l baec Sofienbomfoubcn ban meeninge fijn t'obcc^ ballen/ foobab spnietgcmanqueect Daec obcc rtet berefierenbe C^eerenjncDe Tuteurs te communice* ren ; Cnüe bebiiile Dat in Den aenbanclt aengcno« mene Klrgiment tc boet een groot gebjdt te crfiflecen nietbeflantbia^/ oodi tot betree befettingebaniicc aen De Eems-ftroom gfjelegcn/ cnDe nocö meec te ceicenröcrene enbe ©lecb Giietzijl, met Der» fclbee fpeciale racbt/ laflenbe goeDtbinDen/ nocg eenige duyient man te lieert enDe tc boet ban ben Öoogögemdbcn i|eec ifcctogb George Willem booj eentijDtlangbleencn / enbe'tfdbegin^ enDe bJcDei; opbegtenfcnenbeabbcnuente laten leggen; ^aet bp bccfocchenbe / ingbcballe ban be Jbbe ban De Landc-Stenden eenige contrarie imp?cfTic mogbte gemaecftttooiben/ Den felben geen gdooftegeben. ^itmocfi Duenbaer i^o.ifêog. bjecmttcboojhó» men. Jügenp^cfentcrrbebolclttotbaeebefcbecming te fenben; Cnbebc «fetenDenltlaegbDcn obecbctaU ceeDe in'tEanbtieggenDe Lunenburghfchebolch ; <SnDe fplitt onbertuffcbrn buptenhenni^banb'een en D'anber noeb meec b^ermbt bolch in Itomen» J|aeeJ|o..waog. oocft fcjbichten fubfidie, om tLu- nenburgs bolcft t'onbecbouDen: <(5nDe'ifelbe Lu- nenburgsbolchquam quartierenbe onDetbouDtne« meninbct onfcbulbigb Ooft-Vrie Handt. Uitgaf Beet alliier bed alteratie. fU"
©en (ffollond Haerfolte öabt onDeCtuffcbfliOOCft arnDen ü^ertogbban Bfunfwijck tot Broeckhuyfen "et, boo?gcb?agcn /batbaceï^oogb.!!®ogenbeuptgoeOc ssjimf- infigiite rnbe pjrgnante ceDenen gbcm^Pnt toaeen^ö'"^, eemge fSlcoupe^ naec Ojft-Vrieaandt te fenDen/^XiMa enbe Detobic fulcH^ foube ftrecltcn tot bccfeecfte^banK- ringb enbe befle ban Dat ItMibt/ Datbaec l&oogönjjs·,, JBog.bertroJitorn bat fiet nare ©o?fle8jrRc ©ooj-- (uabtiObcbcn aenacnacm fi^be toefen / enDe bien° fen bolgen^ltonnengocbtbfnbcnbaee Ccoupr^ albaec ^(«t een gccupmcn ttjbt gelegen bcbbenbe te rebocecen'w.Ê?'*' eiiDe ciberà t'emplopecen / DocöDat 'tfelbe baerciiuV/ |
-ocr page 1088-
χοή τ S AKEN van S τ A E τ
|
11< ΛΚ © ©. Φ. Φ. onbectoa^t en amfioottìiJiR booj^^ Qlfefiomcn/ omiKtfcbfpOengravaminabaEi:tbeöie= ambe / ' enùe onDer anDecin / foo 't fcöccn om ìrat δε» fclbe trfìcrefolbcctt ftabUm nocbduyfehoitiantfltìect enùe vier Ctjmpagiiifn ©accDm Dcftoitt^ « öen/'öat Iji^ IjaBiJÈ ürtfüaW^atftafr®^.
ttcfaecfeeinnaiJcE DHibreatjEttilben b?Én^n/^ om Itórè W'tnct gaEt ^öosö màg^nDé nabrcte-
rortcetftécftt/ iitinirr^wut öe^affcnDiVigSÈ-baftfooDaü
niaftèiirtottpf^foà iattööktitooabtm/ tot ^t^ö^c ©öórth Hföoff. Wart'ban öoo?.l)MttHaeifoltöoföüO? MüHfef «mniffb fouöeirjnigpoifiten/ orttb£t=
filbcceùebtbinbin bactÏbcc tt bitrwiw/ in
nlàrtfe ban fülcü^ t'obtinccenljate i}«n
feiiibtn tótirt acnfeecRin om öft fclbe bp baerJüoö& ^öscnöf-tin 'beflin te toiUen c)ctufercn/ södijcit ootftben©èiceMüllérfouöeDoen/ mctrepertltóbat haec^© m'®:féecheriijcft alfrtjart^olcfeecen ^wbaec fóuben tcecKcnV foo&acfibcpEcicalenobec; foubenfiint 3®aec opscbriibctéectjnbe B&tconfi^ teett toefehbe / bat jebeit boben be betoufie aupritatw ®tüupefi nocb een goebt aental ban Limenburghfchc «ùPtettn enbp iftnetJjten in begemelbeïanbifcfiap
banOoft^VrkflBndtinicüKctDÜbanbeSteiidentöai^·
in sSéttocften/ bàc mebebenBiJcmelbénpm Mul- ler ban'fiitr toa^itoccce|i(lfonbcc obicbatfubjert met be föcftfn ijacü 3^oosö.i®oöcnbc<i5ebei>utfecben6f centje 3iiébenbfln Defe©ftBabecniejje acconfececct of ahéfeoofftén teljtbbin; ^a^beneiö-en -twm- tiRhfteo öoebtflhebijnben cnbe becfiarη / bat am ben Qftemellièn^ <£ùUianeVHaierfoiM oifcfijibenfoubebjoji' ben/ bat ftp be Ijoffflft-sljemelbe Herteni|ertosbèn' rnbeclbétslbasiï'tbeöoisbefóubebebbentesacnbooi bjagötn/ bat iöaeïÜooaÖIKosenbe JïtbooifctB^e pjecebnpten fetcbicembttoacen aengïjefiomen / bat oocli be inquattiecinglje ban be boojfs niente (Ccou-
peö miOoit-Vrieaandc, in tocfctortal^booten/ bi?
rertclgcft tna^ (injbenbetegljen^ ben ftlacen tept ban be accoojbenenbe bfcbjagöen baecban be maintenue aen Date j^aogl) .H&ogenbe bepbrtjijben gebefreeect/ fhbe berbolgtjen^ öP öe feïbe toa^ aen gïjenomen / ooth bf^üjegtjcn gljfijouben toaccnbietepjejliMn/ met ballbettroutocn bat öaec®. ©. Die^aens saenbe boo? tem nate betegfttetnaerljept enbeonbe^ fcl|apentl)ept onberrigijt toefmbe/ ban nu af aen be oecequicêecbe ojbje fouben lïellen om be meerBinoem^ be aianbtfcöapV foo ban be gbefepbebetonjïeauxi. liiirc (STcoupe^/ al^banbeboojfsnuonlanglj^baec inne gljftcoclune ^lbatefque/ teebaturcen/ enbe te ontlcbiöl)in: «Ênbe benCononelHaerfolce tot ' fijne natticötingijc enbe be^tebetecinfojmatie/ toe j^cfonben getoo?ben Coppe ban be 25?ieben bic tjaec ÜOogb lUiogcnbe bien bagt) op betbot^f^jebefUb^ iect/ foo acn ben i^ertogl) ban Wircenbergh al^ aen be ©jontoe ©oiflinneS^ouaEicceban Ooft- Vrieflandt ijaböen obefcli?ebcn: j^amehjcftalfoobe ï^cEcen oan Ommeren enbe anbete |)aec Igoogl) Jlfêo- gcnbe (©tbeputcerbm tot befaechen ban Ooit-Vrief- landc, gljcbiljtcm cnDe gbe-ejraminfett Ijabben be jiatffibe ban be ©?outae ©ojfliime ©ouariece ban Ooft-VrieOandt, fjoubenbe abbcctentie baniatijaec ©Qillriijtfte ©oo?lugt)tigljcpt tot bctccbefrnfirban bcfdbe ïantitfcbè® cnbe mccibec bcffttingfjc ban Grieuiijl, gocbt glirbonbenijabbenoEfjeenigchón- dert man te ^aect enöetc boet ban ben ©Eeie^iEic- togl) Georgh Willem van BrunswijckenaeLunen- burghi, bOojiten'tijbt'iangft te leciien/ enbe'befcl- bf/ gödücft albttfpt^ gljffcijicbt. toa^/ gimgenbc bjfbec op be enbe abbeimrn te Irggen / ooclt birnacnaaenbe.gt)eboo;t mbe in Sbenornrnbetaen:: b?fngfjen ban be il^ccen alljlet aentoefcnbe (©ecom- niitteerbrn ban be Stenden van Qoft-VrieflandD , mitfgabcc^ bec ^abt Embden i öabbentrc ©crgai beringe góe-tpbibenrt enbe laten ïeefen feecftece twee concepten ban 25jieben bp baer<eb.opbatfu5ieft - ingeflclbt/ b'erne aen be ©o^fiinneDouariercenbe b'mibice aen ben i|eec i^ectogö ban Wircenbergh, lupbe nwc bolgenbe geinfctettt. |
ft vérdisr achteiWifen >vah dè-vbórfz'Troupès by de handt gènortìeòi> -endediébàéilgaéhdefcfieùfé befoi-i ' góes aeft! gtìftélt, niet fpndet" bttöpe· van gbedt fuoceS, mfter ohdért uflchéii dati men daer mede be- fighis, komt onibnVervvagctèvbórénydMuVorfte- hjcke DóorlUghfïgKéyr nifeÉ de Heèrén Vórften van BrunsWijcli'ehde'iLufaénbUréh ^ iiiytén^kèmtifli
lijck fëkeré cohVëhtle heeft^aèil gdgaeb^ ' endé dat daer op:in BttirtJf/ Van' dBföWé'Stendfeii 'eiidé t^ens den klaren texcvaa dé tacéòóMtìi'ehdè Veidragea, bovèö de vóorige aülxilJeire' Tiróüjaèa''nöcK 'een notabel aentalvan Lbbeöbüi^hföhèiRüytéföneridie Kbegh- ten j in dcfl VdöWbeittdéri'Latidticha^ van Oofi^Vrie' flandt ili getrócketi fsi tot 'gródtè befwaerniflêende opprellïe van dé Iri-eiide Opgefétënèiièh aldaer, endc datdefeive niet gHéleght wordeü' op dé Grenfeii* ende fulcks geenflnts tot déferifiöi maer in het her- te van 't Landt, ja félf onder het Canon der Stade £mbden> dat medé u Voritélijcke Doorlaghtighèyt alberey ts ten lafte van de Iri^^ndè Opeéfeténen Sdaer tetàguSchaftingtnyt géfchrevéti heeic, endedefels/e doormilitaiie'cxecutielabtinVördérèO i 'c Wclckonè · alseen ongéhooidé'faécke'dcs td vérwòfaderlijcktìi endevreemdövóörkötrit i öirt'dafdé -Héfcren νοϊ^ ftén endc Gravêh fulcks in dér lijdttaoyt en ' hebben beftaen te ondéroemèiit Wy bébbèii'eergifterea oock ontfangeh u Vorftél. Doorlti^d^e^rts miffive '
gefchreven tot Aürick den eerfititàt&t i hòudendè ' advertentie vaa 't inneitién vàri dé voorfchreve nieu- we Troupes; dandewyiewyaeh deini inneHoudevan dien gantfch egeén coiiteiiteiaièrit kótinennemen» ende dat wy niet fdnder reden bedu'ght fijn , iaer uyt veele dangei'eufe confufiijb > verwarringhen » ende onlufteii fullen kómen te ontftacn, foe heb- ben wy hooghnoodigh gheoordeeltu Vorftelïjcke Doorlughtighéydt mits defen vriendt-nabuyrlijck ende niettemin feei* émfteüjck te Veifóecken, dat de felve niet aliceli foo eer fööliev'er dé'gérequireerde ordres wille ftelleii , ten eynde dé LaBdtfchapvai» Ooft-Vrieflandt ten ïp'öedighflën iondei- éefiigh di- lay van de vooifehreve niéuwe ende voorige Lu- nenburgfche SoldatefqlietePslertende té voetge-eva- cueert, ontledieht j ende bevrijdt mogéiyòrden, ne-' maer oock defiftéren van 't invorderéb bf laten invor- deren van dc voorfchrtìve uytgefchrévéne fchattin- ge, alle 't welckc wy u Vorftélijcke Dóörlughtighéyts gewoonlijcke wijsheyt j equiteyti' ende-genegent- heyttot verlightinge van 'de Voorfchrovë 'geopprcf· fcerde in ende Opghefötcileff ■ fulleri vérwaghteö > maer en konneil u Vorftelijcke Doorlughtigheyt niet verbergen datwy ty entfienmis'Vin'tetaeads 't ander ons gehóuden fullen vinden de iriainienuc van de Ooft-Vriefche accoorden ende Verdr^eo» die wy al over veel Jaren onder handt ende ^gel hebben aengenomcn te prefterèri y vaftelijck vertrou- wende dat'u Voiftelijcke Doorlughtigheyt tot ver- hoedinge van alle vcrwyderingen de faecke dacrop nieten fil willen laten aen komen, ende oock geen- fins fuftineren of pretenderen dat dé Stenden ge- houden fouden fyn de noodige Soldyen, endc de on- koften diede voorfcbrevenieuweingeVallene Troe- pes fullen veroorfaecken te dragen of te fupporte- ren, als moetende de felvt redmderi» totlailevan diu Buy ft van Ooft-Vriejlandt. Waer mede éydigende» ende hier op u Vorftelijcke Doerlughtigheyte refcri- ptie met den eerften verwaghtende, om te weten waer Μ ons ter eemre of ter andere zijde tereguleiea.AAuin
ïiage
WY hébben òiideUnderetìi in'corilìderatievan ïööó. het verfoeck ven den HéWHfertógb van Wir-
tenbergk, bydeflelfsóftiffive ghefchreventoe Boblingèn den fes ett t»ititighiié» 'AiaiWlé&iedcn ftn βιίο loci, aen ons ghödaen dé'Scêridén'' van Ooff- Mm rr/>/KiB^getr4ghc tedi^ii«teii', omméidé Lunen- P"®' iburghiöhfe aüxitiaire T^oüï>éitö|i haéFivërtféck'v^
faëtkë ghèlijck ticce |
-ocr page 1089-
1
en OORLOG Η 'tSes-en-veertighfieBoeck. 1073
|
1666. Hage den. «en^n-twintighfien lunii fefihie» hendert __fes-en-ftBigh,
Cnbe aroben üeec {Rettogli Ijan Wirtenbergh.
WY hebben onder anderen, in confideratie van u Vtìrftelijcke Doorlughtigheycs verioeck by deflëlfs MiiifivegefchreventotBoblingen den fes-e»-tmntighfie» leftleden Stile leci aen onsgcdaen, deScenden van Oofi-Vripant getreght te difponercn, omme de Lunenborghfche auxiliaire TroUpes op haer vertreck van daer te contenteren, ende is de faecke door onfe induilic en perfuafie, foo verre gebraght dat de gemelde Sceodeo de liquidatie over de betalinge ende't verder achterwefen van de voorfchrevé TrOu- pesby dehhandt hebben genomen ende dienaengaen- de ferieufebefoigncs aen geilek niet fonder hoope-van goede fucces j maerondertuiTchen dat inen daer mede befich is ,· komt ons gantfch vreemt ende t'cenemael onverwacht te vooren dacde Vrouwe VorftinneDoua- riere van Oofi-Vritflmt met de Heeren Vorften van Brottiwijck ϋη Lunenhprgh affonderlijck buyténkeniis cnvoorwete» vande Stenden fekere conventie heeft aengegaen, en'datdaer op in weerwille van defelve Stenden endet^en den klaren Tcxtvanrdeaccoorden en verdragen boven de voorfz auxiliaire Troupes noch een notabel aental van Lunenborghfche- Ruyte- ren ende Knechten in de gemelde Landtfchap van Ooft-Vriéflandt ingetroocken is, totgroote beiwaer- nis ende oppreflie vande In-en Op gefctenen aldaer, wordende defel ve niet geleght op de Grenfen, ende fuickigeenfiets tot defcnfie, maer in het herte van 'tLandtj-jae felfs onder het Canon der StadtEmb- den , dat oock de welrgemelde Vrouwe Vorilinnc Douariere teni laAe vande In-en Op-ge(etenen aldaer eenige Siehattingeö|uytgeichreven, ende defelve;door Militaire executie laet invorderen > dat ons als eene ongehoorde faecke dester vreemder voorkompt j om dat de Heeren Graven ende Vorften inder tijdcfuicks noyt en hebben getraght te ondernemen, ende naede- maelwy-niet fonder reden betught zyn, dat daer uyt veel dangereufe confufien > verwarringen ende onlu- ften fulletì komen te ontftaen foo hebben wy hoogh- noodigh geooideelt U Vorftelijcke Doorlughtigheyt mitsdefenfeervrundt-nabuyrlijck ende ernftelyck te verfoeckeni dat defelve de wei-gemelde Vrouwe Vor- ftinne Douariere daer toe willen vermanen ende di- fponeren dat haer Vorftelijcke Doorlughtigheyt niet aJieet» hoe βe^foò liever de gerequireerde ordre ftellen, ren cynde de voornoemde Landtichapten fpoedigh- ften van^evoorfchreve nieuwe eade voorige Lunen- borghfche Soldatefca te Peeit ende te voet, ge-eva-, tueert . ■ontlètlight , ende iivrj/i moge werden ; ne- maer oock defiftere van't invorderen vandè voorfchre- ve >Schattingm , 't welck wy van uwe. Vorftelijcke Doorlughtigheyts :ho©ge wijsheyts , equüeyt ende rechtmatigheyt füllen verwaghten : Dan en konnen defelve niet verijergen, dat wy al over veel/aeren de maintenuevin de voorfchreve Ooft. Vriefche Accoor· den ende verdraegen aen ons beyderzijts fijnde gede- fereerpoBder handt en Zegel hebben aengenomen, enj dienvolgens'gehouden zyn > defelve by oncftentenis vaOfit een«n 'tvanderteprefteren i- ■vafteiijck vertrou- wende, dacde VroBweVorftinne totvergoedinge van alle verwijderingen ; de faecke daer op meten>fal»wMlen laetenaenkomen, ende oock gerofints füftitieren'of pretenderen, dar de Stenden gehouden foudezyo^e nodige foldycnendedeonkoften diede-voorfchreve nieuwe iogevàUene! Troupes Ìbtienj?eroor6eolrenite draegen, oftetefuppotteeren, aJs'moeteude redundertn m 4afie tw» den Huyfè ven Oefi-Friflitiidt. Waer mede eyadigende, ende'hkr'op uwe'Voifte·· lijcke Doorltìghtigheycs -refcriptie met verlangen tté gemoet fiende^wAftam ^Hage tien iin^t»*pu»>ttighfien lunii feSihien éendert fet^^-fifiigh.
Ι^οα. rigt)<tiÊ4ioo;f%el}en Comeittsii'tian «^ebeil tn^I laten gebalUn/eni^saetstl^iwOm DadiefiH^pfn V. Deel.
9{tji btn ^(KtosD non
ìBtrtin-
bicaO· |
't net gefcöicben/ cn met öen eetflin afijefonben fou» 1666,
De tucrDcn / Dat tneDc öatc bati Coppe foubc toctben ---
bdjanDigtaen De üoojnorniiie®ftoniniittcetöEn ban be turfgcmeloe Srenden ban i©o(l-tJi(c(IanDt / om te (iccclini tot bccfeïternaedcötmgecntoöber^tebie» ^ ncn ftiicjc snbe Dare 't beljooibe. 39c©o.iiien ban Bronfwijck Georg Willem en Ernft auntn· AuguÖus fcfjjcbcn. ftcn acht en twintighften SfiuniJ 0οίΓΦ aen fiate ìgog. j©og. bat gBetflcft al^ op becfclbec eygengoedtvindenfp in ben beginne/ alfoooocfibct een éiue laetfle mael mebe tot geen anbere intentie / at^ tot ι»α Betgöemten nutte/ inteseli / cnbe feccRecbepDtbic Oortvitiefcheimanben/ Ijaftbolchenbaecöeenöaö- ben laten gaenAÌfulc)cbarijaec}|og< |@og. enbeeen «ctcHcn pbecöetgoebEtffcct önn befelbe tot noci) toe genoegs L"^.·"*- faemljabben befpeuct/ inbaecommebanmebetiaec SV Üog. j®og. foo tieci tcminbec öabben te befoigfien / bat befeibe eeniglje ft^iubicte :in gaece ( toeg^en be maintenuemban teCifelbet bebooten opgececljte con* cojbatcn ) alöaecionipetecenöegefagtjfoüöebegce· een toe te bopgijencut'tntenteren/ fooal^fp fiate oocft alcebe fitec bebooren bechlaecbtfiabben/ foo Beeft be boo; bebupbe befo^gblncbfiepbt enDe gfiebaec foube ftomentcrtirecen/ fpal^banfiaeren jongljcn Confini Eanbcnmttbe gcmribebolcheren ntctlan^ gec tdilOebefioaten mate befelbettiebecom abocecrn enbe te cuggfie bojbecen/ oocitbaecbenebcniSbojs bec niet onneclaeten ban 't gren tot beflenüigfie con^· fctbatie ban bte tot nqcfi toemet fiaec Hog.iDog.
ffefioubene b;ienbt-naebup?l0the to^cefponbentie opc ouöe licccftew.
fiabben ooch oen ben CoKonel Haerfolte ίφ monbe bethfaecbt / bat 3P geen anbece intentie fiab« beng^fiab Ol^nietbefebefettingfie Ooftvrieilandt te' gen^ alleuptfieemfcfie inbaflentebecfetcltecen. i^ec toelcKe 'ben bienfienbeintcreflban fiaec #ogi<JiISog. fêlf^ tna^bece^cfienbe/enbebaeromme-tudbillficft tna^ /aitót bïfelbe 'airoupeg too lajie ban fietfelbc Xanbt toiecben onbecfiouben / bocfi toei mocfite bec^ feecRecen/-iftfiet mitijteaentieeemaisfiteeis^ben nietfoHbe caechen / of tot p|eiübifte.ban;iMfdbe pef^ t' onbecnemen ::i@at mcliÌbe iCcont»^ aibaec niec Ïaijisec'aiéueOtvceRbefietipixtcui'bccblgbeDfoabcn. ^^at immetftfêlgeecf Muiiey^tua^ gelali om obecfiec boojfcfijibeiiflib^iiifiQcc? i|og. jaaogiOllc contente* ment'trboen.
©cfitec jS^fbbert fp MicBbnetnagenoegfi telifnnnt gfiegeben > -bat #tuatteonntaffitigfi teaeten upt be lübüüien àlieen-fieec ii®ro«pmt'onbtïfiouDen / cn alfoo foefitetf ;fiet te betücfiten boo; befe inlogecingb
ban wnigj&c^éaerbec Wtoupen-in Ouft· Vrieflandt, Ëpant fp fiier nabeiMaecben/ bat fp oojbeelben bat tie eonferbatie dban be SLunmbo^gfifcfie-^cmée / enbc fiet boIttrEftenoanbe grpjojecteeibe defenfiveAllian- tie bepbé foo nootfaethelt^b enbe aen cihanbecen ge^ fiec|)t toaecen / Φαΐ fiet eene fonbec fiet anbec niet en bietibe ofeii ftonbeonbecHomcn tuo^cn / enbe baer^ om'batf^ Mtennenbe fiaec onmacfit bie niet iangec {tobben -foncnenn tot foo gcootebepefcfie^ ai^ boo; befen : @aec ï|og. IBog. moflen becbacfit fi^ op en« . bete mibbelen tocfiaec beciicfitinge / bp albi;η 3p t}ec bffïnpt ban b? abemelbeSLcactiwen/ en'tbewreeft iwinfiactMastoupe^upt Ooft-Vrieflandt bieolijcfi colle nootfaecMijch ooiOeéiben.
(©nbecttifTcfien mofienüt|btenbm om een anber^ intece(l iptn; enbebaeeinconnibtctbenbcQuacbe ISatien ban be J^ojfiinne iPoiiariete.
SBefêlbe Lunenburghfche ®roupen fomtfjö^ te tJifcfitunbec ?t,€anoittwn Etnbden ftommbe / ben tCvmmenbeiir Si^xma toegefcfi^eben niet te lijben bat i^eLonbec't dCanon ban be-^tab foube tegecen.
ü^e Lunenborghfche bleben albaec in befe tijb feg» gen in Ooft-Vrieflandt, bebjutfteabcb'angBefete/ 'ue ieni, nen metcjcactienbanfcfiactingen / fecbfcten/ cnbe nituec. foulen/ boo; toeboen cnbe bicectie ban i>e 3^o;fùl0crie tot Aurick ; i©ie genoeeb teftennengabm batjp op ÏiÉfeiDgfe tbilben te niete boen alle accoo;ben/ imbe becbiagfiin/ bie jebect feftigh a ieventigh ^aectn 'tuffi^tn jffs&ef enbe br ^tenben toacren gfie»
maecftt |
-ocr page 1090-
S A κ E Ν van S Τ A E Τ
|
1074-
1666. mafcfit: Cnbettaec boojbcfcn ^iacttoa^0uacanD —·— Bcblftira. »11- ^iiact De ïuncnbucQljfc&e ?ï faefantc Muller, toag mmtjannjDt tottijötintonfecentie/ öem forcIirnDc t'inDnctcen totaocbtta)Hligljeaf(ìanDt enDe evacuatie brtfficorpEti; oniJoDisb j J|it gtUaft oücc 50»' öe/ om'ttocïcfi alleen fpBÖcftommiDacen. J|p p?e= fcntrecbc ben derthienden ^ïugnlït te fullen bpcn toec^: tcrrtten twee Campagnien ïinptft^/ enbe nocft twee binnen veerthien Dagen : Cnöe bat men otiec be tcfte foube ftonnen tracteren tot Aurick.
Bei iDif^ Dtbbcn bact ï^oogö Mog. aen be©ojfïinne fiume- 53ouaciec£ ben een-en-twintighften^rptemtiecgf)ei ■arin·?"" fcöjeben/ batfpgeenfjnt^Ijabben B«toüfftlt / of fP «lert foube Ijaet (©ebtputeetbe öeöben hertoaert^ gefonbni i.oaö - toolgljrn^ i^o· ïil^oa· becfeech : <i5nbe alfoo in Sirt-Dü fit piarti öan fenöen fp 'tfcüjecf te beficeren cenighe
Öeputecrbetian&ieEr^ootoietbt baer bupbe«jcïue m pu gemoebt geüoett bat ban looegen l)aec ü^o. jjBog. nie^ ttrrDei» „jgnjit foube gïjcfoMben taojben : ©ccfacchenbe ai^ waertss «ocï)/ batfp/gimcefle^oiiacicce/be fiate toilbe ff «ini- 'ben; ©tia3t^Datï)aet:l&o..fl5ü0.mctgtoatcbetüJon=
Sm/de, bfcingljeöabbm bcclïaen/ bat fp een vierdecapuaie sfchattingejjab lipt gefiDjeUfn met communicatie/ m = tag benamingen niet pjaratclijcfttebecbegljebiacljc iuictbcn/ bie mrt militaiceepecutie te fullen boen in= ncn/ Hcijbenbetfeltietegen^ Oe accoordeo enbe ver- dragen , e>tbe öaecl®. Jiaog. afrabingebetbat in öacc mlffiUc)ian ben fesen twintighftep gsugufii/ enbe brc= Ijalöcn totöaec bccöacge ijàbbenniet lionnennaela^ ten hare ijanfuIcR^t'onbccncmcn/ mit^ befennocf)= mael^ toelfetieufefgchtebeljoitecen/ opbatfoobani=> ge nicutotgljcben in tijbt enbe toijlen tot geen fcijabf ' Itjcfteuptaag mot}itcnftomenupttebecfien/ 'ttoelcfi ijaeclïaogb Iirbetfag!)enbctboebt/ cnbetoil· . ben mte^ bicn Ijafc bectrouüjen baec fjeenenflellen/ i Datljaec ®0?fteii)ciie3&a0|lucl)ti8i}tpbt tót bertogbe^ ' tii^eBfencbetbeaoo?faecfte enbe aenlepbingöe foube bnilen mtjcn.
^p geeftbaec opgeanttajoojbt ben negenden Octo- ber, at^batfpnietltcbec^ tncnfcgte/ al|batfp|)aer lo.|®os. begeecte goebe fatififactie mocftte gebeni ^etDijl ebentoel bic matecie ban 't boojfj bccfdbec fciBöbenfcrt important enbe tDicfttigfjtoa^/ bie ben ^taet enbe jntecejï ban ijaeren longen <i2cf-©?ince enbe pupille ontoebccfp;erchentii)cn toucljectbe / toaeunne fp alleen be^ ï^Iigen öoomfcDen Ötjcï»^ af-fcöcpbm enbe confïituticn/ metfedufie becccpe= EfHbe ban fijne öoomg-lepfetlöc&e JIBejefiept me= be acngrfldbe &oogöe ©eecen ©oojmombec^ niet gooft faecltclijcU^ of befirnbigg^en tjab bonnen boo? nemen / nocl)te becb?agf η / enbe 't gene baerinne bien aengaenbe e>:p?effE bifponeeet / niet een pietept/ maec bepl meet verJ caujàu bouben toa^ / foo bab fp / boe oaetne fpooth anber^ gbetoilt öabbe / geenen om oangb ftonncn nemen / baec obecmetboogbgemel. De i^eccen Cucatocen fcb^ifteltjcH foofpoebigb S^cn antüjoo^ben bolgftbc / fer txfnjfum te communice- ren / enbe bctfclbcc &oogb-bcrjianbig&en caebt te bfcnemen j
^ienbebat geen epnbe quam in befe beftaiaetnif' fen / beeft men epnbclöch goebt gea^t toebec eene be^ feubiiigbe bettaaertite boen: ©act top ben vierden ^obcmb^i^ toiccbt geflelt befe 3in(lcuctie.
«Beren- AinB' tran iJicr Drt· natrtfi ntetitr beft o«- lint.
JnflruBk van At Ho. Mug. Heerm Staten Gene^ raelder Veretni^lide Nederlanden, voor de Ede- le, Geflrenge, Erntfefie ,HooghgeUerde, Wyfe 'Voorfichtige Heeren j---.--., haer Ho. Mog. Gedeputeerden gaendt neer Oofi. Vrkfiandt.
ijndtìt· ΓΛ E gemelde Heeren haer Ho. Mog. Gedeputeerd (tieboo? JL/den fullen haer ten fpoedighften naerOoft-Vrie- 16'· landt begeven over den kortften ende bequacm- ften wegh.
£nde aldaer gearriveert zijnde > haef eerft addrt^c; |
ren aen de Vrouwe Vorftinne Douariere van Όοβ- VTÌeflmit, ende daer naeraen de Sttniin van de felve Landcfctiap] ende nacr overlevinge van hare Brievea van Credencie, endeaf-legginge vande gewoonlijcke curialie, fucceiTivelijck voor gedragen , dat haer Ho. Mog. hun expreiTelijck derwaefts hebben ghefonden * omeffeiiive te doen prefterfen de deflozermge der Lu· nenhurghfche Troupes uyt Ooft-Vrieflandt voorfz * volgens ende in krachte van de acngenomene mam- tenue der accorderen ende verdragen, welcke defloge- ringhe te bevorderen hun aeobevoolen > ende toever- trouwt wordt mits defen.
Dat mede hun Heeren haer Hoogh Mog. Gedepu- teerden onder anderen in mandetis is gegeven, oock te bevorderen dat de Frontieren van Oofl-Vriefia»àt\R- gens alle onverwachte invafien aeoftondts werden be- iet> endedatfe dienvolghens gemeynt zijn daer toe voor eerft te gebruycken de acht Compagnien onlangs binnen Emide» gekomen, ende die eerltdaeghs noch derwaerts fullen werden gefonden,
Ende fullen fy Heeren Gedeputeerde dienvolghen? aenilondsophasr arrivemenc aldaer trachten met «Ie wel gemelde Vorfiinne Douaritre eade de Stendete te traceren over het onderhoudt der Volckeren tot de voorfchreve befettinge noodigh, hetzy byoverla- tinghevan eenighe Compagnien > of op een fcecker ^antum, jaerlijcks te contribueren j voor de confer- vatie van de Landtfchap,
Dat oock door hare interpofitie een eenparige voe^ magh werden uyt ghevonden, tot bet heffen vande ghemeene Landt-middeien fonder exemptie van ye- mant, om alfoo een fonds te hebben tot ijetalinghe van de onkoilen van de beiettinge, als mede van haer Ho. Mog. refierende fchuldt»
Sullende hier in, ende anders daer bet noodigh en- de redelijck is met vigeur endeproce- deren ende doen procederen ) indien eenighe onver- wachte oppofitie ofte wreveligheyt fichmochte open- baren.
De ghemelde Heeren haer Hoogh Mog. Gedepu- teerden fullen door alle bedenckelijcke weghenende middelen trachten hetpoinc van de Voarvjonderlgcke Regeerders, mitfgaders d'andere Gravamina > die ze- dert het overlijden van de Vorft Georgh Chrifiiaen zijn opgekomen, af te doen.
Ënde op alle andere faeckenin defelnilru Aie niet ge-expreflèert ende die nochtans ghcduyrende haer verblijf in Ooib-Vtieflandt, foudenmoghen komen teocQuiKTtn, frerenoid te difponeren> foo als de- fel ve ten meeften dienfte van defen Staet enda van de- welgemelde Eandtfchap van Ooft-Vriefland bevin- den fullen te behooren > ende haer Ho. Mog. van tijd tot tijd bate verlichtinge ende wedervaren over fchrij- ven.
De gemelde Heeren Gedeputeerden fullen werden verfien van eenige opene Patenten,om In voorvallen- de ^elegentheyt fich daer van te konnen dienen.
bullende t'haerder wederkomite van alles àen haer Hoogh Mog. rapporteren ende fchriftelijck verbad overleveren.
Van gelijcken fullen fy Heeren haer Hoogh Mog. Gedeputeerde volghens haer Hoogh Mog. refolutie vandenTifiwijpwi/jfMtf» O&ober fefihienhQndtftfes e» ii^ftigh, binnen den tijdt van twee ende uyterlijcke drie meenden » naer haer voorfchreve wederkomfte ende gedaen rapport > hare Declaratien moeten over- leveren.
Noch fullen de felve ghehouden zijn > de Aucken, die hun uyt de GriflBe van haer Hog. Mog. onder la- ventarit ende recipifTetoeghefonen fonden moghen worden, om fich daer van te dienen in 't uytvoercq van hunnen laft t'haerder wederkomfte nevens hun voorfzverbaei byintreckingevande voorfz inventa- ris ende recepire behoorlijck reftitueren, ende daer nevens oock onder Inventaris overleveren alle fpoda· nige originele ende andere itucken alsfy-luydenge- duyrende defe Commiflie bekomen foude moghui hebben * om alfdao Mt Gi'ifie vwris gefepqneerc te ..worde·, . . ^«ί^Γ ψ
··' Aldw |
-ocr page 1091-
enOORLOGH. VSes^en^^^vsmighfleEotcL· 1075
|
Aldus gedten endegearrefteerc ter Vergaderinghe «nde hü9ghgemeltc Staten Generael, in dènHage den vierde» November ff Mieti hüHdert fes *n ft- fi,gh.
«Doelà f^Stn ftaerganbet) QfiefÏeltbefilac&te banbe 90o?(itnne/ ban bot bie ban Embden fjaer 23urgc- cen / enbe ^ngefetenen/ pjoffnicboftibe ban be Augf- burghfe CunfeiSe , boo? belt Commanbeuc ban 't<6uemiforn albart: toairen belet in Daten bienfi in een oube Capelle tót Hatte weer, gelegen bieijf ipbe^tabt. J®netbc.llSagifItaètfepDc baectegen/ bat onDec flilcft p^trict be Luncnburghfe ^olbaten quanten onbec Ijaec Canon.
(Cei: felbec tijbt Ijfbben be j^eecen ©ebeputecrben ban bei>|obincie ban ê>taöt enöe 3ianbe/ tfc Bet' gabethige gecep?efcnteettbatbtï?eecert <Debeputeec= be Staten bau befelbe ^jobiiuie/ omaltegcbjee^De fcmu onÖfyfe" boo? te ftomen/ becfciirpbe lïegimeiiten te ΚϊβίΗ· pcrcoe/ enbe te boet geafffctcect öabDen/ om tot ecn3tegec gebjupcfttte bjetOen totbetfeecftecinge bec jpcontiecen ban befcn ^tart / aen / enbe omtrent Ooft-Vrieflandcgelcgönt/ toeïcbeïiOfr nootfacffte' lochili ofte omtrent bcgemelte ©joüiiicie gffo?meert foube moeten biecbcn ; <!3ni)>e alfoo ben üacbt ban ifetatc nocò gene petitie gefojmmt/ beei mincmigc leuningen uptgebonOen DaObe / upt tocleh fonb^ be Sleger-IalÏen gebjagen foube biojben/ foobecfocgten !jaet<Cb.batin be meergljefepbepjobiucie / tot jjet boo?ft ategec een Magazijn noobigft met ben cetftm upt gebonben mocDte torrben / omOaecbooi bcfeji be ip^obinde ban becfrl)ot berbooifcb^be^en^ nfngen te bebjijben / boojnamentlijcU / bctoijl foo» banigB berfcgot feet faoaetljjcit geccpeteett honbe bjerben/ al^ hennettjcli jljnbc / bat aen be mecrge« fepbe Pjobincie ter toetejbt toa^ gljeiefunbeett glje toeefi ban 't gene tot Ijft ategec in ben Oidatnpte in ben boojleben ^are too^ gebcboutfeei:t ; 3@aec ίφ geblibcreect jijnöc / aocbt gebonben te bet^ jbechen ben todgemdben aaebt ban Jl>tate / bat Ijaec «Sb. tot {jet optegfitm ban een Magazijn in Die ggeüicden bc noobigge o;b;e^ brilbm fielten / mitfgabcr^ in gijebolgbe ban t)aer ì^oogb HSog. ïiefolutie ban ben negen en twintighilen <@ctobec le|l« fcben bcfo?gen öct train bo® i)et corps, 't toelcit in ofte omtrent Ooft-Vrieuandt booinoemt glje^ cmploperct foube tocrben ; «Snbe booit^ een ton: benabïe petitie βΐ^οφ ten cerfien fo?raectrn/ m» bei)aeri|>o..fil5og. late» torfeomen / ober beonfto; fien / enbe Êcger-laflen ter faeclte ban bien te fuppo?« teren.
Andrie ggnbe oocft ter ©ergaberinge gelefen jiecSfre IDc «zetpil- motie ban ben i^eec Andrée ©ebeputeerbeber^tobt
«ifmböcn / öoMbfiiDe in cffcct / bat Om Cöltonrf Frais, CommanÖitttltieDe LunenburghfchcCcoilpf^ in <!^ft-®jieflanöt te ^ISaflilicaet ban <!2mbticn booinocmt / mitfgabfc^ Detfeibtr i^eeclöchbetïfn / enbeginflcfetm ban Dien itift berte uptfìenbc ìDpojbrn oibEfijitbm BEbjfpa&tfoubefjebtifn; nate beli= brcatie goebt g^ebonbcn/ mit^ befcn tebecfoeclten beJlccrcn ijarc ï^oogö J©og. (©cbrputectben errfì» bacgf)^ gacnbe nacc Ooil-Vrieflancit, bat Ijarc <tSb. foo brcl bocnltcft gacexepfe bcctoasct^tsiibeu fpoebigtjen tot booiltomingtje ban alle gcb^r^be bet' Ujgbrcingen.
Sf"i7 ötrföbingöe $ijn giienottiinwt bc l^cerm
Itia- Cant, Haren mbt Gerlacius, bit in 't begiil ban «II? / in bimbftsijnbertcothen. J^acrtoicrbtoocftnagbefon' bm een la|l om bcfgeitóöaec te begeben naer Bre- men, ombcfaechctuflcBen Sweden en bic^tabtte tf off. helpen bctmbbelen} inaec bat gcfeljiebe eec fp in Ooft- «jtftent vrieflandtftonbengf)etecbt5ijn. (iE»nbectufftt)en ont;
Öfcltte men bat be©oiflcUjche iïaebtinOott-Vries- * "t landt be faeclte focijt te bjtngöni aen ben Stepfrc 5- fotrfir BI ^ ffcn i^ upt bolgenbe ®ccf)eel bp btn Collor
rotcAtn nel Haerfoke gebouben met bc ]^cctogen ban Bruns^ wijck 5 ^cf)?!)benbe ben acht en twintighften JÖos fe2!frt.nf bembec/ batbpgebupnglïtoa^btfjgögetDecfiombe banZel enbe Ofnebiuggc te boen bfgcö.
tstmit!
cmcrint jpoft- ©iiii·
Iffiitin |
pen/ foDtoeIIicnmto?ba^/ tufTrJ&en&cJaojfienDc ^retì betì ban Ooft- Vriefland op geregöt/al^ oocft .iinr' cerfit cnbegebolgg ban beguarantie, boo; befclbegóer ilÌ^oogf)|]3og. opgebogen/ enbe bp^aer IBog. oentp- aengenomcn / enbe bicnbofeen^ grccmonfïreett / bat tK. be fkcbm niet geconfonbecrt / maeceetflenbebooi al be evacuatie ban die bc Lunenburghfche jQTroiipr^ fonber eenige Umitatie of conbitlebienbe badgeftrit w bjo?ben / om bat fod bjeï yeecpc al^ belefteCrou» pe0 / bupten ftenni^en toefiemmen banbe Steodcn enbe alfoo tegen^ be Concojbaten in Ooft- Vrieflandc (ngeboert jijnbc / albaer teggen<jb)tile bon befelbe Stenden niet langgrr iionben gljetiouben bjo^ben i ©at fuiefi^ boojgljcgaen jönbe / al^ ban tnffttìen ben Vorft enbe stcndva in naerbet belibcratie fou· be üomen / op toat manier Ooft-Vrieiiande bêjl brrfercltert fton tserben j CnbegelijcftDeer l^oogf) JUog. tot effectibe p^flatie ban get eerfte , upt' ftracijte ban be aettgenomene Guaramle braren becc bonben / bat ootft alfoo be Vorftinne en be Sten- den otoÉC BÉ fpime enbe moniereban befettinae niet ceii^ honnenbe toojben / öaec i^oogfj leog. upt ftcacfjt ban be i^gebjagene arbitngie , ober {μΰε onberlmge guefiien berbacirt fouben moeten jgn / om befelbe oifferenten op 't geboeggi^cltd f actom« mobetm/ of tc becibeten ; 59at aocfe Date
berfodjt toaren / bacc ober met fiaet ©0. JBog. op be befle maniet te concerteren / bptoeics ïte gelegentöepbt oocft alle mibicmoebelöcfic fufpi* cim grp?ecabeect foube ftonuen toerben ; 3&at het effect ban befe Guarantie enbe Bheb?uuc& ban & fe arbitragie , noclj ftepfec / nocö ootl» Ijet ÖijcR aenfhiotcltjcft Itonbe jtjn / om bat gaec i^o. I^og. befelbe foube pleegften niet ex jurt frofrie fed t* jure delegato > commtionepartium j {pebanig COft· bentien enbe (Ubmiffien fanber offenpe of mejubi' eie ban be orinari? «©öèirfjten toettelijch tonbeu gefcfiieben i ^t befe öaer J^gö jiBog. (J^bliga:· ae enbe rrtfjt boot berfcijepbe acten banbetefi»cti» be ©raben enbe ©ojfien / oocft ban be Sten- den ban tijbt tot t0bt geconficmeect / enbe bacrom al^ een oubt enbe beftent cecgt baet j^o. lüi^ competecente in geenenbetleban
befonber t'scbect öft göemaecftte /a!:cactaet ban defenfie ηοφ bicectclijclt ηοφ inbiretteÏMcft bföoo?ae gfjetroublecrt / maec ten bollen gecoufers beert te bio^ben j ®at jbact: i^oogt) jBog. bief geen ambitie babben / om {laec limiten berber te Ejctenbcttn / maer oocft gecnfint^ (ich ftonbm las ten ontnemen / b«fc ban fp in pefltffie toaren ·, €nbe bot Datr ΐΘ. ^.ban Oe groote ban befen baren pber ftonben oo;beelen / bnt baerl^o. j@og. |icb niet bobben ontfieii / omfigbnirt ben(!^o;logb banËngeisadt tebcfbiaren / tot conferbatiebanbec regbt ban iubicatwe brr^tab Amfterdam obrcce» begonnen pioce^ comperenbe / bat ober fultft# bate {^0. JiDog. ibertoacbten enbe berforbten / bac bete B. Φ. tot effectibe evacuatie ban alle b^Kt
be V(fr^itine te j^fii^Ien / om in te befettm^ ban baer ito. Mog. niet te bifficulteren. Colloc nd Haerroite |)ecft niet tegbenflomte alle befe ftme rebenen met allen pbtr enbe na-b;uch boo|t gfjea bjacbt / niet bonnen gbetoimirn / blijbenbc gtiet} bpbaec boorigbe «Drclatatie / boente bacr bp bat niet alleen ben ^eer Moller iaftgeb om oberteevacuatie enbe befetttnge van Ooft-Vricilandc met borc i@0DSJf) J!@og.tc concerteren/ maer oocft bat b'ilctr Reyger Cellife Hofraedt ten felben fine narr Aurick toa^ gbefonben / bat in alten gbebaHe bi geenen beeie foube bonnen be ^^ flinne raöm / om be bffettinge ban barrico,.ïBogi in te nemen / maer tori bonnen arnfïrn alle bft gene bacrfêo. naog. baer omtrent bcrberfoubetoil· feu onbecnemcn. Ketert toa^ be iSof maerfcbalcft Grapendorf bcm bomen bifititen ) enbe bem alle bet b0o;gamte upt ben nacm ban baer ψ,
grconficmetrt / enbe baer bp gbeborgbt batb%eB êcrtogben WiitenberghbiTeet^ eenCommiffteban
» bffl |
-ocr page 1092-
|
öe» Keyfer tofgoi VrieiTchefsecfteB ^abtien
fieitomcn y enOe öat! oöfr fulcli^ Defe faecBcn met mfcr&it ciccumfpectic ftp ÌjafC IBo. Diende obe^ nianitcït.®acr ηαβαΰ ìieopgcitielde l^eec Grappa- dorp tìctn feomcn bjenBi»/ öe gemelOe cpmmiffie etibc Bcffflöt Dat öp iwo&isö Öab gljebonben tjem befelbe te tommuutcecen-/ pmte flcecfeen tot bctec nacigïit; CoHoncI Haerfolte fjeeftbp tttfesele= Bbentöeptljetnm fccc fecieufe tetmtn te BöitnoeDt aebocrtöeiiuaDegeboIgenfDieupt öefe conDuitefoUi öefidmienrefultccen/ enbe tegöelijtft gefcgöt/ bat fanbertujijffcl Defe comnilffie ijaec JllSog.feec bjeemtfouöetooo?homcn / öocöonbcctufffÖfnbein- nerfijtRe intententie ban bit geöeci iaetcft itonnen öntbfciten'i ©at nu fiate Jloogtj J® og. fouDe ftonncn ilenenbeöecfeechict fijn ban'tgecnefp ïatigeöaböcn gefoupomnecct / te toeten / bat men boojljelibeng toa^/ omljaec^o. Jiao. fietcegljt ban arbitrage obcc be Ooft-Vïiefche biffftenten te tcouWecen / enbe ontnemen ; Ijeeft flemelbe gofimaecfcljalcft baecDpgefegljt/ enbemftfiooge tecnrtiijfifflenbecs f^eclteten/ bat befe commiffieoübefilasbtenbanhe ®o?flinne/ enbe baec opgeöolgbbe anttoaoibe ban Dei Stenden enbe alfoö guiffi po^ titmtmefiftarn bp ben Keyfer hjel toa^betleentl/ bocö getjeclbuptcn itenniffe tube toe boen bairöaec ©. tineitt. ii . ·;ι ;: ■
•^in'tïactfi ban November Quamen öiecbe i^ef een Lintloo, tot Efens enbe Stanibler, ©0?^ lijche Sacbt bantoegen be ®?ince(fe ©onaj^cei fonbic öubientfe / betfogfjten conferentie : 3©aec öJegeconimittcerttoiecbcn öe i^eer Hoes enbe anbes Mf/aen bétoelcfecjpDbcc aaben etnïange 5^ebucs tie i ^aetijeenen tenöecenbebat men toilbeccbocc< cenbeÉeetew Canti Haren, enbe GerteduSy beci toaett^ {^onben : ( Woo 5P <©a(i-©?iefc0e JtlSt nl(fec^)ljabb£nbo5ltoraenIa(l/ omliiec afteganbe» ϊεη toàttec oneffen toa^ : ^pecialijeit op eendefeh- fiOTs-werdE ·, €nbep?incqEiaUjc&totaf-bEtaIing0ban öcalbaeuleggenbe Lunenburghfche (Ccoupe^. ? tD^e^baec tegen aen / batbittoa^eene puceludifica- tle > bat be ^ebeputeecben bec Stenden>i)iec be gant^^ ftöe^omfc toacengetaeefi/ batfiaet ©o. Mog.be ©oipelncRE ijfecöabben geroepen j g&atfcnopt toa= cen gnomen / pjetcnbetenbe 't honbe &ier niet tDojbengebaen: J®aet begeeebe befen ^ta«-btlief= bebcrtoaett^i te fenben. ^u Sact iio. JlSog.bec» toaert^ gefonben Ijebbenbe / bjaten jp ©o?fieIijc= fie fjfer geltomen. 5lc6 becfogiit / bat fjacr ï|o. Jiaog. alreebebmeenentwintighften gunp berhlaert öeb= benbe/ bat alle befe onftoflen ban tnlcggertngg moeficnftomentotlaflfban'ti^iip^Ooft-Vrieflanti (0cIiefben op b'ecn of b'anber toljfe een epnbe te maechen/ enbebe Stenden betïoffen ban befe infes fletingl), ©anaH^ben tweeden ©ecembeerappiit gebaen^jnbe/ fijnbefelbe ©ojfleltjche gcrenbopeert tiaAurick. i;
ï^fn twintighften 5&ecem6ec abbifeecöenbe j^ee» ten Raden van State, bat 3P bafielijcfe bettcoutot ijabben bat Baee föo. Iföagu aen öun commnicatie ge= geben foiéenfjeftDenban be inficuctic b'igeetenbee< ftlber <©ebeputeetbrn jcgömtooojbig in Ooft-Vrief- lant fijnbe / mebe gcgcben / mitfijabet^ ten min* (len fommiere hcnnl^e ban be toefianbt inike conflitue tiebanfaecften albaet ten epnbe fpbe(iuaem mogö= tenfïjn/ omniet fonbamentteabbiferenaëngaenbe be opene ||>atcnten / met betoelcRe tiaec i^oogl g{)enbe goêbtgbebonben fiabben / bat be ggemelde j^eeren <C!ebeputeecben berfïenfonben mo^cntaer: Den / om in boo^ballciibe gelegentgepbt figb baer ban te fionnen bienen / infonberljepbt göeconlibeteeet bat Debaojfcöjebete eppebieten Patenten niet en fouben fïrccltcivtotbefittinge ban be Jfrontieren ban befen ^taef/ ofte tot betleggingöe ban eenig&e toepni= g{)e Compagnien ban 't cen in 't anber <0uarni:> fben/mare ommc een groot gebeelteban '^aanbt^ mfliifeùuptenljet ctffojtbanbcn ^taet tctpngcn/ enbefi^t emplop banbien te ficllen alleen tee bifi>o=s fltie ban meecgcmeïbe J^eecen «©ebeputeecben / fgn?
Itintioo tuestit
(iinal- Dili:
aeg- b^eiigett.
«^ijs
ben D9U Slaebt nop^nOt »e pa- ttnten
©^ef- (anu |
i!f,,fiupten alle tontroberfic aen ben toeigïjsmeltin
lïaebt/met enbe neben^ be ©ergabctingDe ban___
be ojbiHati^ aSecommitteerben ter: (©eneralitipt tóa^ cctnpetevenbe be antöorttfpt/ ommctebifpo= neren in be faeehen ban (©ojloglj enbe ober't ©olcft ban <i^o;log{)in ben btenfl ban ben 3lanbe toefenbe / boben enbe belialben bat boo^ enbe ter occafleban 'tboojf; emplop benabeelt fouben bonnen toojbeo eenige accoojben gier bebooten^ op geregljt/ ban Re ateoo^ben garr be onberyoubingfje mebe bp in· -ftiuetie aenbebolentoa^ : JlHaer alfoogoeri^oogl) Jl^og.be^ niettemin/ enbe niet jegenfiaenöe be pc= remptoire rebenen bp gaer miffibe ban ben twaeifden .Ï^obcmbcr leftebcn enbe veertienden befe^ aen be fitbegerepjefenteert enbe te gemoet gebocrt bP ljunne ' Öefolutie ban ben feftienden bcrfeiber mneiibt in ' i · effecte fonbcr öacc «iBbele abbi)^ goebtgljrtonben babben/ batbe Patenten met open namen neffen^ bet berbere bepefcïieg ; baer toe fpertcrenbe berbeera bigbtfouben toerben/ enbebe meer-gljefipbe J^eeren ' ©ebeputeetbenin Ooft-Vrieflandt toe göefoiiben/ booj ^lebe Compagnien te ^aert enbe te boebt gjbeaffecteert/ totfiet empïop inofteontrent Ooft- Vrieflandtboojnoemt/ bjeeber gftementioneercinbe lijflegeinfereertintiaet fêoogölBosenbe tóefolutie ban ben negen en tvvintighften ©ctober laetflïeben / enbe betoijiebefaecRen bpbefe confiitutte bantijbeii beranbert toaren/ bat gaer €bele boo; ben bienH ban ben 3tanbe enbe tot obferbantie ban be ojbje ontrent getflucR ban be patenten/ met öinberlinge eireumfpeetie bp be gBefamentl0cRe SBontgenoten foo foignenr enbe folemnelijclt gfjearreifcerty gftes oo;beeIt gabben ban garen jpliggt enbe beboir tetoe^ fenbeboo?fcö?ebe Ipatenten niet afte fenbcn/( nortj» mael# berfoecRenbe communicatie enbe openingjbe gierboorenbertiaelt/ op bat befen gelijcR in alle an» bere faecRen ten bienfiebanben aanbe ojbenteltjcft geipiocebecrt mogljte bjojben : baaer opgfitbelibereert fiinbe / i^ goebtgebonbenbatbe boojfeg^ebe miffibe ^eftfoube toojben in ganben ban be i^eeren ban Braeckel, enbcanbeteijaet ï|oogö l^og. <©eb^U3 teerben tot be militaire faecRen / om te bifïteren / ejca^ mineren / oocR ober 't boojfcBjebe fubiect met eenigöe i^eeren d^ecommitteerben upt ben toelgemeiten Saec ban ^tate bp &aet Cbeie felf^ te nomineren / in conferentie te treben / enbe baer ban rappojt te boen.
<©nbettuffcBcngingBenbe €ract«ten ïangBfaem boojtj fattoci nu toare bafigefïelt/ bat be laetfie teten Miroupe^ alji twee Compagnien te ©aert enbe fes '«"αβ' teboetopben fes en twintighften bffe^ fouben upt'®^'"· get 3lanbt martgeren / enbe goetoel be iSnpteren bpbefeven duyfcnt aijcR^baelber^ / meer ai^ ïjaic competeerbe / ontfangen fiabben / foo Ijabt men ecbter beStenden met alle bebencRelij'che rebenen baet: Öeengeraobeert/ bat spnocg vierduyfent {ttjcR^ baelber^ tot faciliteringe ban be evacuatie^ onber gfie^ toifTereferbenaen öaer ^b.msog. tot foulagement ban 't boet-bolch fiabben berfcftoooten / en foube men nu met be liquibatie ban be eetfle oocR een aenbangö maecften.
©enCollonel Haerfolte fiobtöp fijn affeöepbt tot Zelienocö infiantiegbfbaen/ om tot toeg&nemin= j^ite. ggebangetmi^noeggen/ op ggeRomenten refpecte ban be Ooft-Vriefche faecRen te gebben een fclj?ifte- lijcReberRlaringe. ί^οφ gabben gare flg& met alle eibilitept baer ban ge-epcufeert/ berRla* renbealnocggeeneintentietegebben/ ofteoptgegab > te gebben/ban eenige beranberinge in be Ooft-Vrie- fche Concojbaten te toillen boojnemen / enbe bat tot meerber contentemen enbe berfeecReringe ban Ijaec l^oogö JlSog. φεη iHeere Muller foube toerben gelafi om baer ober een folemnele berRiaringije alfiier in ben Ijageteboen.
©olgen^ berfoecR ban be i&eeren ^tcnben Bebbcn lOae^ ü^ooggHSog. goebtgtjebonben/bat|)atenten met open namen neben^ be berbere bepefcfleiibaec toefpecterenbe / berbeerbiggt fouben üjerben/ enbe be gemete l^eeren ban; i^oog^ Hog. <@e&eputeerbrn
in |
-ocr page 1093-
en ο ο R E ö GH 't-Sis-en^
|
tvfiii; itt Ooii-Vrieaandc toe sftcfenben 1)00? öïïiiöf Còtti ^paanitn te ©aeri enbe te 3®oei/ ^ffectewc tot |et emplop in ofte omtwnt Ooft-Vrieflandc boo?; noemt : MIet becfoech Oat (laee €0. be boojnoemoe patenten met open namen bun toe te flupcen / toil» ben impleten / boIs&eniÌ enbe inconfoimitéban be inficuctie öem raebe gegeben / sebjupchcnbein alien oeballe foobaniafn boojficljtisöeptcnöcsoebe booii fo^oge/ bat baccboo? ntetbenaebeeItmoct)tenbier:= ben be booigaenbe accoojben met be Graven enbe Stenden ban <©o|l-b?{efIanbt ijiec &eboocen# np- fletecijt; ;
Wanbi «©nDeCtUffcBen fcöjebe» ban ben feventhicnden mtò «pt Aurick, bat foo De ®o?flel|jcrtcÉSaben tee eence/ noptiiae al^ be «©ecommitteecben ban Stenden tee anbece jtjbe/ toaecen scconbenieect / bat menbefiefettin» ^rfn- Ofie ban bejFtontiecenbpp?obi(iei)oo?ibent0biban timn, yeerthien b^en/ boo? vierhóndcrrBoppen/ ban toebetsl^bt^ baec toe twee bonderc te bé|ìdfen enbe te betalen foube laetcn boen/ np^efonbcct atleen bat 3p nocö biffeceÈTBen obec befoojteban'tboltfc : SSoct) i^ feecnnbecbiàc!)t boojgegomenbatbe^a^ fieigcj^e iSaeben baec bangebbengece^Icect/ ber» Wacenbe seen beféttinaeboo?eeninteriintcfejmien toeftaen / ttiaec bat beneben^ be te bocne 1 iquidaden ben Servicien enbe Soidìen bet i Sunenbucgl^rc^ 3^oIcEteten/ oocft ten pjincipafen ntoefìe söccefal* beect b}o;Den op be anbece openfiaenbebi^ecentett bjeebec gefpeciftceect in be nebcn^ gaenbe Memo- rie ban De ©eecen Stenden; Stìlfoo fìottbt tebjee; fen inbien be ®o?fIeIrjcfie öaeben niet en Itonbm toojben ggebifponeect om ban befu fuflenue afte gaen / ofte bat tjaec l^o. Mas. beifeccen ^ecom* mitteecben niet noebecengeliefÏjentegelafïen / bat befe befoigne^ nocOtDeleenggecupmentptfoubeti ^pcen / fonbec bat f et b;uef)tbacigt)^ fouben too;· öenuptgetoeccRti
ABentù^ eie ban ' btjètm- ita.
üet gemelbe MSeinocif toa^ It^benSs al# bolfit.
Edelt Mogende Heere».
E Stenden van den Graeffchap. Ooft-Vriefr lande t^cnwoordigh vergadert op den alghe- meenen tfandtdagh alhier binnen Auriek vaa. hun geprorogeerc 3 vinden fich verplicht u Ed. Mog. ce bedancken voordegrootemoeyte endeaflPeöietot de welftandt van hun ν aderlandt ; Ofnuweldefelve verfeeckert fijn dat ö Ed. Mog by defe cegenwoordigé Traöaetea alle moghelijcke debvoiren aeowenden, foo fien 2y doch dat alle minnelijcke middelen wey- ningh of eer geen effe£t en hebben, lijnde de Voröe- lijcke Heeren Raeden nietalleenteghensopenbaere accoorden opiniaftreerende > maer oock door aller- hande tergiverfatie, felf in 't revoceren van hun eygen voorflaghen j de Tradtaten traifnerende, d' Onder- daenen met allerhande infokntim druckende, jae t' eenemaelgefint baer Hoogh Mog. de maintenue uyt de handen tebrenghenj eenabfoluytDominaetùhi&t aen te ftellen, mitfgaders alle Λκββτίίί» ende verdra- ghen te vcrnietighenj fulcxdat, nevens haer Hoogh Mog. refped, allesover een hoop ftaettc vallen, by aldien daer in niet vigoreufelijckcn wordt voorfien, verfoecken diesweghen U Ed. Mog. de Stenden gantfch ghedienftigh, dat der felver goede gheliefte mach fijn achtervolgens het e/fde Artijckel, van 't Ha- gifib vergelijck d' Anno fefthien hondert tioee enfeftigh metter daedt te prefleren heteflèétvandewe/eiewBi in 'E voornoemde Artijckel over het invoeren van Krijghsvolck iujtenconfent der Stendenviù twee mael belooft, op dat de Standen door langher te tergiverfe- ren, niet t' eenemael mogen wordenge/ïtijBs^firi en geruinem, of oock tot disperate middelen, teghens ibodanigen openbaren geweldt en noch dagelijcks toe- nemende foulesivervallenj De Stenden killen fulcks van U Ed. Mog. als mede van haer Hoogh Mog. ghe- woonlijcke finceriteyt in 't houden van hun woordt en belofte ten fpoedighften verwachten, te meeralfoo de Stenden in foo grooteo ghetal» mecfoogroote |
iraflén, en fob kdgen tijdt bère^fè /Tgh alhier op hoü- Ï^O (j;
den, ca OBdertilTchentoefierttnòetètiflàthareHuy- ----
fön mee inqusmcriagben endéallerhandefoules, als onvry, ten roovegegeven wórden i Adlum Auriek op den algemeenÈn Landt-dagh défeti/iwWiWi» , 'tiQ^tmh^fifihtenhendertJiséHfeJtixh. Onderftond U Hoj Mog. gancfcb gedienftwillghe, deghefament- lijcke Stenc leh- Van Ooft-Vrieflandty ^ii mafii}atuth fpectele eorundein.
Geteeckent.
- 'U. Wefìendor^.
^e ^sieben bdn ;&t^en bonben gaec toat onbetÌ isacbf noe^Bt óbec^tboojf^iebéfénBéifb^bepafenfèriï ^an ^eggènöe/ bat 5p baScfgffi becti;<ftitoil öabben / ^If/" bat tjaeci^d. Mag. aenljiineortimuhicatìegeùcirétl nócefit fotiben gcbben ban be Inilriiaie iHèetén bcc frlbrt <0cBcputeetiiéö tÉgbciiöMó?bla!); W O.oft-Vrieflandt h'"^mi" Biebe BfJeg«Btn/ ttTitfgtìifètg teniitìinfienfommiccé tentai henni.S ban ben toe-flanbt enbe conftittifie ban (ieiji Rétt albaet/ tett tóifljiïtitqiiaéinmocftèhsgn/ önj mt fonbamcBt l'abbifereti acn^aenbe bcopena PaJ anten, met bèttiércRe fiaerJiSog. goebt fleboiti Den dabben / bàt' gljemeibei^eeten «aebeputeettjeti bijojjien foutscti bjojben/ om in boo?bancnbê n&èi fegentbepbt fieli baetbante&oiinenbierten/ ïnfoii* becijepbt geconfibeceect/ bat beboojfcfijebe fejcpe^ bfecen Patenten niet fouben flcecftentotfiefettingg ban be ffrontiecen ban befen^taet/ ofrotbëcfegi ginge ban eenigfìetaiepnigeCompagnienban 'teen in'tanbec<&uacniroen/ maec omeengcootgebcel* te ban '^Eanb^ Militie bupten 't ceffort bah beni fttaet te B?engöcn / enbe {jet emplop bah biente ^nleh alleen tee bifpofitie ban meergebaelite ]|ect!etf ©ebeputeerben ; fijnbe bupten alle cóntcobccpe/baÉ aen ben toelgemelten Siaebt / hiiét en nebcn^ be gabecingg ban be o^inari^ ^ecommitteecbeh te^ «©enecalitepttoaicompeteccnbeb'autöociteptora^ bifponeten in be faecHen ban Φΰ^Ιοαΐ^ eubeobéc 'tbofc& ban <©o|Iog{) ih bien({banbch1lanbebiie:i fenbes SSoben enbe beftaïben bat boo? enbe tee oc# cafie ban'tboo?^ empïop Benacbedt foubeRohnen tdojben eenige accoorden fliec Bebooren^ ορΒΡΕέφί j ®an b)elcl^eaccoo}ben gaet; be onbetgoubinglj mebe bp infituctie aenbeboolen toa^: JQoec alfoo I)aec 9o. JEgog. be^ niettemin enbe niet teggenfiaenbcbe pecemptoice cebenen ineffecte fonbec gaec abbij^ goebt gebonben gabben / bat Patenten met open na= men/ nebeng be becbece bepefcBc^baet;toefpcetc-i tïenbe/ becbeecbigljt foube bJo?ben/ enbe bcmeer= gcfepbe ^cet;en <©ebeputeccben in Ooft-Vrieflandt toegefonben boo? alle be Compagnien te paect enbe te l>oet/ aeaffecteect tot t)et empïop in ofte ontten» Ooft-Vrieflandt boojnoemt b^eebec g;f mentioneect in be ape/ geinfeceect in fjaec mog. öefolutic ban ben negen en twintighften ^etobec lefHebenj QEnbe betoitle be faftenbpbefeconfiitutiebantijben becanbect tnaecen / bat gaec <(Bb. boo? ben btenfl ban ben aianbe/ enbe tot obfecbantie ban be oibje ontcent Öet fiucB ban be Patenten, metfonbccliiclieciccom. foectie/ bp be göcfamentiijcfieSSonbtgenootenfoa foigneu); enbe folemnelijcl^ geaccefleettenbegeoo;' beelt Ij^ben ban Iiaccenplicbtenbebeboic re toefen be boo|f5 Patenten niet afte fenben/ nocömaeIbec= foechenbe be commnnicatieenbe^eningel^fecboo' een bccgaelt / op bat ih befen / gelilch in allie anbcce faecfie ten bienfle ban ben 5ianbe oibenteröcfe gep^o. cebeette moeite bJo^ben: liIfooi|befefaecfteujebcc gepelt tot nabec ejeaminatie.
't Wbbijg ban Hollandt ban ben vier en twintigh- ften ©ecembji^ toa^batbe©ccccn (i5ebeputcecben •a»®»' inOoft-Vrieaandtmocöt bJo^cn acngffct)|eben bat "St 3P aen b'eene sijöe be ©oipmteDouariereaibaec n i^an- boo2 alle mogcIiicKe mibbelen ebbe pecfuafien fbüfien tnioisb tcachten te bifpottften om be Lünènbu rghfche ίί' pe0/ jegentó^9in;ttoo|f5<®McmöapIeiBé^^^ Κ
be/ban baec telien beflogecen enbe af treeften/enbe βρρρ ? aen |
-ocr page 1094-
1078 S A K E Ν vati S Τ A E T^
|
166Ö. am te anötce sööe 5e Stenden ban't felöe ΦίοίΓ»
___fcöop te inOucicen / om öacc tot oiDentlöche voidoe-
ningh ban DcuabDeliiichcoc&tcctnefcnpecbootiflöe iCroiipc^ btDoo? öcfi tctoecBinDen / metaut&ocifatic cnDe lafl ombptDepfletingöctoanWenieBfnDenftei bjccclHalje te pjociDrcfn/ ttolglicii^ cnDcinconfo?- mité tMii be nljemaccfite <©o(l-©?<cfc()e accoorden (nbe be beloofoe mainteoucbaecopacbolgüt/ baec toe br^ noob o£b?upchf nbe be mil itie iian Oifen ;&taet bacc omtcfiit <©uaciiifoen öoubfiibe/ ttn toclclttn rpnbe 3P Daec foubeii moflfnbienenüan be Patenten niet open nainen genlieben tocgefonbett. tmitn- 95e ©o?flelijche awnenbpjoöfcöe JBiniflct^ al&iet fcutaer» fultjc bEriifmenbe/ (iclbeii bate fere bate teoni; lae lieten Daec öeclupben / Dat bet tua^ een contratoentie ban bet lilractaet jongft ben vijfeu twintighfte ΟΛο- bris metbaccflljcmaecfit; enbefocbtenbeDeenfche enbe Brandenburghfche jHBinilïec^ 'tintjucecen / om Iwcc ober/ al^ otec cene bpanbU|clie aBöceflie teoen^ Lunenborgh , tc hlaflett : jae felfsJ ben ©ecc Friquet &eeb fdne (©flFtcfen baec tegb^n^ el^ een attentaec te- Den'tRoomfcheÖtjCft. ^ „ „
®acc ttt contcaïie aen ben ©oj|l,off!ineaian= ben / bomepnen/ of cciftten/ niet toiewobeattem teett 5 maec (ïmpcI0ch bp |jaec®o,H8D0.acaaecrt tot naaincenue cnbc guarantie ban be<©ofl-biiefCbf tccoordcn, boo? ben (Ì3?aef enbe ibtrnben foo itecatù belijcit BbemaccKt enbc ofccconficmeett. i[&atben i^ertogb ban Lunenborgh niet fijnbr al^bloot mombit/ niet Iionbe mere recbt bebbca al^ be pupille felf/ inbec baet ineec toa^ ag^refleur enbe iropugncec» be bie fbo bcplisD "Λε folemnelijh gemaecöte accoor- den cnbe iCcactaten / baeï ban beft η gttaet öaW be= looft be maintenue.
^n 't laetfl ban December fcbjebf η be Igemn 45e. beputeecben npt Aurick) bat men baec tua^beficb obec bet fojmeren ban be liquidatie ban beoeKcten» beecOe Soldien, cnbe fervideoelbtnbanbcIaetPÌM· flehomene tunenborghfcbe iC&oupe^/ toaec mtbe fp becboopteii bat'Aanbeten baenb^ een epnbefoube too^bcn flemaecht; maec bjcejöenbfelfmoeptcntc fullen bebben/ om totbetfucnlffementbanpennin' gen te bomen/ alfoobe^btenbenconbuptbtcËlaer^ Den baec innietgeboubentejiln/ boIgen^baecQo.
(Sefolutie ban Den een en twintighiten Junii loetft-Icbcnj maecb'eecfl ingebomcne/ ofimmec^ ren gebeelte ban bicn ( foo beel fp honben becnemen ) fouben appacenteIbcH boo; be@o;(leIilcee]aegecfn=: gbe albaec opgeboubentoecben/ omDe jpcontiecen Daec mebe te befetten / tot bat tuffcben be So^fiinnr Douariere enöe be Scendco j baec obec naecbec foubc toefen becbjagenj iPnOectu(fcöen bleben jp ten becfoech ban be Stende», enbe in confoimitéban 'ttbieebe ^ctgcliel ban baec in^tuctie / ihfifiecen/ op De evacuatie ban alle be boo|fcb;ebe Ctoupen enbe bebben itecatibelöcltgepjefenteecte</<)»rm>». Debe· fettinge te fullen boen / boo; baec Jl^og. 39oIcKe' een binnen Embden <0nacnifóeni)ou&enbeboIgen^ bet derde ÏSrttjchel ban De boojfcb;ebeln(lru£tie, koelche p^fcntatie be Stenden toel acnnemen / maec toiecb befclbe bp geraelbe 39o?(leI9cIte iSegecfnge ge- e):cufeect j foo bat jpobecDefebccgelijctiingcIicbte· Ibch notb b?p biat tnecc&si fouben binOen.
fficc felbec tijbt fcbjeef ben CoHonel Haerfolte ban Zeiie, bat iiectogb ErnftAuguftuR, babtojD^ege' fonben om fijne ÖtroupfjJ in Ooft-Vrieflandt afte bancFten: cnbe ben il^eec Muller berftban toegben Ifectogb Georg Willem biecbechlaect/ batbefelbe nopt intentie bab gebabt of foube bebben om eentgbe toecanbetingb inbe <©ofl-®}(efcbeconcordatejiboo? te nemen, ^aec be j&tanben namen flilcp boo; een p^oteflatie contcaïie aen b' acten.
Sebect bet bectcecft ban ben <@?aefban Mirande, l^oitugee^ ^Smbaffabeuc/ beeft Den $ecc Ulloa, al$i Reiident, ban tijbt tot tbbt geucgeect bet torccb ban Gouchin enbe Canonor. „„ ®cn fevcn en twintighften Februarii beHien {|aec ftiK J&o.UaoB.obectofgbenbc/ ofbeqMejlic/ baec obec •IDI», tuffcben Oefen l^tm enbe De ti booedftaenielbe· Ho.
«trofie
bn
«oli-
*i(e(ci)·
6«fol·
tMJ>. |
nirigbbntpaen/ n{etupt6eb)eBefouDel&onrtrnii}e& iS6i
ben geUpbt in fuIcBec boegben/ DatDeboo?fcb?ebe_
i^laetfen Becefiitueect toecbenbe/ bp beboogbpfle. «outWn melbe Stoningb S^cefunbeect fouben toecbcnbeon· <£bo«· ftoden ban be equipagie bie be boo?fcb?ebe bifcbe Compagnien tot becobecingbebaubeboo^fs plaetfen ban Couchin, Canonor boojnoemt genoot= faecht tse^ gbetoeelt/ te fnppojtecen/ ofte Defelbe plaetfen aen btcbanbeboo;f3t@ofl-^nbifcbe€Qm> pagnien becblpbenbe bcnmeecboogbflgemelbeiÌio· ninsb tot ececutie ban be boo?fcb?ebe fijne pjctetifle / in Bclbe of anbecfm^ cebelijc^terontentement Bcbaen foube tofCben / of teel bat eertige anbece fo?table upt· homfie bp fubmiflie ofte anbecfint^ in be boo;fcb?ebc faeche Bebonben foube mogen tbccben / goet gebon» ben cnbe becfiaen/ Datalboocei^bientbalbenfin» I0ch tecefolbecen/ op'tBecncboo?ftbjebeii/ gecc quiceect foube biecben'tbecicbt enbe aObij^ ban br meecgemeibe (©ofi-^nbifebe Compagnie om 't fribe ingehomen enbe Qepenjbnbe/ al^ ban nabec Diente öaiben gecefolbectttetoecben / firtcpal^naec cplgen. tie ban faec6e tenmeeflhiDienflebanDenZanbe/ bebonben foube too^bentebeboocen/ fuIIenbemiD· Delectoble ben gbemelben ^eece Ulloa bp De booi* noembe baec l^o. JQog. <&ebcputeecbcbc{ientgbe« maecbt toecben / bat Defeibe genegen toaecen / enbe bleben/ om'tboo;fcb?ebe Difftcent inallecebclijcb· bept enbe billicbepb opDe geboegblbcüfle to^fe upt be tvegeteleojjen.
€n paffant fai bfec fcggen / Dat Den tienden Juli! ^rtnn Den Üettogb ban Beaufort met ben abonbt op De Ki* »iet>t biece ban Liflebon tenHncftecgbebomentea^met veertigh ®o?Iogb ifecbepcn enbe acht Spjanbec^ óoclt drie ban baec l^o.Hgog. gecommanDeectbsi bece^ et ai: fpectibe Capitepnen vander Burgb, Gomfch, enbe Roeteringhi een goebe balbemfjlöuPicnDetoaetec dtöooin laeb ben i^eecc ?ibmicael metbetmee(lt oco^ m Debapeban6t.Catharina, fijnDeDrnj^ice- llbttticael / met Den i^cgònt bp jgacgt / enbe nocg drie anDece ban De capitael^e upt beSIoote binnen ben boojfcbiebcn SEboo^ / enbe fulcjc nàoec De ^tab opeefcbooten: ^b^nieibe drie'^Xanbt^ ^cbepen becce naesbenebenenopbeBrandiwacht, bewenbe bp baecttDeeËngcirchejp;bfen/ 'teenfijnbe een btepn jpceeat ban feftien ^henj enbe bequaem om te coepen/ 'tanbes een «itjeofUbbij^boot/ boo; befen bp baec becobect ; 39oo| be monb ban befe biece bab baoBtoemelbeileecl^actoebboojbpebc* jepit be^paenfcbe Bloot bedaenbe in tvtFaelftoelge» monteecbe ®o;logb-fcbepen/ laetenbe acbtec af toaepen bebloetblagebe/ opbentwaelfdenboo|ben ^ene bab fijn ]|oogbepb aubientie bp ben {toningb itomenbe met fijn Cbaioupen boo; 't^alai^aenbe bjatecbant / enbe albaec bc boet aen Hanbtfettenbe tcabt ten gobe obec'tbuytenPaiait met een notabel aental ban ^bellieben/ enbe hondert ftjnbec Aijf* toacbten/ allein'tblaeutDEibecep; dne laacoffen met fes j^aecben fiaenbeopbenoebecgecetbtotce» ceptie ban fijn Jgoogbept / fijn bp Den felben ge-epcu· feect/ gaenbebieberom/ al^boocen/ teboetnaec^ gbenomen aubientie inbeboo;f5Cbaloupen/ enbe boo^^ naec ;&cbeep^ boo}t/ omme bet mibbagbmaef tebonben; baec tea^ feechece tijbingb bat beitto· ningbIdcBc SSjupt ban iKicij^ op toegb tna^ nae Ro- chel Ie, fulqc bat befeibe tegen^ 't laetfle befee JBaenc baec becbiacbt boiecb 3 ^eecbec ftoningb^ Sejour tot Alcaotere, leggenbe een balf mijl bupten be ^tab/ biaé geceebt tot baec ceceptie/ cnpjobijÏoneélbcc' blör / alfoo bet ©alep^ ban Sintra, drie a vier mijlen ban baec / groo^beclt teiecbt al te bette ban be banbc te 3ijn; ^nbectuffcben toiecb in be ^rabtgtoote pjepacatie gbemoecht tot be Enttade ban be boagbü- gebacbtelSoninginne.
©aec upt bleecf» / al^ elbec^ mrer i^ aengctoogen/ bat i^jancbcbch^ merningb niet toa.é (e bolbocn b'itlliancte aen befen ifetaet/ boojaffifientiffnbc conjunctie ban (ijne ^cbeep^-macbtte^enb'üif gelfcbe.
45pnbel|jcft ben oegcneo twiati&bfien i^aembtc
bcb |
-ocr page 1095-
en OORLOGH. ΊSes-en-'veemghfteBoeck. lOJp
|
Dinfgdaghden een-en-twintighften endtWoonf- άαφ de» twee-en-twintighften December feuhien hondert fes-en-fcftigh.
Den Raedc Penfioraris heeft ter Vergaderinge gecommuniceert, de confideratien ende 't ad- vys van de Hecreo haer Ed. Groot Mog. Ge- committeerden, hebbende inghevolgeende totvol- doeoinghc van der felver Refolutie commiflbiiael, in daoes refpedlive den derden Augufti snàc/esentvjm· ttghfien November beyde leftleden, ge-examineert ende overwoghen den inhoude van feeckere remon- flrantie by de alhier aenwefende Gecommitteerde Bewinthebberen van de Geodroyeerde Ooft-Indi- fche Compagnie defer Landen aen haer Hog. Mog. overgelevert, raeckende de queftje oyer de Steden ceuchtn ende CdMwor tuflchen den Koningh van Por- tugael ende defen Staet ontftaen : Waer op gedeljbe- reert zijnde, is goedtgevonden endeverllagn, dat van weghen haer Ëd. Groot Mog, ter Generaliteyt de faecke daer heenen fai worden gedirigeert, teneynde den Heer VUoa, alhier aenwcfenden Minifter van den hooghftgedachten Koningh op fijne voorgaende iterative Memorien by haer Hog. Mog, tot antwoordt moge worden toegevoeght > dat al-hoewcl aen d' eene Zyde haer Hog. Mog, op de voorfchre ve gemoveerde queilie hier bevoorens tot verfcheyde malen j ende infpedebyfchriftelijckededuitievandateden . . . . met groote redenen ende fblide fondamenten geant- woordthebben, en van de andere ïijdeoock volgens haer Ho.Mo. rechtmatigeenfeer gefondeerde dolean- cien tcghens fij ne Majefteyt ingebracht fijn over ver- fcheyde faecken, ende wel voornamentlijck inden eerSen over de wanbetalinge van de veertigh hindert duyfint Crufaten, folemnelijck bedongen h'j'x.wfte Articul van 't Traöaet den fejdm Kw^Ìàfefflhien hon- dert Ju en feSiigh, tuflchen den hooghftged. Koningh ra haer Ho. Mog. geflooten, daer op tot defen dufda- nigen dage toe noch helder noch penningh is betaelc.
Ten endere», dat al hoewel in 't tweede Articul van 't voorfz Tradtaet uytdruckelijck is bedonghen, dat Jaerlijcks tuflchen den hooghftgedachten Koningh ende haer Hog. Mog, eene fpeciale conventie foude worden gemaeckt over den Pryi ; Waer op t?y alle de Inghefetenen ende Onderdanen van defen Staet tot St.Vhs foodanigen quantiteyt van foude mogen worden ingekoft, ende afgehaelt als het haer foudc moghen goedt duncken, ofte dat in allen ghevalle by onlftentenis van foodanighen conventie door difcre- dantie over den Frijt, in 't reguard van de Ingefetenen ende Onderdanen van defe Vereenighde Ncderlandt- fche Provintien foude ceflèren ende afgedaen worden, de repartitie voor eenige Jaeren herwaerts alhier gein- troduceert, echter mede tot defen huydigen daghe toe noch 't een noch 't ender en is geprcftecrt.
1666 Be&lKtt ÖÊ ©«een öan HolIandtfnacb?ac0tBetaù· • tjfl^/ caecftrnDe 0« totcItnariigfmoöeECtietjanDcn Bol- iSett Ulloa. laiit» oflbjjjï nciptntie CDucbin tnbC'Ïa- nsno;. |
Ten derden, dat onaengefien by hdérde Articul van j ζββ^ 't voorlz TraÖaet voor de Nederlandtiche Natie op . de alderkrachtigfte maniere is bedongen de vryeNavi- gatie ende Commercie op de renjiv^f» Van de Kroon van Ïortugeel, midts in 'tgaen ende weder· keeren de Havenen van Pertngttel, aen dpende, endeaidaer de gewooclijcke Tollen betalende, met expres bedingh dat de Schepen van de gemelde Ingefetenen ende On- derdanen defer Vereenigde Provintien, in Ïortugath onder geenerhande pretext ter Wereldt fullen mogen worden opgehouden, echter nochtans defelvc Sche- pen aldacr, tegheos'tvoorfzuytdruckelijcjc bedingh gheheele maenden opgehouden, ende alfoo van alle voordeelen harer voorgenomen reyfet*ecnemaelge- fruAreert worden, fulcx dat haer door 'c felve middel de vrucht van 't voorfchreve Articul t' eencmael werd afgefneden.
Ten vierden > dat d' Ingefetenen ende Onderdanen van defe Vereenighde Nederlandtfche Provintien toe noch toe niet hebben kohnen confequeren d'aller- minde voldoeninge oftebetalingediedefelveinBrtf· »//. in Portugaei o( elders onder't ghebiedt van de hooghftgedathte Koningh uytftaende hebben, welcke voldoeninghe t'haeren behoeve foo folemnelijck by 'iv^fentwintighfte AnicvA van 'cvoorfz Traöaetis geitjpulecrt, haer Hog. Mog. echter des alles niet teghenftaende, om van haere zijde abondantelijcktc betoonen, dat defelve veel, liever door amiable we- ghen de continuatie van den gemaeckten Vrede willen bevorderen, dan tot reparatie van de voorfchreve»»» frefiatie ende contraventien van *t voorfz Tradlaec haer goedt recht by andere wegen vervolgen, tevre» den ende bereydtzijn, met d^o gemeMep Heer νίΙοΛ. foo over de voorgeroerde gemoveerdè queilie, raec- kende de Steden Couchin ende Catitmnr ; ende de voor- flsgen dienthalven gedaen, vervat iiWoorgaende haer Hog. Mog. Refolutie van date denJeven en twintigh- fttn Februarii des loopenden faers, al over de vol- doeningh van de voorfchreve ««ì^ì j tweede t derde, en vijfentwintigl^f Aiticulen van't felve Trailact in roinnclijcke conferentie te doen treden, endede voorfchreve diiFerentiale poJnflren in 'c geheel ende al dooreene vriendelijcke compofitie uyt de wege teleé- gen i Ende inghevalleden felven Heer Ui/^efich daer toe met bchoorüjcke inftruélie ei^depenvoir vindt ge- qualificeert, dat het by ontftentenis van dien haer Hog.Mog. eengena^m fai zijn, dathyfichdaertoo met degerequireerde Inftruaie ende het vereyfte fow vair in dekt Λ ferma gelieve te doen vourfien.
mt pouvoir quam niet toe DatmöeboraBetiöc Cornee BCfontien U)iei:b|;d'AmbairadeurDonFran«
cifcodeMelo.
4PnDectufrct)en toktbc be^^eec Ulloa aIBfecoene« uica gliseect ban fgn l^oningB · ^(foo bat lip in fcBulbrn becbtel/ fijn ^aco.^/ Paecben cnDe JQrubelenbp epecutte berBoft toiecben/ enöe pecöcftil ïiepban tneecDecaffconOt. |
E Y Ν D E.